Το μορφωτικό επίπεδο αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα στον καθορισμό των αντιλήψεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το μορφωτικό επίπεδο αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα στον καθορισμό των αντιλήψεων"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2010, 27(5): Το μορφωτικό επίπεδο αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα στον καθορισμό των αντιλήψεων του γενικού πληθυσμού για τη σχέση της διατροφής με τις καρδιαγγειακές παθήσεις ΣΚΟΠΟΣ Η διερεύνηση των παραγόντων που καθορίζουν τις αντιλήψεις του γενικού πληθυσμού για τη σχέση της διατροφής με τις καρδιαγγειακές παθήσεις. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Μελετήθηκε ένα τυχαία επιλεγμένο δείγμα ενήλικων ατόμων από διάφορες πόλεις της Ελλάδας (44,2% άνδρες, μέσης ηλικίας 40,35±16 ετών και 55,8% γυναίκες, μέσης ηλικίας 38,06±15 ετών). Για την αξιολόγηση των γνώσεων και των αντιλήψεων αναφορικά με τη διατροφή ως καρδιαγγειακού παράγοντα, 10 ερωτήσεις ταξινομήθηκαν ως σωστό-λάθος και ένας δείκτης από 0 (πολύ κακή γνώση) έως 10 (άριστη γνώση) δημιουργήθηκε. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η μέση βαθμολογία του δείκτη ήταν 5,39±1,6 στους άνδρες και 5,76±1,5 στις γυναίκες (p<0,001). Θετική συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ του δείκτη και της ηλικίας των συμμετεχόντων (r=0,145, p<0,001) καθώς και των ετών σπουδών (r=0,044, p=0,002). Επίσης, τα άτομα με το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο εμφάνισαν το μικρότερο επιπολασμό όσον αφορά στους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο θεωρούσαν, σε μεγαλύτερο ποσοστό, ότι η ανθυγιεινή διατροφή αποτελεί παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου και ότι το ελαιόλαδο, τα φρούτα και τα λαχανικά μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Τέλος, τα άτομα με το χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο εμφάνιζαν τη μεγαλύτερη άγνοια αναφορικά με τους σημαντικότερους διατροφικούς κινδύνους (κορεσμένα λίπη και αλάτι) για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η πολιτεία, αλλά και οι επιστημονικοί φορείς, οφείλουν να αναδείξουν το πρόβλημα του χαμηλού επιπέδου γνώσεων του πληθυσμού αναφορικά με τη διατροφή και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, και να δράσουν άμεσα, με στόχο τη μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας στη χώρα. Εθνική προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η ανάπτυξη ενημερωμένων ασθενών που συμμετέχουν στις διαδικασίες ιατρικής φροντίδας, στη λήψη αποφάσεων, καθώς και στην πρόληψη και τη διαχείριση των προβλημάτων υγείας. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2010, 27(5): Α. Γιωτοπούλου, 1 Ε. Γεωργουσοπούλου, 1 Α. Παπαθανασίου, 2 Ε. Πολυχρονόπουλος, 1 Ι. Γουδέβενος, 3 Δ.Β. Παναγιωτάκος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας- Διατροφής, «Χαροκόπειο» Πανεπιστήμιο, Αθήνα 2 Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα 3 Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα The level of education is the most important determinant of the perceptions of the general public about the relationship of diet to cardiovascular disease Λέξεις ευρετηρίου Αντιλήψεις Γνώσεις Καρδιαγγειακά νοσήματα Μορφωτικό επίπεδο Παράγοντες κινδύνου Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Η σημασία της σωστής διατροφής, κατά βάση, αποτελεί θεμέλιο μιας καλής υγείας, αφού οι τροφές μας είναι πλούσιες σε όλα τα απαραίτητα για τη διατήρησή της. Δεν ήταν τυχαίο που ο Ιπποκράτης, το 400 π.χ., είχε αναφέρει ότι το φαγητό πρέπει να είναι το φάρμακό σας και το φάρμακό σας πρέπει να είναι το φαγητό σας. Εδώ και 40 περίπου χρόνια, διάφορες επιδημιολογικές μελέτες, πειραματικές μελέτες και κλινικές δοκιμές έχουν αναδείξει τη σημασία της διατροφής στην πρόληψη και την αντιμετώπιση χρονίων νοσημάτων. Όσον αφορά στις μη μεταδοτικές ασθένειες, τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου, καθώς αποτελούν το 30% όλων των θανάτων παγκοσμίως. 1,2 Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (ΕΣΥΕ), περίπου θάνατοι (περίπου 49%) σε σύνολο θανάτων το 2003 οφείλονταν σε καρδιαγγειακές παθήσεις, 3 ενώ,

2 794 Α. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ και συν σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, για το έτος 2002 οι καρδιαγγειακές παθήσεις ήταν η πρώτη αιτία θανάτου στην Ελλάδα, με το 35% των θανάτων να αποδίδονται σε αυτές. 4,5 Οι άνδρες εμφανίζουν μεγαλύτερη θνησιμότητα από τις γυναίκες και στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Όσον αφορά στην Ελλάδα, ο ρυθμός θανάτων παραμένει σχετικά σταθερός από το 1999 μέχρι το 2005, σε αντίθεση με το σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, όπου ο ρυθμός φαίνεται να μειώνεται. 6 Πληθώρα διατροφικών παραγόντων κινδύνου έχει διαπιστωθεί ότι επηρεάζουν τα λιπίδια του ορού, την αθηρογένεση και την καρδιαγγειακή νοσηρότητα. Έτσι, η διατροφή αποτελεί πλέον σημαντικό παράγοντα για τον καθορισμό του κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. 7 Επίσης, πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα έχει βρεθεί ότι σχετίζονται με τη διατροφή. 8 Φαίνεται λοιπόν ότι η επίδραση της διατροφής στην καρδιαγγειακή νόσο είναι μέσω της τροποποίησης που προκαλεί στις τιμές των λιπιδίων του ορού, της αρτηριακής πίεσης και της παχυσαρκίας. 7 Παρόλα αυτά, την ίδια στιγμή που η επιστημονική έρευνα και οι γνώσεις για τη σχέση της διατροφής με την υγεία διευρύνονται διαρκώς, ο γενικός πληθυσμός εμφανίζεται όλο και πιο ανενημέρωτος σε θέματα διατροφής. Μάλιστα, αν και η ανθυγιεινή διατροφή έχει αναδειχθεί ως μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου, η στάση και οι αντιλήψεις του γενικού πληθυσμού απέναντι σε αυτή τη θεώρηση δεν έχει διερευνηθεί, ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Για το λόγο αυτόν, η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης πραγματοποιεί από το 2007 μια μεγάλης κλίμακας επιδημιολογική έρευνα με στόχο την καταγραφή αντιλήψεων σχετιζόμενων με τους κλασικούς παράγοντες κινδύνου, καθώς και με το σύγχρονο τρόπο ζωής και τη διατροφή ειδικότερα. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση των παραγόντων που καθορίζουν τις αντιλήψεις του γενικού πληθυσμού για τη σχέση της διατροφής με τις καρδιαγγειακές παθήσεις. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Δείγμα της έρευνας Κατά τα έτη , συλλέχθηκε πληροφορία από ένα τυχαία επιλεγμένο δείγμα ενήλικων ατόμων από διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Από το σύνολο αυτών των ατόμων, το 44,2% (n=2112) ήταν άνδρες μέσης ηλικίας 40,35±16 ετών και το 55,8% (n=2670) ήταν γυναίκες μέσης ηλικίας 38,06±15 ετών. Συγκεκριμένα, η παρούσα δειγματοληψία έγινε στην Αττική, την Ήπειρο, τη Στερεά Ελλάδα/Θεσσαλία, την Πελοπόννησο και σε διάφορα νησιά του Αιγαίου. Το τελικό δείγμα της έρευνας θα περιλαμβάνει άτομα από όλη τη χώρα, ενώ το παρόν δείγμα χρησιμεύει για την πιλοτική ανάλυση των στοιχειών της έρευνας. Η έρευνα διεξάγεται υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης. Μετρήσιμα χαρακτηριστικά Περιγραφή ερωτηματολογίου Για τους σκοπούς της μελέτης χρησιμοποιήθηκε ένα ειδικό ερωτηματολόγιο, το οποίο περιελάμβανε 10 ερωτήσεις για την αξιολόγηση των αντιλήψεων αναφορικά με τους παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή, το ιατρικό ιστορικό, τα κοινωνικοοικονομικά και άλλα ατομικά στοιχεία. Πιο αναλυτικά: Κοινωνικοοικονομικά και άλλα ατομικά στοιχεία Όσον αφορά στα κοινωνικοοικονομικά και τα υπόλοιπα ατομικά στοιχεία, με δήλωση των ερωτηθέντων καταγράφηκε η ηλικία, το φύλο, καθώς και το βάρος και το ύψος τους και στη συνέχεια υπολογίστηκε ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ, kg/m 2 ). Επίσης, συλλέχθηκαν πληροφορίες για την οικογενειακή κατάσταση (άγαμος, έγγαμος, διαζευγμένος, χήρος), για το επάγγελμά τους (δημόσιος υπάλληλος, ιδιωτικός υπάλληλος, ελεύθερος επαγγελματίας, ημιαπασχολούμενος, άνεργος/η) και για το ετήσιο ατομικό εισόδημα (<10.000, , , > ). Το μορφωτικό επίπεδο των ερωτηθέντων μετρήθηκε με τα συνολικά έτη σπουδών και στη συνέχεια χωρίστηκε σε 3 κατηγορίες (μέχρι 6 έτη, 7 12 έτη, >12 έτη). Ακόμη, καταγράφηκε το οικογενειακό και το ατομικό ιατρικό ιστορικό σύμφωνα με τις δηλώσεις των ερωτηθέντων. Αυτό περιελάμβανε την ύπαρξη ή όχι διαγνωσμένης υπέρτασης, σακχαρώδους διαβήτη, δυσλιπιδαιμίας, στεφανιαίας νόσου ή άλλης καρδιαγγειακής νόσου. Η ύπαρξη ή όχι παχυσαρκίας καθορίστηκε μέσω του ΔΜΣ (>29,9 kg/m 2 ), σύμφωνα με τα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 1997). Τέλος, ως καπνιστές ορίστηκαν αυτοί που κάπνιζαν τουλάχιστον ένα τσιγάρο/ημέρα. Οι πρώην καπνιστές ήταν άτομα που είχαν διακόψει το κάπνισμα για τουλάχιστον 1 χρόνο, ενώ οι μη καπνιστές ήταν αυτοί που δεν είχαν καπνίσει ποτέ. Ζητήθηκαν επιπρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το μέσο αριθμό τσιγάρων ανά ημέρα και τον αριθμό των ετών που κάπνιζαν ή τον αριθμό των ετών που διέκοψαν το κάπνισμα για >1 χρόνο. Αντιλήψεις για τους παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή Οι αντιλήψεις των ατόμων για τους παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή αξιολογήθηκαν με βάση 10 ειδικές ερωτήσεις. Πιο αναλυτικά, η πρώτη ερώτηση αφορούσε στην ανθυγιεινή διατροφή και κατά πόσο οι «κακές» διατροφικές συνήθειες μπορούν να θεωρηθούν παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις. Οι πιθανές απαντήσεις ήταν: όχι καθόλου, ναι αλλά έχει υπερεκτιμηθεί από τους διαιτολόγους, ναι αλλά δεν είμαι σίγουρος(η), ναι αναμφισβήτητα. Η δεύτερη ερώτηση αφορούσε στο ελαιόλαδο και κατά πόσο αυτό μπορεί να μειώσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ο τύπος της απάντησης ήταν μια κλίμακα από 1 (καθόλου)

3 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ-ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ 795 έως 4 (μπορεί). Η τρίτη ερώτηση αφορούσε στα φρούτα και τα λαχανικά και κατά πόσο αυτά μπορούν να ελαττώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ο τύπος της απάντησης ήταν όμοιος με αυτόν της προηγούμενης ερώτησης. Η τέταρτη ερώτηση αφορούσε στα συμπληρώματα διατροφής και κατά πόσο αυτά μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ο τύπος της απάντησης ήταν όμοιος με αυτόν της προηγούμενης ερώτησης. Η πέμπτη ερώτηση αφορούσε στις γνώσεις για τη σχέση της διατροφής με την υγεία. Ο τύπος της απάντησης ήταν μια κλίμακα από το 1 (καθόλου) έως 4 (αρκετά). Η έκτη ερώτηση αξιολογούσε ποιο πρότυπο διατροφής εφαρμόζουν στο νοικοκυριό τους οι ερωτηθέντες. Οι πιθανές απαντήσεις ήταν μεικτή, μεσογειακή κουζίνα, δυτικού τύπου (αυξημένο κρέας), άλλη. Η έβδομη ερώτηση αναφερόταν στις διάφορες μαργαρίνες με φυτικές στερόλες και κατά πόσο θεωρούσαν ότι μπορούν να ελαττώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ο τύπος της απάντησης ήταν μια κλίμακα από το 1 (καθόλου) έως 4 (αρκετά). Η όγδοη ερώτηση αφορούσε στο σημαντικότερο συστατικό μιας υγιεινής διατροφής, με πιθανές απαντήσεις: τα μονοακόρεστα λιπαρά, τις φυτικές ίνες, τις αντιοξειδωτικές ουσίες, τα μικρά και συχνά γεύματα και την ποικιλία τροφών. Η ένατη ερώτηση αφορούσε στην αγορά τροφίμων και το μέρος το οποίο θεωρείται το ασφαλέστερο για την αγορά τους. Οι πιθανές απαντήσεις ήταν τα super markets, η λαϊκή, τα μικρά εμπορικά της γειτονιάς και η δική τους ή φιλική παραγωγή. Η δέκατη και τελευταία ερώτηση αφορούσε σε ποιον θεωρούσαν οι ερωτώμενοι το σημαντικότερο διατροφικό κίνδυνο όσον αφορά στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Οι πιθανές απαντήσεις ήταν: αλάτι, ζάχαρη, κορεσμένα λίπη, άμυλο, οινόπνευμα. Δημιουργία δείκτη διατροφικών αντιλήψεων Για την καλύτερη αξιολόγηση των γνώσεων και των αντιλήψεων των ερωτηθέντων αναφορικά με τους παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή έγινε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένας διατροφικός δείκτης. Ο δείκτης αυτός περιελάμβανε τις 10 ερωτήσεις που αναφέρθηκαν προηγουμένως, αφού πρώτα αυτές ταξινομήθηκαν ως σωστό-λάθος. Έτσι, ο δείκτης ελάμβανε τιμές από 0 (πολύ κακή γνώση) έως 10 (άριστη γνώση). Όσον αφορά στην κωδικοποίηση των απαντήσεων, αυτή έγινε σύμφωνα με τις υπάρχουσες γνώσεις για τη σχέση της διατροφής και τους διάφορους διατροφικούς παράγοντες με τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Πιο αναλυτικά: Στην πρώτη ερώτηση θεωρήθηκαν σωστές οι απαντήσεις «ναι, αλλά δεν είμαι σίγουρος(η)» και «ναι, αναμφισβήτητα», καθώς η ανθυγιεινή διατροφή έχει αναδειχθεί ως μείζων παράγοντας καρδιαγγειακής νόσου. Στη δεύτερη και την τρίτη ερώτηση θεωρήθηκαν σωστές οι απαντήσεις 3 και 4, καθώς τόσο το ελαιόλαδο όσο και τα φρούτα και τα λαχανικά μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Στην τέταρτη ερώτηση θεωρήθηκαν σωστές οι απαντήσεις 1 και 2, καθώς τα συμπληρώματα διατροφής δεν μπορούν να ελαττώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Στην πέμπτη ερώτηση θεωρήθηκαν σωστές οι απαντήσεις 3 και 4, δηλαδή η δήλωση ότι γνωρίζουν αρκετά για τη σχέση της διατροφής με την υγεία. Η έκτη ερώτηση αξιολογούσε ως σωστό πρότυπο διατροφής τη μεσογειακή κουζίνα, ενώ τα άλλα θεωρήθηκαν λάθος. Στην έβδομη ερώτηση θεωρήθηκαν σωστές οι απαντήσεις 3 και 4, καθώς οι διάφορες μαργαρίνες με φυτικές στερόλες μπορούν να μειώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Στην όγδοη ερώτηση, ως σημαντικότερα συστατικά μιας υγιεινής διατροφής θεωρήθηκαν τα μονοακόρεστα λιπαρά, οι φυτικές ίνες και οι αντιοξειδωτικές ουσίες, δηλαδή ως σωστές θεωρήθηκαν οι τρεις πρώτες επιλογές. Στην ένατη ερώτηση, ως σωστή θεωρήθηκε η αγορά τροφίμων από τα super markets, καθώς θεωρείται ως το ασφαλέστερο μέρος, λόγω της τυποποίησης και των ελέγχων που υφίστανται. Στη δέκατη και τελευταία ερώτηση, σωστές απαντήσεις θεωρήθηκαν το αλάτι και τα κορεσμένα λίπη, αφού θεωρούνται οι σημαντικότεροι διατροφικοί κίνδυνοι για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Στατιστική ανάλυση Οι συνεχείς μεταβλητές παρουσιάζονται ως μέσος όρος ± μία τυπική απόκλιση, ενώ οι κατηγορικές μεταβλητές ως σχετικές συχνότητες. Το επίπεδο της στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε στο 5%. Για την καλύτερη παρουσίαση των περιγραφικών χαρακτηριστικών των ατόμων του δείγματος, τα αποτελέσματα διαχωρίστηκαν για τους άνδρες και τις γυναίκες. Για τις συσχετίσεις του φύλου και των ποσοτικών μεταβλητών (ηλικία, βάρος, ύψος, ΔΜΣ) χρησιμοποιήθηκε το Student s t-test, ενώ για τον έλεγχο της σχέσης του φύλου και των ποιοτικών μεταβλητών (παράγοντες κινδύνου, π.χ. υπέρταση, κάπνισμα) χρησιμοποιήθηκε το x 2 -test. Επίσης, για να διερευνηθεί αν τα χαρακτηριστικά των ατόμων διαφέρουν ανάλογα με το εκπαιδευτικό επίπεδο χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση διακύμανσης (one-way ANOVA). Στη συνέχεια, έγινε διερεύνηση των πιθανών συσχετίσεων μεταξύ του δείκτη για τις γνώσεις και τις αντιλήψεις για τη διατροφή και των ετών σπουδών. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε ο συντελεστής συσχέτισης rho του Spearman, καθώς τόσο τα αποτελέσματα του δείκτη όσο και οι ερμηνευτικές μεταβλητές είναι ποσοτικές μεταβλητές ενώ ο δείκτης δεν φαίνεται να ακολουθεί κανονική κατανομή. Οι συσχετίσεις μεταξύ του δείκτη των γνώσεων και των αντιλήψεων για τη διατροφή (εξαρτημένη μεταβλητή) και του μορφωτικού επιπέδου καθώς και άλλων χαρακτηριστικών του δείγματος (ερμηνευτικές μεταβλητές) ελέγχθηκαν ακόμη με τη χρήση της πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης. Τα αποτελέσματα από τα μοντέλα παλινδρόμησης παρουσιάζονται ως β συντελεστής και τυπική απόκλιση του συντελεστή. Τέλος, υπολογίστηκε το R 2 για να αξιολογηθεί πόσο καλά ερμηνεύει το μοντέλο τις εξαρτημένες μεταβλητές. Το κριτήριο beta (Β) χρησιμοποιήθηκε για να αξιολογηθεί ποιος είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας καθορισμού του δείκτη. Το στατιστικό πρόγραμμα SPSS (έκδοση 17.0) χρησιμοποιήθηκε για όλους τους υπολογισμούς. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Περιγραφικά χαρακτηριστικά του δείγματος σε σχέση με το φύλο Στον πίνακα 1 περιγράφονται τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, το ιατρικό ιστορικό, καθώς και οι

4 796 Α. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ και συν Πίνακας 1. Κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, ιατρικό ιστορικό, γνώσεις και αντιλήψεις των ανδρών και γυναικών του δείγματος. Άνδρες Γυναίκες p n Ηλικία (έτη) 40,35±16 38,06±15 <0,001 Έτη σπουδών 13,76±4 13,56±4 0,07 Κάπνισμα τώρα 42,1% 35,6% <0,001 Αρτηριακή υπέρταση 18,9% 13,5% <0,001 Σακχαρώδης διαβήτης 5,6% 5,4% 0,68 Δυσλιπιδαιμία 13,2% 9,0% <0,001 Δείκτης μάζας σώματος (kg/m 2 ) 26,27±4 23,77±4 <0,001 Παχυσαρκία 14,6% 9,8% <0,001 Ιστορικό στεφανιαίας νόσου 4,6% 2,5% <0,001 Άλλη καρδιαγγειακή νόσος 4,6% 4,7% 0,92 Οικογενειακό ιστορικό 34,1% 37,0% 0,04 Γνώσεις και αντιλήψεις για τη διατροφή (ορθές απαντήσεις) Πιστεύετε ότι οι «κακές» διατροφικές συνήθειες είναι παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις; Ναι 86,6% 89,3% 0,005 Πιστεύετε ότι η κατανάλωση ελαιόλαδου μπορεί να μειώσει τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Ναι 80,7% 85,2% <0,001 Πιστεύετε ότι η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μπορεί να ελαττώσει τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Ναι 90,5% 92,2% 0,03 Πιστεύετε ότι τα συμπληρώματα διατροφής (π.χ. βιταμίνες) μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Όχι 22,6% 22,7% 0,92 Πόσο πιστεύετε ότι γνωρίζετε για τη διατροφή; Αρκετά 68,8% 80,3% <0,001 Εφαρμόζετε κάποιο συγκεκριμένο πρότυπο διατροφής στο νοικοκυριό σας; Μεσογειακή διατροφή 39,0% 51,3% <0,001 Πιστεύετε ότι οι διάφορες μαργαρίνες με φυτικές στερόλες μπορούν να μειώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Αρκετά 45,7% 49,3% 0,02 Ποιο είναι το σημαντικότερο συστατικό μιας υγιεινής διατροφής; Μονοακόρεστα λιπαρά Φυτικές ίνες Αντιοξειδωτικές ουσίες 29,2% 27,2% 0,12 Πιστεύετε ότι είναι πιο ασφαλής η αγορά τροφίμων από Super market; Ναι 13,0% 12,7% 0,74 Ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο σημαντικότερος διατροφικός κίνδυνος; Κορεσμένα λίπη Αλάτι 67,5% 69,9% 0,08 Δείκτης αντιλήψεων για τη διατροφή (0 10) 5,39±1,6 5,76±1,5 <0,001 γνώσεις και οι αντιλήψεις των ανδρών και γυναικών του δείγματος για τη διατροφή ως παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου. Όσον αφορά στο μορφωτικό επίπεδο, οι άνδρες φάνηκε να υπερέχουν ελαφρά έναντι των γυναικών (p=0,07). Στη συνέχεια, παρουσιάζεται ο επιπολασμός των κυριότερων παραγόντων κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Έτσι, οι άνδρες του δείγματος φάνηκε να καπνίζουν περισσότερο από τις γυναίκες και εμφάνιζαν σε μεγαλύτερο ποσοστό υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία και ιστορικό στεφανιαίας νόσου (p<0,001). Όσον αφορά στις αντιλήψεις και τις στάσεις των ατόμων του δείγματος αναφορικά με τους παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή, το 86,6% των ανδρών και το 89,3% των γυναικών ήταν απόλυτα βέβαιοι ότι η ανθυγιεινή διατροφή είναι παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου (p=0,005). Επίσης, και τα δύο φύλα συμφωνούσαν ότι τόσο το ελαιόλαδο (80,7% οι άνδρες, 85,2% οι γυναίκες, p<0,001) όσο και τα φρούτα και τα λαχανικά (90,5% οι άνδρες, 92,2% οι γυναίκες, p=0,03) μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Όμως, στην περίπτωση των συμπληρωμάτων διατροφής (π.χ. βιταμίνες), ένα μεγάλο ποσοστό και των δύο φύλων (77,4% οι άνδρες και 77,3% οι γυναίκες, p=0,92) θεωρούσε λανθασμένα ότι αυτά μπορούν να ελαττώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σημαντική

5 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ-ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ 797 διαφορά μεταξύ των δύο φύλων φάνηκε να υπάρχει στην ερώτηση που αφορούσε στις γνώσεις που θεωρούσαν τα άτομα ότι έχουν όσον αφορά στη σχέση διατροφής και υγείας, με τις γυναίκες να υπερτερούν συγκριτικά με τους άνδρες (80,3% οι γυναίκες, 68,8% οι άνδρες, p<0,001). Επίσης, οι γυναίκες ακολουθούσαν σε μεγαλύτερο ποσοστό το μεσογειακό πρότυπο διατροφής (51,3%) σε σχέση με τους άνδρες (39%) (p<0,001). Το 54,3% των ανδρών και το 50,7% των γυναικών θεωρούσαν ότι οι διάφορες μαργαρίνες με φυτικές στερόλες δεν μπορούν να μειώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο (p=0,02). Ακόμη, αν θεωρήσουμε τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, τις φυτικές ίνες και τις αντιοξειδωτικές ουσίες ως τα σημαντικότερα συστατικά μιας υγιεινής διατροφής, το 70,8% των ανδρών και το 72,8% των γυναικών (p=0,12) απαντούσε λανθασμένα στη συγκεκριμένη ερώτηση. Μάλιστα, τα ποσοστά αυτά των ανδρών και των γυναικών του δείγματος, αντίστοιχα, θεωρούσαν σημαντικότερα τα μικρά και συχνά γεύματα καθώς και την ποικιλία τροφίμων. Ένα άλλο σημαντικό εύρημα ήταν ότι το 87% των ανδρών και το 87,3% των γυναικών (p=0,74) θεωρούσαν ότι η προσωπική ή η φιλική παραγωγή αποτελούσε την ασφαλέστερη αγορά τροφίμων. Τέλος, το 67,5% των ανδρών και το 69,9% των γυναικών (p=0,08) αξιολογούσαν το αλάτι και τα κορεσμένα λίπη ως το σημαντικότερο διατροφικό κίνδυνο για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Δείκτης αντιλήψεων για τη σχέση της διατροφής με τις καρδιαγγειακές παθήσεις Η μέση βαθμολογία του δείκτη ήταν 5,39±1,6 για τους άνδρες και 5,76±1,5 για τις γυναίκες (p<0,001). Θετική συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ του δείκτη και της ηλικίας των συμμετεχόντων (r=0,145, p<0,001), καθώς και των ετών σπουδών (r=0,044, p=0,002). Περιγραφικά χαρακτηριστικά δείγματος σε σχέση με το μορφωτικό επίπεδο Στον πίνακα 2 διερευνήθηκε η σχέση των προαναφερθέντων χαρακτηριστικών των ατόμων σε σχέση με το μορφωτικό επίπεδο. Τα άτομα του δείγματος που δήλωσαν >12 έτη σπουδών (υψηλό μορφωτικό επίπεδο) είχαν και το μικρότερο μέσο όρο ηλικίας (34,76 ±13 έναντι 54,84±19 χαμηλό επίπεδο και 42,95±14 μεσαίο επίπεδο, p<0,001) καθώς και το μικρότερο μέσο όρο ΔΜΣ (24,19±4). Επίσης, εμφάνισαν το μικρότερο επιπολασμό αναφορικά με τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα σε σχέση με αυτούς που δήλωσαν <12 έτη σπουδών (χαμηλό και μεσαίο μορφωτικό επίπεδο) (p<0,001). Όσον αφορά στις αντιλήψεις για τη διατροφή, τα άτομα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο θεωρούσαν, σε μεγαλύτερο ποσοστό, ότι η ανθυγιεινή διατροφή αποτελεί παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου και ότι το ελαιόλαδο, τα φρούτα και τα λαχανικά μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής, τα άτομα με το χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο είχαν το μεγαλύτερο ποσοστό λάθους (p=0,02). Επίσης, όσο αυξανόταν το μορφωτικό επίπεδο φάνηκε να αυξάνεται και το ποσοστό αυτών που δήλωσαν ότι γνώριζαν αρκετά για τη σχέση της διατροφής με την υγεία (p=0,002). Ακόμη, τα άτομα που ανήκαν στο μεσαίο μορφωτικό επίπεδο δήλωναν σε μεγαλύτερο ποσοστό ότι ακολουθούσαν το μεσογειακό πρότυπο διατροφής και ότι οι μαργαρίνες με φυτικές στερόλες μπορούν να μειώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο (p=0,03). Τέλος, τα άτομα με το χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο εμφάνιζαν τη μεγαλύτερη άγνοια αναφορικά με τους σημαντικότερους διατροφικούς κινδύνους (κορεσμένα λίπη και αλάτι) για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράγοντες που επηρεάζουν το δείκτη των αντιλήψεων για τη διατροφή Όπως φαίνεται στον πίνακα 3, για την πραγματοποίηση της πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης των διατροφικών γνώσεων ως εξαρτημένη μεταβλητή και το μορφωτικό επίπεδο, η ηλικία, το φύλο, το ετήσιο ατομικό εισόδημα, η παχυσαρκία, η υπέρταση, ο διαβήτης, η δυσλιπιδαιμία, το ιστορικό στεφανιαίας νόσου, το ιστορικό άλλης καρδιαγγειακής νόσου, το οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου και το κάπνισμα ως ερμηνευτικές μεταβλητές. Η ανάλυση έδειξε ότι ο δείκτης συσχετίζεται στατιστικώς σημαντικά με το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, αν αυξηθεί το μορφωτικό επίπεδο κατά ένα έτος σπουδών, τότε θα αυξηθεί ο δείκτης κατά 0,037±0,008, λαμβάνοντας υπ όψη την ηλικία, το φύλο και τους κυριότερους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου που παρουσιάζονται στον πίνακα 3. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η παρούσα έρευνα, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, επιχειρεί την αποτύπωση τάσεων και αντιλήψεων αναφορικά με τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, και ειδικότερα για τη διατροφή. Όπως φάνηκε από την ανάλυση των στοιχείων, μεγάλο μέρος των ερωτηθέντων είχε άγνοια για τις βασικές διατροφικές συστάσεις, αναδεικνύοντας το χαμηλό επίπεδο γνώσης των ατόμων όσον αφορά στη σωστή διατροφή που πρέπει να ακολουθήσουν για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

6 798 Α. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ και συν Πίνακας 2. Κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, ιατρικό ιστορικό, γνώσεις και αντιλήψεις του δείγματος σε σχέση με το μορφωτικό επίπεδο (n=4.685) Έτη σπουδών 6 έτη 7 12 έτη >12 έτη p n Ηλικία (έτη) 54,84±19 42,95±14 34,76±13 <0,001 Κάπνισμα τώρα 27,6% 42,0% 39,3% <0,001 Αρτηριακή υπέρταση 37,9% 21,2% 9,7% <0,001 Σακχαρώδης διαβήτης 12,4% 8,0% 2,9% <0,001 Δυσλιπιδαιμία 26,5% 12,5% 7,7% <0,001 Δείκτης μάζας σώματος (kg/m 2 ) 26,92±5 25,71±4 24,19±4 <0,001 Παχυσαρκία 23,1% 14,5% 9,0% <0,001 Ιστορικό στεφανιαίας νόσου 9,6% 4,0% 2,0% <0,001 Άλλη καρδιαγγειακή νόσος 13,6% 5,0% 3,1% <0,001 Οικογενειακό ιστορικό 38,3% 35,4% 35,5% 0,52 Γνώσεις και αντιλήψεις για τη διατροφή (ορθές απαντήσεις) Πιστεύετε ότι οι «κακές» διατροφικές συνήθειες είναι παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις; Ναι 91,5% 86,5% 88,5% 0,02 Πιστεύετε ότι η κατανάλωση ελαιόλαδου μπορεί να μειώσει τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Ναι 87,0% 83,7% 82,8% 0,08 Πιστεύετε ότι η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μπορεί να ελαττώσει τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Ναι 91,9% 91,8% 91,6% 0,96 Πιστεύετε ότι τα συμπληρώματα διατροφής (π.χ. βιταμίνες) μπορούν να μειώσουν τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Όχι 20,9% 25,4% 21,6% 0,02 Πόσο πιστεύετε ότι γνωρίζετε για τη διατροφή; Αρκετά 69,6% 73,9% 76,7% 0,002 Εφαρμόζετε κάποιο συγκεκριμένο πρότυπο διατροφής στο νοικοκυριό σας; Μεσογειακή διατροφή 47,8% 48,4% 44,3% 0,03 Πιστεύετε ότι οι διάφορες μαργαρίνες με φυτικές στερόλες μπορούν να μειώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο; Αρκετά 44,2% 48,5% 47,7% 0,30 Ποιο είναι το σημαντικότερο συστατικό μιας υγιεινής διατροφής; Μονοακόρεστα λιπαρά Φυτικές ίνες Αντιοξειδωτικές ουσίες 30,2% 26,3% 28,1% 0,23 Πιστεύετε ότι είναι πιο ασφαλής η αγορά τροφίμων από Super market; Ναι 8,5% 14,2% 12,8% 0,008 Ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο σημαντικότερος διατροφικός κίνδυνος; Κορεσμένα λίπη Αλάτι 64,3% 65,4% 71,3% <0,001 Δείκτης αντιλήψεων για τη διατροφή (0 10) 5,50±1,5 5,61±1,6 5,62±1,6 0,33 Επίσης, ένα από τα κύρια συμπεράσματα είναι ότι ο δηλωθείς επιπολασμός των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου είναι σαφώς μικρότερος του αντίστοιχου άλλων σύγχρονων επιδημιολογικών ερευνών (π.χ. ATTICA), γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μεγάλο ποσοστό του γενικού πληθυσμού έχει άγνοια της κατάστασης υγείας του Όσον αφορά στους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου γενικότερα, πολλές είναι οι έρευνες που αποδεικνύουν τη χαμηλή γνώση τους από το γενικό πληθυσμό. 13 Μια σχετικά πρόσφατη μελέτη διερεύνησε την πιθανότητα διαφοροποίησης των γνώσεων για τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου μεταξύ των παχύσαρκων ατόμων και αυτών με φυσιολογικό βάρος. Ωστόσο, δεν βρέθηκε στατιστικώς σημαντική διαφορά. 14 Όπως φαίνεται από τις γνώσεις και τις αντιλήψεις που έχουν τα άτομα του δείγματος για τους παράγοντες που σχετίζονται με τη διατροφή, οι γυναίκες τείνουν να είναι πιο ευαισθητοποιημένες από τους άνδρες, καθώς δηλώνουν σε μεγαλύτερο ποσοστό ότι γνωρίζουν αρκετά για τη σχέση διατροφής και υγείας. Μάλιστα, οι γυναίκες φαίνεται να υιοθετούν σε μεγαλύτερο ποσοστό το μεσογειακό πρότυπο διατροφής στο νοικοκυριό τους, ένα πρότυπο

7 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ-ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ 799 Πίνακας 3. Αποτελέσματα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης που εξετάζει την εξάρτηση του δείκτη των διατροφικών αντιλήψεων (εύρους 0 10) από διάφορες ερμηνευτικές μεταβλητές. β±τυπικό σφάλμα B p Ηλικία (έτη) 0,020±0,002 0,193 <0,001 Φύλο (Α/Γ) 0,414±0,052 0,13 <0,001 Μορφωτικό επίπεδο (έτη) 0,037±0,008 0,085 <0,001 Ετήσιο ατομικό εισόδημα 0,042±0,032 0,023 0,18 Κάπνισμα τώρα (Ν/Ο) -0,221±0,052-0,068 <0,001 Αρτηριακή υπέρταση (Ν/Ο) -0,133±0,081-0,030 0,10 Σακχαρώδης διαβήτης (Ν/Ο) -0,203±0,120-0,028 0,09 Δυσλιπιδαιμία (Ν/Ο) -0,060±0,089-0,012 0,50 Παχυσαρκία (Ν/Ο) -0,203±0,080-0,041 0,01 Ιστορικό στεφανιαίας νόσου (Ν/Ο) 0,019±0,159 0,002 0,91 Άλλη καρδιαγγειακή νόσος (Ν/Ο) -0,272±0,128-0,035 0,033 Οικογενειακό ιστορικό (Ν/Ο) 0,032±0,053 0,010 0,544 Α/Γ: Άνδρας/γυναίκα, Ν/Ο: Ναι/Όχι διατροφής που, όπως έχει φανεί από πληθώρα μελετών, παρέχει καρδιοπροστατευτική δράση. Σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σε μεγάλο ποσοστό τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι οι μαργαρίνες με φυτικές στερόλες μπορούν να μειώσουν τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Θέλοντας να ερμηνεύσουμε αυτά τα αποτελέσματα, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα είναι σχετικά νέα και οι πολίτες είτε δεν έχουν ενημερωθεί ακόμη για τη χρήση τους είτε δεν έχουν ενημερωθεί σωστά γι αυτά. Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά στα κορεσμένα λίπη και κυρίως στο αλάτι, το σύνολο του δείγματος φάνηκε να είναι περισσότερο εξοικειωμένο με αυτούς τους όρους ως διατροφικούς κινδύνους, καθώς εδώ και πολλά χρόνια έχει δειχθεί η επίδρασή τους στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί και την ορθή γνώση που φαίνεται να έχουν μεγάλο ποσοστό τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών για την καρδιοπροστατευτική δράση του ελαιόλαδου, καθώς και των φρούτων και των λαχανικών. Τέλος, όσον αφορά στην ασφαλέστερη αγορά τροφίμων, είναι εμφανές ότι υπάρχει μια σύγχυση στις απόψεις του σύγχρονου Έλληνα, καθώς το 87% των ανδρών και το 87,3% των γυναικών δηλώνουν τη δική τους ή τη φιλική παραγωγή ως την πλέον ασφαλή. Στη σύγχυση αυτή φαίνεται να συμβάλλουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, που αποκαλύπτουν συνεχώς νέες παρατυπίες των βιομηχανιών τροφίμων καθώς και επιμολύνσεις τροφίμων ευρείας κατανάλωσης. Στα παραπάνω συνηγορεί και μια άλλη έρευνα των μελών της BEUC, που δείχνει ότι οι καταναλωτές δεν γνωρίζουν ποιο είδος διατροφής μπορεί να είναι υγιεινό. Συγκεκριμένα, οι 9 στους 10 θεωρούν ότι γνωρίζουν ποια είναι υγιεινά τρόφιμα, ενώ στην πραγματικότητα ελάχιστοι γνωρίζουν ποιες ποσότητες λιπαρών, σακχάρων και άλατος πρέπει να καταναλώνουν σε καθημερινή βάση ώστε να προφυλάσσουν την υγεία τους. Ωστόσο, το κυριότερο πρόβλημα που διαφαίνεται αφορά στο γεγονός ότι, ενώ ο κόσμος γνωρίζει μερικές βασικές διατροφικές αρχές, αυτές είναι πολλές φορές συγκεχυμένες. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι σε διάφορες έρευνες βρέθηκε ότι οι διατροφικές γνώσεις μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική πρόσληψη και τη συμπεριφορά. 15 Αυτό είναι κατανοητό, αν σκεφθούμε ότι τα άτομα που σκόπιμα διαλέγουν υγιεινά τρόφιμα (π.χ. χαμηλά σε λίπος) θα κατανοούν σε κάποιο βαθμό τη συνέπεια των πράξεών τους. Σε έρευνα που διεξήχθη στη Μεγάλη Βρετανία (HEMS), 16 όταν ερωτήθηκαν να περιγράψουν τι αντιλαμβάνονται με τον όρο υγιεινή διατροφή, μόλις το 16% ανέφεραν 3 από τις 4 πιο γνωστές συστάσεις (περισσότερα φρούτα και λαχανικά, μείωση του λίπους, περισσότερες φυτικές ίνες, περισσότερους σύνθετους υδατάνθρακες). Περισσότερο από τα 2/3 ανέφεραν ότι οι ειδικοί ποτέ δεν συμφωνούν για το τι φαγητά είναι καλά, δηλώνοντας έτσι ότι οι συστάσεις για μια υγιεινή διατροφή δεν μεταφέρεται σωστά στο γενικό πληθυσμό. Αν και ένας μεγάλος αριθμός (>80%) των ατόμων θεωρεί ότι η διατροφή του μπορεί να γίνει πιο υγιεινή, τα 2/3 δεν θέλουν να αλλάξουν ή έχουν την άποψη ότι δεν μπορούν. Επίσης, τα άτομα με το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο βρέθηκε να έχουν καλύτερη γνώση. Το τελευταίο εύρημα επιβεβαιώνεται και από την παρούσα μελέτη, καθώς το μορφωτικό επίπεδο εμφανίζει ισχυρή συσχέτιση με το δείκτη των γνώσεων και των αντιλήψεων για τη διατροφή. Μάλιστα, όσο αυξάνει ο βαθμός των γνώσεων τόσο αυξάνεται το μορφωτικό επίπεδο των συμμετεχόντων στην έρευνα. Τέλος, με την εφαρμογή της γραμμικής παλινδρόμησης το μορφωτικό επίπεδο αναδείχθηκε ως ο κυριότερος καθοριστικός παράγοντας για τις αντιλήψεις που έχουν τα άτομα όσον αφορά στη σχέση της διατροφής με τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Όπως έχει αποδειχθεί από πλήθος ερευνών, ένας από τους ισχυρότερους καθοριστικούς παράγοντες για τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα των ατόμων αποτελεί το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο Το εύρημα αυτό αφορά στις περισσότερες ασθένειες καθόλη τη διάρκεια της ζωής 18 και εκτείνεται σε πλήθος παραγόντων κινδύνου. 20,21 Το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο χαρακτηρίζεται από το οικονομικό επίπεδο, την απασχόληση, καθώς και το μορφωτικό επίπεδο των ατόμων. Το μορφωτικό επίπεδο αφορά στις απαραίτητες ικανότητες για τη διατήρηση

8 800 Α. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ και συν μιας θετικής κοινωνικής, ψυχολογικής και οικονομικής κατάστασης. 19 Με το πέρασμα των ετών, το μορφωτικό επίπεδο αποτελεί πλέον το πιο κοινό χρησιμοποιούμενο μέτρο στις επιδημιολογικές μελέτες. 22 Στην παρούσα έρευνα εντοπίστηκε ότι αυτοί που βρίσκονταν στο χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο εμφάνιζαν μεγαλύτερο επιπολασμό των παραγόντων κινδύνου. Όσον αφορά σε άλλες έρευνες, μονοπαραγοντικές αναλύσεις μεταξύ των παραγόντων κινδύνου και του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου αναδείκνυαν το μορφωτικό επίπεδο ως τον ισχυρότερο παράγοντα, υποδηλώνοντας ότι υψηλότερος κίνδυνος σχετίζεται με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Το εύρημα αυτό ήταν σύμφωνο με πολυπαραγοντικές αναλύσεις που έδειχναν ότι η ισχύς και η σημαντικότητα των συσχετίσεων μεταξύ μόρφωσης και μιας σειράς παραγόντων κινδύνου παρέμενε ανεπηρέαστη μετά από προσαρμογή για το εισόδημα και το είδος απασχόλησης. 19,21 Επίσης, μελέτες που αφορούν στα καρδιαγγειακά νοσήματα έδειξαν ότι χαμηλά επίπεδα μόρφωσης σχετίζονται με την υπέρταση, το κάπνισμα και τα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης, καθώς και την καρδιαγγειακή νοσηρότητα και τη θνησιμότητα. 19 Μια υπόθεση είναι ότι η μόρφωση μπορεί να προστατεύει από την ανάπτυξη ασθενειών, επηρεάζοντας τις συμπεριφορές του τρόπου ζωής, τις ικανότητες λύσης των προβλημάτων και τις αξίες. 22 Επίσης, μπορεί να προάγει την υιοθέτηση θετικής στάσης απέναντι στην υγεία, την πρόσβαση σε υπηρεσίες προληπτικής Ιατρικής, υψηλότερη αυτοπεποίθηση και αυτοαποτελεσματικότητα. Ακόμη, οι γνώσεις που μπορεί να έχουν οι ασθενείς πιθανόν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αποδοχή της ασθένειάς τους και στην καλύτερη κατανόηση των συμπεριφορικών αλλαγών που πρέπει να κάνουν για την ενεργό συμμετοχή τους στη θεραπεία. Ένα άλλο σημαντικό εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο των ασθενών μπορεί να έχει μια μικρή επίδραση στη συμπεριφορά του γιατρού. 23 Για παράδειγμα, μια μελέτη έδειξε ότι ασθενείς με χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο έλαβαν λιγότερες συμβουλές όσον αφορά στη διατροφή και την άσκηση και περισσότερες πληροφορίες για τη διακοπή του καπνίσματος απ ό,τι οι ασθενείς υψηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου. Επιπροσθέτως, έχει φανεί ότι οι γιατροί παρέχουν ελαφρώς λιγότερες πληροφορίες σε άτομα χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου. Μάλιστα, αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στη φυσική εξέταση αντί στην αξιολόγηση των γνώσεων και στην ανάπτυξη ερωτήσεων. 23 Συνοπτικά, θα μπορούσε να λεχθεί ότι το χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο έχει συσχετιστεί με λιγότερες γνώσεις όσον αφορά στους κινδύνους του καπνίσματος, την προληπτική ιατρική φροντίδα και τα χρόνια νοσήματα. Αντίθετα, το υψηλό μορφωτικό επίπεδο σχετίζεται ισχυρά με την υιοθέτηση υγιεινότερου τρόπου ζωής και βελτιωμένη βιοψυχοκοινωνική υγεία. Περιορισμοί της έρευνας Ως περιορισμοί της μελέτης θα μπορούσαν να αναφερθούν τα σχετικά λίγα άτομα στο έως τώρα δείγμα. Όμως, η έρευνα συνεχίζει να διεξάγεται και απώτερος στόχος είναι η συλλογή δεδομένων από άτομα, από ολόκληρη τη χώρα. Επίσης, δεν ήταν επαρκής η γεωγραφική εκπροσώπηση της χώρας, έτσι ώστε το δείγμα να θεωρηθεί πλήρως αντιπροσωπευτικό. Συμπεράσματα Με βάση τα ανωτέρω, είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία η διαμόρφωση αλλά και η εφαρμογή μιας εθνικής διατροφικής πολιτικής καθώς και η δημιουργία μιας ενημερωτικής καμπάνιας για θέματα διατροφής και υγείας. Τα ευρήματα της παρούσας έρευνας συστήνουν ότι η οποιαδήποτε προσπάθεια παρέμβασης στον πληθυσμό θα πρέπει να είναι στοχευόμενη ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο των ατόμων. Η πολιτεία, αλλά και οι επιστημονικοί φορείς, οφείλουν να αναδείξουν το πρόβλημα του χαμηλού επιπέδου γνώσεων του πληθυσμού αναφορικά με τη διατροφή και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και να δράσουν άμεσα, με στόχο τη μείωση της καρδιαγγειακής νοσηρότητας στη χώρα. Εθνική προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η ανάπτυξη ενημερωμένων ασθενών, που συμμετέχουν στις διαδικασίες ιατρικής φροντίδας, στη λήψη αποφάσεων και στην πρόληψη και τη διαχείριση των προβλημάτων υγείας. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Επιθυμούμε να ευχαριστήσουμε την Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης, και ειδικότερα την Ομάδα Εργασίας «Επιδημιολογίας και Πρόληψης», για την ηθική υποστήριξη σε αυτό το πόνημα, καθώς και όλους τους ανώνυμους συμμετέχοντες στην έρευνα, χωρίς την υποστήριξη και την υπομονή των οποίων η παρούσα εργασία δεν θα ήταν εφικτή. Επίσης, ευχαριστούμε τους δεκάδες φοιτητές και συνεργάτες που μας βοήθησαν στη δειγματοληψία.

9 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ-ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ 801 ABSTRACT The level of education is the most important determinant of the perceptions of the general public about the relationship of diet to cardiovascular disease A. GIOTOPOULOU, 1 E. GEORGOUSOPOULOU, 1 A. PAPATHANASIOU, 2 E. POLYCHRONOPOULOS, 1 J. GOUDEBENOS, 3 D.B. PANAGIOTAKOS 1 1 Department of Nutrition Science-Dietetics, Harokopio University of Athens, Athens, 2 Medical School, National and Kapodistrian University of Athens, Athens, 3 Medical School, University of Ioannina, Ioannina, Greece Archives of Hellenic Medicine 2010, 27(5): OBJECTIVE To investigate the factors which determine the perceptions and beliefs of the general population about the relationship between diet and cardiovascular disease. METHOD A random sample of 4,799 adults from different cities in Greece was studied, of which 44.2% were men, mean age 40.35±16 years and 55.8% women, mean age 38.06±15 years. A scale assessing knowledge and perceptions of nutrition as a cardiovascular risk factor was used, consisting of 10 questions which were classified as true-false, from which a score of from 0 (very poor knowledge) to 10 (perfect knowledge) was created. RESULTS The average diet-knowledge-score was 5.39±1.6 in men and 5.76±1.5 in women (p<0.001). Positive correlation was found between the score and the age of participants (r=0.145, p<0.001) and the years of study (r=0.044, p=0.002). People with the higher educational levels had the lowest prevalence of major risk factors for cardiovascular disease. Although people with lower educational levels frequently believed that unhealthy diet is a cardiovascular risk factor and that olive oil, fruits and vegetables can reduce cardiovascular risk, people with lower education levels had the greatest degree of ignorance concerning the most important nutritional risks (i.e., saturated fats and salt) for cardiovascular disease. CONCLUSIONS Public health care authorities should highlight the problem of the low level of knowledge of the population regarding nutrition and cardiovascular risk, and should take immediate action to remedy this situation in order to reduce cardiovascular morbidity in the country. It must become a national priority to develop informed patients who participate in health care processes and health-related decision making and disease prevention and management. Key words: Attitudes, Beliefs, Cardiovascular diseases, Educational status, Knowledge, Risk factors Βιβλιογραφία 1. MACKAY J, MEASAY G. The atlas of heart disease and stroke. World Heart Organisation, ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ. European Society of Cardiology, European Cardiovascular Disease Statistics. British Heart Foundation and European Heart Network, ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΣ Δ, ΚΟΥΡΛΑΜΠΑ Γ. Επιδημιολογία των παραγόντων κινδύνου στην Ελλάδα. Καρδιαγγειακή Επιδημιολογία, 2005, ΕΣΥΕ 4. WORLD HEART ORGANISATION. 2005, world health statistics 2006 (www.who.int) 5. WORLD HEART ORGANISATION. 2005, world health statistics 2007 (www.who.int) 6. ALLENDER S, SCARBOROUGH P, PETO V, RAYNER M, LEAL J, LUEN- GO-FERNANDEZ R ET AL. European cardiovascular disease statistics. 2nd ed. 2008, European Heart Network, Brussels, 2008: ELISAF M. The treatment of coronary heart disease: Αn update. Part 1: An overview of the risk factors for cardiovascular disease. Curr Med Res Opin 2001, 17: De CATERINA R, ZAMPOLLI A, Del TURCO S, MADONNA R, MASSA- RO M. Nutritional mechanisms that influence cardiovascular disease. Am J Clin Nutr 2006, 83:421S 426S 9. PANAGIOTAKOS DB, CHRYSOHOOU C, PITSAVOS C, STEFANADIS C. Association between the prevalence of obesity and adherence to the Mediterranean diet: Τhe ATTICA study. Nutrition 2006, 22: PANAGIOTAKOS DB, PITSAVOS CH, CHRYSOHOOU C, SKOUMAS J, PAPADIMITRIOU L, STEFANADIS C ET AL. Status and management of hypertension in Greece: Role of the adoption of a Mediterranean diet: The Attica study. J Hypertens 2003, 21: PANAGIOTAKOS DB, TZIMA N, PITSAVOS C, CHRYSOHOOU C, ZAM- PELAS A, TOUSSOULIS D ET AL. The association between adherence to the Mediterranean diet and fasting indices of glucose homoeostasis: The ATTICA study. J Am Coll Nutr 2007, 26: PANAGIOTAKOS DB, PITSAVOS C, CHRYSOHOOU C, SKOUMAS I, STE- FANADIS C. Prevalence and five-year incidence ( ) of cardiovascular disease risk factors in a Greek sample: The ATTICA study. Hellen J Cardiol 2009, 50: KIRKLAND SA, McLEAN DR, LANGILLE DB, JOFFRES MR, McPHER-

10 802 Α. ΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ και συν SON KM, ANDREOU P. Knowledge and awareness of risk factors for cardiovascular disease among Canadians 55 to 74 years of age: Results from the Canadian Heart Health Surveys, CMAJ 1999, 161(Suppl 8):S10 S ANDERSSON P, SJÖBERG RL, OHRVIK J, LEPPERT J. Knowledge about cardiovascular risk factors among obese individuals. Eur J Cardiovasc Nurs 2006, 5: WARDLE J, PARMENTER K, WALLER J. Nutrition knowledge and food intake. Appetite 2000, 34: HANSBRO J, BRIDWOOD A, MORGAN A, HICKMAN M. Health in England 1996: What people know, what people think, what people do; a survey of adults aged in England carried out by Social Survey Division of ONS on behalf of the Health Education Authority. Stationery Office, London, KITAGAWA EM, HAUSER PM. Differential mortality in the United States: A study in socioeconomic epidemiolody. Harvard University Press, Cambridge, Mass, MARMOT MG, KOGEVINAS M, ELSTON MA. Social/economic status and disease. Annu Rev Public Health 1987, 8: WINKLEBY MA, JATULIS DE, FRANK E, FORTMANN SP. Socioeconomic status and health: How education, income, and occupation contribute to risk factors for cardiovascular disease. Am J Public Health 1992, 82: MATTHEWS KA, KESLEY SF, MEILAHN EN, KULLER LH, WING RR. Educational attainment and behavioural and biological risk factors for coronary heart disease in middle-aged women. Am J Epidemiol 1989, 129: WINKLEBY MA, FORTMANN SP, BARRETT DC. Social class disparities in risk factors for disease: Eight-year prevalence patterns by level of education. Prev Med 1990, 19: LIBERATOS P, LINK BG, KESLEY JL. The measurement of social class in epidemiology. Epidemiol Rev 1988, 10: FISCELLA K, GOODWIN MA, STANGE KC. Does patient educational level affect office visits to family physicians? J Natl Med Assoc 2002, 94: Corresponding author: D.B. Panagiotakos, Department of Nutrition Science-Dietetics, Harokopio University, 70 Eleftheriou Venizelou (Thiseos) street, GR Athens, Greece hua.gr... xxxxxxxxxxxxx

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%)

ΑΝΤΡΕΣ (%) ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ (%) Αποτελέσματα από «Επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος βάρους στην Κύπρο και διαπίστωση των διατροφικών συνηθειών του Κύπριου πολίτη" του Συνδέσμου ιαιτολόγων και ιατροφολόγων

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Γενικοί Ιατροί ΚΥ Αβδήρων, Σταυρούπολης, Εχίνου- Ξάνθη Η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ HELLAS HEALTH VI

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ HELLAS HEALTH VI ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Α Τ Ρ Ι Κ Η Σ Χ Ο Λ Η ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ HELLAS HEALTH VI Γιάννης Τούντας Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ «ΓΕΜΑΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΗ» Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Εβδομάδα Πρόληψης Καρδιοπαθειών (24-28/9/2012) Φετινό Θέμα: «Go Red for Women «Κόκκινος συναγερμός για την γυναικεία καρδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ X.ΠΩΓΩΝΙΔΗΣ 1,Α.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2,Ε.ΞΕΝΟΔΟΧΙΔΟΥ 3, Δ.ΟΥΖΟΥΝΗΣ 2, Μ.ΤΣΟΥΛΗ 3,Α.ΠΑΠΠΑ 3, Ε.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ 4 1.Κ.Υ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΑΣ, 2.Κ.Υ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο

Κορινθιακή σταφίδα, ένα «παραδοσιακό» τρόφιμο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ΓΓΕΤ ΕΥΔΕ-ΕΤΑΚ Ε. Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ΠΕΠ Μακεδονίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι Προγράμματος: Σχεδιασμός Προγράμματος

Στόχοι Προγράμματος: Σχεδιασμός Προγράμματος Το «Πρόγραμμα πρόληψης και πρώιμης διάγνωσης παραγόντων κινδύνου για τις καρδιαγγειακές παθήσεις στις γυναίκες της Κρήτης» (ΟΠΣ 365462) επιδίωξε να ενημερώσει τις γυναίκες, για τις καρδιαγγειακές παθήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

«ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ «ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Yποχρεωτική άσκηση επιλογής Διατροφική επιδημιολογία Σχετικά θεωρητικά θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς

Διαιτητικές οδηγίες για το ΣΔ. Κατευθυντήριες οδηγίες για τη Διαχείριση του Διαβητικού Ασθενούς ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 15 Ιουλίου 2011 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγµατοποιήθηκε το τελευταίο τρίµηνο του έτους 2009 σε ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Το θέμα της εργασίας μας είναι η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ. Ασχοληθήκαμε με τις διατροφικές συνήθειες των αθλητών από την αρχαία Ελλάδα έως και σήμερα. Βρέθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας

Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Υδατάνθρακες: σύνθετο και μπερδεμένο και στους καταναλωτές & επαγγελματίες υγείας Πλούσιες σε Υδατ/χαμηλές Σύνθετοι υδατάνθρακες σε λίπη δίαιτες Απλές ζάχαρες Δίαιτες χαμηλού GI Χαμηλής γλυκαιμικής δόσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ: Θεωρία και Πράξη 11 ο Συνέδριο Μαριάννας Λόρδου 10 Μαρτίου 2012 Christiana Demetriou, MPH, PhD Candidate ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Επιδημιολογία του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΤΑΜΑΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΗΛΙΚΙΑΣ 12-19

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, M.Sc. Διαιτολόγος - διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης

Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου για παιδική παχυσαρκία: οδηγός αποτελεσματικότερης πρόληψης Γιάννης Μανιός Επίκουρος Καθηγητής Τμήματος Διαιτολογίας - Διατροφής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Παχυσαρκία: Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά

Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά Άννα Παπαγεωργίου PhD, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος,Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Πρόεδρος της Κοινωνικής Συνεταιριστικής

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Γιάννης Κυριόπουλος,MD, MSc, MPH, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μάιος 2011 Περίγραμμα Εισαγωγή Επίδοση πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Λαχανικά. Φυτά. Ψάρια. Ψάρια. Ε ι κ ο σ α ν ο ε ι δ ή. Ακετυλο-CoA. Πλαστίδια. Eλαϊκό οξύ. Ενδοπλασµατικό δίκτυο. Λινελαϊκό οξύ (ω-6)

Λαχανικά. Φυτά. Ψάρια. Ψάρια. Ε ι κ ο σ α ν ο ε ι δ ή. Ακετυλο-CoA. Πλαστίδια. Eλαϊκό οξύ. Ενδοπλασµατικό δίκτυο. Λινελαϊκό οξύ (ω-6) Ω- 6/Ω-3 3 λιπαρά οξέα: το διατροφικό πηλίκο µε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου. Καλλιόπη Άννα Πούλια, MMedSci Κλινική ιαιτολόγος, ΓΝΑ «Λαϊκό» Φυτά Ψάρια Ακετυλο-CoA Eλαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων

Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Έρευνα σε δείγμα 215 οικογενειών για τις συνήθειες διατροφής και σωματικής δραστηριότητας παιδιών & γονέων/κηδεμόνων Πωλ Φαρατζιάν, MSc Διαιτολόγος-διατροφολόγος Υπεύθυνος στατιστικής ανάλυσης & ερμηνείας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής. θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS»

Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής. θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS» Προγνωστικός δείκτης (σκορ) ενδονοσοκομειακής και 30-ημερών θνητότητας σε ασθενείς με Οξύ Στεφανιαίο σύνδρομο: Η Μελέτη «GREECS» Δ. Παναγιωτάκος 1, Ε. Γεωργουσοπούλου 1, Χ. Πίτσαβος 2, Β. Νοταρά 1, Χ.

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ

8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ 8 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Δάσκαλος : Μιαρίτης Στυλιανός ΥΠΕΠΘ ΕΙΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ (ΠΡΑΞΗ 2.4.3.α) ΠΙΛΟΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΣΕΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 3 Ο,7 Ο,8 Ο,12 Ο,15 Ο,16 Ο ΔΗΜ. ΣΧ. ΖΩΓΡΑΦΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες και υπερχοληστερολαιμία σε δείγμα κατοίκων ακριτικών νησιών

Διατροφικές συνήθειες και υπερχοληστερολαιμία σε δείγμα κατοίκων ακριτικών νησιών archieves original paper 1886 POYNIS (pages 6) Σελιδοποίηση: 18/2/2008 Αποστολή galley-proofs: 19/2/2008 ΕΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER Διατροφικές συνήθειες και υπερχοληστερολαιμία σε δείγμα κατοίκων

Διαβάστε περισσότερα

Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση;

Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση; Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση; Παγώνα Λάγιου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Scientific

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

PORGROW NE S T INSI GH T

PORGROW NE S T INSI GH T PORGROW NE S T INSI GH T Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & Ιατροφής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο Κρήτης Ελλάδα PorGrow Ένα NEST insight Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ιερεύνηση Στρατηγικών για την Πρόληψη και Αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Κύπρο

Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Κύπρο Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ των καταναλωτών που επιλέγουν προϊόντα της Μεσογειακής διατροφής

Το προφίλ των καταναλωτών που επιλέγουν προϊόντα της Μεσογειακής διατροφής Το προφίλ των καταναλωτών που επιλέγουν προϊόντα της Μεσογειακής διατροφής Δρ. Πωλ Φαρατζιάν MSc, PhD Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Επιστήμης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Η. ΚΡΖΣΖ ΣΜΖΜΑ ΓΗΑΣΡΟΦΖ ΚΑΗ ΓΗΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

Σ.Δ.Η. ΚΡΖΣΖ ΣΜΖΜΑ ΓΗΑΣΡΟΦΖ ΚΑΗ ΓΗΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Σ.Δ.Η. ΚΡΖΣΖ ΣΜΖΜΑ ΓΗΑΣΡΟΦΖ ΚΑΗ ΓΗΑΗΣΟΛΟΓΗΑ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ: Οη επηπηψζεηο ηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο ζηελ θαηάζηαζε ζξέςεο καζεηψλ Γ δεκνηηθνχ ζην ιεθαλνπέδην Αηηηθήο ΔΠΙΜΔΛΔΙΑ: ΚΧΝΣΑΝΣΑΚΟΤ ΔΗΡΖΝΖ ΔΠΙΒΛΔΠΟΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Έρευνα Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου. Αποτελέσματα από επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα