Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ"

Transcript

1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Γιάνης Βαρουφάκης Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αξιολόγηση του πανεπιστηµιακού έργου αναδεικνύει σηµαντικές έννοιες, αλλά και πρακτικά προβλήµατα, τα οποία απασχολούν για τουλάχιστον δύο αιώνες την Πολιτική Οικονοµία. Κι όµως: ο δηµόσιος διάλογος περί αξιολόγησης διεξάγεται ερήµην της Πολιτικής Οικονοµίας! Το άρθρο τούτο (α) εµπλουτίζει την συζήτηση περί πανεπιστηµιακών αξιών επιστρέφοντάς την στο πεδίο της Πολιτικής Οικονοµίας, και (β) παρουσιάζει µια πρόταση η οποία προκύπτει φυσιολογικά από αυτήν την θεωρητική «επιστροφή». 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΟ Όταν «µετρούµε» την Φύση, εκείνη δεν αλλάζει τους νόµους που την διέπουν. Όταν παραδείγµατος χάρη καταγράφουµε την ετήσια βροχόπτωση στο Σουφλί ή την µέση θερµοκρασία στη Σούδα, ο καιρός δεν «αντιδρά» σε αυτήν µας την µέτρηση. Συνεπώς, το χειρότερο που µπορεί να συµβεί αν ο µετεωρολόγος χρησιµοποιήσει κακή µεθοδολογία ή ελαττωµατικά όργανα είναι µια εσφαλµένη µέτρηση: τα καιρικά φαινόµενα, ευτυχώς, δεν θα επηρεαστούν. Όταν όµως «µετράµε» τον άνθρωπο, ιδίως όταν σκοπεύουµε να τον τιµωρήσουµε ή να τον επιβραβεύσουµε στη βάση αυτής της µέτρησης, τότε η µέτρηση αλλάζει το µετρούµενο. 1 Ο δροµέας µπορεί να τρέξει γρηγορότερα, µπορεί όµως να πάρει και αναβολικά ο φοιτητής να µελετήσει περισσότερο, ή να προσπαθήσει να αντιγράψει κλπ. Αυτή η αλληλεπίδραση µέτρου και αξίας µιας δραστηριότητας περιπλέκεται πολύ περισσότερο όταν η µέτρηση ποσοτικοποιεί καθαρά ποιοτικές αξίες. Άλλο είναι να χρονοµετρούµε έναν δροµέα, για να δούµε πόσο κοντά στο παγκόσµιο ρεκόρ βρίσκεται, και άλλο να βαθµολογούµε την σκέψη του Σωκράτη είτε απόλυτα είτε σε σύγκριση µε αυτή π.χ. του Βίτγκενσταϊν. Ανάλογα µε τον τρόπο µέτρησης, επηρεάζεται όχι µόνο το αποτέλεσµα της ανθρώπινης προσπάθειας αλλά και όλο το πλαίσιο στο οποίο καταβάλλεται αλλάζει η υφή της δραστηριότητας, ακόµα και η σηµασία της. Όταν µάλιστα πρόκειται για την απόδοση όχι ενός ατόµου αλλά ενός θεσµού, ενός οργανισµού αποτελούµενου από ετερογενή 1 Όποιος έχει ασχοληθεί µε τον αθλητισµό κατανοεί, για παράδειγµα, την επιρροή του χρονόµετρου στον δροµέα (ακόµα και σε εκείνον που τρέχει µόνος του ως απλή άσκηση).

2 άτοµα τα οποία πολλές φορές έχουν αντικρουόµενα συµφέροντα και οράµατα, οι επιπτώσεις της µέτρησης είναι συνήθως πολυσχιδείς και σχεδόν αδύνατον να µετρηθούν σε µια απλή µονοδιάστατη κλίµακα. Αυτό ουσιαστικά δυσκολεύει ακόµα περισσότερο τόσο την µέτρηση όσο και τον προσδιορισµό της σχέσης µέτρου και µετρούµενου. Τα προηγούµενα είναι προφανή και θα έπρεπε να αποτελούν βασικές παραδοχές του δηµόσιου διαλόγου περί αξιολόγησης του πανεπιστηµιακού έργου. Δυστυχώς δεν είναι. Η συζήτηση γίνεται ως εάν η µετρούµενη αξία να ήταν ανεξάρτητη του συστήµατος µέτρησης. Η αντιπαράθεση αφορά ποιος θα µετρήσει την αξία µας, αν θα είµαστε εµείς οι ίδιοι ή κάποια «ανεξάρτητη» αρχή, αν θα συνδεθεί η µέτρηση µε περισσότερη χρηµατοδότηση κλπ. Είναι µεν σηµαντικά όλα αυτά τα ζητήµατα, όµως αποπροσανατολίζουν τον διάλογο περί του συστήµατος αξιολόγησης των πανεπιστηµίων. Το κυρίως ζητούµενο έπρεπε να είναι η αλληλεπίδραση µεταξύ της αξίας του πανεπιστηµιακού έργου και των εναλλακτικών προσπαθειών µέτρησής του. Το παρόν άρθρο προσεγγίζει αυτό το ζητούµενο µέσα από το πρίσµα της πολιτικής οικονοµίας, ξεκινώντας µε ένα ενδιαφέρον παράδοξο. 2. ΜΙΑ ΑΝΑΠΑΝΤΕΧΗ «ΕΚΔΙΚΗΣΗ» ΤΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Την δεκαετία του 1930 διεξήχθη ένας συγκλονιστικός διάλογος στο χώρο της πολιτικής οικονοµίας. Από τη µια µεριά παρατάχθηκε η λεγόµενη Αυστριακή Σχολή µε ηγέτη της τον Friedrich von Hayek. Από την άλλη µεριά βρέθηκαν φιλελεύθεροι σοσιαλιστές, όπως ο Oskar Lange. Και οι δύο πλευρές λάµβαναν ως δεδοµένο ότι η αγορά αποτελεί τον αποτελεσµατικότερο µηχανισµό για την ρύθµιση της οικονοµικής δραστηριότητας. Η διαφορά τους εστιάστηκε στο κατά πόσον η κοινωνική ευηµερία (όπως κι αν αυτή ορίζεται) µεγιστοποιείται όταν τα µέσα παραγωγής ανήκουν σε ιδιώτες οι οποίοι καθορίζουν τις τιµές των αγαθών κατά βούληση ή όταν το Κράτος (ή µια συλλογική ή δηµόσια Αρχή Οικονοµικού Προγραµµατισµού) προσδιορίζει τις τιµές αφήνοντας τα άτοµα να επιλέγουν ελεύθερα τις ποσότητες (π.χ. πόσο θα αγοράσουν, πόσο θα παράξουν, πόσο θα εργασθούν). Στην ουσία, οι «σοσιαλιστές της αγοράς» πρέσβευαν έναν συνδυασµό κοινής ιδιοκτησίας των µέσων παραγωγής (π.χ. συνεταιριστικές εταιρείες όπου µόνο οι εργαζόµενοι σε µια επιχείρηση δικαιούνται να έχουν µετοχές σε αυτήν) µε ένα σύστηµα ηµι-αγοράς όπου σκιώδεις τιµές, επιλεγµένες µε τρόπο επιστηµονικό από την Δηµόσια Αρχή Οικονοµικού Προγραµµατισµού (ΔΑΟΠ), θα καθόριζαν τα κέρδη αυτών των επιχειρήσεων ανάλογα µε την ζήτηση και το κόστος παραγωγής. Στόχος τους ήταν (α) να καταργηθεί η αστοχία των αγορών που προκύπτει από την αδυναµία τους να εγγυηθούν πλήρη απασχόληση και κοινωνική αρµονία µεταξύ εργαζοµένων και εργοδοτών, αλλά και (β) η διατήρηση του µηχανισµού της αγοράς ώστε να δίνονται, µέσα από τις «σκιώδεις» τιµές του κάθε αγαθού (που ορίζονται από την ΔΑΟΠ), τα κατάλληλα κίνητρα για την µεγιστοποίηση της παραγωγικότητας, της παραγωγής καινοτοµιών και, συνεπώς, της κοινωνικής ευηµερίας. 2 Η σχολή του Lange αρχικά ηττήθηκε την δεκαετία του 1930 από τον Σοβιετικού τύπου κεντρικό προγραµµατισµό και αργότερα συµπαρεσύρθηκε από την 2 Πιο συγκεκριµένα, ο Lange είχε κατά νου ηµι-αγορές οι οποίες ορίζονται ως εξής: (α) λειτουργούν µεν ως αγορά, δεδοµένου ότι τα «έσοδα» και οι «ποσότητες» καθορίζονται από τη ζήτηση και την προσφορά, όµως (β) το κράτος µεσολαβεί µεταξύ «αγοραστών» και «πωλητών» προσδιορίζοντας τις τιµές, αλλά όχι τις ποσότητες εκ των προτέρων. 1

3 γενικότερη ήττα της Αριστεράς στα τέλη του 20 ου αιώνα. Αντίθετα, η Αυστριακή Σχολή, κατεγράφη ως η νικήτρια αυτής της θεωρητικής διαµάχης. Το βασικό επιχείρηµα του Hayek εναντίον του Lange και των συντρόφων του, και το οποίο έχει µείνει στην ιστορία, είναι απλό: Ο κεντρικός προγραµµατιστής (η ΔΑΟΠ), το Κράτος αν θέλετε, δεν έχει την πληροφόρηση που χρειάζεται για να προσδιορίσει εκείνες τις σχετικές τιµές των αγαθών που θα οδηγήσουν τα άτοµα στις οικονοµικές δραστηριότητες που είναι κοινωνικά βέλτιστες. Ακόµα κι αν είναι καλοί κ αγαθοί, οι κυβερνώντες δεν µπορούν να διαχειριστούν αποτελεσµατικά µια ηµι-αγορά επειδή στερούνται της πληροφόρησης για (α) το πώς αξιολογούν τα άτοµα τα διαφορετικά αγαθά και (β) το ποιο είναι το πραγµατικό κόστος παραγωγής τους. Μάλιστα, και αυτό είναι σηµαντικό, ο λόγος που οι κυβερνώντες (π.χ. η ΔΑΟΠ) δεν γνωρίζουν τις αξίες αυτές δεν είναι ότι είναι δύσκολη η µέτρησή τους. Όχι. Ο λόγος είναι ότι (σύµφωνα µε την Αυστριακή Σχολή) η µέτρηση αυτή είναι αδύνατη! Γιατί αδύνατη; Επειδή η αξία ενός αγαθού για τους καταναλωτές, απαντά ο Hayek, είναι ασταθής και συνδιαµορφώνεται µε την τιµή του. Άρα, δεν είναι δυνατόν η αξία του να υπολογιστεί, ούτε κατά προσέγγιση, προτού προσδιοριστεί η σχετική του τιµή (όπως απαιτεί ένα καθεστώς ηµι-αγοράς). Ο Hayek µάλιστα έλεγε πως ο ίδιος δεν είναι σίγουρος τι θέλει πριν πάει στα µαγαζιά. Ότι τις περισσότερες φορές αγόραζε, και χαιρόταν, πράγµατα που ούτε ήθελε ούτε είχε ανάγκη. Και αναρωτήθηκε: Αν δεν µπορώ εγώ ο ίδιος να ξέρω την αξία που έχουν για µένα τα αγαθά που αγοράζω, πως µπορώ να περιµένω ότι ένας κρατικός λειτουργός, όσο καλοπροαίρετος και να είναι, θα υπολογίσει αντ εµού (και των υπόλοιπων πολιτών) αυτές τις αξίες; Το ίδιο και µε την παραγωγική διαδικασία: Δεν µπορούµε να γνωρίζουµε το κόστος αύξησης της παραγωγής προτού την αυξήσουµε. Συµπέρανε λοιπόν ότι συστήµατα ηµι-αγοράς είναι καταδικασµένα στην αναποτελεσµατικότητα και την αποτυχία. Ότι η µόνη λύση όταν βρισκόµαστε αντιµέτωποι µε την ριζική άγνοια που µας χαρακτηρίζει όσον αφορά τις αξίες, είναι να αφεθούµε στον εναγκαλισµό µιας αγοράς στην οποία όλα τα αγαθά ανήκουν σε ιδιώτες και η οποία, µέσω προσφορά και ζήτησης, καταλήγει σε πραγµατικές (και όχι σκιώδεις) τιµές. Τυχαίνει να διαφωνώ µε τον Hayek. Δεν έχει σηµασία. Το επιχείρηµά του επικράτησε σχεδόν πλήρως τα περασµένα είκοσι χρόνια καθώς σήµερα ακόµα και κεντρο-αριστεροί συνάδελφοί µου (όχι όλοι) το ασπάζονται. Λέω σχεδόν γιατί υπάρχει µια ενδιαφέρουσα εξαίρεση: Ο χώρος της ανώτατης εκπαίδευσης σε όλο και περισσότερες χώρες (αρχής γενοµένης από την Βρετανία)! Εκεί, φαίνεται ότι παρατηρείται µια νεκρανάσταση των ιδεών του Lange περί ανωτερότητας των συστηµάτων ηµι-αγοράς. Το λέω αυτό γιατί στην ουσία τα συστήµατα αξιολόγησης που µας έρχονται από την Εσπερία (την Βρετανία και την Αυστραλία αρχικά και τώρα πλέον από την Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία φαίνεται ιδιαίτερα γοητευµένη από αυτά), έχουν την βάση τους τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη σε υποδείγµατα ηµι-αγορών όπως εκείνο του Lange. Κανείς σοβαρός Ευρωπαίος για παράδειγµα δεν υποστηρίζει την θέση του Hayek περί ιδιωτικοποίησης των δηµόσιων πανεπιστηµίων και την µετατροπή τους σε κερδοσκοπικές εταιρείες οι οποίες θα χρεώνουν ελεύθερα τιµές-δίδακτρα. Υποστηρίζουν αντίθετα την δηµιουργία µιας αυστηρά ελεγχόµενης από το Κράτος ηµι-αγοράς, όπου το Υπουργείο Παιδείας µετρά τις αξίες και προσδιορίζει σκιώδεις τιµές για τις διαφορετικές δραστηριότητες που τις παράγουν, αφήνοντας τα 2

4 πανεπιστήµια να επιλέξουν τις τελευταίες. 3 Θα µπορούσε να έχει βγει αυτό το µοντέλο από τα κείµενα του Lange; Μάλλον. Πάντως όχι του Hayek! Προσέξτε την ειρωνεία. Ο Hayek κερδίζει την τιτάνια θεωρητική µάχη (εντός του Βρετανικού ακαδηµαϊκού συστήµατος) εναντίον των θιασωτών συστηµάτων ηµιαγοράς για να καταλήξει να διδάσκονται οι ιδέες του σε βρετανικά πανεπιστήµια οι δραστηριότητες των οποίων εντάσσονται σε µια πλήρως αναπτυγµένη ηµι-αγορά (η οποία, κατ εµέ, συνάδει µε τις ιδέες του µεγάλου του αντιπάλου: του Oskar Lange)! Το χειρότερο για τον Hayek είναι ότι η ηµι-αγορά που τόσο εχθρεύτηκε εκείνος δεν εφαρµόστηκε στα πανεπιστήµια από σοσιαλιστές, όπως ο Lange, αλλά από διαχειριστές της ανώτατης εκπαίδευσης που µάλλον πρόσκεινται ιδεολογικά στον ίδιο. Μοιάζει µε το αντίθετο αυτού που συνέβη στην Κίνα, όπου το κοµµουνιστικό κόµµα οικοδοµεί τον καπιταλισµό Μια ακόµα ειρωνεία οι ρίζες της οποίας είναι βαθειά ριζωµένες στον αλλοπρόσαλλο 20 ο αιώνα. 3. ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΜΙ-ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Στην παρούσα ενότητα θα ισχυριστώ ότι η εισαγωγή συστηµάτων αξιολόγησης (τα οποία ποσοτικοποιούν την ποιότητα της παραγόµενης µόρφωσης και έρευνας, και συνεπώς οδηγούν στην κατασκευή βαθµολογιών (league tables) για Τµήµατα, Πανεπιστήµια και Σχολές), οδηγούν µε µαθηµατική ακρίβεια στην σύνδεση της αξιολόγησης µε την χρηµατοδότηση και, συνεπώς, στην δηµιουργία συστήµατος ηµιαγοράς στα πανεπιστήµια. Έστω µια βαθµολογία η οποία κατατάσσει, µε βάση κάποιον τύπο, τα Τµήµατα Α,Β,Γ µε την σειρά {Γ,Α,Β}. Σε ένα περιβάλλον σπάνιων πόρων, το Τµήµα Γ θα διεκδικήσει περισσότερα κονδύλια. Η κατάταξη που το φέρνει πρώτο θα αποτελεί ισχυρότατο επιχείρηµα το οποίο κανείς υπουργός παιδείας δεν θα µπορέσει εύκολα να παρακάµψει όταν η πολιτεία διατυµπανίζει ότι επί πλέον χρηµατοδότηση ενός Τµήµατος πρέπει να δικαιολογείται από τα αποτελέσµατα της αξιολόγησης (βλ. πρόσφατες δηλώσεις της υπουργού παιδείας). Περαιτέρω, εφόσον η χρηµατοδότηση των Τµηµάτων Α,Β,Γ συνδεθεί µε την κατάταξή τους {Γ,Α,Β}, έστω και αρχικά ανεπαίσθητα, τα µέλη ΔΕΠ του Τµήµατος Γ που συνέβαλαν περισσότερο από τα υπόλοιπα για τον καλό βαθµό που πήρε το Τµήµα τους θα απαιτήσουν µεγαλύτερο «µερίδιο» των επί πλέον κονδυλίων. Είτε το Τµήµα Γ θα υποκύψει στις πιέσεις τους, είτε τα Τµήµατα Α και Β (τα οποία έχουν «ηττηθεί» προς το παρόν στο πεδίο της αξιολόγησης) θα τους δελεάσουν µε καλές προσφορές (ανώτερη βαθµίδα, καλύτερες ερευνητικές παροχές κλπ) έτσι ώστε να βελτιώσουν την βαθµολογία τους και, ει δυνατόν, να προσπεράσουν το Τµήµα Γ στην κατάταξη. 3 Μιας και µιλάµε για την Βρετανία και την Αυστραλία ως τον τόπο γέννησης αυτών των συστηµάτων ηµι-αγοράς, µερικά στοιχεία ίσως είναι χρήσιµα: Μέχρι το 1998 οι φοιτητές δεν πλήρωναν δίδακτρα στη Βρετανία. Το κράτος απλώς µεσολαβούσε έτσι ώστε η φοιτητική ζήτηση και ο βαθµός που έπαιρνε το Τµήµα ανά πέντε χρόνια όσον αφορά το ερευνητικό έργο των µελών του, να µετατρέπονται αυτοµάτως σε εισόδηµα για τα Τµήµατα. Από το 1998 εισήχθη ένα σύστηµα διδάκτρων το οποίο αποτελεί αντιγραφή του συστήµατος το οποίο εισήγαγε ο Εργατικός Υπουργός Παιδείας της Αυστραλίας το (Πρόκειται για ένα σύστηµα που επιτρέπει σε όσους φοιτητές δεν έχουν να πληρώσουν τη δυνατότητα να «δανειστούν» από το κράτος και έτσι να αποφοιτήσουν µε ένα χρέος προς την κοινωνία το οποίο αποπληρώνουν αργότερα µέσω της φορολογίας.) Η εισαγωγή διδάκτρων δεν αλλοίωσε το σύστηµα ηµι-αγοράς µιας και οι φοιτητές τα πληρώνουν στο κράτος το οποίο εξακολουθεί να καθορίζει τις τιµές αλλά όχι τις ποσότητες. 3

5 Αν προκύψουν τα παραπάνω, ένα σύστηµα ηµι-αγοράς θα έχει ουσιαστικά στηθεί. Το υπουργείο, ή κάποια «ανεξάρτητη» αρχή που θα ιδρύσει το υπουργείο, θα καθορίζει τον µαθηµατικό τύπο ο οποίος δίνει την κατάταξη των Τµηµάτων. Αυτός ο τύπος, στην γλώσσα της πολιτικής οικονοµίας (και του Lange), αποκαλείται «άνυσµα σκιωδών τιµών». Πρόκειται για «ειδικά βάρη» τα οποία δίνονται σε κάποια αποτελέσµατα της πανεπιστηµιακής δουλειάς, π.χ. το αριθµό των δηµοσιευµένων σελίδων, τον αριθµό των αναφορών στην δουλειά µέλους ΔΕΠ, τον αριθµό των µαθητών Λυκείου που αιτήθηκε πέρσι την εισαγωγή τους στο Τµήµα, τον µέσο όρο βαθµού απολυτηρίου Λυκείου των τελευταίων, κλπ. Έχοντας ορίσει αυτές τις «σκιώδεις τιµές», το υπουργείο ή η ανεξάρτητη αρχή δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα άλλο: Τα ίδια τα Τµήµατα, έχοντας ως δεδοµένες τις «σκιώδεις τιµές», επιλέγουν σε δεύτερο στάδιο τις δραστηριότητές τους, τον τρόπο που κατανέµουν µεταξύ των µελών ΔΕΠ τα επί πλέον κονδύλια, τα προγράµµατα σπουδών, τον τρόπο διασύνδεσης έρευνας και προαγωγών µελών ΔΕΠ κ.ο.κ. Έχει ενδιαφέρον ότι ακριβώς ένα τέτοιο σύστηµα είχε προταθεί από τον Lange ως ο (χρονολογικά πρώτος) «τρίτος» δρόµος µεταξύ καπιταλισµού και σοσιαλισµού (Σοβιετικού τύπου). Η ιδιοκτησία των µέσων παραγωγής θα παρέµενε στο Κράτος αλλά η οικονοµική δραστηριότητα θα ήταν ελεύθερη και θα καθοδηγούνταν αποκλειστικά µέσω των «σκιωδών τιµών» που θα επέλεγε το αρµόδιο υπουργείο. Αυτό ακριβώς συνέβη τελικά στις δύο χώρες (στην Βρετανία και την Αυστραλία) που η αναβάθµιση των αντίστοιχων ΤΕΙ σε πανεπιστήµια οδήγησε αρχικά στην µηχανιστική αξιολόγηση και, σε δεύτερο στάδιο, στην εγκαθίδρυση ηµιαγοράς στην ανώτατη εκπαίδευση. Η ανώτατη παιδεία παρέµεινε δηµόσια όµως το Υπουργείο σταµάτησε να υπαγορεύει στα πανεπιστήµια ποσότητες (π.χ. αριθµό εισαγοµένων) ή να κατανέµει το δηµόσιο χρήµα µεταξύ πανεπιστηµίων. Φοιτητές και κονδύλια κατευθύνονται ηµι-αυτόµατα µόνο µέσω των σκιωδών τιµών οι οποίες ορίζονται από το ισχύον σύστηµα αξιολόγησης. Το ότι αυτό το σύστηµα θα το απέρριπτε µετά βδελυγµίας ο Hayek και ο Αυστριακοί, είναι σίγουρο. (Ο λόγος; Οι «σκιώδεις τιµές», που επιλέγει ένας γραφειοκράτης, ουσιαστικά προσδιορίζουν αυταρχικά τις αξίες των αγαθών αξίες που δεν µπορούν και δεν πρέπει να υπολογίζονται από γραφειοκράτες επειδή, σύµφωνα µε τους Αυστριακούς, δεν προϋπάρχουν της αγοραίας διαδικασίας.) Επί πλέον όµως µάλλον θα το απέρριπτε και ο ίδιος ο εµπνευστής του, ο Lange. (Ο λόγος; Αν και πίστευε ότι η αξία των λαχανικών και των βιδών µπορεί να προσοµοιωθεί µέσω σκιωδών τιµών από έναν γραφειοκράτη που λειτουργεί επιστηµονικά, το ίδιο δεν ισχύει για την αξία των ιδεών και της γνώσης. Πρόκειται για οντολογικά διαφορετικά «πράγµατα».) Συµπερασµατικά, η θέσπιση της αξιολόγησης υπό την µορφή µηχανιστικής ποσοτικοποίησης των αξιών (π.χ. την δηµιουργία κατατάξεων και βαθµολογιών Τµηµάτων και Πανεπιστηµίων) εισαγάγει στο πανεπιστηµιακό χώρο µια δική της λογική η οποία αργά ή γρήγορα θα τείνει (σε πείσµα τόσο του Hayek όσο και του Lange) προς ένα καθεστώς ηµι-αγοράς µε το οποίο καταλήγουν να ρυθµίζονται όλες οι εκφάνσεις της πανεπιστηµιακής δουλειάς. 4. Η ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ Τι το κακό έχει ένα καθεστώς ηµι-αγοράς; Γιατί να µην αποτελεί σαφέστατη βελτίωση σε σχέση µε την παρούσα κατάσταση; Πριν µερικά χρόνια είχα απαντήσει σε αυτό το ερώτηµα υπό τη µορφή άρθρου (βλ. Βαρουφάκης, 2001) το οποίο απαριθµούσε τα υπέρ και τα κατά των συστηµάτων ηµι-αγοράς όπως αυτά 4

6 εφαρµόστηκαν στην Βρετανία και την Αυστραλία. Πριν προχωρήσω στην επόµενη ενότητα σε µια συγκεκριµένη πρόταση για το πώς πρέπει να αξιολογείται η πανεπιστηµιακή δουλειά, θα αναφερθώ περιληπτικά σε εκείνα τα συµπεράσµατα τα οποία αν µη τι άλλο έχουν ενισχυθεί από τις εξελίξεις των τελευταίων τεσσάρων ετών. Ξεκινώ θυµίζοντας στον αναγνώστη την εισαγωγή µου στην οποία επισήµανα την αµφίδροµη επιρροή µεταξύ της µέτρησης (δηλαδή του συστήµατος ποσοτικοποίησης των αξιών) και του µετρούµενου (δηλαδή της αξίας του πανεπιστηµιακού έργου). Η ρίζα του «κακού» είναι ότι αυτή η σχέση αποβαίνει τελικά µοιραία. Το σύστηµα µέτρησης (α) αποτυγχάνει να µετρήσει σηµαντικές ποιοτικές αξίες (οι οποίες ως αποτέλεσµα φθίνουν και εξαφανίζονται), και (β) δηµιουργεί το έναυσµα για νέες δραστηριότητες οι οποίες βελτιώνουν τις µετρήσεις εις βάρος της ουσίας. Για να το πω απλά: Το Πανεπιστήµιο στην Ελλάδα πάσχει από µύρια δεινά. Έχει όµως και κάποιες αρετές. Η αξιολόγηση, αν δεν προσέξουµε, θα αναιρέσει κάποια από τα δεινά αλλά θα συµπαρασύρει πολλές από τις υπάρχουσες αρετές χωρίς να µας αποζηµιώσει ουσιαστικά για αυτή την απώλεια. Ακολουθεί επιγραµµατική παρουσίαση των θετικών και των αρνητικών αποτελεσµάτων της εφαρµογής συστηµάτων ηµι-αγοράς στην Βρετανία και την Αυστραλία (βλ. Βαρουφάκης, 2001): 1. Ποιοτική αναβάθµιση του χώρου. Κτίρια, εγκαταστάσεις υποδοµής, συστήµατα πληροφορικής, αίθουσες διδασκαλίας αναβαθµίστηκαν 2. Εγρήγορση. Τόσο οι καθηγητές όσο και το βοηθητικό προσωπικό (π.χ. γραµµατεία) καταβάλουν µεγαλύτερες προσπάθειες, πολλές φορές σε βαθµό δουλικότητας, για να ικανοποιούν τους φοιτητές-πελάτες 3. Συντόµευση του χρόνου αποφοίτησης. Στην Αυστραλία, τα «πρόστιµα» της φόρµουλας «αξιολόγησης» για τους αιώνιους φοιτητές ήταν µεγάλα και τα Τµήµατα έδωσαν µεγάλη έµφαση στην συντόµευση του µέσου χρόνου σπουδών τόσο των προπτυχιακών όσο και των µεταπτυχιακών φοιτητών. 4 Στη Βρετανία, όπου δεν υπήρχαν µεγάλα περιθώρια καθυστέρησης για τους προπτυχιακούς φοιτητές, παρατηρήθηκε συντόµευση κατά 18 µήνες του µ.ο. εκπόνησης διδακτορικής διατριβής 4. Ξεκάθαροι κανόνες του παιχνιδιού. Από τη στιγµή που η «αξιολόγηση» πλέον βασίζεται λίγο-πολύ σε ένα αυτοµατοποιηµένο σύστηµα (αφού βεβαίως λήξει η πολιτική διαδικασία επιλογής των σκιωδών τιµών), είναι γνωστό τι πρέπει να κάνει ένα τµήµα για να αυξήσει τα κονδύλια του (ή για να µην του περικοπούν) κατά Χ λίρες ή δολάρια. Δεν εξαρτάται πλέον µια τέτοια αύξηση (ή µείωση) από τις σχέσεις προέδρου Τµήµατος µε το Υπουργείο ή µε κάποιο άλλο κέντρο εξουσίας. Αυτό το γεγονός, επηρεάζει και την «αξιολόγηση» του ατόµου. Όπως είναι γνωστό τι πρέπει να κάνει ένα Τµήµα για να επιτύχει µια συγκεκριµένη «αξία», το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση ενός συναδέλφου. Στη Βρετανία, παραδείγµατος χάριν, πανεπιστηµιακοί από τη Βόρεια Αγγλία των οποίων η προφορά στο παρελθόν (που αντικατοπτρίζει την κοινωνική τάξη από την οποία προέρχονται) θα αποτελούσε εµπόδιο στην εξέλιξή τους (ιδίως σε αριστοκρατικά ή αριστοκρατίζοντα πανεπιστήµια του νότου), τώρα πλέον βαδίζουν στα σίγουρα 4 Αυτό έγινε µέσω αρνητικών σκιωδών τιµών του µέσου όρου αποφοίτησης (δηλ. µειώσεων των κονδυλίων Τµήµατος του οποίου οι φοιτητές αργούν να αποφοιτήσουν) διδάκτρων που οδήγησαν τους «αργοπορηµένους» φοιτητές εκτός πανεπιστήµιων. Πως; Οι αρνητικές τιµές ώθησαν τα Τµήµατα στην επιβολή χρηµατικών προστίµων σε φοιτητές που κοβόντουσαν σε ένα βασικό µάθηµα δύο φορές. 5

7 γνωρίζοντας ότι η «αξία» τους υπολογίζεται αυτοµάτως από τη φόρµουλα του Research Assessment Exercise (βλ. Βαρουφάκης, 2001). 5. Υποχώρηση της δύσκολης γνώσης. Τα «δηµοφιλή» µαθήµατα παραγκωνίζουν συστηµατικά τα «στρυφνά» και τα «δύσκολα». Λογικό είναι. Όταν το σύστηµα «οδηγείται» από τις προτιµήσεις των «πελατών», είναι αναγκασµένο να παραδεχτεί ότι ο «πελάτης» έχει δίκιο, ακόµα και όταν σφάλει οικτρά. Έτσι, τα τελευταία δέκα χρόνια στη Βρετανία και την Αυστραλία, η πανεπιστηµιακή ηµιαγορά, ωθούµενη από τις προτιµήσεις των νέων, µεταφέρει συνεχώς κονδύλια, φοιτητές και διδακτικό προσωπικό από γνωστικά αντικείµενα όπως η φιλοσοφία, τα οικονοµικά, η ιστορία, η µηχανολογία σε προγράµµατα «λάϊτ» (π.χ. marketing, business studies, cultural studies). Οι προκαταλήψεις των φοιτητών µας από τον δαίµονα που θα εξορκίζαµε µετατράπηκαν στο αφεντικό που πρέπει να υπηρετούµε. 6. Η δηµιουργία µιας «επιχειρηµατικής τάξης» µέσα στα πανεπιστήµια. Όταν η «αξιολόγηση» κρίνει την επιβιωσιµότητα ενός «οργανισµού», λογικό είναι ο οργανισµός αυτός να επενδύει όσο µπορεί στην προσπάθεια αύξησης των δεικτών του. Από το υστέρηµά τους, τα Τµήµατα προσέλαβαν managers µε στόχο την οργάνωση της προσπάθειας για καλύτερους δείκτες. Αρχικά, οι managers προσελήφθησαν για να παίξουν ρόλο επικουρικό σε σχέση µε τον Πρόεδρο του Τµήµατος. Κατόπιν κάποιοι ακαδηµαϊκοί µετεξελίχθηκαν σε managers. Αργότερα, τα Τµήµατα άρχισαν να στρέφονται στον ιδιωτικό τοµέα για να προσλάβουν πραγµατικούς (δηλαδή, µη-πανεπιστηµιακούς) managers 5 7. Τυποποίηση διδακτικής ύλης. Φανταστείτε τον αντίκτυπο του ακόλουθου συνδυασµού συγκυριών: (α) Μιας νέας επιχειρηµατικής τάξης εντός των πανεπιστηµίων, (β) καθηγητών που πιέζονται να δηµοσιεύουν σε συγκεκριµένα περιοδικά, συγκεκριµένο αριθµό άρθρων, και (γ) ολιγοπωλιακών εκδοτικών οίκων οι οποίοι πασχίζουν να κατακτήσουν το ποθητό ποσοστό της διεθνούς αγοράς προσφέροντας διδακτικά πακέτα αποτελούµενα από βιβλία, προγράµµατα σε CD-ROM και Powerpoint τα οποία προβάλλουν τα περιεχόµενα των βιβλίων στις οθόνες των αµφιθεάτρων, αλλά και ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο όπου φοιτητές (του Πανεπιστηµίου που έχει συµβληθεί µε τον συγκεκριµένο εκδοτικό οίκο) βρίσκουν χρήσιµο υλικό και on line φροντιστηριακή βοήθεια. 6 Είναι πολύ δύσκολο ένας δάσκαλος να πει όχι σε αυτό το πακέτο µόνο και µόνο επειδή χάνεται η κριτική προσέγγιση στη γνώση. Υπό την πίεση των managers και των διαδικασιών αξιολόγησης, κάποια στιγµή θα ενδώσει. 8. Φαύλος κύκλος διχασµού και αναποτελεσµατικότητας. Οι «φόρµουλες αξιολόγησης» καθιστούν όχι µόνο δυνατή αλλά και αναγκαία τη µέτρηση της παραγωγικότητας του µέλους ΔΕΠ. Ακόµα και εγώ ο ίδιος έπιανα τον εαυτό µου να αναρωτιέµαι πόσους «πόντους» προσέφερα στο Τµήµα. Εάν οι δικοί µου «πόντοι» ξεπερνούσαν τον µέσο όρο, ήταν πολύ εύκολο να αρχίσω να νιώθω ότι αξίζω περισσότερα προνόµια (και ίσως χρήµατα) δεδοµένου ότι αύξησα τον µέσο όρο του Τµήµατος και, συνεπώς, προσέθεσα δολάρια στον προϋπολογισµό του. Αλλά και να κατάφερνα να ξεπεράσω αυτόν τον πειρασµό, συνάδελφοι µε 5 Μέσα σε µερικά χρόνια από την δηµιουργία της ηµι-αγοράς, η οποία χτίστηκε στη βάση της «αξιολόγησης», η επιλογή του Προέδρου, ή και του Κοσµήτορα, γίνεται µε κριτήρια καθαρά επιχειρηµατικά. Πρώτα ερωτάται ο/η υποψήφιος για το τι business plan έχει να προτείνει και κατόπιν για την ακαδηµαϊκή του/της δραστηριότητα. Ήδη υπάρχουν Τµήµατα δηµοσίων πανεπιστηµίων που διοικούνται, ουσιαστικά, από µη-πανεπιστηµιακούς. 6 Από φροντιστές που πληρώνει ο εκδοτικός οίκος και µπορεί να είναι τεταρτοετείς φοιτητές σε οποιοδήποτε πανεπιστήµιο του κόσµου. 6

8 «παραγωγικότητα» κάτω του µέσου όρου ένιωθαν ότι τους κοίταζα µε µισό µάτι. Με άλλα λόγια, η µέτρηση που φέρνει η «αξιολόγηση» σπέρνει (α) το σπόρο του αιτήµατος για πληρωµές bonus και διαφοροποίηση µισθών/προνοµίων και, συνεπώς, (β) τη διχόνοια. Κι εδώ ξεκινάει ο φαύλος κύκλος της αναποτελεσµατικότητας: Η δυνατότητα µέτρησης/σύγκρισης της «παραγωγικότητας» δίνει το κίνητρο σε όλους να «τρέχουν», να δείχνουν ότι «παράγουν». Όλοι ξοδεύουν τεράστια ενέργεια στη διαδικασία «αξιολόγησης». Αντί να γράφουν βιβλία, γράφουν πολλά σύντοµα άρθρα. Αντί να γράφουν άρθρα γράφουν και ξανα-γράφουν τα βιογραφικά τους και, προπάντων, συµπληρώνουν ερωτηµατολόγια (ή συντάσσουν corporate research plans). Ο ανταγωνισµός που οδηγεί στη βελτίωση των δεικτών ενισχύει τα αιτήµατα για περισσότερη µέτρηση και τις συγκρούσεις για το τι πρέπει και τι δεν πρέπει να µετριέται. Το αποτέλεσµα είναι ότι όλη αυτή η δουλειά αφήνει ελάχιστα περιθώρια για να διαβάσει κάποιος ένα βιβλίο το οποίο δεν θα έχει άµεσο «παραγωγικό» αποτέλεσµα. 9. Ιεράρχηση των Ιδεών στο Πλαίσιο της Κυρίαρχης Ιδεολογίας. Η ανάγκη µέτρησης, η οποία πολύ σύντοµα επισκιάζει όλες τις άλλες ανάγκες των πανεπιστηµιακών, φέρνει στο προσκήνιο εκ των έσω το αίτηµα για µεγαλύτερη συγκρισιµότητα των «µέτρων». Η συγκρισιµότητα µε τη σειρά της απαιτεί τη δηµιουργία κλίµακας περιοδικών και εκδοτικών οίκων. Π.χ. δεν είναι δυνατόν ένα άρθρο σε περιοδικό το οποίο απορρίπτει το 95% των άρθρων που του στέλνονται να έχει την ίδια «αξία» µε ένα άρθρο σε περιοδικό που εκδίδεται από φίλους του συγγραφέα οι οποίοι σπάνια απορρίπτουν άρθρα που τους στέλνονται. Μια τέτοια κλίµακα ουσιαστικά αποτελείται από «σκιώδεις σχετικές τιµές», π.χ. ένα άρθρο στην American Economic Review έχει αξία ίση µε δέκα άρθρα στο Australian Journal of Political Economy. Στις θετικές επιστήµες µια τέτοια ιεράρχηση, όσο επώδυνη ή αυθαίρετη και αν είναι, µπορεί να βασίζεται σε αντικειµενικά κριτήρια ενώ, αντίθετα, στις κοινωνικές επιστήµες η ιεράρχηση αντανακλά την κυρίαρχη ιδεολογία 7. Όπως είναι φυσικό, η αιρετική σκέψη δεν φιλοξενείται στα περιοδικά που «µαζεύουν» τους περισσότερους «πόντους». Άρα δεν «αξιολογείται» ποτέ ως σηµαντική από τις φόρµουλες «αξιολόγησης». Αυτό δεν είναι κακό από µόνο του. Οι πραγµατικοί αιρετικοί διασκεδάζουν και δηµιουργούν καλύτερα στο περιθώριο (π.χ. ένας Σωκράτης, ένας Διογένης, ή ένας Wittgenstein ίσως να τρόµαζαν µε την ιδέα ότι θα εκπροσωπούσαν την κυρίαρχη σκέψη). Το πρόβληµα είναι ότι η ιεράρχηση των ιδεών στο πλαίσιο της θεσµοθετηµένης µέτρησης των «αξιών» οδηγεί στην αυτο-λογοκρισία. Η αλληλεγγύη προς τους συναδέλφους, προς το Τµήµα το οποίο δεν θα επιβιώσει εάν οι δηµοσιεύσεις των µελών του «αξιολογηθούν» µε χαµηλό βαθµό, αποτελεί κίνητρο να θεραπεύεται η κυρίαρχη ιδεολογία. Αυτός είναι ο µηχανισµός που τίθεται εν κινήσει από την «αξιολόγηση», καθιερώνει την πανεπιστηµιακή ηµι-αγορά που στηρίζεται στην αυτοµατοποιηµένη ιεράρχηση των ιδεών και, τελικά, οδηγεί στην υποχώρησή τους. 7 Τα θέµατα και οι «ανακαλύψεις» που δηµοσιεύονται σε περιοδικά όπως το Nature ή στο Science ενδιαφέρουν όλους του φυσικούς. Συνεπώς µια δηµοσίευση σε ένα εξ αυτών µπορεί να αξιολογηθεί σε σχέση µε µια άλλη δηµοσίευση σε κάποιο άλλο περιοδικό, µικρότερου βεληνεκούς, ανάλογα µε τη σχετική αναγνωσιµότητα των δύο περιοδικών ή τα ποσοστά απόρριψης άρθρων. Αντίθετα, στις κοινωνικές επιστήµες, π.χ. την ψυχολογία, τη φιλοσοφία ή την οικονοµική, υπάρχουν «µειοψηφίες» οι οποίες δεν ενδιαφέρονται για τα θέµατα που απασχολούν τις «πλειοψηφίες» και τα κυρίαρχα περιοδικά τους. Και βέβαια, σε αυτούς τους επιστηµονικούς χώρους, δεν υπάρχει καµία εγγύηση ότι η «πλειοψηφία» βρίσκεται κοντύτερα στην «αλήθεια» από µια «µειοψηφία». 7

9 10. De facto εµπορευµατοποίηση/ιδιωτικοποίηση των δηµόσιων πανεπιστηµίων. Από νοµικής πλευράς, τα πανεπιστήµια παραµένουν δηµόσια. Όµως οι αποφάσεις για το τι διδάσκεται, πότε διδάσκεται, το περιεχόµενο των πτυχίων, την σχετική αξία γνωστικών αντικειµένων, την έρευνα κλπ, λαµβάνονται στο πλαίσιο της ζήτησης και της προσφοράς οι οποίες µετρούνται στη βάση των λογιστικών µονάδων ή σκιωδών σχετικών τιµών που προκύπτουν από το σύστηµα αξιολόγησης. Σταδιακά, λόγω της ανεπάρκειας των πόρων που διαθέτει το κράτος για τα πανεπιστήµια, η ηµι-αγορά αυτή συνδέεται όλο και περισσότερο µε την αγορά εκτός πανεπιστηµίων και οι σκιώδεις τιµές συντονίζονται µε τη διαδικασία καθορισµού των ανταλλακτικών τιµών προϊόντων, εργασίας και κεφαλαιουχικών αγαθών. 11. Υποχώρηση όλων των ιδεών. Οι ορθοδοξίες του παρόντος είναι οι αιρέσεις του παρελθόντος. Οι Adam Smith, Friedrich von Hayek, Robert Nozick και οι υπόλοιποι θεωρητικοί της ελευθερίας του κεφαλαίου ήταν, στην εποχή τους, αιρετικές φωνές οι οποίες σήµερα µετεξελίχθηκαν σε κυρίαρχη ιδεολογία. Σήµερα, οι αιρετικές φωνές στην Αυστραλία και την Βρετανία αυτο-πνίγονται. Ο,τιδήποτε κείται εκτός του µεσαίου, κυρίαρχου, banal (ιδεολογικού) χώρου εξαφανίζεται από την πανεπιστηµιακή κοινότητα µε τη βούληση των ίδιων των «αιρετικών». 5. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ Όσο και να αποζητάµε καλύτερες υποδοµές, αποτελεσµατικότερη χρήση πόρων και ορθολογικότερη οργάνωση των πανεπιστηµίων µας, εάν τα παραπάνω αληθεύουν και έχουν µεγάλες πιθανότητες να αναπαραχθούν και στην Ελλάδα (λόγω της αξιολόγησης), το ισοζύγιο οφελών και ζηµιών ενός συστήµατος ηµι-αγοράς είναι κατ εξοχήν ελλειµµατικό. Τι να κάνουµε τις νέες υποδοµές όταν ο πανεπιστηµιακός δάσκαλος αυτό-λογοκρίνεται, η αιρετική σκέψη διώκεται, τα δύσκολα µαθήµατα καταργούνται και αντικαθίστανται από παρωδίες προγραµµάτων σπουδών; Προκύπτει λοιπόν το εξής απλό ερώτηµα: Υπάρχει δυνατότητα να εξασφαλίσουµε τα παραπάνω οφέλη (βλ. σηµεία 1-4 παραπάνω) από ένα σύστηµα αξιολόγησης χωρίς τα αρνητικά αποτελέσµατα της ηµι-αγοράς; Με άλλα λόγια, είναι δυνατόν να εισαχθεί ένα σύστηµα αξιολόγησης το οποίο δεν θα µετεξελιχθεί σε ηµιαγορά; Είναι. Μόνο που απαιτεί συναίσθηση από την µεριά της πολιτείας του πόσο σηµαντικό είναι να αποφευχθεί η δηµιουργία ηµι-αγοράς και βεβαίως την πολιτική βούληση για να θεσµοθετηθούν µέτρα τα οποία θα την αποτρέψουν. Ακολουθούν τρία τέτοια µέτρα τα οποία, εφόσον εφαρµοστούν, θα αποσυνδέσουν την αξιολόγηση από την διαδικασία απαξίωσης των υπαρχουσών πανεπιστηµιακών αρετών ενώ παράλληλα θα υποστηρίζουν τις θετικές επιρροές µιας αξιολόγησης. Μέτρο 1: Οι αξιολογήσεις τόσο του διδακτικού έργου όσο και του ερευνητικού να µην βασίζεται σε ποσοστό άνω του 20% σε αυτοµατοποιηµένες µετρήσεις (π.χ. σελίδες δηµοσιευµένου έργου, αριθµό αναφορών). Το υπόλοιπο 80% να είναι προϊόν βαθµολόγησης κατόπιν πραγµατικής ανάγνωσης του έργου και παρακολούθησης διαλέξεων των µελών ΔΕΠ από επιτροπή κριτών. Με άλλα λόγια, η αξιολόγηση να µην είναι «φθηνιάρικη». Μέτρο 2: Πλήρης σύνδεση αποτελεσµάτων αξιολόγησης του πανεπιστηµιακού έργου των µελών ΔΕΠ µε την διαδικασία εξέλιξής τους. Η ταχύτητα µε την οποία εξελίσσονται σε υψηλότερες βαθµίδες οι πανεπιστηµιακοί να είναι ανάλογη της 8

10 βαθµολογίας που επιτυγχάνουν (βλ. Μέτρο 1). Παράλληλα, να θεσπιστούν σοβαρά µισθολογικά κίνητρα (α) για την εξέλιξη από την µία βαθµίδα στην επόµενη, αλλά και (β) για την (µισθολογική) εξέλιξη εντός µιας βαθµίδας. Μέτρο 3: Οι όποιες κατατάξεις/βαθµολογίες Τµηµάτων να οδηγήσουν σε χρηµατοδότηση στη βάση της αρχής leximin (Roemer, 1989). Δηλαδή, οι επί πλέον πόροι που έχει να διαθέσει το Υπουργείο για την αναβάθµιση της ανώτατης εκπαίδευσης να κατανέµονται σε Τµήµατα που επιτυγχάνουν βαθµό άνω του µέσου όρου όσον αφορά την αποτελεσµατική χρήση των υπαρχόντων πόρων. Για αυτά τα Τµήµατα µόνο (τα οποία επιτυγχάνουν βαθµό άνω του µέσου όρου όσον αφορά την αποτελεσµατική χρήση των υπαρχόντων πόρων) οι επί πλέον πόροι πηγαίνουν στο Τµήµα µε τον χαµηλότερο συνολικό βαθµό (στην κατάταξη που προκύπτει από την αξιολόγηση) µε σκοπό να βελτιώσει την βαθµολογία του στο επίπεδο του Τµήµατος µε τον δεύτερο χαµηλότερο βαθµό και, κατόπιν, αν ο προϋπολογισµός δεν έχει εξαντληθεί, να κατανέµει πόρους σε αυτά τα δύο Τµήµατα έως ότου να φτάσουν τον βαθµό του Τµήµατος µε τον τρίτο χαµηλότερο βαθµό, και ούτω καθεξής, µέχρι να εξαντληθεί ο προϋπολογισµός. (Βλέπε το σχετικό παράρτηµα για την αξιωµατική θεµελίωση αυτού του µέτρου.) Τα τρία αυτά µέτρα αποσυνδέουν την αξιολόγηση από την καταστροφική δυναµική της ηµι-αγοράς (όπως αυτή περιγράφτηκε παραπάνω) ενώ της επιτρέπουν να σηµατοδοτεί τις ανάγκες για βελτιώσεις και να δίνει κίνητρα για την ορθολογική χρήση των διαθέσιµων δηµόσιων πόρων. Το Μέτρο 1 εξασφαλίζει ότι οι αξιολόγηση θα είναι επίπονη και όχι µηχανιστική. Το Μέτρο 2 δίνει κίνητρα στα µέλη ΔΕΠ να υπερβάλουν εαυτούς στην έρευνα, στην διδασκαλία και στην διοίκηση. Τέλος, το Μέτρο 3, αντιστρέφοντας τη λογική της ενίσχυσης των ήδη «επιτυχηµένων» Τµηµάτων, οδηγεί στην δηµιουργία µιας πραγµατικής ακαδηµαϊκής κοινότητας της οποίας µέλη είναι όλες και όλοι οι έλληνες πανεπιστηµιακοί. Ένα τέτοιο σύστηµα αξιολόγησης, το οποίο λαµβάνει σοβαρά υπ όψη του δεκαετίες συζητήσεων στο πλαίσιο της Πολιτικής Οικονοµίας, µπορεί να αντισταθεί στην εισαγόµενη τάση να αξιολογούµε µετρώντας µόνο αυτό που ποσοτικοποιείται και απαξιώνοντας την δύσκολη γνώση, την κριτική διάθεση και όλες εκείνες τις µικρές και µεγάλες εκφάνσεις της πνευµατικής δηµιουργίας που χαρακτηρίζουν το πραγµατικό πανεπιστήµιο. Υπό αυτό το πρίσµα, όποιος πολιτικός επιµείνει σε σύστηµα αξιολόγησης το οποίο καλλιεργεί την ηµι-αγορά στα πανεπιστήµια, και το οποίο αποφεύγει τα τρία µέτρα που προτείνονται εδώ, θα πρέπει να ξέρει ότι έρχεται σε σκληρή αντίθεση µε την λογική της πολιτικής οικονοµίας που οικοδόµησαν τόσο στοχαστές νεοφιλελεύθεροι (όπως ο Hayek) όσο και σοσιαλιστές (όπως ο Lange). Κάτι τέτοιο προϋποθέτει, εκ µέρους της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου παιδείας, είτε ιδιοφυείς νέες ιδέες περί αξίας και του µέτρου αυτής, είτε απίστευτο κυνισµό. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Η ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ LEXIMIN Πώς θα πρέπει να κατανείµει το υπουργείο τους επί πλέον πόρους που του διατίθενται; Το ζήτηµα αυτό είναι ιδιαίτερα περίπλοκο, επειδή τα διάφορα Τµήµατα (ίσως και τα διαφορετικά µέλη ΔΕΠ) αξιολογούν διαφορετικά το ένα τις αρετές του άλλου. Εποµένως, φαίνεται απίθανο να υπάρξει συµφωνία σε όλη την πανεπιστηµιακή κοινότητα σε ένα συγκεκριµένο κανόνα κατανοµής των κονδυλίων. Παρά ταύτα, µπορούµε να προσεγγίσουµε το πρόβληµα εξετάζοντας τους ακόλουθους 9

11 περιορισµούς (αξιώµατα), τους οποίους αν τους εφαρµόσουµε, µπορούν να οδηγήσουν σε συµφωνία. Το ζητούµενο εδώ είναι ένας «κανόνας» ο οποίος θα κατανέµει µε τρόπο γενικά αποδεκτό τα κονδύλια που θέλει να διαθέσει η πολιτεία στην αναβάθµιση της ανώτατης παιδείας. Έστω ότι συµφωνούµε όλοι πως ο «κανόνας» αυτός θα πρέπει να διέπεται από τα εξής χαρακτηριστικά: (1) να είναι αποδοτικός (κατά Pareto), µε την έννοια ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει τρόπος ανακατανοµής των πόρων που να αυξάνει τη βαθµολογία ενός Τµήµατος χωρίς να µειώνει την βαθµολογία άλλου Τµήµατος. (2) να είναι δίκαιος, µε την έννοια (α) της µονοτονίας (ώστε µια αύξηση στους πόρους που διαθέτει το υπουργείο να µην οδηγεί σε χαµηλότερες επιδόσεις οποιουδήποτε Τµήµατος) και (β) της συµµετρίας (ώστε οι διαθέσιµοι πόροι, για τα Τµήµατα που έχουν ταυτόσηµους πόρους και τεχνολογίες µετατροπής των πόρων σε βαθµούς, να κατανέµονται ανάλογα µε τον αριθµό µελών ΔΕΠ και φοιτητών). (3) να είναι ουδέτερος, µε την έννοια ότι λειτουργεί µόνο µε πληροφορίες οι οποίες έχουν σχέση µε την βαθµολογία των Τµηµάτων. (4) Ας υποθέσουµε ότι το Υπουργείο έχει στη διάθεσή του για να κατανείµει µόνο δύο είδη πόρων: x και y (π.χ. ερευνητικά κονδύλια και θέσεις ΔΕΠ). Ο κανόνας θα πρέπει να είναι συνεπής, µε την έννοια ότι αν ο κανόνας προσδιορίζει συγκεκριµένα µια κατανοµή [x, y ], τότε όταν πρέπει να αποφασίσουµε πόση ποσότητα του x θα κατανεµηθεί σε Τµήµατα στα οποία έχει κατανεµηθεί µια ποσότητα του πόρου y, που εκφράζεται ως y, ο κανόνας θα πρέπει να επιλέξει την ποσότητα x. (Αυτό σηµαίνει ότι το Υπουργείο, έχοντας αποφασίσει πώς θα κατανείµει τους πόρους, µπορεί να τους κατανείµει σε Τµήµατα αµέσως µόλις του διατεθούν πόροι και δεν θα χρειαστεί ποτέ να αναθεωρήσει το σχέδιό του εφόσον δεν έχουν αλλάξει τα δεδοµένα). (5) να είναι εφαρµόσιµος σε εύρος, ώστε να µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε πολλές, πιθανές καταστάσεις ανεξάρτητα από τα διαθέσιµα κονδύλια ή τον συγκεκριµένο πίνακα κατάταξης των Τµηµάτων. Εφόσον συµφωνήσουµε ότι ο κανόνας που χρησιµοποιεί το Υπουργείο για να κατανείµει τους πόρους θα πρέπει να ικανοποιεί τις πέντε συνθήκες παραπάνω, το θέµα έχει λήξει. Κι αυτό γιατί µπορεί να αποδειχθεί ως µαθηµατικό θεώρηµα ότι µόνο ένας κανόνας ικανοποιεί και τις πέντε συνθήκες: Ο κανόνας leximin που προτείνω εδώ ως συνδυασµό των Μέτρων 2&3. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Βαρουφάκης, Γ. (2001). Η Υποχώρηση των Ιδεών: Συµπεράσµατα από την Βρετανική και Αυστραλιανή Εµπειρία µε την Αξιολόγηση των Πανεπιστηµίων, Ν. Πετραλιάς (επιµέλεια), Ιδεολογικά Ρεύµατα στην Σύγχρονη Ελλάδα, Αθήνα: Ίδρυµα Σάκη Καράγιωργα Roemer, J. (1989). Distributing health: the allocation of resources by an international agency. WIDER Papers 71 10

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας.

Πριν όµως περάσω στο θέµα που µας απασχολεί, θα ήθελα µε λίγα λόγια να σας µιλήσω για το ρόλο του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας. Οµιλία του Προέδρου του Επιµελητηρίου Μεσσηνίας κ. Γ. Καραµπάτου στο Α.Τ.Ε.Ι. Καλαµάτας µε θέµα: «Η ανάγκη συνεργασίας µεταξύ Επιµελητηρίου και Πανεπιστηµίων µέσω των γραφείων διασύνδεσης» Τρίτη, 30 Σεπτεµβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία και Κοινωνία

Τεχνολογία και Κοινωνία 1 Τεχνολογία και Κοινωνία Μάθηµα 8 ο Δηµήτρης Τσέλιος 2 Περιεχόµενο του µαθήµατος Οι µεγάλοι κερδισµένοι οι star και οι superstar. «Μια µηχανή µπορεί να κάνει τη δουλειά πενήντα συνηθισµένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ανά πρόταση του κειμένου που πιθανόν αφορά κάποια χαρακτηριστικά της δομής (ένα ή ομοειδή χαρακτηριστικά ανά πρόταση)

Ανάλυση ανά πρόταση του κειμένου που πιθανόν αφορά κάποια χαρακτηριστικά της δομής (ένα ή ομοειδή χαρακτηριστικά ανά πρόταση) Ανάλυση ανά πρόταση του κειμένου που πιθανόν αφορά κάποια χαρακτηριστικά της δομής (ένα ή ομοειδή χαρακτηριστικά ανά πρόταση) (1): Η διαδικασία ς και κατάρτισης (Ε&Κ) αντιμετωπίζεται εντός του πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΓΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Κράτος Πρόνοιας, Δεξιότητες και Εκπαίδευση

ΣΥΚΓΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Κράτος Πρόνοιας, Δεξιότητες και Εκπαίδευση ΣΥΚΓΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Κράτος Πρόνοιας, Δεξιότητες και Εκπαίδευση Όπως είδαμε, η θεωρία των προνοιακών παραγωγικών συστημάτων (welfare production regimes WPR), συνδέει το μοντέλο καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο 1.2 Η Επιχείρηση http://www.economics.edu.gr 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1.2 Η Επιχείρηση : σχολικό βιβλίο 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας µας, το ίδιο σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Εισαγωγή Το νέο πρόγραμμα σπουδών που ισχύει πλέον πλήρως, ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά ανά έτος από το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 και είναι αποτέλεσμα αναμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ Σάββατο Proslipsis.gr ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ 18 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΤΕΙ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ, ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη

ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Άντον Πάννεκουκ ηµόσια ιδιοκτησία και Κοινοκτηµοσύνη Πηγή:http://sites.google.com/site/syrizaorizontia/in-thenews/ademosieutastaellenikaarthratouantonpanekouk ( ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Western Socialist,

Διαβάστε περισσότερα

2/12/2011. A different point of view is simply the view from a place where you re not. HSBC

2/12/2011. A different point of view is simply the view from a place where you re not. HSBC ΤΟ ΕΞΑΓΩΓΙΚΟ MARKETING ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΙΕΘΝΟΥΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Καραβασίλης ηµήτρης Σύµβουλος Επιχειρήσεων Θεσσαλονίκη 26/11/2011 Τελικά τι είναι marketing? Μια δουλειά αεριτζίδικη, όπως

Διαβάστε περισσότερα

6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ. 6.1 Συνεισφορά στο Τμήμα των Μεταπτυχιακών Φοιτητών

6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ. 6.1 Συνεισφορά στο Τμήμα των Μεταπτυχιακών Φοιτητών 6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ Η συμμετοχή των μεταπτυχιακών φοιτητών στην ανάπτυξη του Τμήματος μέσω των φοιτητικών εισφορών παρουσιάζει σημαντικά οφέλη όσον αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

«Το Μάρκετινγκ σε Περίοδο Ύφεσης»

«Το Μάρκετινγκ σε Περίοδο Ύφεσης» «Το Μάρκετινγκ σε Περίοδο Ύφεσης» ( Marketing in a Recession ) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Athens University of Economics & Business DEPARTMENT OF ΤΜΗΜΑ MARKETING ΜΑΡΚΕΤΙΝΚ & COMMUNICATION & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Kεφάλαιο 11 Θα επαναλάβουµε αυτά που είχαµε πει την προηγούµενη φορά. Παραστατικά αν έχουµε το εξής παίγνιο όπου οι δύο παίχτες παίρνουν ταυτόχρονα τις αποφάσεις τους αφού αποφασίσει ο Ι, θα δούµε πόσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Σ.Ο.ΚΑ.Κ. www.sokak.org.cy ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Α Λυκείου - Ομάδες Μαθημάτων Προσανατολισμού 1η ΟΜΠ 2η ΟΜΠ 3η ΟΜΠ 4η ΟΜΠ Ομάδα Μαθημάτων Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών.

Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Μαθηματικά και Πληροφορική. Διδακτική Αξιοποίηση του Διαδικτύου για τη Μελέτη και την Αυτο-αξιολόγηση των Μαθητών. Α. Πέρδος 1, I. Σαράφης, Χ. Τίκβα 3 1 Ελληνογαλλική Σχολή Καλαμαρί perdos@kalamari.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνοβλαστοί. Συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών σε εταιρείες έντασης γνώσης (τεχνοβλαστούς)

Τεχνοβλαστοί. Συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών σε εταιρείες έντασης γνώσης (τεχνοβλαστούς) Τεχνοβλαστοί Συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών σε εταιρείες έντασης γνώσης (τεχνοβλαστούς) Στο κείμενο αυτό παρουσιάζεται αναμορφωμένο το νέο πλαίσιο συμμετοχής του Πανεπιστημίου Πατρών σε εταιρείες έντασης

Διαβάστε περισσότερα

Συνάρτηση παραγωγής εκπαιδευτικού αποτελέσματος

Συνάρτηση παραγωγής εκπαιδευτικού αποτελέσματος Συνάρτηση παραγωγής εκπαιδευτικού αποτελέσματος Τι γνωρίζουμε; Συνάρτηση παραγωγής Μεγιστοποίηση κερδών Συνάρτηση παραγωγής Y = f(x 1, x 2 ) (27) π = f(x 1, x 2 ) p 1 x 1 p 2 x 2 (28) Για δεδομένες ποσότητες

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 Συμπληρωματικές σημειώσεις για τον μηχανισμό VCG 1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφεται στις επόμενες παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Σύµφωνα µε άρθρα και πληροφορίες που δηµοσιεύτηκαν τύπο του σαββατοκύριακου δηµοσιοποιήθηκαν τα βασικά στοιχεία του σχεδίου του υπουργείου παιδείας για τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙ

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙ ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Word 2. Excel 3. Powerpoint 4. Access 5. SPSS

Word 2. Excel 3. Powerpoint 4. Access 5. SPSS Πανεπιστήµιο Κρήτης Τµήµα Κοινωνιολογίας Πρακτική Άσκηση Επιστηµονικά Υπεύθυνος: Γιάννης Ζαϊµάκης Τηλ. επικοινωνίας: 28310 77495 Email: zaimakis@social.soc.uoc.gr Σε παρακαλώ πολύ να αφιερώσεις λίγο χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ρέθυμνο, 21-6-2016 Θέση του Π.Τ.Π.Ε. για το Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών της Εκπαίδευσης για την εισαγωγή φοιτητών στα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία και Κοινωνία

Τεχνολογία και Κοινωνία 1 Τεχνολογία και Κοινωνία Μάθηµα 6 ο Δηµήτρης Τσέλιος 2 Περιεχόµενο του µαθήµατος Πληροφορική αφθονία Παραγωγικότητα και µέτρηση του ΑΕΠ 3 Πληροφορική αφθονία (1) Σύµφωνα µε τις στατιστικές το βιοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Είσαι µέλος; Συνδέσου και σχολίασε

Είσαι µέλος; Συνδέσου και σχολίασε Λευκωσία: Την ανάγκη ουσιαστικών µεταρρυθµίσεων στη δηµόσια εκπαίδευση τονίζει µε άρθρο του στον «Φιλελεύθερο της Κυριακής» ο πρύτανης του Πανεπιστηµίου Κύπρου, Κωνσταντίνος Χριστοφίδης, µε αφορµή τη µελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία προσοχής στο νέο εξεταστικό σύστημα

Σημεία προσοχής στο νέο εξεταστικό σύστημα Σημεία προσοχής στο νέο εξεταστικό σύστημα του Στράτου Στρατηγάκη Το νέο εξεταστικό σύστημα, που θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στις προσεχείς εξετάσεις του Ιουνίου 2016, παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 26 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τουριστική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη θα συζητηθεί η με αριθμό 631/ επίκαιρη ερώτηση του. Βουλευτή του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος κ. Κωνσταντίνου Καρτάλη

Πρώτη θα συζητηθεί η με αριθμό 631/ επίκαιρη ερώτηση του. Βουλευτή του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος κ. Κωνσταντίνου Καρτάλη Πρώτη θα συζητηθεί η με αριθμό 631/12-3-2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος κ. Κωνσταντίνου Καρτάλη προς τον Υπουργό Οικονομικών, σχετικά με τα μέλη του Διδακτικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ Αρχές Λειτουργίας Το Πανεπιστήµιο, όπως όλοι οι θεσµικοί φορείς, πρέπει να προσαρµόζεται στις κοινωνικές και οικονοµικές

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Υπουργέ, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, μιλάμε σήμερα για την. αξιολόγηση στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Κύριε Υπουργέ, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, μιλάμε σήμερα για την. αξιολόγηση στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. ΜΑΡΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ Κύριε Υπουργέ, κυρίες και κύριοι Βουλευτές, μιλάμε σήμερα για την αξιολόγηση στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μας λέτε: «Λείπουν πολλά από την εκπαίδευση, λείπει και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική

Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Εισαγωγή στη Δημόσια Οικονομική Τι είναι η δημόσια οικονομική Η Δημόσια Οικονομική μελετά το ρόλο του δημόσιου τομέα, του κράτους δηλαδή στην οικονομία. Βασική έμφαση δίνεται στο ρόλο των δημόσιων δαπανών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ )

Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Ενότητα 4 η : Εισαγωγή στην έννοια και στην πρακτική της Επιχειρηματικότητας (Γ ) Διδάσκουσα: Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης»

Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ηµερίδα του ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ µε θέµα: «Πολιτικές ενίσχυσης της Απασχόλησης» Ν. ΑΝΑΛΥΤΗΣ 27/3/2003 Κατά την έναρξη του 21 ου αιώνα, από τις κυριότερες προκλήσεις που απασχολούν την Ευρώπη και φυσικά και τη

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών η οµάδα προσανατολισµού θετικών σπουδών 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών 3 η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ TΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ TΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH» ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΣΙΟΥ TOMEΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ TΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: «OIKONOMIKH»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Κείµενο Εργαζόµενοι από το σπίτι Στην εποχή της ταχύτητας που ζούµε οι αλλαγές είναι αναµενόµενες σε πολλούς τοµείς. Έτσι και στον εργασιακό χώρο παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο Εργαζόµενοι από το σπίτι Στην εποχή της ταχύτητας που ζούµε οι αλλαγές είναι αναµενόµενες σε πολλούς τοµείς. Έτσι και στον εργασιακό

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II)

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2 Ενότητα #7: Μονοπώλιο (II) Διδάσκων: Μανασάκης Κωνσταντίνος ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Τα κείμενα και τα διαγράμματα της παρουσίασης έχουν ληφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση στο Καταστατικό Συνέδριο της Π.Ο.ΣΕ.ΔΙ.Π. ΑΕΙ (Αθήνα 6-8/10/06) Εισηγητής: Σπύρος Ρίζος

Εισήγηση στο Καταστατικό Συνέδριο της Π.Ο.ΣΕ.ΔΙ.Π. ΑΕΙ (Αθήνα 6-8/10/06) Εισηγητής: Σπύρος Ρίζος Εισήγηση στο Καταστατικό Συνέδριο της Π.Ο.ΣΕ.ΔΙ.Π. ΑΕΙ (Αθήνα 6-8/10/06) Εισηγητής: Σπύρος Ρίζος Θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του ΕΕΔΙΠ, το παρόν και το μέλλον. Ερευνητικός Χαρακτήρας ΕΕΔΙΠ. Προσφερόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. Πέµπτη, 25 Ιουνίου, 2009

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. Πέµπτη, 25 Ιουνίου, 2009 Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑ ΟΣ Τηλ. : 2310 539817, Fax : 2310 541933 URL www.sbbe.gr Με την παράκληση να δηµοσιευθεί Πέµπτη, 25 Ιουνίου, 2009 Θέµα: Έρευνα ΣΒΒΕ σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής:

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής: TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ «3. Στη Γ Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα τριών (33) ωρών, που περιλαµβάνει µαθήµατα γενικής παιδείας δεκατριών (13) συνολικά διδακτικών ωρών εβδοµαδιαίως

Διαβάστε περισσότερα

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής

Προηγμένες Υπηρεσίες Τηλεκπαίδευσης στο ΤΕΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ. Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΙΔΕΑ Νικόλαος Καρανάσιος Επίκουρος Καθηγητής Είναι η υπόθεση ότι μια ομάδα ανθρώπων έχει τη δυνατότητα να παράγει ένα αγαθό ή μια υπηρεσία, με τρόπο τέτοιο που: Να υπάρχουν αρκετοί καταναλωτές,

Διαβάστε περισσότερα

2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου

2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 3 4 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου Προσωπική Αναφορά για την Επιλογή του Σωστού ΜPΑ και προετοιμασία του φακέλου υποψηφιότητας Προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Αντικείµενο του βιβλίου αυτού είναι οι ιεθνείς Οικονοµικές Σχέσεις οι οποίες αναλύονται τόσο στο θεωρητικό επίπεδο, όσο και στο επίπεδο των συνθηκών του πραγµατικού κόσµου µε έµφαση στο σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Τάσεις και προτάσεις των ΠΕ09 στο πλαίσιο του διαλόγου για την παιδεία

Τάσεις και προτάσεις των ΠΕ09 στο πλαίσιο του διαλόγου για την παιδεία Τάσεις και προτάσεις των ΠΕ09 στο πλαίσιο του διαλόγου για την παιδεία Στο πλαίσιο του διαλόγου για την παιδεία το Π.Τ. Αθήνας και Ανατολικής Αττικής της ΕΟΕΔΕ πήρε την πρωτοβουλία να συγκεντρώσει τις

Διαβάστε περισσότερα

Πειραιάς, 7 Νοεμβρίου 2013

Πειραιάς, 7 Νοεμβρίου 2013 Πειραιάς, 7 Νοεμβρίου 2013 Το ΕΒΕΠ αναλύει το Βαρόμετρο του 2ου εξαμήνου του 2013 των ΜΜΕ επιχειρήσεων της Ευρώπης. Μετά την ύφεση, το Ευρωβαρόμετρο των ΜΜΕ δείχνει επιστροφή στη σταθερότητα με το Δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ: A 2 MIΧΑΛΙΤΣΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ

ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ: A 2 MIΧΑΛΙΤΣΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΙΡΑΤΕΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ: A 2 MIΧΑΛΙΤΣΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ Πειρατεία λογισμικού ένα φαινόμενο που έχει απασχολήσει αρκετά τη διεθνή κοινότητα τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω των οικονομικών της επιπτώσεων. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ E-LEARNING ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Π αν επ ισ τή μι ο Π ειρ αι ώ ς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το σύγχρονο οικονομικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό. Οι ανθρώπινοι πόροι αποκτούν μεγαλύτερη σημασία επειδή μπορούν να αποτελέσουν το ανταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Γενική Συνέλευση Πέμπτη, 24 Ιουνίου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Κύριε Υπουργέ, Κυρίες και κύριοι, Η σημερινή ετήσια γενική συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών γίνεται σε μια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ

1. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ «Στέλιος Ορφανουδάκης» Έκδοση 4 Ιούλιος 2011 Το Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύµατος Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ. "Το Εθνικό Απολυτήριο" Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί

ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ. Το Εθνικό Απολυτήριο Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ "Το Εθνικό Απολυτήριο" Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί 1. To Eθνικό Απολυτήριο χορηγείται στους αποφοίτους όλων των τύπων Λυκείου, που εγγράφονται στην Α τάξη του από την έναρξη του σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

«Το νέο σύστημα αξιολόγησης τέθηκε σε εφαρμογή. Οι καταχώρηση των στοιχείων πρέπει να γίνει μέχρι 13/06.»

«Το νέο σύστημα αξιολόγησης τέθηκε σε εφαρμογή. Οι καταχώρηση των στοιχείων πρέπει να γίνει μέχρι 13/06.» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΣΤΟΧΟΘΕΣΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΙΣΘΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ «Το νέο σύστημα αξιολόγησης τέθηκε σε εφαρμογή. Οι καταχώρηση των στοιχείων πρέπει να γίνει μέχρι 13/06.» «Δεν απαιτείται οι συνάδελφοι να υπογράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΕΛΑ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΘ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΡΤΕΛΑ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΘ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 2011 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΘ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΤΕΛΑ ΕΡΕΥΝΗΤΗ Στο παρόν έγγραφο μπορείτε να βρείτε αναλυτικές πληροφορίες για τις υπηρεσίες που παρέχονται στην Καρτέλα Ερευνητή

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Συλλογικός Κατάλογος Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών,

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Συλλογικός Κατάλογος Ελληνικών Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών, Περίληψη των αποτελεσµάτων της έρευνας για τα µέλη διδακτικού προσωπικού του Ε.Μ.Π., αναφορικά µε τη χρήση της βιβλιοθήκης και την πληροφοριακή παιδεία Φωτεινή Ευθυµίου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Συλλογικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης

Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Διάλεξη 4 η : Παράγοντες επιρροής της επιχειρηματικής ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ελένη Καρφάκη, Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία

ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΜΙΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΜΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 5η: Οικονομίες & Νεοκλασική Πολιτική Οικονομία ΑΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων & Επικοινωνίας Α. Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών

Διαβάστε περισσότερα