ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΟΚΙΜΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΨΑΛΛΙΔΑΣ ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2010 Περιεχόμενα 1

2 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ... 6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1º ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2º ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Οφέλη και μειονεκτήματα των βέλτιστων περιοχών νομίσματος Τα οφέλη ενός κοινού νομίσματος Τα μειονεκτήματα ενός κοινού νομίσματος Τα βέλτιστα κριτήρια περιοχής νομίσματος Τα αποτελέσματα της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο Θεωρητικά υποδείγματα της επίδρασης της αστάθειας συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο Εμπειρικές μελέτες της επίδρασης της αστάθειας σελ συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο Αστάθεια συναλλαγματικής ισοτιμίας και το υπόδειγμα βαρύτητας (gravity model) του εμπορίου Το υπόδειγμα του Rose για την επίδραση του κοινού νομίσματος στο εμπόριο Θεωρητικά θεμέλια της επίδρασης του Rose Τα αποτελέσματα των κοινών νομισμάτων στα μη μέλη της ένωσης Προς μια βέλτιστη εκτίμηση της επίδρασης του Rose Το πρόβλημα μεροληψίας επιλογής Μεροληψία ταυτόχρονου προσδιορισμού (simultaneity bias)

3 2.5.3 Η αντιμετώπιση των μηδενικών τιμών εμπορίου Πολύπλευρη εμπορική αντίσταση Τα εμπορικά αποτελέσματα της Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) 55 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3º ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΟ ΔΙΜΕΡΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: Η ΜΕΘΟΔΟΣ KERNEL MATCHING Εισαγωγή Το υπόδειγμα βαρύτητας Η βάση δεδομένων και το οικονομετρικό πλαίσιο Μεταβλητές και Δεδομένα Η εκτίμηση σταθερών επιδράσεων Μέθοδος εκτίμησης των διαφορών Αποτελέσματα ροπής και προσέγγιση matching Αποτελέσματα Αποτελέσματα σταθερών επιδράσεων Αποτελέσματα της μεθόδου Διαφοράς των διαφορών Τα αποτελέσματα ροπής και τα αποτελέσματα επεξεργασίας (treatment effects) Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4º ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ Εισαγωγή To υπόδειγμα, οι μεταβλητές και η οικονομετρική Το υπόδειγμα βαρύτητας Μεταβλητές και βάσεις δεδομένων

4 4.3. Αποτελέσματα Μέθοδος εκτίμησης της διαφοράς των διαφορών Τα αποτελέσματα ροπής και τα αποτελέσματα επεξεργασίας Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5º ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΟ ΕΥΡΩ ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ; ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ Εισαγωγή Μεταβλητές και Βάση Δεδομένων Η Επίδραση του Ευρώ στο Διεθνές Εμπόριο Έλεγχος Υπόθεσης Μοναδιαίων Ριζών Ενδογένεια στην περιοχή του Ευρώ: κύρια αποτελέσματα Δημιούργησε το Εμπόριο την ΟΝΕ; Μια προσέγγιση δυαδικής επιλογής Έλεγχος αιτιότητας κατά Granger Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6º ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΔΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΟΝΕ Εισαγωγή Εμπειρικό πλαίσιο Εισαγωγικά Μεταβλητές και βάση δεδομένων Το οικονομετρικό υπόδειγμα Αποτελέσματα Συμπεράσματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7º 4

5 ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

6 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 3.1 Εκτίμηση σταθερών επιδράσεων: Πλήρες δείγμα Πίνακας 3.2 Εκτίμηση σταθερών επιδράσεων: Περιορισμένο δείγμα Πίνακας 3.3: Εκτίμηση διαφοράς των διαφορών: Πλήρες δείγμα Πίνακας 3.4: Εκτίμηση διαφοράς των διαφορών: Πλήρες δείγμα Πίνακας 3.5: Εκτίμηση μοντέλου Probit Πίνακας 3.6: Μη παραμετρική εκτίμηση θεραπείας Πίνακας 4.1: Εκτίμηση διαφοράς των διαφορών: 10 βασικοί τομείς παραγωγής, άμεσος εμπορικός 109 αποπληθωριστής... Πίνακας 4.2: Εκτίμηση διαφοράς των διαφορών: 10 βασικοί τομείς παραγωγής, έμμεσος εμπορικός αποπληθωριστής Πίνακας 4.3 Εκτίμηση μοντέλου Probit Πίνακας 4.4: Μη παραμετρική εκτίμηση του αποτελέσματος θεραπείας Πίνακας 5.1: Αποτελέσματα σταθερών επιδράσεων:άμεσος εμπορικός αποπληθωριστής Πίνακας 5.2: Αποτελέσματα σταθερών επιδράσεων: έμμεσος αποπληθωριστής Πίνακας 5.3: Έλεγχος Υπόθεσης μοναδιαίων ριζών Πίνακας 5.4: Ενδογένεια της ΟΝΕ Πίνακας 5.5: Πρόβλεψη συμμετοχής στην ΟΝΕ Πίνακας 5.6: Έλεγχος αιτιότητας Πίνακας 6.1: Βασικά αποτελέσματα Πίνακας 6.2: Έλεγχος πρόσθετων μεταβλητών-μη χρησιμοποίηση κερδών Πίνακας 6.3: Έλεγχος πρόσθετων μεταβλητών-μη χρησιμοποίηση ΑΕΠ

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο πρωταρχικός σκοπός αυτής της διατριβής είναι η μελέτη της επίδρασης του Ευρώ στο διεθνές εμπόριο των χωρών της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) για τη περίοδο από το 1995 έως το Επιπλέον, εκτιμήθηκε η παραπάνω επίδραση και στο τομεακό εμπόριο, με την ανάλυση της επίδρασης του Ευρώ στους δέκα βασικούς τομείς της παραγωγής των παραπάνω οικονομιών. Στη συνέχεια, ερευνήθηκε εμπειρικά το κατά πόσο η αύξηση του διεθνούς εμπορίου που παρατηρήθηκε τα χρόνια πριν την εισαγωγή του Ευρώ οδήγησε στην υιοθέτηση αυτού του κοινού νομίσματος. Τέλος, υπολογίστηκε η εξαγωγική απόδοση των χωρών της Ευρωζώνης και κατά πόσο αυτή η απόδοση επηρεάστηκε από την εισαγωγή του Ευρώ. Συνοπτικά, τα αποτελέσματα αυτής της διατριβής δείχνουν ότι το εμπόριο αυξάνεται αρκετά για τις χώρες του Ευρώ σε σύγκριση με αυτό των άλλων χωρών του ΟΑΣΑ και σε σύγκριση με το εμπόριο που αυτές οι χώρες θα είχαν, αν δεν γινόντουσαν μέλη της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης. Επίσης βρίσκεται ότι το Ευρώ όχι μόνο δεν προκαλεί εμπορική παρεκτροπή αλλά αυξάνει επίσης το εμπόριο των χωρών της ΟΝΕ με τον υπόλοιπο κόσμο. Επιπλέον, οι κλάδοι που επηρεάστηκαν περισσότερο από την εισαγωγή αυτού του κοινού νομίσματος είναι οι κλάδοι εντάσεως εργασίας. Από την άλλη, αν και υπήρχε αυξημένο εμπόριο μεταξύ των χωρών της Ένωσης πριν την εισαγωγή του Ευρώ, αυτή δεν ήταν η γενεσιουργός αιτία της δημιουργίας της. Τέλος, το Ευρώ υπήρξε ο σπουδαιότερος παράγοντας που εξηγεί την αύξηση της εξαγωγικής απόδοσης των χωρών της ΟΝΕ για την περίοδο

8 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από την αρχική διακήρυξη της δημιουργίας της τότε Ευρωπαϊκής Κοινότητας των 6 χωρών διαφαινόταν ότι ο βασικός στόχος αυτής της Ένωσης ήταν ο περιορισμός των εμποδίων και φραγμών στο μεταξύ τους εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών. Το τελευταίο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η εισαγωγή ενός κοινού νομίσματος στη πλειοψηφία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), προκειμένου το εξωτερικό τους εμπόριο να μην επηρεάζεται από τις αναταραχές και τις κερδοσκοπικές πιέσεις στις συναλλαγματικές τους ισοτιμίες. Για αυτό το σκοπό το 1999 το Ευρώ υιοθετήθηκε σε 12 οικονομίες της ΕΕ που πάνω από 10 χρόνια τώρα αποτελούν τις οικονομίες της Ευρωζώνης ή αλλιώς Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ). Συνεπώς, δεν αποτελεί έκπληξη ότι ο μεγαλύτερος αριθμός εμπειρικών, κατά τη συντριπτική τους πλειοψηφία, μελετών ερευνά την επίδραση του Ευρώ στο εξωτερικό εμπόριο των χωρών της Ευρωζώνης παρά την οποιαδήποτε άλλη επίδραση έχει στα υπόλοιπα μακροοικονομικά τους στοιχεία. Το κύριο συμπέρασμα που οι παραπάνω μελέτες δείχνουν είναι ότι το Ευρώ έχει μια θετική επίδραση στο εξωτερικό εμπόριο. Από την άλλη, η επίδραση αυτή είναι αρκετά μικρή γύρω στο 8% με 10% κατά μέσο όρο, πράγμα το οποίο έρχεται σε αντίθεση με εκτιμήσεις και προβλέψεις παλαιότερων μελετών που βασίσθηκαν σε περιπτώσεις νομισματικών Ενώσεων πριν τη δημιουργία της Ευρωζώνης. Ο πρώτος στόχος αυτής της διατριβής είναι να εκτιμήσει την επίδραση του Ευρώ στο εμπόριο και να συγκρίνει την παραπάνω επίδραση με τα αποτελέσματα των προηγούμενων μελετών χρησιμοποιώντας τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία από την Eurostat. Συνεπώς, η πρώτη διαφορά με τις ήδη υπάρχουσες εμπειρικές έρευνες είναι ότι σε αυτή τη διατριβή το δείγμα 8

9 αποτελείται κυρίως από παρατηρήσεις του εξωτερικού εμπορίου των χωρών, μετά την εισαγωγή του Ευρώ. Η δεύτερη διαφορά είναι ότι για τις παρατηρήσεις του εξωτερικού εμπορίου που χρησιμοποιούνται σε αυτή τη διατριβή υπάρχουν δεδομένα τόσο για τις ποσότητες των εισαγωγών και των εξαγωγών των χωρών μελών της ΕΕ όσο και για τις αντίστοιχες τιμές τους. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένας άμεσος εμπορικός αποπληθωριστής και να μην χρησιμοποιηθούν έμμεσοι αποπληθωριστές όπως γίνονταν σε όλες τις προηγούμενες εμπειρικές μελέτες. Η τρίτη και σημαντικότερη διάφορα είναι η χρησιμοποίηση της μεθόδου matching (matching technique) ως της κύριας οικονομετρικής προσέγγισης προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση του Ευρώ στο εξωτερικό εμπόριο. Οι προηγούμενες μελέτες χρησιμοποιούν ως οικονομετρικό εργαλείο τη μέθοδο των σταθερών επιδράσεων (fixed effects), η οποία όμως προϋποθέτει ότι οι χώρες του δείγματος είναι οι κατάλληλες και ότι η σχέση των μεταβλητών που επηρεάζουν το εμπόριο είναι γραμμική. Με τη χρησιμοποίηση της μεθόδου matching οι δύο παραπάνω υποθέσεις δεν υιοθετούνται. Οι μεταβλητές που συμπεριλαμβάνονται στην οικονομετρική ανάλυση που χρησιμοποιείται σε αυτή τη διατριβή προέρχονται από το ευρέως χρησιμοποιούμενο υπόδειγμα της βαρύτητας (gravity model). Το υπόδειγμα αυτό υποθέτει ότι το εμπόριο μεταξύ δύο χωρών είναι θετική συνάρτηση του γινομένου των Ακαθάριστων Εγχώριων Προϊόντων των δύο χωρών καθώς επίσης και όλων των άλλων παραγόντων που επιδρούν θετικά σε αυτό, όπως για παράδειγμα ένα κοινό νόμισμα. Από την άλλη, το εξωτερικό τους εμπόριο επηρεάζεται αρνητικά από την 9

10 απόσταση μεταξύ των χωρών καθώς και όλων των άλλων παραγόντων που επιδρούν αρνητικά σε αυτό όπως τυχόν δασμοί και άλλοι εμπορικοί περιορισμοί. Το κύριο εμπειρικό συμπέρασμα αυτής της διατριβής είναι ότι επηρεάζει θετικά το εμπόριο και μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι οι προηγούμενες μελέτες είχαν εκτιμήσει. Οι κύριοι λόγοι είναι ότι πλέον το διμερές εξωτερικό εμπόριο έχει αποπληθωριστεί με έναν άμεσο αποπληθωριστή και ότι η οικονομετρική μέθοδος που χρησιμοποιείται σε αυτήν την διατριβή δεν υιοθετεί τις περιοριστικές υποθέσεις των προηγούμενων μελετών. Εξίσου σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει μόνο αύξηση στο διμερές εμπόριο των χωρών μελών της ΟΝΕ αλλά το ότι η εισαγωγή του Ευρώ οδήγησε σε αύξηση του εξωτερικού εμπορίου των παραπάνω χωρών και με τα μη μέλη της Ένωσης. Μια πιθανή εξήγηση του παραπάνω εμπειρικού αποτελέσματος είναι ότι χώρες με μεγάλη συναλλαγματική αστάθεια προ της εισαγωγής του Ευρώ, ωφελούνται καθώς πλέον μπορούν να αναπτύξουν το εξωτερικό τους εμπόριο με τον υπόλοιπό κόσμο έχοντας ένα σταθερότερο νόμισμα. Το παραπάνω ισχυροποιείται με το εύρημα ότι η μεγαλύτερη θετική επίδραση του Ευρώ παρατηρήθηκε στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όπως η Ελλάδα. Το επόμενο βήμα της ανάλυσης είναι η μελέτη των κλάδων της οικονομίας των οποίων το εξωτερικό εμπόριο ωφελήθηκε περισσότερο μετά την εισαγωγή του Ευρώ. Ελάχιστες μελέτες έχουν ερευνήσει το παραπάνω ερώτημα και σε καμία από αυτές δεν έχει εφαρμοστεί η μέθοδος matching. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι κλάδοι που είναι εντάσεως εργασίας φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από την εισαγωγή του Ευρώ σε σχέση με τους κλάδους που είναι εντάσεως κεφαλαίου. Όμως η θετική επίδραση του Ευρώ είναι εμφανής στους 8 από τους 10 κύριους κλάδους παραγωγής. 10

11 Στη συνέχεια εξετάζεται το κατά πόσο η παραπάνω επίδραση του Ευρώ οφείλεται αποκλειστικά στη δημιουργία της ΟΝΕ και όχι και σε άλλους παράγοντες που δεν έχουν συμπεριληφθεί στην οικονομετρική μελέτη. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η επίδραση του Ευρώ είναι ενδογενής και ότι δεν υπάρχουν άλλοι εξωγενείς παράγοντες που να την επηρεάζουν. Από την άλλη, βρέθηκε ότι εν μέρει το εμπόριο των χωρών μελών της ΟΝΕ πριν τη δημιουργία της Ένωσης, έπαιξε ρόλο για τη δημιουργία της Ευρωζώνης αλλά οι στατιστικοί έλεγχοι αιτιότητας που χρησιμοποιήθηκαν δεν έδειξαν πρωτογενή αιτιότητα μεταξύ των παραπάνω δύο παραγόντων. Τέλος η επίδραση του Ευρώ στην εξαγωγική απόδοση των χωρών-μελών της ΟΝΕ μελετήθηκε, και για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία η εισαγωγή ενός κοινού νομίσματος χρησιμοποιήθηκε ως επεξηγηματική μεταβλητή. Ταυτόχρονα τόσο μακροοικονομικοί όσο και μικροοικονομικοί παράγοντες συμπεριελήφθησαν στο μοντέλο ανάλυσης ώστε να έχουμε μια πλήρη εικόνα της συμπεριφοράς των εξαγωγών. Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι και σε αυτή τη περίπτωση το Ευρώ αύξησε την απόδοση τόσο των εξαγωγών εντός των χωρών της ΟΝΕ όσο και για τις χώρες που δεν είναι μέλη αυτής της Ένωσης. Συγκεκριμένα, ο αντίκτυπος του Ευρώ ήταν τόσο μεγάλος όσο και οι δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη μια από τις σπουδαιότερες μεταβλητές που εξηγούν την εξαγωγική απόδοση μιας χώρας. Η συνέχεια της διατριβής οργανώνεται με τον ακόλουθο τρόπο. Στο επόμενο κεφάλαιο, μια εκτενής ανάλυση των προηγούμενων μελετών που διερεύνησαν την επίδραση της διακύμανσης της συναλλαγματικής ισοτιμίας και των ενώσεων νομίσματος στο εμπόριο μεταξύ των χωρών παρουσιάζεται. Στο κεφάλαιο 3 η κύρια επίδραση του Ευρώ στο εξωτερικό εμπόριο των χωρών μελών αναλύεται ακολουθούμενη με την διερεύνηση της 11

12 παραπάνω επίδρασης στο τομεακό εμπόριο στο κεφάλαιο 4. Στο κεφάλαιο 5 η ενδογένεια της επίδρασης του Ευρώ ελέγχεται, ενώ η εξαγωγική συμπεριφορά των χώρων της ευρωζώνης παρουσιάζεται στο κεφάλαιο 6. Τα τελικά συμπεράσματα της διατριβής παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 7. 12

13 2. Βιβλιογραφική Επισκόπηση Μια σειρά διαφορετικών νομισμάτων χαρακτηρίζει το διεθνές νομισματικό σύστημα. Η πλειοψηφία αυτών αφορά ανεξάρτητα κράτη, αλλά υπάρχουν επίσης πολλά παραδείγματα δημιουργίας πολυεθνικών νομισμάτων, όπως ο σχηματισμός της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ). Ο κλάδος της οικονομικής θεωρίας που προσπαθεί να απαντήσει στις ερωτήσεις σχετικά με τα οφέλη, τα μειονεκτήματα και τους κανόνες του σχηματισμού των κοινών νομισμάτων καλείται βέλτιστη θεωρία περιοχής νομίσματος (optimum currency area - OCA) ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΉΜΑΤΑ ΤΩΝ ΒΕΛΤΙΣΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ Η οικονομική θεωρία των κοινών νομισμάτων προέρχεται από την παραδοσιακή θεωρία των βέλτιστων περιοχών νομίσματος (OCA) η οποία διατυπώθηκε πρώτα από τον Mundel (1961). Όταν ένα έθνος εγκαταλείπει το εθνικό νόμισμά του και υιοθετεί το νόμισμα κάποιας ευρύτερης περιοχής παύει να ελέγχει τη νομισματική πολιτική του. Ο Mundell μελέτησε κάτω από ποιες περιστάσεις αυτό το κόστος ελαχιστοποιείται και υποστήριξε ότι όταν υπάρχει τέλεια κινητικότητα των παραγωγικών συντελεστών η υιοθέτηση ενός κοινού νομίσματος έχει το μικρότερο κόστος για την χώρα που το υιοθετεί. Σε αυτό το τμήμα της διατριβής περιγράφονται τα κέρδη και οι ζημίες από τη συμμετοχή μιας χώρας σε μία βέλτιστη περιοχή νομίσματος (OCA) Τα οφέλη ενός κοινού νομίσματος Ένα κοινό νόμισμα έχει σημαντικά οφέλη για τις χώρες που το υιοθετούν. Αυτά προκύπτουν τόσο σε μικροοικονομικό όσο σε και μακροοικονομικό επίπεδο. Σύμφωνα με τον De Grauwe (2003) ένα κοινό νόμισμα οδηγεί σε κέρδη στην οικονομική αποδοτικότητα 13

14 τα οποία προέρχονται από δύο κύριες πηγές. Η πρώτη πηγή αφορά την ελαχιστοποίηση των δαπανών συναλλαγής που συνδέονται με την ανταλλαγή των εθνικών νομισμάτων και τον περιορισμό του κινδύνου που προέρχεται από τις μελλοντικές κινήσεις αβεβαιότητας των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Η μείωση κόστους συναλλαγής ωφελεί τις επιχειρήσεις καθώς επίσης και τους καταναλωτές που επιλέγουν να ταξιδέψουν μεταξύ των χωρών και αντιπροσωπεύει το πιο προφανές κέρδος μιας νομισματικής ένωσης. Ένα κοινό νόμισμα καταργεί τις δαπάνες συναλλαγής που προκύπτουν κατά τη μετατροπή των νομισμάτων. Όσο υψηλότερο το εμπόριο και όσο περισσότερες επενδύσεις πραγματοποιούνται μεταξύ των χωρών, τόσο μεγαλύτερο το κέρδος από τις μειωμένες δαπάνες συναλλαγής. Οι Emerson et al (1992) έχουν υπολογίσει αυτά τα κέρδη για τις μεγαλύτερες οικονομίες τις ΟΝΕ στο 0,2 τις εκατό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος κάθε χώρας. Εντούτοις, όταν εισάγεται ένα κοινό νόμισμα, οι τράπεζες και άλλοι οργανισμοί που δραστηριοποιούνται στην αγορά συναλλάγματος έχουν μια απώλεια από τις προμήθειες επί των συναλλαγών που πραγματοποιούνται στην αγορά αυτή. Παρόλο αυτά, ο De Grauwe (2003) έδειξε ότι το κέρδος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές είναι μεγαλύτερο από την απώλεια των τραπεζών μετά την εισαγωγή του κοινού νομίσματος. Επιπλέον, η κατάργηση των δαπανών συναλλαγής οδηγεί σε ένα πρόσθετο έμμεσο κέρδος λόγω της μεγαλύτερης διαφάνειας των τιμών στις χώρες που συγκροτούν την Ένωση. Σε μια ένωση νομίσματος υπάρχει μόνο ένα νόμισμα το οποίο αποτελεί την μονάδα υπολογισμού των τιμών και η οποία διευκολύνει τη σύγκριση των τιμών και των μισθών μεταξύ των χωρών. Σύμφωνα με τον Visser (2000) η χρήση ενός κοινού νομίσματος καθιστά τις αγορές 14

15 των χωρών συγκρίσιμες και μειώνει το κόστος της πληροφόρησης για τους καταναλωτές. Συνεπώς, ένα κοινό νόμισμα μειώνει τις διαφορές στις τιμές ενός αγαθού στις χώρες-μέλη της Ένωσης, καθώς πλέον η αξία του απεικονίζεται στην ίδια μονάδα μέτρησης και είναι άμεσα συγκρίσιμη από τους καταναλωτές των χωρών της Ένωσης. Η άμεση συγκρισιμότητα των τιμών αυξάνει επίσης τον ανταγωνισμό, ο οποίος ωφελεί τους καταναλωτές που αντιμετωπίζουν τις ίδιες χαμηλότερες τιμές σε όλες τις χώρες. Ένα κοινό νόμισμα μειώνει επίσης τον κίνδυνο αβεβαιότητας (uncertainty risk) όσον αφορά τις μετακινήσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Σύμφωνα με τον Mongelli (2002) μέσα σε μια νομισματική ένωση η ονομαστική αβεβαιότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας (nominal exchange rate uncertainty) του νομίσματος μηδενίζεται, οδηγώντας σε ελαχιστοποίηση του hedging cost. Παρά τη σημασία αυτού του οφέλους είναι αρκετά δύσκολη η ποσοτικοποίηση του και συνεπώς δεν έχει μετρηθεί ακόμη η επίδραση του από κάποια εμπειρική μελέτη. Η μειωμένη διακύμανση της συναλλαγματικής ισοτιμίας μειώνει επίσης το ασφάλιστρο κινδύνου (risk premium) που απαιτείται από τους επενδυτές προκειμένου να προβούν σε επενδύσεις και επομένως αυξάνει το μέγεθος τους σε ολόκληρη τη νομισματική ένωση. Επίσης, ένα κοινό νόμισμα "ενώνει" τις εθνικές χρηματιστηριακές αγορές και οδηγεί σε υψηλότερη αποδοτικότητα στην κατανομή του κεφαλαίου στην ένωση. Από την άλλη, οι μεγάλες σε όγκο συναλλαγές είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν έναν κλονισμό τιμών (price shock) σε μια ενωμένη αγορά από ότι σε μια μικρή εθνική αγορά. Σύμφωνα με τον Tavlas (1993) σε μια διευρυμένη αγορά συναλλάγματος μειώνεται η αστάθεια των τιμών και η δυνατότητα των παικτών χρηματιστηρίου να επηρεάσουν τις τιμές και να διαταράξουν τη νομισματική πολιτική. 15

16 Ένα περαιτέρω πλεονέκτημα ενός κοινού νομίσματος είναι ότι ενισχύει την πειθαρχία και την αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής. Παραδείγματος χάριν, σύμφωνα με τον Visser (2000) εάν σε μια νομισματική ένωση υπάρχουν χαμηλά ποσοστά πληθωρισμού, είναι προς το συμφέρον μιας χώρας με υψηλό πληθωρισμό να εισέλθει στην ένωση. Εντούτοις, αν μια χώρα με υψηλό πληθωρισμό γίνει μέλος της ένωσης μπορεί αυτό με τη σειρά του να αυξήσει το πληθωρισμό σε όλη την ένωση αν αυτή η χώρα δεν καταφέρει άμεσα να τον μειώσει. Σύμφωνα με τον Visser (2000), ένα άλλο όφελος που προκύπτει από την υιοθέτηση ενός κοινού νομίσματος είναι ότι δεν υπάρχει καμία ανάγκη να κρατούνται πλέον σε μορφή συναλλαγματικών ρευστών διαθεσίμων νομίσματα άλλων χωρών της ένωσης. Αυτά τα διαθέσιμα μπορούν να επενδυθούν σε διάφορες δραστηριότητες βελτιώνοντας την ανάπτυξη της οικονομίας. Τέλος το πιο σημαντικό όφελος, είναι ότι η χρήση ενός κοινού νομίσματος μπορεί να οδηγήσει σε μια αύξηση στο διεθνές εμπόριο των χωρών της Ένωσης. Το εμπόριο που αυξάνεται λόγω της χρήσης ενός κοινού νομίσματος μπορεί να είναι πολύ σημαντικό και το όφελος για τις οικονομίες μπορεί να είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από ότι το κέρδος λόγω των μειωμένων δαπανών συναλλαγής και της μείωσης της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Επειδή τα οφέλη για το εμπόριο λόγω της χρήσης ενός κοινού νομίσματος είναι ιδιαίτερα σημαντικά αλλά το μέγεθος τους είναι αμφισβητούμενο, η μελέτη τους θα αποτελέσει ένα σημαντικό μέρος αυτής της διατριβής Τα μειονεκτήματα ενός κοινού νομίσματος Ενώ η εισαγωγή ενός κοινού νομίσματος έχει πολυάριθμα οφέλη, παράλληλα δημιουργεί και διάφορες δαπάνες στις χώρες-μέλη μιας ένωσης. Σε γενικές γραμμές μπορεί 16

17 να επισημανθεί ότι ενώ τα οφέλη ενός κοινού νομίσματος προκύπτουν συνήθως σε μικροοικονομικό επίπεδο, οι δαπάνες συσχετίζονται συνήθως με τα μακροοικονομικά μεγέθη των διαφόρων μελών μιας νομισματικής ένωσης. Το κύριο κόστος από την εισαγωγή ενός κοινού νομίσματος που αντιμετωπίζει μια χώρα όταν εισέρχεται σε μια νομισματική ένωση, είναι η απώλεια της ανεξαρτησίας της σε θέματα νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής. Σε μια νομισματική ένωση οι εθνικές κεντρικές τράπεζες κάθε μεμονωμένης χώρας είτε σταματούν να υπάρχουν είτε δεν έχουν καμία πραγματική δύναμη. Συνεπώς, όταν μια χώρα σταματά να χρησιμοποιεί το εθνικό νόμισμά της και γίνεται μέλος μιας νομισματικής ένωσης χάνει ένα όργανο της οικονομικής πολιτικής της. Συγκεκριμένα, μια χώρα που ανήκει σε μια νομισματική ένωση δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη συναλλαγματική ισοτιμία 1 του νομίσματος της, ως μέσο για την προστασία της από οικονομικές διαταραχές. Επιπλέον, δεν μπορεί να καθορίσει την ούτε ποσότητα των νομισμάτων που κυκλοφορούν στη χώρα προκείμενου να αντιμετωπίσει πιθανά ελλείμματα στην οικονομία της. Από την άλλη, τα παραπάνω μειονεκτήματα ενός κοινού νομίσματος ελαχιστοποιούνται σε περιπτώσεις συμμετρικών κλονισμών που έχουν επιπτώσεις σε όλα τα μέλη της νομισματικής ένωσης, καθώς μπορούν να αντιμετωπιστούν από όλες τις χώρες παράλληλα. Αν όμως οι κλονισμοί είναι ασύμμετροι και έχουν διαφορετικές επιπτώσεις στα διάφορα μέλη, η μη δυνατότητα χρησιμοποίησης της συναλλαγματική πολιτικής από μια χώρα μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη αστάθεια στην παραγωγή την ανάπτυξη και την απασχόληση της χώρας. 1 Είτε υποτιμώντας, είτε ανατιμώντας το νόμισμα της. 17

18 Η προηγούμενη ανάλυση είναι βασισμένη στην υπόθεση ότι εάν μια χώρα διατηρήσει τη συναλλαγματική ισοτιμία ως μέσο πολιτικής, οι αποφάσεις της θα είναι πάντα ορθολογικές και θα υιοθετούνται όταν οι οικονομικές καταστάσεις το επιβάλλουν. Εντούτοις, στην πράξη η συναλλαγματική πολιτική δεν ασκείται απαραίτητα με ορθολογικά οικονομικά κριτήρια. Ένα άλλο κόστος μιας νομισματικής ένωσης είναι η λεγόμενη απώλεια seignorage. Με τον όρο seignorage ορίζονται τα πραγματικά εισοδήματα που μια κυβέρνηση αποκτά με τη δημιουργία νέων χαρτονομισμάτων και κερμάτων για να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες της. Το seignorage είναι μια σημαντική πηγή κυβερνητικών εισοδημάτων μόνο για τις οικονομίες που υφίστανται υψηλό πληθωρισμό. Για τις περισσότερες από τις χώρες τα εισοδήματα seignorage ανέρχονται χαρακτηριστικά σε λιγότερο από ένα τοις εκατό του ΑΕΠ (Emerson et Al 1992). Συνεπώς η απώλεια της δεν είναι μία από τις υψηλότερες δαπάνες μιας νομισματικής ένωσης. Μια τελευταία δαπάνη των νομισματικών ενώσεων προκύπτει όταν πρωτοεισάγεται το κοινό νόμισμα σε μία χώρα και αποτελεί τη δαπάνη μετατροπής του νομίσματος της χώρας στο κοινό νόμισμα της Ένωσης. Το κόστος αυτής της μετατροπής αποτελείται από τρία μέρη. Αρχικά, όταν εισάγεται ένα κοινό νόμισμα, νέα χαρτονομίσματα και κέρματα πρέπει να παρασχεθούν στη κυκλοφορία και τα παλαιά θα πρέπει να αποσυρθούν. Επίσης, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις πρέπει να μετατρέψουν τα χαρτονομίσματα, τα κέρματα καθώς και τις τιμές τους στο νέο νόμισμα. Τέλος, όπως ο Visser (2000) αναφέρει οι οικονομικοί φορείς πρέπει να εξομοιωθούν με τους υπολογισμούς στη νέα μονάδα του νομίσματος. 18

19 2.2. ΤΑ ΒΕΛΤΙΣΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Γενικά, μια οικονομική περιοχή ορίζεται ως βέλτιστη νομισματική περιοχή (optimum currency area) όταν έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει σε μια ταυτόχρονη μείωση της ανεργίας και του πληθωρισμού στις χώρες-μέλη της Mundell (1961). Η παραδοσιακή θεωρία της βέλτιστης νομισματικής περιοχής προέρχεται από την ανάλυση των θετικών και των αρνητικών επιπτώσεων, των σταθερών και των κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών στην οικονομία μίας χώρας. Κυρίως σκοπός της είναι ο προσδιορισμός και η αξιολόγηση των κριτηρίων που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιες χώρες μιας νομισματικής ένωσης. Μια πληθώρα διαφορετικών κριτηρίων έχουν προταθεί προκειμένου μια χώρα να κριθεί αν είναι κατάλληλη για να γίνει μέλος μιας νομισματικής ένωσης. Ο Mundell (1961) υποστηρίζει ότι η ύπαρξη ενός υψηλού βαθμού κινητικότητας των παραγωγικών συντελεστών είναι το κύριο κριτήριο που πρέπει να καθορίζει τη δημιουργία μιας νομισματικής ένωσης. Εάν ο βαθμός κινητικότητας των παραγωγικών συντελεστών μεταξύ δύο χωρών είναι υψηλός, τότε οι χώρες αυτές είναι ιδανικές υποψήφιες για να δημιουργήσουν μια νομισματική ένωση. Αυτό συμβαίνει επειδή η κινητικότητα των παραγωγικών συντελεστών είναι ένα υποκατάστατο της ευελιξίας της συναλλαγματικής ισοτιμίας όσον αφορά την αντιμετώπιση των ασυμμετρικών κλονισμών. Αν και ο Mundell προτείνει την κινητικότητα όλων των παραγωγικών συντελεστών ως κριτήριο για τη συμμετοχή σε μια νομισματική ένωση, η ανάλυσή του εστιάζεται στην κινητικότητα της εργασίας. Όσον αφορά την κινητικότητα του κεφαλαίου, η επίδραση της σε περίπτωση ανισορροπιών στις πληρωμές (payments disequilibria) μεταξύ των μελών μιας νομισματικής ένωσης είναι αβέβαιη. 19

20 Ένα άλλο κριτήριο για τη δημιουργία μίας νομισματικής ένωσης σύμφωνα με τον Mundell είναι η τέλεια ευελιξία των μισθών και των τιμών. Εάν οι τιμές και οι μισθοί είναι και οι δύο εξ ολοκλήρου εύκαμπτες, δεν υπάρχει καμία ανάγκη για την εφαρμογή συναλλαγματικής και νομισματικής πολιτικής και συνεπώς ευνοείται η δημιουργία μια νομισματικής Ένωσης. Ο McKinnon (1963) προτείνει ως σημαντικότερο κριτήριο για το σχηματισμό των βέλτιστων νομισματικών περιοχών το πόσο ανοικτή είναι μια οικονομία. Υποστηρίζει ότι όσο πιο ανοικτή είναι μια οικονομία, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για την υιοθέτηση σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών προκειμένου να αποτρέψουν οποιαδήποτε αστάθεια των τιμών που προκαλείται από τις διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Ένα συμπέρασμα αυτού του επιχειρήματος είναι ότι μια μικρή χώρα θα τείνει να γίνει μέλος μιας νομισματικής ένωσης, καθώς όσο μικρότερο το μέγεθος της οικονομίας, τόσο πιο ανοικτή είναι αυτή η οικονομία. Ο Kenen (1969) προτείνει ότι μια χώρα είναι κατάλληλη για να συμμετέχει σε μια νομισματική ένωση, όσο μεγαλύτερη είναι η ποικιλία των προϊόντων που παράγει. Οι ιδιαίτερα διαφοροποιημένες οικονομίες είναι καλύτεροι υποψήφιοι για τις βέλτιστες νομισματικές περιοχές από τις λιγότερα διαφοροποιημένες, καθώς μια ιδιαίτερα διαφοροποιημένη οικονομία δεν χρειάζεται τα εργαλεία της συναλλαγματικής πολιτικής της προκειμένου να αντιμετωπίσει μια ύφεση λόγω μείωσης της ζήτησης σε μια ομάδα προϊόντων. Σε μια ιδιαίτερα διαφοροποιημένη οικονομία αναμένεται ότι οι θετικοί και οι αρνητικοί κλονισμοί θα εξισορροπούνται κατά τη διάρκεια του χρόνου. Συνεπώς, οι συνολικές εξαγωγές θα είναι σταθερότερες από ότι σε μια οικονομία που διαφοροποιείται λιγότερο στη παραγωγή των αγαθών. 20

21 Σύμφωνα με Fleming (1971) τα κράτη που σχηματίζουν μια νομισματική ένωση πρέπει να έχουν κατά προσέγγιση παρόμοια ποσοστά πληθωρισμού. Εάν η διαφορά στα ποσοστά πληθωρισμού μεταξύ των μελών είναι μεγάλη για μεγάλες χρονικά περιόδους, οι σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν μπορούν να διατηρηθούν. Συνεπώς, οι μεγάλες διαφορές στα ποσοστά πληθωρισμού καθιστούν μια κοινή νομισματική πολιτική δύσκολη. Η παραδοσιακή θεωρία των βέλτιστων νομισματικών περιοχών καθορίζει τους ιδανικούς οικονομικούς κανόνες για τη νομισματική ολοκλήρωση. Στην πραγματικότητα, οι οικονομικοί λόγοι δεν είναι συνήθως οι μόνοι παράγοντες που επηρεάζουν την απόφαση εάν ένα ενιαίο νόμισμα πρέπει ή όχι να εισαχθεί μεταξύ των διαφόρων χωρών. Ιστορικοί, πολιτιστικοί και πολιτικοί παράγοντες παίζουν επίσης ρόλο σε αυτή την απόφαση. Ένα τελευταίο σημείο που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την παραδοσιακή θεωρία των βέλτιστων νομισματικών περιοχών προέρχονται από τις θεωρίες οικονομικής ολοκλήρωσης. Όσο λιγότερο οι δυο χώρες εμπορεύονται μεταξύ τους και όσο λιγότερο όμοιοι είναι οι επιχειρηματικοί τους κύκλοι, τόσο χειρότεροι υποψήφιοι είναι για να σχηματίσουν μια νομισματική ένωση. Με άλλα λόγια, εάν η ανάλυση των ιστορικών στοιχείων δείχνει ότι δύο χώρες εμπορεύονται λίγο η μια με την άλλη και οι επιχειρηματικοί κύκλοι τους είναι ασύμμετροι, δεν θα πρέπει να συγκροτήσουν μια νομισματική ένωση. Εντούτοις, η εμπορική ένταση και η συμμετρία επιχειρηματικών κύκλων μπορούν να αυξηθούν ως αποτέλεσμα της υιοθέτησης ενός κοινού νομίσματος. Η πραγματική ολοκλήρωση μπορεί να ακολουθήσει τη νομισματική ολοκλήρωση και η σχέση μεταξύ των δύο χαρακτηρίζεται από αιτιότητα διπλής κατεύθυνσης. Αυτό σημαίνει ότι οι χώρες που δεν 21

22 πληρούν τα οικονομικά κριτήρια και άρα δεν πρέπει να συγκροτήσουν μια οικονομική ένωση σύμφωνα με τη θεωρία των βέλτιστων οικονομικών περιοχών μπορούν να ικανοποιήσουν τα κριτήρια με τη πέρασμα του χρόνου εάν προχωρήσουν στο σχηματισμό της νομισματικής ένωσης. 22

23 2.3. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΣΤΑΘΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗΣ ΙΣΟΤΙΜΙΑΣ 2 ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ Οι υπερασπιστές των νομισματικών ενώσεων υποστηρίζουν ότι μια αύξηση στο εμπόριο είναι ένα από τα λίγα αναμφισβήτητα οφέλη ενός κοινού νομίσματος. Το πρόβλημα είναι ότι μέχρι σήμερα, έχουν υπάρξει λίγα εμπειρικά στοιχεία που υποστηρίζουν αυτήν την θέση. Τα περισσότερα συμπεράσματα σχετικά με την επίδραση των κοινών νομισμάτων στο εμπόριο έχουν προέλθει από τη βιβλιογραφία που εξετάζει τα αποτελέσματα της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας μεταξύ των εμπορικών τους συναλλαγών. Δηλαδή, μέχρι πολύ πρόσφατα αν η συναλλαγματική αστάθεια ήταν μηδέν τότε αυτό ήταν συνώνυμο με ένα κοινό νόμισμα, πράγμα το οποίο δεν είναι το ίδιο στην πράξη. Πολλοί οικονομολόγοι και πολιτικοί υποστηρίζουν ότι η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας μειώνει το ύψος των διεθνών εμπορικών συναλλαγών. Εντούτοις, οι εμπειρικές μελέτες δεν έχουν βρει μια στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και του διεθνούς εμπορίου. Ακόμα και στις περιπτώσεις που έχει βρεθεί τέτοια στατιστικά σημαντική σχέση, η επίδραση της συναλλαγματικής σταθερότητας στο διεθνές εμπόριο είναι πολύ μικρή. Από την άλλη, και οι προβλέψεις των θεωρητικών υποδειγμάτων σχετικά με την επίδραση της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο είναι αντιφατικές. Ο στόχος αυτού του τμήματος της διατριβής είναι να παρουσιάσει μια επισκόπηση για τις σημαντικότερες θεωρητικές και εμπειρικές συνεισφορές στη σχετική βιβλιογραφία και να συζητηθούν τα πιο πρόσφατα συμπεράσματα για τον αντίκτυπο της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο. 2 Exchange rate volatility 23

24 2.3.1 Θεωρητικά υποδείγματα της επίδρασης της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο Ένα εύκαμπτο σύστημα συναλλαγματικής ισοτιμίας σημαίνει ότι οι οικονομικοί φορείς που συμμετέχουν στο διεθνές εμπόριο εκτίθενται στον κίνδυνο των συναλλαγματικών μεταβολών. Όταν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες παρουσιάζουν διακύμανση θεωρούνται εύκαμπτες (volatile). Η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας ορίζεται συχνά ως η αβεβαιότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας, αν και σε κάποιες περιπτώσεις η αβεβαιότητα μπορεί να είναι υψηλή ακόμα και όταν η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας είναι χαμηλή. Οι περισσότερες μελέτες χρησιμοποιούν τους όρους του κινδύνου λόγω της αβεβαιότητας και της αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας ως ταυτόσημους. Διαισθητικά μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι μια αύξηση στην αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας θα μειώσει το εμπόριο. Εντούτοις, παρά τη γενική πεποίθηση ότι ο κίνδυνος της ανταλλαγής είναι ένα εμπόδιο στο διεθνές εμπόριο, σε θεωρητικό επίπεδο υπάρχει μια θεμελιώδης εκκρεμής ασάφεια σχετικά με τα αποτελέσματα της. Τα διαφορετικά θεωρητικά μοντέλα ανάλογα με τις υποθέσεις που υιοθετούνται., συμπεραίνουν θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο της συναλλαγματικής αστάθειας στο διεθνές εμπόριο Η πρώτη συμβολή στη θεωρία για τον αντίκτυπο της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμία (Ethier 1973, Clark 1973) στο διεθνές εμπόριο, υποστηρίζει την υπόθεση ότι η αστάθεια μειώνει το εμπόριο, η οποία θεμελιώνεται ορθολογικά από τη θεωρία της εμπορικής επιλογής μιας χώρας κάτω από συνθήκες οικονομικής αβεβαιότητας. Η ανάλυση του αντίκτυπου της αβεβαιότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο είναι 24

25 βασισμένη στην υπόθεση ότι η προθυμία μιας επιχείρησης να εξάγει σε μία άλλη αγορά 3 εξαρτάται από την αξιολόγηση της μακροπρόθεσμης κερδοφορίας της. Στα απλούστερα εμπορικά υποδείγματα, η αβεβαιότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας αυξάνει τον κίνδυνο από το εμπόριο των αγαθών και αναμένεται να αυξήσει την αβεβαιότητα των κερδών που μπορεί να πραγματοποιηθούν από τις εξαγωγές μίας επιχείρησης. Ως εκ τούτου, οι αποστρεφόμενοι τον κίνδυνο (risk-averse) εξαγωγείς θα μειώσουν τις εξαγωγές τους όταν αυξάνεται η αβεβαιότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας της χώρας τους με τη χώρα στην οποία θέλουν να πραγματοποιήσουν τις εμπορικές τους δραστηριότητες. Η υπόθεση της αποστροφής του κινδύνου εκ μέρους των επιχειρήσεων δεν είναι επαρκής για να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η αβεβαιότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας μειώνει το εμπόριο. Μια αύξηση στον κίνδυνο έχει ένα αποτέλεσμα υποκατάστασης και ένα αποτέλεσμα εισοδήματος. Όταν υπάρχει μια αύξηση στην αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας, το αποτέλεσμα υποκατάστασης θα μειώσει το εμπόριο, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις θα βρουν τις εμπορικές συναλλαγές λιγότερο ελκυστικές. Όμως η μείωση του εμπορίου μειώνει επίσης την αναμενόμενη χρησιμότητα των επιχειρήσεων, και η ώθηση να αντισταθμιστεί μπορεί να οδηγήσει σε μια αύξηση στη δραστηριότητα των εμπορικών συναλλαγών τους(de Grauwe 1988). Είναι επίσης δυνατό να δημιουργηθεί ένα υπόδειγμα που υποστηρίζει την παραπάνω αρνητική επίδραση χωρίς να υποθέσει αποστροφή κινδύνου για τις επιχειρήσεις. O Demers (1991) υποθέτει την ουδετερότητα απέναντι στο κίνδυνο για μια ανταγωνιστική εταιρία που είναι όμως αβέβαιη για τη ζήτηση για το προϊόν της, λόγω της αβεβαιότητας των τιμών που προκαλεί η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας μεταξύ των χωρών. Κάτω από τέτοια 3 Και συνεπώς να δημιουργηθεί διεθνές εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών. 25

26 αβεβαιότητα οι εταιρίες θα μειώσουν τα επίπεδα παραγωγής τους λόγω της αναστρεψιμότητας της επένδυσης στο φυσικό κεφάλαιο, και επομένως το διεθνές εμπόριο θα μειωθεί. Τα απλά μοντέλα που αναλύουν τον αντίκτυπο της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο υποθέτουν ότι η συναλλαγματική ισοτιμία αντιπροσωπεύει τη μόνη πηγή κινδύνου για την εταιρία που εξάγει, το οποίο όμως δεν είναι ρεαλιστικό στη πράξη. Για μια εταιρεία που διαφοροποιεί το προϊόν της σε ξένο περιβάλλον, η αβεβαιότητα συναλλαγματικής ισοτιμίας μπορεί να αντιπροσωπεύσει έναν σχετικά δευτερεύοντα και ιδιαίτερα διαφοροποιήσιμο κίνδυνο. Για παράδειγμα, οι απώλειες λόγω μείωσης της συναλλαγματικής ισοτιμία μιας χώρας μπορούν να αντισταθμιστούν από την αύξηση των επιτοκίων της χώρας αυτής. Με άλλα λόγια, ο κίνδυνος της συναλλαγματικής ισοτιμίας δεν είναι ένας πρόσθετος ανεξάρτητος κίνδυνος αλλά μια παράμετρος του συνολικού κινδύνου που υφίσταται μία εταιρία. Επιπλέον, οι διεθνείς συναλλαγές μπορούν να παρέχουν ευκαιρίες για την αποφυγή του κινδύνου που έγκειται στις εγχώριες αγορές που σε αρκετές περιπτώσεις είναι μεγαλύτερος από τον κίνδυνο που προκύπτει λόγω αστάθειας στην συναλλαγματική ισοτιμία μίας χώρας. Ο Willet (1986) υποστηρίζει ότι είναι η σύνθεση του εμπορίου, παρά ο γενικός όγκος του, που επηρεάζεται από την αβεβαιότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Οι Peree και Steinherr (1989) επισημαίνουν ότι οι εμπειρικές εκτιμήσεις της επίδρασης της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο μπορούν να επηρεαστούν από την επίδραση και των άλλων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Επομένως, προτείνουν ότι ο σχετικός κίνδυνος πρέπει να ενσωματωθεί στην εμπειρική ανάλυση. Τέλος ο Cushman (1986) αποδεικνύει ότι η παράλειψη χωρών όταν μελετάται ο κίνδυνος από την αστάθεια της συναλλαγματικής 26

27 ισοτιμίας είναι ένας πιθανός λόγος για τον οποίο μερικές μελέτες βρίσκουν μια θετική σύνδεση μεταξύ της διμερούς μεταβλητότητας συναλλαγματικής ισοτιμίας και του διεθνούς εμπορίου. Ο Baron (1976) εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η επιλογή του νομίσματος τιμολόγησης έχει επιπτώσεις στις αποφάσεις της παραγωγής και της τιμολόγησης μιας εξαγωγικής εταιρίας, όταν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες είναι αρκετά ρευστές και η αγορά δεν είναι πλήρως ανταγωνιστική. Ο Baron έδειξε ότι οι εξαγωγικές εταιρίες θα αυξήσουν τις τιμές τους όταν χρησιμοποιείται το ξένο νόμισμα για τη τιμολόγηση των αγαθών. Το παραπάνω συμπέρασμα προκύπτει από την υπόθεση ότι, όταν το εγχώριο νόμισμα χρησιμοποιείται, οι εταιρίες αντιμετωπίζουν τον λεγόμενο κίνδυνο της ποσότητας (quantity risk) και η αντίδραση τους θα εξαρτηθεί από τις ιδιότητες της καμπύλης ζήτησης που αντιμετωπίζουν. Όταν η ζήτηση είναι γραμμική, η τιμή θα μειωθεί και με αυτόν τον τρόπο θα αυξηθεί η ζήτηση για το προϊόν τους και θα μειωθεί η διαφορά των κερδών μεταξύ των δύο αγορών. Η αρνητική επίπτωση της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο είναι βασισμένη στην απλοποιημένη υπόθεση ότι δεν υπάρχει καμία δυνατότητα αντισταθμιστικών κερδών (hedging). Από την άλλη, τα υποδείγματα που λαμβάνουν υπόψη τους τα αντισταθμιστικά κέρδη και υποθέτουν την ύπαρξη μιας τέλειας αγοράς, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το ύψος των εμπορικών συναλλαγών είναι ανεπηρέαστο από τις ιδιαιτέρως ρευστές συναλλαγματικές ισοτιμίες (Arize και λοιποί 2000). Εντούτοις, η προστασία του μακροπρόθεσμου κινδύνου της ανταλλαγής μπορεί να είναι δύσκολη τόσο για τις αναπτυσσόμενες (Arize και λοιποί 2004) όσο και για τις αναπτυγμένες χώρες (HM Treasury 2003). Επιπλέον, οι Viaene και De Vries (1992) υπογραμμίζουν ότι ακόμα κι αν υπάρχουν τέλειες δυνατότητες αντισταθμιστικών κερδών, η μεταβλητότητα της συναλλαγματικής 27

28 ισοτιμίας ασκεί αρνητική επίδραση στις εμπορικές συναλλαγές επειδή έχει επιπτώσεις στο ασφάλιστρο κινδύνου στην αγορά ανταλλαγής. Σύμφωνα με ένα άλλο θεωρητικό σκέλος, η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας θα μπορούσε να έχει μια θετική επίδραση στο διεθνές εμπόριο δεδομένου ότι μπορεί να προσφέρει υψηλότερες ευκαιρίες κέρδους για τις εταιρίες (Franke 1991, Sercu και Vanhulle 1992, Broll και Eckwert 1999). Στα θεωρητικά αυτά μοντέλα, οι εταιρίες πρέπει να αποφασίσουν το επίπεδο παραγωγής τους και τις εξαγωγές τους προτού να είναι γνωστή η συναλλαγματική ισοτιμία της χώρας προέλευσης τους με τις υπόλοιπες χώρες. Συνεπώς, έμμεσα υποθέτουν ότι οι αλλαγές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν αντιπροσωπεύουν μόνο κίνδυνο για τις επιχειρήσεις, αλλά από την άλλη δημιουργούν ευκαιρίες για να πραγματοποιηθούν κέρδη. Όταν η συναλλαγματική ισοτιμία γίνεται πιο μεταβλητή, η πιθανότητα των πολύ ευνοϊκών αυξήσεων των συναλλαγματικών ισοτιμιών συμβαδίζει μαζί με την πιθανότητα της πραγματοποίησης υψηλών κερδών. Η πιθανότητα των πολύ δυσμενών συναλλαγματικών ισοτιμιών αυξάνεται επίσης, αλλά αυτό δεν μπορεί να αντισταθμίσει τα πιθανά κέρδη, δεδομένου ότι η εταιρία είναι ελεύθερη να σταματήσει να εξάγει(emerson και λοιποί 1992). Εντούτοις, η υπόθεση ότι η υψηλότερη μεταβλητότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας δημιουργεί την ευκαιρία για τα υψηλότερα κέρδη βασίζεται στην υπόθεση της δυνατότητας των εταιριών να μεταβάλλουν την παραγωγή τους γρήγορα και με σχετικά μικρό κόστος. Στην πράξη, αυτή η υπόθεση μπορεί να είναι μη ρεαλιστική επειδή οι εταιρίες δεσμεύονται συχνά από τις υπάρχουσες συμβάσεις. Επιπλέον, εάν η συναλλαγματική ισοτιμία είναι ευνοϊκή, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι όλες οι εταιρίες θα είναι σε θέση να αυξήσουν τις εξαγωγές τους συγχρόνως. Σαν συνέπεια όλων των παραπάνω, το συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί είναι ότι η αυξανόμενη αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας δύσκολα μπορεί να είναι ευεργετική για το διεθνές εμπόριο μίας χώρας. 28

29 2.3.2 Εμπειρικές μελέτες της επίδρασης της αστάθειας συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο Διάφορες μελέτες έχουν προσπαθήσει να ποσοτικοποιήσουν τη φύση και το μέγεθος της σχέσης μεταξύ της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και των εμπορικών συναλλαγών της. Οι εμπειρικές μελέτες εξετάζουν την υπόθεση ότι η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας μίας χώρας έχει αρνητική επίπτωση στο διεθνές εμπόριο της. Όμως, οι εμπειρικές μελέτες συχνά διαπιστώνουν ότι η επίδραση στο εμπόριο είτε δεν έχει το αναμενόμενο αρνητικό πρόσημο, είτε είναι στατιστικά ασήμαντη, είτε τέλος πολύ μικρή. Τα αποτελέσματα των διαφόρων εμπειρικών μελετών είναι δύσκολο να συγκριθούν λόγω τις διαφορετικότητας στην περίοδο των δειγμάτων που χρησιμοποιούν, των διαφορετικών χώρων που ερευνώνται και της μεθόδου εκτίμησης που επιλέγουν. Τα εμπειρικά αποτελέσματα είναι επίσης σε μεγάλο βαθμό εξαρτώμενα από το πώς μετριέται ο κίνδυνος που έγκειται στην αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Προκειμένου να ερευνηθεί εμπειρικά η επίδραση της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο πρέπει πρώτα αυτή να υπολογιστεί. Εντούτοις, δεν υπάρχει κανένας γενικά αποδεκτός τρόπος μέτρησης αυτής της αστάθειας. Οι περισσότερες πρώιμες μελέτες έχουν υπολογίσει την αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας χρησιμοποιώντας είτε τη μέθοδο της σταθερής απόκλισης των δειγμάτων, είτε τη σταθερή απόκλιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, είτε τη σταθερή απόκλιση της αλλαγής ποσοστού στη συναλλαγματική ισοτιμία (Frankel και Rose 2002). Τα μειονεκτήματα αυτών των μεθόδων είναι ότι λανθασμένα υποθέτουν ότι η κατανομή της συναλλαγματικής ισοτιμίας είναι κανονική και δεν μπορεί να διαφοροποιείται μεταξύ των προβλέψιμων και απρόβλεπτων στοιχείων στη διαδικασία της συναλλαγματικής αλλαγής. Αυτό οδηγεί σε αύξηση στην αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας (Bah και Amusa 2002). Σε μία προσπάθεια να μετρηθεί η απρόβλεπτη αλλαγή, μερικές μελέτες 29

30 χρησιμοποιούν τη διαφορά μεταξύ του πραγματικού και προβλεφθέντος ποσοστού (forward rate). Άλλες, χρησιμοποιούν μοντέλα χρονοσειρών για τον κίνδυνο της ανταλλαγής για να λάβουν υπόψη τις τάσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει κάποιο ευρέως αποδεκτό μέτρο της παραπάνω αστάθειας, η εμπειρική βιβλιογραφία που ερευνά την επίδραση της στο διεθνές εμπόριο είναι ογκώδης. Μια από τις πιο πρώτες εμπειρικές μελέτες για τον αντίκτυπο της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο έγινε από τους Hooper και Kohlhagen (1978) που εξέτασαν την επίδραση της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο μεταξύ Γερμανίας και ΗΠΑ για την περίοδο από το 1965 έως το Το εμπειρικό συμπέρασμα τους επιβεβαιώνει την εύρεση του θεωρητικού υποδείγματος τους, δηλαδή, ότι ο κίνδυνος λόγω της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας ασκεί σημαντικά αρνητικές επιπτώσεις στις εισαγωγές και θετική επίδραση στις εξαγωγές μίας χώρας. Οι De Grauwe και Verfaille (1988) καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα όταν ερευνούν το εμπόριο μεταξύ δεκαπέντε χωρών για τη περίοδος 1975 ως Εντούτοις, το μέγεθος της παραπάνω αρνητικής επίδρασης είναι αρκετά χαμηλό. Ενώ η πλειοψηφία των μελετών βρίσκει μια μη στατιστικά σημαντική ή αρνητική σχέση μεταξύ της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και του διεθνούς εμπορίου, κάποιες εμπειρικές μελέτες, αντίθετα, βρίσκουν θετική σχέση. Τέτοιες μελέτες είναι αυτές των Assery and Peel (1991), McKenzie and Brooks (1997) και των Kroner and Lastrapes (1993). Τα αποτελέσματα των διαφορετικών εμπειρικών μελετών μπορούν να διαφέρουν ανάλογα με τις χώρες υπό εξέταση. Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που δείχνουν ότι η σύνδεση της αστάθειας και του διεθνούς εμπορίου είναι στατιστικά σημαντική και αρνητική στις αναπτυσσόμενες 30

31 χώρες, σε αντίθεση με τα διφορούμενα αποτελέσματα που εξάγονται για τις βιομηχανικές χώρες. Οι σημαντικότερες μελέτες είναι εκείνες των Sauer και Bohara (2001) και Bah και Amusa (2002) των οποίων οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας ασκεί μια στατιστικά σημαντική αρνητική επίπτωση στις εξαγωγές των αναπτυσσόμενων χωρών τόσο στη βραχυχρόνια όσο και στη μακροχρόνια περίοδο. Μια πιθανή εξήγηση για τα αρνητικά αποτελέσματα τα οποία παρατηρούνται στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι η έλλειψη ευκαιριών hedging ευκαιριών στις χώρες αυτές. Οι περισσότερες εμπειρικές μελέτες είναι μελετούν την επίδραση στο συνολικό εμπόριο των χωρών, το οποίο υποθέτει ότι η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας μίας χώρας έχει μια ομοιόμορφη επίδραση στους διαφορετικούς τομείς της παραγωγής της. Ο McKenzie (1999) σημειώνει ότι τα θεωρητικά μοντέλα προβλέπουν ότι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων και οι συνθήκες στην αγορά καθορίζουν την επίδραση της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας, επομένως μη ομαδοποιημένα στοιχεία πρέπει να χρησιμοποιούνται προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι ευκαιρίες για hedging. Μια πρώτη έρευνα που χρησιμοποιεί κλαδικά στοιχεία είναι η μελέτη από τον Bini- Smaggi (1991) που εξετάζει την επίδραση του κινδύνου της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο των Ευρωπαϊκών χωρών για την περίοδο 1976 έως Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την υπόθεση ότι η αστάθεια ασκεί μια αρνητική επίδραση στο εμπόριο. Άλλες μελέτες που επιβεβαιώνουν τα ανωτέρω αποτελέσματα είναι εκείνες των Klein (1990), McKenzie (1998), Rapp και Reddy (2000) και Pickard (2003). Ένας άλλος από τους λόγους για τους οποίους οι εμπειρικές μελέτες που μελετούν τη σχέσης μεταξύ της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και εμπορίου βρίσκουν μικρά ή μη 31

32 στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα είναι ότι οι περισσότερες αρχικές μελέτες στηρίχθηκαν σε μικρές χρονικές περιόδους (Frankel και Rose 2002). Λόγω των περιορισμένων δεδομένων που αυτές χρησιμοποίησαν, είναι δύσκολο να υπολογιστεί ο αντίκτυπος της αβεβαιότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο εμπόριο. Επιπλέον, οι πρώτες μελέτες χρησιμοποίησαν χρονολογικές σειρές, αποτυγχάνοντας έτσι να εξετάσουν το πιθανό non stationarity των μεταβλητών, το οποίο μπορεί να εξηγήσει τα διφορούμενα αποτελέσματα. Μερικές πρόσφατες μελέτες της επίδρασης της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας έχουν εφαρμόσει την ανάλυση της συνδιακύμανσης. Το πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης είναι ότι μια καλύτερη διάκριση μπορεί να γίνει μεταξύ της βραχυχρόνιας και μακροχρόνιας αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και του αντίκτυπου της στο εμπορίου. Όταν η τάση των στοιχείων λαμβάνεται υπόψη, τα αποτελέσματα των εμπειρικών μελετών είναι πιο ευδιάκριτα, και τα περισσότερα από αυτά δείχνουν μια στατιστικά σημαντική αρνητική σχέση μεταξύ της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και του εμπορίου (Flam και Jansson 2000) Αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας και το υπόδειγμα βαρύτητας (gravity model) του εμπορίου Από το μεγάλο αριθμό εμπειρικών εργασιών που εξετάζουν την επίδρασης της συναλλαγματικής αστάθειας στο διεθνές εμπόριο, οι μελέτες που βασίσθηκαν στη χρησιμοποίηση του μοντέλου βαρύτητας βρήκαν την μεγαλύτερη αρνητική σχέση. Η πρώτη μελέτη που εφάρμοσε το υπόδειγμα βαρύτητας στην ανάλυση της αστάθειας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο ήταν του Abrams (1980), ο οποίος βρήκε 32

33 ένα στατιστικά σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο. Επίσης οι Thursby and Thursby (1987), οι οποίοι χρησιμοποίησαν ως επεξηγηματική μεταβλητή τη μέση ετήσια διαφορά της συναλλαγματικής ισοτιμίας από την προβλεφθείς τάση της, βρήκαν μια αρνητική σχέση μεταξύ της μεταβλητότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας και του διμερούς εμπορίου για δέκα χώρες. Σε ένα άλλο υπόδειγμα βαρύτητας οι Brada και Mendez (1988) εξέτασαν την επίδραση του συστήματος συναλλαγματικής ισοτιμίας στο ύψος των εμπορικών συναλλαγών κατά τη διάρκεια της περιόδου 1973 ως το 1977 για 30 αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες. Συγκεκριμένα μελέτησαν εάν οι εύκαμπτες συναλλαγματικές ισοτιμίες μειώνουν το ύψος των διεθνών συναλλαγών περισσότερο από τις σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες. Το απροσδόκητο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν είναι ότι το διμερές εμπόριο είναι υψηλότερο μεταξύ των χωρών με κυμαινόμενες συναλλαγματικές ισοτιμίες απ'ό,τι μεταξύ των χωρών με σταθερές. Εξηγούν αυτό το αποτέλεσμα από το γεγονός ότι σε ένα σταθερό σύστημα συναλλαγματικής ισοτιμίας., η καταστρεπτική επίδραση των περιοριστικών εμπορικών πολιτικών φαίνεται να υποσκελίζει την ευεργετική επίδραση της βεβαιότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διεθνές εμπόριο. Η παραπάνω πρόταση υποστηρίζεται από τα ιστορικά στοιχεία που χρησιμοποίησαν οι Eichengreen και Irwin (1995) αναλύοντας σε ποιο βαθμό οι εμπορικοί φραγμοί και οι ρυθμίσεις των νομισμάτων ήταν αρμόδιες για τις μεταβολές του διεθνούς εμπορίου στη δεκαετία του '30. Οι συγγραφείς εκτιμούν ένα υπόδειγμα βαρύτητας και διαπιστώνουν ότι η συμμετοχή σε ένα εμπορικό μπλοκ αύξησε το εμπόριο, η συναλλαγματική αστάθειας ισοτιμίας το μείωσε ελαφρώς, ενώ το σύστημα χρυσού (gold standard) που εφαρμόστηκε εκείνη την περίοδο δεν είχε κάποιο αποφασιστικό ρόλο. Εντούτοις, οποιαδήποτε ευεργετικά 33

34 αποτελέσματα της σταθερότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας εξουδετερώθηκαν από τους εμπορικούς περιορισμούς που υπήρχαν εκείνη την εποχή. Οι Frankel και Wei (1993) επίσης χρησιμοποιούν ένα υπόδειγμα βαρύτητας για να ερευνήσουν το αν η σταθεροποίηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80 συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση του εμπορίου μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το εμπειρικό τους εύρημα είναι μια μικρή αρνητική επίπτωση της μεταβλητότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στο διμερές εμπόριο. Οι De Grauwe και Skudenly (2000) χρησιμοποιούν ένα εμπορικό υπόδειγμα βαρύτητας για να μετρήσουν την επίδραση της μεταβλητότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στις εμπορικές συναλλαγές εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διάρκεια της περιόδου 1962 έως Βρίσκουν έναν στατιστικά σημαντικό και αρνητικό συντελεστή για τη μεταβλητότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Μία εξήγηση που δίνουν για αυτό το εμπειρικό τους εύρημα από το γεγονός ότι οι δυνατότητες hedging δεν είναι διαθέσιμες μακροπρόθεσμα, μόνο βραχυπρόθεσμα. Σε μια άλλη μελέτη βασισμένη στο υπόδειγμα βαρύτητας του διμερούς εμπορίου ο Dell'Ariccia (1999) υπολογίζει ότι η συνολική σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας θα μπορούσε να έχει αυξήσει το εμπόριο μεταξύ των δυτικών Ευρωπαϊκών χωρών κατά περίπου 12 τοις εκατό το Οι πιθανές αυτές εμπορικές επιδράσεις εξετάζονται με διαφορετικά μέτρα της μεταβλητότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας, αλλά η επιλογή κάποιου συγκεκριμένου μέτρου δεν φαίνεται να επηρεάζει τα αποτελέσματα. Το αρνητικό συμπέρασμα για τις επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο παραμένει ανεξάρτητα από το μέτρο που χρησιμοποιείται προκειμένου να υπολογισθεί η αστάθεια της συναλλαγματικής ισοτιμίας. 34

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ευρώ, πχ 1,40 δολάρια ανά ένα ευρώ. Όταν το Ε αυξάνεται τότε το ευρώ

ευρώ, πχ 1,40 δολάρια ανά ένα ευρώ. Όταν το Ε αυξάνεται τότε το ευρώ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου (Σημειώσεις 4 ου -5 ου μαθήματος, κεφ. 14, 15 «Διεθνής Οικονομική» των P.Krugman,

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες

3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 3. Χρήμα, επιτόκια και συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Προσφορά και ζήτηση χρήματος 2. Προσφορά χρήματος και συναλλαγματική ισοτιμία (βραχυχρόνια περίοδος) 3. Χρήμα, τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία (μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

3. κοινή/ ενιαία / εσωτερική /ενοποιημένη αγορά με ελεύθερη κυκλοφορία του κεφαλαίου, των ατόμων/εργατών, των εμπορευμάτων, και των υπηρεσιών

3. κοινή/ ενιαία / εσωτερική /ενοποιημένη αγορά με ελεύθερη κυκλοφορία του κεφαλαίου, των ατόμων/εργατών, των εμπορευμάτων, και των υπηρεσιών Πλεονεκτήματα από το να είσαι μέλος της ΕΕ 1. πολιτική, οικονομική και κοινωνική σταθερότητα (αβέβαιη αλλά αναμενόμενη) σε μακροοικονομικό επίπεδο, και σε επίπεδο (τοπικής) νομισματικής κυκλοφορίας 2.

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις Κοκολιού Έλλη Α.Μ. 1207 Μ 093 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α) Η αγορά συναλλάγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Η Νομισματική Προσέγγιση

Η Νομισματική Προσέγγιση Η Νομισματική Προσέγγιση Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Η Νομισματική Προσέγγιση Βάση της νομισματικής προσέγγισης είναι το λεγόμενο νομισματικό υπόδειγμα, το οποίο προσδιορίζει τους παράγοντες που επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία

Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Αξιολόγηση δυνητικών συνεπειών capital controls στην τοπική οικονομία Η ενίσχυση του κλίματος αβεβαιότητας σε σχέση με τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας και η επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία Μια Μακροοικονομική Θεωρία για την ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 30 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Υπό ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΑΡΤΙΚΗ, ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΣΟΥΓΙΑΝΝΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΤ1ΚΗ Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα συνήθη κριτήρια αξιολόγησης επενδύσεων βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Τα μέτρα διασποράς χρησιμεύουν για τη μέτρηση των περιφερειακών ανισοτήτων. Τα περιφερειακά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή

1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή 1 Αγορά συναλλάγµατος 1.1 Εισαγωγή Στη διεθνή οικονοµία γίνεται ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Κάθε χώρα έχει το δικό της νόµισµα, στο οποίο εκφράζονται οι τιµές των αγαθών και υπηρεσιών. Η διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 3 (Μακροοικονομική) Ακαδ. Έτος: 2007-8 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Στατιστικά κριτήρια επιλογής υποδειγμάτων Παράδειγμα Θεωρήστε τον παρακάτω πίνακα ο οποίος δίνει τις ροές επενδυτικών σχεδίων λήξης μιας περιόδου στο μέλλον, όταν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος

Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος Κεφάλαιο 1 Η Ανοιχτή Οικονομία και η Αγορά Συναλλάγματος 1.1 Σύνοψη Στο πρώτο κεφάλαιο αυτού του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η αγορά συναλλάγματος, ενώ προσδιορίζεται η έννοια του αρμπιτράζ συναλλάγματος.

Διαβάστε περισσότερα

8. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου

8. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου 8. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου 1. Τα αναμενόμενα οφέλη από την παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου 2. Πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η παγκόσμια αγορά κεφαλαίου; 3. Οι συστημικοί κίνδυνοι των

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

2. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 2. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Η διάκριση μακροχρόνιας και βραχυχρόνιας περιόδου Στη μακροχρόνια περίοδο που εξετάσαμε το επίπεδο παραγωγής είναι σταθερό στο φυσικό του επίπεδο, εκείνο δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο

Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Η οικονοµία στη Βραχυχρόνια Περίοδο Οι βραχυχρόνιες διακυµάνσεις στο προϊόν και στην απασχόληση καλούνται επιχειρηµατικός κύκλος (business cycle). Μέχρι τώρα αναπτύξαµε θεωρίες για να µελετήσουµε πως η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες

Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες Ορισμός Στατιστική είναι το σύνολο των μεθόδων και θεωριών που εφαρμόζονται σε αριθμητικά δεδομένα προκειμένου να ληφθεί κάποια απόφαση σε συνθήκες αβεβαιότητας. Βασικές έννοιες Η μελέτη ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή 2013 [Πρόλογος] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 2012-2013 Μ.Επ. ΟΕ0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Μαρί-Νοέλ Ντυκέν, Επ. Καθηγητρία

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ H Ύπαρξη ενός Ισχυρού Brand Name Αποτελεί Ικανή Συνθήκη Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι τιμές των αγαθών 2. Περιγραφή της αγοράς συναλλάγματος 3. Η ζήτηση νομισμάτων ως ζήτηση περιουσιακών στοιχείων 4.

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις-Απαντήσεις για το Ευρώ

Ερωτήσεις-Απαντήσεις για το Ευρώ Ερωτήσεις-Απαντήσεις για το Ευρώ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ 1. Πότε θα γίνει η εισαγωγή του ευρώ; Το ευρώ αναμένεται να εισαχθεί και να αποτελέσει επίσημο νόμισμα της χώρας την 1 η Ιανουαρίου 2008. 2. Πότε θα καταργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β.

Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Γρηγόρης Θ. Παπανίκος Αντιπρόεδρος του ΠΣΑΟΣ & Επίτιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστήμιο Στέρλιγκ (University of Stirling), Η.Β. Ξένοι Ποδοσφαιριστές και Ευρωπαϊκές Επιδόσεις: Η Περίπτωση του

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5ο. Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης

Μάθηµα 5ο. Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης Μάθηµα 5ο Το υπόδειγµα της Συνολικής Ζήτησης Η συνολική Ζήτηση και τα συστατικά της Είδαµε ότι ένας τρόπος µέτρησης του ΑΕΠ είναι αυτός της συνολικής δαπάνης της οικονοµίας µε την παρακάτω ταυτότητα GDP

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας

Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας Δημήτριος Μπάκας** και Ευαγγελία Παπαπέτρου*, ** 27 Νοεμβρίου 2012 Παρουσίαση στην Ημερίδα της Τράπεζας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης

Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφ. Ιο Εισαγωγή στην Οικονομική της Διοίκησης 1.1. Τι είναι η Οικονομική της Διοίκησης 1.2. Τι παρέχει η οικονομική θεωρία στην Οικονομική της Διοίκησης 1.3. Οι σχέσεις της οικονομικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ονοματεπώνυμο: Γαζώνας Θωμάς Αρ. μητρώου: 1207Μ065 Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Κατεύθυνση: Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα : Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Το σύστημα του Χρυσού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 «Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ» DERMOT McALEESE: «Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές» ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ& ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: «ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ» ΔΙΔΑΣΚΩΝ: AΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS

MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS MANAGEMENT OF FINANCIAL INSTITUTIONS ΔΙΑΛΕΞΗ: «ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ» (Foreign Exchange Risk) Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Χρηματοοικονομικής Καθηγητής Γκίκας Χαρδούβελης 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ορισμός Συναλλαγματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. Βασικές έννοιες ΜΑΘΗΜΑ 3ο Βασικές έννοιες Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ένας από τους βασικότερους σκοπούς της ανάλυσης των χρονικών σειρών είναι η διενέργεια των προβλέψεων. Στα υποδείγματα αυτά η τρέχουσα τιμή μιας οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

Asset & Liability Management Διάλεξη 5

Asset & Liability Management Διάλεξη 5 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Asset & Liability Management Διάλεξη 5 Συναλλαγματικός Κίνδυνος Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Τμήμα Λογιστικής ΚΟΣΤΗ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Τμήμα Λογιστικής ΚΟΣΤΗ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 1 Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Τμήμα Λογιστικής ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΣΤΗ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Ευσταθία Μπλάφα Α.Μ. 7639 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Αν. Καθηγητής Θεόδωρος Β. Σταματόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦ. 2 ο : Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - 2.1.: ΤΟ ΑΕΠ & Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Α. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ - ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Η οικονομική ανάλυση διακρίνεται σε μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή και κλειστή οικονομία

Ανοικτή και κλειστή οικονομία Μακροοικονομική της ανοικτής οικονομίας: Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 29 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ανοικτή και κλειστή οικονομία Κλειστή

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων

Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων Οι Διεθνείς Χρηματαγορές και οι Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγματος και η Ακάλυπτη Ισοδυναμία των Επιτοκίων 1 Η Διεθνής Αγορά Συναλλάγµατος Διεθνές αποκεντρωµένο δίκτυο διαπραγµατευτών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου

Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Πρότυπο Ανταγωνιστικό Υπόδειγµα Διεθνούς Εµπορίου Συνδυάζοντας το Υπόδειγµα του Ricardo µε τα Υποδείγµατα των Εξειδικευµένων Συντελεστών και Hechscher Ohlin 1 Κοινά Στοιχεία των Υποδειγµάτων που Βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΠΕΤΑΝΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γιατί οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη την πρόβλεψη σελ.1 1.2 Μέθοδοι πρόβλεψης....σελ.2 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 2.1 Υπόδειγμα του Κινητού μέσου όρου.σελ.5 2.2 Υπόδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα