ESC POCKET GUIDELINES

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ESC POCKET GUIDELINES"

Transcript

1 Ελληνική Μετάφραση 2012 ESC POCKET GUIDELINES Committee for Practice Guidelines To improve the quality of clinical practice and patient care in Europe καρδιακη ανεπαρκεια Κατευθυντήριες οδηγίες ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΆΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΊΑ ΤΗΣ ΟΞΕΊΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΌΝΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΉΣ ΑΝΕΠΆΡΚΕΙΑΣ For more information

2 Internet links and references A useful internet online resource for patients, care-givers and professionals: ESC Guidelines on Heart Failure Addenda: Additional tables are available on the ESC Website in the Full Text document and in the Addenda at: Relevant additional reading: 1. McDonagh TA, Blue L, Clark AL, Dahlström U, Ekman I, Lainscak M, McDonald K, Ryder M, Strömberg A, Jaarsma T; European Society of Cardiology Heart Failure Association Committee on Patient Care. European Society of Cardiology Heart Failure Association Standard for delivering heart failure care. Eur J Heart Fail Mar; 13(3): Lainscak M, Blue L, Clark AL, Dahlström U, Dickstein K, Ekman I, McDonagh T, McMurray JJ, Ryder M, Stewart S, Strömberg A, Jaarsma T. Self-care management of heart failure: practical recommendations from the Patient Care Committee of the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology. Eur J Heart Fail Feb; 13(2): Piepoli MF, Conraads V, Corrà U, Dickstein K, Francis DP, Jaarsma T, McMurray J, Pieske B, Piiotrowicz E, Schmid JP, Anker SD, Solal AC, Filippatos GS, Hoes AW, Gielen S, Giannuzzi P, Ponikowski PP. Exercise training in heart failure: from theory to practice. A consensus document of the Heart Failure Association and the European Association for Cardiovascular Prevention and Rehabilitation. Eur J Heart Fail Apr; 13(4): Jaarsma T, Beattie JM, Ryder M, Rutten FH, McDonagh T, Mohacsi P, Murray SA, Grodzicki T, Bergh I, Metra M, Ekman I, Angermann C, Leventhal M, Pitsis A, Anker SD, Gavazzi A, Ponikowski P, Dickstein K, Delacretaz E, Blue L, Strasser F, McMurray J; Advanced Heart Failure Study Group of the HFA of the ESC. Palliative care in heart failure: a position statement from the palliative care workshop of the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology. Eur J Heart Fail May; 11(5):

3 ESC/EAS Pocket Guidelines Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη θεραπεία της οξείας και της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας* Ομάδα δράσης της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας για τη διάγνωση και τη θεραπεία της οξείας και χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας 2012 Με τη συνεισφορά της Εταιρίας Καρδιακής Ανεπάρκειας της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Πρόεδρος: John J.V. McMurray Δυτικό Νοσοκομείο και Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης Γλασκώβη-Ηνωμένο Βασίλειο G12 8QQ Τηλ: Fax: Συγγραφείς/Μέλη της Ομάδας Εργασίας Σταμάτης Αδαμόπουλος (Ελλάδα), Stefan D. Anker (Γερμανία), Angelo Auricchio (Ελβετία), Michael Böhm (Γερμανία), Kenneth Dickstein (Νορβηγία), Volkmar Falk (Ελβετία), Γεράσιμος Φιλιππάτος (Ελλάδα), Cândida Fonseca (Πορτογαλία), Miguel Angel Gomez-Sanchez (Ισπανία), Tiny Jaarsma (Σουηδία), Lars Køber (Δανία), Gregory Y.H. Lip (Ηνωμένο Βασίλειο), Aldo Pietro Maggioni (Ιταλία), Alexander Parkhomenko (Ουκρανία), Burkert M. Pieske (Αυστρία), Bogdan A. Popescu (Ρουμανία), Per K. Rønnevik (Νορβηγία), Frans H. Rutten (Ολλανδία), Juerg Schwitter (Ελβετία), Petar Seferovic (Σερβία), Janina Stepinska (Πολωνία), Pedro T. Trindade (Ελβετία), Adriaan A. Voors (Ολλανδία), Faiez Zannad (Γαλλία), Andreas Zeiher (Γερμανία). Φορείς της ESC που συμμετείχαν στη συγγραφή του κειμένου: Εταιρίες: Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιαγγειακής Πρόληψης και Αποκατάστασης (EACPR), Ευρωπαϊκή Εταιρία Ηχωκαρδιογραφίας (ΕΑΕ), Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιακού Ρυθμού (EHRA), Ευρωπαϊκή Εταιρία Διαδερμικής Καρδιαγγειακής Παρέμβασης (EAPCI). Ομάδες εργασίας: Επείγουσας Καρδιακής Φροντίδας, Καρδιαγγειακής Φαρμακολογίας και Φαρμακευτικής Θεραπείας, Καρδιαγγειακής Χειρουργικής, Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων, Υπέρτασης και Καρδιάς, Νοσημάτων του Μυοκαρδίου και του Περικαρδίου, Πνευμονικής Κυκλοφορίας και Λειτουργίας της Δεξιάς Κοιλίας, Θρόμβωσης, Βαλβιδικής Καρδιακής Νόσου. Συμβούλια: Καρδιαγγειακής Απεικόνισης, Καρδιαγγειακής Νοσηλείας και Σχετικών Επαγγελμάτων, Καρδιολογικής Πρακτικής, Πρωτογενούς Καρδιαγγειακής Φροντίδας. Προσωπικό της ESC: Veronica Dean, Catherine Despres, Nathalie Cameron Σοφία Αντίπολης, Γαλλία Ευχαριστίες στον Bogdan A. Popescu για την πολύτιμη συμβολή του. *Προσαρμογή από τις Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας (ESC) για τη Διάγνωση και τη Θεραπεία της Οξείας και Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας 2012 (European Heart Journal 2012; 33: doi: /eurheartj/ehs104 and European Journal of Heart Failure 2012; 14: ). 1

4 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή Ορισμός και διάγνωση Διερεύνηση της Καρδιακής Ανεπάρκειας Θεραπεία της συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας α. Φαρμακευτική θεραπεία β. Θεραπεία με εμφυτεύσιμες συσκευές, χειρουργική θεραπεία, μεταμόσχευση 5. Θεραπεία της διαστολικής καρδιακής ανεπάρκειας Θεραπεία των αρρυθμιών, της βραδυκαρδίας και του κολποκοιλιακού αποκλεισμού 7. Θεραπεία των συννοσηροτήτων Οξεία καρδιακή ανεπάρκεια α. Αρχική αξιολόγηση και παρακολούθηση των ασθενών β. Θεραπεία της οξείας καρδιακής ανεπάρκειας γ. Άλλες θεραπευτικές επιλογές Ολιστική διαχείριση

5 1. Εισαγωγή Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες καλύπτουν τρία πεδία 1) Τη διάγνωση και τη διερεύνηση της καρδιακής ανεπάρκειας, 2) Τη θεραπεία της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας και 3) Τη διαχείριση της οξείας καρδιακής ανεπάρκειας. Οι οδηγίες αποτελούνται από πίνακες και εικόνες με συνοδό κείμενο. Οι πίνακες και οι εικόνες πρέπει να αναγνωστούν στο πλαίσιο του εν λόγω κειμένου. Οι κυριότερες αλλαγές συγκριτικά με τις προηγούμενες κατευθυντήριες οδηγίες του 2008 σχετίζονται με: (i) Την επέκταση των ενδείξεων των ανταγωνιστών των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών (αλδοστερόνης) (MRAs), (ii) Την νέα ένδειξη του αναστολέα του φλεβοκόμβου ιβαμπραδίνης, (iii) Την επέκταση των ενδείξεων της θεραπείας καρδιακού επανασυγχρονισμού (CRT), (iv) Τα νέα δεδομένα αναφορικά στον ρόλο της επαναιμάτωσης των στεφανιαίων στην καρδιακή ανεπάρκεια, (v) Την αναγνώριση της αυξανόμενης χρήσης των συσκευών κοιλιακής υποβοήθησης και (vi) Την ανάπτυξη των διαδερμικών βαλβιδικών παρεμβάσεων. 2. Ορισμός και διάγνωση Για τους σκοπούς των κατευθυντήριων οδηγιών, η καρδιακή ανεπάρκεια ορίζεται ως το σύνδρομο στο οποίο οι ασθενείς αναφέρουν την εμφάνιση τυπικών συμπτωμάτων (πχ. δύσπνοια, οιδήματα στα σφυρά και εύκολη κόπωση) και σημείων (πχ αύξηση της πίεσης στις σφαγίτιδες φλέβες, υγροί ρόγχοι κατά την ακρόαση των πνευμόνων, μετατόπιση καρδιακής ώσης από την κορυφή), τα οποία οφείλονται σε διαταραχές της φυσιολογικής καρδιακής δομής και λειτουργίας. Η ανάδειξη της υποκείμενης καρδιακής αιτίας της καρδιακής ανεπάρκειας αποτελεί προτεραιότητα εξαιρετικής σημασίας, καθώς η αναγνώριση της ακριβούς παθοφυσιολογίας υπαγορεύει και την αντίστοιχη θεραπεία (πχ χειρουργική αντιμετώπιση της υποκείμενης βαλβιδικής νόσου ή χορήγηση εξειδικευμένης φαρμακευτικής θεραπείας για την αντιμετώπιση της συστολικής δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας). Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια οφειλόμενη σε δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες, ήτοι σε αυτούς με μειωμένο κλάσμα εξώθησης (ΚΑμΚΕ ή συστολική καρδιακή ανεπάρκεια) και σε αυτούς με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης (ΚΑδΚΕ ή διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια). 3

6 Πίνακας 1. Διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας Για τη διάγνωση της ΚΑμΚΕ πρέπει να πληρούνται τρείς συνθήκες 1. Συμπτωματολογία τυπική της καρδιακής ανεπάρκειας 2. Σημεία τυπικά της καρδιακής ανεπάρκειας* 3. Μειωμένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας Για τη διάγνωση της ΚΑδΚΕ πρέπει να πληρούνται τέσσερις συνθήκες 1. Συμπτωματολογία τυπική της καρδιακής ανεπάρκειας 2. Σημεία τυπικά της καρδιακής ανεπάρκειας* 3. Κανονικό ή ήπια ελαττωμένο κλάσμα εξώθησης και μη διατεταμένη αριστερή κοιλία 4. Ύπαρξη σχετικής δομικής καρδιακής νόσου (υπερτροφία της αριστερής κοιλίας/ διάταση του αριστερού κόλπου) και/ή διαστολική δυσλειτουργία ΚΑμΚΕ = καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης, ΚΑδΚΕ = καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης. *τα σημεία της καρδιακής ανεπάρκειας μπορεί να μην είναι παρόντα στα πρώτα στάδια της καρδιακής ανεπάρκειας (κυρίως στην ΚΑδΚΕ) και σε ασθενείς που λαμβάνουν διουρητικά. Ο βαθμός του περιορισμού της λειτουργικής ικανότητας των ασθενών προσδιορίζεται με τη χρήση της βαθμονόμησης κατά New York Heart Association (ΝΥΗΑ), η οποία σε συνδυασμό με το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας αποτελούν το κυριότερο κριτήριο για όλες της κλινικές μελέτες στη καρδιακή ανεπάρκεια. Πίνακας 2. Λειτουργική ταξινόμηση κατά New York Heart Association βασιζόμενη στη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τη φυσική δραστηριότητα Κλάση Ι Κλάση ΙΙ Κλάση ΙΙΙ Κλάση ΙV Κανένας περιορισμός στη φυσική δραστηριότητα. Η συνήθης φυσική δραστηριότητα δεν προκαλεί δύσπνοια, κόπωση ή αίσθημα παλμών. Ήπιος περιορισμός στη φυσική δραστηριότητα. Απουσία συμπτωματολογίας στην ηρεμία, αλλά η συνήθης φυσική δραστηριότητα οδηγεί σε εμφάνιση δύσπνοιας, κόπωσης ή αισθήματος παλμών. Σημαντικός περιορισμός στη φυσική δραστηριότητα. Απουσία συμπτωματολογίας στην ηρεμία, αλλά φυσική δραστηριότητα ηπιότερη της συνήθους οδηγεί σε εμφάνιση δύσπνοιας, κόπωσης ή αισθήματος παλμών Αδυναμία εκτέλεσης οποιασδήποτε φυσικής δραστηριότητας χωρίς την εμφάνιση αισθήματος δυσφορίας. Ύπαρξη συμπτωματολογίας ακόμη και κατά την ηρεμία. Επίταση της δυσφορίας επί εκτέλεσης οποιασδήποτε φυσικής δραστηριότητας. 4

7 3. Διαγνωστικές εξετάσεις στην καρδιακή ανεπάρκεια Στους παρακάτω πίνακες παρουσιάζονται οι διαγνωστικές εξετάσεις που πρέπει να γίνονται απαραιτήτως σε ασθενείς με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας καθώς και ο αλγόριθμος για τη διάγνωσή της. Συστάσεις για τη διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων σε εξωτερικούς ασθενείς με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας c Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Διαγνωστικές εξετάσεις για όλους τους ασθενείς Το διαθωρακικό υπερηχογράφημα καρδιάς συνιστάται προς αξιολόγηση της καρδιακής δομής και λειτουργικότητας, συμπεριλαμβανομένης της διαστολικής καρδιακής λειτουργίας, καθώς και για τον υπολογισμό του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας ώστε να τεθεί η διάγνωση της I C καρδιακής ανεπάρκειας. Επιπρόσθετα, λειτουργεί βοηθητικά στον σχεδιασμό και την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας καθώς και στη λήψη πληροφοριών σχετικά με την πρόγνωση της νόσου. Το ΗΚΓ 12 απαγωγών συνιστάται προς προσδιορισμό του καρδιακού ρυθμού, της συχνότητας, της μορφολογίας και της διάρκειας του συμπλέγματος QRS καθώς και της ανίχνευσης ύπαρξης άλλων σχετικών ανωμαλιών (Πίνακας 3). Οι πληροφορίες αυτές συμβάλουν βοηθητικά στον σχεδιασμό της I C θεραπείας και έχουν επιπρόσθετα προγνωστική αξία. Απολύτως φυσιολογικό ΗΚΓ αποκλείει την ύπαρξη συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας. Βιοχημικές εξετάσεις αίματος (συμπεριλαμβανομένου του καλίου, του νατρίου, του ασβεστίου, της ουρίας, της κρεατινίνης, του ρυθμού σπειραματικής διήθησης, των ηπατικών ενζύμων και της χολερυθρίνης, της φερριτίνης/ TIBC) και έλεγχος της λειτουργικότητας του θυρεοειδούς συστήνεται προς: (i) Αξιολόγηση της καταλληλότητας του ασθενούς προς λήψη διουρητικών, ανταγωνιστών της ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης και αντιπηκτικής θεραπείας (και για την παρακολούθηση της θεραπείας). (ii) Ανίχνευση αναστρέψιμων/θεραπεύσιμων αιτίων καρδιακής ανεπάρκειας (π.χ. υπασβεστιαιμία, θυρεοειδοπάθεια) και συννοσηροτήτων (π.χ. σιδηροπενία). (iii) Λήψη πληροφοριών αναφορικά στη πρόγνωση. Γενική εξέταση αίματος συστήνεται προς: (i) Ανίχνευση πιθανής αναιμίας, στην οποία πιθανόν να οφείλεται η εμφάνιση των σημείων και συμπτωμάτων του ασθενούς και η οποία πιθανόν να επιδεινώνει την υπάρχουσα καρδιακή ανεπάρκεια. (ii) Λήψη πληροφοριών αναφορικά στη πρόγνωση. Υπολογισμός των νατριουρητικών πεπτιδίων (BNP, NT-proBNP ή MR-pro- ANP) συστήνεται προς: (i) Αποκλεισμό άλλων αιτίων δύσπνοιας (αν τα επίπεδά τους είναι κάτω από το όριο αποκλεισμού της νόσου, η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας σχεδόν αποκλείεται- Εικόνα 1) (ii) Λήψη προγνωστικών πληροφοριών. I I IIa C C C 5

8 Συστάσεις για τη διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων σε εξωτερικούς ασθενείς με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας c Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Διαγνωστικές εξετάσεις για όλους τους ασθενείς Ακτινογραφία θώρακος θα πρέπει να συστήνεται προς ανίχνευση/αποκλεισμό συγκεκριμένων μορφών πνευμονικής νόσου, πχ καρκίνου (δεν αποκλείει την ύπαρξη άσθματος ή ΧΑΠ). Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση ύπαρξης πνευμονικής συμφόρησης/οιδήματος IIa C και είναι εξαιρετικά χρήσιμη σε ασθενείς με υποψία οξείας καρδιακής ανεπάρκειας. Διαγνωστικές εξετάσεις για επιλεγμένους ασθενείς Η μαγνητική τομογραφία καρδιάς συνιστάται προς αξιολόγηση της καρδιακής δομής και λειτουργικότητας, για τον υπολογισμό του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας και για τον χαρακτηρισμό του καρδιακού ιστού, ειδικά σε ασθενείς με κακό ακουστικό παράθυρο κατά την ηχωκαρδιογραφία, I C ή σε αυτούς στους οποίους η ηχωκαρδιογραφία ήταν ασαφής ή ημιτελής (πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη οι κανόνες προφύλαξης και οι αντενδείξεις της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς). Στεφανιαία αγγειογραφία συνιστάται σε ασθενείς με στηθάγχη που θεωρούνται κατάλληλοι για στεφανιαία επαναιμάτωση, προς αξιολόγηση της I C στεφανιαίας ανατομίας. Απεικονιστικές εξετάσεις ανίχνευσης της μυοκαρδιακής ισχαιμίας (ηχωκαρδιογραφία, μαγνητική τομογραφία καρδιάς, SPECT και ΡΕΤ) συνιστώνται σε ασθενείς με υποψία στεφανιαίας νόσου που θεωρούνται κατάλληλοι IIa C για στεφανιαία επαναιμάτωση, προς ανίχνευση αναστρέψιμης ισχαιμί- ας και βιώσιμου μυοκαρδίου. Αριστερός και δεξιός καρδιακός καθετηριασμός συνιστάται σε ασθενείς που αξιολογούνται για μεταμόσχευση καρδιάς ή μηχανική υποβοήθηση της κυκλοφορίας, προς αξιολόγηση της λειτουργικότητας της αριστερής I C και της δεξιάς καρδιακής λειτουργίας καθώς και των πνευμονικών αρτηριακών αντιστάσεων. Δοκιμασία κοπώσεως συνιστάται προς: (i) Ανίχνευση αναστρέψιμης μυοκαρδιακής ισχαιμίας. (ii) Ως μέρος της συνολικής αξιολόγησης των ασθενών που είναι υποψήφιοι για μεταμόσχευση καρδιάς ή τοποθέτηση συσκευής μηχανικής IIa C υποβοήθησης. (iii) Καθορισμό κατάλληλου προγράμματος άσκησης. (iv) Λήψη προγνωστικών πληροφοριών. BNP = Β-νατριουρητικό πεπτίδιο, ΧΑΠ = χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ΗΚΓ = ηλεκτροκαρδιογράφημα, MR-proANP = mid-regional pro atrial natriuretic peptide, NT-proBNP = N-terminal probnp, SPECT = σπινθηρογράφημα καρδιάς, TIBC = ολική σιδηροδεσμευτική ικανότητα. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης, c η παρούσα λίστα δεν είναι ολοκληρωμένη και επιπρόσθετες εξετάσεις αναφέρονται στο κείμενο των κατευθυντήριων οδηγιών. Επιπρόσθετες εξετάσεις μπορεί να έχουν ένδειξη σε ασθενείς με υποψία οξείας καρδιακής ανεπάρκειας στα επείγοντα του νοσοκομείου, συμπεριλαμβανομένων της τροπονίνης, των Δ-διμερών και του δεξιού καρδιακού καθετηριασμού. 6

9 Βασικές εξετάσεις που συντελούν στον αποκλεισμό άλλων αιτίων δύσπνοιας και κατακράτησης υγρών, συμβάλλοντας στη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας και τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων είναι το ΗΚΓφημα ηρεμίας 12 απαγωγών, η ακτινογραφία θώρακος και οι αιματολογικές εξετάσεις ρουτίνας. Πίνακας 3. Κυριότερες ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Φλεβοκομβική ταχυκαρδία Φλεβοκομβική βραδυκαρδία Κολπική ταχυκαρδία/ πτερυγισμός/ μαρμαρυγή Κοιλιακή αρρυθμία Μυοκαρδιακή ισχαιμία/ έμφραγμα Κύματα Q Υπερτροφία της αριστερής κοιλίας Κολποκοιλιακός αποκλεισμός Μη αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια, αναιμία, πυρετός, υπερθυρεοειδισμός Λήψη β-αποκλειστών, διγοξίνης, ιβαμπραδίνης, βεραπαμίλης, διλτιαζέμης Αντιαρρυθμικά Υποθυρεοειδισμός Σύνδρομο νοσούντος φλεβοκόμβου Υπερθυρεοειδισμός, λοίμωξη, βαλβιδοπάθεια της μιτροειδούς Μη αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα Ισχαιμία, έμφραγμα, μυοκαρδιοπάθεια, μυοκαρδίτιδα, υποκαλιαιμία, υπομαγνησιαιμία, Δηλητηρίαση από δακτυλίτιδα Στεφανιαία νόσος Έμφραγμα, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, LBBB, προδιέγερση Υπέρταση, νόσος της αορτικής βαλβίδας, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Έμφραγμα, τοξικότητα φαρμάκων, μυοκαρδίτιδα, σαρκοείδωση, γενετική μυοκαρδιοπάθεια (λαμινοπάθεια, δεσμινοπάθεια) νόσος του Lyme Αξιολόγηση της κλινικής εικόνας Εργαστηριακές εξετάσεις Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Εργαστηριακές εξετάσεις Ελάττωση της κολποκοιλιακής αγωγιμότητας, αντιπηκτική αγωγή, φαρμακευτική/ ηλεκτρική ανάταξη, κατάλυση με καθετήρα Εργαστηριακές εξετάσεις Δοκιμασία κοπώσεως, εξετάσεις μυοκαρδιακής ισχαιμίας/βιωσιμότητας, στεφανιαία αγγειογραφία, ηλεκτροφυσιολογική μελέτη, εμφύτευση ICD Ηχωκαρδιογράφημα, τροπονίνες, εξετάσεις μυοκαρδιακής ισχαιμίας/ βιωσιμότητας, στεφανιαία αγγειογραφία, επαναγγείωση Ηχωκαρδιογράφημα, εξετάσεις μυοκαρδιακής ισχαιμίας/βιωσιμότητας, στεφανιαία αγγειογραφία Ηχωκαρδιογράφημα, μαγνητική τομογραφία καρδιάς Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής, έλεγχος για συστηματικό νόσημα, οικογενειακό ιστορικό/γενετικός έλεγχος. Επί ενδείξεων τοποθέτηση βηματοδότη ή ICD 7

10 8 Πίνακας 3. Κυριότερες ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Χαμηλά δυναμικά του συμπλέγματος QRS Διάρκεια κύματος QRS >120 ms και μορφολογία LBBB Παχυσαρκία, εμφύσημα, περικαρδιακή συλλογή, αμυλοείδωση Ηλεκτρικός και μηχανικός δυσυγχρονισμός Ηχωκαρδιογράφημα/ μαγνητική τομογραφία καρδιάς, ακτινογραφία θώρακος επί υποψίας αμυλοείδωσης περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος (μαγνητική τομογραφία καρδιάς, 99mTc-DPD scan) και ενδομυοκαρδιακή βιοψία Ηχωκαρδιογραφία CRT-P, CRT-D CRT-P = βηματοδότης για θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού, CRT-D = απινιδωτής για θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού, ICD = εμφυτεύσιμος καρδιακός απινιδωτής, 99mTc-DPD = τεχνήτιο 99. Πίνακας 4. Συνηθέστερες εργαστηριακές διαταραχές στην καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Νεφρική ανεπάρκεια (κρεατινίνη >150 μmol/l/1.7 mg/dl, eg- FR <60 ml/ min/1.73 m 2 ) Αναιμία (<13 g/dl/ 8.0 mmol/l στους άντρες και <12 g/dl/ 7.4 mmol/l στις γυναίκες) Υπονατριαιμία (<135 mmol/l) Υπερνατριαιμία (>150 mmol/l) Υποκαλιαιμία (<3,5 mmol/l) Νεφρική νόσος Νεφρική συμφόρηση Λήψη αμεα/arb, MRA Αφυδάτωση ΜΣΑ και άλλα νεφροτοξικά φάρμακα Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, αιμοαραίωση, απώλεια ή πτωχή απορρόφηση σιδήρου, νεφρική ανεπάρκεια, χρόνια νόσος, κακοήθεια Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, αιμοαραίωση, έκκριση AVP, διουρητικά (κυρίως θειαζιδικά) και άλλα φάρμακα Απώλεια ύδατος/ανεπαρκής πρόσληψη υγρών Διουρητικά, δευτεροπαθής υπεραλδοστερινισμός Υπολογισμός του egfr. Πιθανή μείωση των αμεα/arb, MRA (ή αναβολή της αύξησης της δόσης τους). Έλεγχος καλίου και BUN. Σκεφτείτε πιθανή μείωση της διουρητικής αγωγής επί αφυδάτωσης επί νεφρικής συμφόρησης όμως η αύξηση της διούρησης μπορεί να είναι ωφέλιμη. Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Διάγνωση αιτίας Θεραπεία Περιορισμός λήψης ύδατος, προσαρμογή της δόσης των διουρητικών. Υπερδιήθηση, χορήγηση ανταγωνιστών της βαζοπρεσίνης. Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Έλεγχος λήψης ύδατος Διαγνωστική αξιολόγηση Κίνδυνος αρρυθμίας Σκεφτείτε τη χορήγηση αμεα/arb, MRA, συμπληρωμάτων καλίου

11 Πίνακας 4. Συνηθέστερες εργαστηριακές διαταραχές στην καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Υπερκαλιαιμία (>5.5 mmol/l) Υπεργλυκαιμία (>6.5 mmol/l/ 117 mg/dl) Υπερουριχαιμία (>500 μmol/l/ 8.4 mg/dl) Υψηλή αλβουμίνη (>45 g/l) Χαμηλή αλβουμίνη (<30 g/l) Αύξηση τρανσαμινασών Αύξηση τροπονινών Αύξηση κρεατινικής κινάσης Παθολογικές εξετάσεις θυρεοειδούς Εξέταση ούρων INR >3.5 CRP>10 mg/l, ουδετεροφιλία, λευκοκυττάρωση Νεφρική ανεπάρκεια, συμπληρώματα καλίου, αναστολείς ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης Σακχαρώδης διαβήτης, αντίσταση στην ινσουλίνη Διουρητική αγωγή, ουρική αρθρίτιδα, κακοήθεια Αφυδάτωση Φτωχή διατροφή, νεφρική απώλεια Ηπατική δυσλειτουργία Ηπατική συμφόρηση Τοξικότητα φαρμάκων Μυοκαρδιακή νέκρωση Παρατεταμένη ισχαιμία, βαριά καρδιακή ανεπάρκεια, μυοκαρδίτιδα, σήψη, νεφρική ανεπάρκεια Κληρονομούμενες και επίκτητες μυοπάθειες (συμπεριλαμβανομένης και της μυοσίτιδας) Υπέρ-/υποθυρεοειδισμός Αμιωδαρόνη Πρωτεϊνουρία, γλυκοζουρία Βακτήρια Υπερδοσολογία αντιπηκτικών Ηπατική συμφόρηση/νόσος Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων Λοίμωξη, φλεγμονή Διακοπή συμπληρωμάτων καλίου/καλιοσυντηρητικών διουρητικών. Μείωση της δόσης ή διακοπή των αμεα/arb, MRA. Έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας και του ΡΗ των ούρων. Κίνδυνος βραδυκαρδίας και σοβαρών αρρυθμιών Αξιολόγηση της ενυδάτωσης, θεραπεία διαταραχής της γλυκόζης Αλλοπουρινόλη Μείωση δόσης διουρητικών Ενυδάτωση Διαγνωστικός έλεγχος Διαγνωστικός έλεγχος Ηπατική συμφόρηση Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Αξιολόγηση βαθμού της αύξησης (ήπιες αυξήσεις είναι συνήθεις στην καρδιακή ανεπάρκεια). Εξετάσεις ισχαιμίας/βιωσιμότητας. Στεφανιαία αγγειογραφία. Αξιολόγηση προς επαναιμάτωση Γενετικές μυοκαρδιοπάθειες (λαμινοπάθειες, δεσμινοπάθειες, δυστροφινοπάθειες), μυϊκές δυστροφίες. Χρήση στατινών Θεραπεία θυρεοειδοπάθειας. Επανεκτίμηση ανάγκης χορήγησης αμιωδαρόνης Διαγνωστικός έλεγχος. Αποκλεισμός λοίμωξης, σακχαρώδους διαβήτη Αξιολόγηση δόσης αντιπηκτικών Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Διαγνωστικός έλεγχος αμεα = αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, ARB = ανταγωνιστής των υποδοχέων αγγειοτασίνης, AVP = αργινίνη-βαζοπρεσίνη, BNP = Β-νατριουρητικό πεπτίδιο, BUN = άζωτο ουρίας αίματος, CRP = C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, egfr = ρυθμός σπειραματικής διήθησης, MRA = ανταγωνιστές των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών, ΜΣΑ = μη-στεροειδή αντιφλεγμονώδη. 9

12 Η διαθωρακική ηχωκαρδιογραφία αποτελεί θεμελιώδη εξέταση στη διερεύνηση ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια. Η κυριότερη ηχωκαρδιογραφική μέτρηση, από την άποψη του καθορισμού του θεραπευτικού πλάνου, είναι το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας (ΚΕ), το οποίο θα πρέπει να προσδιορίζεται σε κάθε ασθενή με καρδιακή ανεπάρκεια. ΚΕ πάνω από 50% θεωρείται φυσιολογικό. Οι κλινικές μελέτες που αφορούν ασθενείς με ΚΑμΚΕ (συστολική καρδιακή ανεπάρκεια) περιλαμβάνουν συνήθως ασθενείς με ΚΕ ίσο ή μικρότερο από 40% (συχνότερα ίσο ή μικρότερο από 35%). Οι λίγες μέχρι τώρα κλινικές μελέτες που αφορούν ασθενείς με ΚΑδΚΕ (διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια) περιλαμβάνουν ασθενείς με ΚΕ >40% (μία μελέτη) ή τουλάχιστον 45% (δύο κλινικές μελέτες). Άλλες απεικονιστικές εξετάσεις οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν εκλεκτικά με βάση την ένδειξή τους, τη διαθεσιμότητα αλλά και την ειδικότητά τους είναι η διοισοφάγειος ηχωκαρδιογραφία (πχ. για διάγνωση βαλβιδοπαθειών), η στρες ηχωκαρδιογραφία (πχ. για τον προσδιορισμό της ύπαρξης μυοκαρδιακής ισχαιμίας και της ύπαρξης βιώσιμου μυοκαρδίου), η μαγνητική τομογραφία καρδιάς (πχ. σε υποψία συγγενούς καρδιοπάθειας, διηθητικού νοσήματος), το σπινθηρογράφημα καρδιάς (για τον προσδιορισμό της ύπαρξης μυοκαρδιακής ισχαιμίας και της ανίχνευσης της ύπαρξης βιώσιμου μυοκαρδίου) και η στεφανιαία αγγειογραφία (σε ασθενείς υποψήφιους για θεραπεία επαναιμάτωσης). Άλλες εξετάσεις που μπορεί να γίνουν εκλεκτικά είναι: ο καρδιακός καθετηριασμός και η λήψη ενδομυοκαρδιακής βιοψίας (πχ σε υποψία ύπαρξης διηθητικού νοσήματος), η δοκιμασία κόπωσης, ο γενετικός έλεγχος και η συνεχής καταγραφή του ηλεκτροκαρδιογραφήματος με Holter ρυθμού. Στον παρακάτω αλγόριθμο παρουσιάζονται δύο διαφορετικές διαγνωστικές προσεγγίσεις μια βασιζόμενη στην ηχωκαρδιογραφία και μια βασιζόμενη στα επίπεδα των νατριουρετικών πεπτιδίων και το ΗΚΓφημα 12 απαγωγών- για την αρχική διαγνωστική προσέγγιση των ασθενών με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας τόσο σε εξωτερικούς/νοσηλευόμενους ασθενείς, όσο και σε ασθενείς σε οξεία φάση της νόσου. Χαμηλά επίπεδα νατριουρετικών πεπτιδίων απομακρύνουν από τη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας, ειδικά επί ύπαρξης φυσιολογικού ΗΚΓφήματος. Η ηχωκαρδιογραφία πιθανόν να μην χρειάζεται σε εξωτερικούς ασθενείς με φυσιολογικά επίπεδα νατριουρετικών πεπτιδίων και φυσιολογικό ΗΚΓφημα. Εντούτοις, «ψευδώς αρνητικά» αποτελέσματα μπορεί να παρατηρηθούν ειδικά σε ασθενείς με ΚΑδΚΕ και μετά από χορήγηση θεραπείας. 10

13 Εικόνα 1. ιαγνωστικό διάγραµµα ροής για ασθενείς µε υποψία καρδιακής ανεπάρκειας-απεικονίζονται δύο διαφορετικές εναλλακτικές προσεγγίσεις: «πρώτα η ηχωκαρδιογραφία» (µπλε) και «πρώτα το νατριουρητικό πεπτίδιο» (κόκκινο) Υποψία καρδιακής ανεπάρκειας Οξεία εµφάνιση ΗΚΓφηµα Ακτινογραφία θώρακος Μη οξεία εµφάνιση ΗΚΓφηµα Πιθανώς ακτινογραφία θώρακος Ηχωκαρδιογραφία ΒΝΡ/ΝΤ-proBNP* ΒΝΡ/ΝΤ-proBNP* Ηχωκαρδιογραφία Φυσιολογικό ΗΚΓ και ΝΤ-proBNP <300 pg/ml ή ΒΝΡ <100 pg/ml Παθολογικό ΗΚΓ ή ΝΤ-proBNP 300 pg/ml b ή ΒΝΡ 100 pg/ml b Παθολογικό ΗΚΓ ή ΝΤ-proBNP 125 pg/ml a ή ΒΝΡ 35 pg/ml a Φυσιολογικό ΗΚΓ και ΝΤ-proBNP <125 pg/ml ή ΒΝΡ <35 pg/ml Μάλλον απίθανη η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας c Ηχωκαρδιογραφία Μάλλον απίθανη η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας c Επί επιβεβαίωσης της καρδιακής ανεπάρκειας, προσδιορισµός της αιτιολογίας και έναρξη κατάλληλης θεραπείας *Επί οξείας κατάστασης, το MR-proANP µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί (τιµή όριο 120 pmol/l, δηλαδή εάν <120 pmol/l = µάλλον απίθανη η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας). ΒΝΡ= Β-νατριουρητικό πεπτίδιο, ΗΚΓ = ηλεκτροκαρδιογράφηµα a Οι τιµές όρια αποκλεισµού των νατριουρητικών πεπτιδίων έχουν επιλεγεί έτσι, ώστε να ελαχιστοποιείται η πιθανότητα ψευδώς αρνητικών αποτελεσµάτων µε ταυτόχρονη µείωση των µη απαραίτητων παραποµπών για ηχωκαρδιογραφία. b Άλλες αιτίες αύξησης των επιπέδων των νατριουρητικών πεπτιδίων επί οξείας κατάστασης είναι το οξύ στεφανιαίο σύνδροµο, οι κολπικές ή κοιλιακές αρρυθµίες, η πνευµονική εµβολή και η χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια µε αυξηµένη πίεση των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων, η νεφρική ανεπάρκεια και η σήψη. Άλλες αιτίες αύξησης των επιπέδων των νατριουρητικών πεπτιδίων σε µη οξείες καταστάσεις είναι: µεγάλη ηλικία (>75 έτη), κολπικές αρρυθµίες, υπερτροφία της αριστερής κοιλίας, χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια και χρόνια νεφρική νόσος. c Τα επίπεδα των νατριουρητικών πεπτιδίων µπορεί να µειωθούν επί εφαρµογής κατάλληλης θεραπείας, ενώ µπορεί να µην παρουσιάζουν σηµαντική αύξηση σε ασθενείς µε διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια. d Βλέπε πλήρεις κατευθυντήριες οδηγίες και τον Πίνακα 3. 11

14 4. Θεραπεία της ΚΑμΚΕ (συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας) Στόχος της θεραπείας είναι η ανακούφιση των σημείων και συμπτωμάτων της νόσου, η πρόληψη των εισαγωγών στο νοσοκομείο και η βελτίωση της επιβίωσης. 4α. Φαρμακευτική θεραπεία Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η φαρμακευτική θεραπεία που θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλους τους ασθενείς με συμπτωματική συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (ασθενείς σε λειτουργική κλάση II έως IV κατά ΝΥΗΑ). Όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν αμεα (ή ARB επί δυσανεξίας στα αμεα) και β αποκλειστή, εκτός εάν υπάρχει δυσανεξία στο φάρμακο ή αντένδειξη στη χορήγησή του. Ασθενείς με επίμονη συμπτωματολογία και συστολική δυσλειτουργία θα πρέπει πλέον της παραπάνω θεραπείας να λαμβάνουν και MRA, εκτός εάν υπάρχει δυσανεξία στο φάρμακο ή αντένδειξη στη χορήγησή του. Φαρμακευτική θεραπεία ενδεικνυόμενη σε δυνητικά όλους τους συμπτωματικούς ασθενείς (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) με συστολική καρδιακή ανεπάρκεια Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Συστήνεται η χορήγηση αμεα ως επιπρόσθετη αγωγή στη χορήγηση β-αποκλειστή σε όλους τους ασθενείς με ΚΕ 40% προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου Ι Α θανάτου. Συστήνεται η χορήγηση β-αποκλειστή ως επιπρόσθετη αγωγή στη χορήγηση αμεα (ή ARB επί δυσανεξίας του αμεα) σε όλους τους ασθενείς με ΚΕ 40% προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω Ι Α καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου. Η χορήγηση MRA συστήνεται σε όλους τους ασθενείς με επιμονή της κλινικής συμπτωματολογίας (λειτουργική κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) και ΚΕ 35%, παρά την θεραπευτική αγωγή με αμεα (ή ARB επί δυσανεξίας σε αμεα) και β-αποκλειστή, προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου. Ι Α αμεα = αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, ARB = αποκλειστής των υποδοχέων της αγγειοτασίνης, MRA = αποκλειστής των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης Η χρήση στην κλινική πράξη των φαρμακευτικών αυτών θεραπειών περιγράφεται στους πίνακες του διαδικτυακού συμπληρωματικού υλικού του πλήρους κειμένου των κατευθυντηρίων οδηγιών του 2012 στη διεύθυνση: acute-chronic-heart-failure.aspx 12

15 Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι θεραπευτικές επιλογές με λιγότερο βέβαια αποτελέσματα, οι οποίες απευθύνονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών. Άλλες θεραπευτικές επιλογές με λιγότερα οφέλη σε ασθενείς με συμπτωματική συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b ARB Η χρήση τους συστήνεται προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρόωρου θανάτου σε ασθενείς με ΚΕ 40% οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν τη χορήγηση I A αμεα λόγω βήχα (οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και β-αποκλειστή και MRA) Η χρήση τους συστήνεται προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με ΚΕ 40% και επίμονη συμπτωματολογία (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ), παρά τη χορήγηση αμεα και I A β-αποκλειστή, οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν τη χορήγηση MRA. c Ιβαμπραδίνη Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και με ΚΕ 35%, με καρδιακή συχνότητα 70 σφύξεις/λεπτό και επίμονη συμπτωματολογία (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ), παρά τη χορήγηση IIa B β-αποκλειστή στην βέλτιστη δοσολογία (ή στη μέγιστη δυνατή ανε- κτή δόση κάτω από τα επίπεδα της βέλτιστης δόσης), αμεα (ή ARB) και ενός MRA (ή ARB). d Μπορεί να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και με ΚΕ 35%, με καρδιακή συχνότητα 70 σφύξεις/λεπτό, στους οποίους IIb C δεν μπορούν να χορηγηθούν β-αποκλειστές. Οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και έναν αμεα (ή ARB) και ένα MRA (ή ARB). d Διγοξίνη Μπορεί να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και με ΚΕ 45%, οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν τη χορήγηση β-αποκλειστή (η ιβαμπραδίνη αποτελεί εναλλακτική λύση στους ασθενείς IIb B με καρδιακή συχνότητα 70 σφύξεις/λεπτό). Οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και έναν αμεα (ή ARB) και ένα MRA (ή ARB). Μπορεί να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με ΚΕ 45% και επιμονή της κλινικής τους συμπτωματολογίας (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) παρά τη θεραπεία με β-αποκλειστή, αμεα (ή ARB) και MRA (ή ARB). IIb B 13

16 14 Άλλες θεραπευτικές επιλογές με λιγότερα οφέλη σε ασθενείς με συμπτωματική συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b H-ISDN Η χρήση της μπορεί να εξετάζεται σαν εναλλακτική στους αμεα ή τους ARB επί δυσανεξίας και στις δύο παραπάνω κατηγορίες, σε ασθενείς με ΚΕ 45% και διατεταμένη αριστερή κοιλία (ή ΚΕ 35%), προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου IIb B θανάτου Οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και β-αποκλειστή και ένα MRA Η χρήση τους μπορεί να εξετάζεται σε ασθενείς με ΚΕ 45% και διατεταμένη αριστερή κοιλία (ή ΚΕ 35%) και επιμονή της κλινικής τους συμπτωματολογίας (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) παρά τη θεραπεία με IIb B β-αποκλειστή, αμεα (ή ARB) και MRA (ή ARB), προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου. Η χρήση σκευασμάτων ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων e μπορεί να εξετάζεται προς μείωση του κινδύνου θανάτου και νοσηλείας λόγω καρδιαγγειακού συμβάματος σε ασθενείς που IIb B λαμβάνουν β-αποκλειστή, αμεα (ή ARB) και MRA (ή ARB). αμεα = αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, ARB = αποκλειστής των υποδοχέων της αγγειοτασίνης, MRA = αποκλειστής των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών, H-ISDN =υδραλαζίνη και δινιτρικός ισοσορβίτης, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης. c Στην μελέτη CHARM-Added, η καντεσαρτάνη μείωσε επίσης την καρδιαγγειακή θνητότητα. d Ο ευρωπαϊκός οργανισμός φαρμάκων έχει εγκρίνει τη χορήγηση ιβαμπραδίνης σε ασθενείς με καρδιακή συχνότητα 75 σφύξεις/λεπτό. e Τα σκευάσματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη GISSI-HF, στην οποία δεν υπήρχε όριο στη τιμή του κλάσματος εξώθησης. Διουρητικά Παρά το γεγονός ότι η θεραπεία με διουρητικά δεν οδηγεί σε μείωση της θνητότητας ή των νοσηλειών λόγω της καρδιακής ανεπάρκειας, εντούτοις, αυτά δρουν ανακουφιστικά στη δύσπνοια των ασθενών και το οίδημα και αποτελούν σημαντικά εργαλεία στην αντιμετώπιση της ΚΑμΚΕ (και της ΚΑδΚΕ). Στόχος είναι η χορήγηση της ελάχιστης δυνατής δόσης με σκοπό την αποκατάσταση και συντήρηση του ιδεατού όγκου υγρών (το «ξηρό βάρος» των ασθενών). Η συνδυαστική διουρητική θεραπεία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι απαραίτητη (συνηθέστερα σε προσωρινή βάση) προς επίτευξη των παραπάνω στόχων, κυρίως σε ασθενείς με σοβαρού βαθμού καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική δυσλειτουργία ή συνδυασμό των παραπάνω. Η χρήση των διουρητικών στην κλινική πράξη περιγράφεται αναλυτικά στον πίνακα 15 και στο διαδικτυακό συμπληρωματικό υλικό του πλήρους κειμένου των κατευθυντήριων οδηγιών για την καρδιακή ανεπάρκεια. 4β. Θεραπεία με τοποθέτηση συσκευών, χειρουργική θεραπεία ή μεταμόσχευση Η τοποθέτηση εμφυτεύσιμου απινιδωτή (ICD) ενδείκνυται σε επιλεγμένους ασθενείς για τη πρωτογενή και τη δευτερογενή πρόληψη του αιφνιδίου θανάτου.

17 Συστάσεις για τη χρήση εμφυτεύσιμου απινιδωτή σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Δευτερογενής πρόληψη Η εμφύτευση ICD ενδείκνυται σε ασθενείς με κοιλιακές αρρυθμίες που προκαλούν αιμοδυναμική αστάθεια, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν I A για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου αιφνιδίου θανάτου. Πρωτογενής πρόληψη Η εμφύτευση ICD συστήνεται σε ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (κλάση ΝΥΗΑ ΙΙ-ΙΙΙ) και ΚΕ 35% παρά την εφαρμογή της βέλτιστης φαρμακευτικής θεραπείας για 3 μήνες, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου αιφνιδίου θανάτου (i) Ισχαιμικής αιτιολογίας και >40 μέρες μετά από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Ι Α (ii) Μη ισχαιμικής αιτιολογίας Ι B ICD = εμφυτεύσιμος απινιδωτής, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης. Η θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού (CRT) έχει ένδειξη στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και φλεβοκομβικό ρυθμό με ευρύ QRS, επιμονή των συμπτωμάτων (λειτουργική κλάση ΙΙ-IV κατά ΝΥΗΑ) και μειωμένο κλάσμα εξώθησης παρά την βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία, προς βελτίωση της συμπτωματολογίας, μείωση των νοσηλειών και βελτίωση της επιβίωσης. Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με ισχυρή ένδειξη - ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και λειτουργική κλάση ΙΙΙ κατά ΝΥΗΑ και εξωτερικούς ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κλάσης IV και μειωμένο κλάσμα εξώθησης παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b LBBB μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT-P/CRT-D συνιστάται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 120 ms, μορφολογία QRS τύπου LBBB και ΚΕ 35%, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν I A για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου Μη-LBBB μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT-P/CRT-D πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 150 ms, ανεξάρτητα από τη μορφολογία του συμπλέγματος QRS και ΚΕ 35%, οι IIa A οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου CRT-D = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με απινιδωτή, CRT-P = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με βηματοδότηση, LBBB = αποκλεισμός αριστερού σκέλους, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης 15

18 16 Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με ισχυρή ένδειξη - ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και λειτουργική κλάση ΙΙ κατά ΝΥΗΑ και μειωμένο κλάσμα εξώθησης παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b LBBB μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT και κατά προτίμηση με CRT-D συνιστάται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 130 ms, μορφολογία QRS τύπου LBBB και ΚΕ 30%, οι I A οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου μη-lbbb μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT και κατά προτίμηση με CRT-D πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 150 ms, ανεξάρτητα από τη μορφολογία του συμπλέγματος IIa A QRS και ΚΕ 30%, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου CRT-D = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με απινιδωτή, LBBB = αποκλεισμός αριστερού σκέλους, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης, a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης Οι ασθενείς με αποκλεισμό αριστερού σκέλους φαίνεται ότι είναι αυτοί που επωφελούνται περισσότερο, ενώ τα οφέλη στους ασθενείς με αποκλεισμό του δεξιού σκέλους παραμένουν αβέβαια. Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με αβέβαιη ένδειξη- ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ-IV κατά ΝΥΗΑ) και μειωμένο ΚΕ παρά τη βέλτιστη θεραπευτική αγωγή και σε κολπική μαρμαρυγή ή με ενδείξεις συμβατικής βηματοδότησης Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Ασθενείς με μόνιμη κολπική μαρμαρυγή Η θεραπεία με CRT-P/CRT-D συνιστάται σε ασθενείς σε λειτουργική κλάση ΙΙΙ ή σε εξωτερικούς ασθενείς σε κλάση IV κατά ΝΥΗΑ, με διάρκεια QRS 120 ms και ΚΕ 35%, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου περαιτέρω επιδείνωσης της καρδιακής τους ανεπάρκειας, εάν: Ο ασθενής χρήζει βηματοδότησης λόγω εγγενούς βραδείας κοιλιακής συχνότητας Ο ασθενής χρήζει βηματοδότησης λόγω κατάλυσης του κολποκοιλιακού κόμβου Ο ασθενής παρουσιάζει κοιλιακό ρυθμό 60 σφύξεις/ λεπτό στην ηρεμία και 90 σφύξεις/λεπτό στην άσκηση IIb IIa IIb C B C

19 Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με αβέβαιη ένδειξη- ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ-IV κατά ΝΥΗΑ) και μειωμένο ΚΕ παρά τη βέλτιστη θεραπευτική αγωγή και σε κολπική μαρμαρυγή ή με ενδείξεις συμβατικής βηματοδότησης Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Ασθενείς με ενδείξεις συμβατικής βηματοδότησης και καμία άλλη ένδειξη για CRT Σε ασθενείς που αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση: Η τοποθέτηση CRT θα πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με λειτουργική κλάση ΙΙΙ ή ΙV κατά ΝΥΗΑ και ΚΕ 35%, ανεξάρτητα από τη διάρκεια του QRS, προς μείωση του κινδύνου επιδείνωσης της IIa C καρδιακής ανεπάρκειας Η τοποθέτηση CRT μπορεί να εξετάζεται σε ασθενείς με λειτουργική κλάση ΙΙ κατά ΝΥΗΑ και ΚΕ 35%, ανεξάρτητα από τη διάρκεια του QRS, προς μείωση του κινδύνου επιδείνωσης της καρδιακής IIb C ανεπάρκειας CRT-D = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με απινιδωτή, CRT-P = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με βηματοδότηση, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης Στη θεραπευτική αντιμετώπιση έχουν ακόμη θέση η επαναιμάτωση των στεφανιαίων, η χειρουργική αντιμετώπιση των βαλβιδοπαθειών και άλλων σχετικών ανατομικών παθολογικών καταστάσεων, η τοποθέτηση συσκευών υποβοήθησης της αριστερής κοιλίας και τέλος η μεταμόσχευση καρδιάς σε επιλεγμένους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου, όπως φαίνεται στους ακόλουθους πίνακες. Συστάσεις για επαναγγείωση του μυοκαρδίου σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και συστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Η CABG συστήνεται σε ασθενείς με στηθάγχη και σημαντική στένωση της αριστερής κύρια στεφανιαίας αρτηρίας, που πληρούν τα κριτήρια για χειρουργική αντιμετώπιση και οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν I C για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου πρώιμου θανάτου. Η CABG συστήνεται σε ασθενείς με στηθάγχη και στεφανιαία νόσο δύο ή τριών αγγείων, συμπεριλαμβανομένης και της στένωσης της αριστερής πρόσθιας κατιούσας στεφανιαίας αρτηρίας, οι οποίοι πληρούν τα κριτήρια για χειρουργική αντιμετώπιση και οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς ελάττωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιαγγειακών συμβαμάτων και προς μείωση του κινδύνου πρώιμου καρδιαγγειακού θανάτου. I B 17

20 Συστάσεις για επαναγγείωση του μυοκαρδίου σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και συστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Εναλλακτικά στη CABG: Η PCI μπορεί να θεωρηθεί εναλλακτική της CABG στις παραπάνω κατηγορίες των ασθενών, οι οποίο όμως είναι ακατάλληλοι για χειρουργική αντιμετώπιση. Ούτε η CABG αλλά ούτε και η PCI συστήνονται σε ασθενείς χωρίς στηθάγχη ΚΑΙ χωρίς βιώσιμο μυοκάρδιο. CABG = αορτοστεφανιαία παράκαμψη με χρήση μοσχεύματος, PCI = διαδερμική παρέμβαση στα στεφανιαία. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης IIb III C C Ασθενείς που μπορεί να είναι υποψήφιοι Αντεν δείξεις Πίνακας 5. Μεταμόσχευση καρδιάς: ενδείξεις και αντενδείξεις Καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου με σοβαρή κλινική συμπτωματολογία, φτωχή πρόγνωση και απουσία άλλων εναλλακτικών θεραπευτικών επιλογών. Ασθενείς δραστήριοι, καλά ενημερωμένοι και συναισθηματικά σταθεροί. Ασθενείς ικανοί να ανταπεξέλθουν στις υψηλές απαιτήσεις της μετεγχειρητικής εντατικής θεραπείας. Ενεργός λοίμωξη Σοβαρή περιφερική αρτηριακή ή εγκεφαλική αγγειακή νόσος. Ενεργός κατάχρηση αλκοόλ ή φαρμακευτικών/ναρκωτικών ουσιών Ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία καρκίνου τη τελευταία πενταετία. Ενεργό πεπτικό έλκος. Πρόσφατο θρομβοεμβολικό επεισόδιο. Σημαντική νεφρική ανεπάρκεια (κάθαρση κρεατινίνης <50 ml/min). Σημαντικού βαθμού ηπατική ανεπάρκεια. Συστηματικό νόσημα με πολυοργανική συμμετοχή. Άλλες σοβαρές συννοσηρότητες με φτωχή πρόγνωση. Συναισθηματική αστάθεια ή ψυχικό νόσημα χωρίς θεραπεία. Σταθερά υψηλές πνευμονικές αγγειακές αντιστάσεις (>4-5 Wood και μέση διαπνευμονική κλίση πίεσης >15 mm Hg). 18

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Σύμφωνα με τις πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC/ERS 2009 και ACCF/AHA 2009) προκειμένου να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

Διουρητικά (Πίνακας 21)

Διουρητικά (Πίνακας 21) Διουρητικά (Πίνακας 21) Τα διουρητικά συνιστώνται σε ασθενείς µε ΚΑ και κλινικά σηµεία ή συµπτώµατα συµφόρησης. Κλάση Ι, επίπεδο απόδειξης Β Κύρια σηµεία Τα διουρητικά ανακουφίζουν από τα συµπτώµατα και

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιστορικό εργαστηριακό προφίλ! Αθλητής, 17 ετών από 4ηµέρου αναφέρει εµπύρετο, οπισθοστερνικό

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Καρδιακή ανεπάρκεια Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Ορισμός ΚΑ A condition in which the heart fails to discharge its contents adequately Thomas Lewis, 1933 A state in which the

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

της µιτροειδούς βαλβίδος

της µιτροειδούς βαλβίδος Πότε και πως θα αντιµετωπίσω επεµβατικά τον ασθενή µε ασυµπτωµατική ανεπάρκεια της µιτροειδούς βαλβίδος Αθανάσιος Τσούκας,, MD, FESC ιευθυντής Γ. Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΜΙΤΡΟΕΙ ΗΣ ΒΑΛΒΙ Α Αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Το περικάρδιο αποτελείται από δύο πέταλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΧΑΝΙΑ 22-24/5/2015 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΜΕ ΔΙΑΤΗΡΗΜΕΝΟ ΚΛΑΣΜΑ ΕΞΩΘΗΣΗΣ ΛΑΜΠΡΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ! Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας! ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΓΙΑΔΑΚΗ ΧΡΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚOΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΓΙΑΔΑΚΗ ΧΡΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚOΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΓΙΑΔΑΚΗ ΧΡΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚOΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Η ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΟΛΗΣ ΜΕ 4 ΣΤΑΔΙΑ ΙΣΟΟΓΚΩΤΙΚΗ ΧΑΛΑΣΗ-ΤΑΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM,

ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, Καρδιοφαρµακολογία ΧΡΗΣΤΟΣ Κ. ΚΟΥΤΙΝΑΣ, DVM, PhD Λέκτορας Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς Κλινική Ζώων Συντροφιάς, Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Κατηγορίες φαρµάκων ιουρητικά Αγγειοδιασταλτικά Θετικά ινοτρόπα Αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες για ανταγωνιστική και ψυχαγωγική άσκηση σε ασθενείς µε υπερκοιλιακές αρρυθµίες και βηµατοδότες.

Πρακτικές οδηγίες για ανταγωνιστική και ψυχαγωγική άσκηση σε ασθενείς µε υπερκοιλιακές αρρυθµίες και βηµατοδότες. Πρακτικές οδηγίες για ανταγωνιστική και ψυχαγωγική άσκηση σε ασθενείς µε υπερκοιλιακές αρρυθµίες και βηµατοδότες. ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ Επιµελητής Α ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΜΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ Η συγκοπή και ο αιφνίδιος θάνατος

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την καρδιακή βηµατοδότηση και τη θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισµού.

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την καρδιακή βηµατοδότηση και τη θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισµού. Μετάφραση Κειµένου : Αθανάσιος. Μανώλης και Κωνσταντίνος. Κούβελας Νοσοκοµείο Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Κατευθυντήριες Οδηγίες για την καρδιακή βηµατοδότηση και τη θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισµού.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών. της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών. της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology 4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μέσα στο 2007 αναμένεται να αρχίσει και στο Ωνάσειο η διαδερμική αντιμετώπιση των

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ιωάννης Χ. Στυλιάδης ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Σταύρος Γαβριηλίδης Γεώργιος Γιαννόγλου Κωνσταντίνος Γκεμιτζής Χαράλαμπος Καρβούνης ΕΠΙΚΟΥΡΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Βασίλειος Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

Θωρακικό άλγος μετά από εισπνοή εντομοκτόνου ουσίας. Ζόια Αντριάν-Εουτζέν Χρυσός Δημήτριος

Θωρακικό άλγος μετά από εισπνοή εντομοκτόνου ουσίας. Ζόια Αντριάν-Εουτζέν Χρυσός Δημήτριος Θωρακικό άλγος μετά από εισπνοή εντομοκτόνου ουσίας Ζόια Αντριάν-Εουτζέν Χρυσός Δημήτριος Καρδιολογικό Τμήμα Γ.Π.Ν.Τρίπολης Ασθενής 53 ετών προσήλθε στο ΤΕΠ του Νοσοκομείου για αναφερόμενο αίσθημα δυσφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2015-2016 Συντονιστής Διευθυντής: Ι.Ε. Καλλικάζαρος EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΣ, MD EΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ & ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ,ΩΚΚ

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας

Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC) για τη Διάγνωση και Θεραπεία της Οξείας και της Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος. Εισαγωγή Ορισµός και διάγνωση Διαγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος A Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Εργαστήριο Δοκιμασίας Κόπωσης και Αποκατάστασης Καρδιοπαθών Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος ς Καμπερίδης Κατάταξη Μυοκαρδιοπαθει

Διαβάστε περισσότερα

Μια πολύτιμη μέθοδος για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου Δρ. Ηλίας Κ. Καραμπίνος, MD, FESC, Καρδιολόγος,

Μια πολύτιμη μέθοδος για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου Δρ. Ηλίας Κ. Καραμπίνος, MD, FESC, Καρδιολόγος, Μια πολύτιμη μέθοδος για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου Δρ. Ηλίας Κ. Καραμπίνος, MD, FESC, Καρδιολόγος, Ευρωκλινική Αθηνών, Ηχωκαρδιογραφικό Τμήμα Εισαγωγή Η δυναμική ηχωκαρδιογραφία εισήχθη στην κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 2. Η.Κ.Γ. 3. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ο ασθενής μας 32 ετών Εισαγωγή : 10 / 05 / 2012 Αιτία εισαγωγής : γενικευμένο οίδημα ΙΣΤΟΡΙΚΟ Από 2 μήνου Eπιδείνωση οιδημάτων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς

Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά, α-αποκλειστές, νιτρώδη: πού, πότε, πώς Ηρακλής Αβραμόπουλος Παθολόγος Ιατρείο Υπέρτασης Νοσοκομείο Υγεία Αμέσως δρώντα αγγειοδιασταλτικά ΒΒ Χάλαση των αγγείων Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015 ΙΟΥΝΙΟΣ 2016 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Σας παρουσιάζουμε το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Καρδιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΑΔΥΚΑΡΔΙΑ & ΤΑΧΥΑΡΡΥΘΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ

ΒΡΑΔΥΚΑΡΔΙΑ & ΤΑΧΥΑΡΡΥΘΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΒΡΑΔΥΚΑΡΔΙΑ & ΤΑΧΥΑΡΡΥΘΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΤΖΩΡΤΖ ΔΑΔΟΥΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 7 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διαφορές μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙ ΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΒΡΑΧΙΟΝΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΦΥΓΜΑΝΟΜΕΤΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΠ ΚΑΡΩΤΙ ΙΚΟΣ ΣΦΥΓΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ...23 1. Περιγραφή της δοκιμασίας... 23 1.1 Προετοιμασία του ασθενή πριν από τη δοκιμασία

Διαβάστε περισσότερα

Greek Young Cardiologists

Greek Young Cardiologists Greek Young Cardiologists Newsletter Ιούλιος 2014 Email: younggreekcardiologists@gmail.com http://gy-cardio.gr Long-Term Follow-Up of Heart Failure Patients With Recovered LVEF After β-blocker [Pascal

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α 19.00-19.30 Τελετή Έναρξης Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013 19.30-20.00 Διάλεξη «Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας: η κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού Πνευμονική εμβολή. Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού Πνευμονική εμβολή. Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Πνευμονική εμβολή Ρέκλου Ανδρομάχη Ειδικευόμενη Παθολογίας Β Προπ. Παθολογική κλινική Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρούσα νόσος Ασθενής ηλικίας 48 ετών προσήλθε σε μέρα γενικής εφημερίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιακήταχυκαρδία. ταχυκαρδίασεασθενείς χωρίςδοµική. δοµικήκαρδιοπάθειακαρδιοπάθεια

Κοιλιακήταχυκαρδία. ταχυκαρδίασεασθενείς χωρίςδοµική. δοµικήκαρδιοπάθειακαρδιοπάθεια Κοιλιακήταχυκαρδία ταχυκαρδίασεασθενείς µεκαι χωρίςδοµική δοµικήκαρδιοπάθειακαρδιοπάθεια ιονύσιος Θ. Καλπάκος Γενικός Αρχίατρος Καρδιολογική Κλινική 401 ΓΣΝΑ Τµήµα Ηλεκτροφυσιολογίας/Βηµατοδότησης Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Τα Νέα της Εταιρείας μας...

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. Τα Νέα της Εταιρείας μας... ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ των Ομάδων Εργασίας της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Συντακτική Επιτροπή ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2008 ΕΤΟΣ 2o, ΤΕΥΧΟΣ 4o ΔΙΕΥΘΥΝΤΕΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Δ. Παναγιωτάκος Α. Τσελέπης ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Εργοσπιρομετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Εργοσπιρομετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Εργοσπιρομετρία Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως (ΚΑΔΚ) διερευνά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα Η πνευμονία από την κοινότητα είναι η οξεία λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος σε ασθενή που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα