Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi, www.alexzoi.com"

Transcript

1 Ζητήµατα από τη Φωνολογία της Μυκηναϊκής Ελληνικής

2 ii Copyright Jeroen Vis. All rights reserved. Στο εξώφυλλο: Elliptische lettervormen 1997 της Alexandra Zoi, Alexandra Zoi,

3 Ζητήµατα από τη Φωνολογία της Μυκηναϊκής Ελληνικής ιδακτορική διατριβή, η οποία εκπονήθηκε στη Φιλοσοφική Σχολή, τµήµα Φιλολογίας, τοµέας Γλωσσολογίας του Πανεπιστηµίου Κρήτης από τον Jeroen Vis γεννηµένο το 1976 στο Amersfoort, Ολλανδία

4 iv Η τριµελής επιτροπή: Ι. Κάππα (επόπτρια) Ε. Αναγνωστοπούλου Ν. Παντελίδης

5 Περιεχόµενα Ευχαριστίες Συντοµογραφίες 1. Εισαγωγή 1.1. Σκοπός και οργάνωση της µελέτης 1.2. Οι πηγές 1.3. Η γλώσσα Η ορθογραφία Οι εναλλαγές στην ορθογραφία Το λεξικό Η φωνολογία Η µορφολογιά Η σύνταξη Η ασφάλεια της ερµηνείας 1.4. Το θεωρητικό πλαίσιο 2. Τα τεµάχια της γλώσσας και οι συµφωνικές ακολουθίες 2.1. Εισαγωγή 2.2. Τα τεµάχια της γλώσσας Ανασκόπηση Η αντηχητικότητα Τα χαρακτηριστικά του τόπου άρθρωσης Τα λαρυγγικά χαρακτηριστικά Τα τεµάχια της Μυκηναϊκής Η ερµηνεία της σειράς <w> Τα διπλά σύµφωνα Τα φωνήεντα Οι δίφθογγοι Φωνήµατα και αλλόφωνα Θεωρίες για το σύνολο των τεµαχίων Ο τονισµός 2.3. Οι συµφωνικές ακολουθίες Η ορθογραφική απόδοση των συµφωνικών ακολουθιών Η συλλαβική δοµή της γλώσσας 3. Τα χειλοϋπερωικά 3.1. Εισαγωγή 3.2. Η φωνολογική αντιπροσώπευση 3.3. Τα χειλοϋπερωικά στην Μυκηναϊκή 3.4. Η ανοµοίωση των χειλοϋπερωικών Τα δεδοµένα Η ανάλυση 3.5. Η µεταγενέστερη εξέλιξη των χειλοϋπερωικών

6 vi ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το υπερωικό αποτέλεσµα Το χειλικό αποτέλεσµα Το κορωνικό αποτέλεσµα Η συµβολή της Θεωρίας του Βέλτιστου στην ιστορική γλωσσολογία Οι εξαιρέσεις 3.6. Συµπεράσµατα 4. Ουρανικοποίηση 4.1. Εισαγωγή 4.2. Η ερµηνεία της σειράς <z> 4.3. Τα ειδικά συλλαβογράµµατα Τα δεδοµένα Η φωνητική ερµηνεία 4.4. Η ουρανικοποίηση των ραχιαίων κλειστών Τα δεδοµένα Η ανάλυση 4.5. Συµπεράσµατα 5. Η άρση της χασµωδίας 5.1. Εισαγωγή Ανασκόπηση του φαινοµένου Η χασµωδία στην ορθογραφία 5.2. Οι κυρίαρχοι περιορισµοί 5.3. Η ανάλυση των δεδοµένων Απαλοιφή Σχηµατισµός µιας διφθόγγου Ανάπτυξη ενός οµοργανικού συµφώνου Σχηµατισµός ενός προσεγγιστικού Συγχώνευση των χαρακτηριστικών Σχηµατισµός ενός ηµιφώνου Οι διαφορές ανάµεσα στα φωνήεντα /i/ και /u/ Συµπεράσµατα 5.4. Η ανάλυση των εναλλακτικών τύπων Τα δεδοµένα Η ορθογραφία Ο νόµος του Sievers Η γεωγραφική απόσταση: µια διαλεκτοµετρική ανάλυση Η θεωρητική ανάλυση 5.5. Οι ακολουθίες τριών και περισσότερων φωνηέντων Τρία φωνήεντα Τέσσερα φωνήεντα Πέντε φωνήεντα Έξι φωνήεντα 5.6. Η αλληλεπίδραση των διαδικασιών 5.7. Συµπεράσµατα 6. Η φωνολογική λέξη

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ vii 6.1. Εισαγωγή 6.2. Τα διαγνωστικά τεστ Η ανοµοίωση των χειλοϋπερωικών Η άρση της χασµωδίας 6.3. Η ανάλυση της φωνολογικής λέξης 6.4. Οι εναλλακτικοί τύποι 6.5. Συµπεράσµατα 7. Συµπεράσµατα 7.1. Ανακεφαλαίωση 7.2. Η γραµµατική της γλώσσας 7.3. Μελλοντική έρευνα Summary in English Βιβλιογραφία Βιογραφικό σηµείωµα

8 Ευχαριστίες Στην Ολλανδία, η Κρήτη είναι κυρίως γνωστή ως τουριστικός προορισµός. Εγώ τη γνώρισα παράλληλα και ως τόπο επιστηµονικών δραστηριοτήτων, όταν µου δόθηκε η ευκαιρία να φοιτήσω στο Πανεπιστήµιο Κρήτης κατά το ακαδηµαϊκό έτος στο πλαίσιο του προγράµµατος Erasmus. Η φοίτηση µου στο εν λόγω πανεπιστήµιο ήταν µια εµπειρία καθοριστική για την εξέλιξη της ακαδηµαικής µου πορείας. Φυσικό επακόλουθο ήταν και η απόφαση µου να εκπονήσω τη διδακτορική µου διατριβή στο ίδιο ίδρυµα. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω όσους συνέβαλαν στην ολοκλήρωσή της. Κατ αρχάς θέλω να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στο Ίδρυµα Κρατικών Υποτροφιών. Χωρίς την οικονοµική υποστήριξη, που µου παρείχε µε την µορφή µιας υποτροφίας για αλλοδαπούς κατά το διάστηµα Σεπτεµβρίου εκεµβρίου 2006, δε θα γινόταν δυνατή η εκπόνηση της διδακτορικής διατριβής µου. Χρωστάω πολλά στην επόπτριά µου, κυρία Ι. Κάππα. Μετά την πρώτη µας επαφή (το ακαδηµαϊκό έτος ) φάνηκε πρόθυµη να µε βοηθήσει στην επιστηµονική µου αναζήτηση και τελικά ανέλαβε την εποπτέια του διδακτορικου µου πονήµατος. Την ευχαριστώ για την άψογη συνεργασία µας και τη συχνή και γόνιµη επικοινωνία, που είχαµε και προσωπικά στο γραφείο της και µέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας. Ευχαριστώ τα υπόλοιπα δύο µέλη της τριµελούς επιτροπής, τον Ν. Παντελίδη και την Ε. Αναγνωστοπούλου. Ο Ν. Παντελίδης λειτουργώντας ως ανθρώπινη βάση δεδοµένων µού παρείχε αµέριστα το σωστό παράδειγµα ή µια χρήσιµη βιβλιογραφική αναφορά. Η Ε. Αναγνωστοπούλου διεύρυνε τις γλωσσολογικές µου γνώσεις σχετικά µε τη θεωρητική σύνταξη, κάνοντάς µε αρτιότερο ως γλωσσολόγο. Υπεύθυνοι για την επιλογή µου να ασχοληθώ µε την Ελληνική γλώσσα και τη γλωσσολογία ήταν οι καθηγητές µου στα πανεπιστήµια του Nijmegen, του Άµστερνταµ και της Κρήτης, ειδικά οι δύο επόπτες της διπλωµατικής µου εργασίας, ο A. H. M. Kessels και ο C. J. Ruijgh. Κατά τη διάρκεια της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής µου έλαβα πολύτιµη υποστήριξη από διάφορους επιστηµονικούς φορείς, χωρίς τις υπηρεσίες και τη συµβουλευτική καθοδήγηση των οποίων, δε θα έφτανα στο επιθυµητό αποτέλεσµα. Ευχαριστώ ιδιαίτερα το Ολλανδικό Ινστιτούτο στην Αθήνα για τη χρήση του ξενώνα και της βιβλιοθήκης του, το ακροατήριο του Sound Circle για τα χρήσιµα σχόλια του σχετικά µε το πέµπτο κεφάλαιο και το δηµοσιογράφο Νίκο Κουλούσιο, την Ελένη Φυδανίδου και τον καθηγητή Marco de Waard για τη υπεύθυνη δουλειά της φιλολογικής επιµέλειας του κειµένου της διατριβής µου. Επίσης θέλω να ευχαριστήσω την Μαρίνα Τζακώστα, τη ήµητρα ελλή, την Ίριδα Τσαχίλη και την Μαρία Μπαλτατζάνη για τις καρποφόρες συζητήσεις που κάναµε σχετικά µε τη φωνολογία, την ιστορική γλωσσολογία, τους Μυκηναίους και διάφορα άλλα επιστηµονικά και προσωπικά θέµατα. Εκφράζω ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Νίνα Τοπιντζή για τις εποικοδοµητικές παρατηρήσεις της. Για την ευχάριστη διαµονή µου στην Κρήτη φρόντισαν η Ελένη Φ., η Πόπη, η Ελένη Α., η Μαρία και η ολλανδική κοινότητα στο Ρέθυµνο. Οι περίπατοι στα βουνά µε την Pia, οι νυχτερινές εκδροµές µε την Annemarie, και οι βραδιές ολλανδικού ποδοσφαίρου και παγοδροµίας µε τους Marco, Rashieda, John και Arieda µου άφησαν πολύ όµορφες αναµνήσεις. Τέλος, η οικογένειά µου δεν έπαψε ποτέ να µε υποστηρίζει, όσο µακριά κι αν ήµουνα. Οι γονείς µου, η γιαγιά και ο παππούς µου, η αδερφή µου, ο γαµπρός µου και το ανιψάκι µου ήταν πάντα στο πλάι µου για να µε εµψυχώνουν. Τους οφείλω ένα µεγάλο ευχαριστώ.

9 «Aναγνωρίζω τα σύνορα τούτα, τα δέχουµαι µ εγκαρτέρηση, γενναιότητα κι αγάπη, κι αγωνίζουµαι µέσα στην περιοχή τους άνετα σα να µουν ελεύτερος.» «Μα η καρδιά ανατινάζεται και φωνάζει: "Είµαι ο χωριάτης και πηδώ απάνω στη σκηνή κι επεµβαίνω στην πορεία του κόσµου!"» Ν. Καζαντζάκη Η Ασκητική

10 Συντοµογραφίες DELG = Chantraine, P. ( ). Dictionnaire étymologique de la langue grecque (4 τόµοι), Paris: Klincksieck. DM = Aura Jorro F. (1999). Diccionario Micénico (2 τόµοι), Madrid: Consejo superior de investigaciones científicas. LSJ = Liddell, H.G., R. Scott, and H. S. Jones (1968). Greek-English Lexicon, Oxford: Clarendon Press. ΠΙΕ Πρωτοϊνδοευρωπαϊκός ονοµ. ονοµαστική γεν. γενική δοτ. δοτική αιτ. αιτιατική οργ. οργανική εν. ενικός αριθµός πλ. πληθυντικός αριθµός δυικ. δυικός αριθµός γ τρίτο πρόσωπο αορ. αόριστος µελ. µέλλοντας προστ. προστατική ουδ. ουδέτερο γένος θηλ. θηλυκό γένος

11

12

13 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1. Σκοπός και οργάνωση της µελέτης Στα 1952 ανακοινώθηκε από τους Ventris και Chadwick η αποκρυπτογράφηση της Γραµµικής Β, η οποία προκάλεσε µεγάλο ενθουσιασµό στο χώρο της συγκριτικής γλωσσολογίας. εν επρόκειτο µόνο για την αποκρυπτογράφηση µιας παλαιάς και µέχρι τότε άγνωστης γραφής, αλλά η γλώσσα, η οποία αποδιδόταν µε τη Γραµµική Β, φάνηκε να είναι µια µορφή της Ελληνικής, παρά τις υποθέσεις, ότι θα επρόκειτο για µια ανατολίτικη γλώσσα. Με την αποκάλυψη αυτή οι παλαιότερες πηγές της Ελληνικής αναχρονολογήθηκαν ξαφνικά περίπου πέντε αιώνες νωρίτερα, στα 1425 π.χ. Αισιοδοξία επικρατούσε ανάµεσα στους επιστήµονες καθώς αναµενόταν µια αναπροσαρµογή των θεωριών σχετικά µε τις ελληνικές διαλέκτους και την Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή γλώσσα. Η µελέτη των καινούργιων πηγών θα συνέβαλλε στην ιστορική γλωσσολογία της Ελληνικής, ορισµένα προβλήµατα της ελληνικής διαλεκτολογίας θα λύνονταν και οι πρωτοϊνδοευρωπαϊκές επανασυνθέσεις θα γίνονταν ακριβέστερες. Μια καινούργια επιστήµη είχε γεννηθεί: η µυκηνολογία. Τις πρώτες δεκαετίες της µυκηνολογίας µεταγράφτηκαν οι πηγές και ερµηνεύτηκαν τα κείµενα. Στη συνέχεια δηµοσιέυτηκαν διάφορες γραµµατικές της Μυκηναϊκής (Vilborg 1960, Ruijgh 1967, Bartonĕk 2003 µ.α.) και οι γνώσεις της Μυκηναϊκής γλώσσας αποδείχτηκαν χρήσιµες για τις ιστορικές γραµµατικές της Ελληνικής και της Ινδοευρωπαϊκής γλώσσας (βλ. Lejeune 1972, Dictionnaire Étymologique de la Langue Grecque = DELG, Diccionario Micénico = DM µ.α.). Όµως, ορισµένα προβλήµατα της ιστορικής γλωσσολογίας της Ελληνικής παρέµειναν άλυτα και το καινούργιο υλικό ανέδειξε καινούργια ζητήµατα. Στην παρούσα µελέτη σκοπεύω να εξετάσω το υλικό υπό µια διαφορετική προσέγγιση, εφαρµόζοντας τις σύγχρονες φωνολογικές θεωρίες της γενετικής γλωσσολογίας. Η προσέγγιση αυτή έχει χρησιµοποιηθεί ελάχιστα στην µελέτη της Μυκηναϊκής και, κατά τη γνώµη µου, αυτός είναι ένας σηµαντικός λόγος, για τον οποίο διάφορα φωνολογικά φαινόµενα έχουν µείνει απαρατήρητα και ορισµένα προβλήµατα δεν έχουν λυθεί ακόµα. 1 Ως παραδείγµατα αναφέρονται η ερµηνεία του συµφώνου της σειράς <w> (κεφ. 2) και της σειράς <z> (κεφ. 4), η άρση της χασµωδίας (κεφ. 5) και η ανάλυση των φαινοµενικών εξαιρέσεων της ανοµοίωσης των χειλοϋπερωικών (κεφ. 6). Ένας δεύτερος σκοπός της παρούσας µελέτης είναι να συµβάλλει στη φωνολογική θεωρία γενικότερα. Η Μυκηναϊκή εµφανίζεται ελάχιστα στη γενετική βιβλιογραφία, αλλά παρουσιάζει ενδιαφέροντα φαινόµενα, που συνδέονται µε ορισµένα τρέχοντα θεωρητικά ζητήµατα. Τα παραδείγµατα συµπεριλαµβάνουν µεταξύ άλλων το ρόλο του τόπου άρθρωσης στη συλλαβοποίηση (κεφ. 2), την αλληλεπίδραση συµφώνων και φωνηέντων (κεφ. 3 και 4), το σύνθετο σύνολο των στρατηγικών διόρθωσης προκειµένου να αρθεί η χασµωδία (κεφ. 5), τις διαφορές σχετικά µε τη συµφωνική ισχύ µεταξύ των χειλικών και των κορωνικών προσεγγιστικών (κεφ. 2 και 5) και την ανάλυση της φωνολογικής λέξης (κεφ. 6). Η οργάνωση της µελέτης έχει ως εξής. Στο υπόλοιπο κεφάλαιο θα ολοκληρωθεί η γενική εισαγωγή στο θέµα. Θεωρώ σκόπιµο να γίνει µια σύντοµη περιγραφή της γλώσσας και των πηγών της εξαιτίας της παλαιάς χρονολόγησης και του ιδιαίτερου χαρακτήρα τους. Στη συνέχεια θα παρουσιαστεί το θεωρητικό πλαίσιο, στο οποίο θα γίνουν οι αναλύσεις. Πρόκειται για τη Θεωρία του Βέλτιστου (Prince & Smolensky 1993/2002/2004), η οποία αναδείχτηκε ως η κατ εξοχήν φωνολογική θεωρία από την εµφάνισή της στα Βλ. όµως την εφαρµογή της Θεωρίας του Βέλτιστου στο ορθογραφικό σύστηµα της Μυκηναϊκής (Zeilfelder 2006).

14 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν συνοπτικά τα τεµάχια της γλώσσας και οι συµφωνικές ακολουθίες. Ιδιαίτερη έµφαση θα δοθεί στα διακριτικά χαρακτηριστικά. Από το συνδυασµό της συλλαβικής φωνοτακτικής µε τα τεµαχιακά χαρακτηριστικά απορρέει µια εναλλακτική ερµηνεία για το σύµφωνο της σειράς <w>. Στην παρούσα µελέτη θα υποστηριχθεί, ότι η ερµηνεία του εν λόγω συµφώνου ως προσεγγιστικού [υ] εναρµονίζεται καλύτερα µε τη φωνοτακτική της γλώσσας και ότι η κρατούσα άποψη, σύµφωνα µε την οποία το συγκεκριµένο σύµφωνο αναλύεται ως ηµίφωνο [w], πάσχει από θεωρητικές αδυναµίες. Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό της γλώσσας, το οποίο θα συζητηθεί, είναι το γεγονός, ότι η αντηχητικότητα και ο τόπος άρθρωσης προσδιορίζουν τα ταυτοσυλλαβικά συµπλέγµατα. Η επίπεδη αντηχητικότητα στα ταυτοσυλλαβικά συµπλέγµατα επιτρέπεται, εφόσον τηρείται η κλίµακα του τόπου άρθρωσης: ραχιαίο >> χειλικό >> κορωνικό. Αυτή η κλίµακα αποδείχτηκε χρήσιµη για διάφορα φωνολογικά φαινόµενα (βλ. delacy 2002 µ.α.), αλλά για την ανάλυση της συλλαβικής δοµής δεν έχει υιοθετηθεί ευρέως. Κεντρικό θέµα του τρίτου κεφαλαίου αποτελεί η φωνολογία των χειλοϋπερωικών συµφώνων [k w ], [g w ] και [k wh ]. Θα επιβεβαιωθεί η ύπαρξή τους µε βάση τη φωνοτακτική της γλώσσας. Επίσης θα δοθεί µια θεωρητική ανάλυση της απλοποίησης των χειλοϋπερωικών σε απλά υπερωικά κλειστά. Καθοριστικός για την ανάλυση είναι ένας περιορισµός συνεµφάνισης, ο οποίος απαγορεύει τη γειτνίαση δύο χειλικών προσεγγιστικών. Στη συνέχεια θα εξεταστεί η µετέπειτα εξέλιξη των χειλοϋπερωικών στην κλασική ελληνική. Ενδιαφέρον έχει το διττό αποτέλεσµα: χειλικά και κορωνικά κλειστά. Θα υποστηρίξουµε ότι διακρίνονται δύο διαδοχικές φάσεις στην ιστορική εξέλιξη. Αν έπεται ένα κορωνικό φωνήεν, γίνεται αφοµοίωση της δευτερεύουσας άρθρωσης υπό την επίδραση του προκείµενου φωνήεντος. Το αποτέλεσµα είναι ένα σύνθετο τεµάχιο [k j ] ή [g j ]. Σε µια δεύτερη φάση γίνεται εσωτερική συγχώνευση των σύνθετων τεµαχίων, τόσο των χειλικοποιηµένων όσο και των ουρανικοποιηµένων. Σε αυτή την µεταβολή διατηρούνται τα αµαρκάριστα χαρακτηριστικά τόσο της κύριας όσο και της δευτερεύουσας άρθρωσης µε αποτέλεσµα ένα χειλικό ή ένα κορωνικό κλειστό αντίστοιχα. Στο τέταρτο κεφάλαιο θα αναλυθεί η άλλη κατηγορία των σύνθετων τεµαχίων: τα ουρανικοποιηµένα σύµφωνα. Η έµφαση θα δοθεί στα ραχιαία [k j ] και [g j ]. Η ερµηνεία τους κατέστη ένα ζήτηµα στη σχετική βιβλιογραφία, επειδή τα υπάρχοντα επιχειρήµατα, τα οποία βασίζονται ως επί το πλείστον στη συγκριτική ανάλυση, οδηγούν σε αδιέξοδο. Η θεωρητική προσέγγιση όµως παρέχει ένα επιπρόσθετο καθοριστικό επιχείρηµα. Η ουρανικοποίηση των ραχιαίων κλειστών εµποδίζεται, όταν έπεται το φωνήεν [i]. Λόγος για την µη εφαρµογή της προαναφερθείσας διαδικασίας είναι το γεγονός, ότι το αναµενόµενο αποτέλεσµα υπόκειται σε έναν περιορισµό συνεµφάνισης, ο οποίος απαγορεύει την ακολουθία *[k j i]. Άλλες υποτιθέµενες ερµηνείες όπως *[tsi] ή *[tri] δεν απαγορεύονται από κανέναν περιορισµό της γλώσσας και θα αναµενόταν να πραγµατωθούν πιστά, πράγµα το οποίο αντικρούεται από τα δεδοµένα. Η προτεινόµενη ανάλυση οδηγεί στη θεωρητικά πιο αρµονική ερµηνεία του συµφώνου της σειράς <z> ως ενός ραχιαίου µε δευτερεύουσα άρθρωση το ηµίφωνο [ j ]: [k j ] ή [g j ]. Το δεύτερο θέµα στο τέταρτο κεφάλαιο είναι η προαιρετική ουρανικοποίηση των ραχιαίων κλειστών. Τα ραχιαία κλειστά [k], [k h ] και [g] τρέπονται στα ουρανικοποιηµένα κλειστά [k j ] και [g j ] αντίστοιχα, όταν έπεται το κορωνικό φωνήεν [e]. Αυτή η µεταβολή θα αναλυθεί ως διάδοση του χαρακτηριστικού [κορωνικό] του φωνήεντος [e]. Στο πέµπτο κεφάλαιο αναλύεται η άρση της χασµωδίας. Αυτό το φαινόµενο έχει παραµείνει απαρατήρητο στη σχετική βιβλιογραφία και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην παρούσα µελέτη. Το όλο φαινόµενο είναι σύνθετο, διότι η χασµωδία αίρεται µε διάφορες διαδικασίες. Αν δε συµπεριλαµβάνεται ένα από τα υψηλά φωνήεντα /i/ ή /u/ στον εισαγόµενο τύπο, γίνεται απαλοιφή του δεύτερου φωνήεντος. Αν το δεύτερο φωνήεν είναι υψηλό, σχηµατίζεται µια δίφθογγος µε το ηµίφωνο [w] ή [j] ως δεύτερο µέλος. Αν το πρώτο

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 φωνήεν είναι το χειλικό /u/, τρέπεται στο αντίστοιχο αντηχητικό [υ] ή γίνεται ανάπτυξη του οµοργανικού [υ] ανάµεσα στα δύο φωνήεντα. Αν το πρώτο φωνήεν είναι το κορωνικό [i], υφίσταται συγχώνευση µε το σύµφωνο, το οποίο προηγείται. Το αποτέλεσµα είναι ένα σύµφωνο µε το ηµίφωνο [ j ] ως δευτερεύουσα άρθρωση. Στο ίδιο φωνολογικό περιβάλλον, δηλαδή /ΣiΦΣ/, µπορεί να γίνει ανάπτυξη του οµοργανικού ηµιφώνου [j]. Τέλος, η άρση της χασµωδίας έχει τη φωνολογική λέξη ως πεδίο εφαρµογής (Vis 2007). Αν η φωνηεντική ακολουθία είναι εκτός των ορίων της φωνολογικής λέξης, επιτρέπεται και πραγµατώνεται πιστά στον εισαγόµενο τύπο. Στη θεωρητική ανάλυση, που θα προταθεί, χρησιµοποιείται η Θεωρία του Βέλτιστου, µε την οποία είναι δυνατόν να οριστεί µια γραµµατική µε ένα περιορισµένο σύνολο παραµέτρων. Θα υποστηριχτεί, ότι αυτή η γραµµατική προβλέπει σωστά τους εξαγόµενους τύπους, ακόµα και στην περίπτωση που δεν υπάρχουν άµεσες µαρτυρίες. Για την ανάλυση της συνύπαρξης διαφορετικών διαδικασιών στο ίδιο φωνολογικό περιβάλλον θα υιοθετηθεί η προσέγγιση της συνιεράρχησης των περιορισµών (βλ. µ.α. Crowhurst 2001). Ένα σχετικό θέµα αποτελούν οι εναλλακτικοί τύποι, οι οποίοι εµφανίζονται µε µεγάλη συχνότητα. Πρόκειται για τύπους, οι οποίοι υφίστανται παράλληλα διάφορες διαδικασίες προκειµένου να αρθεί η χασµωδία. Θα υποστηριχτεί µε στατιστικά στοιχεία ότι δεν είναι αποτέλεσµα της γεωγραφικής διαφοράς των πηγών, αλλά ένα εγγενές χαρακτηριστικό της γραµµατικής της γλώσσας. Τα δεδοµένα θα αναλυθούν µε την προσέγγιση της συνιεράρχησης των περιορισµών (βλ. µ.α. Crowhurst 2001). Ένα τρίτο θέµα, που προκύπτει στο φαινόµενο της άρσης της χασµωδίας, είναι η διαφορετική συµφωνική ισχύς των χειλικών και κορωνικών προσεγγιστικών. Έχει υποστηριχτεί για την Ολλανδική, ότι τα χειλικά προσεγγιστικά είναι πιο ισχυρά από τα κορωνικά (van der Torre 2003). Τα µυκηναϊκά δεδοµένα ενισχύουν αυτή την άποψη. Στο έκτο κεφάλαιο θα αναλυθεί η φωνολογική λέξη. Αυτή η έννοια δεν έχει συζητηθεί εκτενώς στη βιβλιογραφία για την Μυκηναϊκή. Θα υποστηριχτεί ότι είναι µια βασική έννοια στη φωνοτακτική της Μυκηναϊκής. Η φωνολογική λέξη αποτελεί το πεδίο εφαρµογής της ανοµοίωσης των χειλοϋπερωικών και της άρσης της χασµωδίας (Vis 2007). Οι λέξεις, οι οποίες δεν υπόκεινται στις προαναφερθείσες διαδικασίες, αναλύονται ως δύο αυτόνοµες φωνολογικές λέξεις. Με αυτό τον τρόπο εξηγούνται οι φαινοµενικές εξαιρέσεις, για τις οποίες δεν έχει προταθεί µια ικανοποιητική εξήγηση. Όσον αφορά στην ανάλυση της φωνολογικής λέξης, τα Μυκηναϊκά δεδοµένα ενισχύουν την άποψη ότι σε ορισµένες γλώσσες τα λεξικά τεµάχια είναι λεξικά προσδιορισµένα, αν είναι φωνολογικά ισχυρά ή ασθενή. Τέλος, στο έβδοµο κεφάλαιο θα ανακεφαλαιωθούν τα συµπεράσµατα της παρούσας µελέτης Οι πηγές Η µυκηναϊκή γλώσσα είναι η ελληνική γλώσσα του λεγόµενου µυκηναϊκού πολιτισµού, ο οποίος χρονολογείται περίπου π.χ. και άνθισε κυρίως στην Πελοπόννησο, στη στερεά Ελλάδα και στην Κρήτη (βλ. µ.α. Ventris & Chadwick 1972 [1956] και Ruipérez & Melena 1990 για µια λεπτοµερέστερη επισκόπηση του ιστορικού και αρχαιολογικού πλαισίου). Ο πολιτισµός αυτός πήρε το όνοµα του µυθολογικά και αρχαιολογικά πιο ισχυρού του κέντρου: τις Μυκήνες. Ο µυκηναϊκός πολιτισµός χαρακτηρίζεται ως ένα σύνολο αυτοτελών κρατιδιών µε κοινά πολιτισµικά χαρακτηριστικά, όπως το διοικητικό σύστηµα, η αρχιτεκτονική, η αγγειοπλαστική και η γλώσσα. Επίκεντρο κάθε κρατιδιού ήταν το ανάκτορο. Το ανάκτορο ήταν η έδρα του wanaks, κυβερνήτη της περιοχής. Οι wanaktes έλεγχαν την οικονοµική κατάσταση της επικράτειάς τους. Για το σκοπό αυτό είχαν γραφείς και ελεγκτές, οι οποίοι ταξίδευαν στην επικράτεια και κατέγραφαν σε πινακίδες τις

16 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 ιδιοκτησίες ακινήτων, τα αγαθά, τους επαγγελµατίες και διάφορα άλλα στοιχεία οικονοµικής φύσης. Χάρη στο οικονοµικό ενδιαφέρον των διοικητών, διασώθηκαν λεπτοµερείς πληροφορίες για επαγγέλµατα, όπλα, έπιπλα, γαιοκτησίες και µορφές καλλιέργειας, οικοδοµικά υλικά, δηµογραφικά στοιχεία, κοπάδια και είδη κτηνοτροφίας, λαδοποιία, µέταλλα και είδη αγγείων εκείνης της εποχής. Η προσοχή στις λεπτοµέρειες φανερώνεται στη γνωστή πινακίδα PY Ta 641, η οποία καταγράφει διάφορα έπιπλα, µεταξύ άλλων τρίποδες. Ο γραφέας θεωρούσε απαραίτητο να καταγράψει επίσης την κατάσταση των επίπλων. Έτσι έγινε γνωστό ότι ένας τρίποδας είχε µόνο ένα πόδι και ένας άλλος ήταν καµµένος. Εξαιτίας της λεπτοµερούς καταγραφής διασώθηκαν και πολλοί τεχνικοί όροι. υστυχώς, δεν ερµηνεύονται όλοι επαρκώς, διότι ορισµένοι βγήκαν εκτός χρήσεως στη µεταγενέστερη γλώσσα. Οι πινακίδες είναι πήλινες πλάκες. Υπάρχουν δύο σχέδια, τα οποία ονοµάστηκαν σελιδόσχηµα και φοινικόσχηµα (ή φυλοειδή). Οι σελιδόσχηµες πινακίδες έχουν την µορφή µιας σελίδας και τα κείµενα συνήθως είναι ανακεφαλαιωτικού χαρακτήρα. Οι φοινικόσχηµες πινακίδες έχουν τη µορφή ενός δαχτύλου και χρησιµοποιούνταν για πρόχειρες καταγραφές, πιθανότατα επιτόπιες. Είναι πιθανόν, ότι ο γραφέας κατέγραφε τα ευρήµατά του αργότερα σε σελιδόσχηµες πινακίδες, µετά την επιστροφή του στο ανάκτορο. Οι πινακίδες γραφόταν συνήθως στην µία όψη, αλλά έχουν εντοπιστεί και πινακίδες, οι οποίες είναι γραµµένες και στις δύο όψεις, καθώς και στα πλάγια. Αποθηκεύοταν σε αρχειοφυλάκια, όπως γύψινες κάσες, ξύλινα κυβώτια ή καλάθια, µέσα στο ανάκτορο. Οι πινακίδες χρησιµοποιούνταν για ένα διοικητικό έτος. Μετά τη λήξη του έτους οι γραφείς τις έλιωναν σε νερό προκειµένου να χρησιµοποιηθούν ξανά. Χάρη στις καταστροφές των ανακτόρων από πυρκαγιά, οι πινακίδες κάηκαν και έχουν διασωθεί. Μια, από γλωσσολογική άποψη, σηµαντική συνέπεια είναι το ότι οι πινακίδες έχουν την ίδια χρονολογία, γύρω στα 1250 π.χ., δηλαδή την εποχή, στην οποία καταστράφηκαν τα µυκηναϊκά ανάκτορα για τελευταία φορά (Ruipérez & Melena 1990). Η χρονολόγηση των πινακίδων από την Κνωσό φαίνεται πιο περίπλοκη και διαφορετικές χρονολογίες έχουν προταθεί, µεταξύ άλλων ± 1450 π.χ. (µ.α. Evans, βλ. Ruipérez & Melena 1990 για παραποµπές) και ± 1250 (βλ. µ.α. Palmer 1980). Ο Driessen (1989), µετά από µια αναθεώρηση των αρχαιολογικών ηµερολογίων των ανασκαφών, υποστήριξε, ότι οι πινακίδες ανήκουν σε τρία διαδοχικά στρώµατα. Κατέληξε έτσι σε τρεις διαφορετικές χρονολογήσεις ανάµεσα σε ± 1425 και ± 1250 π.χ. Στην παρούσα µελέτη, δεν θα υιοθετηθεί µια συγκεκριµένη άποψη, επειδή δε φαίνεται να υπάρχει συµφωνία όσον αφορά στο θέµα της χρονολόγησης. Ως εκ τούτου, πρέπει να λαµβάνεται υπόψη, ότι οι πινακίδες από την Κνωσό µπορούν πιθανώς να Εικόνα 1: Η σηµαντικότερη διάδοση των επιγραφών στη Γραµµική Β στον ελλαδικό χώρο. χρονολογηθούν παλαιότερα και ότι τυχόν εναλλαγές στη γλώσσα µπορούν να αποδοθούν στη χρονολογική διαφορά των πηγών. Τα περισσότερα ευρήµατα προέρχονται από την Κνωσό (± 4000 πινακίδες) και την Πύλο (± 1600 πινακίδες). Οι πινακίδες από την Πύλο είναι ιδιαίτερα σηµαντικές λόγω της θεµατικής ποικιλίας και της έκτασης των επιγραφών. Άλλοι τόποι, στους οποίους εντοπίστηκαν πινακίδες, είναι η Τίρυνθα, οι Θήβες, οι Μυκήνες και τα Χανιά (βλ. εικόνα 1). Εκτός από πινακίδες επιγραφόταν επίσης αγγεία και σφραγίδες. Αυτές οι πηγές είναι λιγότερο χρήσιµες για την µελέτη της γλώσσας, επειδή τα κείµενα είναι πολύ µικρά, συνήθως µία µόνο λέξη, ένα ανθρωπωνύµιο ή τοπωνύµιο.

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5 Οι σηµερινές εκδόσεις συµπεριλαµβάνουν την πλειονότητα των πινακίδων και άλλες επιγραφές στη Γραµµική Β. Οι περισσότερες απ αυτές περιέχουν: α) τον αριθµό της ταξινόµησης της επιγραφής β) µια φωτογραφία της πινακίδας γ) ένα πανοµοιότυπο της πινακίδας δ) την καθιερωµένη µεταγραφή σε λατινικούς χαρακτήρες ε) ορισµένα σχόλια, τα οποία αφορούν µ.α. διορθώσεις στην πινακίδα και συνθέσεις µε άλλα θραύσµατα της ίδιας πινακίδας. Η παρούσα µελέτη βασίζεται σε ολόκληρο το σώµα των πρωτογενών πηγών. Εξετάστηκαν όλες οι πινακίδες, οι οποίες έχουν δηµοσιευτεί, τις περισσότερες φορές από τη φωτογραφία ή/και το πανοµοιότυπο (Κνωσσός: Chadwick κ.α. 1986, 1990, 1997, Πύλος: Benett Τίρυνθα, Θήβα, Μυκήνες: Sacconi 1974a, Godart & Sacconi 1978, Melena & Olivier Χανιά: Godart & Tzedakis Οι επιγραφές σε αγγεία: Sacconi 1974b). Όλα τα παραδείγµατα, που παρουσιάζονται, είναι παρµένα από τις προαναφερθείσες εκδόσεις. ευτερεύουσες πηγές αποτελούν το µυκηνοϊσπανικό λεξικό (Diccionario Micénico = DM, 1999), το λεξιλόγιο στο Ventris & Chadwick (1972 [1956]) και διάφορες άλλες λεξικολογικές δηµοσιεύσεις (µ.α. Bernabé et al. 1993, Anderson 1995, Σαλή 1996, Luján 1997). Για την µεταγραφή της ορθογραφίας σε λατινικούς χαρακτήρες υιοθετήθηκε το γενικά αποδεκτό σύστηµα, όπως χρησιµοποιείται στο DM. Όσον αφορά στις φωνητικές ερµηνείες των λέξεων, θα υιοθετηθούν αυτές, οι οποίες, σύµφωνα µε το DM, θεωρούνται γενικά αποδεκτές και η κάθε αποκλίνουσα άποψη θα συζητηθεί. Οι φωνητικές ερµηνείες µεταγράφονται παντού κατά το ιεθνές Φωνητικό Αλφάβητο ( ΦΑ) Η γλώσσα Όταν ο Evans, ο ανασκαφέας του ανακτόρου της Κνωσού, εντόπισε πινακίδες µε δύο γραφές, χρησιµοποιώντας αράδες, τις ξεχώρισε ως Γραµµική Α και Β. Με τη Γραµµική Α καταγράφεται µια µέχρι σήµερα άγνωστη γλώσσα. Όσον αφορά στη Γραµµική Β, οι επιστήµονες πίστευαν αρχικά, ότι επρόκειτο για µια ανατολίτικη γλώσσα. Η ανακοίνωση, ότι αποκρυπτογραφήθηκε η Γραµµική Β από τους Ventris και Chadwick στα 1952 (Ventris & Chadwick 1972 [1956]) ανέτρεψε όλες τις µέχρι τότε κρατούσες υποθέσεις. Η γλώσσα αποδείχτηκε Ελληνική και ονοµάστηκε Μυκηναϊκή. Ο ελληνικός χαρακτήρας της γλώσσας αναγνωρίζεται στα διάφορα πεδία της γραµµατικής. Στις επόµενες παραγράφους θα παρατεθούν εν συντοµία ορισµένα χαρακτηριστικά της γλώσσας, ξεκινώντας µε το ορθογραφικό σύστηµα και στη συνέχεια τα επίπεδα της γραµµατικής: λεξικό, φωνολογία, µορφολογία και σύνταξη. Η περιγραφή αυτή θα γίνει κυρίως σε σύγκριση µε την κλασική Ελληνική Η ορθογραφία Η Γραµµική Β αποτελείται από ένα συλλαβάριο, συνολικά 89 συλλαβογραµµάτων του τύπου ΣΦ ή Φ. Ορισµένα από αυτά δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί ακόµα. Για λόγους αναγνωσιµότητας χρησιµοποιείται ένα σύστηµα µεταγραφής µε λατινικούς χαρακτήρες. Πρέπει να τονιστεί, ότι πρόκειται για µια κατά συνθήκην µεταγραφή και όχι για την ακριβή φωνητική πραγµάτωση. Όπως θα αποδειχθεί στη συνέχεια της παρούσας µελέτης, ορισµένες µεταγραφές δεν αντιστοιχούν καθόλου µε την φωνητική πραγµάτωση, λ.χ., ο λατινικός χαρακτήρας <q> χρησιµοποιείται για τα χειλοϋπερωικά [k w ], [g w ] και [k wh ], τα 2 Η µεταγραφή κατά το ΦΑ διαφοροποιείται σε ορισµένα σηµεία από τα συστήµατα µεταγραφής, τα οποία χρησιµοποιούνται στην ιστορικοσυγκριτική γλωσσολογία, π.χ. το διακριτικό [:] για τα µακρά φωνήεντα αντί για [ ] κ.α.

18 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 ουρανικοποιηµένα κλειστά [k j ] και [g j ] µεταγράφονται µε το χαρακτήρα <z> (βλ. κεφ. 3 και 4). Στον πίνακα 1. παρουσιάζονται τα συλλαβογράµµατα µε τη κατά συνθήκην λατινική µεταγραφή. Στην αριστερή στήλη σηµειώνεται το σύµφωνο (µηδενικό στην πρώτη γραµµή) και στην επάνω γραµµή το φωνήεν. Έτσι µεταγράφεται το συλλαβόγραµµα e ως <i>, k ως <pi> κ.ο.κ. Τα συλλαβογράµµατα, για τα οποία δεν υπάρχει µια γενικά αποδεκτή ερµηνεία, παραλείπονται: i e a o u ai au e w q r t E T = a 3 p k j h l ; t d s a f g d D S A F G k, m n. / q I U Y O z { P } s c x z v b m K J H L : n C X Z V B r < M N >? $ = ra 3 w i u y o j [ p ] rj % R = ra 2 = ro 2 tj Q = ta 2 pt W tw = \ dw + h! = a 2 p h # = pu 2 Πίνακας 1: Τα συλλαβογράµµατα της Γραµµικής Β µε την καθιερωµένη µεταγραφή τους σε λατινικούς χαρακτήρες. Η φωνοτακτική της γλώσσας υποδηλώνει, ότι οι ακολουθίες *[ji] και *[wu] δεν επιτρέππονται εξαιτίας ενός περιορισµού συνεµφάνισης, που απαγορεύει τη γειτνίαση δύο προσεγγιστικών µε τα ίδια διακριτικά χαρακτηριστικά (βλ. κεφ. 3). Ως εκ τούτου, δεν αναµένεται να υπάρχουν τα συλλαβογράµµατα, τα οποία αποδίδουν τις εν λόγω ακολουθίες (πρόκειται δηλαδή για τα συλλαβογράµµατα <zi>, <qu>, <ji>, <wu>, <rji>, <tji>, <twu>, <dwu> και <nwu>, βλ. τα γκρίζα κελιά). Τα υπόλοιπα κενά στον πίνακα 1. τα θεωρώ τυχαία

19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 ή µπορεί να πρόκειται για ένα από τα συλλαβογράµµατα, τα οποία δεν έχουν αποκρυπτογραφηθεί ακόµα. Εκτός από συλλαβογράµµατα χρησιµοποιούνταν επίσης α) ιδεογράµµατα, τα οποία δηλώνουν αγγεία, ζώα, υφάσµατα, γεωργικά προϊόντα και διάφορα άλλα αγαθά, β) αριθµοί του δεκαδικού συστήµατος, γ) σύµβολα για τα συστήµατα µέτρησης και δ) το σηµείο για το χωρισµό των λέξεων. Ένα µεγάλο πρόβληµα για την ερµηνεία των κειµένων έγκειται στο γεγονός ότι το συλλαβάριο δεν αποτελεί µια κατάλληλη γραφή για τη γλώσσα. Ο µελετητής των πινακίδων πρέπει να λάβει υπ όψην τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της ορθογραφίας: α) Τα λαρυγγικά χαρακτηριστικά συνήθως δε διακρίνονται στην ορθογραφία. Το ίδιο συλλαβόγραµµα <ka> χρησιµοποιείται για τις συλλαβές [ka], [ga] και [k h a], <ko> για [ko], [go] και [k h o] κ.ο.κ. Μόνο για το κλειστό [d] και τις ακολουθίες [ha] και [p h u] υπάρχουν ξεχωριστά συλλαβογράµµατα, π.χ. 3 : 1. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) te-o [t h ehos] θεός 4 β) ka-ko [k h alkon] χαλκό γ) a-ke [age j ] οδηγώ (γ εν.) δ) a-ni-ja [a:n h ija] χαλινάρι (πλ.) αλλά: ε) da-ko-ro [sdakoros] νεωκόρος στ) a-ro 2 -a 2 [ar j oha] καλύτερος (ουδ. πλ.) β) Στην ορθογραφία δε διακρίνονται τα µακρά από τα βραχέα φωνήεντα, π.χ.: 2. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) e-ko-to [hekto:r] ανθρωπωνύµιο β) o-na-to [ona:ton] είδος χωραφιού γ) Στις διφθόγγους µε δεύτερο µέλος το ηµίφωνο [ j ], αποδίδεται συνήθως µόνο το πρώτο φωνήεν. Σ αυτό το σηµείο όµως η ορθογραφία δεν είναι συνεπής. Για τη συλλαβές [a j ] και [ra j ] υπάρχουν ξεχωριστά συλλαβογράµµατα, τα οποία χρησιµοποιούνται εναλλακτικά, π.χ.: 3. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) a-ro-pa [alo j p h a:] αλοιφή β) da-da-re-jo-de [da j dalejonde] τοπωνύµιο (αιτ.) γ) di-da-ka-re [didaskale j ] δάσκαλος (δοτ.) αλλά: δ) a 3 -ki-pa-ta [a j gipasta:s] βοσκός κατσικιών 3 Το συλλαβόγραµµα <pu 2 > = [p h u] ερµηνεύεται εναλλακτικά ως [bu] (Hajnal 1993, Risch & Hajnal 2006). Το σηµαντικότερο επιχείρηµα υπέρ της εναλλακτικής ερµηνείας αποτελεί ο τύπος <da-pu 2 -ri-to-jo>, ο οποίος ερµηνεύεται ως [daburint h ojo] λαβύρινθος (γεν.). Σε αυτή την περίπτωση, το συλλαβόγραµµα <pu 2 > φαίνεται να αντιστοιχεί µε τη συλλαβή [bu]. 4 Στα παραδείγµατα σηµειώνονται οι πληροφορίες κλίσης µόνο, όταν ο τύπος διαφοροποιείται από τη βασική µορφή.

20 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ1 ε) do-e-ro-i [dohelo j s] υπηρέτης (δοτ. πλ.) δ) Τα υγρά [r] και [l] αποδίδονται µε την ίδια σειρά συλλαβογραµµάτων <r>, π.χ.: 4. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) do-e-ro [dohelos] υπηρέτης β) pa-ro [paro] από, σε ε) Η έξοδος της συλλαβής παραλείπεται (ελλιπής γραφή), π.χ.: 5. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) pe-mo [spermo] σπόρος β) a-mo [ar h mo] 5 άρµα γ) wo-ze [υorg j e j ] εργάζοµαι (γ εν.) δ) pa-ka-na [p h asgana] εγχειρίδιο (πλ.) στ) Τα ταυτοσυλλαβικά συµπλέγµατα αποδίδονται µε τόσα συλλαβογράµµατα όσα τα σύµφωνα. Το φωνήεν κάθε συλλαβογράµµατος είναι αυτό του πυρήνα της συλλαβής (πλήρης γραφή). Για ορισµένα συµπλέγµατα υπάρχει ένα ειδικό συλλαβόγραµµα, το οποίο χρησιµοποιείται εναλλακτικά, π.χ.: 6. Ορθογραφία Μεταγραφή Μετάφραση α) ko-to-na [kto j na:] είδος χωραφιού β) a 3 -ka-sa-ma [a j ksma:] αιχµή γ) me-re-ti-ri-ja [meletrija:] αλέστρια αλλά: δ) ra-pte ~ ra-pe-te [r h apte:r] ράφτης ε) pe-ru-si-nwa [perusinυa] περσινός (ουδ. πλ.) Οι εναλλαγές στην ορθογραφία Ορισµένες λέξεις εµφανίζονται σε διαφορετικές µορφές, π.χ.: 7. Εναλλακτικοί τύποι Μετάφραση α) ze-i-ja-ka-ra-na ~ ke-i-ja-ka-ra-na τοπωνύµιο β) i-qi-ja ~ i-za άρµα 6 γ) du-wo ~ dwo δύο δ) wi-du-wo-i-jo ~ wi-dwo-i-jo ~ wi-do-wo-i-jo ανθρωπωνύµιο Το φαινόµενο των εναλλακτικών τύπων συνήθως αποδίδεται σε παραλλαγές στην ορθογραφία (βλ. Hellemans 2005 µ.α.) 7. Η πιθανότητα να είναι αποτέλεσµα µιας 5 Η δάσυνση στο παλλόµενο [r h ] προέρχεται από ένα ΠΙΕ *s, το οποίο τράπηκε σε δάσυνση, όταν βρισκόταν ανάµεσα σε δύο αντηχητικά. Σε ένα µεταγενέστερο στάδιο της γλωσσικής εξέλιξης, µετακινήθηκε η δάσυνση από την έµβαση της δεύτερης συλλαβής στην αρχή της λέξης: *arsmnÿ > [ar h mo] > [harmo] (harma στην Αττική, στην οποία το συλλαβικο *nÿ έχει ένα διαφορετικό αποτέλεσµα). Η ερµηνεία του εν λόγω τύπου ως [ar h mo] µε δασυνόµενο παλλόµενο αντί *[harmo], τον µεταγενέστερο τύπο, στηρίζεται στο γεγονός, ότι η πρώτη συλλαβή δεν αποδίδεται µε το συλλαβόγραµµα <a 2 >, όπως γίνεται συστηµατικά στην περίπτωση της συλλαβής [ha] στην αρχή της λέξης (Ruijgh 1967, DM s.v.). 6 Ο τύπος <i-za> µαρτυρείται µόνο ως πρώτο συνθετικό της λέξης <i-za-a-to-mo-i> (DM).

ΔΙΑΛΕΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΥΚΗΝΑΪΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 1. Εισαγωγή: Η Γραμμική Β - a-ki-re-u: Ποιο όνομα είναι; «Αχιλλεύς». Και άλλοι ήρωες του Τρωικού πολέμου απαντούν ως ονόματα στις πινακίδες της Γραμμικής Β. - Ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ48 / Ελληνική Γλώσσα και Γλωσσολογία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ48 Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Για να εμφανιστούν σωστά οι χαρακτήρες της Γραμμικής Β, πρέπει να κάνετε download και install τα fonts της Linear B που υπάρχουν στο τμήμα Downloads.

Για να εμφανιστούν σωστά οι χαρακτήρες της Γραμμικής Β, πρέπει να κάνετε download και install τα fonts της Linear B που υπάρχουν στο τμήμα Downloads. Για να εμφανιστούν σωστά οι χαρακτήρες της Γραμμικής Β, πρέπει να κάνετε download και install τα fonts της Linear B που υπάρχουν στο τμήμα Downloads. Η μυκηναϊκή Γραμμική Β γραφή ονομάστηκε έτσι από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 4: Χαρακτηριστικά της Ομιλίας Φωνητική και Φωνολογία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΑΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΑΡΧΑΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΣΤΡΑΚΑ ΠΗΛΙΝΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μεσοποταμία-Σουμέριοι Μέσα 4ης χιλιετίας π.χ. Σφηνοειδής γραφή Τρόπος γραφής που

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου

Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Ρέθυµνο, 18 Οκτωβρίου 2014 Δηµήτρης Παπαζαχαρίου Τµήµα Φιλολογίας, Πανεπιστήµιο Πατρών Ελληνικές διαλεκτικές πολυτροπικές Βάσεις Δεδοµένων n Πρωτογενή διαλεκτικά δεδοµένα (γραπτά ή/και προφορικά): n δυσεύρετο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας I. Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας

Θέµατα ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας I. Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Θέµατα ιστορίας της Ελληνικής Γλώσσας I Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας 1 Η παρουσίαση επιλογή σηµαντικών θεµάτων της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας κριτήριο: η επίδρασή τους και στις

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007-0 - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η Φωνολογία και φωνητική Στη γλωσσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παναγιώτης Δεμέστιχας Στέλλα Γκανέτσου ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Συγγραφείς: Παναγιώτης Δεμέστιχας, Στέλλα Γκανέτσου Υπεύθυνη Παραγωγής: Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ: ΦΩΝΗΤΙΚΗ Κώστας Δ. Ντίνας ΦΛΩΡΙΝΑ Σκοπός του µαθήµατος Γνωριµία µε βαθύτερες πτυχές της δοµής και της λειτουργίας των γλωσσών και ιδιαίτερα της νέας ελληνικής. Κατανόηση της φωνητικής,

Διαβάστε περισσότερα

ορολογίας στο έργο του ελληνόφωνου νομικού Παναγιώτης Γ. Κριμπάς Επίκουρος Καθηγητής Ορολογίας και Μετάφρασης (Δ.Π.Θ.) Δικηγόρος (Δ.Σ.Α.

ορολογίας στο έργο του ελληνόφωνου νομικού Παναγιώτης Γ. Κριμπάς Επίκουρος Καθηγητής Ορολογίας και Μετάφρασης (Δ.Π.Θ.) Δικηγόρος (Δ.Σ.Α. Η συμβολή του θεωρητικού της ορολογίας στο έργο του ελληνόφωνου νομικού Παναγιώτης Γ. Κριμπάς Επίκουρος Καθηγητής Ορολογίας και Μετάφρασης (Δ.Π.Θ.) Δικηγόρος (Δ.Σ.Α.) Νομικά κείμενα: Κείμενα που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της

Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της Η ελληνική γλώσσα και η γραφή της Περίληψη οµιλίας που παρουσιάστηκε στο St Demetrios High School, Astoria, Νέα Υόρκη, στις 3 Νοεµβρίου 2009 από τον κ. Γεώργιο Παπαναστασίου, Επίκουρο Καθηγητή Ιστορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 Η ΕΚΘΕΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Σεπτέμβριος 2007 -2- I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το έργο με τίτλο «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΣΙΓΓΑΝΟΠΑΙΔΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ξεκίνησε στις 1-3-2006 όπως προβλεπόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου

Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου Γλωσσική επιμέλεια: επιλογή ή αναγκαιότητα; Άννα Ιορδανίδου Γλωσσική επιμέλεια // Διαμόρφωση και οργάνωση κειμένου Η γλωσσική επιμέλεια αφορά τη γλωσσική μορφή και το περιεχόμενο, ενώ η διαμόρφωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΙ: ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ, ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΗ 1. Εισαγωγή - Τόσο στον Ειρηνικό, όσο και στην Αυστραλία και την Αμερική γηγενείς γλώσσες θεωρούνται οι γλώσσες των λεγόμενων «ιθαγενών»,

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Το Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οργανώνει και λειτουργεί από το Ακαδημαϊκό Έτος 1998-1999, Πρόγραμμα Διδακτορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο

Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο Κεφάλαιο Ένα Επίπεδο 1 Στόχοι και Περιεχόμενο 1.1 Στόχοι Οι σπουδαστές στο Επίπεδο 1 του ICCLE είναι ικανοί να κατανοούν βασικά γλωσσικά στοιχεία που σχετίζονται με συνήθη καθημερινά θέματα. Είναι ικανοί

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Τι είναι η ερευνητική εργασία Η ερευνητική εργασία στο σχολείο είναι μια δυναμική διαδικασία, ανοιχτή στην αναζήτηση για την κατανόηση του πραγματικού κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Εισαγωγικά: τι είναι γλώσσα, τι είναι γλωσσολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Μυτιλήνη, 18.05.2016 Α.Π: 548 Το Τµήµα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστηµίου Αιγαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Φωνολογία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι. Φωνολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ]

[ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] 2013 Μουσικό Γυμνάσιο / Λύκειο Ιλίου Ευαγγελία Λουκάκη [ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ] Σημειώσεις για τις ανάγκες διδασκαλίας του μαθήματος της Αρμονίας. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΝΙΑ Στην Αρµονία συναντώνται συνηχήσεις-συγχορδίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι

Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία Ι Σημασιολογία Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series)

Σκοπός και Στόχοι των. Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη. (Working paper series) Σκοπός και Στόχοι Σκοπός και Στόχοι των Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (Working paper series) Η µηνιαία Σειρά Επιστηµονικών Εργασιών υπό Εξέλιξη (ΣΕΕΕ), αποτελεί την επίσηµη έκδοση επιστηµονικών και

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδοσίου Κοσµά Τσιάκη

Θεοδοσίου Κοσµά Τσιάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΩΣ ΤΥΠΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΣ ΚΑΙ ΜΟΝΤΕΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ Θεοδοσίου Κοσµά Τσιάκη ιδακτορική ιατριβή Υποβληθείσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μάθημα 2Σ6 01. ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ελένη ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γρηγόρης ΚΑΥΚΑΛΑΣ Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μάθημα 2Σ6 01. ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ελένη ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γρηγόρης ΚΑΥΚΑΛΑΣ Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Μάθημα 2Σ6 01 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ελένη ΑΝΔΡΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Γρηγόρης ΚΑΥΚΑΛΑΣ Χ Ε Ι Μ Ε Ρ Ι Ν Ο Ε Ξ Α Μ Η Ν Ο 2 0 1 3 2014 1 Α. Τίτλος και περιεχόμενα του Α Μέρους του θέματος Ο κοινός

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2014 1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΥΚΛΟΥ (ΔΔΦΕ) Το Τμήμα Φυσικής του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΔΙΔΑΚΤΕΣ Δειγματικές ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ δραστηριότητες ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Φαινόµενα ρευστοποίησης εδαφών στον Ελληνικό χώρο Κεφάλαιο 1

Φαινόµενα ρευστοποίησης εδαφών στον Ελληνικό χώρο Κεφάλαιο 1 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Εισαγωγικό σηµείωµα Η προκαλούµενη, κατά τη διάδοση των σεισµικών κυµάτων, εφαρµογή κυκλικών διατµητικών τάσεων οδηγεί τους κορεσµένους χαλαρούς αµµώδεις σχηµατισµούς σε συµπύκνωση.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους

Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους 1 Προβλήµατα στην έρευνα και µελέτη του έργου των Νεοελλήνων συνθετών και προτάσεις για την επίλυσή τους Βασική προϋπόθεση για επιτυχηµένη διεξαγωγή και συγγραφή µιας ερευνητικής εργασίας αποτελεί η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

1. Θέµατα που αφορούν στην έναρξη και λήξη της διδακτορικής έρευνας: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

1. Θέµατα που αφορούν στην έναρξη και λήξη της διδακτορικής έρευνας: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ, ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Ε.Π. «ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά

Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Μ. ΚΑΚΡΙ Η Κοινωνιογλωσσολογία: Γενικά Ορισµός και περιεχόµενο της κοινωνιογλωσσολογίας Κοινωνιογλωσσολογία ονοµάζεται η γλωσσολογική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Δείγμα εξέτασης. Ο νέος σχεδιασμός

Δείγμα εξέτασης. Ο νέος σχεδιασμός Δείγμα εξέτασης Ο νέος σχεδιασμός Περιεχόμενα I. Εισαγωγή και γενικές οδηγίες II. Προετοιμασία: θεματικές ενότητες, λεξιλόγιο και Γραμματική 1. Δομή της γραπτής εξέτασης 1.1 Κατανόηση γραπτού λόγου 1.2

Διαβάστε περισσότερα

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2002 (03.06) (OR. fr) CONV 72/02 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : προς : Θέµα : κ. António Vitorino τα µέλη της Συνέλευσης Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη Επισυνάπτεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΉΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ρέθυμνο, 21-6-2016 Θέση του Π.Τ.Π.Ε. για το Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών της Εκπαίδευσης για την εισαγωγή φοιτητών στα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΤΕΜΙΣΙΝΙΝΗΣ ΜΕ ΑΙΜΙΝΗ ΚΑΙ ΑΙΜΑΤΙΝΗ ΜΕΣΩ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αντώνης Μποτίνης 1. 3 International Phonetic Association. Η Διεθνής Φωνητική Εταιρία διατηρεί ιστοσελίδα στη

Αντώνης Μποτίνης 1. 3 International Phonetic Association. Η Διεθνής Φωνητική Εταιρία διατηρεί ιστοσελίδα στη Αντώνης Μποτίνης 1 Εισαγωγή Η γλώσσα αποτελεί το πρώτιστο μέσον επικοινωνίας του ανθρώπου διαχρονικά, είτε πρόκειται για την προφορική είτε για τη γραπτή μορφή της. Θα πρέπει όμως να επισημάνουμε αφενός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΓΓΕΛΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΑΚΑΛΕΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΡΙΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΓΓΕΛΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΑΚΑΛΕΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΡΙΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΓΓΕΛΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΑΚΑΛΕΣΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΡΙΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΣ Α. ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β ΣΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ ΑΡΧΙΚΑ Η Αρχαία Ελληνική Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων συμμετοχής στο πρόγραμμα Erasmus για σπουδές ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ & ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων συμμετοχής στο πρόγραμμα Erasmus για σπουδές ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ & ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Γραφείο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκών Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Κοζάνη, 5/1/2017 Α.Π. 2844 Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων συμμετοχής στο πρόγραμμα Erasmus+ 2017-2018 για

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα (Σύστηµα συµβάσεων) Κοινωνικό φαινόµενο: πώς έχουν συναινέσει (ασυνείδητα) οι συνοµιλητές ότι µπορούν να συνεννοηθούν.. (π.χ.( το ίδιο αντικείµ

Γλώσσα (Σύστηµα συµβάσεων) Κοινωνικό φαινόµενο: πώς έχουν συναινέσει (ασυνείδητα) οι συνοµιλητές ότι µπορούν να συνεννοηθούν.. (π.χ.( το ίδιο αντικείµ Σύγχρονη γλωσσολογία δοµισµός/στρουκτουραλισµός στρουκτουραλισµός -Saussure (1916) ΛΟΓΟΣ: Ικανότητα/δραστηριότητα γλωσσικής επικοινωνίας ΓΛΩΣΣΑ: Συµβάσεις µιας γλωσσικής κοινότητας για επικοινωνία ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικοί Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών

Εσωτερικοί Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών Εσωτερικοί Κανόνες Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών [1] Εισδοχή φοιτητών στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών I. 1. Το Τμήμα περιοδικά προκηρύσσει θέσεις Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη (1789-1909) ΑΘΗΝΑ 1999 1ο Μέρος (κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. Μάθηµ α Γενικής Παιδείας

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ. Μάθηµ α Γενικής Παιδείας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Μάθηµ α Γενικής Παιδείας ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Εποπτεία: Παπασταυρίδης Σταύρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών DEE / Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών DEE / Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Διάταξη Προγράμματος Σπουδών DEE / Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Σχολή ΣΟΕΔ Σχολή Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης Πρόγραμμα Σπουδών DEE Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

3. Αναγραφές προορισµών

3. Αναγραφές προορισµών 3. Αναγραφές προορισµών 3.1 Κανόνες (1) Οι αναγραφές των προορισµών εξυπηρετούν το γεωγραφικό προσανατολισµό στο οδικό δίκτυο, καθώς και τον εντοπισµό του προορισµού. Ως προορισµοί επιλέγονται τοπωνύµια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα