Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi, www.alexzoi.com"

Transcript

1 Ζητήµατα από τη Φωνολογία της Μυκηναϊκής Ελληνικής

2 ii Copyright Jeroen Vis. All rights reserved. Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi,

3 Ζητήµατα από τη Φωνολογία της Μυκηναϊκής Ελληνικής ιδακτορική διατριβή, η οποία εκπονήθηκε στη Φιλοσοφική Σχολή, τµήµα Φιλολογίας, τοµέας Γλωσσολογίας του Πανεπιστηµίου Κρήτης από τον Jeroen Vis γεννηµένο το 1976 στο Amersfoort, Ολλανδία

4 iv Η τριµελής επιτροπή: Ι. Κάππα (επόπτρια) Ε. Αναγνωστοπούλου Ν. Παντελίδης

5 Περιεχόµενα Ευχαριστίες Συντοµογραφίες 1. Εισαγωγή 1.1. Σκοπός και οργάνωση της µελέτης 1.2. Οι πηγές 1.3. Η γλώσσα Η ορθογραφία Οι εναλλαγές στην ορθογραφία Το λεξικό Η φωνολογία Η µορφολογιά Η σύνταξη Η ασφάλεια της ερµηνείας 1.4. Το θεωρητικό πλαίσιο 2. Τα τεµάχια της γλώσσας και οι συµφωνικές ακολουθίες 2.1. Εισαγωγή 2.2. Τα τεµάχια της γλώσσας Ανασκόπηση Η αντηχητικότητα Τα χαρακτηριστικά του τόπου άρθρωσης Τα λαρυγγικά χαρακτηριστικά Τα τεµάχια της Μυκηναϊκής Η ερµηνεία της σειράς <w> Τα διπλά σύµφωνα Τα φωνήεντα Οι δίφθογγοι Φωνήµατα και αλλόφωνα Θεωρίες για το σύνολο των τεµαχίων Ο τονισµός 2.3. Οι συµφωνικές ακολουθίες Η ορθογραφική απόδοση των συµφωνικών ακολουθιών Η συλλαβική δοµή της γλώσσας 3. Τα χειλοϋπερωικά 3.1. Εισαγωγή 3.2. Η φωνολογική αντιπροσώπευση 3.3. Τα χειλοϋπερωικά στην Μυκηναϊκή 3.4. Η ανοµοίωση των χειλοϋπερωικών Τα δεδοµένα Η ανάλυση 3.5. Η µεταγενέστερη εξέλιξη των χειλοϋπερωικών

6 vi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το υπερωικό αποτέλεσµα Το χειλικό αποτέλεσµα Το κορωνικό αποτέλεσµα Η συµβολή της Θεωρίας του Βέλτιστου στην ιστορική γλωσσολογία Οι εξαιρέσεις 3.6. Συµπεράσµατα 4. Ουρανικοποίηση 4.1. Εισαγωγή 4.2. Η ερµηνεία της σειράς <z> 4.3. Τα ειδικά συλλαβογράµµατα Τα δεδοµένα Η φωνητική ερµηνεία 4.4. Η ουρανικοποίηση των ραχιαίων κλειστών Τα δεδοµένα Η ανάλυση 4.5. Συµπεράσµατα 5. Η άρση της χασµωδίας 5.1. Εισαγωγή Ανασκόπηση του φαινοµένου Η χασµωδία στην ορθογραφία 5.2. Οι κυρίαρχοι περιορισµοί 5.3. Η ανάλυση των δεδοµένων Απαλοιφή Σχηµατισµός µιας διφθόγγου Ανάπτυξη ενός οµοργανικού συµφώνου Σχηµατισµός ενός προσεγγιστικού Συγχώνευση των χαρακτηριστικών Σχηµατισµός ενός ηµιφώνου Οι διαφορές ανάµεσα στα φωνήεντα /i/ και /u/ Συµπεράσµατα 5.4. Η ανάλυση των εναλλακτικών τύπων Τα δεδοµένα Η ορθογραφία Ο νόµος του Sievers Η γεωγραφική απόσταση: µια διαλεκτοµετρική ανάλυση Η θεωρητική ανάλυση 5.5. Οι ακολουθίες τριών και περισσότερων φωνηέντων Τρία φωνήεντα Τέσσερα φωνήεντα Πέντε φωνήεντα Έξι φωνήεντα 5.6. Η αλληλεπίδραση των διαδικασιών 5.7. Συµπεράσµατα 6. Η φωνολογική λέξη

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ vii 6.1. Εισαγωγή 6.2. Τα διαγνωστικά τεστ Η ανοµοίωση των χειλοϋπερωικών Η άρση της χασµωδίας 6.3. Η ανάλυση της φωνολογικής λέξης 6.4. Οι εναλλακτικοί τύποι 6.5. Συµπεράσµατα 7. Συµπεράσµατα 7.1. Ανακεφαλαίωση 7.2. Η γραµµατική της γλώσσας 7.3. Μελλοντική έρευνα Summary in English Βιβλιογραφία Βιογραφικό σηµείωµα

8 Ευχαριστίες Στην Ολλανδία, η Κρήτη είναι κυρίως γνωστή ως τουριστικός προορισµός. Εγώ τη γνώρισα παράλληλα και ως τόπο επιστηµονικών δραστηριοτήτων, όταν µου δόθηκε η ευκαιρία να φοιτήσω στο Πανεπιστήµιο Κρήτης κατά το ακαδηµαϊκό έτος στο πλαίσιο του προγράµµατος Erasmus. Η φοίτηση µου στο εν λόγω πανεπιστήµιο ήταν µια εµπειρία καθοριστική για την εξέλιξη της ακαδηµαικής µου πορείας. Φυσικό επακόλουθο ήταν και η απόφαση µου να εκπονήσω τη διδακτορική µου διατριβή στο ίδιο ίδρυµα. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω όσους συνέβαλαν στην ολοκλήρωσή της. Κατ αρχάς θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στο Ίδρυµα Κρατικών Υποτροφιών. Χωρίς την οικονοµική υποστήριξη, που µου παρείχε µε την µορφή µιας υποτροφίας για αλλοδαπούς κατά το διάστηµα Σεπτεµβρίου εκεµβρίου 2006, δε θα γινόταν δυνατή η εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής µου. Χρωστάω πολλά στην επόπτριά µου, κυρία Ι. Κάππα. Μετά την πρώτη µας επαφή (το ακαδηµαϊκό έτος ) φάνηκε πρόθυµη να µε βοηθήσει στην επιστηµονική µου αναζήτηση και τελικά ανέλαβε την εποπτέια του διδακτορικου µου πονήµατος. Την ευχαριστώ για την άψογη συνεργασία µας και τη συχνή και γόνιµη επικοινωνία, που είχαµε και προσωπικά στο γραφείο της και µέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας. Ευχαριστώ τα υπόλοιπα δύο µέλη της τριµελούς επιτροπής, τον Ν. Παντελίδη και την Ε. Αναγνωστοπούλου. Ο Ν. Παντελίδης λειτουργώντας ως ανθρώπινη βάση δεδοµένων µού παρείχε αµέριστα το σωστό παράδειγµα ή µια χρήσιµη βιβλιογραφική αναφορά. Η Ε. Αναγνωστοπούλου διεύρυνε τις γλωσσολογικές µου γνώσεις σχετικά µε τη θεωρητική σύνταξη, κάνοντάς µε αρτιότερο ως γλωσσολόγο. Υπεύθυνοι για την επιλογή µου να ασχοληθώ µε την Ελληνική γλώσσα και τη γλωσσολογία ήταν οι καθηγητές µου στα πανεπιστήµια του Nijmegen, του Άµστερνταµ και της Κρήτης, ειδικά οι δύο επόπτες της διπλωµατικής µου εργασίας, ο A. H. M. Kessels και ο C. J. Ruijgh. Κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής µου έλαβα πολύτιµη υποστήριξη από διάφορους επιστηµονικούς φορείς, χωρίς τις υπηρεσίες και τη συµβουλευτική καθοδήγηση των οποίων, δε θα έφτανα στο επιθυµητό αποτέλεσµα. Ευχαριστώ ιδιαίτερα το Ολλανδικό Ινστιτούτο στην Αθήνα για τη χρήση του ξενώνα και της βιβλιοθήκης του, το ακροατήριο του Sound Circle για τα χρήσιµα σχόλια του σχετικά µε το πέµπτο κεφάλαιο και το δηµοσιογράφο Νίκο Κουλούσιο, την Ελένη Φυδανίδου και τον καθηγητή Marco de Waard για τη υπεύθυνη δουλειά της φιλολογικής επιµέλειας του κειµένου της διατριβής µου. Επίσης θέλω να ευχαριστήσω την Μαρίνα Τζακώστα, τη ήµητρα ελλή, την Ίριδα Τσαχίλη και την Μαρία Μπαλτατζάνη για τις καρποφόρες συζητήσεις που κάναµε σχετικά µε τη φωνολογία, την ιστορική γλωσσολογία, τους Μυκηναίους και διάφορα άλλα επιστηµονικά και προσωπικά θέµατα. Εκφράζω ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Νίνα Τοπιντζή για τις εποικοδοµητικές παρατηρήσεις της. Για την ευχάριστη διαµονή µου στην Κρήτη φρόντισαν η Ελένη Φ., η Πόπη, η Ελένη Α., η Μαρία και η ολλανδική κοινότητα στο Ρέθυµνο. Οι περίπατοι στα βουνά µε την Pia, οι νυχτερινές εκδροµές µε την Annemarie, και οι βραδιές ολλανδικού ποδοσφαίρου και παγοδροµίας µε τους Marco, Rashieda, John και Arieda µου άφησαν πολύ όµορφες αναµνήσεις. Τέλος, η οικογένειά µου δεν έπαψε ποτέ να µε υποστηρίζει, όσο µακριά κι αν ήµουνα. Οι γονείς µου, η γιαγιά και ο παππούς µου, η αδερφή µου, ο γαµπρός µου και το ανιψάκι µου ήταν πάντα στο πλάι µου για να µε εµψυχώνουν. Τους οφείλω ένα µεγάλο ευχαριστώ.

9 «Aναγνωρίζω τα σύνορα τούτα, τα δέχουµαι µ εγκαρτέρηση, γενναιότητα κι αγάπη, κι αγωνίζουµαι µέσα στην περιοχή τους άνετα σα να µουν ελεύτερος.» «Μα η καρδιά ανατινάζεται και φωνάζει: "Είµαι ο χωριάτης και πηδώ απάνω στη σκηνή κι επεµβαίνω στην πορεία του κόσµου!"» Ν. Καζαντζάκη Η Ασκητική

10 Συντοµογραφίες DELG = Chantraine, P. ( ). Dictionnaire étymologique de la langue grecque (4 τόµοι), Paris: Klincksieck. DM = Aura Jorro F. (1999). Diccionario Micénico (2 τόµοι), Madrid: Consejo superior de investigaciones científicas. LSJ = Liddell, H.G., R. Scott, and H. S. Jones (1968). Greek-English Lexicon, Oxford: Clarendon Press. ΠΙΕ Πρωτοϊνδοευρωπαϊκός ονοµ. ονοµαστική γεν. γενική δοτ. δοτική αιτ. αιτιατική οργ. οργανική εν. ενικός αριθµός πλ. πληθυντικός αριθµός δυικ. δυικός αριθµός γ τρίτο πρόσωπο αορ. αόριστος µελ. µέλλοντας προστ. προστατική ουδ. ουδέτερο γένος θηλ. θηλυκό γένος

11

12

13 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1. Σκοπός και οργάνωση της µελέτης Στα 1952 ανακοινώθηκε από τους Ventris και Chadwick η αποκρυπτογράφηση της Γραµµικής Β, η οποία προκάλεσε µεγάλο ενθουσιασµό στο χώρο της συγκριτικής γλωσσολογίας. εν επρόκειτο µόνο για την αποκρυπτογράφηση µιας παλαιάς και µέχρι τότε άγνωστης γραφής, αλλά η γλώσσα, η οποία αποδιδόταν µε τη Γραµµική Β, φάνηκε να είναι µια µορφή της Ελληνικής, παρά τις υποθέσεις, ότι θα επρόκειτο για µια ανατολίτικη γλώσσα. Με την αποκάλυψη αυτή οι παλαιότερες πηγές της Ελληνικής αναχρονολογήθηκαν ξαφνικά περίπου πέντε αιώνες νωρίτερα, στα 1425 π.χ. Αισιοδοξία επικρατούσε ανάµεσα στους επιστήµονες καθώς αναµενόταν µια αναπροσαρµογή των θεωριών σχετικά µε τις ελληνικές διαλέκτους και την Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή γλώσσα. Η µελέτη των καινούργιων πηγών θα συνέβαλλε στην ιστορική γλωσσολογία της Ελληνικής, ορισµένα προβλήµατα της ελληνικής διαλεκτολογίας θα λύνονταν και οι πρωτοϊνδοευρωπαϊκές επανασυνθέσεις θα γίνονταν ακριβέστερες. Μια καινούργια επιστήµη είχε γεννηθεί: η µυκηνολογία. Τις πρώτες δεκαετίες της µυκηνολογίας µεταγράφτηκαν οι πηγές και ερµηνεύτηκαν τα κείµενα. Στη συνέχεια δηµοσιέυτηκαν διάφορες γραµµατικές της Μυκηναϊκής (Vilborg 1960, Ruijgh 1967, Bartonĕk 2003 µ.α.) και οι γνώσεις της Μυκηναϊκής γλώσσας αποδείχτηκαν χρήσιµες για τις ιστορικές γραµµατικές της Ελληνικής και της Ινδοευρωπαϊκής γλώσσας (βλ. Lejeune 1972, Dictionnaire Étymologique de la Langue Grecque = DELG, Diccionario Micénico = DM µ.α.). Όµως, ορισµένα προβλήµατα της ιστορικής γλωσσολογίας της Ελληνικής παρέµειναν άλυτα και το καινούργιο υλικό ανέδειξε καινούργια ζητήµατα. Στην παρούσα µελέτη σκοπεύω να εξετάσω το υλικό υπό µια διαφορετική προσέγγιση, εφαρµόζοντας τις σύγχρονες φωνολογικές θεωρίες της γενετικής γλωσσολογίας. Η προσέγγιση αυτή έχει χρησιµοποιηθεί ελάχιστα στην µελέτη της Μυκηναϊκής και, κατά τη γνώµη µου, αυτός είναι ένας σηµαντικός λόγος, για τον οποίο διάφορα φωνολογικά φαινόµενα έχουν µείνει απαρατήρητα και ορισµένα προβλήµατα δεν έχουν λυθεί ακόµα. 1 Ως παραδείγµατα αναφέρονται η ερµηνεία του συµφώνου της σειράς <w> (κεφ. 2) και της σειράς <z> (κεφ. 4), η άρση της χασµωδίας (κεφ. 5) και η ανάλυση των φαινοµενικών εξαιρέσεων της ανοµοίωσης των χειλοϋπερωικών (κεφ. 6). Ένας δεύτερος σκοπός της παρούσας µελέτης είναι να συµβάλλει στη φωνολογική θεωρία γενικότερα. Η Μυκηναϊκή εµφανίζεται ελάχιστα στη γενετική βιβλιογραφία, αλλά παρουσιάζει ενδιαφέροντα φαινόµενα, που συνδέονται µε ορισµένα τρέχοντα θεωρητικά ζητήµατα. Τα παραδείγµατα συµπεριλαµβάνουν µεταξύ άλλων το ρόλο του τόπου άρθρωσης στη συλλαβοποίηση (κεφ. 2), την αλληλεπίδραση συµφώνων και φωνηέντων (κεφ. 3 και 4), το σύνθετο σύνολο των στρατηγικών διόρθωσης προκειµένου να αρθεί η χασµωδία (κεφ. 5), τις διαφορές σχετικά µε τη συµφωνική ισχύ µεταξύ των χειλικών και των κορωνικών προσεγγιστικών (κεφ. 2 και 5) και την ανάλυση της φωνολογικής λέξης (κεφ. 6). Η οργάνωση της µελέτης έχει ως εξής. Στο υπόλοιπο κεφάλαιο θα ολοκληρωθεί η γενική εισαγωγή στο θέµα. Θεωρώ σκόπιµο να γίνει µια σύντοµη περιγραφή της γλώσσας και των πηγών της εξαιτίας της παλαιάς χρονολόγησης και του ιδιαίτερου χαρακτήρα τους. Στη συνέχεια θα παρουσιαστεί το θεωρητικό πλαίσιο, στο οποίο θα γίνουν οι αναλύσεις. Πρόκειται για τη Θεωρία του Βέλτιστου (Prince & Smolensky 1993/2002/2004), η οποία αναδείχτηκε ως η κατ εξοχήν φωνολογική θεωρία από την εµφάνισή της στα Βλ. όµως την εφαρµογή της Θεωρίας του Βέλτιστου στο ορθογραφικό σύστηµα της Μυκηναϊκής (Zeilfelder 2006).

14 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν συνοπτικά τα τεµάχια της γλώσσας και οι συµφωνικές ακολουθίες. Ιδιαίτερη έµφαση θα δοθεί στα διακριτικά χαρακτηριστικά. Από το συνδυασµό της συλλαβικής φωνοτακτικής µε τα τεµαχιακά χαρακτηριστικά απορρέει µια εναλλακτική ερµηνεία για το σύµφωνο της σειράς <w>. Στην παρούσα µελέτη θα υποστηριχθεί, ότι η ερµηνεία του εν λόγω συµφώνου ως προσεγγιστικού [υ] εναρµονίζεται καλύτερα µε τη φωνοτακτική της γλώσσας και ότι η κρατούσα άποψη, σύµφωνα µε την οποία το συγκεκριµένο σύµφωνο αναλύεται ως ηµίφωνο [w], πάσχει από θεωρητικές αδυναµίες. Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της γλώσσας, το οποίο θα συζητηθεί, είναι το γεγονός, ότι η αντηχητικότητα και ο τόπος άρθρωσης προσδιορίζουν τα ταυτοσυλλαβικά συµπλέγµατα. Η επίπεδη αντηχητικότητα στα ταυτοσυλλαβικά συµπλέγµατα επιτρέπεται, εφόσον τηρείται η κλίµακα του τόπου άρθρωσης: ραχιαίο >> χειλικό >> κορωνικό. Αυτή η κλίµακα αποδείχτηκε χρήσιµη για διάφορα φωνολογικά φαινόµενα (βλ. delacy 2002 µ.α.), αλλά για την ανάλυση της συλλαβικής δοµής δεν έχει υιοθετηθεί ευρέως. Κεντρικό θέµα του τρίτου κεφαλαίου αποτελεί η φωνολογία των χειλοϋπερωικών συµφώνων [k w ], [g w ] και [k wh ]. Θα επιβεβαιωθεί η ύπαρξή τους µε βάση τη φωνοτακτική της γλώσσας. Επίσης θα δοθεί µια θεωρητική ανάλυση της απλοποίησης των χειλοϋπερωικών σε απλά υπερωικά κλειστά. Καθοριστικός για την ανάλυση είναι ένας περιορισµός συνεµφάνισης, ο οποίος απαγορεύει τη γειτνίαση δύο χειλικών προσεγγιστικών. Στη συνέχεια θα εξεταστεί η µετέπειτα εξέλιξη των χειλοϋπερωικών στην κλασική ελληνική. Ενδιαφέρον έχει το διττό αποτέλεσµα: χειλικά και κορωνικά κλειστά. Θα υποστηρίξουµε ότι διακρίνονται δύο διαδοχικές φάσεις στην ιστορική εξέλιξη. Αν έπεται ένα κορωνικό φωνήεν, γίνεται αφοµοίωση της δευτερεύουσας άρθρωσης υπό την επίδραση του προκείµενου φωνήεντος. Το αποτέλεσµα είναι ένα σύνθετο τεµάχιο [k j ] ή [g j ]. Σε µια δεύτερη φάση γίνεται εσωτερική συγχώνευση των σύνθετων τεµαχίων, τόσο των χειλικοποιηµένων όσο και των ουρανικοποιηµένων. Σε αυτή την µεταβολή διατηρούνται τα αµαρκάριστα χαρακτηριστικά τόσο της κύριας όσο και της δευτερεύουσας άρθρωσης µε αποτέλεσµα ένα χειλικό ή ένα κορωνικό κλειστό αντίστοιχα. Στο τέταρτο κεφάλαιο θα αναλυθεί η άλλη κατηγορία των σύνθετων τεµαχίων: τα ουρανικοποιηµένα σύµφωνα. Η έµφαση θα δοθεί στα ραχιαία [k j ] και [g j ]. Η ερµηνεία τους κατέστη ένα ζήτηµα στη σχετική βιβλιογραφία, επειδή τα υπάρχοντα επιχειρήµατα, τα οποία βασίζονται ως επί το πλείστον στη συγκριτική ανάλυση, οδηγούν σε αδιέξοδο. Η θεωρητική προσέγγιση όµως παρέχει ένα επιπρόσθετο καθοριστικό επιχείρηµα. Η ουρανικοποίηση των ραχιαίων κλειστών εµποδίζεται, όταν έπεται το φωνήεν [i]. Λόγος για την µη εφαρµογή της προαναφερθείσας διαδικασίας είναι το γεγονός, ότι το αναµενόµενο αποτέλεσµα υπόκειται σε έναν περιορισµό συνεµφάνισης, ο οποίος απαγορεύει την ακολουθία *[k j i]. Άλλες υποτιθέµενες ερµηνείες όπως *[tsi] ή *[tri] δεν απαγορεύονται από κανέναν περιορισµό της γλώσσας και θα αναµενόταν να πραγµατωθούν πιστά, πράγµα το οποίο αντικρούεται από τα δεδοµένα. Η προτεινόµενη ανάλυση οδηγεί στη θεωρητικά πιο αρµονική ερµηνεία του συµφώνου της σειράς <z> ως ενός ραχιαίου µε δευτερεύουσα άρθρωση το ηµίφωνο [ j ]: [k j ] ή [g j ]. Το δεύτερο θέµα στο τέταρτο κεφάλαιο είναι η προαιρετική ουρανικοποίηση των ραχιαίων κλειστών. Τα ραχιαία κλειστά [k], [k h ] και [g] τρέπονται στα ουρανικοποιηµένα κλειστά [k j ] και [g j ] αντίστοιχα, όταν έπεται το κορωνικό φωνήεν [e]. Αυτή η µεταβολή θα αναλυθεί ως διάδοση του χαρακτηριστικού [κορωνικό] του φωνήεντος [e]. Στο πέµπτο κεφάλαιο αναλύεται η άρση της χασµωδίας. Αυτό το φαινόµενο έχει παραµείνει απαρατήρητο στη σχετική βιβλιογραφία και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην παρούσα µελέτη. Το όλο φαινόµενο είναι σύνθετο, διότι η χασµωδία αίρεται µε διάφορες διαδικασίες. Αν δε συµπεριλαµβάνεται ένα από τα υψηλά φωνήεντα /i/ ή /u/ στον εισαγόµενο τύπο, γίνεται απαλοιφή του δεύτερου φωνήεντος. Αν το δεύτερο φωνήεν είναι υψηλό, σχηµατίζεται µια δίφθογγος µε το ηµίφωνο [w] ή [j] ως δεύτερο µέλος. Αν το πρώτο

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 φωνήεν είναι το χειλικό /u/, τρέπεται στο αντίστοιχο αντηχητικό [υ] ή γίνεται ανάπτυξη του οµοργανικού [υ] ανάµεσα στα δύο φωνήεντα. Αν το πρώτο φωνήεν είναι το κορωνικό [i], υφίσταται συγχώνευση µε το σύµφωνο, το οποίο προηγείται. Το αποτέλεσµα είναι ένα σύµφωνο µε το ηµίφωνο [ j ] ως δευτερεύουσα άρθρωση. Στο ίδιο φωνολογικό περιβάλλον, δηλαδή /ΣiΦΣ/, µπορεί να γίνει ανάπτυξη του οµοργανικού ηµιφώνου [j]. Τέλος, η άρση της χασµωδίας έχει τη φωνολογική λέξη ως πεδίο εφαρµογής (Vis 2007). Αν η φωνηεντική ακολουθία είναι εκτός των ορίων της φωνολογικής λέξης, επιτρέπεται και πραγµατώνεται πιστά στον εισαγόµενο τύπο. Στη θεωρητική ανάλυση, που θα προταθεί, χρησιµοποιείται η Θεωρία του Βέλτιστου, µε την οποία είναι δυνατόν να οριστεί µια γραµµατική µε ένα περιορισµένο σύνολο παραµέτρων. Θα υποστηριχτεί, ότι αυτή η γραµµατική προβλέπει σωστά τους εξαγόµενους τύπους, ακόµα και στην περίπτωση που δεν υπάρχουν άµεσες µαρτυρίες. Για την ανάλυση της συνύπαρξης διαφορετικών διαδικασιών στο ίδιο φωνολογικό περιβάλλον θα υιοθετηθεί η προσέγγιση της συνιεράρχησης των περιορισµών (βλ. µ.α. Crowhurst 2001). Ένα σχετικό θέµα αποτελούν οι εναλλακτικοί τύποι, οι οποίοι εµφανίζονται µε µεγάλη συχνότητα. Πρόκειται για τύπους, οι οποίοι υφίστανται παράλληλα διάφορες διαδικασίες προκειµένου να αρθεί η χασµωδία. Θα υποστηριχτεί µε στατιστικά στοιχεία ότι δεν είναι αποτέλεσµα της γεωγραφικής διαφοράς των πηγών, αλλά ένα εγγενές χαρακτηριστικό της γραµµατικής της γλώσσας. Τα δεδοµένα θα αναλυθούν µε την προσέγγιση της συνιεράρχησης των περιορισµών (βλ. µ.α. Crowhurst 2001). Ένα τρίτο θέµα, που προκύπτει στο φαινόµενο της άρσης της χασµωδίας, είναι η διαφορετική συµφωνική ισχύς των χειλικών και κορωνικών προσεγγιστικών. Έχει υποστηριχτεί για την Ολλανδική, ότι τα χειλικά προσεγγιστικά είναι πιο ισχυρά από τα κορωνικά (van der Torre 2003). Τα µυκηναϊκά δεδοµένα ενισχύουν αυτή την άποψη. Στο έκτο κεφάλαιο θα αναλυθεί η φωνολογική λέξη. Αυτή η έννοια δεν έχει συζητηθεί εκτενώς στη βιβλιογραφία για την Μυκηναϊκή. Θα υποστηριχτεί ότι είναι µια βασική έννοια στη φωνοτακτική της Μυκηναϊκής. Η φωνολογική λέξη αποτελεί το πεδίο εφαρµογής της ανοµοίωσης των χειλοϋπερωικών και της άρσης της χασµωδίας (Vis 2007). Οι λέξεις, οι οποίες δεν υπόκεινται στις προαναφερθείσες διαδικασίες, αναλύονται ως δύο αυτόνοµες φωνολογικές λέξεις. Με αυτό τον τρόπο εξηγούνται οι φαινοµενικές εξαιρέσεις, για τις οποίες δεν έχει προταθεί µια ικανοποιητική εξήγηση. Όσον αφορά στην ανάλυση της φωνολογικής λέξης, τα Μυκηναϊκά δεδοµένα ενισχύουν την άποψη ότι σε ορισµένες γλώσσες τα λεξικά τεµάχια είναι λεξικά προσδιορισµένα, αν είναι φωνολογικά ισχυρά ή ασθενή. Τέλος, στο έβδοµο κεφάλαιο θα ανακεφαλαιωθούν τα συµπεράσµατα της παρούσας µελέτης Οι πηγές Η µυκηναϊκή γλώσσα είναι η ελληνική γλώσσα του λεγόµενου µυκηναϊκού πολιτισµού, ο οποίος χρονολογείται περίπου π.χ. και άνθισε κυρίως στην Πελοπόννησο, στη στερεά Ελλάδα και στην Κρήτη (βλ. µ.α. Ventris & Chadwick 1972 [1956] και Ruipérez & Melena 1990 για µια λεπτοµερέστερη επισκόπηση του ιστορικού και αρχαιολογικού πλαισίου). Ο πολιτισµός αυτός πήρε το όνοµα του µυθολογικά και αρχαιολογικά πιο ισχυρού του κέντρου: τις Μυκήνες. Ο µυκηναϊκός πολιτισµός χαρακτηρίζεται ως ένα σύνολο αυτοτελών κρατιδιών µε κοινά πολιτισµικά χαρακτηριστικά, όπως το διοικητικό σύστηµα, η αρχιτεκτονική, η αγγειοπλαστική και η γλώσσα. Επίκεντρο κάθε κρατιδιού ήταν το ανάκτορο. Το ανάκτορο ήταν η έδρα του wanaks, κυβερνήτη της περιοχής. Οι wanaktes έλεγχαν την οικονοµική κατάσταση της επικράτειάς τους. Για το σκοπό αυτό είχαν γραφείς και ελεγκτές, οι οποίοι ταξίδευαν στην επικράτεια και κατέγραφαν σε πινακίδες τις

16 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 ιδιοκτησίες ακινήτων, τα αγαθά, τους επαγγελµατίες και διάφορα άλλα στοιχεία οικονοµικής φύσης. Χάρη στο οικονοµικό ενδιαφέρον των διοικητών, διασώθηκαν λεπτοµερείς πληροφορίες για επαγγέλµατα, όπλα, έπιπλα, γαιοκτησίες και µορφές καλλιέργειας, οικοδοµικά υλικά, δηµογραφικά στοιχεία, κοπάδια και είδη κτηνοτροφίας, λαδοποιία, µέταλλα και είδη αγγείων εκείνης της εποχής. Η προσοχή στις λεπτοµέρειες φανερώνεται στη γνωστή πινακίδα PY Ta 641, η οποία καταγράφει διάφορα έπιπλα, µεταξύ άλλων τρίποδες. Ο γραφέας θεωρούσε απαραίτητο να καταγράψει επίσης την κατάσταση των επίπλων. Έτσι έγινε γνωστό ότι ένας τρίποδας είχε µόνο ένα πόδι και ένας άλλος ήταν καµµένος. Εξαιτίας της λεπτοµερούς καταγραφής διασώθηκαν και πολλοί τεχνικοί όροι. υστυχώς, δεν ερµηνεύονται όλοι επαρκώς, διότι ορισµένοι βγήκαν εκτός χρήσεως στη µεταγενέστερη γλώσσα. Οι πινακίδες είναι πήλινες πλάκες. Υπάρχουν δύο σχέδια, τα οποία ονοµάστηκαν σελιδόσχηµα και φοινικόσχηµα (ή φυλοειδή). Οι σελιδόσχηµες πινακίδες έχουν την µορφή µιας σελίδας και τα κείµενα συνήθως είναι ανακεφαλαιωτικού χαρακτήρα. Οι φοινικόσχηµες πινακίδες έχουν τη µορφή ενός δαχτύλου και χρησιµοποιούνταν για πρόχειρες καταγραφές, πιθανότατα επιτόπιες. Είναι πιθανόν, ότι ο γραφέας κατέγραφε τα ευρήµατά του αργότερα σε σελιδόσχηµες πινακίδες, µετά την επιστροφή του στο ανάκτορο. Οι πινακίδες γραφόταν συνήθως στην µία όψη, αλλά έχουν εντοπιστεί και πινακίδες, οι οποίες είναι γραµµένες και στις δύο όψεις, καθώς και στα πλάγια. Αποθηκεύοταν σε αρχειοφυλάκια, όπως γύψινες κάσες, ξύλινα κυβώτια ή καλάθια, µέσα στο ανάκτορο. Οι πινακίδες χρησιµοποιούνταν για ένα διοικητικό έτος. Μετά τη λήξη του έτους οι γραφείς τις έλιωναν σε νερό προκειµένου να χρησιµοποιηθούν ξανά. Χάρη στις καταστροφές των ανακτόρων από πυρκαγιά, οι πινακίδες κάηκαν και έχουν διασωθεί. Μια, από γλωσσολογική άποψη, σηµαντική συνέπεια είναι το ότι οι πινακίδες έχουν την ίδια χρονολογία, γύρω στα 1250 π.χ., δηλαδή την εποχή, στην οποία καταστράφηκαν τα µυκηναϊκά ανάκτορα για τελευταία φορά (Ruipérez & Melena 1990). Η χρονολόγηση των πινακίδων από την Κνωσό φαίνεται πιο περίπλοκη και διαφορετικές χρονολογίες έχουν προταθεί, µεταξύ άλλων ± 1450 π.χ. (µ.α. Evans, βλ. Ruipérez & Melena 1990 για παραποµπές) και ± 1250 (βλ. µ.α. Palmer 1980). Ο Driessen (1989), µετά από µια αναθεώρηση των αρχαιολογικών ηµερολογίων των ανασκαφών, υποστήριξε, ότι οι πινακίδες ανήκουν σε τρία διαδοχικά στρώµατα. Κατέληξε έτσι σε τρεις διαφορετικές χρονολογήσεις ανάµεσα σε ± 1425 και ± 1250 π.χ. Στην παρούσα µελέτη, δεν θα υιοθετηθεί µια συγκεκριµένη άποψη, επειδή δε φαίνεται να υπάρχει συµφωνία όσον αφορά στο θέµα της χρονολόγησης. Ως εκ τούτου, πρέπει να λαµβάνεται υπόψη, ότι οι πινακίδες από την Κνωσό µπορούν πιθανώς να Εικόνα 1: Η σηµαντικότερη διάδοση των επιγραφών στη Γραµµική Β στον ελλαδικό χώρο. χρονολογηθούν παλαιότερα και ότι τυχόν εναλλαγές στη γλώσσα µπορούν να αποδοθούν στη χρονολογική διαφορά των πηγών. Τα περισσότερα ευρήµατα προέρχονται από την Κνωσό (± 4000 πινακίδες) και την Πύλο (± 1600 πινακίδες). Οι πινακίδες από την Πύλο είναι ιδιαίτερα σηµαντικές λόγω της θεµατικής ποικιλίας και της έκτασης των επιγραφών. Άλλοι τόποι, στους οποίους εντοπίστηκαν πινακίδες, είναι η Τίρυνθα, οι Θήβες, οι Μυκήνες και τα Χανιά (βλ. εικόνα 1). Εκτός από πινακίδες επιγραφόταν επίσης αγγεία και σφραγίδες. Αυτές οι πηγές είναι λιγότερο χρήσιµες για την µελέτη της γλώσσας, επειδή τα κείµενα είναι πολύ µικρά, συνήθως µία µόνο λέξη, ένα ανθρωπωνύµιο ή τοπωνύµιο.

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5 Οι σηµερινές εκδόσεις συµπεριλαµβάνουν την πλειονότητα των πινακίδων και άλλες επιγραφές στη Γραµµική Β. Οι περισσότερες απ αυτές περιέχουν: α) τον αριθµό της ταξινόµησης της επιγραφής β) µια φωτογραφία της πινακίδας γ) ένα πανοµοιότυπο της πινακίδας δ) την καθιερωµένη µεταγραφή σε λατινικούς χαρακτήρες ε) ορισµένα σχόλια, τα οποία αφορούν µ.α. διορθώσεις στην πινακίδα και συνθέσεις µε άλλα θραύσµατα της ίδιας πινακίδας. Η παρούσα µελέτη βασίζεται σε ολόκληρο το σώµα των πρωτογενών πηγών. Εξετάστηκαν όλες οι πινακίδες, οι οποίες έχουν δηµοσιευτεί, τις περισσότερες φορές από τη φωτογραφία ή/και το πανοµοιότυπο (Κνωσσός: Chadwick κ.α. 1986, 1990, 1997, Πύλος: Benett Τίρυνθα, Θήβα, Μυκήνες: Sacconi 1974a, Godart & Sacconi 1978, Melena & Olivier Χανιά: Godart & Tzedakis Οι επιγραφές σε αγγεία: Sacconi 1974b). Όλα τα παραδείγµατα, που παρουσιάζονται, είναι παρµένα από τις προαναφερθείσες εκδόσεις. ευτερεύουσες πηγές αποτελούν το µυκηνοϊσπανικό λεξικό (Diccionario Micénico = DM, 1999), το λεξιλόγιο στο Ventris & Chadwick (1972 [1956]) και διάφορες άλλες λεξικολογικές δηµοσιεύσεις (µ.α. Bernabé et al. 1993, Anderson 1995, Σαλή 1996, Luján 1997). Για την µεταγραφή της ορθογραφίας σε λατινικούς χαρακτήρες υιοθετήθηκε το γενικά αποδεκτό σύστηµα, όπως χρησιµοποιείται στο DM. Όσον αφορά στις φωνητικές ερµηνείες των λέξεων, θα υιοθετηθούν αυτές, οι οποίες, σύµφωνα µε το DM, θεωρούνται γενικά αποδεκτές και η κάθε αποκλίνουσα άποψη θα συζητηθεί. Οι φωνητικές ερµηνείες µεταγράφονται παντού κατά το ιεθνές Φωνητικό Αλφάβητο ( ΦΑ) Η γλώσσα Όταν ο Evans, ο ανασκαφέας του ανακτόρου της Κνωσού, εντόπισε πινακίδες µε δύο γραφές, χρησιµοποιώντας αράδες, τις ξεχώρισε ως Γραµµική Α και Β. Με τη Γραµµική Α καταγράφεται µια µέχρι σήµερα άγνωστη γλώσσα. Όσον αφορά στη Γραµµική Β, οι επιστήµονες πίστευαν αρχικά, ότι επρόκειτο για µια ανατολίτικη γλώσσα. Η ανακοίνωση, ότι αποκρυπτογραφήθηκε η Γραµµική Β από τους Ventris και Chadwick στα 1952 (Ventris & Chadwick 1972 [1956]) ανέτρεψε όλες τις µέχρι τότε κρατούσες υποθέσεις. Η γλώσσα αποδείχτηκε Ελληνική και ονοµάστηκε Μυκηναϊκή. Ο ελληνικός χαρακτήρας της γλώσσας αναγνωρίζεται στα διάφορα πεδία της γραµµατικής. Στις επόµενες παραγράφους θα παρατεθούν εν συντοµία ορισµένα χαρακτηριστικά της γλώσσας, ξεκινώντας µε το ορθογραφικό σύστηµα και στη συνέχεια τα επίπεδα της γραµµατικής: λεξικό, φωνολογία, µορφολογία και σύνταξη. Η περιγραφή αυτή θα γίνει κυρίως σε σύγκριση µε την κλασική Ελληνική Η ορθογραφία Η Γραµµική Β αποτελείται από ένα συλλαβάριο, συνολικά 89 συλλαβογραµµάτων του τύπου ΣΦ ή Φ. Ορισµένα από αυτά δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί ακόµα. Για λόγους αναγνωσιµότητας χρησιµοποιείται ένα σύστηµα µεταγραφής µε λατινικούς χαρακτήρες. Πρέπει να τονιστεί, ότι πρόκειται για µια κατά συνθήκην µεταγραφή και όχι για την ακριβή φωνητική πραγµάτωση. Όπως θα αποδειχθεί στη συνέχεια της παρούσας µελέτης, ορισµένες µεταγραφές δεν αντιστοιχούν καθόλου µε την φωνητική πραγµάτωση, λ.χ., ο λατινικός χαρακτήρας <q> χρησιµοποιείται για τα χειλοϋπερωικά [k w ], [g w ] και [k wh ], τα 2 Η µεταγραφή κατά το ΦΑ διαφοροποιείται σε ορισµένα σηµεία από τα συστήµατα µεταγραφής, τα οποία χρησιµοποιούνται στην ιστορικοσυγκριτική γλωσσολογία, π.χ. το διακριτικό [:] για τα µακρά φωνήεντα αντί για [ ] κ.α.

18 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 ουρανικοποιηµένα κλειστά [k j ] και [g j ] µεταγράφονται µε το χαρακτήρα <z> (βλ. κεφ. 3 και 4). Στον πίνακα 1. παρουσιάζονται τα συλλαβογράµµατα µε τη κατά συνθήκην λατινική µεταγραφή. Στην αριστερή στήλη σηµειώνεται το σύµφωνο (µηδενικό στην πρώτη γραµµή) και στην επάνω γραµµή το φωνήεν. Έτσι µεταγράφεται το συλλαβόγραµµα e ως <i>, k ως <pi> κ.ο.κ. Τα συλλαβογράµµατα, για τα οποία δεν υπάρχει µια γενικά αποδεκτή ερµηνεία, παραλείπονται: i e a o u ai au e w q r t E T = a 3 p k j h l ; t d s a f g d D S A F G k, m n. / q I U Y O z { P } s c x z v b m K J H L : n C X Z V B r < M N >? $ = ra 3 w i u y o j [ p ] rj % R = ra 2 = ro 2 tj Q = ta 2 pt W tw = \ dw + h! = a 2 p h # = pu 2 Πίνακας 1: Τα συλλαβογράµµατα της Γραµµικής Β µε την καθιερωµένη µεταγραφή τους σε λατινικούς χαρακτήρες. Η φωνοτακτική της γλώσσας υποδηλώνει, ότι οι ακολουθίες *[ji] και *[wu] δεν επιτρέππονται εξαιτίας ενός περιορισµού συνεµφάνισης, που απαγορεύει τη γειτνίαση δύο προσεγγιστικών µε τα ίδια διακριτικά χαρακτηριστικά (βλ. κεφ. 3). Ως εκ τούτου, δεν αναµένεται να υπάρχουν τα συλλαβογράµµατα, τα οποία αποδίδουν τις εν λόγω ακολουθίες (πρόκειται δηλαδή για τα συλλαβογράµµατα <zi>, <qu>, <ji>, <wu>, <rji>, <tji>, <twu>, <dwu> και <nwu>, βλ. τα γκρίζα κελιά). Τα υπόλοιπα κενά στον πίνακα 1. τα θεωρώ τυχαία

19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 ή µπορεί να πρόκειται για ένα από τα συλλαβογράµµατα, τα οποία δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί ακόµα. Εκτός από συλλαβογράµµατα χρησιµοποιούνταν επίσης α) ιδεογράµµατα, τα οποία δηλώνουν αγγεία, ζώα, υφάσµατα, γεωργικά προϊόντα και διάφορα άλλα αγαθά, β) αριθµοί του δεκαδικού συστήµατος, γ) σύµβολα για τα συστήµατα µέτρησης και δ) το σηµείο για το χωρισµό των λέξεων. Ένα µεγάλο πρόβληµα για την ερµηνεία των κειµένων έγκειται στο γεγονός ότι το συλλαβάριο δεν αποτελεί µια κατάλληλη γραφή για τη γλώσσα. Ο µελετητής των πινακίδων πρέπει να λάβει υπ όψην τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της ορθογραφίας: α) Τα λαρυγγικά χαρακτηριστικά συνήθως δε διακρίνονται στην ορθογραφία. Το ίδιο συλλαβόγραµµα <ka> χρησιµοποιείται για τις συλλαβές [ka], [ga] και [k h a], <ko> για [ko], [go] και [k h o] κ.ο.κ. Μόνο για το κλειστό [d] και τις ακολουθίες [ha] και [p h u] υπάρχουν ξεχωριστά συλλαβογράµµατα, π.χ. 3 : 1. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) te-o [t h ehos] θεός 4 β) ka-ko [k h alkon] χαλκό γ) a-ke [age j ] οδηγώ (γ εν.) δ) a-ni-ja [a:n h ija] χαλινάρι (πλ.) αλλά: ε) da-ko-ro [sdakoros] νεωκόρος στ) a-ro 2 -a 2 [ar j oha] καλύτερος (ουδ. πλ.) β) Στην ορθογραφία δε διακρίνονται τα µακρά από τα βραχέα φωνήεντα, π.χ.: 2. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) e-ko-to [hekto:r] ανθρωπωνύµιο β) o-na-to [ona:ton] είδος χωραφιού γ) Στις διφθόγγους µε δεύτερο µέλος το ηµίφωνο [ j ], αποδίδεται συνήθως µόνο το πρώτο φωνήεν. Σ αυτό το σηµείο όµως η ορθογραφία δεν είναι συνεπής. Για τη συλλαβές [a j ] και [ra j ] υπάρχουν ξεχωριστά συλλαβογράµµατα, τα οποία χρησιµοποιούνται εναλλακτικά, π.χ.: 3. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) a-ro-pa [alo j p h a:] αλοιφή β) da-da-re-jo-de [da j dalejonde] τοπωνύµιο (αιτ.) γ) di-da-ka-re [didaskale j ] δάσκαλος (δοτ.) αλλά: δ) a 3 -ki-pa-ta [a j gipasta:s] βοσκός κατσικιών 3 Το συλλαβόγραµµα <pu 2 > = [p h u] ερµηνεύεται εναλλακτικά ως [bu] (Hajnal 1993, Risch & Hajnal 2006). Το σηµαντικότερο επιχείρηµα υπέρ της εναλλακτικής ερµηνείας αποτελεί ο τύπος <da-pu 2 -ri-to-jo>, ο οποίος ερµηνεύεται ως [daburint h ojo] λαβύρινθος (γεν.). Σε αυτή την περίπτωση, το συλλαβόγραµµα <pu 2 > φαίνεται να αντιστοιχεί µε τη συλλαβή [bu]. 4 Στα παραδείγµατα σηµειώνονται οι πληροφορίες κλίσης µόνο, όταν ο τύπος διαφοροποιείται από τη βασική µορφή.

20 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 ε) do-e-ro-i [dohelo j s] υπηρέτης (δοτ. πλ.) δ) Τα υγρά [r] και [l] αποδίδονται µε την ίδια σειρά συλλαβογραµµάτων <r>, π.χ.: 4. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) do-e-ro [dohelos] υπηρέτης β) pa-ro [paro] από, σε ε) Η έξοδος της συλλαβής παραλείπεται (ελλιπής γραφή), π.χ.: 5. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) pe-mo [spermo] σπόρος β) a-mo [ar h mo] 5 άρµα γ) wo-ze [υorg j e j ] εργάζοµαι (γ εν.) δ) pa-ka-na [p h asgana] εγχειρίδιο (πλ.) στ) Τα ταυτοσυλλαβικά συµπλέγµατα αποδίδονται µε τόσα συλλαβογράµµατα όσα τα σύµφωνα. Το φωνήεν κάθε συλλαβογράµµατος είναι αυτό του πυρήνα της συλλαβής (πλήρης γραφή). Για ορισµένα συµπλέγµατα υπάρχει ένα ειδικό συλλαβόγραµµα, το οποίο χρησιµοποιείται εναλλακτικά, π.χ.: 6. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) ko-to-na [kto j na:] είδος χωραφιού β) a 3 -ka-sa-ma [a j ksma:] αιχµή γ) me-re-ti-ri-ja [meletrija:] αλέστρια αλλά: δ) ra-pte ~ ra-pe-te [r h apte:r] ράφτης ε) pe-ru-si-nwa [perusinυa] περσινός (ουδ. πλ.) Οι εναλλαγές στην ορθογραφία Ορισµένες λέξεις εµφανίζονται σε διαφορετικές µορφές, π.χ.: 7. Εναλλακτικοί τύποι Μετάφραση α) ze-i-ja-ka-ra-na ~ ke-i-ja-ka-ra-na τοπωνύµιο β) i-qi-ja ~ i-za άρµα 6 γ) du-wo ~ dwo δύο δ) wi-du-wo-i-jo ~ wi-dwo-i-jo ~ wi-do-wo-i-jo ανθρωπωνύµιο Το φαινόµενο των εναλλακτικών τύπων συνήθως αποδίδεται σε παραλλαγές στην ορθογραφία (βλ. Hellemans 2005 µ.α.) 7. Η πιθανότητα να είναι αποτέλεσµα µιας 5 Η δάσυνση στο παλλόµενο [r h ] προέρχεται από ένα ΠΙΕ *s, το οποίο τράπηκε σε δάσυνση, όταν βρισκόταν ανάµεσα σε δύο αντηχητικά. Σε ένα µεταγενέστερο στάδιο της γλωσσικής εξέλιξης, µετακινήθηκε η δάσυνση από την έµβαση της δεύτερης συλλαβής στην αρχή της λέξης: *arsmnÿ > [ar h mo] > [harmo] (harma στην Αττική, στην οποία το συλλαβικο *nÿ έχει ένα διαφορετικό αποτέλεσµα). Η ερµηνεία του εν λόγω τύπου ως [ar h mo] µε δασυνόµενο παλλόµενο αντί *[harmo], τον µεταγενέστερο τύπο, στηρίζεται στο γεγονός, ότι η πρώτη συλλαβή δεν αποδίδεται µε το συλλαβόγραµµα <a 2 >, όπως γίνεται συστηµατικά στην περίπτωση της συλλαβής [ha] στην αρχή της λέξης (Ruijgh 1967, DM s.v.). 6 Ο τύπος <i-za> µαρτυρείται µόνο ως πρώτο συνθετικό της λέξης <i-za-a-to-mo-i> (DM).

ΔΙΑΛΕΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 1. Εισαγωγή: Η Γραμμική Β - a-ki-re-u: Ποιο όνομα είναι; «Αχιλλεύς». Και άλλοι ήρωες του Τρωικού πολέμου απαντούν ως ονόματα στις πινακίδες της Γραμμικής Β. - Ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007-0 - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η Φωνολογία και φωνητική Στη γλωσσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Ρέθυµνο, 18 Οκτωβρίου 2014 Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Τµήµα Φιλολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Ελληνικές διαλεκτικές πολυτροπικές Βάσεις Δεδοµένων n Πρωτογενή διαλεκτικά δεδοµένα (γραπτά ή/και προφορικά): n δυσεύρετο

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Σεπτέμβριος 2007 -2- I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο με τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ξεκίνησε στις 1-3-2006 όπως προβλεπόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της

Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της Περίληψη οµιλίας που παρουσιάστηκε στο St Demetrios High School, Astoria, Νέα Υόρκη, στις 3 Νοεµβρίου 2009 από τον κ. Γεώργιο Παπαναστασίου, Επίκουρο Καθηγητή Ιστορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series)

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series) Σκοπός και Στόχοι Σκοπός και Στόχοι των Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (Working paper series) Η µηνιαία Σειρά Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (ΣΕΕΕ), αποτελεί την επίσηµη έκδοση επιστηµονικών και

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους 1 Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους Βασική προϋπόθεση για επιτυχηµένη διεξαγωγή και συγγραφή µιας ερευνητικής εργασίας αποτελεί η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Συνέλευση Τμήματος 4/31-10-2013 ΗΡΑΚΛΕΙΟ Οκτώβριος 2013 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα. Οι δύο λειτουργίες που πρέπει να επιτελεί για να είναι επιτυχημένο είναι:

Βιογραφικό σημείωμα. Οι δύο λειτουργίες που πρέπει να επιτελεί για να είναι επιτυχημένο είναι: Βιογραφικό σημείωμα Οι δύο λειτουργίες που πρέπει να επιτελεί για να είναι επιτυχημένο είναι: Να πληροφορεί τον εργοδότη για τα προσόντα μας. Να τον πείθει ότι είμαστε κατάλληλοι για την συγκεκριμένη θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Ι: ΕΥΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΦΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Είναι προφανές ότι οι Τυπολογικές συγκρίσεις και η μελέτη της διαφορετικότητας των γλωσσών δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Επώνυµο / Όνοµα: Ηλικία: Ηµερ. Γεν: Ηµεροµηνία πρώτης συνάντησης: ιεύθυνση: Τηλ: Παραποµπή από: Προηγούµενη αξιολόγηση Πού; Πότε; Ποιος; Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ]

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] 2013 Μουσικό Γυμνάσιο / Λύκειο Ιλίου Ευαγγελία Λουκάκη [ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] Σημειώσεις για τις ανάγκες διδασκαλίας του μαθήματος της Αρμονίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ Στην Αρµονία συναντώνται συνηχήσεις-συγχορδίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή Διδακτορική Διατριβή Ένας μοναχικός δρόμος με διεξόδους; Τόνια Αράχωβα, Υποψήφια Διδάκτωρ, tonia@idkaramanlis.gr Γκέλη Μανούσου, Υποψήφια Διδάκτωρ manousou@eap.gr Τόνια Χαρτοφύλακα, Υποψήφια Διδάκτωρ tonia@eap.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου

Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Ρουσουλιώτη Θωμαή Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας και λάθη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου Το πιστοποιητικό ελληνομάθειας απευθύνεται σε ένα ευρύ ηλικιακά κοινό. Ειδικότερα, κάθε χρόνο διενεργούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ:

ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: ΓΛΩΣΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ: Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ημερίδα παρουσίασης CLARIN-EL 1/10/2010 Πένυ Λαμπροπούλου Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου / Ε.Κ. "Αθηνά" ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΧΩΡΟΥ ΓΤ ΓΙΑ ΚΑΕ Στο

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Σ ΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Μ ΑΪΟΥ 2002 2004 Δ ΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ Π ΕΡΙΛΗΨΗ: Η μελέτη αυτή έχει σκοπό να παρουσιάσει και να ερμηνεύσει τα ευρήματα που προέκυψαν από τη στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η διπλωματική εργασία πρέπει να αποτελεί προϊόν συνθετικού έργου που να συμπυκνώνει την εμπειρία και τη γνώση του φοιτητή από ένα ή περισσότερα γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Νοέμβρης 2008. www.doe.gr

Νοέμβρης 2008. www.doe.gr Εκπαιδευτικές άδειες µε ή χωρίς αποδοχές χορηγήσεις και ανανεώσεις Όροι, δικαιολογητικά, χρονική διάρκεια, πρόσθετες αποδοχές Νοέμβρης 2008 Εκπαιιδευτιικές άδειιες µε ή χωρίίς αποδοχές (χορηγήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση. Οδηγός Αγοράς. metaphrasis

Μετάφραση. Οδηγός Αγοράς. metaphrasis Μετάφραση Οδηγός Αγοράς metaphrasis Ποιος βρίσκεται πίσω από το metaphrasis: Κυριακή Παπακωνσταντίνου Ήδη από τη φοίτηση στο Τμήμα της Αγγλικής γλώσσας και φιλολογίας της Φιλοσοφικής Αθηνών, τις σπουδές

Διαβάστε περισσότερα

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα»

«Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» «Ποιότητα και Κερδοφορία των Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων στην Ελλάδα» Γκίκας Α. Χαρδούβελης Καθηγητής, Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής Παν. Πειραιώς Οικονομικός Σύμβουλος Ομίλου Eurobank

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα Περίληψη Το παρόν πόνημα είναι ένας οδηγός συγγραφής ερευνητικών εργασιών (project) και απευθύνεται στους μαθητές της Α και Β Λυκείου. Είναι προϊόν βιβλιογραφικής έρευνας και εξηγεί την μορφή και την δομή

Διαβάστε περισσότερα

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών

Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη χρήση ναρκωτικών Ένα ευρωπαϊκό εγχειρίδιο σχετικά µε τη λειτουργία έγκαιρης πληροφόρησης για τα νεοεµφανιζόµενα φαινόµενα στη Συνοπτικη Παρουσιαση Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛΩΕ9-96Τ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (ΙΚΥ) ------ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΑΔΑ: ΒΛΩΕ9-96Τ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (ΙΚΥ) ------ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (ΙΚΥ) ------ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΩΝ Ή ΜΕΤΑΔΙΔΑΚΤΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ Ή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥ ΕΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ

ΣΠΟΥ ΕΣ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ της Ελένης Ανδρεϊτσένκο διδάκτορος της Ρωσικής φιλολογίας Γεννήθηκε στις 13.04.1982 (Αλµάτυ, Καζαχστάν). Επάγγελµα: διδάσκουσα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. Κατά τα ακαδηµαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΛΕΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΘΑΝΙΟΥ ΠΡΟΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα