Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ"

Transcript

1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Γιάνης Βαρουφάκης Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αξιολόγηση του πανεπιστηµιακού έργου αναδεικνύει σηµαντικές έννοιες, αλλά και πρακτικά προβλήµατα, τα οποία απασχολούν για τουλάχιστον δύο αιώνες την Πολιτική Οικονοµία. Κι όµως: ο δηµόσιος διάλογος περί αξιολόγησης διεξάγεται ερήµην της Πολιτικής Οικονοµίας! Το άρθρο τούτο (α) εµπλουτίζει την συζήτηση περί πανεπιστηµιακών αξιών επιστρέφοντάς την στο πεδίο της Πολιτικής Οικονοµίας, και (β) παρουσιάζει µια πρόταση η οποία προκύπτει φυσιολογικά από αυτήν την θεωρητική «επιστροφή». 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΟ Όταν «µετρούµε» την Φύση, εκείνη δεν αλλάζει τους νόµους που την διέπουν. Όταν παραδείγµατος χάρη καταγράφουµε την ετήσια βροχόπτωση στο Σουφλί ή την µέση θερµοκρασία στη Σούδα, ο καιρός δεν «αντιδρά» σε αυτήν µας την µέτρηση. Συνεπώς, το χειρότερο που µπορεί να συµβεί αν ο µετεωρολόγος χρησιµοποιήσει κακή µεθοδολογία ή ελαττωµατικά όργανα είναι µια εσφαλµένη µέτρηση: τα καιρικά φαινόµενα, ευτυχώς, δεν θα επηρεαστούν. Όταν όµως «µετράµε» τον άνθρωπο, ιδίως όταν σκοπεύουµε να τον τιµωρήσουµε ή να τον επιβραβεύσουµε στη βάση αυτής της µέτρησης, τότε η µέτρηση αλλάζει το µετρούµενο. 1 Ο δροµέας µπορεί να τρέξει γρηγορότερα, µπορεί όµως να πάρει και αναβολικά ο φοιτητής να µελετήσει περισσότερο, ή να προσπαθήσει να αντιγράψει κλπ. Αυτή η αλληλεπίδραση µέτρου και αξίας µιας δραστηριότητας περιπλέκεται πολύ περισσότερο όταν η µέτρηση ποσοτικοποιεί καθαρά ποιοτικές αξίες. Άλλο είναι να χρονοµετρούµε έναν δροµέα, για να δούµε πόσο κοντά στο παγκόσµιο ρεκόρ βρίσκεται, και άλλο να βαθµολογούµε την σκέψη του Σωκράτη είτε απόλυτα είτε σε σύγκριση µε αυτή π.χ. του Βίτγκενσταϊν. Ανάλογα µε τον τρόπο µέτρησης, επηρεάζεται όχι µόνο το αποτέλεσµα της ανθρώπινης προσπάθειας αλλά και όλο το πλαίσιο στο οποίο καταβάλλεται αλλάζει η υφή της δραστηριότητας, ακόµα και η σηµασία της. Όταν µάλιστα πρόκειται για την απόδοση όχι ενός ατόµου αλλά ενός θεσµού, ενός οργανισµού αποτελούµενου από ετερογενή 1 Όποιος έχει ασχοληθεί µε τον αθλητισµό κατανοεί, για παράδειγµα, την επιρροή του χρονόµετρου στον δροµέα (ακόµα και σε εκείνον που τρέχει µόνος του ως απλή άσκηση).

2 άτοµα τα οποία πολλές φορές έχουν αντικρουόµενα συµφέροντα και οράµατα, οι επιπτώσεις της µέτρησης είναι συνήθως πολυσχιδείς και σχεδόν αδύνατον να µετρηθούν σε µια απλή µονοδιάστατη κλίµακα. Αυτό ουσιαστικά δυσκολεύει ακόµα περισσότερο τόσο την µέτρηση όσο και τον προσδιορισµό της σχέσης µέτρου και µετρούµενου. Τα προηγούµενα είναι προφανή και θα έπρεπε να αποτελούν βασικές παραδοχές του δηµόσιου διαλόγου περί αξιολόγησης του πανεπιστηµιακού έργου. Δυστυχώς δεν είναι. Η συζήτηση γίνεται ως εάν η µετρούµενη αξία να ήταν ανεξάρτητη του συστήµατος µέτρησης. Η αντιπαράθεση αφορά ποιος θα µετρήσει την αξία µας, αν θα είµαστε εµείς οι ίδιοι ή κάποια «ανεξάρτητη» αρχή, αν θα συνδεθεί η µέτρηση µε περισσότερη χρηµατοδότηση κλπ. Είναι µεν σηµαντικά όλα αυτά τα ζητήµατα, όµως αποπροσανατολίζουν τον διάλογο περί του συστήµατος αξιολόγησης των πανεπιστηµίων. Το κυρίως ζητούµενο έπρεπε να είναι η αλληλεπίδραση µεταξύ της αξίας του πανεπιστηµιακού έργου και των εναλλακτικών προσπαθειών µέτρησής του. Το παρόν άρθρο προσεγγίζει αυτό το ζητούµενο µέσα από το πρίσµα της πολιτικής οικονοµίας, ξεκινώντας µε ένα ενδιαφέρον παράδοξο. 2. ΜΙΑ ΑΝΑΠΑΝΤΕΧΗ «ΕΚΔΙΚΗΣΗ» ΤΩΝ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Την δεκαετία του 1930 διεξήχθη ένας συγκλονιστικός διάλογος στο χώρο της πολιτικής οικονοµίας. Από τη µια µεριά παρατάχθηκε η λεγόµενη Αυστριακή Σχολή µε ηγέτη της τον Friedrich von Hayek. Από την άλλη µεριά βρέθηκαν φιλελεύθεροι σοσιαλιστές, όπως ο Oskar Lange. Και οι δύο πλευρές λάµβαναν ως δεδοµένο ότι η αγορά αποτελεί τον αποτελεσµατικότερο µηχανισµό για την ρύθµιση της οικονοµικής δραστηριότητας. Η διαφορά τους εστιάστηκε στο κατά πόσον η κοινωνική ευηµερία (όπως κι αν αυτή ορίζεται) µεγιστοποιείται όταν τα µέσα παραγωγής ανήκουν σε ιδιώτες οι οποίοι καθορίζουν τις τιµές των αγαθών κατά βούληση ή όταν το Κράτος (ή µια συλλογική ή δηµόσια Αρχή Οικονοµικού Προγραµµατισµού) προσδιορίζει τις τιµές αφήνοντας τα άτοµα να επιλέγουν ελεύθερα τις ποσότητες (π.χ. πόσο θα αγοράσουν, πόσο θα παράξουν, πόσο θα εργασθούν). Στην ουσία, οι «σοσιαλιστές της αγοράς» πρέσβευαν έναν συνδυασµό κοινής ιδιοκτησίας των µέσων παραγωγής (π.χ. συνεταιριστικές εταιρείες όπου µόνο οι εργαζόµενοι σε µια επιχείρηση δικαιούνται να έχουν µετοχές σε αυτήν) µε ένα σύστηµα ηµι-αγοράς όπου σκιώδεις τιµές, επιλεγµένες µε τρόπο επιστηµονικό από την Δηµόσια Αρχή Οικονοµικού Προγραµµατισµού (ΔΑΟΠ), θα καθόριζαν τα κέρδη αυτών των επιχειρήσεων ανάλογα µε την ζήτηση και το κόστος παραγωγής. Στόχος τους ήταν (α) να καταργηθεί η αστοχία των αγορών που προκύπτει από την αδυναµία τους να εγγυηθούν πλήρη απασχόληση και κοινωνική αρµονία µεταξύ εργαζοµένων και εργοδοτών, αλλά και (β) η διατήρηση του µηχανισµού της αγοράς ώστε να δίνονται, µέσα από τις «σκιώδεις» τιµές του κάθε αγαθού (που ορίζονται από την ΔΑΟΠ), τα κατάλληλα κίνητρα για την µεγιστοποίηση της παραγωγικότητας, της παραγωγής καινοτοµιών και, συνεπώς, της κοινωνικής ευηµερίας. 2 Η σχολή του Lange αρχικά ηττήθηκε την δεκαετία του 1930 από τον Σοβιετικού τύπου κεντρικό προγραµµατισµό και αργότερα συµπαρεσύρθηκε από την 2 Πιο συγκεκριµένα, ο Lange είχε κατά νου ηµι-αγορές οι οποίες ορίζονται ως εξής: (α) λειτουργούν µεν ως αγορά, δεδοµένου ότι τα «έσοδα» και οι «ποσότητες» καθορίζονται από τη ζήτηση και την προσφορά, όµως (β) το κράτος µεσολαβεί µεταξύ «αγοραστών» και «πωλητών» προσδιορίζοντας τις τιµές, αλλά όχι τις ποσότητες εκ των προτέρων. 1

3 γενικότερη ήττα της Αριστεράς στα τέλη του 20 ου αιώνα. Αντίθετα, η Αυστριακή Σχολή, κατεγράφη ως η νικήτρια αυτής της θεωρητικής διαµάχης. Το βασικό επιχείρηµα του Hayek εναντίον του Lange και των συντρόφων του, και το οποίο έχει µείνει στην ιστορία, είναι απλό: Ο κεντρικός προγραµµατιστής (η ΔΑΟΠ), το Κράτος αν θέλετε, δεν έχει την πληροφόρηση που χρειάζεται για να προσδιορίσει εκείνες τις σχετικές τιµές των αγαθών που θα οδηγήσουν τα άτοµα στις οικονοµικές δραστηριότητες που είναι κοινωνικά βέλτιστες. Ακόµα κι αν είναι καλοί κ αγαθοί, οι κυβερνώντες δεν µπορούν να διαχειριστούν αποτελεσµατικά µια ηµι-αγορά επειδή στερούνται της πληροφόρησης για (α) το πώς αξιολογούν τα άτοµα τα διαφορετικά αγαθά και (β) το ποιο είναι το πραγµατικό κόστος παραγωγής τους. Μάλιστα, και αυτό είναι σηµαντικό, ο λόγος που οι κυβερνώντες (π.χ. η ΔΑΟΠ) δεν γνωρίζουν τις αξίες αυτές δεν είναι ότι είναι δύσκολη η µέτρησή τους. Όχι. Ο λόγος είναι ότι (σύµφωνα µε την Αυστριακή Σχολή) η µέτρηση αυτή είναι αδύνατη! Γιατί αδύνατη; Επειδή η αξία ενός αγαθού για τους καταναλωτές, απαντά ο Hayek, είναι ασταθής και συνδιαµορφώνεται µε την τιµή του. Άρα, δεν είναι δυνατόν η αξία του να υπολογιστεί, ούτε κατά προσέγγιση, προτού προσδιοριστεί η σχετική του τιµή (όπως απαιτεί ένα καθεστώς ηµι-αγοράς). Ο Hayek µάλιστα έλεγε πως ο ίδιος δεν είναι σίγουρος τι θέλει πριν πάει στα µαγαζιά. Ότι τις περισσότερες φορές αγόραζε, και χαιρόταν, πράγµατα που ούτε ήθελε ούτε είχε ανάγκη. Και αναρωτήθηκε: Αν δεν µπορώ εγώ ο ίδιος να ξέρω την αξία που έχουν για µένα τα αγαθά που αγοράζω, πως µπορώ να περιµένω ότι ένας κρατικός λειτουργός, όσο καλοπροαίρετος και να είναι, θα υπολογίσει αντ εµού (και των υπόλοιπων πολιτών) αυτές τις αξίες; Το ίδιο και µε την παραγωγική διαδικασία: Δεν µπορούµε να γνωρίζουµε το κόστος αύξησης της παραγωγής προτού την αυξήσουµε. Συµπέρανε λοιπόν ότι συστήµατα ηµι-αγοράς είναι καταδικασµένα στην αναποτελεσµατικότητα και την αποτυχία. Ότι η µόνη λύση όταν βρισκόµαστε αντιµέτωποι µε την ριζική άγνοια που µας χαρακτηρίζει όσον αφορά τις αξίες, είναι να αφεθούµε στον εναγκαλισµό µιας αγοράς στην οποία όλα τα αγαθά ανήκουν σε ιδιώτες και η οποία, µέσω προσφορά και ζήτησης, καταλήγει σε πραγµατικές (και όχι σκιώδεις) τιµές. Τυχαίνει να διαφωνώ µε τον Hayek. Δεν έχει σηµασία. Το επιχείρηµά του επικράτησε σχεδόν πλήρως τα περασµένα είκοσι χρόνια καθώς σήµερα ακόµα και κεντρο-αριστεροί συνάδελφοί µου (όχι όλοι) το ασπάζονται. Λέω σχεδόν γιατί υπάρχει µια ενδιαφέρουσα εξαίρεση: Ο χώρος της ανώτατης εκπαίδευσης σε όλο και περισσότερες χώρες (αρχής γενοµένης από την Βρετανία)! Εκεί, φαίνεται ότι παρατηρείται µια νεκρανάσταση των ιδεών του Lange περί ανωτερότητας των συστηµάτων ηµι-αγοράς. Το λέω αυτό γιατί στην ουσία τα συστήµατα αξιολόγησης που µας έρχονται από την Εσπερία (την Βρετανία και την Αυστραλία αρχικά και τώρα πλέον από την Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία φαίνεται ιδιαίτερα γοητευµένη από αυτά), έχουν την βάση τους τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη σε υποδείγµατα ηµι-αγορών όπως εκείνο του Lange. Κανείς σοβαρός Ευρωπαίος για παράδειγµα δεν υποστηρίζει την θέση του Hayek περί ιδιωτικοποίησης των δηµόσιων πανεπιστηµίων και την µετατροπή τους σε κερδοσκοπικές εταιρείες οι οποίες θα χρεώνουν ελεύθερα τιµές-δίδακτρα. Υποστηρίζουν αντίθετα την δηµιουργία µιας αυστηρά ελεγχόµενης από το Κράτος ηµι-αγοράς, όπου το Υπουργείο Παιδείας µετρά τις αξίες και προσδιορίζει σκιώδεις τιµές για τις διαφορετικές δραστηριότητες που τις παράγουν, αφήνοντας τα 2

4 πανεπιστήµια να επιλέξουν τις τελευταίες. 3 Θα µπορούσε να έχει βγει αυτό το µοντέλο από τα κείµενα του Lange; Μάλλον. Πάντως όχι του Hayek! Προσέξτε την ειρωνεία. Ο Hayek κερδίζει την τιτάνια θεωρητική µάχη (εντός του Βρετανικού ακαδηµαϊκού συστήµατος) εναντίον των θιασωτών συστηµάτων ηµιαγοράς για να καταλήξει να διδάσκονται οι ιδέες του σε βρετανικά πανεπιστήµια οι δραστηριότητες των οποίων εντάσσονται σε µια πλήρως αναπτυγµένη ηµι-αγορά (η οποία, κατ εµέ, συνάδει µε τις ιδέες του µεγάλου του αντιπάλου: του Oskar Lange)! Το χειρότερο για τον Hayek είναι ότι η ηµι-αγορά που τόσο εχθρεύτηκε εκείνος δεν εφαρµόστηκε στα πανεπιστήµια από σοσιαλιστές, όπως ο Lange, αλλά από διαχειριστές της ανώτατης εκπαίδευσης που µάλλον πρόσκεινται ιδεολογικά στον ίδιο. Μοιάζει µε το αντίθετο αυτού που συνέβη στην Κίνα, όπου το κοµµουνιστικό κόµµα οικοδοµεί τον καπιταλισµό Μια ακόµα ειρωνεία οι ρίζες της οποίας είναι βαθειά ριζωµένες στον αλλοπρόσαλλο 20 ο αιώνα. 3. ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΗΜΙ-ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ Η ΦΥΣΙΚΗ ΑΠΟΡΡΟΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Στην παρούσα ενότητα θα ισχυριστώ ότι η εισαγωγή συστηµάτων αξιολόγησης (τα οποία ποσοτικοποιούν την ποιότητα της παραγόµενης µόρφωσης και έρευνας, και συνεπώς οδηγούν στην κατασκευή βαθµολογιών (league tables) για Τµήµατα, Πανεπιστήµια και Σχολές), οδηγούν µε µαθηµατική ακρίβεια στην σύνδεση της αξιολόγησης µε την χρηµατοδότηση και, συνεπώς, στην δηµιουργία συστήµατος ηµιαγοράς στα πανεπιστήµια. Έστω µια βαθµολογία η οποία κατατάσσει, µε βάση κάποιον τύπο, τα Τµήµατα Α,Β,Γ µε την σειρά {Γ,Α,Β}. Σε ένα περιβάλλον σπάνιων πόρων, το Τµήµα Γ θα διεκδικήσει περισσότερα κονδύλια. Η κατάταξη που το φέρνει πρώτο θα αποτελεί ισχυρότατο επιχείρηµα το οποίο κανείς υπουργός παιδείας δεν θα µπορέσει εύκολα να παρακάµψει όταν η πολιτεία διατυµπανίζει ότι επί πλέον χρηµατοδότηση ενός Τµήµατος πρέπει να δικαιολογείται από τα αποτελέσµατα της αξιολόγησης (βλ. πρόσφατες δηλώσεις της υπουργού παιδείας). Περαιτέρω, εφόσον η χρηµατοδότηση των Τµηµάτων Α,Β,Γ συνδεθεί µε την κατάταξή τους {Γ,Α,Β}, έστω και αρχικά ανεπαίσθητα, τα µέλη ΔΕΠ του Τµήµατος Γ που συνέβαλαν περισσότερο από τα υπόλοιπα για τον καλό βαθµό που πήρε το Τµήµα τους θα απαιτήσουν µεγαλύτερο «µερίδιο» των επί πλέον κονδυλίων. Είτε το Τµήµα Γ θα υποκύψει στις πιέσεις τους, είτε τα Τµήµατα Α και Β (τα οποία έχουν «ηττηθεί» προς το παρόν στο πεδίο της αξιολόγησης) θα τους δελεάσουν µε καλές προσφορές (ανώτερη βαθµίδα, καλύτερες ερευνητικές παροχές κλπ) έτσι ώστε να βελτιώσουν την βαθµολογία τους και, ει δυνατόν, να προσπεράσουν το Τµήµα Γ στην κατάταξη. 3 Μιας και µιλάµε για την Βρετανία και την Αυστραλία ως τον τόπο γέννησης αυτών των συστηµάτων ηµι-αγοράς, µερικά στοιχεία ίσως είναι χρήσιµα: Μέχρι το 1998 οι φοιτητές δεν πλήρωναν δίδακτρα στη Βρετανία. Το κράτος απλώς µεσολαβούσε έτσι ώστε η φοιτητική ζήτηση και ο βαθµός που έπαιρνε το Τµήµα ανά πέντε χρόνια όσον αφορά το ερευνητικό έργο των µελών του, να µετατρέπονται αυτοµάτως σε εισόδηµα για τα Τµήµατα. Από το 1998 εισήχθη ένα σύστηµα διδάκτρων το οποίο αποτελεί αντιγραφή του συστήµατος το οποίο εισήγαγε ο Εργατικός Υπουργός Παιδείας της Αυστραλίας το (Πρόκειται για ένα σύστηµα που επιτρέπει σε όσους φοιτητές δεν έχουν να πληρώσουν τη δυνατότητα να «δανειστούν» από το κράτος και έτσι να αποφοιτήσουν µε ένα χρέος προς την κοινωνία το οποίο αποπληρώνουν αργότερα µέσω της φορολογίας.) Η εισαγωγή διδάκτρων δεν αλλοίωσε το σύστηµα ηµι-αγοράς µιας και οι φοιτητές τα πληρώνουν στο κράτος το οποίο εξακολουθεί να καθορίζει τις τιµές αλλά όχι τις ποσότητες. 3

5 Αν προκύψουν τα παραπάνω, ένα σύστηµα ηµι-αγοράς θα έχει ουσιαστικά στηθεί. Το υπουργείο, ή κάποια «ανεξάρτητη» αρχή που θα ιδρύσει το υπουργείο, θα καθορίζει τον µαθηµατικό τύπο ο οποίος δίνει την κατάταξη των Τµηµάτων. Αυτός ο τύπος, στην γλώσσα της πολιτικής οικονοµίας (και του Lange), αποκαλείται «άνυσµα σκιωδών τιµών». Πρόκειται για «ειδικά βάρη» τα οποία δίνονται σε κάποια αποτελέσµατα της πανεπιστηµιακής δουλειάς, π.χ. το αριθµό των δηµοσιευµένων σελίδων, τον αριθµό των αναφορών στην δουλειά µέλους ΔΕΠ, τον αριθµό των µαθητών Λυκείου που αιτήθηκε πέρσι την εισαγωγή τους στο Τµήµα, τον µέσο όρο βαθµού απολυτηρίου Λυκείου των τελευταίων, κλπ. Έχοντας ορίσει αυτές τις «σκιώδεις τιµές», το υπουργείο ή η ανεξάρτητη αρχή δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα άλλο: Τα ίδια τα Τµήµατα, έχοντας ως δεδοµένες τις «σκιώδεις τιµές», επιλέγουν σε δεύτερο στάδιο τις δραστηριότητές τους, τον τρόπο που κατανέµουν µεταξύ των µελών ΔΕΠ τα επί πλέον κονδύλια, τα προγράµµατα σπουδών, τον τρόπο διασύνδεσης έρευνας και προαγωγών µελών ΔΕΠ κ.ο.κ. Έχει ενδιαφέρον ότι ακριβώς ένα τέτοιο σύστηµα είχε προταθεί από τον Lange ως ο (χρονολογικά πρώτος) «τρίτος» δρόµος µεταξύ καπιταλισµού και σοσιαλισµού (Σοβιετικού τύπου). Η ιδιοκτησία των µέσων παραγωγής θα παρέµενε στο Κράτος αλλά η οικονοµική δραστηριότητα θα ήταν ελεύθερη και θα καθοδηγούνταν αποκλειστικά µέσω των «σκιωδών τιµών» που θα επέλεγε το αρµόδιο υπουργείο. Αυτό ακριβώς συνέβη τελικά στις δύο χώρες (στην Βρετανία και την Αυστραλία) που η αναβάθµιση των αντίστοιχων ΤΕΙ σε πανεπιστήµια οδήγησε αρχικά στην µηχανιστική αξιολόγηση και, σε δεύτερο στάδιο, στην εγκαθίδρυση ηµιαγοράς στην ανώτατη εκπαίδευση. Η ανώτατη παιδεία παρέµεινε δηµόσια όµως το Υπουργείο σταµάτησε να υπαγορεύει στα πανεπιστήµια ποσότητες (π.χ. αριθµό εισαγοµένων) ή να κατανέµει το δηµόσιο χρήµα µεταξύ πανεπιστηµίων. Φοιτητές και κονδύλια κατευθύνονται ηµι-αυτόµατα µόνο µέσω των σκιωδών τιµών οι οποίες ορίζονται από το ισχύον σύστηµα αξιολόγησης. Το ότι αυτό το σύστηµα θα το απέρριπτε µετά βδελυγµίας ο Hayek και ο Αυστριακοί, είναι σίγουρο. (Ο λόγος; Οι «σκιώδεις τιµές», που επιλέγει ένας γραφειοκράτης, ουσιαστικά προσδιορίζουν αυταρχικά τις αξίες των αγαθών αξίες που δεν µπορούν και δεν πρέπει να υπολογίζονται από γραφειοκράτες επειδή, σύµφωνα µε τους Αυστριακούς, δεν προϋπάρχουν της αγοραίας διαδικασίας.) Επί πλέον όµως µάλλον θα το απέρριπτε και ο ίδιος ο εµπνευστής του, ο Lange. (Ο λόγος; Αν και πίστευε ότι η αξία των λαχανικών και των βιδών µπορεί να προσοµοιωθεί µέσω σκιωδών τιµών από έναν γραφειοκράτη που λειτουργεί επιστηµονικά, το ίδιο δεν ισχύει για την αξία των ιδεών και της γνώσης. Πρόκειται για οντολογικά διαφορετικά «πράγµατα».) Συµπερασµατικά, η θέσπιση της αξιολόγησης υπό την µορφή µηχανιστικής ποσοτικοποίησης των αξιών (π.χ. την δηµιουργία κατατάξεων και βαθµολογιών Τµηµάτων και Πανεπιστηµίων) εισαγάγει στο πανεπιστηµιακό χώρο µια δική της λογική η οποία αργά ή γρήγορα θα τείνει (σε πείσµα τόσο του Hayek όσο και του Lange) προς ένα καθεστώς ηµι-αγοράς µε το οποίο καταλήγουν να ρυθµίζονται όλες οι εκφάνσεις της πανεπιστηµιακής δουλειάς. 4. Η ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ Τι το κακό έχει ένα καθεστώς ηµι-αγοράς; Γιατί να µην αποτελεί σαφέστατη βελτίωση σε σχέση µε την παρούσα κατάσταση; Πριν µερικά χρόνια είχα απαντήσει σε αυτό το ερώτηµα υπό τη µορφή άρθρου (βλ. Βαρουφάκης, 2001) το οποίο απαριθµούσε τα υπέρ και τα κατά των συστηµάτων ηµι-αγοράς όπως αυτά 4

6 εφαρµόστηκαν στην Βρετανία και την Αυστραλία. Πριν προχωρήσω στην επόµενη ενότητα σε µια συγκεκριµένη πρόταση για το πώς πρέπει να αξιολογείται η πανεπιστηµιακή δουλειά, θα αναφερθώ περιληπτικά σε εκείνα τα συµπεράσµατα τα οποία αν µη τι άλλο έχουν ενισχυθεί από τις εξελίξεις των τελευταίων τεσσάρων ετών. Ξεκινώ θυµίζοντας στον αναγνώστη την εισαγωγή µου στην οποία επισήµανα την αµφίδροµη επιρροή µεταξύ της µέτρησης (δηλαδή του συστήµατος ποσοτικοποίησης των αξιών) και του µετρούµενου (δηλαδή της αξίας του πανεπιστηµιακού έργου). Η ρίζα του «κακού» είναι ότι αυτή η σχέση αποβαίνει τελικά µοιραία. Το σύστηµα µέτρησης (α) αποτυγχάνει να µετρήσει σηµαντικές ποιοτικές αξίες (οι οποίες ως αποτέλεσµα φθίνουν και εξαφανίζονται), και (β) δηµιουργεί το έναυσµα για νέες δραστηριότητες οι οποίες βελτιώνουν τις µετρήσεις εις βάρος της ουσίας. Για να το πω απλά: Το Πανεπιστήµιο στην Ελλάδα πάσχει από µύρια δεινά. Έχει όµως και κάποιες αρετές. Η αξιολόγηση, αν δεν προσέξουµε, θα αναιρέσει κάποια από τα δεινά αλλά θα συµπαρασύρει πολλές από τις υπάρχουσες αρετές χωρίς να µας αποζηµιώσει ουσιαστικά για αυτή την απώλεια. Ακολουθεί επιγραµµατική παρουσίαση των θετικών και των αρνητικών αποτελεσµάτων της εφαρµογής συστηµάτων ηµι-αγοράς στην Βρετανία και την Αυστραλία (βλ. Βαρουφάκης, 2001): 1. Ποιοτική αναβάθµιση του χώρου. Κτίρια, εγκαταστάσεις υποδοµής, συστήµατα πληροφορικής, αίθουσες διδασκαλίας αναβαθµίστηκαν 2. Εγρήγορση. Τόσο οι καθηγητές όσο και το βοηθητικό προσωπικό (π.χ. γραµµατεία) καταβάλουν µεγαλύτερες προσπάθειες, πολλές φορές σε βαθµό δουλικότητας, για να ικανοποιούν τους φοιτητές-πελάτες 3. Συντόµευση του χρόνου αποφοίτησης. Στην Αυστραλία, τα «πρόστιµα» της φόρµουλας «αξιολόγησης» για τους αιώνιους φοιτητές ήταν µεγάλα και τα Τµήµατα έδωσαν µεγάλη έµφαση στην συντόµευση του µέσου χρόνου σπουδών τόσο των προπτυχιακών όσο και των µεταπτυχιακών φοιτητών. 4 Στη Βρετανία, όπου δεν υπήρχαν µεγάλα περιθώρια καθυστέρησης για τους προπτυχιακούς φοιτητές, παρατηρήθηκε συντόµευση κατά 18 µήνες του µ.ο. εκπόνησης διδακτορικής διατριβής 4. Ξεκάθαροι κανόνες του παιχνιδιού. Από τη στιγµή που η «αξιολόγηση» πλέον βασίζεται λίγο-πολύ σε ένα αυτοµατοποιηµένο σύστηµα (αφού βεβαίως λήξει η πολιτική διαδικασία επιλογής των σκιωδών τιµών), είναι γνωστό τι πρέπει να κάνει ένα τµήµα για να αυξήσει τα κονδύλια του (ή για να µην του περικοπούν) κατά Χ λίρες ή δολάρια. Δεν εξαρτάται πλέον µια τέτοια αύξηση (ή µείωση) από τις σχέσεις προέδρου Τµήµατος µε το Υπουργείο ή µε κάποιο άλλο κέντρο εξουσίας. Αυτό το γεγονός, επηρεάζει και την «αξιολόγηση» του ατόµου. Όπως είναι γνωστό τι πρέπει να κάνει ένα Τµήµα για να επιτύχει µια συγκεκριµένη «αξία», το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση ενός συναδέλφου. Στη Βρετανία, παραδείγµατος χάριν, πανεπιστηµιακοί από τη Βόρεια Αγγλία των οποίων η προφορά στο παρελθόν (που αντικατοπτρίζει την κοινωνική τάξη από την οποία προέρχονται) θα αποτελούσε εµπόδιο στην εξέλιξή τους (ιδίως σε αριστοκρατικά ή αριστοκρατίζοντα πανεπιστήµια του νότου), τώρα πλέον βαδίζουν στα σίγουρα 4 Αυτό έγινε µέσω αρνητικών σκιωδών τιµών του µέσου όρου αποφοίτησης (δηλ. µειώσεων των κονδυλίων Τµήµατος του οποίου οι φοιτητές αργούν να αποφοιτήσουν) διδάκτρων που οδήγησαν τους «αργοπορηµένους» φοιτητές εκτός πανεπιστήµιων. Πως; Οι αρνητικές τιµές ώθησαν τα Τµήµατα στην επιβολή χρηµατικών προστίµων σε φοιτητές που κοβόντουσαν σε ένα βασικό µάθηµα δύο φορές. 5

7 γνωρίζοντας ότι η «αξία» τους υπολογίζεται αυτοµάτως από τη φόρµουλα του Research Assessment Exercise (βλ. Βαρουφάκης, 2001). 5. Υποχώρηση της δύσκολης γνώσης. Τα «δηµοφιλή» µαθήµατα παραγκωνίζουν συστηµατικά τα «στρυφνά» και τα «δύσκολα». Λογικό είναι. Όταν το σύστηµα «οδηγείται» από τις προτιµήσεις των «πελατών», είναι αναγκασµένο να παραδεχτεί ότι ο «πελάτης» έχει δίκιο, ακόµα και όταν σφάλει οικτρά. Έτσι, τα τελευταία δέκα χρόνια στη Βρετανία και την Αυστραλία, η πανεπιστηµιακή ηµιαγορά, ωθούµενη από τις προτιµήσεις των νέων, µεταφέρει συνεχώς κονδύλια, φοιτητές και διδακτικό προσωπικό από γνωστικά αντικείµενα όπως η φιλοσοφία, τα οικονοµικά, η ιστορία, η µηχανολογία σε προγράµµατα «λάϊτ» (π.χ. marketing, business studies, cultural studies). Οι προκαταλήψεις των φοιτητών µας από τον δαίµονα που θα εξορκίζαµε µετατράπηκαν στο αφεντικό που πρέπει να υπηρετούµε. 6. Η δηµιουργία µιας «επιχειρηµατικής τάξης» µέσα στα πανεπιστήµια. Όταν η «αξιολόγηση» κρίνει την επιβιωσιµότητα ενός «οργανισµού», λογικό είναι ο οργανισµός αυτός να επενδύει όσο µπορεί στην προσπάθεια αύξησης των δεικτών του. Από το υστέρηµά τους, τα Τµήµατα προσέλαβαν managers µε στόχο την οργάνωση της προσπάθειας για καλύτερους δείκτες. Αρχικά, οι managers προσελήφθησαν για να παίξουν ρόλο επικουρικό σε σχέση µε τον Πρόεδρο του Τµήµατος. Κατόπιν κάποιοι ακαδηµαϊκοί µετεξελίχθηκαν σε managers. Αργότερα, τα Τµήµατα άρχισαν να στρέφονται στον ιδιωτικό τοµέα για να προσλάβουν πραγµατικούς (δηλαδή, µη-πανεπιστηµιακούς) managers 5 7. Τυποποίηση διδακτικής ύλης. Φανταστείτε τον αντίκτυπο του ακόλουθου συνδυασµού συγκυριών: (α) Μιας νέας επιχειρηµατικής τάξης εντός των πανεπιστηµίων, (β) καθηγητών που πιέζονται να δηµοσιεύουν σε συγκεκριµένα περιοδικά, συγκεκριµένο αριθµό άρθρων, και (γ) ολιγοπωλιακών εκδοτικών οίκων οι οποίοι πασχίζουν να κατακτήσουν το ποθητό ποσοστό της διεθνούς αγοράς προσφέροντας διδακτικά πακέτα αποτελούµενα από βιβλία, προγράµµατα σε CD-ROM και Powerpoint τα οποία προβάλλουν τα περιεχόµενα των βιβλίων στις οθόνες των αµφιθεάτρων, αλλά και ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο όπου φοιτητές (του Πανεπιστηµίου που έχει συµβληθεί µε τον συγκεκριµένο εκδοτικό οίκο) βρίσκουν χρήσιµο υλικό και on line φροντιστηριακή βοήθεια. 6 Είναι πολύ δύσκολο ένας δάσκαλος να πει όχι σε αυτό το πακέτο µόνο και µόνο επειδή χάνεται η κριτική προσέγγιση στη γνώση. Υπό την πίεση των managers και των διαδικασιών αξιολόγησης, κάποια στιγµή θα ενδώσει. 8. Φαύλος κύκλος διχασµού και αναποτελεσµατικότητας. Οι «φόρµουλες αξιολόγησης» καθιστούν όχι µόνο δυνατή αλλά και αναγκαία τη µέτρηση της παραγωγικότητας του µέλους ΔΕΠ. Ακόµα και εγώ ο ίδιος έπιανα τον εαυτό µου να αναρωτιέµαι πόσους «πόντους» προσέφερα στο Τµήµα. Εάν οι δικοί µου «πόντοι» ξεπερνούσαν τον µέσο όρο, ήταν πολύ εύκολο να αρχίσω να νιώθω ότι αξίζω περισσότερα προνόµια (και ίσως χρήµατα) δεδοµένου ότι αύξησα τον µέσο όρο του Τµήµατος και, συνεπώς, προσέθεσα δολάρια στον προϋπολογισµό του. Αλλά και να κατάφερνα να ξεπεράσω αυτόν τον πειρασµό, συνάδελφοι µε 5 Μέσα σε µερικά χρόνια από την δηµιουργία της ηµι-αγοράς, η οποία χτίστηκε στη βάση της «αξιολόγησης», η επιλογή του Προέδρου, ή και του Κοσµήτορα, γίνεται µε κριτήρια καθαρά επιχειρηµατικά. Πρώτα ερωτάται ο/η υποψήφιος για το τι business plan έχει να προτείνει και κατόπιν για την ακαδηµαϊκή του/της δραστηριότητα. Ήδη υπάρχουν Τµήµατα δηµοσίων πανεπιστηµίων που διοικούνται, ουσιαστικά, από µη-πανεπιστηµιακούς. 6 Από φροντιστές που πληρώνει ο εκδοτικός οίκος και µπορεί να είναι τεταρτοετείς φοιτητές σε οποιοδήποτε πανεπιστήµιο του κόσµου. 6

8 «παραγωγικότητα» κάτω του µέσου όρου ένιωθαν ότι τους κοίταζα µε µισό µάτι. Με άλλα λόγια, η µέτρηση που φέρνει η «αξιολόγηση» σπέρνει (α) το σπόρο του αιτήµατος για πληρωµές bonus και διαφοροποίηση µισθών/προνοµίων και, συνεπώς, (β) τη διχόνοια. Κι εδώ ξεκινάει ο φαύλος κύκλος της αναποτελεσµατικότητας: Η δυνατότητα µέτρησης/σύγκρισης της «παραγωγικότητας» δίνει το κίνητρο σε όλους να «τρέχουν», να δείχνουν ότι «παράγουν». Όλοι ξοδεύουν τεράστια ενέργεια στη διαδικασία «αξιολόγησης». Αντί να γράφουν βιβλία, γράφουν πολλά σύντοµα άρθρα. Αντί να γράφουν άρθρα γράφουν και ξανα-γράφουν τα βιογραφικά τους και, προπάντων, συµπληρώνουν ερωτηµατολόγια (ή συντάσσουν corporate research plans). Ο ανταγωνισµός που οδηγεί στη βελτίωση των δεικτών ενισχύει τα αιτήµατα για περισσότερη µέτρηση και τις συγκρούσεις για το τι πρέπει και τι δεν πρέπει να µετριέται. Το αποτέλεσµα είναι ότι όλη αυτή η δουλειά αφήνει ελάχιστα περιθώρια για να διαβάσει κάποιος ένα βιβλίο το οποίο δεν θα έχει άµεσο «παραγωγικό» αποτέλεσµα. 9. Ιεράρχηση των Ιδεών στο Πλαίσιο της Κυρίαρχης Ιδεολογίας. Η ανάγκη µέτρησης, η οποία πολύ σύντοµα επισκιάζει όλες τις άλλες ανάγκες των πανεπιστηµιακών, φέρνει στο προσκήνιο εκ των έσω το αίτηµα για µεγαλύτερη συγκρισιµότητα των «µέτρων». Η συγκρισιµότητα µε τη σειρά της απαιτεί τη δηµιουργία κλίµακας περιοδικών και εκδοτικών οίκων. Π.χ. δεν είναι δυνατόν ένα άρθρο σε περιοδικό το οποίο απορρίπτει το 95% των άρθρων που του στέλνονται να έχει την ίδια «αξία» µε ένα άρθρο σε περιοδικό που εκδίδεται από φίλους του συγγραφέα οι οποίοι σπάνια απορρίπτουν άρθρα που τους στέλνονται. Μια τέτοια κλίµακα ουσιαστικά αποτελείται από «σκιώδεις σχετικές τιµές», π.χ. ένα άρθρο στην American Economic Review έχει αξία ίση µε δέκα άρθρα στο Australian Journal of Political Economy. Στις θετικές επιστήµες µια τέτοια ιεράρχηση, όσο επώδυνη ή αυθαίρετη και αν είναι, µπορεί να βασίζεται σε αντικειµενικά κριτήρια ενώ, αντίθετα, στις κοινωνικές επιστήµες η ιεράρχηση αντανακλά την κυρίαρχη ιδεολογία 7. Όπως είναι φυσικό, η αιρετική σκέψη δεν φιλοξενείται στα περιοδικά που «µαζεύουν» τους περισσότερους «πόντους». Άρα δεν «αξιολογείται» ποτέ ως σηµαντική από τις φόρµουλες «αξιολόγησης». Αυτό δεν είναι κακό από µόνο του. Οι πραγµατικοί αιρετικοί διασκεδάζουν και δηµιουργούν καλύτερα στο περιθώριο (π.χ. ένας Σωκράτης, ένας Διογένης, ή ένας Wittgenstein ίσως να τρόµαζαν µε την ιδέα ότι θα εκπροσωπούσαν την κυρίαρχη σκέψη). Το πρόβληµα είναι ότι η ιεράρχηση των ιδεών στο πλαίσιο της θεσµοθετηµένης µέτρησης των «αξιών» οδηγεί στην αυτο-λογοκρισία. Η αλληλεγγύη προς τους συναδέλφους, προς το Τµήµα το οποίο δεν θα επιβιώσει εάν οι δηµοσιεύσεις των µελών του «αξιολογηθούν» µε χαµηλό βαθµό, αποτελεί κίνητρο να θεραπεύεται η κυρίαρχη ιδεολογία. Αυτός είναι ο µηχανισµός που τίθεται εν κινήσει από την «αξιολόγηση», καθιερώνει την πανεπιστηµιακή ηµι-αγορά που στηρίζεται στην αυτοµατοποιηµένη ιεράρχηση των ιδεών και, τελικά, οδηγεί στην υποχώρησή τους. 7 Τα θέµατα και οι «ανακαλύψεις» που δηµοσιεύονται σε περιοδικά όπως το Nature ή στο Science ενδιαφέρουν όλους του φυσικούς. Συνεπώς µια δηµοσίευση σε ένα εξ αυτών µπορεί να αξιολογηθεί σε σχέση µε µια άλλη δηµοσίευση σε κάποιο άλλο περιοδικό, µικρότερου βεληνεκούς, ανάλογα µε τη σχετική αναγνωσιµότητα των δύο περιοδικών ή τα ποσοστά απόρριψης άρθρων. Αντίθετα, στις κοινωνικές επιστήµες, π.χ. την ψυχολογία, τη φιλοσοφία ή την οικονοµική, υπάρχουν «µειοψηφίες» οι οποίες δεν ενδιαφέρονται για τα θέµατα που απασχολούν τις «πλειοψηφίες» και τα κυρίαρχα περιοδικά τους. Και βέβαια, σε αυτούς τους επιστηµονικούς χώρους, δεν υπάρχει καµία εγγύηση ότι η «πλειοψηφία» βρίσκεται κοντύτερα στην «αλήθεια» από µια «µειοψηφία». 7

9 10. De facto εµπορευµατοποίηση/ιδιωτικοποίηση των δηµόσιων πανεπιστηµίων. Από νοµικής πλευράς, τα πανεπιστήµια παραµένουν δηµόσια. Όµως οι αποφάσεις για το τι διδάσκεται, πότε διδάσκεται, το περιεχόµενο των πτυχίων, την σχετική αξία γνωστικών αντικειµένων, την έρευνα κλπ, λαµβάνονται στο πλαίσιο της ζήτησης και της προσφοράς οι οποίες µετρούνται στη βάση των λογιστικών µονάδων ή σκιωδών σχετικών τιµών που προκύπτουν από το σύστηµα αξιολόγησης. Σταδιακά, λόγω της ανεπάρκειας των πόρων που διαθέτει το κράτος για τα πανεπιστήµια, η ηµι-αγορά αυτή συνδέεται όλο και περισσότερο µε την αγορά εκτός πανεπιστηµίων και οι σκιώδεις τιµές συντονίζονται µε τη διαδικασία καθορισµού των ανταλλακτικών τιµών προϊόντων, εργασίας και κεφαλαιουχικών αγαθών. 11. Υποχώρηση όλων των ιδεών. Οι ορθοδοξίες του παρόντος είναι οι αιρέσεις του παρελθόντος. Οι Adam Smith, Friedrich von Hayek, Robert Nozick και οι υπόλοιποι θεωρητικοί της ελευθερίας του κεφαλαίου ήταν, στην εποχή τους, αιρετικές φωνές οι οποίες σήµερα µετεξελίχθηκαν σε κυρίαρχη ιδεολογία. Σήµερα, οι αιρετικές φωνές στην Αυστραλία και την Βρετανία αυτο-πνίγονται. Ο,τιδήποτε κείται εκτός του µεσαίου, κυρίαρχου, banal (ιδεολογικού) χώρου εξαφανίζεται από την πανεπιστηµιακή κοινότητα µε τη βούληση των ίδιων των «αιρετικών». 5. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ Όσο και να αποζητάµε καλύτερες υποδοµές, αποτελεσµατικότερη χρήση πόρων και ορθολογικότερη οργάνωση των πανεπιστηµίων µας, εάν τα παραπάνω αληθεύουν και έχουν µεγάλες πιθανότητες να αναπαραχθούν και στην Ελλάδα (λόγω της αξιολόγησης), το ισοζύγιο οφελών και ζηµιών ενός συστήµατος ηµι-αγοράς είναι κατ εξοχήν ελλειµµατικό. Τι να κάνουµε τις νέες υποδοµές όταν ο πανεπιστηµιακός δάσκαλος αυτό-λογοκρίνεται, η αιρετική σκέψη διώκεται, τα δύσκολα µαθήµατα καταργούνται και αντικαθίστανται από παρωδίες προγραµµάτων σπουδών; Προκύπτει λοιπόν το εξής απλό ερώτηµα: Υπάρχει δυνατότητα να εξασφαλίσουµε τα παραπάνω οφέλη (βλ. σηµεία 1-4 παραπάνω) από ένα σύστηµα αξιολόγησης χωρίς τα αρνητικά αποτελέσµατα της ηµι-αγοράς; Με άλλα λόγια, είναι δυνατόν να εισαχθεί ένα σύστηµα αξιολόγησης το οποίο δεν θα µετεξελιχθεί σε ηµιαγορά; Είναι. Μόνο που απαιτεί συναίσθηση από την µεριά της πολιτείας του πόσο σηµαντικό είναι να αποφευχθεί η δηµιουργία ηµι-αγοράς και βεβαίως την πολιτική βούληση για να θεσµοθετηθούν µέτρα τα οποία θα την αποτρέψουν. Ακολουθούν τρία τέτοια µέτρα τα οποία, εφόσον εφαρµοστούν, θα αποσυνδέσουν την αξιολόγηση από την διαδικασία απαξίωσης των υπαρχουσών πανεπιστηµιακών αρετών ενώ παράλληλα θα υποστηρίζουν τις θετικές επιρροές µιας αξιολόγησης. Μέτρο 1: Οι αξιολογήσεις τόσο του διδακτικού έργου όσο και του ερευνητικού να µην βασίζεται σε ποσοστό άνω του 20% σε αυτοµατοποιηµένες µετρήσεις (π.χ. σελίδες δηµοσιευµένου έργου, αριθµό αναφορών). Το υπόλοιπο 80% να είναι προϊόν βαθµολόγησης κατόπιν πραγµατικής ανάγνωσης του έργου και παρακολούθησης διαλέξεων των µελών ΔΕΠ από επιτροπή κριτών. Με άλλα λόγια, η αξιολόγηση να µην είναι «φθηνιάρικη». Μέτρο 2: Πλήρης σύνδεση αποτελεσµάτων αξιολόγησης του πανεπιστηµιακού έργου των µελών ΔΕΠ µε την διαδικασία εξέλιξής τους. Η ταχύτητα µε την οποία εξελίσσονται σε υψηλότερες βαθµίδες οι πανεπιστηµιακοί να είναι ανάλογη της 8

10 βαθµολογίας που επιτυγχάνουν (βλ. Μέτρο 1). Παράλληλα, να θεσπιστούν σοβαρά µισθολογικά κίνητρα (α) για την εξέλιξη από την µία βαθµίδα στην επόµενη, αλλά και (β) για την (µισθολογική) εξέλιξη εντός µιας βαθµίδας. Μέτρο 3: Οι όποιες κατατάξεις/βαθµολογίες Τµηµάτων να οδηγήσουν σε χρηµατοδότηση στη βάση της αρχής leximin (Roemer, 1989). Δηλαδή, οι επί πλέον πόροι που έχει να διαθέσει το Υπουργείο για την αναβάθµιση της ανώτατης εκπαίδευσης να κατανέµονται σε Τµήµατα που επιτυγχάνουν βαθµό άνω του µέσου όρου όσον αφορά την αποτελεσµατική χρήση των υπαρχόντων πόρων. Για αυτά τα Τµήµατα µόνο (τα οποία επιτυγχάνουν βαθµό άνω του µέσου όρου όσον αφορά την αποτελεσµατική χρήση των υπαρχόντων πόρων) οι επί πλέον πόροι πηγαίνουν στο Τµήµα µε τον χαµηλότερο συνολικό βαθµό (στην κατάταξη που προκύπτει από την αξιολόγηση) µε σκοπό να βελτιώσει την βαθµολογία του στο επίπεδο του Τµήµατος µε τον δεύτερο χαµηλότερο βαθµό και, κατόπιν, αν ο προϋπολογισµός δεν έχει εξαντληθεί, να κατανέµει πόρους σε αυτά τα δύο Τµήµατα έως ότου να φτάσουν τον βαθµό του Τµήµατος µε τον τρίτο χαµηλότερο βαθµό, και ούτω καθεξής, µέχρι να εξαντληθεί ο προϋπολογισµός. (Βλέπε το σχετικό παράρτηµα για την αξιωµατική θεµελίωση αυτού του µέτρου.) Τα τρία αυτά µέτρα αποσυνδέουν την αξιολόγηση από την καταστροφική δυναµική της ηµι-αγοράς (όπως αυτή περιγράφτηκε παραπάνω) ενώ της επιτρέπουν να σηµατοδοτεί τις ανάγκες για βελτιώσεις και να δίνει κίνητρα για την ορθολογική χρήση των διαθέσιµων δηµόσιων πόρων. Το Μέτρο 1 εξασφαλίζει ότι οι αξιολόγηση θα είναι επίπονη και όχι µηχανιστική. Το Μέτρο 2 δίνει κίνητρα στα µέλη ΔΕΠ να υπερβάλουν εαυτούς στην έρευνα, στην διδασκαλία και στην διοίκηση. Τέλος, το Μέτρο 3, αντιστρέφοντας τη λογική της ενίσχυσης των ήδη «επιτυχηµένων» Τµηµάτων, οδηγεί στην δηµιουργία µιας πραγµατικής ακαδηµαϊκής κοινότητας της οποίας µέλη είναι όλες και όλοι οι έλληνες πανεπιστηµιακοί. Ένα τέτοιο σύστηµα αξιολόγησης, το οποίο λαµβάνει σοβαρά υπ όψη του δεκαετίες συζητήσεων στο πλαίσιο της Πολιτικής Οικονοµίας, µπορεί να αντισταθεί στην εισαγόµενη τάση να αξιολογούµε µετρώντας µόνο αυτό που ποσοτικοποιείται και απαξιώνοντας την δύσκολη γνώση, την κριτική διάθεση και όλες εκείνες τις µικρές και µεγάλες εκφάνσεις της πνευµατικής δηµιουργίας που χαρακτηρίζουν το πραγµατικό πανεπιστήµιο. Υπό αυτό το πρίσµα, όποιος πολιτικός επιµείνει σε σύστηµα αξιολόγησης το οποίο καλλιεργεί την ηµι-αγορά στα πανεπιστήµια, και το οποίο αποφεύγει τα τρία µέτρα που προτείνονται εδώ, θα πρέπει να ξέρει ότι έρχεται σε σκληρή αντίθεση µε την λογική της πολιτικής οικονοµίας που οικοδόµησαν τόσο στοχαστές νεοφιλελεύθεροι (όπως ο Hayek) όσο και σοσιαλιστές (όπως ο Lange). Κάτι τέτοιο προϋποθέτει, εκ µέρους της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου παιδείας, είτε ιδιοφυείς νέες ιδέες περί αξίας και του µέτρου αυτής, είτε απίστευτο κυνισµό. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Η ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΑ LEXIMIN Πώς θα πρέπει να κατανείµει το υπουργείο τους επί πλέον πόρους που του διατίθενται; Το ζήτηµα αυτό είναι ιδιαίτερα περίπλοκο, επειδή τα διάφορα Τµήµατα (ίσως και τα διαφορετικά µέλη ΔΕΠ) αξιολογούν διαφορετικά το ένα τις αρετές του άλλου. Εποµένως, φαίνεται απίθανο να υπάρξει συµφωνία σε όλη την πανεπιστηµιακή κοινότητα σε ένα συγκεκριµένο κανόνα κατανοµής των κονδυλίων. Παρά ταύτα, µπορούµε να προσεγγίσουµε το πρόβληµα εξετάζοντας τους ακόλουθους 9

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions

1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές Δημοπρασίες - Combinatorial Auctions ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Θεωρία Παιγνίων και Αποφάσεων Διδάσκων: Ε. Μαρκάκης, Εαρινό εξάμηνο 2015 Συμπληρωματικές σημειώσεις για τον μηχανισμό VCG 1 Εισαγωγή στις Συνδυαστικές

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ. 6.1 Συνεισφορά στο Τμήμα των Μεταπτυχιακών Φοιτητών

6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ. 6.1 Συνεισφορά στο Τμήμα των Μεταπτυχιακών Φοιτητών 6. ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ, ΠΑΡΟΧΗ ΕΡΓΟΥ, ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΙ Η συμμετοχή των μεταπτυχιακών φοιτητών στην ανάπτυξη του Τμήματος μέσω των φοιτητικών εισφορών παρουσιάζει σημαντικά οφέλη όσον αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφεται στις επόμενες παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ E-LEARNING ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Σ.Ο.ΚΑ.Κ. www.sokak.org.cy ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ Α Λυκείου - Ομάδες Μαθημάτων Προσανατολισμού 1η ΟΜΠ 2η ΟΜΠ 3η ΟΜΠ 4η ΟΜΠ Ομάδα Μαθημάτων Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΙ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Σύµφωνα µε άρθρα και πληροφορίες που δηµοσιεύτηκαν τύπο του σαββατοκύριακου δηµοσιοποιήθηκαν τα βασικά στοιχεία του σχεδίου του υπουργείου παιδείας για τις

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών η οµάδα προσανατολισµού θετικών σπουδών 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών 3 η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Τουριστική Εκπαίδευση και Κατάρτιση ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 26 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τουριστική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης

Balanced Scorecard ως σύστημα μέτρησης απόδοσης Balanced Scorecard Η ΜΕΘΟΔΟΣ BALANCED SCORECARD Όπως είναι γνωστό οι εταιρείες αντιµετωπίζουν πολλά εµπόδια στην ανάπτυξη συστηµάτων µέτρησης επίδοσης τα οποία πραγµατικά µετρούν τα κατάλληλα µεγέθη. Αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ

1. ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ο ΚΟΣΜΗΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πληροφορίες: Αλ. Σιδηρόπουλος Θεσσαλονίκη, 9 6 2015 Τηλ. : 2310 99 1386 6532 Fax: 2310 99 6529 Αριθμ. Πρωτ.: 487 Email:

Διαβάστε περισσότερα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα

2o Μάθηµα. Χαράλαµπος Χρήστου 1/7 Σηµειώσεις: ηµόσια Οικονοµική Ι/2 ο Μάθηµα 2o Μάθηµα Αναφέραµε στο πρώτο µάθηµα τρόπους µε τους οποίους το κράτος επηρεάζει την οικονοµική συµπεριφορά µας. (νοµικό πλαίσιο, το κράτος αγοράζει και παράγει αγαθά και υπηρεσίες, ρυθµίζει τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα:

3. Τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, τα βιβλία, τα ψυγεία και οι τηλεοράσεις ανήκουν στα: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Η χρησιµότητα της Πολιτικής Οικονοµίας είναι κυρίως: α) Η δυνατότητα που µας παρέχει να επεµβαίνουµε στο οικονοµικό σύστηµα για να βελτιώνουµε τους όρους ζωής του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ

ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΟΝΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΑΝ ΑΥΤΩΝ 7.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεσήµανε ένα σύνολο δράσεων προτεραιότητας που είναι απαραίτητες για την προώθηση των στόχων που έθεσε η ιάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση στο Καταστατικό Συνέδριο της Π.Ο.ΣΕ.ΔΙ.Π. ΑΕΙ (Αθήνα 6-8/10/06) Εισηγητής: Σπύρος Ρίζος

Εισήγηση στο Καταστατικό Συνέδριο της Π.Ο.ΣΕ.ΔΙ.Π. ΑΕΙ (Αθήνα 6-8/10/06) Εισηγητής: Σπύρος Ρίζος Εισήγηση στο Καταστατικό Συνέδριο της Π.Ο.ΣΕ.ΔΙ.Π. ΑΕΙ (Αθήνα 6-8/10/06) Εισηγητής: Σπύρος Ρίζος Θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του ΕΕΔΙΠ, το παρόν και το μέλλον. Ερευνητικός Χαρακτήρας ΕΕΔΙΠ. Προσφερόμενο

Διαβάστε περισσότερα

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής:

TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ. Τα µαθήµατα του κοινού εκπαιδευτικού προγράµµατος (γενικής παιδείας) είναι τα εξής: TO NEO ΣΧΟΛΕΙΟ «3. Στη Γ Τάξη Ηµερήσιου Γενικού Λυκείου εφαρµόζεται πρόγραµµα µαθηµάτων τριάντα τριών (33) ωρών, που περιλαµβάνει µαθήµατα γενικής παιδείας δεκατριών (13) συνολικά διδακτικών ωρών εβδοµαδιαίως

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης

Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης Χωροταξικός Σχεδιασμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης (Εισήγηση προς την ΟΣΕΠ ΤΕΙ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Η «άναρχη» ανάπτυξη της Ανώτατης Εκπαίδευσης τα τελευταία χρόνια κυρίως λόγω της ίδρυσης νέων τμημάτων, παραρτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001

Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 Νεοελληνική Γλώσσα Γενικής Παιδείας Β Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Κείµενο Εργαζόµενοι από το σπίτι Στην εποχή της ταχύτητας που ζούµε οι αλλαγές είναι αναµενόµενες σε πολλούς τοµείς. Έτσι και στον εργασιακό

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ

1. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ «Στέλιος Ορφανουδάκης» Έκδοση 4 Ιούλιος 2011 Το Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ιδρύµατος Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Δομή Προγράμματος Προπτυχιακών Σπουδών και Διδακτική Λειτουργία Τμήματος

Δομή Προγράμματος Προπτυχιακών Σπουδών και Διδακτική Λειτουργία Τμήματος Δομή Προγράμματος Προπτυχιακών Σπουδών και Διδακτική Λειτουργία Τμήματος Μαρία Μενδρινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Γνωστικά Πεδία Θεματικές Ομάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΥΣΗΣ της ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ

ΕΛΤΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΥΣΗΣ της ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 8 Σελίδα από Πληροφορίες «Παρατηρητήριο Ποιότητας & Επιχειρηµατικής Αρίστευσης» www.quality-observatory.gr info@quality-observatory.gr marketing@quality-observatory.gr Ινστιτούτο Βιοµηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ I ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Λέκτορας Ι. Γιαννατσής Καθηγητής Π. Φωτήλας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Οικονομική Επιστήμη: Η κοινωνική επιστήμη που ερευνά την οικονομική δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήµιο Πατρών Πρόγραµµα Βασικής Έρευνας Κ. Καραθεοδωρή. Προκήρυξη 2009

Πανεπιστήµιο Πατρών Πρόγραµµα Βασικής Έρευνας Κ. Καραθεοδωρή. Προκήρυξη 2009 Πανεπιστήµιο Πατρών Πρόγραµµα Βασικής Έρευνας Κ. Καραθεοδωρή Προκήρυξη 2009 Η Εκπαίδευση και η Έρευνα αποτελούν θεµελιώδεις και άρρηκτα συνδεδεµένες δραστηριότητες της ακαδηµαϊκής ζωής. Το Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Της ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Από την έναρξη του σχολικού έτους μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου ή το αργότερο την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Πρόγραµµα Ενίσχυσης Βασικής Έρευνας (ΠΕΒΕ 2) 1 2009-2010

Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Πρόγραµµα Ενίσχυσης Βασικής Έρευνας (ΠΕΒΕ 2) 1 2009-2010 Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Πρόγραµµα Ενίσχυσης Βασικής Έρευνας (ΠΕΒΕ 2) 1 2009-2010 1. Στόχοι Μέσα Βασικός στόχος του ΠΕΒΕ είναι η ενδυνάµωση της ερευνητικής δραστηριότητας και συνεισφοράς των µελών

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Ημερομηνία παράδοσης: Ερωτήσεις πολλαπλών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 6. Πιθανότητες ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος

Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών. Οικονομικά της Εκπαιδευσης. Ακαδημαικό έτος 2013-2014. Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Πατρών Οικονομικά της Εκπαιδευσης Ακαδημαικό έτος 2013-2014 Διδάσκων: Νίκος Γιαννακόπουλος Εισαγωγικά Οικονομική επιστημη και εκπαίδευση Τα οικονομικά της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την. αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της

Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την. αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της ΜΑΡΙΑ ΡΕΠΟΥΣΗ Συζητάμε σήμερα τη σύσταση μίας ανεξάρτητης διοικητικής Αρχής για την αξιολόγηση της εκπαίδευσης. Άρα, με κάποιο τρόπο συζητάμε το ζήτημα της αξιολόγησης. Θέλω να θέσω ένα ερώτημα και νομίζω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ. "Το Εθνικό Απολυτήριο" Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί

ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ. Το Εθνικό Απολυτήριο Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ "Το Εθνικό Απολυτήριο" Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί 1. To Eθνικό Απολυτήριο χορηγείται στους αποφοίτους όλων των τύπων Λυκείου, που εγγράφονται στην Α τάξη του από την έναρξη του σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Κύριε Πρόεδρε, εκλεκτά μέλη της ακαδημαϊκής και της επιχειρηματικής κοινότητας, αγαπητοί απόφοιτοι, κυρίες και κύριοι. Βρίσκομαι απόψε

Διαβάστε περισσότερα

Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕ.ΣΥ.Π. Λευκού Πύργου. Ενηµερωτική Ηµερίδα Για Β` και Γ` Λυκείου

Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕ.ΣΥ.Π. Λευκού Πύργου. Ενηµερωτική Ηµερίδα Για Β` και Γ` Λυκείου Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕ.ΣΥ.Π. Λευκού Πύργου Ενηµερωτική Ηµερίδα Για Β` και Γ` Λυκείου ΝΟΜΟΙ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186/13 4327/15 (τροποποίηση του 4186/13)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά σημεία διάλεξης. λογιστική. Χρηματοοικονομική λογιστική (ΧΛ) ιοικητική Λογιστική. Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.)

Βασικά σημεία διάλεξης. λογιστική. Χρηματοοικονομική λογιστική (ΧΛ) ιοικητική Λογιστική. Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.) Λογιστική και Χρηματοοικονομική (Π.Μ.Σ.) ιοικητική Λογιστική Εισαγωγή στη διοικητική λογιστική Βασικά σημεία διάλεξης Τι είναι η διοικητική λογιστική Ο ρόλος του διοικητικού ού λογιστή Χρηματοοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2014-2015, Εαρινό Εξάµηνο Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων Μάθηµα 2ο Το Περιβάλλον της

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 12/04/2013 30/06/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου

2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 2 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 3 4 Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου Προσωπική Αναφορά για εύρεση ΜΒΑ Προσωπική Αναφορά Ράπτη Ευάγγελου 5 Το παρόν αποτελεί προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013-21/12/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝ ΚΙΝ ΥΝΩ ΤΟ ΑΠΘ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS

ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝ ΚΙΝ ΥΝΩ ΤΟ ΑΠΘ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΝ ΚΙΝ ΥΝΩ ΤΟ ΑΠΘ ΕΚΠΕΜΠΕΙ SOS Η Σύγκλητος του ΑΠΘ εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για τη συνέχιση της εύρυθµης λειτουργίας του Ιδρύµατος, ως αποτέλεσµα των δραµατικών περικοπών της κρατικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ Αθήνα, 22/01/2010 Αρ. Πρωτ.: Εξ./367/2010 Προς : Γενικό Γραµµατέα Έρευνας και Τεχνολογίας Κύριο Αχιλλέα Μητσό Θέµα : Υπόµνηµα Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών Κύριε Γενικέ, Η υπαγωγή της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Οι υποτροφίες του Ιδρύµατος παρέχονται σε άτοµα ελληνικής µόνο καταγωγής και ηλικίας µέχρι και τριάντα ετών (εκτός σπάνιων εξαιρέσεων).

Οι υποτροφίες του Ιδρύµατος παρέχονται σε άτοµα ελληνικής µόνο καταγωγής και ηλικίας µέχρι και τριάντα ετών (εκτός σπάνιων εξαιρέσεων). Χαιρετισµός. Εκπροσωπώντας το Ίδρυµα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή θα ξεκινήσω την οµιλία µου µε λίγα λόγια για τις υποτροφίες, τις οποίες προκηρύσσει το Ίδρυµα. Το Ίδρυµα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή χορηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Παγκόσµιο Θέατρο: Πράξη - Δραµατουργία - Θεωρία ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος Οδηγός ιδακτορικών Σπουδών Στο Τµήµα λειτουργούν, από το 1985, µεταπτυχιακές σπουδές διδακτορικής βαθµίδας. Με τη νοµοθεσία που ισχύει σήµερα, µε αίτησή τους οι απόφοιτοι του Μ.Π.Σ. µπορούν να συνεχίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΕΙ. (Θεσμική Επιτροπή Συγκλήτου Πανεπιστημίου Πατρών) ΑΠΟΦΑΣΗ ΣΥΓΚΛΗΤΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΕΙ. (Θεσμική Επιτροπή Συγκλήτου Πανεπιστημίου Πατρών) ΑΠΟΦΑΣΗ ΣΥΓΚΛΗΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΠΑΤΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑΤΗΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΤΩΝΑΕΙ (ΘεσμικήΕπιτροπήΣυγκλήτουΠανεπιστημίουΠατρών) ΑΠΟΦΑΣΗΣΥΓΚΛΗΤΟΥ (Συνεδρία455/8.12.2010) 1 1. ΓΕΝΙΚΟΠΛΑΙΣΙΟ Η αναγνώριση της Παιδείας ως κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ»

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» Οργάνωση της νέας Δραστηριότητας / Σχέδιο MarkeMng / Το ανθρώπινο δυναμικό / Οικονομικό Σχέδιο / Ανάλυση Κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2004 Υποψηφιότητα: Καθ. Αικατ. Χρονοπούλου - Σερέλη 1 Αγαπητά µέλη της Πανεπιστηµιακής µας κοινότητας, Λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτής της εκλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013)

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ & Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Mε βάση το Νόμο 4186/2013) Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου Η Α Τάξη Ημερησίου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην

Διαβάστε περισσότερα