ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑ:ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΕΛΙΣΣΑΒΕΤ Α.Μ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Γ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΘΕΜΑ: «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ» Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Β. ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ ΜΕΡΟΣ Α ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 1)Το περιεχόµενο της οικονοµικής ελευθερίας α) Υπό τα προισχύσαντα Συντάγµατα β) Υπό το ισχύον Σύνταγµα 2) Ειδικότερες εκδηλώσεις της οικονοµικής ελευθερίας 3) Άρθρο 106Σ 4) Οικονοµική και πολιτική ουδετερότητα του Συντάγµατος 5) Περιορισµοί της οικονοµικής ελευθερίας ΜΕΡΟΣ Β ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ 1) Ιστορική ανασκόπηση 2) ίκαιο ανταγωνισµού α) ίκαιο αθέµιτου ανταγωνισµού β) ίκαιο ελεύθερου ανταγωνισµού 3) Η ελευθερία ανταγωνισµού και οι περιορισµοί της 4) Ο ν. 703/1977 5) Καταχρηστική εκµετάλλευση δεσπόζουσας θέσης 6) Ανταγωνισµός και κοινοτικό δίκαιο Γ. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ε. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤ. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ζ. ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ελεύθερος ανταγωνισµός και Σύνταγµα Η παρούσα εργασία έχει ως θέµα τον ελεύθερο ανταγωνισµό και την συνταγµατική κατοχύρωσή του στην ελληνική έννοµη τάξη. Στόχος της είναι να αναδείξει την εξαιρετική σηµασία του ελεύθερου ανταγωνισµού για την οικονοµική πρόοδο και κοινωνική ευηµερία. Μια τόσο σηµαντική εκδήλωση της οικονοµικής ζωής δεν θα µπορούσε να µην κατοχυρώνεται από τον υπέρτατο νόµο του Κράτους. Κρίνεται σκόπιµη η διάρθρωση σε δυο µεγάλες θεµατικές ενότητες. Στην πρώτη αναλύεται η οικονοµική ελευθερία, ειδικότερη εκδήλωση της οποίας αποτελεί η ελευθερία του ανταγωνισµού. Ειδικότερα αναφέρονται και αναλύονται όλες οι σχετικές συνταγµατικές διατάξεις και θίγονται ζητήµατα που αφορούν το «Οικονοµικό Σύνταγµα» και έχουν απασχολήσει θεωρία και νοµολογία. Στη δεύτερη ενότητα επιχειρείται µια παρουσίαση του νοµοθετικού καθεστώτος του ανταγωνισµού όπως έχει διαµορφωθεί µέχρι σήµερα. Ξεκινώντας από τις απαρχές του φαινοµένου τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό φτάνουµε στη σύγχρονη εποχή και εξετάζουµε τις ισχύουσες νοµοθετικές ρυθµίσεις που αποτελούν εξειδίκευση των αντίστοιχων συνταγµατικών διατάξεων καθώς και το συσχετισµό τους µε εκείνες του κοινοτικού δικαίου. ΜΕΡΟΣ Α ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 1) Το περιεχόµενο της οικονοµικής ελευθερίας α) Υπό τα προισχύσαντα Συντάγµατα Πριν από το Σύνταγµα του 1975 η οικονοµική ελευθερία δεν προστατευόταν ρητά από κάποια συνταγµατική διάταξη. Τα προισχύσαντα Συντάγµατα 1864/1911/1952 εµφανίζονται 2

3 να αγνοούν τις οικονοµικές σχέσεις. Παρ όλα αυτά ουδέποτε αµφισβητήθηκε η συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµική ελευθερίας. Η θεωρία και η νοµολογία δέχτηκαν ότι η προστασία της οικονοµικής ελευθερίας θεµελιώνεται στη διάταξη του άρθρου 4 Σ 1864/1911/1952 ( άρθρο 5 παρ. 3 του ισχύοντος) για την προσωπική ελευθερία, ειδικότερη εκδήλωση της οποίας και θεωρήθηκε. Η νοµολογία ερµήνευσε τη συγκεκριµένη διάταξη µε ιδιαίτερη ευρύτητα (αφού καθίσταται σαφές ότι η εν λόγω διάταξη αναφέρεται µόνο στην προσωπική ελευθερία), ώστε να συµπεριληφθεί σε αυτήν και η προστασία της ελεύθερης οικονοµικής δραστηριότητας του ατόµου. β) Υπό το ισχύον Σύνταγµα του 1975 Στο Σύνταγµα του 1975 περιέχεται για πρώτη φορά ρητή αναφορά στη γενική οικονοµική ελευθερία στο άρθρο 5 παρ. 1( Καθένας έχει δικαίωµα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του και να συµµετέχει στην κοινωνική, οικονοµική και πολιτική ζωή της χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγµα και τα χρηστά ήθη), στην οποία υπάγονται όλες οι δραστηριότητες που δεν ρυθµίζονται και δεν προστατεύονται ρητά. Η διάταξη αυτή έχει ληφθεί από το άρθρο 2 παρ. 1 του θεµελιώδους Νόµου της Βόννης, αλλά το περιεχόµενο της ελληνικής διάταξης είναι σαφώς ευρύτερο. Πρόκειται για ένα γενικό δικαίωµα (γενική οικονοµική ελευθερία), το οποίο καλύπτει οικονοµικές εκδηλώσεις που δεν προστατεύονται από άλλες ειδικές διατάξεις τους Συντάγµατος (όπως συµβαίνει π.χ. µε την ελευθερία εργασίας άρθρο 22Σ, ιδιοκτησία άρθρο 17Σ), έχει επικουρικό χαρακτήρα και εφαρµόζεται για να κατοχυρώσει όχι µόνο εκδηλώσεις της οικονοµικής ελευθερίας, αλλά κάθε θεµελιώδες δικαίωµα που δεν προστατεύεται ειδικά από το Σύνταγµα. Θεµελιώνει καταρχήν αξίωση για αποχή του κράτους από την ιδιωτική οικονοµική δραστηριότητα, αξίωση που στρέφεται τόσο κατά του νοµοθέτη, όσο και κατά της διοίκησης. Το Σύνταγµα του 1975 εκτός από τη θέσπιση του άρθρου 5 παρ.1 επαναλαµβάνει στο άρθρο 5 παρ. 3 τις διατάξεις των προγενέστερων Συνταγµάτων για την προσωπική ελευθερία. Ζήτηµα γεννάται σε ποια διάταξη κατοχυρώνεται τελικά η οικονοµική ελευθερία. Υποστηρίχθηκε η άποψη, κυρίως από τον Αριστόβουλο Μάνεση 1, ότι η οικονοµική ελευθερία εξακολουθεί να προκύπτει από το άρθρο 5 παρ.3. Συγκεκριµένα ότι «η διάταξη που προστατεύει την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας είναι διατυπωµένη κατά τρόπο 1 Μάνεσης Α.,Συνταγµατικά ικαιώµατα, Ατοµικές Ελευθερίες 1982 σελ

4 γενικό και αόριστο και χρησιµεύει µάλλον σαν ερµηνευτικός γενικός κανόνας για όλα τα ατοµικά δικαιώµατα, η δε διατύπωση της είναι τέτοια, ώστε να επιδέχεται ποικίλες και αντιφατικές ίσως ερµηνείες». Προβαίνει επιπλέον και στη διατύπωση µιας θεωρητικής παρατήρησης σύµφωνα µε την οποία «η οικονοµική ελευθερία είναι περισσότερο συνέπεια της γενικότερης δράσης του ατόµου και της ελευθερίας διακίνησής του και λιγότερο εκδήλωση της προσωπικότητάς του». Την παρατήρηση του αυτή στηρίζει στο γεγονός ότι κατ εξοχήν υποκείµενα του ατοµικού δικαιώµατος της οικονοµικής ελευθερίας είναι τα νοµικά πρόσωπα και όχι τα φυσικά πρόσωπα. Από την άλλη µεριά ένα µεγάλο µέρος της θεωρίας δέχεται την κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας στο άρθρο 5 παρ.1 2 λόγω της ρητής αναφοράς στη συµµετοχή στην οικονοµική ζωή της χώρας, ή την σωρευτική εφαρµογή των δυο διατάξεων 3 ( άρθρο 5 παρ.1 και 5 παρ.3 Σ). Τέλος η νοµολογία του Σ.τ.Ε. δεν δίνει άµεση λύση, αφού έχει να επιδείξει αποφάσεις που στηρίζουν καθεµιά από τις προεκτεθείσες απόψεις, ωστόσο τείνει να στηρίζει την οικονοµική ελευθερία στην παρ.1. 2) Ειδικότερες εκδηλώσεις της οικονοµικής ελευθερίας α) Η ελευθερία εργασίας και επαγγέλµατος Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωµα να επιλέγει την επαγγελµατική του δραστηριότητα και όσα σχετίζονται µε αυτήν, δηλ. το είδος, τον τρόπο, τον τόπο και τα µέσα της άσκησης της. Η ελευθερία της εργασίας διασφαλίζει επίσης την ελεύθερη εκλογή επαγγέλµατος και την ελεύθερη σταδιοδροµία καθενός σύµφωνα µε την προσωπική του αξία. 2 Έτσι ο αγτόγλου Π.., Ατοµικά ικαιώµατα τ. Β 2005 σελ , Γέροντας Α. ηµόσιο Οικονοµικό ίκαιο 2002 σελ. 303 επ., Ρόκας Ν. Η επίδρασις του νέου Συντάγµατος επί του ιδιωτικού και επί του ηµοσίου δικαίου σελ. 37 επ., Ράικος Α. Συνταγµατικό δίκαιο τ. Β 2 η εκδ.2002 σελ Τάχος Α. ιοικητικό οικονοµικό δίκαιο 6 η εκδ σελ. 200 επ., Κοτσίρης Λ. ίκαιο ανταγωνισµού 1986 σελ , Λιακόπουλος Α. Η οικονοµική ελευθερία αντικείµενο προστασίας στο δίκαιο του ανταγωνισµού 1981 σελ

5 β) Η ελευθερία των συµβάσεων Η ελευθερία των συµβάσεων αναφέρεται στη δυνατότητα κάθε προσώπου να δικαιοπρακτήσει σε χρόνο και τόπο που επιθυµεί, επιλέγοντας ο ίδιος τον αντισυµβαλλόµενό του και καθορίζοντας το αντικείµενο και τους όρους της σύµβασης του. γ) Η ελευθερία του εµπορίου και της βιοµηχανίας Η ελευθερία του εµπορίου και της βιοµηχανίας συνίσταται στο δικαίωµα του καθενός να εκµεταλλεύεται, χωρίς εµπόδια διοικητικής ή συντεχνιακής µορφής, επιχειρήσεις ιδιωτικές εµπορικού ή βιοµηχανικού χαρακτήρα. δ) Η ελευθερία ανταγωνισµού Η ελευθερία ανταγωνισµού αποτελεί εξειδίκευση της ελευθερίας εµπορίου και βιοµηχανίας. Πρόκειται για την κινητήρια δύναµη της αγοράς. Συµβάλλει στη βελτίωση των προσφερόµενων αγαθών και υπηρεσιών, στη διαµόρφωση ευνοϊκών όρων για τον καταναλωτή ή άλλον ασθενή συµβαλλόµενο και αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ανάπτυξη της εθνικής οικονοµίας ( Η έννοια του ανταγωνισµού και η θέση του στο ελληνικό και ευρωπαϊκό κοινοτικό δίκαιο αναπτύσσεται κατωτέρω διεξοδικά). 3) Άρθρο 106 Σ Α) Ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία Το άρθρο 5 παρ.1 κατοχυρώνει για πρώτη φορά την ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία και την ειδικότερη εκδήλωση της επιχειρηµατικής ελευθερίας. Το άρθρο 106 παρ.2 αναφέρει ρητά την ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία θέτοντας περιορισµούς σε αυτήν (Η ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται σε βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή προς βλάβη της 5

6 εθνικής οικονοµίας). Ασφαλώς απαραίτητη προϋπόθεση για τον περιορισµό της αποτελεί η προηγούµενη αναγνώριση της. Η εν λόγω διάταξη θέτει όρια στην ανάπτυξη της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας, διαφορετικά θα µπορούσαµε να οδηγηθούµε σε εφαρµογή µιας ακραίας µορφής οικονοµικού συστήµατος, είτε πρόκειται για άκρατο οικονοµικό φιλελευθερισµό είτε στην περίπτωση υπέρµετρης δέσµευσης της οικονοµικής πρωτοβουλίας, για καθεστώς απόλυτα διευθυνόµενης οικονοµίας. Από τη διατύπωση του άρθρου 106 παρ. 2 προκύπτει ότι το κράτος έχει απλά υποχρέωση αποχής και δεν επιβάλλει τη βούλησή του µε θετικά µέτρα στους φορείς της συγκεκριµένης ελευθερίας. Με τη διάταξη αυτή η ελευθερία του πολίτη τίθεται υπό κηδεµονία και η άσκησή της εξαρτάται από κριτήρια τα οποία αποκλειστικά θεσπίζει το κράτος 4. Το άρθρο 5 παρ.1 καθιερώνει ατοµικό δικαίωµα οικονοµικής ελευθερίας, ενώ το άρθρο 106 παρ.2 θεσµική εγγύηση της ελεύθερης ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας. Στην τελευταία περίπτωση περιλαµβάνεται η προστατευόµενη εγγύηση του ελεύθερου ανταγωνισµού. β) Κρατικός παρεµβατισµός Το Σύνταγµα του 1975 θεσµοποιεί για πρώτη φορά στο άρθρο 106 παρ.1 τον κρατικό παρεµβατισµό κατοχυρώνοντας συνταγµατικά αυτό που αποτελούσε διαµορφωµένη πρακτική στις οικονοµικές σχέσεις. Το άρθρο 106 παρ.1 «αναγνωρίζει την εξουσία του κράτους να προγραµµατίζει να συντονίζει την οικονοµική δραστηριότητα στη χώρα». Ο προγραµµατισµός αυτός δεν περιορίζεται µόνο στην δηµόσια οικονοµία, αλλά αναφέρεται στην οικονοµική δραστηριότητα στο σύνολο της. Όσον αφορά το συντονισµό, το κράτος δεν επιτρέπει το σύστηµα του οικονοµικού συγκεντρωτισµού αποσκοπώντας στην εναρµόνιση των δραστηριοτήτων και συµφερόντων περισσότερων φορέων 5. Η θεµελίωση του κρατικού παρεµβατισµού αποσκοπεί στην εδραίωση της κοινωνικής ειρήνης και την προστασία του γενικού συµφέροντος. Εκτός από τους προαναφερθέντες γενικούς σκοπούς υπάρχει και ο οικονοµικός σκοπός της εξασφάλισης της οικονοµικής 4 Γέροντας Α. οπ.παρ. σελ. 80 επ. 5 ηµητρόπουλος Α. Συνταγµατικά ικαιώµατα, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου τ.ιιι 2005 σελ. 326, αγτόγλου Π.. οπ. παρ. σελ επ., Λιακόπουλος Α. οπ. παρ. σελ. 82 επ. 6

7 ανάπτυξης όλων των τοµέων της εθνικής οικονοµίας. Η διάταξη αυτή τελεί σε εξάρτηση µε την εγγύηση της οικονοµικής ελευθερίας. Οι διατάξεις του Συντάγµατος αποτελούν ένα ενιαίο σύστηµα προστασίας. ιαφορετικά οι συνταγµατικά κατοχυρωµένες ελευθερίες θα ήταν κενές περιεχοµένου, αφού το κράτος θα νοµιµοποιούνταν στην άσκηση οποιασδήποτε πολιτικής, ακόµα κι αν αυτή κατέληγε σε αναίρεση των ελευθεριών. Ο κρατικός παρεµβατισµός µπορεί να φτάσει σύµφωνα µε το άρθρο 106 παρ.3 6 µέχρι και την εξαγορά επιχειρήσεων ή την αναγκαστική σε αυτές συµµετοχή του κράτους υπό προϋποθέσεις, όταν οι επιχειρήσεις : α) έχουν µονοπωλιακό χαρακτήρα β) έχουν ζωτική σηµασία για την αξιοποίηση πηγών του εθνικού πλούτου γ) έχουν ως κύριο σκοπό την παροχή υπηρεσιών στο κοινωνικό σύνολο. Σε κάθε περίπτωση τα µέτρα που λαµβάνει το κράτος στα πλαίσια της παρεµβατικής πολιτικής του πρέπει να συνάδουν µε τις επιταγές της αρχής της αναλογικότητας. 4) Οικονοµική και πολιτική ουδετερότητα του Συντάγµατος Την επιστήµη απασχολεί το ζήτηµα της οικονοµικοπολιτικής ουδετερότητας του Συντάγµατος. Συγκεκριµένα το ερώτηµα που τίθεται είναι αν το Σύνταγµα καθιερώνει ένα συγκεκριµένο οικονοµικό σύστηµα το οποίο πρέπει να ακολουθεί το κράτος, χωρία δυνατότητα µεταβολών, ή αν αφήνει το ζήτηµα ανοιχτό. Η άποψη της ουδετερότητας θεµελιώθηκε για πρώτη φορά στη υτική Γερµανία και επικράτησε υποστηριζόµενη από τον W. Abendroth. Ο αντίλογος που διατυπώθηκε από τον Th. Nipperdey και τη θεωρία του για την Soziale Marktwirtschaft δεν στέφτηκε µε επιτυχία 7. Όσον αφορά το Σύνταγµα του 1975 οι απόψεις ποικίλλουν. Οι περισσότερες όµως τείνουν προς την αποδοχή της οικονοµικοπολιτικής ουδετερότητας του Συντάγµατος ή προκρίνουν συµβιβαστικές λύσεις 8. Το Σύνταγµα δεν επιτάσσει ορισµένο οικονοµικό σύστηµα. Από καµία διάταξη δεν προκύπτει επιβολή είτε του συστήµατος της ελεύθερης οικονοµίας της αγοράς είτε της 6 Γέροντας Α. οπ. παρ. σελ. 80 επ., Μπέσιλα- Βήκα Ε. Ο ελεύθερος ανταγωνισµός και οι περιορισµοί του 1998 σελ. 84 επ. 7 ηµητρόπουλος Α. οπ. παρ. σελ Έτσι ο Λεβέντης Γ. Τα κοινωνικά δικαιώµατα του πολίτη 1976 τοσ, αγτόγλου οπ. παρ. σελ επ. Αντίθετα ο Μάνεσης Α. οπ. παρ. σελ. 162 και Μάνεσης/ Μανιτάκης Κρατικός παρεµβατισµός και Σύνταγµα (Γνωµοδότηση) ΝοΒ

8 διευθυνόµενης οικονοµίας. Ο κοινός νοµοθέτης έχει τη δυνατότητα που του παρέχει το ίδιο το Σύνταγµα να κινηθεί σε ένα ευρύ πλαίσιο έτσι ώστε η κυβέρνηση είναι εκείνη που ουσιαστικά διαµορφώνει το καθιερούµενο σύστηµα. Ωστόσο η ουδετερότητα αυτή δεν είναι πλήρης και ενέχει µια υπερβολή. Ο κοινός νοµοθέτης οφείλει να κινείται µέσα στα όρια που θέτει το ίδιο το Σύνταγµα. εν µπορεί να υιοθετήσει κανένα σύστηµα στην ακραία µορφή του 9. Η ατοµιστική αρχή και το κοινωνικό στοιχείο συνυπάρχουν ισότιµα 10 κατά τρόπο ώστε να αποκλείεται από το Σύνταγµα η υιοθέτηση τόσο της ολοκληρωτικής διεύθυνσης της οικονοµίας από το κράτος όσο και η εφαρµογή ενός απόλυτου οικονοµικού φιλελευθερισµού. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να ερµηνευτεί και η άποψη που δέχεται ότι το Σύνταγµα καθιερώνει το σύστηµα της οικονοµίας της αγοράς, υπέρβαση του οποίου θα έθιγε τον πηρύνα της συνταγµατικά κατοχυρωµένης ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας. (άρθρο 106 παρ.2 Σ). Ωστόσο δεν πρέπει να παραγνωριστεί ο βασικός οικονοµικός ρόλος του κράτους και ο επίσης συνταγµατικά κατοχυρωµένος κρατικός παρεµβατισµός. Συµπερασµατικά, µπορούµε να δεχτούµε ότι το Σύνταγµα είναι οικονοµικοπολιτικά ουδέτερο υπό την έννοια ότι δεν προσδιορίζει το ακολουθητέο οικονοµικό σύστηµα, είναι ανοιχτό και δεν επιτάσσει ορισµένη οικονοµική πολιτική. 5) Περιορισµοί της οικονοµικής ελευθερίας Το δικαίωµα του άρθρου 5 παρ.1 τελεί υπό έναν τριπλό περιορισµό. Εποµένως η συµµετοχή στην οικονοµική ζωή της χώρας δεν πρέπει να θίγει α) τα δικαιώµατα των άλλων β) το Σύνταγµα γ) τα χρηστά ήθη 11 9 Έτσι ο ηµητρόπουλος Α. οπ. παρ. σελ. 325, Σταθόπουλος Μ. Οικονοµική ελευθερία, Οικονοµικό σύστηµα και Οικονοµικό Σύνταγµα τοσ Κοτσίρης Λ. οπ. παρ. σελ Μπέσιλα- Βήκα οπ. παρ. σελ. 57 επ., Λιακόπουλος οπ. παρ. σελ. 73 επ. 8

9 α) Τα δικαιώµατα των άλλων Εδώ υπάγεται το δικαίωµα των άλλων προσώπων να µετέχουν στην οικονοµικής ζωή της χώρας. εν επιτρέπεται εποµένως η άσκηση της οικονοµικής ελευθερίας από ένα άτοµο να παρεµποδίζει την ίδια ελευθερία των άλλων. Για παράδειγµα η καταχρηστική εκµετάλλευση δεσπόζουσας θέσης ή ο αθέµιτος ανταγωνισµός συνιστούν προσβολή των δικαιωµάτων των άλλων. Στα δικαιώµατα των άλλων περιλαµβάνονται όλα τα δηµόσια και ιδιωτικά δικαιώµατα. Όσον αφορά τα τελευταία είτε αυτά προκύπτουν από το νόµο είτε από σύµβαση θα πρέπει να µη θεσπίζονται προκειµένου να καταστρατηγήσουν την οικονοµική ελευθερία του ατόµου. β) Το Σύνταγµα Η άσκηση οικονοµικής ελευθερίας οφείλει να µην παραβιάζει το Σύνταγµα. Η υποχρέωση αυτή θα υπήρχε ακόµη κι αν δεν αναφερόταν ρητά στο άρθρο 5 παρ.1, δεδοµένου ότι προκύπτει από τη γενική υποχρέωση σεβασµού του Συντάγµατος στο άρθρο 120 παρ.2. («Ο σεβασµός στο Σύνταγµα και τους νόµους που συµφωνούν µε αυτό και η αφοσίωση στην πατρίδα και τη δηµοκρατία αποτελούν θεµελιώδη υποχρέωση όλων των Ελλήνων»). γ) Τα χρηστά ήθη Ο τελευταίος περιορισµός που θέτει το 5 παρ.1 αφορά τα χρηστά ήθη, δηλ. τους κάθε φορά γενικά αποδεκτούς ή κρατούντες ηθικούς κανόνες. Πρόκειται για επιφύλαξη νόµου, αφού τα χρηστά ήθη εξειδικεύονται κάθε φορά στους ισχύοντες νόµους. Ειδικότεροι περιορισµοί στην οικονοµική ελευθερία είναι αυτοί που τάσσονται στο άρθρο 106Σ. Συγκεκριµένα: 9

10 α) 106 παρ.2 Η ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία δεν επιτρέπεται να αναπτύσσεται εις βάρος της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή επί βλάβη της εθνικής οικονοµίας. Τα αγαθά της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας περιέχονται ήδη στον περιορισµό των δικαιωµάτων των άλλων και του Συντάγµατος που ορίζει το άρθρο 5 παρ.1. Ανήκουν µάλιστα στο λεγόµενο «σκληρό» µη αναθεωρήσιµο πηρύνα του Συντάγµατος. Ο περιορισµός της βλάβης της εθνικής οικονοµίας είναι ο µόνος νέος και αφορά όχι απλά συµφέροντα που µπορεί να παραβλάπτονται, αλλά την εθνική οικονοµία. β) 106 παρ.1 Σ Το Σύνταγµα περιορίζει την οικονοµική ελευθερία όχι µόνο προς αποτροπή βλάβης της εθνικής οικονοµίας, αλλά και προς επιδίωξη της ανάπτυξης της. γ) 106 παρ.3 Σ Με την εξαγορά επιχειρήσεων και την αναγκαστική συµµετοχή του κράτους σε αυτές καταργείται ή περιορίζεται στη δεύτερη περίπτωση η οικονοµική ελευθερία των ιδιοκτητών τους. Όπως έχει αναφερθεί παραπάνω υποστηρίζεται η άποψη ότι η οικονοµική ελευθερία εξακολουθεί να θεµελιώνεται στο άρθρο 5 παρ.3. Υπό αυτήν την εκδοχή θα πρέπει να δεχτούµε ότι είναι δυνατή επιφύλαξη νόµου που ορίζεται ρητά στο εν λόγω άρθρο. Τέλος πρέπει να επισηµανθεί ότι οι οποιοιδήποτε περιορισµοί στην οικονοµική ελευθερία δεν πρέπει να θίγουν την αρχή της αναλογικότητας και τον πηρύνα του δικαιώµατος, αλλά µόνο να περιορίζουν την άσκησή του. 10

11 ΜΕΡΟΣ Β ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ 1) Ιστορική ανασκόπηση Ο ανταγωνισµός αποτέλεσε αρχικά αντικείµενο της οικονοµικής επιστήµης κατά την οποία «ο οικονοµικός ανταγωνισµός στην ουσία του είναι η δυναµική και εξελικτική εκείνη διαδικασία που επιβάλλεται ως αρχή τάξης στην αγορά και που χαρακτηρίζεται από τις παράλληλες προσπάθειες των ανταγωνιζόµενων, µε την προσφορά καλύτερων τιµών και όρων, να συνάψουν πελατειακές σχέσεις». 12 Το δίκαιο του ανταγωνισµού άρχιζε να εµφανίζεται σποραδικά στην εποχή των συντεχνιών. Όµως µε την ανάπτυξη του κεφαλαιοκρατικού συστήµατος και τη συγκέντρωση κεφαλαίων και επιχειρήσεων κατά το 19 ο αιώνα, η νοµοθετική παρέµβαση κατέστη αναγκαία. Η Γαλλία ήταν η πρώτη χώρα στην οποία η ελευθερία ανταγωνισµού έλαβε νοµικό περιεχόµενο το 1791 µε τη θεσπισθείσα αρχή της ελευθέριας εµπορίου και βιοµηχανίας 13. Ωστόσο το δίκαιο του ανταγωνισµού έχει τις ρίζες του στην αντιµονοπωλιακή νοµοθεσία (antitrust) που αναπτύχθηκε στις Η.Π.Α. Ο νόµος Sherman Act του 1980 ορίζει ότι απαγορεύεται : every contract, combination in the form of trust or otherwise or conspiracy in restraint of trade or commerce (sect.1). Στη συνέχεια η Federal Trade Commission Act και η Clayton Act του 1914 συνέβαλαν στην καταπολέµηση των trusts και στην εφαρµογή της αρχής του ανταγωνισµού. Το 1911 διαλύθηκε η Standard Oil του Ροκφέλερ που ήλεγχε πάνω από 30 επιχειρήσεις. Η νοµολογία των Η.Π.Α. διαµόρφωσε την έννοια του unfair competition που περιλαµβάνει τις περιπτώσεις τόσο του αθέµιτου ανταγωνισµού όσο και του ελεύθερου ανταγωνισµού. 2) ίκαιο του ανταγωνισµού 12 Κοτσίρης Λ. οπ. παρ. σελ Ρόκας Ν. Η ελευθερία ανταγωνισµού και οι περιορισµοί αυτής Ε.Εµπ σελ. 46 επ. 11

12 α) Το δίκαιο αθέµιτου ανταγωνισµού Αρχικά η έννοια του ανταγωνισµού στην Ευρώπη περιελάµβανε µόνο κανόνες σχετικούς µε την καταπολέµηση του αθέµιτου ανταγωνισµού. Στην Ελλάδα η πρώτη νοµοθετική αντιµετώπιση έγινε µε το ν. 146/1914 «περί αθέµιτου ανταγωνισµού», ο οποίος εξακολουθεί να παραµένει το βασικό νοµοθέτηµα του δικαίου αυτού. Στην αρχή το δίκαιο αυτό είχε ως στόχο την προστασία των ανταγωνιζοµένων, στην πορεία όµως η προστασία επεκτάθηκε στους καταναλωτές αλλά και στην ολότητα. Επιδίωξη του νόµου αποτελεί η άσκηση της ανταγωνιστικής ελευθερίας απαλλαγµένης από αθέµιτες πράξεις που προσβάλλουν τους συναλλασσοµένους ή παραπλανούν το κοινό. Ο ν.146/1914 αφορά ειδικά εµπορικά αδικήµατα. Πρόκειται για αδικήµατα που ενώ είναι αστικά ή/και ποινικά καθίστανται ταυτόχρονα και εµπορικά, δηλ. τιµωρούνται και οι αθέµιτες ενέργειες. Τέλος, ο νόµος σκόπιµα δεν ορίζει το θεµιτό της ανταγωνιστικής ελευθερίας παρά µόνο αναφέρει ενδεικτικά περιπτώσεις αθέµιτης συµπεριφοράς, για να τονίσει µε αυτόν τον τρόπο ότι η ανταγωνιστική ελευθερία είναι ο ισχύον κανόνας. β) Το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισµού Ο ελεύθερος ανταγωνισµός αποτελεί µια αντικειµενική κατάσταση που προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων οικονοµικών φορέων στην αγορά και την ισότητα των όρων µεταξύ αυτών των φορέων. Τα ο εν λόγω δίκαιο συνίσταται σε ένα σύνολο κανόνων δικαίου που αποσκοπούν στη διασφάλιση της λειτουργίας της οικονοµίας ως ανοιχτής αγοράς και απαγορεύουν µέτρα που περιορίζουν αδικαιολόγητα τον ελεύθερο ανταγωνισµό. Το κράτος αναλαµβάνει να εξασφαλίσει συνθήκες υγιούς ανταγωνισµού µε στόχο να αντισταθµίσει τη συχνή οικονοµική ανισότητα των συµβαλλοµένων. Επιδιώκεται η προστασία από ανταγωνιστικές ενέργειες που µπορούν να οδηγήσουν σε αναίρεση του οικονοµικού ανταγωνισµού ως συστήµατος. Βασικό νοµοθέτηµα του ελεύθερου ανταγωνισµού είναι ο ν. 703/1977 «περί ελέγχου µονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισµού». Στο ρυθµιστικό πεδίο του νόµου εµπίπτει κάθε µορφής σύµπραξη επιχειρήσεων που περιορίζει, 12

13 νοθεύει, αλλοιώνει τον ανταγωνισµό, η καταχρηστική εκµετάλλευση δεσπόζουσας θέσης επιχείρησης στην αγορά καθώς και επιχειρήσεις που ελέγχουν ολοκληρωτικά ή σε µεγάλο βαθµό την αγορά χωρίς ουσιώδη ανταγωνισµό, δηµιουργώντας µονοπώλια ή ολιγοπώλια και θέτουν σε κίνδυνο την οικονοµική δραστηριότητα ενδιαφεροµένων, επιχειρήσεων και καταναλωτών. 3) Η ελευθερία ανταγωνισµού και οι περιορισµοί της Η ελευθερία ανταγωνισµού αποτελεί ειδικότερη εκδήλωση της οικονοµικής ελευθερίας, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο Σύνταγµα ( στο άρθρο 5, το ζήτηµα της συνταγµατικής κατοχύρωσης της οικονοµικής ελευθερίας αναλύεται ανωτέρω- Μέρος Α 1β). Από την άλλη µεριά προστατεύεται ως ατοµικό δικαίωµα που πηγάζει από την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και από την άλλη ως θεσµική εγγύηση στην οποία ανήκουν η ελευθερία πρόσβασης στην αγορά και η ελευθερία ανταγωνισµού εντός της αγοράς. Η ελευθερία ανταγωνισµού αναλύεται ειδικότερα στις επιµέρους συνιστώσες: 1) Ο καθένας έχει δικαίωµα να ανταγωνίζεται. 2) Ο καθένας έχει δικαίωµα να διαµορφώνει την ανταγωνιστική του δράση και τα µέσα της ελευθέρως. 3) Ο καθένας έχει το δικαίωµα της µη συµµετοχής στον οικονοµικό ανταγωνισµό. 4) Η αγορά πρέπει να είναι ελεύθερη, ώστε ο καθένας ελεύθερα να συναλλάσσεται. Χωρίς ανταγωνιστική ελευθερία δεν νοείται συµβατική ελευθερία. Ωστόσο πολλές φορές οι ανταγωνιστικές ενέργειες οδηγούν σε κατάχρηση της ελευθερίας ανταγωνισµού. Γι αυτό στην εν λόγω ελευθερία αντιστοιχεί η απαγόρευση του αθέµιτου ανταγωνισµού, δηλ. ανταγωνιστικών πράξεων που αντίκεινται στα χρηστά ήθη. Στην ουσία δεν πρόκειται για περιορισµό, αλλά για κατοχύρωση της ελευθερίας ανταγωνισµού. ιαδικασίες που περιορίζουν ή νοθεύουν τον ανταγωνισµό οφείλουν να απαγορεύονται είτε προέρχονται από ιδιώτες είτε από το ίδιο το κράτος 14. Η απαγόρευση αυτή προάγει την οικονοµία της αγοράς και την εξυγιαίνει. 14 π.χ. κρατικές παρεµβάσεις που νοθεύουν τον ανταγωνισµό βλ. απόφαση ΕΚ 10/6/93 C-183/91 13

14 Περιορισµοί : Η ελευθερία ανταγωνισµού δεν είναι απεριόριστη. Σε διαφορετική περίπτωση ένας ισχυρός οικονοµικός φορέας θα µπορούσε να επικρατήσει έναντι του ανταγωνιστή του µε κάθε µέσο µέχρι την πλήρη εξόντωση του τελευταίου. Πριν από το Σύνταγµα του 1975 οι περιορισµοί της ελευθερίας ανταγωνισµού ετίθεντο από το ν. 146/1914 περί αθέµιτου ανταγωνισµού και από το άρθρο 281 ΑΚ 15. Το 281 ΑΚ έθετε όρια όχι µόνο στα δικαιώµατα αλλά και στις φυσικές ελευθερίες, όπως είναι η οικονοµικής ελευθερία και η ελευθερία ανταγωνισµού ειδικότερα. Με την θέση σε ισχύ του Συντάγµατος του 1975 οι περιορισµοί της ελευθερίας ανταγωνισµού πηγάζουν από τις διατάξεις για την οικονοµικής ελευθερία και τον κρατικό παρεµβατισµό. Συγκεκριµένα: Ο τριπλός περιορισµός του άρθρου 5 παρ.1 έχει εφαρµογή και εδώ. Στα «δικαιώµατα των άλλων» εντάσσεται η εξασφάλιση της ελευθερίας ανταγωνισµού των άλλων. Ο ανταγωνισµός πρέπει να διατηρείται ελεύθερος από εµπόδια που οδηγούν σε διακινδύνευση του και η οικονοµική ελευθερία να µην αποτελεί προνόµιο ορισµένων. Τα δικαιώµατα των άλλων αποτελούν το «ποσοτικό όριο» φραγµό ασκήσεως του δικαιώµατος του ανταγωνισµού. Τα «χρηστά ήθη» αποτελούν το «ποιοτικό όριο» άσκησης του δικαιώµατος της ανταγωνιστικής ελευθερίας. Ενέργειες που αντίκεινται στα χρηστά ήθη είναι αθέµιτες και παράνοµες. Στα χρηστά ήθη λοιπόν θεµελιώνεται το δίκαιο του αθέµιτου ανταγωνισµού σαν περιορισµός της ελευθερίας ανταγωνισµού. Τέλος το Σύνταγµα αποδίδει περιορισµούς στο ατοµικό δικαίωµα της ελευθερίας ανταγωνισµού, αλλά ταυτόχρονα την θεµελιώνει και ως θεσµική εγγύηση µέσα από τις διατάξεις του άρθρου 106Σ για τον παρεµβατισµό. Εποµένως το κράτος µπορεί α) να απαγορεύσει τελείως ή να αναλάβει να ασκήσει το ίδιο ορισµένο είδος εµπορίου και βιοµηχανίας, να ιδρύσει δηλ. µονοπώλιο β) να υπαγάγει σε ελέγχους και σε κτήση προηγούµενης άδειας την άσκηση ορισµένου είδους εµπορίου και βιοµηχανίας γ) να επιβάλλει περιορισµούς και ελέγχους στις επιχειρήσεις ως προς την χρήση ορισµένων υλικών, ουσιών, κ.λ.π. δ) να θεσπίζει αγορανοµικά µέτρα ε) να εξαγοράζει ή να συµµετέχει αναγκαστικά σε επιχειρήσεις. Ωστόσο οι περιορισµοί δεν πρέπει να χωρούν µέχρι του σηµείου κατά το οποίο θίγεται ο πυρήνας του δικαιώµατος. 15 Ρόκας Ν. οπ. παρ. 14

15 4) Ο ν.703/1977 Ο νόµος 703/1977 αποτελεί µεταφορά των κοινοτικών διατάξεων (άρθρο 85 και 86 Συνθήκη της Ρώµης) στην εθνική έννοµη τάξη. Στα πρώτα άρθρα του νόµου περιλαµβάνεται το αντικείµενο της ρύθµισης. Έτσι σύµφωνα µε το άρθρο 1 «απαγορεύονται πάσαι αι συµφωνίαι µεταξύ επιχειρήσεων, πάσαι αι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και οποιασδήποτε µορφής ενηρµονισµένη πρακτική επιχειρήσεων, αι οποίαι έχουν ως αντικείµενο ή αποτέλεσµα την παρακώλυσιν, τον περιορισµόν ή την νόθευσιν του ανταγωνισµού» 16. Η κύρωση που επιβάλλεται σε περίπτωση παράβασης της απαγόρευσης είναι η ακυρότητα. Με το νόµο αυτό συστάθηκε η Επιτροπή Ανταγωνισµού που λειτουργεί ως Ανεξάρτητη Αρχή και τα µέλη της απολαµβάνουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας. Η Αρχή είναι υπεύθυνη για την επίβλεψη τήρησης του νόµου και έχει αρµοδιότητα να ασκεί προληπτικό έλεγχο καθώς και να επιβάλλει πρόστιµα, ποινές και κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης. Με τη θέσπιση του νόµου τέθηκε ζήτηµα σχετικά µε τον προστατευτικό σκοπό του, δηλ. αν προστατεύεται ο ανταγωνισµός ως θεµελιώδης θεσµός της οικονοµίας ή αν προστατεύεται το ιδιωτικό συµφέρον. Ορθότερη φαίνεται η λύση που συµβιβάζει και συνδυάζει τις δυο απόψεις. Προστατεύεται τόσο ο ανταγωνισµός ως θεσµός όσο και η ελεύθερη συµµετοχή καθενός σε οικονοµικές δραστηριότητες. Κατά τα άλλα είτε δεχτούµε ότι η ελευθερία ανταγωνισµού ως ειδικότερη εκδήλωση της οικονοµικής ελευθερίας αποτελεί αγαθό δηµόσιας τάξης είτε όχι, δεχόµαστε σίγουρα ότι αντιστοιχεί σε ένα σηµαντικό ιδιωτικό αγαθό, την ελευθερία πρόσβασης στην αγορά. Τα υπόλοιπα είναι ζήτηµα ερµηνείας του νόµου, η οποία δεν είναι κατ ανάγκην στατική Χαρακτηριστικά παραδείγµατα αποτελούν οι υποθέσεις για την αθέµιτη σύµπραξη των ναυτιλιακών εταιριών βλ. αποφάσεις Τα-56/99, Τα-59/99, Τα-61/99, Τα- 65/99, Τα-66/99. Επίσης Τριανταφυλλάκης Γ. Ελεύθερος ανταγωνισµός, Πρακτική- νοµολογία εθνική και ευρωπαϊκή 2005 σελ. 6-7 για την εναρµονισµένη πρακτική και για την δεσπόζουσα θέση 17 Σχινάς Ι. Προστασία του ελεύθερου ανταγωνισµού 1992 σελ

16 5) Καταχρηστική εκµετάλλευση δεσπόζουσας θέσης Καταστρατήγηση της συνταγµατικά κατοχυρωµένης ελευθερίας ανταγωνισµού έχουµε και στις περιπτώσεις καταχρηστικής εκµετάλλευσης δεσπόζουσας θέσης µιας επιχείρησης. Ο ν.703/1977 συµπεριέλαβε στο άρθρο 2 απαγόρευση της καταχρηστικής εκµετάλλευσης, αλλά δεν απαγόρευσε την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης µιας επιχείρησης στην αγορά. εν απαγορεύεται το µονοπώλιο ή το ολιγοπώλιο από ισχυρές επιχειρήσεις, απλά επιβάλλεται νοµικός έλεγχος µε στόχο την προστασία των τρίτων. εσπόζουσα θέση υπάρχει όταν µια επιχείρηση δεν είναι εκτεθειµένη καθόλου σε ανταγωνισµό ή σε ουσιώδη ανταγωνισµό ή όταν βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση. Καταχρηστική είναι η εκµετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης µιας επιχείρησης όταν µε τη δραστηριότητα της θίγεται ο ελεύθερος ανταγωνισµός. Στην ουσία η επιχείρηση επιβάλλει τους όρους της στις συναλλαγές λόγω της δεσπόζουσας θέσης της 18. Εποµένως, οι τρίτοι βλάπτονται ως προς την οικονοµική τους ελευθερία δεδοµένης της έλλειψης συνθηκών υγιούς ανταγωνισµού 19. 6) Ανταγωνισµός και κοινοτικό δίκαιο Οι διατάξεις του ν.703/1977 δεν είναι πρωτότυπες. Μεταφέρθηκαν σχεδόν πανοµοιότυπα από τις διατάξεις των άρθρων 85 και 86 Συνθ. ΕΟΚ και του Κανονισµού 17/1962. Η σχεδόν αυτούσια µεταφορά των ευρωπαϊκών διατάξεων στο εσωτερικό δίκαιο προκάλεσε ποικίλλες αντιδράσεις. Αρνητικές 20, µε το επιχείρηµα ότι είναι ξένες προς το εθνικό δίκαιο και αγνοούν την ιδιοτυπία και τα προβλήµατα της ελληνικής οικονοµίας και θετικές 21 χρησιµοποιώντας το ακριβώς αντίθετο επιχείρηµα. Από τις διαφορές µεταξύ των διατάξεων των δυο εννόµων τάξεων µπορεί να προκύψει σύγκρουση και ζήτηµα εφαρµοστέου δικαίου. Σύµφωνα µε την κρατούσα θεωρία της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου έναντι του εθνικού κοινού νόµου δεν αποκλείεται 18 βλ. αποφάσεις Επιτροπή Ανταγωνισµού απόφαση 226/2002 VIDEO SEVEN Α.Ε. Επιτροπή Ανταγωνισµού απόφαση 144/2002 και 145/2002 ΚΑΠΝΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Κ*. Α.Ε. υπόθεση διακοπής σχέσεων αντιπροσωπείας µε χονδρέµπορους 19 Λιακόπουλος Α. Βιοµηχανική Ιδιοκτησία 2000 σελ. 552 επ. 20. Λιακόπουλος Α. Η οικονοµική ελευθερία αντικείµενο προστασίας στο δίκαιο του ανταγωνισµού 1981 σελ Σχινάς Ι. οπ. παρ. σελ

17 παράλληλη εφαρµογή και των δυο δικαίων στην περίπτωση που η εφαρµογή του εθνικού δικαίου δεν παραβλάπτει την εφαρµογή του κοινοτικού. Ο ελληνικός νόµος εφαρµόζεται σε µια επιµέρους αγορά την ελληνική, που αποτελεί τµήµα της ελληνικής. Γ. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από όσα προεκτάθηκαν ανωτέρω προκύπτουν τα εξής βασικά συµπεράσµατα: Κατ αρχήν η προστασία και η ανάπτυξη της οικονοµικής ελευθερίας υπήρξε πάντα ζήτηµα κεφαλαιώδους σηµασίας στην ελληνική έννοµη τάξη, γι αυτό και η κατοχύρωση της στον υπέρτατο νόµο του κράτους ήταν ανέκαθεν αναµφισβήτητη. εύτερον, το ισχύον οικονοµικό καθεστώς διαγράφεται σε ένα ευρύ οργανωτικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται τόσο η συνταγµατικά προστατευόµενη ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία και συνακόλουθα και η οικονοµία της αγοράς όσο και η επίσης συνταγµατικά προβλεπόµενη κρατική παρέµβαση. Τρίτον, είναι βέβαιο ότι το δίκαιο προστατεύοντας την οικονοµική ελευθερία προστατεύει και τον ελεύθερο ανταγωνισµό, ο οποίος αποτελεί το θεµέλιο και την ουσία της οικονοµίας της αγοράς και σε τελευταία ανάλυση ένα µηχανισµό αυτόµατου ελέγχου της. Είναι γεγονός ότι το ανταγωνιστικό οικονοµικό σύστηµα δεν µπορεί από µόνο του να οδηγήσει στην επίτευξη των στόχων που επιδιώκει µια σύγχρονη δηµοκρατική πολιτεία. Εποµένως ο κρατικός παρεµβατισµός περιορίζει τη λειτουργία του οικονοµικού ανταγωνισµού επιδιώκοντας να ανταποκριθεί στην κάλυψη σύγχρονων κοινωνικών αναγκών. Έτσι οι σύγχρονες νοµοθεσίες προβλέπουν µηχανισµούς για τον έλεγχο των πρακτικών που περιορίζουν τον ανταγωνισµό. Ο έλληνας νοµοθέτης µεριµνά ώστε το εθνικό νοµοθετικό καθεστώς να εναρµονίζεται µε το κοινοτικό και να προσανατολίζεται προς τις διατάξεις µελλοντικού κοινοτικού οικονοµικού Συντάγµατος. Ο ν αποσκοπεί στη διασφάλιση της ελεύθερης αγοράς χωρίς εµπόδια προερχόµενα από καρτελλικές συµπράξεις ή συγκέντρωση υπερβάλλουσας οικονοµικής ισχύος. 17

18 .ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Σύνταγµα κατοχυρώνει στο άρθρο 5 την οικονοµική ελευθερία, ειδικότερη εκδήλωση της οποίας αποτελεί η ελευθερία ανταγωνισµού. Προστατεύεται τόσο σαν ατοµικό δικαίωµα όσο και σαν θεσµική εγγύηση στην οποία ανήκουν η ελευθερία πρόσβασης στην αγορά και η ελευθερία ανταγωνισµού εντός της αγοράς. Προκειµένου να λειτουργήσει αποτελεσµατικά ο θεσµός του ανταγωνισµού επιβάλλονται ορισµένοι περιορισµοί του οι οποίοι πηγάζουν από το Σύνταγµα, τα δικαιώµατα των άλλων, τα χρηστά ήθη και τις διατάξεις του Συντάγµατος για την παρεµβατική πολιτική του κράτους. Η εθνική νοµοθεσία αντανακλά τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου και εξειδικεύει τις συνταγµατικές επιταγές. Ο ν.703/1977 καταλαµβάνει τις κυριότερες περιπτώσεις νόθευσης ή περιορισµού του ανταγωνισµού έτσι όπως αυτές αναφέρονται στα άρθρα 85 και 86 Συνθ. ΕΟΚ, ενώ η Επιτροπή Ανταγωνισµού αναλαµβάνει να διασφαλίσει την εφαρµογή του νόµου και την ακώλυτη άσκηση της ελευθερίας ανταγωνισµού. Summary The Constitution secures in article 5 the economic freedom, with free competition being a particular expression of it. It is protected not only as a human right but also as legislated guarantee part of which is the free entrance in the market as well as free competition within the market. In order for the law of competition to work efficiently the imposing of some of its restrictions are inevitable, restrictions which originate from the constitution, other human rights, the moral rights and the provisions of the constitution concerning governmental interventionism. The national legislation reflects the provisions of the European law and specializes the constitutional orderings. The law 703/77 includes the most important cases of forging or controlled competition, in the way they are mentioned in articles 85 and 86 of the European Community treaty, while at the same time the Antagonism Committee undertakes the responsibility of securing the application of the law as well as the unimpeded practicing of free competition. 18

19 Ε. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1) Γέροντας Αποστόλης, ηµόσιο Οικονοµικό ίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα ) αγτόγλου Π.., Ατοµικά ικαιώµατα τ.β, Εκδόσεις Σάκκουλα ) εληγιάννης Γεώργιος, Οικονοµική ελευθερία και Κρατική Παρέµβαση Νο Β 1992 σελ.1180 επ. 4) ηµητρόπουλος Γ. Ανδρέας, Συνταγµατικά ικαιώµατα, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, Τόµος ΙΙΙ ) ρυλλεράκης Ιωάννης, Η προστασία του ελεύθερου ανταγωνισµού- Κωδικοποιηµένος Νόµος 703/77, Νοµική Βιβλιοθήκη Αθήνα ) Κοτσίρης Λάµπρος, ίκαιο Ανταγωνισµού ) Κουτσούκης ηµήτριος -Τζουγανάτος ηµήτριος, Η εφαρµογή του Ν.703/1977 «Περί προστασίας του Ελεύθερου Ανταγωνισµού» Αθήνα ) Λεβέντης Γεώργιος, Τα κοινωνικά δικαιώµατα του πολίτη, το Σ ) Λιακόπουλος Αθανάσιος, Η οικονοµική ελευθερία αντικείµενο προστασίας στο δίκαιο του ανταγωνισµού ) Λιακόπουλος Αθανάσιος, Βιοµηχανική Ιδιοκτησία, Εκδόσεις Σάκκουλα ) Μάνεσης Αριστόβουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα, Ατοµικές Ελευθερίες ) Μάνεσης Α./Μανιτάκης Α., Κρατικός παρεµβατισµός και Σύνταγµα (Γνωµοδότηση) Νο Β ) Μάνεσης Α./Μανιτάκης Α./Παπαδηµητρίου Γ., Η υπόθεση «Ανδρεάδη» και το Οικονοµικό Σύνταγµα, Αθήνα-Κοµοτηνή ) Μπέσιλα Βήκα Ευρυδίκη, Ο ελεύθερος ανταγωνισµός και οι περιορισµοί του, Εκδόσεις Σάκκουλα Θεσσαλονίκη ) Ράικος Α., Συνταγµατικό ίκαιο, Θεµελιώδη ικαιώµατα 2 η εκδ ) Ρόκας Νικόλαος, Η ελευθερία ανταγωνισµού και οι περιορισµοί της, Ε.Εµπ.. τ.κε 1974 σελ. 46 επ. 17) Ρόκας Νικόλαος, Εµπορικό ίκαιο- Γενικό Μέρος ) Ρόκας Νικόλαος, Η επίδρασις του νέου Συντάγµατος επί του Ιδιωτικού και επί του ηµοσίου ικαίου 19) Σταθόπουλος Μιχάλης, Οικονοµική Ελευθερία, Οικονοµικό σύστηµα και Οικονοµικό Σύνταγµα, τοσ ) Σχοινάς Ι., Προστασία του ελεύθερου ανταγωνισµού ) Τάχος Α., ιοικητικό οικονοµικό ίκαιο ) Τζουγανάτος ηµήτριος, Η κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης του άρθρου 2 ν.703/77, Ε.Εµπ. 1984, σελ. 229 και ) Τριανταφυλλάκης Γεώργιος, Ελεύθερος ανταγωνισµός, πρακτική, νοµολογία εθνική και ευρωπαϊκή, Νοµική Βιβλιοθήκη

20 24) Φινοκαλιώτης Κωνσταντίνος, Σύνταγµα και Οικονοµικός προγραµµατισµός, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Πέντε χρόνια εφαρµογής του Συντάγµατος του 1975, τοσ 1980 ΣΕΛ. 169επ. ΣΤ. ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 1) Σύνταγµα 1864/1911/1952 άρθρο 4 2) Σύνταγµα 1975/1986/2001 άρθρα 5,17,22,106,120 3) Αστικός Κώδικας, άρθρο 281 4) Ν.703/1977 «Περί ελέγχου µονοπωλίων και ολιγοπωλίων και προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισµού» 5) Ν.146/1914 «Περί αθέµιτου ανταγωνισµού» 6) Συνθήκη ΕΟΚ άρθρα 85,86 7) Κανονισµός 17/1962 Ζ. ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ 1) Απόφαση ΕΚ 10/6/93 C-183/91 υπόθεση κρατικών ενισχύσεων υπό µορφή απαλλαγής από την εισφορά επί των εσόδων από τις εξαγωγές 2) Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-56/99 Marlines S.A. Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-59/99 Ventouris Group Enterprises S.A. Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-61/99 Adriatica di Navigazione Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-65/99 Strintzis Lines Shipping S.A. Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-66/99 Minoan Lines υποθέσεις για την αθέµιτη σύµπραξη ναυτιλιακών εταιριών και τον καθορισµό τιµών 3) Επιτροπή Ανταγωνισµού απόφαση 226/2002 VIDEO SEVEN Α.Ε. 4) Επιτροπή Ανταγωνισµού απόφαση 144/2002 και 145/2002 ΚΑΠΝΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Κ*. Α.Ε. υπόθεση διακοπής σχέσεων αντιπροσωπείας µε χονδρέµπορους ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1) ΕΚ 10/6/93 C-183/91 κοινοτικό δίκαιο (celex), 2) Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-56/99 Marlines S.A. Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-59/99 Ventouris Group Enterprises S.A. Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-61/99 Adriatica di Navigazione Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-65/99 Strintzis Lines Shipping S.A. Απόφαση ΠΕΚ 11/12/2003 Τ-66/99 Minoan Lines κοινοτικό δίκαιο (celex), 3) Επιτροπή Ανταγωνισµού απόφαση 226/2002 VIDEO SEVEN Α.Ε. 20

21 4) Επιτροπή Ανταγωνισµού απόφαση 144/2002 και 145/2002 ΚΑΠΝΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Κ*. Α.Ε. εθνική νοµολογία, θησαυρός νοµικών όρων, ελεύθερος ανταγωνισµός ΛΗΜΜΑΤΑ Ανταγωνισµός Αθέµιτος Ανταγωνισµός Ελεύθερος Απαγορευµένες συµπράξεις ιευθυνόµενη οικονοµία Εναρµονισµένη πρακτική επιχειρήσεων Επιτροπή ανταγωνισµού Επιχείρηση Ιδιοκτησία Ιδιωτική οικονοµική πρωτοβουλία Καταχρηστική εκµετάλλευση δεσπόζουσας θέσης Κοινοτικό ίκαιο Κρατική παρέµβαση Μονοπώλια Οικονοµία της αγοράς Οικονοµική ζωή Οικονοµική ελευθερία Οικονοµικό Σύνταγµα Οικονοµικό σύστηµα Ολιγοπώλια Ουδετερότητα Σύνταγµα 1975/1986/2001 Χρηστά ήθη 21

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ,2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Η οικονομική ελευθερία υπό το πρίσμα της επιχειρηματικής ελευθερίας Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΕΚΠΑ Τµήµα Νοµικής Τοµέας ηµοσίου ικαίου Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ Ελένη Καρατζά Αθήνα, Μάιος 2006 Περιεχόµενα 1. Εισαγωγή...3 2. Γενικά για τα συνταγµατικά δικαιώµατα...4

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου --------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η συνταγµατική οριοθέτηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας ( άρθρο 106 παράγραφος 2 ).

Η συνταγµατική οριοθέτηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας ( άρθρο 106 παράγραφος 2 ). Η συνταγµατική οριοθέτηση της ιδιωτικής οικονοµικής πρωτοβουλίας ( άρθρο 106 παράγραφος 2 ). Εισαγωγικό σηµείωµα Ι.Συνταγµατική βάση της γενικής οικονοµικής ελευθερίας 1.Περιεχόµενο 1.1 Η οικονοµική ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας : Γενικές Συνταγµατικές Αρχές «Απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος» Καµιντζή Ιωάννα Α.Μ:322 Ε Mail:

Θέµα εργασίας : Γενικές Συνταγµατικές Αρχές «Απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος» Καµιντζή Ιωάννα Α.Μ:322 Ε Mail: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ : «ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ» ΕΠΟΠΤΕΥΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Συνταγµατικά δικαιώµατα στις Συναλλακτικές σχέσεις

Τα Συνταγµατικά δικαιώµατα στις Συναλλακτικές σχέσεις ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα ΝΟΜΙΚΗΣ Τοµέας ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Μάθηµα Εξαµήνου: Ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα ιδάσκων καθηγητής: Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ»

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (ΝΟΠΕ) ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ» ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ  ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακή Εργασία. Αγγελική Δημητρακοπούλου

Προπτυχιακή Εργασία. Αγγελική Δημητρακοπούλου Προπτυχιακή Εργασία Αγγελική Δημητρακοπούλου ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ: ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικές παρατηρήσεις Γενική οικονοµική ελευθερία Συνταγµατική κατοχύρωση Περιεχόµενο. 11

Εισαγωγικές παρατηρήσεις Γενική οικονοµική ελευθερία Συνταγµατική κατοχύρωση Περιεχόµενο. 11 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή: Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα: Νοµικής Τοµέας: ηµοσίου ικαίου Μάθηµα: Εφαρµογές ηµοσίου ικαίου Υπεύθυνοι καθηγητές: Ανδρέας ηµητρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2004-2005 (ΘΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ)

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2004-2005 (ΘΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2004-2005 (ΘΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ) ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΚΤΩΡ: ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ 3 η Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ Στουραϊτου Παρασκευή ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ηµητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ Ν.703/77 «ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ». Από 1 ης Μαΐου 2004 ισχύει στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ενωσιακή (& εθνική) πολιτική. νέων στόχων; Καθηγητής Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ικηγόρος

Ενωσιακή (& εθνική) πολιτική. νέων στόχων; Καθηγητής Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ικηγόρος Ενωσιακή (& εθνική) πολιτική ανταγωνισµού: σε αναζήτηση νέων στόχων; ηµήτρης Ν Τζουγανάτος ηµήτρης Ν. Τζουγανάτος Καθηγητής Νοµικής Πανεπιστηµίου Αθηνών, ικηγόρος Α. Ποιός ανταγωνισµός; ιεθνώς ενισχύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς 22 Νοεµβρίου 2002 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά µε την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΝΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ Μάθηµα: Συνταγµατικά Ατοµικά και

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιο συμφέρον και ανταγωνισμός

Δημόσιο συμφέρον και ανταγωνισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΤΟΣ Β ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΙΩΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

Ι ΙΩΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2006 Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: Ι ΙΩΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τόμος 1, 2015 «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο υπεύθυνος δανεισμός ορίζεται ως το σύνολο των καλών πρακτικών διαφάνειας και υπευθυνότητας, πληροφόρησης και προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστηµίου 69 & Αιόλου Αθήνα Τηλ. : Fax : Αθήνα,

Πανεπιστηµίου 69 & Αιόλου Αθήνα Τηλ. : Fax : Αθήνα, Πανεπιστηµίου 69 & Αιόλου 105 64 Αθήνα Τηλ. : 210-3727400 Fax : 210-3255460 E-mail : info@rae.gr Αθήνα, 16.01.2004 Προς : ΥΠΟΥΡΓΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, κ. Α. Τσοχατζόπουλο Κοιν.: 1. Γενικό Γραµµατέα ΥΠΑΝ κ. Γ. Αγραφιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων

Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων Προπτυχιακή Εργασία Έλενα Κοντραφούρη Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ a) Συνταγματικά δικαιώματα Το θέμα που τίθεται υπό διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ «ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6

Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής 4. Άρθρο 2 Αγωγές παραλείψεως 5. Άρθρο 3 Φορείς νομιμοποιούμενοι προς έγερση αγωγής 5. Άρθρο 4 Ενδοκοινοτικές παραβάσεις 6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 166 της 11.6.1998 ΟΔΗΓΙΑ 98/27/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 19ΗΣ ΜΑΪΟΥ 1998 ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΩΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

1. Συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας

1. Συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας 1. Συνταγµατική κατοχύρωση της οικονοµικής ελευθερίας Το ισχύον Σύνταγµα του 1975, 1986, 2001, στο άρθρο 5 παρ. 1, κατοχυρώνει ρητά τη γενική οικονοµική ελευθερία, στην οποία υπάγεται κάθε άλλη µη ρητώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Με το παρόν σχέδιο νόμου επιδιώκεται η ουσιαστική αλλαγή των διάσπαρτων κανόνων που ισχύουν μέχρι σήμερα για την άσκηση μιας οικονομικής δραστηριότητας και αποτελούν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ 703/1977 "ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ" Με την ευκαιρία της δημοσίευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 30ής Απριλίου 2010 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Απριλίου 2010 σχετικά µε σχέδιο νόµου για την αποκατάσταση της φορολογικής δικαιοσύνης και την αντιµετώπιση της φοροδιαφυγής (CON/2010/36) Εισαγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα συνταγµατικά δικαιώµατα εφαρµόζονται ως προς την αµυντική τους διάσταση σε κάθε έννοµη σχέση που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο

Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία Λίνα Παπαδοπούλου Άρθρα 17-18 18 ελλ Σ Ά 17 παρ 1 H ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Kράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Αρχή της αναλογικότητας. Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6 η : Αρχή της αναλογικότητας Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000)

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) Άρθρο 7 Εναρμόνιση με την Οδηγία 96/9/ΕΟΚτου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαρτίου 1996 σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης Ελαττωµατικότητα /Ασφάλεια Προϊόντων Πεδίο «κρυµµένης» εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ»

1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» 1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» Αστικό Δίκαιο Ενωσιακής προέλευσης (Κοινοτικό Αστικό Δίκαιο) Ερμηνεία των Νομών και Δικαιοπραξιών Ειδικά θέματα στο σύστημα της Αδικοπρακτικής Ανώμαλη εξέλιξη των συμβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 12 Συνταγµατικά ικαιώµατα στις Συναλλακτικές Σχέσεις 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ι. Εισαγωγή... 2 ΙΙ. Επεξεργασία της ιάταξης 5 1 Σ.... 2 ΙΙΙ. Επεξεργασία της διάταξης 106 2 Σ... 3 ΙV. ιάκριση των Συνταγµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004. Ι. Εισαγωγή

Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004. Ι. Εισαγωγή Το δικαίωµα της υγείας στις ιδιωτικές σχέσεις Ζήσης Κωνσταντίνου Χατζηµπύρρος, 9-2-2004 Περιεχόµενα Ι. Εισαγωγή ΙΙ. Η απόφαση ΜονΠρΑθ 24377/1994 (Ασφ.) 1. Τα πραγµατικά περιστατικά 2. Η κρίση του ικαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργατικό Δίκαιο (Ι) 2 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών. Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας

Εργατικό Δίκαιο (Ι) 2 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών. Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας Εργατικό Δίκαιο (Ι) 2 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας 2 Σκοπός της προστασίας: Αυξηµένοι κίνδυνοι διώξεων/εκδικητικότητας λόγω της συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

L 162/20 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

L 162/20 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 162/20 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 21.6.2008 ΟΔΗΓΙΑ 2008/63/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 20ής Ιουνίου 2008 σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές εξοπλισμού τηλεπικοινωνιακών τερματικών (Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ N.ΚΑΪΜΑΚΗΣ. Νίκος Καϊµάκης 1

Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ N.ΚΑΪΜΑΚΗΣ. Νίκος Καϊµάκης 1 Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ N.ΚΑΪΜΑΚΗΣ Νίκος Καϊµάκης 1 Το «όραµα» της τεχνολογικής σύγκλισης Ορµητική είσοδος κέντρων οικονοµικής ισχύος Σκληρός ανταγωνισµός-συγκρούσεις Προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη για τον καταναλωτή από την απελευθέρωση της ταχυδροµικής αγοράς στην Ελλάδα

Οφέλη για τον καταναλωτή από την απελευθέρωση της ταχυδροµικής αγοράς στην Ελλάδα Οφέλη για τον καταναλωτή από την απελευθέρωση της ταχυδροµικής αγοράς στην Ελλάδα Οµιλία Συνηγόρου του Καταναλωτή, κ. Ευάγγελου Ζερβέα, στην ηµερίδα της ΕΕΤΤ µε θέµα: «Προς την απελευθέρωση της Ταχυδροµικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους Θέμα 1 ο (κληρώθηκε) Ο ευρωπαϊκός και διεθνής νομικός πολιτισμός αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΠΟ ΟΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΩN ΠΟΣΟΤΙΚΩN ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩN ΜΕΤΑΞΥ ΤΩN ΚΡΑΤΩN ΜΕΛΩN

ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΠΟ ΟΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΩN ΠΟΣΟΤΙΚΩN ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩN ΜΕΤΑΞΥ ΤΩN ΚΡΑΤΩN ΜΕΛΩN ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΑΠΟ ΟΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΤΩN ΠΟΣΟΤΙΚΩN ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΩN ΜΕΤΑΞΥ ΤΩN ΚΡΑΤΩN ΜΕΛΩN ΑΡΘΡΟ 28 Οι ποσοτικοί περιορισµοί επί των εισαγωγών,

Διαβάστε περισσότερα

Συνηµµένο και Παραρτήµατα

Συνηµµένο και Παραρτήµατα Συνηµµένο και Παραρτήµατα Α. Το παράπονο αυτό, καταγγελία, στρέφεται εναντίον νοµοθετικής πράξης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής ηµοκρατίας, η οποία παραβιάζει ή και δεν συνάδει µε το γράµµα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ»

«Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: κ. ηµητρόπουλος, κ. Παπαϊωάννου ΘΕΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Θεοδωροπούλου Μαριάνθη Α.Μ: 1340200200159 Έτος

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Πηγές του Δικαίου Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Ζήτηµα της Τριαδικής Ρύθµισης του Άρθρου 5 1

Το Ζήτηµα της Τριαδικής Ρύθµισης του Άρθρου 5 1 ιδάσκων Καθηγητής: Α. ηµητρόπουλος Εργασία στο Μάθηµα: «Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα» Το Ζήτηµα της Τριαδικής Ρύθµισης του Άρθρου 5 1 Αικατερίνη Βασιλική Αγγελική Εµµανουήλ ΑΜ:1340200600656 Εξάµηνο

Διαβάστε περισσότερα

1 Γεωργόπουλος Κωνσταντίνος Λ. «Επίτοµο Συνταγµατικό ίκαιο», Αθήνα 2001, σελ. 597.

1 Γεωργόπουλος Κωνσταντίνος Λ. «Επίτοµο Συνταγµατικό ίκαιο», Αθήνα 2001, σελ. 597. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στο σηµερινό κοινωνικοπολιτικό σύστηµα έχουν διαµορφωθεί τρεις σφαίρες δράσης: η δηµόσια, της οποίας φορέας είναι το Κράτος, η ιδιωτική, της οποίας φορέας είναι ο πολίτης, και η µεικτή, στην οποία

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Μεταπτυχιακά ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο» Α) Συνταγµατική Θεµελίωση Ιταλίας και Ελλάδας στην Ε.Ε. Β) Η Θέση του Πολίτη στην Ε.Ε. σύµφωνα µε το Ευρωπαϊκό Σύνταγµα Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα