ESC POCKET GUIDELINES

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ESC POCKET GUIDELINES"

Transcript

1 Ελληνική Μετάφραση 2012 ESC POCKET GUIDELINES Committee for Practice Guidelines To improve the quality of clinical practice and patient care in Europe καρδιακη ανεπαρκεια Κατευθυντήριες οδηγίες ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΆΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΊΑ ΤΗΣ ΟΞΕΊΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΌΝΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΉΣ ΑΝΕΠΆΡΚΕΙΑΣ For more information

2 Internet links and references A useful internet online resource for patients, care-givers and professionals: ESC Guidelines on Heart Failure Addenda: Additional tables are available on the ESC Website in the Full Text document and in the Addenda at: Relevant additional reading: 1. McDonagh TA, Blue L, Clark AL, Dahlström U, Ekman I, Lainscak M, McDonald K, Ryder M, Strömberg A, Jaarsma T; European Society of Cardiology Heart Failure Association Committee on Patient Care. European Society of Cardiology Heart Failure Association Standard for delivering heart failure care. Eur J Heart Fail Mar; 13(3): Lainscak M, Blue L, Clark AL, Dahlström U, Dickstein K, Ekman I, McDonagh T, McMurray JJ, Ryder M, Stewart S, Strömberg A, Jaarsma T. Self-care management of heart failure: practical recommendations from the Patient Care Committee of the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology. Eur J Heart Fail Feb; 13(2): Piepoli MF, Conraads V, Corrà U, Dickstein K, Francis DP, Jaarsma T, McMurray J, Pieske B, Piiotrowicz E, Schmid JP, Anker SD, Solal AC, Filippatos GS, Hoes AW, Gielen S, Giannuzzi P, Ponikowski PP. Exercise training in heart failure: from theory to practice. A consensus document of the Heart Failure Association and the European Association for Cardiovascular Prevention and Rehabilitation. Eur J Heart Fail Apr; 13(4): Jaarsma T, Beattie JM, Ryder M, Rutten FH, McDonagh T, Mohacsi P, Murray SA, Grodzicki T, Bergh I, Metra M, Ekman I, Angermann C, Leventhal M, Pitsis A, Anker SD, Gavazzi A, Ponikowski P, Dickstein K, Delacretaz E, Blue L, Strasser F, McMurray J; Advanced Heart Failure Study Group of the HFA of the ESC. Palliative care in heart failure: a position statement from the palliative care workshop of the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology. Eur J Heart Fail May; 11(5):

3 ESC/EAS Pocket Guidelines Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και τη θεραπεία της οξείας και της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας* Ομάδα δράσης της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας για τη διάγνωση και τη θεραπεία της οξείας και χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας 2012 Με τη συνεισφορά της Εταιρίας Καρδιακής Ανεπάρκειας της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Πρόεδρος: John J.V. McMurray Δυτικό Νοσοκομείο και Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης Γλασκώβη-Ηνωμένο Βασίλειο G12 8QQ Τηλ: Fax: Συγγραφείς/Μέλη της Ομάδας Εργασίας Σταμάτης Αδαμόπουλος (Ελλάδα), Stefan D. Anker (Γερμανία), Angelo Auricchio (Ελβετία), Michael Böhm (Γερμανία), Kenneth Dickstein (Νορβηγία), Volkmar Falk (Ελβετία), Γεράσιμος Φιλιππάτος (Ελλάδα), Cândida Fonseca (Πορτογαλία), Miguel Angel Gomez-Sanchez (Ισπανία), Tiny Jaarsma (Σουηδία), Lars Køber (Δανία), Gregory Y.H. Lip (Ηνωμένο Βασίλειο), Aldo Pietro Maggioni (Ιταλία), Alexander Parkhomenko (Ουκρανία), Burkert M. Pieske (Αυστρία), Bogdan A. Popescu (Ρουμανία), Per K. Rønnevik (Νορβηγία), Frans H. Rutten (Ολλανδία), Juerg Schwitter (Ελβετία), Petar Seferovic (Σερβία), Janina Stepinska (Πολωνία), Pedro T. Trindade (Ελβετία), Adriaan A. Voors (Ολλανδία), Faiez Zannad (Γαλλία), Andreas Zeiher (Γερμανία). Φορείς της ESC που συμμετείχαν στη συγγραφή του κειμένου: Εταιρίες: Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιαγγειακής Πρόληψης και Αποκατάστασης (EACPR), Ευρωπαϊκή Εταιρία Ηχωκαρδιογραφίας (ΕΑΕ), Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιακού Ρυθμού (EHRA), Ευρωπαϊκή Εταιρία Διαδερμικής Καρδιαγγειακής Παρέμβασης (EAPCI). Ομάδες εργασίας: Επείγουσας Καρδιακής Φροντίδας, Καρδιαγγειακής Φαρμακολογίας και Φαρμακευτικής Θεραπείας, Καρδιαγγειακής Χειρουργικής, Συγγενών Καρδιοπαθειών Ενηλίκων, Υπέρτασης και Καρδιάς, Νοσημάτων του Μυοκαρδίου και του Περικαρδίου, Πνευμονικής Κυκλοφορίας και Λειτουργίας της Δεξιάς Κοιλίας, Θρόμβωσης, Βαλβιδικής Καρδιακής Νόσου. Συμβούλια: Καρδιαγγειακής Απεικόνισης, Καρδιαγγειακής Νοσηλείας και Σχετικών Επαγγελμάτων, Καρδιολογικής Πρακτικής, Πρωτογενούς Καρδιαγγειακής Φροντίδας. Προσωπικό της ESC: Veronica Dean, Catherine Despres, Nathalie Cameron Σοφία Αντίπολης, Γαλλία Ευχαριστίες στον Bogdan A. Popescu για την πολύτιμη συμβολή του. *Προσαρμογή από τις Κατευθυντήριες Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας (ESC) για τη Διάγνωση και τη Θεραπεία της Οξείας και Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας 2012 (European Heart Journal 2012; 33: doi: /eurheartj/ehs104 and European Journal of Heart Failure 2012; 14: ). 1

4 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή Ορισμός και διάγνωση Διερεύνηση της Καρδιακής Ανεπάρκειας Θεραπεία της συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας α. Φαρμακευτική θεραπεία β. Θεραπεία με εμφυτεύσιμες συσκευές, χειρουργική θεραπεία, μεταμόσχευση 5. Θεραπεία της διαστολικής καρδιακής ανεπάρκειας Θεραπεία των αρρυθμιών, της βραδυκαρδίας και του κολποκοιλιακού αποκλεισμού 7. Θεραπεία των συννοσηροτήτων Οξεία καρδιακή ανεπάρκεια α. Αρχική αξιολόγηση και παρακολούθηση των ασθενών β. Θεραπεία της οξείας καρδιακής ανεπάρκειας γ. Άλλες θεραπευτικές επιλογές Ολιστική διαχείριση

5 1. Εισαγωγή Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες καλύπτουν τρία πεδία 1) Τη διάγνωση και τη διερεύνηση της καρδιακής ανεπάρκειας, 2) Τη θεραπεία της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας και 3) Τη διαχείριση της οξείας καρδιακής ανεπάρκειας. Οι οδηγίες αποτελούνται από πίνακες και εικόνες με συνοδό κείμενο. Οι πίνακες και οι εικόνες πρέπει να αναγνωστούν στο πλαίσιο του εν λόγω κειμένου. Οι κυριότερες αλλαγές συγκριτικά με τις προηγούμενες κατευθυντήριες οδηγίες του 2008 σχετίζονται με: (i) Την επέκταση των ενδείξεων των ανταγωνιστών των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών (αλδοστερόνης) (MRAs), (ii) Την νέα ένδειξη του αναστολέα του φλεβοκόμβου ιβαμπραδίνης, (iii) Την επέκταση των ενδείξεων της θεραπείας καρδιακού επανασυγχρονισμού (CRT), (iv) Τα νέα δεδομένα αναφορικά στον ρόλο της επαναιμάτωσης των στεφανιαίων στην καρδιακή ανεπάρκεια, (v) Την αναγνώριση της αυξανόμενης χρήσης των συσκευών κοιλιακής υποβοήθησης και (vi) Την ανάπτυξη των διαδερμικών βαλβιδικών παρεμβάσεων. 2. Ορισμός και διάγνωση Για τους σκοπούς των κατευθυντήριων οδηγιών, η καρδιακή ανεπάρκεια ορίζεται ως το σύνδρομο στο οποίο οι ασθενείς αναφέρουν την εμφάνιση τυπικών συμπτωμάτων (πχ. δύσπνοια, οιδήματα στα σφυρά και εύκολη κόπωση) και σημείων (πχ αύξηση της πίεσης στις σφαγίτιδες φλέβες, υγροί ρόγχοι κατά την ακρόαση των πνευμόνων, μετατόπιση καρδιακής ώσης από την κορυφή), τα οποία οφείλονται σε διαταραχές της φυσιολογικής καρδιακής δομής και λειτουργίας. Η ανάδειξη της υποκείμενης καρδιακής αιτίας της καρδιακής ανεπάρκειας αποτελεί προτεραιότητα εξαιρετικής σημασίας, καθώς η αναγνώριση της ακριβούς παθοφυσιολογίας υπαγορεύει και την αντίστοιχη θεραπεία (πχ χειρουργική αντιμετώπιση της υποκείμενης βαλβιδικής νόσου ή χορήγηση εξειδικευμένης φαρμακευτικής θεραπείας για την αντιμετώπιση της συστολικής δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας). Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια οφειλόμενη σε δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες, ήτοι σε αυτούς με μειωμένο κλάσμα εξώθησης (ΚΑμΚΕ ή συστολική καρδιακή ανεπάρκεια) και σε αυτούς με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης (ΚΑδΚΕ ή διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια). 3

6 Πίνακας 1. Διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας Για τη διάγνωση της ΚΑμΚΕ πρέπει να πληρούνται τρείς συνθήκες 1. Συμπτωματολογία τυπική της καρδιακής ανεπάρκειας 2. Σημεία τυπικά της καρδιακής ανεπάρκειας* 3. Μειωμένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας Για τη διάγνωση της ΚΑδΚΕ πρέπει να πληρούνται τέσσερις συνθήκες 1. Συμπτωματολογία τυπική της καρδιακής ανεπάρκειας 2. Σημεία τυπικά της καρδιακής ανεπάρκειας* 3. Κανονικό ή ήπια ελαττωμένο κλάσμα εξώθησης και μη διατεταμένη αριστερή κοιλία 4. Ύπαρξη σχετικής δομικής καρδιακής νόσου (υπερτροφία της αριστερής κοιλίας/ διάταση του αριστερού κόλπου) και/ή διαστολική δυσλειτουργία ΚΑμΚΕ = καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης, ΚΑδΚΕ = καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης. *τα σημεία της καρδιακής ανεπάρκειας μπορεί να μην είναι παρόντα στα πρώτα στάδια της καρδιακής ανεπάρκειας (κυρίως στην ΚΑδΚΕ) και σε ασθενείς που λαμβάνουν διουρητικά. Ο βαθμός του περιορισμού της λειτουργικής ικανότητας των ασθενών προσδιορίζεται με τη χρήση της βαθμονόμησης κατά New York Heart Association (ΝΥΗΑ), η οποία σε συνδυασμό με το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας αποτελούν το κυριότερο κριτήριο για όλες της κλινικές μελέτες στη καρδιακή ανεπάρκεια. Πίνακας 2. Λειτουργική ταξινόμηση κατά New York Heart Association βασιζόμενη στη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τη φυσική δραστηριότητα Κλάση Ι Κλάση ΙΙ Κλάση ΙΙΙ Κλάση ΙV Κανένας περιορισμός στη φυσική δραστηριότητα. Η συνήθης φυσική δραστηριότητα δεν προκαλεί δύσπνοια, κόπωση ή αίσθημα παλμών. Ήπιος περιορισμός στη φυσική δραστηριότητα. Απουσία συμπτωματολογίας στην ηρεμία, αλλά η συνήθης φυσική δραστηριότητα οδηγεί σε εμφάνιση δύσπνοιας, κόπωσης ή αισθήματος παλμών. Σημαντικός περιορισμός στη φυσική δραστηριότητα. Απουσία συμπτωματολογίας στην ηρεμία, αλλά φυσική δραστηριότητα ηπιότερη της συνήθους οδηγεί σε εμφάνιση δύσπνοιας, κόπωσης ή αισθήματος παλμών Αδυναμία εκτέλεσης οποιασδήποτε φυσικής δραστηριότητας χωρίς την εμφάνιση αισθήματος δυσφορίας. Ύπαρξη συμπτωματολογίας ακόμη και κατά την ηρεμία. Επίταση της δυσφορίας επί εκτέλεσης οποιασδήποτε φυσικής δραστηριότητας. 4

7 3. Διαγνωστικές εξετάσεις στην καρδιακή ανεπάρκεια Στους παρακάτω πίνακες παρουσιάζονται οι διαγνωστικές εξετάσεις που πρέπει να γίνονται απαραιτήτως σε ασθενείς με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας καθώς και ο αλγόριθμος για τη διάγνωσή της. Συστάσεις για τη διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων σε εξωτερικούς ασθενείς με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας c Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Διαγνωστικές εξετάσεις για όλους τους ασθενείς Το διαθωρακικό υπερηχογράφημα καρδιάς συνιστάται προς αξιολόγηση της καρδιακής δομής και λειτουργικότητας, συμπεριλαμβανομένης της διαστολικής καρδιακής λειτουργίας, καθώς και για τον υπολογισμό του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας ώστε να τεθεί η διάγνωση της I C καρδιακής ανεπάρκειας. Επιπρόσθετα, λειτουργεί βοηθητικά στον σχεδιασμό και την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας καθώς και στη λήψη πληροφοριών σχετικά με την πρόγνωση της νόσου. Το ΗΚΓ 12 απαγωγών συνιστάται προς προσδιορισμό του καρδιακού ρυθμού, της συχνότητας, της μορφολογίας και της διάρκειας του συμπλέγματος QRS καθώς και της ανίχνευσης ύπαρξης άλλων σχετικών ανωμαλιών (Πίνακας 3). Οι πληροφορίες αυτές συμβάλουν βοηθητικά στον σχεδιασμό της I C θεραπείας και έχουν επιπρόσθετα προγνωστική αξία. Απολύτως φυσιολογικό ΗΚΓ αποκλείει την ύπαρξη συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας. Βιοχημικές εξετάσεις αίματος (συμπεριλαμβανομένου του καλίου, του νατρίου, του ασβεστίου, της ουρίας, της κρεατινίνης, του ρυθμού σπειραματικής διήθησης, των ηπατικών ενζύμων και της χολερυθρίνης, της φερριτίνης/ TIBC) και έλεγχος της λειτουργικότητας του θυρεοειδούς συστήνεται προς: (i) Αξιολόγηση της καταλληλότητας του ασθενούς προς λήψη διουρητικών, ανταγωνιστών της ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης και αντιπηκτικής θεραπείας (και για την παρακολούθηση της θεραπείας). (ii) Ανίχνευση αναστρέψιμων/θεραπεύσιμων αιτίων καρδιακής ανεπάρκειας (π.χ. υπασβεστιαιμία, θυρεοειδοπάθεια) και συννοσηροτήτων (π.χ. σιδηροπενία). (iii) Λήψη πληροφοριών αναφορικά στη πρόγνωση. Γενική εξέταση αίματος συστήνεται προς: (i) Ανίχνευση πιθανής αναιμίας, στην οποία πιθανόν να οφείλεται η εμφάνιση των σημείων και συμπτωμάτων του ασθενούς και η οποία πιθανόν να επιδεινώνει την υπάρχουσα καρδιακή ανεπάρκεια. (ii) Λήψη πληροφοριών αναφορικά στη πρόγνωση. Υπολογισμός των νατριουρητικών πεπτιδίων (BNP, NT-proBNP ή MR-pro- ANP) συστήνεται προς: (i) Αποκλεισμό άλλων αιτίων δύσπνοιας (αν τα επίπεδά τους είναι κάτω από το όριο αποκλεισμού της νόσου, η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας σχεδόν αποκλείεται- Εικόνα 1) (ii) Λήψη προγνωστικών πληροφοριών. I I IIa C C C 5

8 Συστάσεις για τη διενέργεια διαγνωστικών εξετάσεων σε εξωτερικούς ασθενείς με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας c Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Διαγνωστικές εξετάσεις για όλους τους ασθενείς Ακτινογραφία θώρακος θα πρέπει να συστήνεται προς ανίχνευση/αποκλεισμό συγκεκριμένων μορφών πνευμονικής νόσου, πχ καρκίνου (δεν αποκλείει την ύπαρξη άσθματος ή ΧΑΠ). Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση ύπαρξης πνευμονικής συμφόρησης/οιδήματος IIa C και είναι εξαιρετικά χρήσιμη σε ασθενείς με υποψία οξείας καρδιακής ανεπάρκειας. Διαγνωστικές εξετάσεις για επιλεγμένους ασθενείς Η μαγνητική τομογραφία καρδιάς συνιστάται προς αξιολόγηση της καρδιακής δομής και λειτουργικότητας, για τον υπολογισμό του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας και για τον χαρακτηρισμό του καρδιακού ιστού, ειδικά σε ασθενείς με κακό ακουστικό παράθυρο κατά την ηχωκαρδιογραφία, I C ή σε αυτούς στους οποίους η ηχωκαρδιογραφία ήταν ασαφής ή ημιτελής (πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη οι κανόνες προφύλαξης και οι αντενδείξεις της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς). Στεφανιαία αγγειογραφία συνιστάται σε ασθενείς με στηθάγχη που θεωρούνται κατάλληλοι για στεφανιαία επαναιμάτωση, προς αξιολόγηση της I C στεφανιαίας ανατομίας. Απεικονιστικές εξετάσεις ανίχνευσης της μυοκαρδιακής ισχαιμίας (ηχωκαρδιογραφία, μαγνητική τομογραφία καρδιάς, SPECT και ΡΕΤ) συνιστώνται σε ασθενείς με υποψία στεφανιαίας νόσου που θεωρούνται κατάλληλοι IIa C για στεφανιαία επαναιμάτωση, προς ανίχνευση αναστρέψιμης ισχαιμί- ας και βιώσιμου μυοκαρδίου. Αριστερός και δεξιός καρδιακός καθετηριασμός συνιστάται σε ασθενείς που αξιολογούνται για μεταμόσχευση καρδιάς ή μηχανική υποβοήθηση της κυκλοφορίας, προς αξιολόγηση της λειτουργικότητας της αριστερής I C και της δεξιάς καρδιακής λειτουργίας καθώς και των πνευμονικών αρτηριακών αντιστάσεων. Δοκιμασία κοπώσεως συνιστάται προς: (i) Ανίχνευση αναστρέψιμης μυοκαρδιακής ισχαιμίας. (ii) Ως μέρος της συνολικής αξιολόγησης των ασθενών που είναι υποψήφιοι για μεταμόσχευση καρδιάς ή τοποθέτηση συσκευής μηχανικής IIa C υποβοήθησης. (iii) Καθορισμό κατάλληλου προγράμματος άσκησης. (iv) Λήψη προγνωστικών πληροφοριών. BNP = Β-νατριουρητικό πεπτίδιο, ΧΑΠ = χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ΗΚΓ = ηλεκτροκαρδιογράφημα, MR-proANP = mid-regional pro atrial natriuretic peptide, NT-proBNP = N-terminal probnp, SPECT = σπινθηρογράφημα καρδιάς, TIBC = ολική σιδηροδεσμευτική ικανότητα. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης, c η παρούσα λίστα δεν είναι ολοκληρωμένη και επιπρόσθετες εξετάσεις αναφέρονται στο κείμενο των κατευθυντήριων οδηγιών. Επιπρόσθετες εξετάσεις μπορεί να έχουν ένδειξη σε ασθενείς με υποψία οξείας καρδιακής ανεπάρκειας στα επείγοντα του νοσοκομείου, συμπεριλαμβανομένων της τροπονίνης, των Δ-διμερών και του δεξιού καρδιακού καθετηριασμού. 6

9 Βασικές εξετάσεις που συντελούν στον αποκλεισμό άλλων αιτίων δύσπνοιας και κατακράτησης υγρών, συμβάλλοντας στη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας και τη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων είναι το ΗΚΓφημα ηρεμίας 12 απαγωγών, η ακτινογραφία θώρακος και οι αιματολογικές εξετάσεις ρουτίνας. Πίνακας 3. Κυριότερες ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Φλεβοκομβική ταχυκαρδία Φλεβοκομβική βραδυκαρδία Κολπική ταχυκαρδία/ πτερυγισμός/ μαρμαρυγή Κοιλιακή αρρυθμία Μυοκαρδιακή ισχαιμία/ έμφραγμα Κύματα Q Υπερτροφία της αριστερής κοιλίας Κολποκοιλιακός αποκλεισμός Μη αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια, αναιμία, πυρετός, υπερθυρεοειδισμός Λήψη β-αποκλειστών, διγοξίνης, ιβαμπραδίνης, βεραπαμίλης, διλτιαζέμης Αντιαρρυθμικά Υποθυρεοειδισμός Σύνδρομο νοσούντος φλεβοκόμβου Υπερθυρεοειδισμός, λοίμωξη, βαλβιδοπάθεια της μιτροειδούς Μη αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα Ισχαιμία, έμφραγμα, μυοκαρδιοπάθεια, μυοκαρδίτιδα, υποκαλιαιμία, υπομαγνησιαιμία, Δηλητηρίαση από δακτυλίτιδα Στεφανιαία νόσος Έμφραγμα, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, LBBB, προδιέγερση Υπέρταση, νόσος της αορτικής βαλβίδας, υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια Έμφραγμα, τοξικότητα φαρμάκων, μυοκαρδίτιδα, σαρκοείδωση, γενετική μυοκαρδιοπάθεια (λαμινοπάθεια, δεσμινοπάθεια) νόσος του Lyme Αξιολόγηση της κλινικής εικόνας Εργαστηριακές εξετάσεις Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Εργαστηριακές εξετάσεις Ελάττωση της κολποκοιλιακής αγωγιμότητας, αντιπηκτική αγωγή, φαρμακευτική/ ηλεκτρική ανάταξη, κατάλυση με καθετήρα Εργαστηριακές εξετάσεις Δοκιμασία κοπώσεως, εξετάσεις μυοκαρδιακής ισχαιμίας/βιωσιμότητας, στεφανιαία αγγειογραφία, ηλεκτροφυσιολογική μελέτη, εμφύτευση ICD Ηχωκαρδιογράφημα, τροπονίνες, εξετάσεις μυοκαρδιακής ισχαιμίας/ βιωσιμότητας, στεφανιαία αγγειογραφία, επαναγγείωση Ηχωκαρδιογράφημα, εξετάσεις μυοκαρδιακής ισχαιμίας/βιωσιμότητας, στεφανιαία αγγειογραφία Ηχωκαρδιογράφημα, μαγνητική τομογραφία καρδιάς Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής, έλεγχος για συστηματικό νόσημα, οικογενειακό ιστορικό/γενετικός έλεγχος. Επί ενδείξεων τοποθέτηση βηματοδότη ή ICD 7

10 8 Πίνακας 3. Κυριότερες ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Χαμηλά δυναμικά του συμπλέγματος QRS Διάρκεια κύματος QRS >120 ms και μορφολογία LBBB Παχυσαρκία, εμφύσημα, περικαρδιακή συλλογή, αμυλοείδωση Ηλεκτρικός και μηχανικός δυσυγχρονισμός Ηχωκαρδιογράφημα/ μαγνητική τομογραφία καρδιάς, ακτινογραφία θώρακος επί υποψίας αμυλοείδωσης περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος (μαγνητική τομογραφία καρδιάς, 99mTc-DPD scan) και ενδομυοκαρδιακή βιοψία Ηχωκαρδιογραφία CRT-P, CRT-D CRT-P = βηματοδότης για θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού, CRT-D = απινιδωτής για θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού, ICD = εμφυτεύσιμος καρδιακός απινιδωτής, 99mTc-DPD = τεχνήτιο 99. Πίνακας 4. Συνηθέστερες εργαστηριακές διαταραχές στην καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Νεφρική ανεπάρκεια (κρεατινίνη >150 μmol/l/1.7 mg/dl, eg- FR <60 ml/ min/1.73 m 2 ) Αναιμία (<13 g/dl/ 8.0 mmol/l στους άντρες και <12 g/dl/ 7.4 mmol/l στις γυναίκες) Υπονατριαιμία (<135 mmol/l) Υπερνατριαιμία (>150 mmol/l) Υποκαλιαιμία (<3,5 mmol/l) Νεφρική νόσος Νεφρική συμφόρηση Λήψη αμεα/arb, MRA Αφυδάτωση ΜΣΑ και άλλα νεφροτοξικά φάρμακα Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, αιμοαραίωση, απώλεια ή πτωχή απορρόφηση σιδήρου, νεφρική ανεπάρκεια, χρόνια νόσος, κακοήθεια Χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια, αιμοαραίωση, έκκριση AVP, διουρητικά (κυρίως θειαζιδικά) και άλλα φάρμακα Απώλεια ύδατος/ανεπαρκής πρόσληψη υγρών Διουρητικά, δευτεροπαθής υπεραλδοστερινισμός Υπολογισμός του egfr. Πιθανή μείωση των αμεα/arb, MRA (ή αναβολή της αύξησης της δόσης τους). Έλεγχος καλίου και BUN. Σκεφτείτε πιθανή μείωση της διουρητικής αγωγής επί αφυδάτωσης επί νεφρικής συμφόρησης όμως η αύξηση της διούρησης μπορεί να είναι ωφέλιμη. Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Διάγνωση αιτίας Θεραπεία Περιορισμός λήψης ύδατος, προσαρμογή της δόσης των διουρητικών. Υπερδιήθηση, χορήγηση ανταγωνιστών της βαζοπρεσίνης. Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Έλεγχος λήψης ύδατος Διαγνωστική αξιολόγηση Κίνδυνος αρρυθμίας Σκεφτείτε τη χορήγηση αμεα/arb, MRA, συμπληρωμάτων καλίου

11 Πίνακας 4. Συνηθέστερες εργαστηριακές διαταραχές στην καρδιακή ανεπάρκεια Διαταραχή Αίτια Κλινική πρακτική Υπερκαλιαιμία (>5.5 mmol/l) Υπεργλυκαιμία (>6.5 mmol/l/ 117 mg/dl) Υπερουριχαιμία (>500 μmol/l/ 8.4 mg/dl) Υψηλή αλβουμίνη (>45 g/l) Χαμηλή αλβουμίνη (<30 g/l) Αύξηση τρανσαμινασών Αύξηση τροπονινών Αύξηση κρεατινικής κινάσης Παθολογικές εξετάσεις θυρεοειδούς Εξέταση ούρων INR >3.5 CRP>10 mg/l, ουδετεροφιλία, λευκοκυττάρωση Νεφρική ανεπάρκεια, συμπληρώματα καλίου, αναστολείς ρενίνης-αγγειοτασίνης-αλδοστερόνης Σακχαρώδης διαβήτης, αντίσταση στην ινσουλίνη Διουρητική αγωγή, ουρική αρθρίτιδα, κακοήθεια Αφυδάτωση Φτωχή διατροφή, νεφρική απώλεια Ηπατική δυσλειτουργία Ηπατική συμφόρηση Τοξικότητα φαρμάκων Μυοκαρδιακή νέκρωση Παρατεταμένη ισχαιμία, βαριά καρδιακή ανεπάρκεια, μυοκαρδίτιδα, σήψη, νεφρική ανεπάρκεια Κληρονομούμενες και επίκτητες μυοπάθειες (συμπεριλαμβανομένης και της μυοσίτιδας) Υπέρ-/υποθυρεοειδισμός Αμιωδαρόνη Πρωτεϊνουρία, γλυκοζουρία Βακτήρια Υπερδοσολογία αντιπηκτικών Ηπατική συμφόρηση/νόσος Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων Λοίμωξη, φλεγμονή Διακοπή συμπληρωμάτων καλίου/καλιοσυντηρητικών διουρητικών. Μείωση της δόσης ή διακοπή των αμεα/arb, MRA. Έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας και του ΡΗ των ούρων. Κίνδυνος βραδυκαρδίας και σοβαρών αρρυθμιών Αξιολόγηση της ενυδάτωσης, θεραπεία διαταραχής της γλυκόζης Αλλοπουρινόλη Μείωση δόσης διουρητικών Ενυδάτωση Διαγνωστικός έλεγχος Διαγνωστικός έλεγχος Ηπατική συμφόρηση Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Αξιολόγηση βαθμού της αύξησης (ήπιες αυξήσεις είναι συνήθεις στην καρδιακή ανεπάρκεια). Εξετάσεις ισχαιμίας/βιωσιμότητας. Στεφανιαία αγγειογραφία. Αξιολόγηση προς επαναιμάτωση Γενετικές μυοκαρδιοπάθειες (λαμινοπάθειες, δεσμινοπάθειες, δυστροφινοπάθειες), μυϊκές δυστροφίες. Χρήση στατινών Θεραπεία θυρεοειδοπάθειας. Επανεκτίμηση ανάγκης χορήγησης αμιωδαρόνης Διαγνωστικός έλεγχος. Αποκλεισμός λοίμωξης, σακχαρώδους διαβήτη Αξιολόγηση δόσης αντιπηκτικών Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας Αξιολόγηση της φαρμακευτικής αγωγής Διαγνωστικός έλεγχος αμεα = αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, ARB = ανταγωνιστής των υποδοχέων αγγειοτασίνης, AVP = αργινίνη-βαζοπρεσίνη, BNP = Β-νατριουρητικό πεπτίδιο, BUN = άζωτο ουρίας αίματος, CRP = C-αντιδρώσα πρωτεΐνη, egfr = ρυθμός σπειραματικής διήθησης, MRA = ανταγωνιστές των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών, ΜΣΑ = μη-στεροειδή αντιφλεγμονώδη. 9

12 Η διαθωρακική ηχωκαρδιογραφία αποτελεί θεμελιώδη εξέταση στη διερεύνηση ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια. Η κυριότερη ηχωκαρδιογραφική μέτρηση, από την άποψη του καθορισμού του θεραπευτικού πλάνου, είναι το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας (ΚΕ), το οποίο θα πρέπει να προσδιορίζεται σε κάθε ασθενή με καρδιακή ανεπάρκεια. ΚΕ πάνω από 50% θεωρείται φυσιολογικό. Οι κλινικές μελέτες που αφορούν ασθενείς με ΚΑμΚΕ (συστολική καρδιακή ανεπάρκεια) περιλαμβάνουν συνήθως ασθενείς με ΚΕ ίσο ή μικρότερο από 40% (συχνότερα ίσο ή μικρότερο από 35%). Οι λίγες μέχρι τώρα κλινικές μελέτες που αφορούν ασθενείς με ΚΑδΚΕ (διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια) περιλαμβάνουν ασθενείς με ΚΕ >40% (μία μελέτη) ή τουλάχιστον 45% (δύο κλινικές μελέτες). Άλλες απεικονιστικές εξετάσεις οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν εκλεκτικά με βάση την ένδειξή τους, τη διαθεσιμότητα αλλά και την ειδικότητά τους είναι η διοισοφάγειος ηχωκαρδιογραφία (πχ. για διάγνωση βαλβιδοπαθειών), η στρες ηχωκαρδιογραφία (πχ. για τον προσδιορισμό της ύπαρξης μυοκαρδιακής ισχαιμίας και της ύπαρξης βιώσιμου μυοκαρδίου), η μαγνητική τομογραφία καρδιάς (πχ. σε υποψία συγγενούς καρδιοπάθειας, διηθητικού νοσήματος), το σπινθηρογράφημα καρδιάς (για τον προσδιορισμό της ύπαρξης μυοκαρδιακής ισχαιμίας και της ανίχνευσης της ύπαρξης βιώσιμου μυοκαρδίου) και η στεφανιαία αγγειογραφία (σε ασθενείς υποψήφιους για θεραπεία επαναιμάτωσης). Άλλες εξετάσεις που μπορεί να γίνουν εκλεκτικά είναι: ο καρδιακός καθετηριασμός και η λήψη ενδομυοκαρδιακής βιοψίας (πχ σε υποψία ύπαρξης διηθητικού νοσήματος), η δοκιμασία κόπωσης, ο γενετικός έλεγχος και η συνεχής καταγραφή του ηλεκτροκαρδιογραφήματος με Holter ρυθμού. Στον παρακάτω αλγόριθμο παρουσιάζονται δύο διαφορετικές διαγνωστικές προσεγγίσεις μια βασιζόμενη στην ηχωκαρδιογραφία και μια βασιζόμενη στα επίπεδα των νατριουρετικών πεπτιδίων και το ΗΚΓφημα 12 απαγωγών- για την αρχική διαγνωστική προσέγγιση των ασθενών με υποψία καρδιακής ανεπάρκειας τόσο σε εξωτερικούς/νοσηλευόμενους ασθενείς, όσο και σε ασθενείς σε οξεία φάση της νόσου. Χαμηλά επίπεδα νατριουρετικών πεπτιδίων απομακρύνουν από τη διάγνωση της καρδιακής ανεπάρκειας, ειδικά επί ύπαρξης φυσιολογικού ΗΚΓφήματος. Η ηχωκαρδιογραφία πιθανόν να μην χρειάζεται σε εξωτερικούς ασθενείς με φυσιολογικά επίπεδα νατριουρετικών πεπτιδίων και φυσιολογικό ΗΚΓφημα. Εντούτοις, «ψευδώς αρνητικά» αποτελέσματα μπορεί να παρατηρηθούν ειδικά σε ασθενείς με ΚΑδΚΕ και μετά από χορήγηση θεραπείας. 10

13 Εικόνα 1. ιαγνωστικό διάγραµµα ροής για ασθενείς µε υποψία καρδιακής ανεπάρκειας-απεικονίζονται δύο διαφορετικές εναλλακτικές προσεγγίσεις: «πρώτα η ηχωκαρδιογραφία» (µπλε) και «πρώτα το νατριουρητικό πεπτίδιο» (κόκκινο) Υποψία καρδιακής ανεπάρκειας Οξεία εµφάνιση ΗΚΓφηµα Ακτινογραφία θώρακος Μη οξεία εµφάνιση ΗΚΓφηµα Πιθανώς ακτινογραφία θώρακος Ηχωκαρδιογραφία ΒΝΡ/ΝΤ-proBNP* ΒΝΡ/ΝΤ-proBNP* Ηχωκαρδιογραφία Φυσιολογικό ΗΚΓ και ΝΤ-proBNP <300 pg/ml ή ΒΝΡ <100 pg/ml Παθολογικό ΗΚΓ ή ΝΤ-proBNP 300 pg/ml b ή ΒΝΡ 100 pg/ml b Παθολογικό ΗΚΓ ή ΝΤ-proBNP 125 pg/ml a ή ΒΝΡ 35 pg/ml a Φυσιολογικό ΗΚΓ και ΝΤ-proBNP <125 pg/ml ή ΒΝΡ <35 pg/ml Μάλλον απίθανη η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας c Ηχωκαρδιογραφία Μάλλον απίθανη η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας c Επί επιβεβαίωσης της καρδιακής ανεπάρκειας, προσδιορισµός της αιτιολογίας και έναρξη κατάλληλης θεραπείας *Επί οξείας κατάστασης, το MR-proANP µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί (τιµή όριο 120 pmol/l, δηλαδή εάν <120 pmol/l = µάλλον απίθανη η ύπαρξη καρδιακής ανεπάρκειας). ΒΝΡ= Β-νατριουρητικό πεπτίδιο, ΗΚΓ = ηλεκτροκαρδιογράφηµα a Οι τιµές όρια αποκλεισµού των νατριουρητικών πεπτιδίων έχουν επιλεγεί έτσι, ώστε να ελαχιστοποιείται η πιθανότητα ψευδώς αρνητικών αποτελεσµάτων µε ταυτόχρονη µείωση των µη απαραίτητων παραποµπών για ηχωκαρδιογραφία. b Άλλες αιτίες αύξησης των επιπέδων των νατριουρητικών πεπτιδίων επί οξείας κατάστασης είναι το οξύ στεφανιαίο σύνδροµο, οι κολπικές ή κοιλιακές αρρυθµίες, η πνευµονική εµβολή και η χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια µε αυξηµένη πίεση των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων, η νεφρική ανεπάρκεια και η σήψη. Άλλες αιτίες αύξησης των επιπέδων των νατριουρητικών πεπτιδίων σε µη οξείες καταστάσεις είναι: µεγάλη ηλικία (>75 έτη), κολπικές αρρυθµίες, υπερτροφία της αριστερής κοιλίας, χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια και χρόνια νεφρική νόσος. c Τα επίπεδα των νατριουρητικών πεπτιδίων µπορεί να µειωθούν επί εφαρµογής κατάλληλης θεραπείας, ενώ µπορεί να µην παρουσιάζουν σηµαντική αύξηση σε ασθενείς µε διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια. d Βλέπε πλήρεις κατευθυντήριες οδηγίες και τον Πίνακα 3. 11

14 4. Θεραπεία της ΚΑμΚΕ (συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας) Στόχος της θεραπείας είναι η ανακούφιση των σημείων και συμπτωμάτων της νόσου, η πρόληψη των εισαγωγών στο νοσοκομείο και η βελτίωση της επιβίωσης. 4α. Φαρμακευτική θεραπεία Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η φαρμακευτική θεραπεία που θα πρέπει να εφαρμόζεται σε όλους τους ασθενείς με συμπτωματική συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (ασθενείς σε λειτουργική κλάση II έως IV κατά ΝΥΗΑ). Όλοι οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν αμεα (ή ARB επί δυσανεξίας στα αμεα) και β αποκλειστή, εκτός εάν υπάρχει δυσανεξία στο φάρμακο ή αντένδειξη στη χορήγησή του. Ασθενείς με επίμονη συμπτωματολογία και συστολική δυσλειτουργία θα πρέπει πλέον της παραπάνω θεραπείας να λαμβάνουν και MRA, εκτός εάν υπάρχει δυσανεξία στο φάρμακο ή αντένδειξη στη χορήγησή του. Φαρμακευτική θεραπεία ενδεικνυόμενη σε δυνητικά όλους τους συμπτωματικούς ασθενείς (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) με συστολική καρδιακή ανεπάρκεια Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Συστήνεται η χορήγηση αμεα ως επιπρόσθετη αγωγή στη χορήγηση β-αποκλειστή σε όλους τους ασθενείς με ΚΕ 40% προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου Ι Α θανάτου. Συστήνεται η χορήγηση β-αποκλειστή ως επιπρόσθετη αγωγή στη χορήγηση αμεα (ή ARB επί δυσανεξίας του αμεα) σε όλους τους ασθενείς με ΚΕ 40% προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω Ι Α καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου. Η χορήγηση MRA συστήνεται σε όλους τους ασθενείς με επιμονή της κλινικής συμπτωματολογίας (λειτουργική κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) και ΚΕ 35%, παρά την θεραπευτική αγωγή με αμεα (ή ARB επί δυσανεξίας σε αμεα) και β-αποκλειστή, προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου. Ι Α αμεα = αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, ARB = αποκλειστής των υποδοχέων της αγγειοτασίνης, MRA = αποκλειστής των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης Η χρήση στην κλινική πράξη των φαρμακευτικών αυτών θεραπειών περιγράφεται στους πίνακες του διαδικτυακού συμπληρωματικού υλικού του πλήρους κειμένου των κατευθυντηρίων οδηγιών του 2012 στη διεύθυνση: acute-chronic-heart-failure.aspx 12

15 Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι θεραπευτικές επιλογές με λιγότερο βέβαια αποτελέσματα, οι οποίες απευθύνονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών. Άλλες θεραπευτικές επιλογές με λιγότερα οφέλη σε ασθενείς με συμπτωματική συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b ARB Η χρήση τους συστήνεται προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρόωρου θανάτου σε ασθενείς με ΚΕ 40% οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν τη χορήγηση I A αμεα λόγω βήχα (οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και β-αποκλειστή και MRA) Η χρήση τους συστήνεται προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με ΚΕ 40% και επίμονη συμπτωματολογία (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ), παρά τη χορήγηση αμεα και I A β-αποκλειστή, οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν τη χορήγηση MRA. c Ιβαμπραδίνη Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και με ΚΕ 35%, με καρδιακή συχνότητα 70 σφύξεις/λεπτό και επίμονη συμπτωματολογία (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ), παρά τη χορήγηση IIa B β-αποκλειστή στην βέλτιστη δοσολογία (ή στη μέγιστη δυνατή ανε- κτή δόση κάτω από τα επίπεδα της βέλτιστης δόσης), αμεα (ή ARB) και ενός MRA (ή ARB). d Μπορεί να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και με ΚΕ 35%, με καρδιακή συχνότητα 70 σφύξεις/λεπτό, στους οποίους IIb C δεν μπορούν να χορηγηθούν β-αποκλειστές. Οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και έναν αμεα (ή ARB) και ένα MRA (ή ARB). d Διγοξίνη Μπορεί να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και με ΚΕ 45%, οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν τη χορήγηση β-αποκλειστή (η ιβαμπραδίνη αποτελεί εναλλακτική λύση στους ασθενείς IIb B με καρδιακή συχνότητα 70 σφύξεις/λεπτό). Οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και έναν αμεα (ή ARB) και ένα MRA (ή ARB). Μπορεί να λαμβάνεται υπόψη προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας σε ασθενείς με ΚΕ 45% και επιμονή της κλινικής τους συμπτωματολογίας (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) παρά τη θεραπεία με β-αποκλειστή, αμεα (ή ARB) και MRA (ή ARB). IIb B 13

16 14 Άλλες θεραπευτικές επιλογές με λιγότερα οφέλη σε ασθενείς με συμπτωματική συστολική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b H-ISDN Η χρήση της μπορεί να εξετάζεται σαν εναλλακτική στους αμεα ή τους ARB επί δυσανεξίας και στις δύο παραπάνω κατηγορίες, σε ασθενείς με ΚΕ 45% και διατεταμένη αριστερή κοιλία (ή ΚΕ 35%), προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου IIb B θανάτου Οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν επιπρόσθετα και β-αποκλειστή και ένα MRA Η χρήση τους μπορεί να εξετάζεται σε ασθενείς με ΚΕ 45% και διατεταμένη αριστερή κοιλία (ή ΚΕ 35%) και επιμονή της κλινικής τους συμπτωματολογίας (κλάση ΙΙ έως IV κατά ΝΥΗΑ) παρά τη θεραπεία με IIb B β-αποκλειστή, αμεα (ή ARB) και MRA (ή ARB), προς μείωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και πρόωρου θανάτου. Η χρήση σκευασμάτων ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων e μπορεί να εξετάζεται προς μείωση του κινδύνου θανάτου και νοσηλείας λόγω καρδιαγγειακού συμβάματος σε ασθενείς που IIb B λαμβάνουν β-αποκλειστή, αμεα (ή ARB) και MRA (ή ARB). αμεα = αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης, ARB = αποκλειστής των υποδοχέων της αγγειοτασίνης, MRA = αποκλειστής των υποδοχέων των αλατοκορτικοειδών, H-ISDN =υδραλαζίνη και δινιτρικός ισοσορβίτης, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης. c Στην μελέτη CHARM-Added, η καντεσαρτάνη μείωσε επίσης την καρδιαγγειακή θνητότητα. d Ο ευρωπαϊκός οργανισμός φαρμάκων έχει εγκρίνει τη χορήγηση ιβαμπραδίνης σε ασθενείς με καρδιακή συχνότητα 75 σφύξεις/λεπτό. e Τα σκευάσματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη GISSI-HF, στην οποία δεν υπήρχε όριο στη τιμή του κλάσματος εξώθησης. Διουρητικά Παρά το γεγονός ότι η θεραπεία με διουρητικά δεν οδηγεί σε μείωση της θνητότητας ή των νοσηλειών λόγω της καρδιακής ανεπάρκειας, εντούτοις, αυτά δρουν ανακουφιστικά στη δύσπνοια των ασθενών και το οίδημα και αποτελούν σημαντικά εργαλεία στην αντιμετώπιση της ΚΑμΚΕ (και της ΚΑδΚΕ). Στόχος είναι η χορήγηση της ελάχιστης δυνατής δόσης με σκοπό την αποκατάσταση και συντήρηση του ιδεατού όγκου υγρών (το «ξηρό βάρος» των ασθενών). Η συνδυαστική διουρητική θεραπεία μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι απαραίτητη (συνηθέστερα σε προσωρινή βάση) προς επίτευξη των παραπάνω στόχων, κυρίως σε ασθενείς με σοβαρού βαθμού καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική δυσλειτουργία ή συνδυασμό των παραπάνω. Η χρήση των διουρητικών στην κλινική πράξη περιγράφεται αναλυτικά στον πίνακα 15 και στο διαδικτυακό συμπληρωματικό υλικό του πλήρους κειμένου των κατευθυντήριων οδηγιών για την καρδιακή ανεπάρκεια. 4β. Θεραπεία με τοποθέτηση συσκευών, χειρουργική θεραπεία ή μεταμόσχευση Η τοποθέτηση εμφυτεύσιμου απινιδωτή (ICD) ενδείκνυται σε επιλεγμένους ασθενείς για τη πρωτογενή και τη δευτερογενή πρόληψη του αιφνιδίου θανάτου.

17 Συστάσεις για τη χρήση εμφυτεύσιμου απινιδωτή σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Δευτερογενής πρόληψη Η εμφύτευση ICD ενδείκνυται σε ασθενείς με κοιλιακές αρρυθμίες που προκαλούν αιμοδυναμική αστάθεια, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν I A για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου αιφνιδίου θανάτου. Πρωτογενής πρόληψη Η εμφύτευση ICD συστήνεται σε ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (κλάση ΝΥΗΑ ΙΙ-ΙΙΙ) και ΚΕ 35% παρά την εφαρμογή της βέλτιστης φαρμακευτικής θεραπείας για 3 μήνες, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου αιφνιδίου θανάτου (i) Ισχαιμικής αιτιολογίας και >40 μέρες μετά από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου Ι Α (ii) Μη ισχαιμικής αιτιολογίας Ι B ICD = εμφυτεύσιμος απινιδωτής, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης. Η θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού (CRT) έχει ένδειξη στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και φλεβοκομβικό ρυθμό με ευρύ QRS, επιμονή των συμπτωμάτων (λειτουργική κλάση ΙΙ-IV κατά ΝΥΗΑ) και μειωμένο κλάσμα εξώθησης παρά την βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία, προς βελτίωση της συμπτωματολογίας, μείωση των νοσηλειών και βελτίωση της επιβίωσης. Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με ισχυρή ένδειξη - ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και λειτουργική κλάση ΙΙΙ κατά ΝΥΗΑ και εξωτερικούς ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κλάσης IV και μειωμένο κλάσμα εξώθησης παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b LBBB μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT-P/CRT-D συνιστάται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 120 ms, μορφολογία QRS τύπου LBBB και ΚΕ 35%, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν I A για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου Μη-LBBB μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT-P/CRT-D πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 150 ms, ανεξάρτητα από τη μορφολογία του συμπλέγματος QRS και ΚΕ 35%, οι IIa A οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου CRT-D = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με απινιδωτή, CRT-P = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με βηματοδότηση, LBBB = αποκλεισμός αριστερού σκέλους, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης 15

18 16 Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με ισχυρή ένδειξη - ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και λειτουργική κλάση ΙΙ κατά ΝΥΗΑ και μειωμένο κλάσμα εξώθησης παρά τη βέλτιστη φαρμακευτική θεραπεία Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b LBBB μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT και κατά προτίμηση με CRT-D συνιστάται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 130 ms, μορφολογία QRS τύπου LBBB και ΚΕ 30%, οι I A οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου μη-lbbb μορφολογία QRS Η θεραπεία με CRT και κατά προτίμηση με CRT-D πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με φλεβοκομβικό ρυθμό και διάρκεια του συμπλέγματος QRS 150 ms, ανεξάρτητα από τη μορφολογία του συμπλέγματος IIa A QRS και ΚΕ 30%, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου για νοσηλεία λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και του κινδύνου πρώιμου θανάτου CRT-D = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με απινιδωτή, LBBB = αποκλεισμός αριστερού σκέλους, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης, a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης Οι ασθενείς με αποκλεισμό αριστερού σκέλους φαίνεται ότι είναι αυτοί που επωφελούνται περισσότερο, ενώ τα οφέλη στους ασθενείς με αποκλεισμό του δεξιού σκέλους παραμένουν αβέβαια. Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με αβέβαιη ένδειξη- ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ-IV κατά ΝΥΗΑ) και μειωμένο ΚΕ παρά τη βέλτιστη θεραπευτική αγωγή και σε κολπική μαρμαρυγή ή με ενδείξεις συμβατικής βηματοδότησης Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Ασθενείς με μόνιμη κολπική μαρμαρυγή Η θεραπεία με CRT-P/CRT-D συνιστάται σε ασθενείς σε λειτουργική κλάση ΙΙΙ ή σε εξωτερικούς ασθενείς σε κλάση IV κατά ΝΥΗΑ, με διάρκεια QRS 120 ms και ΚΕ 35%, οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου περαιτέρω επιδείνωσης της καρδιακής τους ανεπάρκειας, εάν: Ο ασθενής χρήζει βηματοδότησης λόγω εγγενούς βραδείας κοιλιακής συχνότητας Ο ασθενής χρήζει βηματοδότησης λόγω κατάλυσης του κολποκοιλιακού κόμβου Ο ασθενής παρουσιάζει κοιλιακό ρυθμό 60 σφύξεις/ λεπτό στην ηρεμία και 90 σφύξεις/λεπτό στην άσκηση IIb IIa IIb C B C

19 Συστάσεις για τη χρήση CRT σε ασθενείς με αβέβαιη ένδειξη- ασθενείς με συμπτωματική καρδιακή ανεπάρκεια (λειτουργική κλάση ΙΙ-IV κατά ΝΥΗΑ) και μειωμένο ΚΕ παρά τη βέλτιστη θεραπευτική αγωγή και σε κολπική μαρμαρυγή ή με ενδείξεις συμβατικής βηματοδότησης Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Ασθενείς με ενδείξεις συμβατικής βηματοδότησης και καμία άλλη ένδειξη για CRT Σε ασθενείς που αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση: Η τοποθέτηση CRT θα πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με λειτουργική κλάση ΙΙΙ ή ΙV κατά ΝΥΗΑ και ΚΕ 35%, ανεξάρτητα από τη διάρκεια του QRS, προς μείωση του κινδύνου επιδείνωσης της IIa C καρδιακής ανεπάρκειας Η τοποθέτηση CRT μπορεί να εξετάζεται σε ασθενείς με λειτουργική κλάση ΙΙ κατά ΝΥΗΑ και ΚΕ 35%, ανεξάρτητα από τη διάρκεια του QRS, προς μείωση του κινδύνου επιδείνωσης της καρδιακής IIb C ανεπάρκειας CRT-D = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με απινιδωτή, CRT-P = θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισμού με βηματοδότηση, ΚΕ = κλάσμα εξώθησης a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης Στη θεραπευτική αντιμετώπιση έχουν ακόμη θέση η επαναιμάτωση των στεφανιαίων, η χειρουργική αντιμετώπιση των βαλβιδοπαθειών και άλλων σχετικών ανατομικών παθολογικών καταστάσεων, η τοποθέτηση συσκευών υποβοήθησης της αριστερής κοιλίας και τέλος η μεταμόσχευση καρδιάς σε επιλεγμένους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου, όπως φαίνεται στους ακόλουθους πίνακες. Συστάσεις για επαναγγείωση του μυοκαρδίου σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και συστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Η CABG συστήνεται σε ασθενείς με στηθάγχη και σημαντική στένωση της αριστερής κύρια στεφανιαίας αρτηρίας, που πληρούν τα κριτήρια για χειρουργική αντιμετώπιση και οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν I C για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς μείωση του κινδύνου πρώιμου θανάτου. Η CABG συστήνεται σε ασθενείς με στηθάγχη και στεφανιαία νόσο δύο ή τριών αγγείων, συμπεριλαμβανομένης και της στένωσης της αριστερής πρόσθιας κατιούσας στεφανιαίας αρτηρίας, οι οποίοι πληρούν τα κριτήρια για χειρουργική αντιμετώπιση και οι οποίοι αναμένεται να επιβιώσουν για >1 έτος με καλή λειτουργική κατάσταση, προς ελάττωση του κινδύνου νοσηλείας λόγω καρδιαγγειακών συμβαμάτων και προς μείωση του κινδύνου πρώιμου καρδιαγγειακού θανάτου. I B 17

20 Συστάσεις για επαναγγείωση του μυοκαρδίου σε ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια και συστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας Συστάσεις Κλάση a Επίπεδο b Εναλλακτικά στη CABG: Η PCI μπορεί να θεωρηθεί εναλλακτική της CABG στις παραπάνω κατηγορίες των ασθενών, οι οποίο όμως είναι ακατάλληλοι για χειρουργική αντιμετώπιση. Ούτε η CABG αλλά ούτε και η PCI συστήνονται σε ασθενείς χωρίς στηθάγχη ΚΑΙ χωρίς βιώσιμο μυοκάρδιο. CABG = αορτοστεφανιαία παράκαμψη με χρήση μοσχεύματος, PCI = διαδερμική παρέμβαση στα στεφανιαία. a = κλάση ένδειξης, b = επίπεδο απόδειξης IIb III C C Ασθενείς που μπορεί να είναι υποψήφιοι Αντεν δείξεις Πίνακας 5. Μεταμόσχευση καρδιάς: ενδείξεις και αντενδείξεις Καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου με σοβαρή κλινική συμπτωματολογία, φτωχή πρόγνωση και απουσία άλλων εναλλακτικών θεραπευτικών επιλογών. Ασθενείς δραστήριοι, καλά ενημερωμένοι και συναισθηματικά σταθεροί. Ασθενείς ικανοί να ανταπεξέλθουν στις υψηλές απαιτήσεις της μετεγχειρητικής εντατικής θεραπείας. Ενεργός λοίμωξη Σοβαρή περιφερική αρτηριακή ή εγκεφαλική αγγειακή νόσος. Ενεργός κατάχρηση αλκοόλ ή φαρμακευτικών/ναρκωτικών ουσιών Ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε θεραπεία καρκίνου τη τελευταία πενταετία. Ενεργό πεπτικό έλκος. Πρόσφατο θρομβοεμβολικό επεισόδιο. Σημαντική νεφρική ανεπάρκεια (κάθαρση κρεατινίνης <50 ml/min). Σημαντικού βαθμού ηπατική ανεπάρκεια. Συστηματικό νόσημα με πολυοργανική συμμετοχή. Άλλες σοβαρές συννοσηρότητες με φτωχή πρόγνωση. Συναισθηματική αστάθεια ή ψυχικό νόσημα χωρίς θεραπεία. Σταθερά υψηλές πνευμονικές αγγειακές αντιστάσεις (>4-5 Wood και μέση διαπνευμονική κλίση πίεσης >15 mm Hg). 18

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ. Μαυρουδή Μελαχρινή Επιμελήτρια της ΓΚΚ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ. Μαυρουδή Μελαχρινή Επιμελήτρια της ΓΚΚ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Μαυρουδή Μελαχρινή Επιμελήτρια της ΓΚΚ Καρδιακή Ανεπάρκεια δεν είναι νόσος είναι σύνδρομο που προκαλείται από πολλές αιτίες συγκλίνει σε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Άσκηση Η-11: Δύσπνοια ταχυκαρδία οιδήματα κυάνωση Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Βασικά συμπτώματα καρδιαγγειακού Προκάρδιο άλγος Δύσπνοια Αίσθημα παλμών Συγκοπή Οίδημα Καταβολή,

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Οξείας και Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας. Σοφία Στ Χατζή Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, ΜΕΘ Κ/Δ, ΩΚΚ

Διαχείριση Οξείας και Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας. Σοφία Στ Χατζή Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, ΜΕΘ Κ/Δ, ΩΚΚ Διαχείριση Οξείας και Χρόνιας Καρδιακής Ανεπάρκειας Σοφία Στ Χατζή Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, ΜΕΘ Κ/Δ, ΩΚΚ Οι διαφοροποιήσεις επιγραμματικά 1. Νέος ορισμός και καινούρια ταξινόμηση της καρδιακής ανεπάρκειας.

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιακές αρρυθμίες. Βασίλης Μ. Σκέμπερης FESC. Γ Καρδιολογική Κλινική Α. Π.Θ.

Διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιακές αρρυθμίες. Βασίλης Μ. Σκέμπερης FESC. Γ Καρδιολογική Κλινική Α. Π.Θ. Διαγνωστική προσέγγιση και αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιακές αρρυθμίες Βασίλης Μ. Σκέμπερης FESC Γ Καρδιολογική Κλινική Α. Π.Θ. ΚΟΙΛΙΑΚΕΣ ΑΡΡΥΘΜΙΕΣ Πρώιμες κοιλιακές συστολές Μη εμμένουσα κοιλιακή ταχυκαρδία

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθµίες στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Β Κ.Κ. Γ.Ν.Θ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Αρρυθµίες στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Β Κ.Κ. Γ.Ν.Θ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Αρρυθµίες στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ Β Κ.Κ. Γ.Ν.Θ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο στη διάγνωση και στην αντιµετώπιση του εµφράγµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ. Η φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ. Η φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς 1 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η καρδιακή ανεπάρκεια προέρχεται από τη μειωμένη ικανότητα της καρδιάς να αντλεί αίμα, από και προς τον υπόλοιπο οργανισμό. Η σοβαρότητα της νόσου ποικίλει από ελαφριά, μέχρι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Σύμφωνα με τις πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC/ERS 2009 και ACCF/AHA 2009) προκειμένου να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Άνδρας 52 ετών. Χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Ιστορικό HCM χωρίς απόφραξη του χώρου εξόδου της αριστερής κοιλίας. Υπό ατενολόλη των 25mg.

Άνδρας 52 ετών. Χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Ιστορικό HCM χωρίς απόφραξη του χώρου εξόδου της αριστερής κοιλίας. Υπό ατενολόλη των 25mg. Άνδρας 52 ετών. Χωρίς προδιαθεσικούς παράγοντες. Ιστορικό HCM χωρίς απόφραξη του χώρου εξόδου της αριστερής κοιλίας. Υπό ατενολόλη των 25mg. Εισήχθη στην καρδιολογική κλινική για διερεύνηση πρόσθιου θωρακικού

Διαβάστε περισσότερα

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών

Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Dyslipidemia: Updated Guidelines Διαχείριση δυσλιπιδαιμιών Σπύρου Αλκέτα Θεοδώρα, Νοσηλεύτρια ΠΕ, Msc, Καρδιολογική Μονάδα Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο Οι κατευθυντήριες οδηγίες συνοψίζουν και αξιολογούν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Καρδιολογίας για Παθολόγους. Βαλβιδοπάθειες. Σταύρος Γαβριηλίδης Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ.

Μαθήματα Καρδιολογίας για Παθολόγους. Βαλβιδοπάθειες. Σταύρος Γαβριηλίδης Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ. Μαθήματα Καρδιολογίας για Παθολόγους Βαλβιδοπάθειες Σταύρος Γαβριηλίδης Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ. ΠΡΠ 13/11/2013 Κυριότερες βαλβιδοπάθειες Στένωση αορτής Ανεπάρκεια αορτής Οξεία Χρόνια Στένωση μιτροειδούς

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Κατευθυντήριες οδηγίες και ενημέρωση για την αντιμετώπιση της υπέρτασης Γ. ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Γ.Ν.Α. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία (ESC) και η Ευρωπαϊκή Εταιρεία της Υπέρτασης

Διαβάστε περισσότερα

24-26 January καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια

24-26 January καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια καρδία, αγγεία & αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια 24-26 January 2014 Under the Auspices: Hellenic Cardiovascular Research Society Organization: Κosmos Travel Venue: Divani Apollon Palace, Kavouri επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν. Ασκληπιείο Βούλας Καρδιολογική Κλινική Τακτικά Εξωτερικά Ιατρεία Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Πέμπτη 9-11πμ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση ηχωκαρδιογραφικών δεικτών και πρόκλησης κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια

Συσχέτιση ηχωκαρδιογραφικών δεικτών και πρόκλησης κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια Συσχέτιση ηχωκαρδιογραφικών δεικτών και πρόκλησης κοιλιακών αρρυθμιών σε ασθενείς με ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια Ε. Κανουπάκης, Μ. Βερνάρδος, Ι. Φανουργιάκης, Η. Μαυράκης, Ε. Κουβίδης, Κ. Ρούφας, Μ. Τουλουπάκη,

Διαβάστε περισσότερα

MID-RANGE EJECTION FRACTION. Αικατερίνη Αυγεροπούλου Διευθύντρια Ε.Σ.Υ Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α Ιπποκράτειο

MID-RANGE EJECTION FRACTION. Αικατερίνη Αυγεροπούλου Διευθύντρια Ε.Σ.Υ Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α Ιπποκράτειο MID-RANGE EJECTION FRACTION Αικατερίνη Αυγεροπούλου Διευθύντρια Ε.Σ.Υ Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α Ιπποκράτειο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις πρόσφατες οδηγίες της ESC διατυπώθηκε η άποψη ότι η διαφοροποίηση του κλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

Διουρητικά (Πίνακας 21)

Διουρητικά (Πίνακας 21) Διουρητικά (Πίνακας 21) Τα διουρητικά συνιστώνται σε ασθενείς µε ΚΑ και κλινικά σηµεία ή συµπτώµατα συµφόρησης. Κλάση Ι, επίπεδο απόδειξης Β Κύρια σηµεία Τα διουρητικά ανακουφίζουν από τα συµπτώµατα και

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό Νοσοκομείο Ασκληπιείο Βούλας Καρδιολογικό Τμήμα Διευθυντής Καθ. Αθ. Μανώλης ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

Γενικό Νοσοκομείο Ασκληπιείο Βούλας Καρδιολογικό Τμήμα Διευθυντής Καθ. Αθ. Μανώλης ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Γενικό Νοσοκομείο Ασκληπιείο Βούλας Καρδιολογικό Τμήμα Διευθυντής Καθ. Αθ. Μανώλης ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ 1 ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η καρδιακή ανεπάρκεια προέρχεται από τη μειωμένη ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Η-10: Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Άσκηση Η-10: Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Άσκηση Η-10: Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Καρδιακή ανεπάρκεια Ορισμός A condition in which the heart fails to discharge its contents adequately

Διαβάστε περισσότερα

WORKING GROUP OF ECHOCARDIOGRAPHY F.PARTHENAKIS

WORKING GROUP OF ECHOCARDIOGRAPHY F.PARTHENAKIS WORKING GROUP OF ECHOCARDIOGRAPHY F.PARTHENAKIS Η μελέτη της δεξιάς κοιλίας παραμένει μια πρόκληση με οποιοδήποτε απεικονιστικό μέσο. Η υπερηχογραφική μελέτη της ΔΕ κοιλίας πρέπει να γίνεται στην καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας

Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Καταγραφή ασθενών προσερχόµενων στο Τµήµα Επειγόντων Περιστατικών µε Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο σε νοσοκοµείο της Κεντρικής Ελλάδας Χρουµπ- Παπαβάιου Α., Πλακιάς Σ., Δεληγιάννης Γ., Τσατίρης Κ., Μπράχος

Διαβάστε περισσότερα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιστορικό εργαστηριακό προφίλ! Αθλητής, 17 ετών από 4ηµέρου αναφέρει εµπύρετο, οπισθοστερνικό

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΟΔΗΓΙΕΣ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΟΔΗΓΙΕΣ 8.7.2016 L 183/59 ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2016/1106 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 7ης Ιουλίου 2016 για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την άδεια οδήγησης (Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Καρδιακή ανεπάρκεια Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Ορισμός ΚΑ A condition in which the heart fails to discharge its contents adequately Thomas Lewis, 1933 A state in which the

Διαβάστε περισσότερα

ΘΤΡΕΟΕΙΔΙΚΑ ΥΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΓΙΩΡΓΟ ΜΙΙΦΡΟΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟ ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ

ΘΤΡΕΟΕΙΔΙΚΑ ΥΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΓΙΩΡΓΟ ΜΙΙΦΡΟΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟ ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΘΤΡΕΟΕΙΔΙΚΑ ΥΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ ΓΙΩΡΓΟ ΜΙΙΦΡΟΝΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟ ΚΕΝΣΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Θυρεοειδικές ορμόνες - δράσεις Οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν όλους τους ιστούς και τα οργανικά συστήματα στο σωμα

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή

Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Διερεύνηση στεφανιαίας νόσου σε ασυµπτωµατικό διαβητικό ασθενή Κωνσταντίνος Αζναουρίδης Επιµελητής Καρδιολογίας 1 η Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός Οδηγός Αντιμετώπισης Θαλασσαιμίας

Θεραπευτικός Οδηγός Αντιμετώπισης Θαλασσαιμίας ΚΑΡΔΙΑΚΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ Εισαγωγή Σκοπός Θεραπευτικός Οδηγός Αντιμετώπισης Θαλασσαιμίας Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των θαλασσαιμικών ασθενών, η πρόληψη των καρδιαγγειακών επιπλοκών ή η καθυστέρηση εμφάνισής

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Wednesday, March 4, 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ασθενείς με ΧΝΑ αποτελούν το 11% του

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας της καρδιάς

Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας της καρδιάς ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικά σχόλια Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ανατομίας και ιστολογίας της καρδιάς Συμφορητική καρδιακή νόσος: - Ορισμός, σχόλια για την αιτιοπαθογένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. Κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα ή προσδιορισμός νευροπεπτιδίων;

ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ. Κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα ή προσδιορισμός νευροπεπτιδίων; ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ Κλινική εξέταση, υπερηχογράφημα ή προσδιορισμός νευροπεπτιδίων; Αικατερίνη Αυγεροπούλου Διευθύντρια Ε.Σ.Υ Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιστατικό ατέρμονης ταχυκαρδίας με στενά QRS.

Περιστατικό ατέρμονης ταχυκαρδίας με στενά QRS. Περιστατικό ατέρμονης ταχυκαρδίας με στενά QRS. Δρ. Διονύσιος Θ. Καλπάκος Γενικός Αρχίατρος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ Δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Ιστορικό Ασθενής, 25 ετών, διακομίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΈς ΝΌΣΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΈς ΝΌΣΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΈς ΝΌΣΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΆ Αραγιάννης Δημήτριος Μονάδα Υπέρτασης Α Πανεπιστημιακή Καρδιολογική κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α. Καρδιά & παιδί. Αρχίζοντας από τη βρεφική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 26-28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΙΑΜΑ Τ. ΕΓΓΛΕΖΟΠΟΥΛΟΣ Κ. ΤΖΑΝΕΙΟ Γ.Ν. ΠΕΙΡΑΙΑ Tuesday, March 10, 15 Tuesday, March 10, 15 Δεν έχω καμία σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

της µιτροειδούς βαλβίδος

της µιτροειδούς βαλβίδος Πότε και πως θα αντιµετωπίσω επεµβατικά τον ασθενή µε ασυµπτωµατική ανεπάρκεια της µιτροειδούς βαλβίδος Αθανάσιος Τσούκας,, MD, FESC ιευθυντής Γ. Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΜΙΤΡΟΕΙ ΗΣ ΒΑΛΒΙ Α Αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΠΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΣΤΟ ΤΕΠ. Μ. Ντάγανου Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Δ/ντρια ΕΣΥ - ΝΝΘΑ

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΠΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΣΤΟ ΤΕΠ. Μ. Ντάγανου Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Δ/ντρια ΕΣΥ - ΝΝΘΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΠΟΨΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΕΜΒΟΛΗΣ ΣΤΟ ΤΕΠ Μ. Ντάγανου Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος Δ/ντρια ΕΣΥ - ΝΝΘΑ οξεία απόφραξη του πνευμονικού αρτηριακού δικτύου Χωρίς αγωγή θνητότητα 30% > 90%

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ AΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ AΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ AΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Αθήνα 1 η Φεβρουαρίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σήμα κινδύνου για την επικίνδυνη αύξηση της επίπτωσης της καρδιακής ανεπάρκειας με ταυτόχρονη μείωση του μέσου

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΓΙΑΝΝΑΚΟΣ, MD, PhD Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Γ Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ

ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Γενικό Νοσοκομείο Ασκληπιείο Βούλας Καρδιολογικό Τμήμα Διευθυντής Καθ. Αθ. Μανώλης ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ Ακανόνιστα ηλεκτρικά ερεθίσματα ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ 1 Κολπική μαρμαρυγή: μία συχνή πάθηση Η κολπική

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά συγκοπής και αξιολόγηση πρωτοκόλλου διερεύνησης συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας

Χαρακτηριστικά συγκοπής και αξιολόγηση πρωτοκόλλου διερεύνησης συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας Χαρακτηριστικά συγκοπής και αξιολόγηση πρωτοκόλλου διερεύνησης συγκοπικών επεισοδίων αγνώστου αιτιολογίας Α.Φωτογλίδης,Χ.Παπαδόπουλος,Ε.Παγκουρέλιας,Β.Κεφάλας,Μ.Παυλίδου,Κ.Ρώσσιος, Δ.Τάνος,Π.Κυριάκου,Μ.Μαυρουδή,Β.Σκέμπερης,Ν.Φραγκάκης,Β.Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΑ ΑΝΤΙΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑΚΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Βιβλιογραφική ενημέρωση Γεωργακόπουλος Παναγιώτης Ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α. ΚΑΤ Ως ΑΕΕ ορίζεται σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2016 DECLARATION OF INTEREST NONE (Not disclosures)

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική ανεπάρκεια μιτροειδούς. Μελαδίνης Βασίλειος Επικουρικός καρδιολόγος Γ.Ν.Ι «Γ.Χατζηκώστα»

Λειτουργική ανεπάρκεια μιτροειδούς. Μελαδίνης Βασίλειος Επικουρικός καρδιολόγος Γ.Ν.Ι «Γ.Χατζηκώστα» Λειτουργική ανεπάρκεια μιτροειδούς Μελαδίνης Βασίλειος Επικουρικός καρδιολόγος Γ.Ν.Ι «Γ.Χατζηκώστα» DISCLOSURES ΝΟΝΕ Άνδρας 68 ετών 1 μήνα μετά από ΟΕΜ με πρωτογενή PCI Οξύ πνευμονικό οίδημα Άνδρας 72

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις για ειδικευόμενους. Γ Ευθυμιάδης

Ερωτήσεις για ειδικευόμενους. Γ Ευθυμιάδης Ερωτήσεις για ειδικευόμενους Γ Ευθυμιάδης Ανδρας 61 ετών προσέρχεται με πόνο στο στήθος, εφίδρωση, αρτηριακή πίεση 90/60 mm Hg, και το παρακάτω ΗΚΓ. Ποια είναι η διάγνωση σας. 1. Διαχωρισμός της αορτής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Άννα Ιµπρισίµη, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Δάφνη Μαυροπούλου, ΤΕ Νοσηλεύτρια, Δ Παθολογική κλινική, ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» Ελένη Καλαϊτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΥΝΗΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ BRUGADA ΣΕ ΝΕΑΡΟ ΑΘΛΗΤΗ

ΑΣΥΝΗΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ BRUGADA ΣΕ ΝΕΑΡΟ ΑΘΛΗΤΗ ΑΣΥΝΗΘΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ BRUGADA ΣΕ ΝΕΑΡΟ ΑΘΛΗΤΗ Κ. Κοσκινάς, Σ. Παγκουρέλιας, Ι. Τσούνος, Ν. Φραγκάκης, Π. Γκελερής Γ Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ., ΠΓΝ Ιπποκράτειο Καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2017 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΑΚΚΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2017 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΑΚΚΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2017 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΛΑΚΚΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ NO CONFLICT OF INTEREST ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΗ 60 ΕΤΩΝ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΠΡΟΣΕΡΧΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, MSc ΓΝΑ <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>>

ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, MSc ΓΝΑ <<ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ>> ΑΝΔΡΙΑΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, MSc ΓΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Κολπική Μαρμαρυγή είναι μια από τις συχνότερες και σημαντικότερες μορφές αρρυθμίας. Χαρακτηρίζεται από κύματα που μεταδίδονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Ε.Σ.Υ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Ε.Σ.Υ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Ε.Σ.Υ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ! Συνυπάρχει στο 30% των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια.!

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Γ.Πατσουράκος Kαρδιολόγος Επιμελητής A Υπεύθυνος Μονάδας Εμφραγμάτων Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά

Νικόλαος Γ.Πατσουράκος Kαρδιολόγος Επιμελητής A Υπεύθυνος Μονάδας Εμφραγμάτων Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά Νικόλαος Γ.Πατσουράκος Kαρδιολόγος Επιμελητής A Υπεύθυνος Μονάδας Εμφραγμάτων Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά 1. Ιστορικό 2. Κλινική εξέταση 3. Εργαστηριακός έλεγχος Αιματολογικός Απεικονιστικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝΑΡΡΥΘΜΙΩΝΠΟΥΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΟΞΕΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ (Ο.Σ.Σ.) ΤΖΩΡΤΖ ΔΑΔΟΥΣ

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝΑΡΡΥΘΜΙΩΝΠΟΥΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΟΞΕΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ (Ο.Σ.Σ.) ΤΖΩΡΤΖ ΔΑΔΟΥΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝΑΡΡΥΘΜΙΩΝΠΟΥΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΟΞΕΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ (Ο.Σ.Σ.) ΤΖΩΡΤΖ ΔΑΔΟΥΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. Τµήµα Επιστήµης Διαιτολογίας Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο

Α' Καρδιολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών. Τµήµα Επιστήµης Διαιτολογίας Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Βραχυπρόθεσµη και µακροπρόθεσµη πρόγνωση Οξέος Στεφανιαίου Συνδρόµου ανάλογα µε τη βαρύτητα της νόσου: επιδηµιολογική µελέτη Hellenic Heart Failure study. Μ. Κούβαρη 1,2, Χ. Χρυσοχόου 1, Π. Αγγελόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

OΞΥ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΛΥΒΟΥ ΕΛΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ Τ.Ε.Π ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Α

OΞΥ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΛΥΒΟΥ ΕΛΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ Τ.Ε.Π ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Α OΞΥ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΟ ΟΙΔΗΜΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΛΥΒΟΥ ΕΛΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ Τ.Ε.Π ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Γ.Ν.Α Είναι η συσσώρευση υγρού στον διάµεσο ιστό και στις πνευµονικές κυψελίδες. Η συσσώρευση υγρού µπορεί να εµποδίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

εξουδετερώσει πλήρως;

εξουδετερώσει πλήρως; Καρδιαγγειακός Κίνδυνος από την Υπέρταση Τον έχετε εξουδετερώσει πλήρως; «Aυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ Φυσιολογικη αρτηριακή πίεση: ΣΑΠ < 120 mm Hg, ΔΑΠ < 80 mm Hg Προ-υπέρταση: ΣΑΠ 120-139 mm Hg, ΔΑΠ 80-89 mm Hg Στάδιο 1: ΣΑΠ 140-159 mm Hg, ΔΑΠ 90-99

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της διοισοφάγειας ηχωκαρδιογραφίας στην διαχείρηση ασθενών µε κολπική µαρµαρυγή

Η θέση της διοισοφάγειας ηχωκαρδιογραφίας στην διαχείρηση ασθενών µε κολπική µαρµαρυγή Η θέση της διοισοφάγειας ηχωκαρδιογραφίας στην διαχείρηση ασθενών µε κολπική µαρµαρυγή Χριστόδουλος Ε. Παπαδόπουλος, MD, PhD, FESC Λέκτορας Καρδιολογίας ΑΠΘ ΚΥΡΙΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Διοισοφάγειο έναντι διαθωρακικoύ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Φιλικά Φίλιππος Τρυποσκιάδης. Καθηγητής Καρδιολογίας Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής

Χαιρετισμός. Φιλικά Φίλιππος Τρυποσκιάδης. Καθηγητής Καρδιολογίας Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι, Θα ήθελα προσωπικά και εκπροσωπώντας την οργανωτική επιτροπή του Καρδιολογικού Συνεδρίου Κεντρικής Ελλάδος να σας προσκαλέσω στις 11-14 Οκτωβρίου 2012, στην πόλη της Λάρισας,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΕΤΙΚΟΓΛΟΥ MD PhD FESC ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Δ/ΝΤΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΔΙΑΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Το περικάρδιο αποτελείται από δύο πέταλα το

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ

Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Εισαγωγή Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί κοινή κατάληξη διαφόρων νοσολογικών οντοτήτων πως η υπέρταση, η ισχαιμία μυοκαρδίου, οι βαλβιδοπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

ARRYTHMIAS UPDATE 2016

ARRYTHMIAS UPDATE 2016 ARRYTHMIAS UPDATE 2016 Ασυμπτωματική εκτακτοσυστολική κοιλιακή αρρυθμία. Πρέπει να θεραπεύεται? ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΣ, MD Επιμελητής Α Τμήμα ΗΦΜελετών & Βηματοδότησης ΩΚΚ ΚΟΙΛΙΑΚΕΣ ΕΚΤΑΚΤΕΣ ΣΥΣΤΟΛΕΣ Επίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο

14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Οφέλη της προσθήκης της Ιβαµπραδίνης σε ασθενείς µε καρδιακή ανεπάρκεια και µειωµένο κλάσµα εξώθησης υπό βέλτιστη φαρµακευτική αγωγή. Καρβούνης, Β. Γραµµατικού,

Διαβάστε περισσότερα

Βαλβιδοπάθειες. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική & Β Καρδιολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Βαλβιδοπάθειες. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική & Β Καρδιολογική Κλινική ΕΚΠΑ Βαλβιδοπάθειες Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική & Β Καρδιολογική Κλινική ΕΚΠΑ Τύποι βαλβίδων Μηνοειδείς 3 πτυχές Αορτική, πνευμονική Κολποκοιλιακές 2 ή 3 γλωχίνες Μιτροειδής, τριγλώχινα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ Σύνταξη: Παυλίδης Αντώνης, Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Επιμέλεια: Χιωτέλης Ιωάννης, Νοσηλευτής

ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ Σύνταξη: Παυλίδης Αντώνης, Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Επιμέλεια: Χιωτέλης Ιωάννης, Νοσηλευτής ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ Σύνταξη: Παυλίδης Αντώνης, Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Επιμέλεια: Χιωτέλης Ιωάννης, Νοσηλευτής 1 COPYRIGHT

Διαβάστε περισσότερα

Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο

Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο 35ο Διεθνές Καρδιολογικό Συνέδριο Ξενοδοχείο Hilton Αθήνα Θετική επίδραση της ιβαμπραδίνης στη συμπαθητική υπερδραστηριότητα και την αρτηριακή σκληρότητα σε υπερτασικούς ασθενείς με μεταβολικό σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. Αγαπητοί/ές συνάδελφοι,

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ. Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, 1 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Η Β Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ. οργανώνει και φέτος, για πέμπτη συνεχή χρονιά, το ετήσιο συνέδριό της, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 60 Επιστημονικά πορίσματα Σύσταση της PRAC Ιστορικό Η ιβαμπραδίνη είναι παράγοντας μείωσης της καρδιακής συχνότητας ο οποίος δρα ειδικά στον φλεβοκόμβο χωρίς επίδραση

Διαβάστε περισσότερα