ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α"

Transcript

1 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Α 01/42

2 Χαρακτηριστικά του τοιχώµατος του γαστρεντερικού σωλήνα Το τοίχωµα του ΓΕΣ από έξω προς τα µέσα αποτελείται από τις εξής στιβάδες: 1. Ορογόνος υµένας 2. Επιµήκης Μυϊκή στιβάδα 3. Κυκλοτερής Μυϊκή στιβάδα 4. Υποβλεννογόνιος 5. Βλεννογόνος 02/42

3 Ο νευρικός έλεγχος της λειτουργίας του ΓΕΣ Ο ΓΕΣ διαθέτει αυτοτελές νευρικό σύστηµα, το εντερικό νευρικό σύστηµα, το οποίο ελέγχει τις κινήσεις και τις εκκρίσεις του Αποτελείται από δύο πλέγµατα: 1. Μυεντερικό πλέγµα ή πλέγµα του Auerbach: βρίσκεται µεταξύ επιµήκους και κυκλοτερούς µυϊκής Στιβάδας. Ελέγχει κυρίως τις κινήσεις 2. Υποβλεννογόνιο πλέγµα ή πλέγµα του Meissner: βρίσκεται στον υποβλεννογόνιο χιτώνα. Ελέγχει κυρίως τις εκκρίσεις και την αιµάτωση Το εντερικό νευρικό σύστηµα µπορεί να λειτουργεί αυτοτελώς, ωστόσο επηρεάζεται από το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα: το Παρασυµπαθητικό σύστηµα Ενεργοποίηση και αύξηση της δραστηριότητας το Συµπαθητικό σύστηµα Αναστέλλει τις λειτουργίες του ΓΕΣ 03/42

4 Λειτουργικές κινήσεις του ΓΕΣ 1. Προωθητικές κινήσεις: προωθούν την τροφή κατά µήκος του σωλήνα µε τη βοήθεια του µυεντερικού πλέγµατος Περισταλτισµός του εντέρου ο οποίος διεγείρεται από τη διάταση του 2. Κινήσεις ανάµιξης: αναδεύουν το περιεχόµενο του εντέρου διαρκώς 3. Επεξεργασία της τροφής: 3.1. Μάσηση µε τα δόντια 3.2. Κατάποση: α. Εκούσια φάση β. Φαρυγγική φάση (ακούσια) γ. Οισοφαγική φάση (ακούσια) Στόµαχος: α. Αποθήκευση µέχρι να προωθηθεί στον 12δάκτυλο β. Ανάµιξη µε γαστρικό υγρό µέχρι το σχηµατισµό χυλού γ. Βραδεία απόδοση της τροφής στο 12δάκτύλο 04/42

5 Επεξεργασία της τροφής 4. Λεπτό έντερο: α. Κινήσεις ανάµιξης και (β) Κινήσεις προώθησης Ειλεοκολική βαλβίδα: Παρακώλυση της παλινδρόµησης περιεχοµένου του τυφλού από το παχύ στο λεπτό έντερο 5. Παχύ έντερο: α. Απορρόφηση νερού και ηλεκτρολυτών από το χυµό β. Κατακράτηση των κοπρανώδων υλών µέχρι της αποβολής τους + Κινήσεις ανάµιξεις και προώθησης 6. Αφόδευση Η αποβολή των κοπράνων παρακωλύεται από τη τονική συστολή: α. του έσω σφικτήρα του πρωκτού λείες µυϊκές ίνες β. του έξω σφικτήρα του πρωκτού γραµµωτές µυϊκές ίνες Το αντανακλαστικό της αφόδευσης ενεργοποιείται µε την είσοδο των κοπράνων στο ορθό χάλαση έσω σφικτήρα Για να πραγµατοποιηθεί η αφόδευση πρέπει να υποστεί εκούσια χάλαση και ο έξω σφικτήρας 05/42

6 Έκκριση σιέλου Εκκρίνεται από τους σιελογόνους αδένες: α. Παρωτίδες β. Υπογνάθιοι γ. Υπογλώσσιοι + πολλοί µικροί στοµατικοί σιελογόνοι αδένες Έκκριση από αδένες του οισοφάγου Βλεννώδες έκκριµα που παρέχει λίπανση για την υποβοήθηση της κατάποσης Γαστρική έκκριση 1. Βλεννογόνοι αδένες Βλέννα 2. Οξιγόνοι (γαστρικοί αδένες) Υδροχλωρικό οξύ, Πεψινογόνο, ενδογενή παράγοντα και βλέννα 3. Πυλωρικοί αδένες Βλέννα και Πεψινογόνο καθώς και την ορµόνη γαστρίνη 06/42

7 Έκκριση παγκρεατικού υγρού 1. Πεπτικά ένζυµα: α. Πρωτεολυτικά ένζυµα: θρυψίνη, χυµοθρυψίνη και καρβόξυπολυπεπτιδάση, ελαστάσες και νουκλεάσες β. Παγκρεατική αµυλάση γ. Παγκρεατική λιπάση 2. Έκκριση διαλύµατος διττανθρακικού νατρίου Εκκρίνονται µε εκφορητικούς πόρους παγκρεατικός πόρος χοληδόχο πόρο εκβολή στο 12δάκτυλο, στο φύµα του Vater Έκκριση χολή Εκκρίνεται από το ήπαρ και 1. Συµµετέχει στην πέψη και απορρόφηση του λίπους χάρη στα χολικά οξέα που περιέχει (γαλακτωµατοποίηση) 2.Απαλλάσσουν το αίµα από άχρηστα προϊόντα του µεταβολισµού όπως η χολερυθρίνη (προϊόν καταβολισµού της αιµοσφαιρίνης) και η χοληστερόλη 07/42

8 Εκκρίσεις λεπτού εντέρου 1.Έκκριση βλέννας από τους αδένες του Brunner 2. Έκκριση εντερικού υγρού από τις κρύπτες του Lieberkuhn Τα επιθηλιακά κύτταρα του βλεννογόνου περιέχουν πεπτικά ένζυµα: 1. Πεπτιδάσες για τη διάσπαση πεπτιδίων προς αµινοξέα 2. Σακχαράση, Μαλτάση, Ισοµαλτάση και Λακτάση, για τη διάσπαση των δισακχαριτών σε µονοσακχαρίτες 3. Εντερική λιπάση για τη διάσπαση του λίπους σε γλυκερόλη και λιπαρά οξέα Εκκρίσεις παχέος εντέρου 1. Έκκριση βλέννας από τις κρύπτες του Lieberkuhn 2. Έκκριση νερού και ηλεκτρολυτών από ερεθισµό του βλεννογόνου 08/42

9 Εισαγωγή Οι θρεπτικές ουσίες του οργανισµού διακρίνονται σε: α. Υδατάνθρακες, β. Λιπίδια και γ. Πρωτεΐνες Πέψη υδατανθράκων Τα τρία είδη υδατανθράκων που προσλαµβάνονται µε τη τροφή είναι: 1. Σακχαρόζη ΣΑΚΧΑΡΑΣΗ Φρουκτόζη και γλύκόζη 2. Λακτόζη ΛΑΚΤΑΣΗ Γαλακτόζη και γλυκόζη 3. ιάφορα άµυλα ΠΤΥΑΛΙΝΗ + ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ Μαλτόζη ΜΑΛΤΑΣΗ Γλυκόζη Πέψη των λιπών Λίπος Γαλακτωµατοποίηση του λίπους από τα χολικά οξέα Γαλακτωµατοποιηµένο λίπος (Τριγλυκερίδια) ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΗ ΛΙΠΑΣΗ ελεύθερα λιπαρά οξέα και µονογλυκερίδια (γλυκερόλη) Πέψη πρωτεϊνών Πρωτεΐνες ΠΕΨΙΝΗ Πρωτεόζες+Πεπτόνες+Πολυπεπτίδια ΘΡΥΨΙΝΗ-ΧΥΜΟΘΡΥΨΙΝΗ-ΚΑΡΒΟΞΥΠΟΛΥΠΕΠΤΙ ΑΣΗ-ΠΡΟΕΛΑΣΤΑΣΗ πολυπεπτίδια και αµινοξέα 09/42

10 Απορρόφηση από το λεπτό έντερο 1. Υδατάνθρακες 2. Λίπη 3. Αµινοξέα 5. Νερό 6. Ιόντα (νάτριο, χλώριο, ασβέστιο Απορρόφηση από το παχύ έντερο - Απορρόφηση νερού (1500ml/24h) και ηλεκτρολυτών (νάτριο, χλώριο) - Έκκριση διττανθρακικών ιόντων - Σχηµατισµός κοπράνων 10/42

11 Γαστρίτιδα Φλεγµονή του βλεννογόνου του στοµάχου Πεπτικό έλκος ιάβρωση του βλεννογόνου του ΓΕΣ, µε την επίδραση του γαστρικού υγρού υσαπορρόφηση από το λεπτό έντερο Στεατόρροια Η ελάττωση της απορρόφησης των θρεπτικών ουσιών από το λεπτό έντερο Πχ Κοιλιοκάκη: οφείλεται στην τοξική επίδραση της γλουτένης η οποία περιέχεται σε σπόρους δηµητριακών (σιτάρι και σίκαλη) υσκοιλιότητα Η βραδύτερη από τη φυσιολογική µετακίνηση των κοπράνων κατά µήκος του παχέος εντέρου ιάρροια Προκαλείται από µεγάλη ταχύτητα µετακίνησης των κοπράνων κατά µήκος του παχέος εντέρου Εµετός Ο τρόπος µε τον οποίο η άνω γαστρεντερική οδός απαλλάσσεται από το περιεχόµενο της 11/42

12 ATP ATP = Τριφωσφορική Αδενοσίνη Ένωση Αδενίνης, Ριβόζης και τριών Φωσφορικών ριζών, µε δεσµούς υψηλής ενέργειας Απώλεια κάθε φωσφορικής ρίζας αποδίδει ενέργεια θερµίδες ΑΤΡ ΑDP θερµίδες AMP θερµίδες Μονοσακχαρίτες Τα τελικά προϊόντα της πέψης των υδατανθράκων είναι: 1. Γλυκόζη 2. Φρουκτόζη 3. Σακχαρόζη (Φρουκτόζη + Γλυκόζη) Μετά την απορρόφηση από το έντερο µε διευκολυνόµενη διάχυση, µεταφέρονται στο ήπαρ µε την πυλαία φλέβα. Εκεί, µετατρέπονται όλοι οι µονοσακχαρίτες σε γλυκόζη και έπειτα µεταφέρονται σε ολόκληρο τον οργανισµό 12/42

13 Ινσουλίνη Παράγεται από τα β-κύτταρα του παγκρέατος και αυξάνει τον ρυθµό µεταφοράς της γλυκόζης διαµέσου της κυτταρικής µεµβράνης, στο 10πλάσιο ή και περισσότερο Φωσφορυλίωση της γλυκόζης: Η σύνδεση της γλυκόζης µε φωσφορική ρίζα, µετά την είσοδο της γλυκόζης στα κύτταρα Γλυκόζο-6-Φωσφορικό Γλυκογόνο: Η γλυκόζη που δεν χρησιµοποιείται για παραγωγή ενέργειας, πολυµερίζεται και αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ και στους µύες, υπό τη µορφή γλυκογόνου Γλυκογονογένεση: Η διαδικασία παραγωγής γλυκογόνου από γλυκόζη Γλυκογονόλυση:Η διάσπαση του γλυκογόνου για παραγωγή γλυκόζης Η γλυκογονόλυση ενεργοποιείται κυρίως από: 1. Επινεφρίνη (αδρεναλίνη) παράγεται στο µυελό των επινεφριδίων 2. Γλυκαγόνη παράγεται από τα α-κύτταρα του παγκρέατος 13/42

14 Απόδοση ενέργειας από τη γλυκόζη Με την πλήρη οξείδωση της γλυκόζης η οποία γίνεται στα µιτοχόνδρια, από κάθε γραµµοµόριο της παράγονται 38 γραµµοµόρια ΑΤΡ 1. Η διαδικασία ξεκινά µε τη γλυκόλυση: Γλυκόζη 2 µόρια Πυροσταφυλικού Οξέος Ακέτυλο-συνένζυµο Α -- Ενέργεια 2 µόρια ΑΤΡ 2. Κύκλος του Krebs ή του κιτρικού οξέως = CO2 και Υδρογόνο -- Ενέργεια 2 µόρια ΑΤΡ 3. Οξείδωση υδρογόνου -- Ενέργεια 34 µόρια ΑΤΡ --ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΑΠΟ ΟΣΗ: 38 µόρια ΑΤΡ που αποτελεί το 66%. Το υπόλοιπο 34% αποδίδεται ως θερµότητα Αναερόβια γλυκόλυση Σε περίπτωση που υπάρχει έλλειψη οξυγόνου, η διάσπαση της γλυκόζης σταµατά στη διάσπαση της γλυκόζης σε πυροσταφυλικό οξύ και στην παραγωγή µόνον 2 µορίων ΑΤΡ Το µεγαλύτερο µέρος του πυροσταφυλικού οξέος µετατρέπεται σε γαλακτικό οξύ το οποίο διέρχεται εύκολα από τα κύτταρα στον εξωκυττάριο χώρο 14/42

15 Γλυκονεογένεση Είναι η παραγωγή γλυκόζης από αµινοξέα και λίπη (γλυκερόλη) σε περίπτωση που δεν υπάρχουν αποθέµατα υδατανθράκων Η γλυκονεογένεση προάγεται από τη δράση της Φλοιοτρόπου ορµόνης (ACTH) που παράγεται από την υπόφυση και η οποία διεγείρει τον φλοιό των επινεφριδίων για παραγωγή Γλυκοκορτικοστεροειδών (κορτιζόλη) Γλυκόζη αίµατος Σε άτοµο που είναι νηστικό 3-4 ώρες, η γλυκόζη του αίµατος (γλυκόζη νηστείας) είναι περίπου 90mg/100ml Μετά από γεύµα πλούσιο σε υδατάνθρακες (µεταγευµατική γλυκόζη), φυσιολογικά δεν πρέπει να ξεπερνά τα 140mg/100ml Η ρύθµιση της γλυκόζης στο αίµα, γίνεται από τις ορµόνες ινσουλίνη και γλυκαγόνη 15/42

16 Τα λιπίδια του σώµατος Στην κατηγορία των λιπιδίων περιλαµβάνονται κυρίως: 1. Τριγλυκερίδια (ουδέτερα λίπη) 2. Φωσφολιπίδια 3.Χοληστερίνη Τα τριγλυκερίδια χρησιµοποιούνται κυρίως για την παροχή ενέργειας Βασική χηµική δοµή των τριγλυκεριδίων: 1.Τρία µόρια λιπαρού οξέος 2. Ένα µόριο γλυκερόλης Μεταφορά λιπιδίων στο αίµα Όλα σχεδόν τα λίπη απορροφούνται από το έντερο υπό µορφή χυλοµικρών µείζων θωρακικό πόρο φλεβικό αίµα Μεταφορά λιπαρών οξέων Σε περιπτώσεις που χρειάζεται η µεταφορά λίπους για απόδοση ενέργειας, αυτό γίνεται υπό µορφή ελεύθερων λιπαρών οξέων τα οποία συνδέονται µε µόρια λευκωµατίνης 16/42

17 Λιποπρωτεΐνες Οι λιποπρωτεΐνες παράγονται στο ήπαρ και αποτελούν το 95% των λιπιδίων του πλάσµατος. Αποτελούνται από: 1. Χοληστερίνη 2. Φωσφολιπίδια 3. Τριγλυκερίδια και 4. Πρωτεΐνη Εκτός από τα χυλοµικρά, µε βάση την πυκνότητα ταξινοµούνται: 1. Λιποπρωτεΐνες πολύ χαµηλής πυκνότητας (VLDL): 2. Λιποπρωτεΐνες χαµηλής πυκνότητας (LDL) «Κακή χοληστερίνη» 3. Λιποπρωτεΐνες υψηλής πυκνότητας (HDL) «Καλή χοληστερίνη» Αποθέµατα λίπους Μεγάλα ποσά λίπους αποθηκεύονται σε δύο ιστούς: 1. Λιπώδη ιστό (λιποαποθήκες) αποθήκευση τριγλυκεριδίων και παροχή θερµοµόνωσης 2. Ήπαρ 17/42

18 Παραγωγή ενέργειας από τριγλυκερίδια Τα λιπαρά οξέα διασπώνται σε ακέτυλο-συνένζυµο Α και οξειδώνονται (κύκλος του Krebs) στα µιτοχόνδρια, σχηµατίζονται ΑΤΡ (παραγωγή ενέργειας) Κάθε µόριο αποδίδει συνολικά 146 µόρια ΑΤΡ!!! Σύνθεση τριγλυκεριδίων από υδατάνθρακες Σε περίπτωση που οι υδατάνθρακες δεν χρησιµοποιηθούν άµεσα είτε για παραγωγή ενέργειας είτε για σχηµατισµό γλυκογόνου, µετατρέπονται στο ήπαρ σε τριγλυκερίδια και αποθηκεύονται στο λιπώδη ιστό Σύνθεση τριγλυκεριδίων από πρωτεΐνες Σε περίπτωση πρόσληψης περισσότερων πρωτεϊνών από αυτές που χρησιµοποιούνται από τους ιστούς, αυτές µετετρέπονται σε ακέτυλο-coa και κατόπιν σε τριγλυκερίδια 18/42

19 Ορµονική ρύθµιση λίπους Ορµόνες που κινοτοποιούν την χρησιµοποίηση του λίπους είναι: 1. Αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη (επινεφρίνη και νορεπινεφρίνη) 2. Φλοιοτρόπος (ACTH) 3. Γλυκοκορτικοστεροειδή 4. Αυξητική ορµόνη 5. Θυροξίνη Φωσφολιπίδια Οι τρεις κύριοι τύποι φωσφολιπιδίων είναι: (α) Λεκιθίνη, (β) Κεφαλίνη και (γ) Σφιγγοµυελίνη Χρησιµεύουν ως δοµικά στοιχεία µεµβρανών (κυτταρικής και ενδοκυττάριων µεµβρανών) Χοληστερίνη 1. Εξωγενής: προσλαµβάνεται µε τις τροφές 2. Ενδογενής: συντίθεται στο ήπαρ Χρησιµεύει επίσης ως δοµικό στοιχείο των µεµβρανών (κυτταρικής και ενδοκυττάριων µεµβρανών) 18/42

20 Αθηροµάτωση Η ανάπτυξη αθηρωµατωδών πλακών στην έσω επιφάνεια του τοιχώµατος των αρτηριών Περιέχουν µεγάλες ποσότητες χοληστερίνης ενώ όταν εναποτίθεται ασβέστιο (αποτιτανωµένες πλάκες), οι αρτηρίες γίνονται σκληρές αρτηριοσκλήρυνση στένωση αγγείων αλλά και σχηµατισµό θρόµβων Οι LDL λιποπρωτεϊνες όταν αθροίζονται στο αίµα εναποτίθενται στους ιστούς και στα τοιχώµατα των αρτηριών, «Κακή χοληστερίνη» Αντίθετα, οι HDL λιποπρωτεΐνες έχουν την ικανότητα να αποµακρύνουν τη χοληστερόλη από τους ιστούς, «Καλή χοληστερίνη» 20/42

21 Πρωτεΐνες Τα κύρια συστατικά των πρωτεϊνών είναι τα αµινοξέα (20 κύρια αµινοξέα), τα οποία απορροφούνται από το ΓΕΣ και συνδέονται µεταξύ τους µε πεπτιδικούς δεσµούς (πεπτιδική άλυσος) για να συνθέσουν πρωτεΐνες (και ως τέτοιες να αποθηκευτούν) Τα τρία κύρια είδη πρωτεΐνων του πλάσµατος είναι: 1. Λευκωµατίνες δηµιουργία κολλοειδωσµωτικής πίεσης 2. Σφαιρίνες ενζυµικές λειτουργίες και ανοσία 3. Ινωδογόνο σχηµατισµός θρόµβου και πήξη του αίµατος Πρωτεϊνοσύνθεση Η σύνθεση των πρωτεϊνών ρυθµίζεται από τα γονίδια των κυττάρων Παροχή ενέργειας Σε περιπτώσεις περίσσειας πρωτεΐνων, τα επιπλέον αµινοξέα διασπώνται για παραγωγή ενέργειας ή αποταµίευση λίπους (απαµίνωση). Κατά την απαµίνωση παράγεται αµµωνία η οποία αποµακρύνεται µε την µετατροπή σε ουρία στο ήπαρ Ηπατική ανεπάρκεια ηπατικό κώµα λόγω τοξικής δράσης στης ουρίας στον εγκέφαλο 21/42

22 ιαιτητική ισορροπία Η πρόσληψη τροφής πρέπει να είναι επαρκής για της ανάγκες του µεταβολισµού αλλά όχι να τις ξεπερνά ώστε να προκαλεί παχυσαρκία Ρύθµιση της πρόσληψης τροφής Πείνα: η επιθυµία πρόσληψης τροφής Όρεξη: αφορά την επιθυµία πρόσληψης συγκεκριµένης τροφής Κορεσµός: το αντίθετο της πείνας δηλαδή η εκπλήρωση του σκοπού της τροφής Παχυσαρκία Η αύξηση του σωµατικού βάρους λόγω πρόσληψης µεγαλύτερων ποσών ενέργειας από αυτά που χρειάζεται ο οργανισµός 22/42

23 Βιταµίνες Πρόκειται για οργανικές ενώσεις που χρειάζονται σε µικρά ποσά για την επιτέλεση του φυσιολογικού µεταβολισµού και που δεν µπορούν να παράγουν τα κύτταρα του σώµατος Βιταµίνη Α: χρησιµεύει στο σχηµατισµό των φωτοχηµικών ουσιών του αµφιβληστροειδούς (ροδοψίνη) Βιταµίνη Β1 Θειαµίνη: χρειάζεται για τον µεταβολισµό των υδατανθράκων και πολλών αµινοξέων Νιασίνη (Νικοτινικό οξύ): απαραίτητη για τη καλή λειτουργία των µυών, των αδένων και του ΚΝΣ Βιταµίνη Β2 Ριβοφλαβίνη: απαραίτητη για τη καλή λειτουργία του ΚΝΣ Βιταµίνη Β12: απαραίτητη για την αύξηση του σώµατος αλλά και για την παραγωγή-ωρίµανση των ερυθρών αιµοσφαιρίων Φυλλικό οξύ: απαραίτητο για τη σύνθεση του DNA και εποµένως για τον αναδιπλασιαµό των γονιδίων Βιταµίνη Β6 Πυριδοξίνη: απαραίτητη για το µεταβολισµό των πρωτεϊνών 23/42

24 Βιταµίνες Παντοθενικό οξύ: διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στο µεταβολισµό των κυττάρων Βιταµίνη C Ασκορβικό οξύ: απαραίτητη για το σχηµατισµό του κολλαγόνου και εποµένως για την αύξηση του υποδόριου ιστού, χόνδρου, οστού και δοντιών Ανεπάρκεια της προκαλεί σκορβούτο Βιταµίνη D: αυξάνει την απορρόφηση ασβεστίου από το ΓΕΣ και συµβάλει στην εναπόθεση του στα οστά Βιταµίνη Ε: έλλειψη της προκαλεί στειρότητα στους άνδρες (αντιστειρωτική ορµόνη) Βιταµίνη Κ: απαραίτητη για σύνθεση των παραγόντων πήξεως ΙΙ (προθροµβίνη), VII, IX και Χ. Συντίθεται από µικρόβια του παχέως εντέρου γι αυτό και µεγάλες δόσεις αντιβιοτικών δυνατών να προκαλέσουν ανεπάρκεια της 24/42

25 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΡΟΣ Β 25/42

26 Πεπτικό σύστηµα Αποτελείται: 1. ΓΕΣ: α. Στόµα β. Γλώσσα γ. όντια δ. Φάρυγγας ε. Οισοφάγος στ. Στοµάχι ζ. Λεπτό έντερο η. Παχύ έντερο 2. Αδένες: α. Σιαλογόνοι αδένες β. Ήπαρ (Χοληδόχος κύστη) γ. Πάγκρεας 26/42

27 27/42

28 Πεπτικό σύστηµα Περιτόναιο: Λεπτός υµένας που καλύπτει όργανα της κοιλιακής κοιλότητας Έλασσον επίπλουν: περιτοναϊκός υµένας που συνδέει το ήπαρ µε το στοµάχι Μείζον επίπλουν: αρχίζει από το στοµάχι και το 12δάκτυλο και καλύπτει τα έντερα 28/42

29 Πεπτικό σύστηµα Το περιτόναιο καλύπτει πλήρως: 1. Στοµάχι 2. Νήστιδα 3.Ειλεό 4.Εγκάρσιο κόλον Το περιτόναιο καλύπτει µερικώς: 1. Ήπαρ 2. Τυφλό 3. Ανιόν κόλο 4. Κατιόν κόλο 5.Μήτρα 29/42

30 Πεπτικό σύστηµα Οπισθοπεριτοναϊκός χώρος: 1. Νέφροι 2. Ουροδόχος κύστη 3. Πάγκρεας 4. 12δάκτυλο 5. Μεγάλα αγγεία της κοιλιάς 30/42

31 Πεπτικό σύστηµα Στόµα Στοµατική κοιλότητα 1. Οροφή: Σκληρά (οστέϊνη) και µαλθακή υπερώα-σταφυλή 2. Έδαφος: Γλώσσα 3. Πλάγια: Παρειές (µάγουλα) 31/42

32 Πεπτικό σύστηµα όντια Νεογιλοί: τα πρώτα και προσωρινά δόντια = 20 (2 κεντρικοί τοµείς, 2 πλάγιοι τοµείς, 2 κυνόδοντες και 4 γοµφίοι) Μόνιµα (6-13 ετών): 32 Εξωτερικά: Αδαµαντίνη = η σκληρότερη ουσία στο ανθρώπινο σώµα Εσωτερικά: Οδοντίνη και θεµέλιος (οστέϊνη) ουσία 32/42

33 Πεπτικό σύστηµα Φάρυγγας Σωλήνας που συνδέει στοµατική κοιλότητα µε οισοφάγο αλλά και ρινική κοιλότητα µε λάρυγγα Οισοφάγος Σωλήνας 30cm που φθάνει στο στοµάχι, λίγο κάτω από το διάφραγµα 33/42

34 Πεπτικό σύστηµα Στοµάχι Ασκός που χωρίζεται σε 4 µέρη: 1.Καρδιακή µοίρα 2. Θόλος 3. Σώµα 4. Πυλωρικό άντρο Πεπτικά υγρά: 1. Πεψίνη 2. Υδροχλωρικό οξύ 3. Βλεννα 4. Αντιαναιµικός παράγοντας 5. Ανόργανα άλατα 34/42

35 35/42

36 Πεπτικό σύστηµα Λεπτό έντερο Ελικώδης σωλήνας 7 µέτρων, από τον πυλωρό µέχρι το παχύ έντερο Τµήµατα: 1. 12δάκτυλο ->υποδέχεται τη χολή και τα παγκρεατικά υγρά 2. Νήστιδα 3. Ειλεός Χολή: Παράγεται στο ήπαρ και αποθηκεύεται στη χοληδόχο κύστη γαλακτοποίηση των λιπών Παγκρεατικά υγρά: πέψη λευκωµατινών, αµύλου και λίπους 36/42

37 Πεπτικό σύστηµα Παχύ έντερο Σωλήνας 1,5 µέτρα: 1. Τυφλό (δεξιό λαγόνιο βόθρο) -> Σκωληκοειδής απόφυση 2. Ανιόν κόλο 3. Εγκάρσιο κόλο 4. Κατιόν κόλο 5. Σιγµοειδές 6.Ορθό -> Πρωκτός 37/42

38 Πεπτικό σύστηµα Σιαλογόνοι αδένες 1. Παρωτίδα 2. Υπογνάθιος 3. Υπογλώσσιος Σίαλος 38/42

39 Πεπτικό σύστηµα Ήπαρ, χοληφόρα και χοληδόχος κύστη Ήπαρ Ο µεγαλύτερος αδένας του ανθρωπίνου σώµατος, µε δύο κύριους λοβούς, το δεξιό και τον αριστερό Εντοπίζεται στο δεξιό υποχόνδριο και συγκρατείται από δύο συνδέσµους: 1. Στεφανιαίο 2. ρεπανοειδή Χολή: Παράγεται στο ήπαρ και µεταφέρεται στη χοληδόχο κύστη µε τον κοινό ηπατικό πόρο και τον κυστικό. Χύνεται στο 12δάκτυλο, στο φύµα του Vater, όπου µεταφέρεται µε τον χοληδόχο πόρο 39/42

40 Πεπτικό σύστηµα Κύριες λειτουργίες του ήπατος: 1. Παραγωγή χολής 2. Μεταβολισµός υδατανθράκων, λιπών και πρωτεϊνών 3. Παραγωγή λιποπρωτεϊνών, χοληστερίνης και φωσφολιπιδίων 4. Παραγωγή ηπαρίνης, ινωδογόνου και άλλων παραγόντων πήξεως 5. Εναποθήκευση λευκωµάτων, λιπών και γλυκογόνου, σιδήρου, αλάτων και βιταµινών (Α, D, B12) 6. Εξουδετέρωση χηµικών ενώσεων (φαρµάκων, δηλητηρίων, εντοµοκτόνων κτλ) 40/42

41 Πεπτικό σύστηµα Πάγκρεας Μικτός αδένας (ενδοκρινής και εξωκρινής) στον οπισθοπεριτοναϊκό χώρο Μέρη: 1. Κεφαλή 2. Σώµα 3. Ουρά Εξωκρινής µοίρα: Παγκρεατικό υγρό (λιπάσες, πεπτιδάσες και αµυλάσες) Ενδοκρινής µοίρα: Ινσουλίνη (νησίδια του Langerhans) 41/42

42 Πεπτικό σύστηµα Πέψη τροφής Πέψη: η διεργασία διάσπασης της τροφής που γίνεται εντός του ΓΕΣ 1. Μάσηση: Τεµαχισµός της τροφής και ανάµιξη µε σάλιο και βλέννη 2. Κατάποση: ο βλωµός προωθείται από το στόµα στο φάρυγγα, στον οισοφάγο και φθάνει στο στοµάχι 3. Ανάµιξη της τροφής µε γαστρικά υγρά Χυλώδης µάζα 4. 12δάκτυλο Λεπτό έντερο: Απορρόφηση χρήσιµων συστατικών 5. Παχύ έντερο: Απορρόφηση υγρών Αφόδευση των υπολειµµάτων 42/42

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Να προσλαμβάνουν με την τροφή τους ένα μικρό θερμιδικό πλεόνασμα, δηλαδή λίγο περισσότερες θερμίδες από αυτές που είναι απαραίτητες για τη συντήρηση του σωματικού τους βάρους. Να προτιμούν τα φυτικά (ακόρεστα)

Διαβάστε περισσότερα

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

www.cyprusbiology.com ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ 2011 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Στο πεπτικό σύστημα γίνεται η επεξεργασία των τροφών καθώς η μετατροπή ς σε απλούστερες. Η λειργία πεπτικού συστήματος μπορεί να συνοψιστεί σε τρεις λέξεις: (α) πέψη,

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Νικολάου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Λουκάς Νικολάου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 2007 ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Στο πεπτικό σύστηµα γίνεται η επεξεργασία των τροφών καθώς και η µετατροπή τους σε απλούστερες. Η λειτουργία του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟTHTA 7: Ετεροτροφική διατροφή. Σελ. 135-151 (Οι σελ. 135-136 απλή αναφορά)

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟTHTA 7: Ετεροτροφική διατροφή. Σελ. 135-151 (Οι σελ. 135-136 απλή αναφορά) Ετεροτροφική Διατροφή ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟTHTA 7: Ετεροτροφική διατροφή. Σελ. 135-151 (Οι σελ. 135-136 απλή αναφορά) Τρεις κατηγορίες οργανικών ενώσεων με θρεπτική αξία: υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2. ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Για να διατηρηθεί η ζωή, να εξασφαλιστούν δηλαδή οι δομές και οι λειτουργίες της, χρειάζεται ενέργεια. Ο άνθρωπος εξασφαλίζει την απαραίτητη γι' αυτόν ενέργεια με τη διάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Ευάγγελος Κωλέττας Επίκουρος Καθηγητής Φυσιολογίας με έμφαση στη Μοριακή Φυσιολογία Εργαστήριο Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και Συμβεβλημένο Μέλος

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις στη. Εργαστήριο Φυσιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ευάγγελος Κωλέττας Επικουρος Καθηγητής Ιούνιος 2010 Ιωάννινα

Σημειώσεις στη. Εργαστήριο Φυσιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ευάγγελος Κωλέττας Επικουρος Καθηγητής Ιούνιος 2010 Ιωάννινα Σημειώσεις στη ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Εργαστήριο Φυσιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ευάγγελος Κωλέττας Επικουρος Καθηγητής Ιούνιος 2010 Ιωάννινα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΑ ΚΟΙΛΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ Καθηγητής Εφαρμογών ΤΕΙ 2006

ΚΟΙΛΙΑ ΚΟΙΛΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ Καθηγητής Εφαρμογών ΤΕΙ 2006 ΚΟΙΛΙΑ Ροβίθης Μιχαήλ Καθηγητής Εφαρμογών ΤΕΙ 2006 ΚΟΙΛΙΑ Η κοιλιά είναι το τμήμα του κορμού που βρίσκεται μεταξύ του θώρακα & της πυέλου & πιο συγκεκριμένα μεταξύ του διαφράγματος & του άνω στομίου της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ 1 7.1 ΜΟΡΦΕΣ ΕΤΕΡΟΤΡΟΦΙΚΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Οι οργανισµοί, για να µπορούν να επιβιώσουν χρειάζονται συνεχώς ενέργεια. Η ζωντανή ύλη είναι ένα θερµοδυναµικά ασταθές σύστηµα που θα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ-ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΜΑ A: 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 3 o & 4 o A1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις. 1. Η αορτή διακρίνεται σε 3 μέρη: α) την, (β) το και (γ) την. 2. Από το αορτικό

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Α' ΦΑΣΗ ΚΥΡΙΑΚΗ 8 Φεβρουαρίου 2009 Διάρκεια: 3 ώρες.... Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από εκατό (100) ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Για κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 1.ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 1.ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ- ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ 1.ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Κυκλοφορικό ή καρδιοαγγειακό σύστημα. Αποτελείται Καρδιά και αγγεία (αρτηρίες και φλέβες). Κύρια αποστολή του καρδιαγγειακού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΕΡΟΣ Α' ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ Μάθημα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή AΛΛHΛEΠIΔPAΣEIΣ ΦAPMAKΩN - ΘPEΠTIKΩN OYΣIΩN Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13

Περιεχόμενα. ιατροφή. 1.5 Πρόσληψη Τροφής...39. Εισαγωγή. μέρος Α. Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 Πρόλογος...9 Πρόλογος Συγγραφέων...11 Πρόλογος Β Έκδοσης...13 μέρος Α ιατροφή κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Θρεπτικές Ύλες...28 1.2 Η ιατροφή ως Επιστήμη...30 1.3 O Ρόλος της Τροφής...32 1.4 Ενεργειακό Ισοζύγιο...34

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 14 ΕΝΟΤΗΤΑ 4:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ωρα εξέτασης: Πέμπτη, 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

7 η 21 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ

7 η 21 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΟΥ 7 η 21 η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 Διάρκεια: 3 ώρες Οδηγίες προς τους διαγωνιζόμενους.... 1. Το εξεταστικό δοκίμιο

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο

1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1. Εισαγωγή στο Κύτταρο 1.1. Ορισμός του κυττάρου. Το κύτταρο είναι η δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής (σχήμα 1). Το κύτταρο αποτελεί τη βάση της δομικής και λειτουργικής οργάνωσης ενός οργανισμού.

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Α. Διδακτικό πλαίσιο Τίτλος ενότητας: Εξερευνώντας το Πεπτικό μας Σύστημα Παιδαγωγική Προσέγγιση: Προβληματοκεντρική μάθηση με προκαθορισμένη πορεία δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Θρεπτικά Συστατικά Η ποιοτική διαφορά µεταξύ των τροφών, έγκειται στη περιεκτικότητα τους σε Θρεπτικά Συστατικά. Για να καταλάβει κανείς, αρκεί να συνειδητοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Διαφάνειες Παραδόσεων Χημείας Τροφίμων 2014-15. Ιωάννης Ρούσσης

Διαφάνειες Παραδόσεων Χημείας Τροφίμων 2014-15. Ιωάννης Ρούσσης Διαφάνειες Παραδόσεων Χημείας Τροφίμων 2014-15 Ενότητα Α Εισαγωγή στη Χημεία Τροφίμων, Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα Β Συστατικά των Τροφίμων Ενότητα Γ Χημεία των διαφόρων Τροφίμων Ενότητα Δ Εισαγωγή στην

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Από το κύτταρο στον οργανισμό 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Από το κύτταρο στον οργανισμό ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι μερικά τρισεκατομμύρια (περίπου 10 13 ) ΚΥΤΤΑΡΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ Τα κύτταρα του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια)

ρευστότητα (εξασφαλίζεται µε τα φωσφολιπίδια) Λειτουργίες Πλασµατική µεµβράνη οριοθέτηση του κυττάρου εκλεκτική διαπερατότητα ή ηµιπερατότητα αναγνώριση και υποδοχή µηνυµάτων πρόσληψη και αποβολή ουσιών Πλασµατική µεµβράνη Ιδιότητες σταθερότητα ρευστότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα

Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Ανίχνευση Λιπών Πρωτεϊνών Αμύλου στα τρόφιμα Τρόφιμα με λιπίδια Τρόφιμα με πρωτεΐνες Τρόφιμα με υδατάνθρακες Α Γυμνασίου Κεφάλαιο 2 Ενότητα 2.4 Σελ. 45-47 1 Εισαγωγή Πρωτεΐνες Η ονομασία πρωτεΐνες προέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

σ α τ τι τ κή ή φόρτι τ ση σ δυναµική ή φόρτι τ ση σ Μετ ε α τ βο β λισµ σ ός

σ α τ τι τ κή ή φόρτι τ ση σ δυναµική ή φόρτι τ ση σ Μετ ε α τ βο β λισµ σ ός ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4.ΙΙ.-ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Σύγχρονη Εργονοµία 1 ΚΛΑ ΟΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ I. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ II. ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ III. ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ IV. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4.ΙΙ ΙΙ.-ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Σύγχρονη Εργονοµία 1 1 I. II. III. IV. ΚΛΑ ΟΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ I. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ II. ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ III. ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ IV.

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

2/4/2015. ικοτυλήδονα. Έµβρυο. επικοτύλιο. υποκοτύλιο. Μονοκοτυλήδονα. ενδοσπέρµιο. κοτυληδόνα. επικοτύλιο. ριζίδιο. Περίβληµα.

2/4/2015. ικοτυλήδονα. Έµβρυο. επικοτύλιο. υποκοτύλιο. Μονοκοτυλήδονα. ενδοσπέρµιο. κοτυληδόνα. επικοτύλιο. ριζίδιο. Περίβληµα. Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Δοµή σπέρµατος ικοτυλήδονα περίβληµα ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Δοµή και βλάστηση των σπερµάτων» Διδάσκων: Χρήστος Χατζησαββίδης κοτυληδόνα επικοτύλιο υποκοτύλιο

Διαβάστε περισσότερα

Α.ΤΕ.Ι.ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σ.ΤΕ.ΤΡΟ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ της Διατροφής και διαιτολογίας Dr. Θωμαή Καραγκιόζογλου - Λαμπούδη έτος 2001 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διατροφή είναι έννοια συνυφασµένη µε την επιβίωση των ειδών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΞΩΚΡΙΝΟΥΣ ΜΟΙΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΞΩΚΡΙΝΟΥΣ ΜΟΙΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΜΕΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ` ΠΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Σ. ΝΟΥΣΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Της Σχολής Επιστημών Υγείας Του Α.Π.Θ. Οδηγός Κατατακτηρίων Εξετάσεων Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Ακαδημαϊκού έτους 2015-2016 1 Γενικές Οδηγίες Σύμφωνα με το Νόμο 4218/2013 και την Υπουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ιωάννης Ρούσσης Καθηγητής ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2014 1 ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Το μάθημα ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Στη Χημεία Τροφίμων με την ευρεία θεώρηση περιλαμβάνονται η Ανάλυση Τροφίμων, η Βιοχημεία Τροφίμων και η Φυσικοχημεία Τροφίμων.

Στη Χημεία Τροφίμων με την ευρεία θεώρηση περιλαμβάνονται η Ανάλυση Τροφίμων, η Βιοχημεία Τροφίμων και η Φυσικοχημεία Τροφίμων. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στοιχεία παραδόσεων Τα παρόντα είναι στοιχεία παραδόσεων για το μάθημα Χημεία Τροφίμων, 2013-14. Δεν συνιστούν σημειώσεις, αλλά απλά είναι αποτέλεσμα πρώτης επεξεργασίας. Αφορούν την ύλη της πρώτης

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΣΒΕΣΤΙΟ Πρόκειται για ένα μακρομέταλλο ή μακροστοιχείο ή μακροορυκτό ή ανόργανο στοιχείο. Αντιπροσωπεύει το 2% του σωματικού βάρους. Το 99% του ασβεστίου βρίσκεται στα οστά και τα δόντια. Το υπόλοιπο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 10 11 ΕΤΩΝ»

Α. Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 10 11 ΕΤΩΝ» Α. Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 10 11 ΕΤΩΝ» ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΚΡΟΥΣΑΝΙΩΤΑΚΗ ΑΓΑΠΗ ΚΛΕΙΔΗ ΣΤΕΛΛΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Τα χαρακτηριστικά των οργανισμών 1. Ποια τα κοινά χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών; Οι οργανισμοί τρέφονται Αναπνέουν Απεκκρίνουν Αναπαράγονται Αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέση ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΘΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ - ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Θέση ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΘΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ - ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Θέση ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΘΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ - ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Πρόλογος Οι βιοχημικές εξετάσεις στις οποίες υποβάλλονται οι αθλητές στοχεύουν στην προάσπιση της υγείας και στην εκτίμηση της

Διαβάστε περισσότερα

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια λειτουργίες κάλυψη επένδυση > εσωτερικών εξωτερικών επιφανειών & αυλών

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού

Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Ρύθµιση του ισοζυγίου Νατρίου και Νερού Περιεχόµενα: Ισοζύγιο Σωµατικού Νατρίου και Ύδατος Νεφρική επεξεργασία Νατρίου και Ύδατος Νεφρική ρύθµιση Νατρίου Νεφρική ρύθµιση ύδατος ίψα και όρεξη άλατος Ρύθµιση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Kcal/gr ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 4 ΛΙΠΗ 9 ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ 4 ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Βιταμίνες Υδατοδιαλυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Εισαγωγή Συµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Μεταγαγγλιακές Ίνες Συµπαθητική Κεντροµόλος Οδός Το Συµπαθητικό Στέλεχος ή Συµπαθητική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα

Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Αυτόνοµο νευρικό σύστηµα Το αυτόνοµο νευρικό σύστηµα νευρώνει όργανα των οποίων οι λειτουργία δεν εξαρτάται από την θέλησή µας, όπως είναι η καρδιά, οι λείοι µύεςτωναγγείωνκαιτωνσπλάχνωνκαιοιαδένες. Xωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυτταρική αναπνοή 1 8.1 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2 Οι οργανισµοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια. Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία µέσα από την οποία οι οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: ευτέρα, 23 Μαΐου 2011 07:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΙΤΙΣΜΟΣ: ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΚΑΙ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΣΙΤΙΣΜΟΣ: ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΚΑΙ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΣΙΤΙΣΜΟΣ: ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΚΑΙ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΥΠΟΣΙΤΙΣΜΟΣ: ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΚΑΙ ΣΕ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Στόχοι 1. Να κατανοήσουμε τις μεταβολικές

Διαβάστε περισσότερα