ΤΟ ΕΠΙΘΗΜΑ -(Ω)ΜΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ THE SUFFIX -(Ω)ΜΑ IN MEDICINE TERMS. Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΕΠΙΘΗΜΑ -(Ω)ΜΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ THE SUFFIX -(Ω)ΜΑ IN MEDICINE TERMS. Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ"

Transcript

1 1 ΤΟ ΕΠΙΘΗΜΑ -(Ω)ΜΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το επίθημα -ωμα 1 σχηματίστηκε στην ΑΕ με επανανάλυση του συνοπτικού αλλόμορφου -ω του μετονοματικού ρηματικού επιθήματος -όω ως τμήματος του μεταρηματικού ονοματικού επιθήματος -μα που ακολουθούσε, λ.χ. στέφαν-ος στεφαν-ό-ω στεφάν-ω-μα αλλά σκύφ-ος σκύφ-ωμα. Αυτή η επανανάλυση οφείλεται στη μη δυνατότητα δημιουργίας ορισμένων ρημάτων σε -όω στην ΑΕ. Το επίθημα - ωμα χρησιμοποιείται στη ΝΕ κυρίως σε όρους της ιατρικής που δηλώνουν παθολογική κατάσταση και μεταφέρθηκε είτε απευθείας από την ΑΕ είτε ως αντιδάνειο μέσω της λατινικής και των ευρωπαϊκών γλωσσών. Το -ωμα προσαρτάται κυρίως σε απλές βάσεις και πιο συγκεκριμένα σε: 1) Επίθετα που αναφέρονται σε χρωματικούς όρους και σχήματα, λ.χ. μελαν-ός μελάν-ωμα, 2) Ουσιαστικά που αναφέρονται σε: α) αντικείμενα χαρακτηριστικά ως προς το χρώμα, το σχήμα ή το μέγεθος, όπως καρπούς, φρούτα, ζώα κ.ά., λ.χ. κόνδυλ-ος κονδύλ-ωμα (μεταφορική χρήση), β) μέρος/σημείο του σώματος όπου εκδηλώνεται ή αναφέρεται η πάθηση, λ.χ. λίπ-ος λίπ-ωμα, γ) ασθένειες, λ.χ. έλκ-ος έλκ-ωμα (ταξικός σηματοδότης). Επίσης, ως λόγιο επίθημα επιλέγει να προσαρτηθεί σε λόγιες βάσεις, λ.χ. οστέ-ωμα vs *κοκάλ-ωμα. THE SUFFIX -(Ω)ΜΑ IN MEDICINE TERMS A. Anastassiadis-Symeonidis, A. Fliatouras SUMMARY The derivational suffix -ωμα was formulated in AG via reanalysis of the allomorph -ω of the denominal derivational suffix -όω as part of the deverbal derivational suffix -μα, e.g. στέφαν-ος wreath στεφαν-ό-ω put a wreath on στεφάν-ω-μα process of putting a wreath on but σκύφ-ος cup σκύφ-ωμα cup. The AG -ωμα is mainly used in medicine terms, which have been transferred either directly from Ancient Greek or as repatriated loans via Latin and European languages. It is mainly attached to simple bases and, specifically, to: 1) Adjectives, which refer to colors, shapes etc., e.g. μελαν-ός black μελάν-ωμα melanoma, 2) Nouns, which refer to: a) objects, typical of certain color or shape, such as fruits, animals etc. (metaphoric use), e.g. κόνδυλ-ος condyle κονδύλ-ωμα condyloma, b) the body part, where the disease is located, e.g. λίπ-ος fat λίπ-ωμα lipoma, c) diseases, e.g. έλκ-ος ulcer έλκ-ωμα ulcer (class marker). Furthermore, the suffix -ωμα is learned and it selects learned bases, e.g. οστέ-ωμα vs *κοκάλ-ωμα osteoma. 1 Επισημαίνουμε ότι το αντικείμενο μελέτης μας είναι το -ωμα της ιατρικής ορολογίας που προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό -(ω)μα. Υπάρχει και το -ωμα της βιολογίας, λ.χ. chondriome, που προέρχεται με επανανάλυση της λέξης chondrio-some (βλ. Cottez [8], TLF [21]).

2 2 0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο στόχος της παρούσας εργασίας είναι διττός: αφενός να παρουσιάσει την ετυμολογία του νεοελληνικού επιθήματος -ωμα, που χρησιμοποιείται κυρίως στην ιατρική ορολογία, και αφετέρου να ερευνήσει διαχρονικά τη μορφολογική και σημασιολογική συμπεριφορά του με βάση το μοντέλο της D. Corbin [6,7]. 1 ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ Σύμφωνα με το Φλιάτουρα [10] το επίθημα -ωμα της ΝΕ, που είναι παραγωγικό κυρίως στο ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής και στα τοπωνύμια, σχηματίστηκε στην ΑΕ με επανανάλυση 2 του ρηματικού στοιχείου -ω ως τμήματος του μεταρηματικού επιθήματος -μα που ακολουθούσε και δήλωνε το αποτέλεσμα της ρηματικής ενέργειας. Το -ω μπορεί να ήταν είτε το ληκτικό -ω απλών συνοπτικών ρηματικών θεμάτων, λ.χ. ζών-νυ-μι ζî-μα, τι-τρώ-σκω τρî-μα, είτε το συνοπτικό αλλόμορφο -ω του μετονοματικού ρηματικού επιθήματος -όω, λ.χ. στέφαν-ος στεφαν-ό-ω στεφάν-ω-μα, καρπ-ός καρπ-ό-ω κάρπ-ω-μα κλπ. Κατά το Φλιάτουρα [10] η επανανάλυση αυτή έλαβε χώρα γιατί δεν ήταν δυνατή η παραγωγή ορισμένων ρημάτων σε -όω για τους εξής λόγους: α) δεν το επέτρεπε η Αρχή του Φραγμού (Blocking Principle) του Aronoff [5], σύμφωνα με την οποία ένας σχηματισμός δεν εμφανίζεται, όταν υπάρχει μια άλλη ομόρριζη λέξη με την ίδια σημασία, λ.χ. πρί-ω πριονίζω πρί-ων πριόνι *πρι-ον-ό-ω πριονίζω επομένως πρί-ων πριόνι πρι-ον-ωτ-ός οδοντωτός, β) στις συγκεκριμένες βάσεις εφαρμόζονταν άλλα ρηματικά επιθήματα που ανήκουν στην ίδια σημασιολογική κατηγορία, λ.χ. μάρτυ-ς μαρτυρ-έ-ω επομένως μάρτυ-ς μαρτύρ-ωμα, 3 γ) σε ορισμένες βάσεις που αναφέρονται σε εγγενή, αυτοφυή, αναπόσπαστα, αναπαλλοτρίωτα, φυσικά, μη κατασκευάσιμα ή χαρακτηριστικά ως προς μια μεγεθυσμένη διάσταση αντικείμενα αναφοράς, όπως λ.χ. μέλη του σώματος, φυσικά στοιχεία, μυθολογικά όντα, ζώα κλπ., δεν είναι δυνατόν να προσαρτηθεί κανένα ρηματικό επίθημα ενέργειας που θα σήμαινε βάζω/κάνω/είμαι αυτό που δηλώνει η ονοματική βάση (πρβλ. για το επίθημα -ίζω, Ευθυμίου [9]), διότι δεν είναι δυνατόν να 2 Επανανάλυση είναι η αλλαγή των δομικών ορίων σε μια διφυή μορφολογική δομή που οδηγεί στο σχηματισμό ενός νέου τεμαχίου με καινούρια μορφολογικά και/ή σημασιολογικά χαρακτηριστικά. Εξαρτημένη επανανάλυση είναι αυτή που γίνεται για να εξυπηρετήσει το νέο τεμάχιο κυρίως ένα ειδικό λεξιλόγιο ή μια διάλεκτο (για περισσότερες πληροφορίες για την προσφυματική επανανάλυση στην ελληνική, βλ. Φλιάτουρα [11]). 3 Αυτό οφείλεται στο συνδυασμό των περιορισμών επιλογής βάσεων και της σημασιολογικής λειτουργίας των ρηματικών επιθημάτων ενεργείας, λ.χ. -ώνω, -εύω, -ίζω κλπ. Ο εντοπισμός τους αποτελεί αντικείμενο έρευνας από τους Φλιάτουρα & Ευθυμίου (υπό προετοιμασία).

3 3 προσαρτήσουμε ή να κατασκευάσουμε κάτι από αυτά, λ.χ. ετός * ετ-ό-ω επομένως ετός έτ-ωμα. Μια άλλη λύση βέβαια είναι να υποστηρίξουμε ότι τα μη μαρτυρημένα ρήματα σε - όω στην Αρχαία Ελληνική ανήκουν στις πιθανές λέξεις και ότι η επανανάλυση -ω-μα -ωμα έλαβε χώρα κατά τη διαδικασία αντιδανεισμού 4 των ιατρικών όρων στο περιβάλλον των ευρωπαϊκών γλωσσών. Χωρίς να αποκλείουμε και αυτήν την άποψη, αναφέρουμε ως αντεπιχειρήματα τα εξής: α) το -ωμα διατηρήθηκε και στα τοπωνύμια της ΝΕ χωρίς την παρέμβαση των ευρωπαϊκών γλωσσών, λ.χ. Λάκκ-ωμα, Στέν-ωμα κλπ., β) όπως θα δούμε αναλυτικά στο 3 το -ωμα έχει σχεδόν την ίδια μορφολογική και σημασιολογική συμπεριφορά στην ΑΕ και τη ΝΕ, γ) σε ορισμένες περιπτώσεις η προσάρτηση του -μα σε ένα πιθανό ενδιάμεσο ρήμα σε -όω της ΑΕ μοιάζει περιττή και αντιοικονομική, εφόσον η σημασία του σχηματισμού παραμένει η ίδια με αυτήν της ονοματικής βάσης, λ.χ. σίαλο-ν *σιαλ-ό-ω σιάλω-μα σάλιο, ενώ, αντίθετα, το ενιαίο -ωμα σε αυτά τα παραδείγματα ερμηνεύεται ως ταξικός σηματοδότης (βλ. 3), δ) υπάρχουν αναλογικά παραδείγματα επαναναλύσεων στην ελληνική χωρίς την παρέμβαση των ευρωπαϊκών γλωσσών, όπως οι επαναναλύσεις που έχει επισημάνει ο Φλιάτουρας [10] -ω-τ -ωτ, λ.χ. ΑΕ χόλ-ος χολ-ό-ω χολ-ω-τ-ός αλλά κεφαλή (*κεφαλ-όω) κεφαλ-ωτ-ός και -ίσ-τρα -ίστρα, λ.χ. ΝΕ αλών-ι αλων-ίζ-ω αλων-ίσ-τρα αλλά σίκαλη (*σικαλ-ίζ-ω) Σικαλ-ίστρα περιοχή όπου καλλιεργείται σίκαλη. Είναι σίγουρο όμως ότι, όποια άποψη και αν αποδεχτούμε, ο αντιδανεισμός συνέβαλε σημαντικά στην παγίωση της επανανάλυσης και στην αύξηση της παραγωγικότητας του νέου επιθήματος -ωμα στο ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής. 2 ΟΙ ΙΑΤΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΑΕ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕ ΣΕ -(Ω)ΜΑ 5 4 Με τον όρο αντιδάνειο αναφερόμαστε στα στοιχεία της ΑΕ που έχουν μεταφερθεί στη ΝΕ όχι απευθείας αλλά μέσω της λατινικής και των ευρωπαϊκών γλωσσών, λ.χ. ΑΕ κωνόπιον > ΛΑ conopeum > ΓΑ canapé > ΝΕ καναπές (για περισσότερες πληροφορίες, βλ. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [1]). 5 Το υλικό έχει συλλεχθεί για την ΑΕ από τον Ηλεκτρονικό Θησαυρό TLG (Thesaurus Linguae Graecae), το Λεξικό των Liddell-Scott-Jones [14] και το Αντίστροφο Λεξικό των Kretschmer-Locker [12], για τη Λατινική από το Oxford Latin Dictionary [17] και το Thesaurus Linguae Latinae [19], για τη ΝΕ από το Σταματάκο [18], το ΛΚΝ [13], το Λεξικό Μπαμπινιώτη [15] και το Αντίστροφο Λεξικό της Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [4], για τη γαλλική από το TLF [21] και για την αγγλική από το Ηλεκτρονικό Λεξικό της MLS [16] και το Shorter Oxford English Dictionary [20]. Στο υλικό της ΑΕ δίνεται μέσα σε παρένθεση για την πρώτη εμφάνιση κάθε όρου ο συγγραφέας ιατρός σε συντομογραφημένη μορφή. Ωστόσο είναι εκτός του σκοπού της παρούσας εργασίας τυχόν πρωιμότερη εμφάνιση σε μη συγγραφέα ιατρό. Επίσης, όπου η σημασία του αρχαίου ελληνικού ρήματος σε -όω, στο οποίο εφαρμόζεται το -μα, δεν είναι διαφανής, θα δίνεται σε παρένθεση η ονοματική βάση με τη σημασία της.

4 4 Οι αρχαίοι ελληνικοί ιατρικοί όροι σε -μα, στους οποίους μαρτυρείται η ενδιάμεση παραγωγή του ρήματος σε -όω, είναι οι εξής: γκυλ-ό-ω κυρτώνω γκύλ-ω-μα κύρτωμα (ΟΡ/ΨΓ), ραι-ό-ω κάνω αραιό, χαλαρό, σκληρό ραί-ω-μα α) σκληρό μέρος, β) το διάστημα ανάμεσα στα δόντια (ΙΠ), γαγγραιν-ό-ω μεταβάλλομαι σε γάγγραινα γαγγραίν-ω-μα γάγγραινα (ΠΑ), διαζών-νυμι περιζώνω διάζω-μα διάφραγμα (ΙΠ), διακεν-ό-ω αδειάζω διακέν-ω-μα άδειασμα (ΠΑ), διπλ-ό-ω διπλώνω, διπλασιάζω δίπλ-ω-μα διπλό αγγείο για βράσιμο μύρων (ΓΛ), κπληρ-ό-ω γεμίζω κπλήρ-ω-μα α) κορεσμός, χόρτασμα, β) μαξιλαράκι για τη μασχάλη (ΙΠ), κσαρκ-ό-ω σχηματίζω σάρκα κσάρκ-ω-μα σαρκώδες έκφυμα (ΔΠ), λκ-ό-ω πληγώνω λκ-ω-μα πληγή (ΙΠ), κτιτρώ-σκω γεννώ πρόωρα œκτρω-μα πρόωρα γεννημένο ή παιδί γεννημένο νεκρό (ΙΩ), κχυμ-ό-ομαι για την περίπτωση που οι φλέβες γεμίζουν αίμα, σπάνε και το αίμα διαχέεται στο δέρμα κχύμ-ω-μα κηλίδες από αίμα διαρρηγμένων φλεβών (ΙΠ), * μβιβρώ-σκω œμβρω-μα τρύπα στο δόντι (ΔΠ), ξαρθρ-ό-ω στραμπουλίζω ξάρθρ-ω-μα στραμπούλιγμα (ΓΛ), ξογκ-ό-ω φουσκώνω, υψώνω ξόγκ-ω-μα οίδημα (ΙΠ), σχαρ-ό-ω κάνω να σχηματιστεί κακάδι ( σχάρα κακάδι ) σχάρ-ω-μα κακάδι (ΙΑ), ζυγ-ό-ω συνάπτω, συναρμόζω ζύγ-ω-μα το ζυγωματικό κόκαλο που συνδέει το κρανίο με την άνω σιαγόνα (ΙΠ), θηρι-ό-ω αγριεύω θηρίω-μα ισχυρό έλκος (ΔΠ/ΕΡ), καμαρ-ό-ω κάνω καμάρα καμάρ-ω-μα το κενό στο κόκαλο που θυμίζει καμάρα (ΓΛ), καρκιν-ό-ω α) κάνω κάτι να μοιάσει με καρκίνο, β) πάσχω από καρκίνο καρκίν-ω-μα καρκίνος (ΙΠ), κε μαι κοιμάμαι, κείτομαι κî-μα ληθαργική κατάσταση (ΙΠ), κενό-ω αδειάζω με ελάττωση, αφαιρώ, λ.χ. αίμα κέν-ω-μα α) ελάττωση του αίματος, β) πενιχρή δίαιτα (ΙΠ), κηλ-ό-ω α) πάσχω από κοίλη, β) αποβάλλω κήλ-ω-μα α) κοίλη, β) αποβολή (ΑΠ), κηρ-ό-ω καλύπτω με κερί κήρ-ω-μα έμπλαστρο (ΙΠ), κολοβ-ό-ω ακρωτηριάζω κολόβ-ω-μα το ακρωτηριασμένο μέρος (ΓΛ), κολπ-ό-ω σχηματίζω κόλπο, φουσκώνω (κυρίως για το πανί του ιστιοφόρου) κόλπ-ω-μα φούσκωμα (ΙΑ), κονδυλ-ό-ομαι εξογκώνομαι κονδύλ-ω-μα όγκος, τυλώδες οίδημα (ΙΠ), κυλλ-ό-ω στρεβλώνω ( κυλλός κουτσός, με κυρτά πόδια ) κύλλ-ω-μα στρέβλωμα (ΓΛ), κυφ-ό-ομαι κυρτώνομαι κύφ-ω-μα κύρτωμα, καμπούρα (ΙΠ), κωφ-ό-ω κωφεύω κώφ-ω-μα κωφότητα (ΙΠ), λευκ-ό-ω λευκαίνω λεύκω-μα λευκή κηλίδα στο μάτι που παράγεται από συμπύκνωση του κερατοειδούς, καταρράκτης (ΔΠ), λορδ-ό-ω κορδώνω το σώμα μου ώστε να εξέχει η κοιλιά και το στήθος προς τα εμπρός ( λορδός με σώμα κυρτό προς τα μπροστά ) λόρδ-ω-μα κύρτωμα προς τα εμπρός (ΙΠ), Ñγκ-ό-ω ανυψώνω Ôγκ-ω-μα πρήξιμο (ΓΛ), πελιδν-ό-ω μελανιάζω ( πελιδνός

5 5 μελανιασμένος ) πελίδν-ω-μα μελάνιασμα (ΠΑ), πελι-ό-ομαι μελανιάζω ( πελιός μελανιασμένος λόγω συσσώρευσης αίματος από σπασμένα αγγεία πελός καφετής, μολυβδόχρωμος ) πελί-ωμα μελάνιασμα (ΙΠ), πηρ-ό-ω ακρωτηριάζω ( πηρός μέρος του σώματος που έχει βλαφθεί ) πήρ-ω-μα ακρωτηριασμός (ΓΛ), πληρ-ό-ω γεμίζω πλήρ-ωμα α) κορεσμός, β) η σύλληψη της γυναίκας (ΙΠ), πτερυγ-ό-ομαι πετώ πτερύγ-ω-μα καθετί που πετάει σαν πτερύγιο, όπως οι λοβοί των αφτιών και τα χείλη του αιδοίου (ΓΛ/ΡΕ), πυκν-ό-ω συμπυκνώνω πύκν-ω-μα συμπύκνωση τριχών, αίματος κλπ. (ΣΕ), σαρκ-ό-ω κάνω κάτι σαρκώδες σάρκ-ω-μα σαρκώδες έκφυμα κυρίως της μύτης (ΔΠ), σκιρ-ό-ομαι γίνομαι σκληρός ( σκιρός σκληρός ) σκίρ-ω-μα σκληρό οίδημα (ΔΠ), σκληρ-ό-ω σκληραίνω σκλήρ-ω-μα σκληρό μέρος, κυρίως οίδημα (ΙΠ), σκοτ-ό-ω κάνω σκοτεινό, τυφλώνω σκότ-ωμα ίλιγγος, σκοτοδίνη (ΔΠ/ΣΕ), στεατ-ό-ομαι παχύνομαι ( στέαρ ξίγκι ) στεάτ-ω-μα στεατώδες οίδημα (ΔΠ), στερε-ό-ω στερεώνω στερέ-ω-μα σκελετός (ΙΠ), στομ-ό-ω α) κλείνω το στόμα, β) σχηματίζω άνοιγμα, γ) ανοίγω με μαχαίρι ή φάρμακο στόμ-ω-μα άνοιγμα με μαχαίρι ή φάρμακο (ΔΠ), στρεβλ-ό-ω α) συστρέφω ή βιαίως τινάζω εξαρθρωμένο μέλος για να το επαναφέρω στη θέση του, β) αλληθωρίζω, γ) στρεβλώνω στρέβλ-ω-μα α) συστροφή μέλους, β) αλληθώρισμα, γ) στρέβλωμα (ΕΡ), στροφ-ό-ομαι έχω κολικόπονο ( στρόφος συνεστραμμένος λώρος) στρόφ-ω-μα κολικόπονος (ΟΡ), σφαιρ-ό-ω κάνω σφαιρικό σφαίρ-ω-μα πισινός (ΑΠ), σφηκ-ό-ω περιδένω με δύναμη ( σφήξ σφίγγα ) σφήκ-ω-μα επίδεσμος (ΨΔ/ΦΙ), σφην-ό-ω αποφράσσω σφήν-ω-μα απόκλειση, απόφραξη (ΙΑ), τετανό-ω τεντώνω τετάν-ω-μα τέτανος, δηλ. τέντωμα του σώματος εξαιτίας του οποίου γίνεται άκαμπτο σαν νεκρό (ΓΛ), τι-τρώ-σκω τραυματίζω, βλάπτω τρî-μα τραύμα (ΙΠ), Øπερσαρκό-ομαι αποκτώ υπερβολική σάρκα Øπερσάρκ-ω-μα το σάρκωμα που σχηματίζεται πάνω από το έλκος (ΓΛ), Øποζών-νυμι δένω από κάτω Øπόζω-μα η διαίρεση μεταξύ θώρακα και υπογαστρίου στα έντομα (ΓΛ), χηλ-ό-ω διχάζω χήλ-ω-μα δισχιδής γλυφίδα βέλους για επεμβάσεις ( χηλή α) οπλή ίππου, β) νύχια πτηνών και καρκίνου, γ) γλυφίδα ) (ΓΛ), χολ-ό-ω κουτσαίνω χόλ-ω-μα κούτσαμα (ΙΠ), ψιλ-ό-ω απογυμνώνω, αφαιρώ ( ψιλός γυμνός ) ψίλ-ω-μα αφαίρεση του οστού από τη σάρκα (ΙΠ). Οι ιατρικοί όροι της ΑΕ σε -ωμα, στους οποίους δε μαρτυρείται η ενδιάμεση παραγωγή με το ρηματικό επίθημα -όω, είναι οι εξής: άθήρη πυκτός ζωμός από σιτάρι θήρ-ωμα οίδημα γεμάτο ύλη που μοιάζει με πυκτό ζωμό (ΓΛ), σκ-ός ασκί σκ-ωμα το στήθος (ΡΕ), γλαàξ κουκουβάγια γλαύκ-ωμα είδος καταρράκτη των ματιών (ΓΛ/ΡΕ), σίαλον σάλιο σιάλ-ωμα

6 6 σάλιο (ΙΑ), σταφυλή σταφύλι σταφύλ-ωμα πάθηση του κερατοειδούς (ΔΠ), σύκ-ο σύκωμα α) έλκος που μοιάζει με ώριμο σύκο έτοιμο να σχιστεί, δηλαδή που έχει χείλη (κυρίως για τα βλέφαρα), β) επιτεινόμενο τράχωμα (ΓΛ), τραχύ-ς τραχύς τράχ-ωμα πάθηση του βλεννογόνου των βλεφάρων (ΔΠ), Ûαλος γυαλί Øάλ-ωμα νόσος των ματιών του αλόγου (ΙΑ), áβος η καμπούρα της καμήλας Ûβ-ωμα κύρτωμα, καμπούρα (ΙΠ). Αρκετοί από τους παραπάνω αρχαίους ελληνικούς όρους μεταφέρθηκαν μέσω ή όχι της λατινικής σε ευρωπαϊκές γλώσσες και στη συνέχεια επέστρεψαν ως αντιδάνεια στη ΝΕ: 6 ΑΕ θήρωμα > ΛΑ atheroma > ΑΓ atheroma / ΓΑ athérome, ΑΕ καρκίνωμα > ΛΑ carcinoma > ΑΓ carcinoma / ΓΑ carcinome, ΑΕ κολόβωμα > ΑΓ coloboma, ΑΕ κονδύλωμα > ΛΑ condyloma > ΑΓ condyloma / ΓΑ condylome, ΑΕ γλαύκωμα > ΛΑ glaucoma > ΑΓ glaucoma / ΓΑ glaucome, ΑΕ λεύκωμα > ΛΑ leucoma > ΑΓ leucoma / ΓΑ leucoma, ΑΕ σάρκωμα > ΛΑ sarcoma > ΑΓ sarcoma / ΓΑ sarcome, ΑΕ σκλήρωμα > ΑΓ scleroma, ΑΕ σκότωμα > ΛΑ scotoma > ΑΓ scotoma / ΓΑ scotome, ΑΕ σταφύλωμα > ΛΑ staphyloma > ΑΓ staphyloma / ΓΑ staphylôme, ΑΕ τράχωμα > ΛΑ trachoma > ΑΓ trachoma / ΓΑ trachome, ΑΕ ζύγωμα > ΑΓ zygoma / ΓΑ zygoma. Επίσης, ορισμένοι όροι σε -(ω)μα της ΑΕ μεταφέρθηκαν στη ΝΕ χωρίς την παρέμβαση των ευρωπαϊκών γλωσσών, λ.χ. έλκ-ωμα, εσχάρ-ωμα, σκίρ-ωμα, στρέβλ-ω-μα, ύβ-ωμα, υπό-ζω-μα, υάλ-ωμα, κάποιοι αντικαταστάθηκαν ή υποχώρησαν σε σχέση με άλλους ή μεταγενέστερους ιατρικούς όρους, λ.χ. ΑΕ ( ξ)ôγκωμα - ΝΕ οίδημα, ΑΕ πήρωμα - ΝΕ ακρωτηριασμός, ΑΕ κήρωμα - ΝΕ έμπλαστρο, ΑΕ œμβρωμα - ΝΕ τερηδόνα, ΑΕ κένωμα - ΝΕ αφαίμαξη κλπ., ορισμένοι υποχώρησαν σε σχέση με τα σημασιολογικά αντίστοιχα παράγωγα σε -(ω)ση και σπανιότερα σε -ότητα, λ.χ. λόρδωση, εκχύμωση, κύφωση, κώφωση, χολότητα, 7 άλλοι δεν αποτέλεσαν αντικείμενο δανεισμού ή δεν επέζησαν έως τη ΝΕ, λ.χ. δίπλ-ω-μα, θηρί-ω-μα, ενώ κάποιοι χρησιμοποιούνται κυρίως στο γενικό λεξιλόγιο της ΝΕ, λ.χ. œκτρωμα. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι όροι σε -μα που μεταφέρθηκαν από την ΑΕ στη ΝΕ είτε απευθείας είτε ως αντιδάνεια έχουν υποστεί ένα είδος αναδρομικής επανανάλυσης σε -ωμα, 8 όταν δεν είναι δυνατός στη ΝΕ ο σχηματισμός των παράγωγων ρημάτων σε -ώνω (< ΑΕ όω): ΑΕ καρκίν-ος καρκιν-ό-ω καρκίν-ω-μα αλλά ΝΕ καρκίν-ος καρκίν-ωμα (*καρκιν-ώνω), ΑΕ λευκ-ός 6 Στη Γαλλική υπάρχει η ποικιλία [+προσαρμοσμένο] -ome και [-προσαρμοσμένο] -oma. 7 Αυτή η τάση είναι υπαρκτή σε μεγάλο βαθμό και συγχρονικά, κυρίως όταν το -ωμα δε δηλώνει όγκο. 8 Κατά το Φλιάτουρα [11] αναδρομική επανανάλυση είναι ο επαναπροσδιορισμός της τεμαχιοποίησης μιας αρχαίας ελληνικής λέξης στη ΝΕ λόγω αλλαγής των δομικών ορίων, λ.χ. ΑΕ φυσι-κός > ΝΕ φυσ-ικ-ός.

7 7 λευκ-ό-ω λεύκ-ω-μα αλλά ΝΕ λευκ-ός λεύκ-ωμα (*λευκ-ώνω). Αυτό οφείλεται στο ότι το νεοελληνικό επίθημα -ώνω δε διατήρησε όλες τις σημασιολογικές λειτουργίες του ετυμολογικού του προγόνου -όω. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, οι λέξεις σε -μα της ΑΕ, κυρίως όταν η βάση είναι απλή μονοσύλλαβη, έχουν λεξικοποιηθεί στην ΝΕ, δηλαδή έχει αρθεί η μορφολογική και σημασιολογική διαφάνεια της παραγωγής, λ.χ. ΑΕ κε μαι κî-μα > ΝΕ κώμα. Πολλοί ιατρικοί όροι σε -ωμα πλάστηκαν ως νεολογισμοί σε ευρωπαϊκές γλώσσες με βάση ελληνικά στοιχεία και δομές και στη συνέχεια εισήλθαν στη ΝΕ ως δάνεια: ΓΑ adamantiome > ΝΕ αδαμαντίωμα, ΑΓ adenocarcinoma > ΝΕ αδενοκαρκίνωμα, ΑΓ adenoma / ΓΑ adénome > ΝΕ αδένωμα, ΑΓ angioma / ΓΑ angiome > ΝΕ αγγείωμα, ΑΓ blastoma > ΝΕ βλάστωμα, ΓΑ embryome > ΝΕ εμβρύωμα, ΑΓ encephaloma > ΝΕ εγκεφάλωμα, ΑΓ endothelioma > ΝΕ ενδοθηλίωμα, ΑΓ epithelioma / ΓΑ épithéliome / épithélioma > ΝΕ επιθηλίωμα, ΑΓ fibroma / ΓΑ fibrome > ΝΕ ίνωμα (μεταφραστικό δάνειο), ΑΓ glioma / ΓΑ gliome > ΝΕ γλοίωμα, ΑΓ granuloma / ΓΑ granulome > ΝΕ κοκκίωμα 9 (μεταφραστικό δάνειο), ΑΓ h(a)emangioma > ΝΕ αιμαγγείωμα, ΑΓ h(a)ematoma / ΓΑ hématome > ΝΕ αιμάτωμα, ΓΑ hépatome > ΝΕ ηπάτωμα, ΓΑ hygroma / hygrome > ΝΕ ύγρωμα, ΑΓ lipoma / ΓΑ lipome > ΝΕ λίπωμα, ΓΑ lymphadénome > ΝΕ λεμφαδένωμα, ΑΓ lymphoma / ΓΑ lymphome > ΝΕ λύμφωμα, ΑΓ meduloblastoma > ΝΕ μυελοβλάστωμα 10 (μεταφραστικό δάνειο), ΑΓ melanoma / ΓΑ mélanome > ΝΕ μελάνωμα, ΑΓ meningioma > ΝΕ μηνιγγίωμα, ΑΓ mesothelioma > ΝΕ μεσοθηλίωμα, ΑΓ mycetoma / ΓΑ mycétome > ΝΕ μυκήτωμα, ΑΓ myeloma / ΓΑ myélome > ΝΕ μυέλωμα, ΑΓ myoma / ΓΑ myome > ΝΕ μύωμα, ΑΓ myxoma > ΝΕ μύξωμα, ΑΓ neuroinoma > ΝΕ νευρίνωμα, ΓΑ névrome / neurome > ΝΕ νεύρωμα, ΓΑ odontome > ΝΕ οδόντωμα, ΑΓ osteoma / ΓΑ ostéome > ΝΕ οστέωμα, ΑΓ papilloma / ΓΑ papillome > ΝΕ θήλωμα (μεταφραστικό δάνειο), ΓΑ psammome > ΝΕ ψάμμωμα, ΑΓ rhabdomyoma > ΝΕ ραβδομύωμα, ΑΓ scyphistoma > ΝΕ σκυφίστωμα, ΑΓ syphiloma / ΓΑ syphilome > ΝΕ συφίλωμα, ΑΓ teratoma > ΝΕ τεράτωμα, ΑΓ xanthoma > ΝΕ ξάνθωμα. 9 Η βάση σε αυτήν την περίπτωση είναι το λόγιο παράγωγο κοκκ-ί-ον. 10 Προτιμήθηκε κατά τη μετάφραση του πρώτου συστατικού ο λόγιος όρος μυελός αντί του λαϊκότερου μεδούλι.

8 8 3 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 11 Το επίθημα -(ω)μα εφαρμόζεται κυρίως σε απλά ονοματικά και επιθετικά θέματα, λ.χ. ΑΕ / ΝΕ καρκίν-ος καρκίν-ωμα, ΑΕ / ΝΕ λευκ-ός λεύκ-ωμα κλπ., και σπανιότερα σε παράγωγα, λ.χ. ΑΕ πελ-ι-ός πελί-ωμα, και σύνθετα θέματα, λ.χ. ΝΕ λεμφαδέν-ας λεμφαδέν-ωμα. Συχνά οι όροι σε -(ω)μα χρησιμεύουν ως δεύτερα συνθετικά, λ.χ. ΝΕ οστε-ο-σάρκωμα, ιν-ο-μύωμα, αιμα-αγγείωμα, ή ως βάσεις όπου εφαρμόζονται προθήματα, λ.χ. ΑΕ / ΝΕ υπερσάρκωμα κλπ. Το επίθημα -μα στους ιατρικούς όρους της ΑΕ παράγει ουσιαστικά που αναφέρονται σε ιατρικές ενέργειες/καταστάσεις, λ.χ. διακεν-ό-ω διακέν-ω-μα, ιατρικό εξοπλισμό, λ.χ. κηρ-ό-ω κήρ-ω-μα, διπλ-ό-ω δίπλ-ω-μα, και παθολογικές καταστάσεις, λ.χ. λκ-ό-ω λκ-ω-μα, καρκίν-ος καρκίν-ω-μα. Όμως, το νέο επίθημα -ωμα εξειδικεύτηκε κυρίως στο να δηλώνει σύμφωνα με το ΛΚΝ [13] και το Μπαμπινιώτη [15] παθολογική κατάσταση σχετική με αυτό που συνεπάγεται η πρωτότυπη λέξη ή στο σημείο που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη. Συγκεκριμένα, η πρωτοτυπική λειτουργία του -ωμα στη ΝΕ είναι να αναφέρεται σε όγκους ή πληγές, λ.χ. ξάνθωμα, στεάτωμα, σπλήνωμα, καρκίνωμα, έλκωμα κλπ. (βλ. και Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [3]). 12 Αυτό ενισχύει την άποψη του Φλιάτουρα [10] ότι το -ωμα διατηρεί σε αρκετές περιπτώσεις στη ΝΕ το σημασιολογικό χαρακτηριστικό της ενέργειας του ρηματικού επιθήματος -όω ως ένα είδος ετυμολογικής καταβολής, καθώς εμπεριέχει σημασιολογικά την έννοια της εξελιξιμότητας σε σχέση με έναν όγκο ή μια πληγή, λ.χ. το καρκίνωμα είναι το πρώτο στάδιο (εστία) του καρκίνου, το έλκωμα σύμφωνα με το ΛΚΝ [13] και το Μπαμπινιώτη [15] είναι τραύμα/πληγή που εξελίχθηκε/εξελίσσεται σε έλκος κλπ. 13 Το -(ω)μα εφαρμόζεται: 1) Σε επίθετα που αναφέρονται σε (περισσότερο παραγωγική στην ΑΕ): Α) Χρωματικό όρο: ΑΕ πελιός πελίωμα, ΑΕ / ΝΕ λευκός λεύκωμα, ΑΕ / ΝΕ πελιδνός πελίδνωμα, ΝΕ μελανός μελάνωμα, 11 Η ανάλυση αφορά τόσο την ΑΕ όσο και τη ΝΕ, με τη διαφορά ότι στην ΑΕ το -ωμα μελετάται σε σχέση με την ονοματική βάση του ρήματος -όω. Στις κατηγορίες προηγούνται οι λέξεις της ΑΕ, στη συνέχεια εμφανίζονται οι λέξεις που είναι κοινές ανάμεσα στην ΑΕ και τη ΝΕ και τέλος οι νεολογισμοί της ΝΕ. 12 Παρατηρούμε ότι, όταν το -ωμα αναφέρεται σε όγκο, στη συνέχεια μπορεί να προσαρτηθεί το επίθημα - ωση για να δηλωθεί η ασθένεια η σχετική με αυτόν τον όγκο, λ.χ. θηλωμάτωση, νευρινωμάτωση, αθηρωμάτωση, σαρκωμάτωση κλπ. 13 Ο Φλιάτουρας [10] παρατηρεί ότι αυτό ισχύει και στη χρήση του -ωμα στα τοπωνύμια, λ.χ. το Βράχ-ωμα είναι τεχνητός βράχος που έχει δημιουργηθεί από ανθρώπους για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένο σκοπό ή είναι αποτέλεσμα γεωλογικών εξελίξεων.

9 9 Β) Σχήμα/Εξωτερική όψη: AΕ κυρτός κύρτωμα, ΑΕ κυφός κύφωμα, ΑΕ / ΝΕ τραχύς τράχωμα, Γ) Σύσταση: ΑΕ ραιός ραίωμα, ΑΕ κενός κένωμα, ΑΕ πυκνός πύκνωμα, ΑΕ στερεός στερέωμα, ΑΕ / NE σκιρός σκίρωμα, Δ) Σωματικό ελάττωμα: ΑΕ κυλλός κύλλωμα, ΑΕ κωφός κώφωμα, ΑΕ χολός χόλωμα, ΑΕ / ΝΕ κολοβός κολόβωμα, ΑΕ / ΝΕ στρεβλός στρέβλωμα. 2) Σε ουσιαστικά που αναφέρονται σε: Α) Μέρος/Σημείο του σώματος όπου εντοπίζεται η παθολογική κατάσταση (περισσότερο παραγωγική στη ΝΕ): ΑΕ κήλη κήλωμα, ΑΕ στρόφος στρόφωμα, ΑΕ / ΝΕ σάρκα σάρκωμα, ΑΕ / ΝΕ στέαρ στεάτωμα, ΝΕ οστό οστέωμα, ΝΕ μηνίγγιον μηνιγγίωμα, ΝΕ σπλήνα σπλήνωμα, ΝΕ αίμα αιμάτωμα, ΝΕ λίπος λίπωμα, ΝΕ αδένας αδένωμα, ΝΕ λεμφαδένας λεμφαδένωμα, ΝΕ νεύρο νεύρωμα, ΝΕ κύστη κύστωμα. Β) Αντικείμενα χαρακτηριστικά ως προς μια ιδιότητα, λ.χ. το μέγεθος, το χρώμα, το σχήμα, τη λειτουργία κλπ. (περισσότερο παραγωγική στην ΑΕ), όπως: α) φρούτα, καρπούς: ΑΕ σύκο σύκωμα, ΑΕ / ΝΕ κόνδυλος κονδύλωμα, ΑΕ / ΝΕ σταφυλή / σταφύλι σταφύλωμα, β) ζώα ή μέρη του σώματος ζώων: ΑΕ θηρίο θηρίωμα, ΑΕ πτέρυξ πτερύγωμα, ΑΕ σφήξ σφήκωμα, ΑΕ áβος Þβωμα, ΑΕ / ΝΕ γλαυξ γλαύκωμα, γ) αντικείμενα με χαρακτηριστικό σχήμα: ΑΕ σκός σκωμα, ΑΕ καμάρα καμάρωμα, ΑΕ κόλπος κόλπωμα, ΑΕ σφα ρα σφαίρωμα, ΑΕ / ΝΕ αγκύλη αγκύλωμα, ΑΕ / ΝΕ ύαλος υάλωμα. Σε αυτήν την περίπτωση της παραγωγικής διαδικασίας προηγείται σημασιολογικός κανόνας μεταφοράς (βλ. Corbin [6,7]), ο οποίος εφαρμόζεται στο ουσιαστικό-βάση: η εικόνα που προκύπτει ως ορατό αποτέλεσμα της ασθένειας έχει παρόμοιες ιδιότητες που γίνονται αντιληπτές με τις αισθήσεις (όπως χρώμα, σχήμα κλπ.) με το αντικείμενο στο οποίο αναφέρεται η βάση. Λ.χ. το κονδύλωμα αφροδίσιο νόσημα που εμφανίζεται με τη μορφή σαρκώδους εκβλαστήσεως στα γεννητικά όργανα ή στον πρωκτό και οφείλεται σε ιό πήρε το όνομά του από τον κόνδυλο σαρκώδης διόγκωση μιας ρίζας ή ενός βλαστού (υπόγειου, αλλά καμιά φορά και υπέργειου), όπου το φυτό αποθησαυρίζει διάφορες ουσίες (πρβλ. τον κόνδυλο της πατάτας), επειδή η ασθένεια εκδηλώνεται με την εμφάνιση εκβλαστήσεων που μοιάζουν στο σχήμα με τους κονδύλους, Γ) Ασθένειες (εξίσου παραγωγική στην ΑΕ και τη ΝΕ): ΑΕ τέτανος τετάνωμα, ΑΕ / ΝΕ γάγγραινα γαγγραίνωμα, ΑΕ / ΝΕ έλκος έλκωμα, ΑΕ / ΝΕ εσχάρα εσχάρωμα, ΑΕ / ΝΕ καρκίνος καρκίνωμα, ΝΕ λέπρα λέπρωμα, ΝΕ σύφιλη συφίλωμα, ΝΕ φαλάκρα

10 10 φαλάκρωμα, ΝΕ φυμάτιο φυματίωμα. 14 Σε αυτήν την περίπτωση το -(ω)μα λειτουργεί σαν ταξικός σηματοδότης, δηλαδή σαν ένα προσφυματοειδές στοιχείο του μεταπαραγωγικού υποσυστατικού χωρίς σημασιολογική οδηγία που έχει ως στόχο να εντάξει την ονοματική βάση στη σημασιολογική κατηγορία των ασθενειών (βλ. Corbin [6,7]). Το -ωμα, ως λόγιο επίθημα στη ΝΕ, εφόσον πλάστηκε από επιστήμονες και χρησιμοποιείται κυρίως στο ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής, επιλέγει να προσαρτηθεί σε λόγιες βάσεις, 15 οι οποίες συνήθως είναι οι αρχαιοελληνικοί πρόγονοι νεοελληνικών λέξεων, λ.χ. οστέ-ωμα vs *κοκάλ-ωμα. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΓ: Αγγλική, ΑΕ: Αρχαία Ελληνική (με την ευρύτερη έννοια περιλαμβάνοντας όλες τις προγενέστερες περιόδους της ελληνικής, δηλαδή την κλασική, την ελληνιστική και τη μεσαιωνική περίοδο), AG: Ancient Greek, ΑΠ: Απολλώνιος (Citiensis) (1 ος αι. π.χ.), ΑΡ: Αρεταίος (2 ος αι. μ.χ.), ΓΑ: Γαλλική, ΓΛ: Γαληνός (2 ος αι. μ.χ.), ΔΠ: Διοσκουρίδης Πηδάνιος (1 ος αι. μ.χ.), ΕΡ: Εροτιανός (1 ος αι. μ.χ.), ΙΑ: Ιππιατρικά (9 ος αι. μ.χ.), ΙΠ: Ιπποκράτης (5 ος αι. π.χ.), ΙΩ: Ιωάννης (7 ος αι. μ.χ.), ΛΑ: Λατινική, ΝΕ: Νέα Ελληνική, ΟΡ: Ορειβάσιος (4 ος αι. μ.χ.), ΠΑ: Παλλάδιος (6 ος μ.χ.), ΡΕ: Ρούφος Εφέσιος (1 ος / 2 ος αι. μ.χ.), ΣΕ: Σορανός Εφέσιος (1 ος / 2 ος αι. μ.χ.), ΦΙ: Φιλούμενος (2 ος αι. μ.χ.), ΨΓ: Ψευδο-Γαληνός (μετά το 2 ο αι. μ.χ.), ΨΔ: Ψευδο-Διοσκουρίδης (μετά τον 1 ο αι. μ.χ.). ΣΥΜΒΟΛΑ ή δηλώνει μορφολογική πράξη παραγωγής > ή < δηλώνει ετυμολογική διαδικασία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α., Νεολογικός Δανεισμός της Νεοελληνικής. Θεσσαλονίκη , 1997α. Εισαγωγή στη Μορφολογία Παραγωγής. Υπό έκδοση , 1997β. «Διαδικασίες κατά τη δημιουργία των όρων». Πρακτικά του 1 ου Συνεδρίου της ΕΛΕΤΟ. Αθήνα. 14 Πρόκειται για ασθένεια του οφθαλμού και δε σχετίζεται με τη φυματίωση (βλ. Σταματάκο [18]) 15 Σύμφωνα με την Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [2] οι λόγιες βάσεις και τα λόγια επιθήματα έλκονται μεταξύ τους, λ.χ. κοκαλ-ένιος vs οστέ-ινος.

11 , Αντίστροφο Λεξικό της Νέας Ελληνικής. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη): Α.Π.Θ. 5. Aronoff, M., Word Formation in Generative Grammar. Cambridge: Cambridge University Press. 6. Corbin, D Morphologie derivationelle et structuration du lexique. Τυβίγγη: Max Niemeyer Verlag , «Introduction - La formation des mots: structures et interprétations». Lexique 10, Cottez, H., Dictionnaire des structures du vocabulaire savant. Paris: Robert. 9. Ευθυμίου, Α., «Σημασιολογικές παρατηρήσεις για τα Ν.Ε. προθήματα ξε-, εκ- και από-». Μελέτες για την ελληνική γλώσσα. Θεσσαλονίκη, Φλιάτουρας, Α., Μορφολογική ανάλυση των νεοελληνικών εδαφωνυμίων του νομού Αχαΐας. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή. Πάτρα: Τμήμα Φιλολογίας , υπό έκδοση. «Η προσφυματική επανανάλυση στην ελληνική». Κείμενο που εκφωνήθηκε στο 16 ο Διεθνές Συμπόσιο Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας. Θεσσαλονίκη: Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας. 12. Kretschmer P. & E. Locker, Räcklüfiges Wörterbuch der griechischen Sprache. Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht. 13. Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (ΛΚΝ), Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών Α.Π.Θ. 14. Liddell, H.G., R. Scott & H.S. Jones, A Greek-English Lexicon. Οξφόρδη: Clarendon Press. 15. Μπαμπινιώτης, Γ., [1998] Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. 16. Νέο ομιλούν interactive dictionary (Αγγλοελληνικό - Ελληνοαγγλικό), Θεσσαλονίκη: MLS Πληροφορική. 17. Oxford Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press. 18. Σταματάκος, Ι., Λεξικόν της Νέας Ελληνικής Γλώσσης. Αθήνα: Εκδόσεις Δημητράκου. 19. Thesaurus Linguae Latinae, Lipsiae: Teubneri. 20. The Shorter Oxford English Dictionary, [1944] Oxford: Clarendon Press. 21. Trésor de la Langue Française (TLF), Paris: Centre National de la Recherche Scientifique.

12 12 Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Καθ. Γλωσσολογίας Τμήμα Φιλολογίας Α.Π.Θ. Α. Φλιάτουρας Δρ. Γλωσσολογίας Τμήμα Φιλολογίας Παν. Πατρών

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

στη νέα ελληνική Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.grauth 9o Συνέδριο ΕΛΕΤΟ Αθήνα 7-9/11/2013

στη νέα ελληνική Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.grauth 9o Συνέδριο ΕΛΕΤΟ Αθήνα 7-9/11/2013 -ωμα: ένα προβληματικό τέρμα στη νέα ελληνική Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.grauth 9o Συνέδριο ΕΛΕΤΟ «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα 7-9/11/2013 Περιεχόμενα 0. Εισαγωγή 1. Βιβλιογραφική

Διαβάστε περισσότερα

-ωμα -oma : a problematic ending in Modern Greek

-ωμα -oma : a problematic ending in Modern Greek ΕΛΕΤΟ 9ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 7-9 Νοεμβρίου 2013 2 -ωμα: ένα προβληματικό τέρμα στη νέα ελληνική 1 Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το τέρμα -ωμα είναι αμφίσημο, αφού μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Sophia Zerdeli ABSTRACT

Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Sophia Zerdeli ABSTRACT Επιστημονική θεώρηση της λεξικογραφικής και λεξικολογικής ορολογίας σε μονόγλωσσα ελληνικά και ξένα λεξικά και εγχειρίδια γλωσσολογικών όρων: Η συμβολή της αρχαίας ελληνικής και λατινικής στη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Συντονιστής: Α. Φλιάτουρας ( ρ. Γλωσσολογίας, 407/80 Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας.Π.Θ. και στο Τμήμα Μεσογειακών

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

1. Πετρ(ο)- και λιθ(ο)- ως στοιχεία της ελληνικής ορολογίας. Les formants de la terminologie grecque petro- et litho- Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη

1. Πετρ(ο)- και λιθ(ο)- ως στοιχεία της ελληνικής ορολογίας. Les formants de la terminologie grecque petro- et litho- Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 1 1. Πετρ(ο)- και λιθ(ο)- ως στοιχεία της ελληνικής ορολογίας Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα πέτρα και λίθος διατρέχουν την ιστορία της ελληνικής, ωστόσο οι σχέσεις τους δεν παρέμειναν αναλλοίωτες.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ : ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Τετάρτη, 29 Μαΐου 2013 Αριθμ. Πρ.: 1750 2013-14 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας

Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Προαγωγή Υγείας Πρόληψη Νόσου Ιατρική κοινότητας Δημόσια Υγεία στην καθημερινή πρακτική (ζωή) Απόστολος Βανταράκης Αναπληρωτής Καθηγητής Υγιεινής Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι η Δημόσια Υγεία; Οργανωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Περιστατικού. Καρδιακό Μύξωµα. Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν. Δράµας. Τσαουσίδης Αδάµ Ειδικευόµενος Καρδιολογικής

Παρουσίαση Περιστατικού. Καρδιακό Μύξωµα. Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν. Δράµας. Τσαουσίδης Αδάµ Ειδικευόµενος Καρδιολογικής Παρουσίαση Περιστατικού Καρδιακό Μύξωµα Καρδιολογική Κλινική Γ.Ν. Δράµας Τσαουσίδης Αδάµ Ειδικευόµενος Καρδιολογικής Συµπτώµατα Πρώτα ευρήµατα Ασθενής θήλυ 49 ετών µε ελεύθερο προηγούµενο ιστορικό Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Δερματοχάλαση βλεφάρων Βλεφαροπλαστική Καθώς τα χρόνια περνούν τα βλέφαρα μπορεί να φαίνονται «γερασμένα» και «σακουλιασμένα», καθώς το δέρμα τους χαλαρώνει και «περισσεύει»,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής:

Τα σπυράκια στο πρόσωπο, το λαιμό και την πλάτη σχηματίζονται ως εξής: Περιοδικό: Vivere Τεύχος: 3, Μάρτιος 2004 ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΟ ΔΕΡΜΑ Δρ. Des Fernandes (πλαστικός χειρουργός, ιδρυτής της Environ Skin Care και δημιουργός των φαρμακοκαλλυντικών Environ ) Η ακμή είναι μια ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο 8 ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τμήμα Α Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο Από την ομάδα B-BOYS: Άρης Σπυρόπουλος Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος Χρήστος Λιόσης Βασίλης Οικονομόπουλος Επιβλέπων: Αναστασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ (ανάλογα με το βλαπτικό αίτιο)

ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ (ανάλογα με το βλαπτικό αίτιο) ΚΑΚΩΣΕΙΣ Κάκωση είναι κάθε βλάβη του οργανισμού που προκαλείται από εξωγενές (εξωτερικό) αίτιο. (βλαπτικό αίτιο ή βλαπτικός παράγοντας) ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΚΩΣΕΩΝ (ανάλογα με το βλαπτικό αίτιο) ΚΑΚΩΣΕΙΣ Μηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE

International Conference of Greek Linguistics. the 10th. DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE DEMOCRITUS UNIVERSITY of THRACE the 10th International Conference of Greek Linguistics Edited by Zoe Gavriilidou Angeliki Efthymiou Evangelia Thomadaki Penelope Kambakis-Vougiouklis Komotini 2012 Οργανωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται:

1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται: 1.Η αυτόλογη μεσοθεραπεία αποτελεί την επιτομή της μεσοθεραπείας στις μέρες μας και χρησιμοποιείται: Στο πρόσωπο: για σύσφιξη του χαλαρωμένου δέρματος, αντιμετώπιση μικρών ρυτίδων και ουλών (πχ. από ακμή),

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΟΡΙΣΜΟΙ v Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα είναι ασθένειες ή λοιμώξεις οι οποίες προκαλούνται από οργανισμούς οι οποίοι μεταδίδονται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής.

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως

Όραση Α. Ιδιότητες των κυµάτων. Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού. Ορατό φως Ιδιότητες των κυµάτων Όραση Α Μήκος κύµατος: απόσταση µεταξύ δύο διαδοχικών κυµατικών µορφών Συχνότητα: αριθµός κύκλων ανά δευτερόλεπτα (εξαρτάται από το µήκος κύµατος) Ορατό φως Ανατοµικάστοιχείαοφθαλµού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ. Αθήνα 08-08-2013

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ. Αθήνα 08-08-2013 Αθήνα 08-08-2013 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΠΜΣ Το Διατμηματικό Πρόγραμμα Διδασκαλίας της Νέας Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών προκηρύσσει για το ακαδ. έτος 2013 2014 δεκαπέντε

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοτροπώντας Τα νοήματα της μουσικής πράξης και της ακρόασης

Μουσικοτροπώντας Τα νοήματα της μουσικής πράξης και της ακρόασης Μουσικοτροπώντας Τα νοήματα της μουσικής πράξης και της ακρόασης Απαγορεύεται η αναδημοσίευση ή αναπαραγωγή του παρόντος έργου στο σύνολό του ή τμημάτων του με οποιονδήποτε τρόπο, καθώς και η μετάφραση

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας γνωστικό αντικείμενο: «Νεοελληνική γλώσσα: σημασιολογία-λεξικολογία» aefthym@eled.duth.

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας γνωστικό αντικείμενο: «Νεοελληνική γλώσσα: σημασιολογία-λεξικολογία» aefthym@eled.duth. ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΕΥΘΥΜΙΟΥ Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας γνωστικό αντικείμενο: «Νεοελληνική γλώσσα: σημασιολογία-λεξικολογία» aefthym@eled.duth.gr Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών

Ανακαλύπτοντας τον μικρόκοσμο των ζωντανών οργανισμών ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4.3: Ποιοι μικροοργανισμοί είναι υπεύθυνοι για τις ασθένειες των μαθητών/τριών; 40 Ωραία είναι όλα αυτά που μάθαμε για τους μικροοργανισμούς, μέχρι τώρα. Αλλά ποια συγκεκριμένα μικρόβια είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού 3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Καθαρισμός έλκους διαβητικού ποδιού ADDO TESFAYE ΙΑΤΡΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Α ΠΡΠ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Υπ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Καθαρισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Εργαστηριακές Ασκήσεις Βιολογίας Χατζηνικόλας Μιχαήλ ΠΕ04 Βιολόγος ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟΝ ΕΙΣΠΝΕΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΚΠΝΕΟΜΕΝΟ ΑΕΡΑ Αναπνευστικό Σύστημα Βρογχικό δέντρο Α Γυμνασίου Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ Το ορολόγιο της βιοϊατρικής: συλλογή και επεξεργασία του γλωσσικού υλικού. Μαβίνα Πανταζάρα, ρ. Γλωσσολόγος

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ Το ορολόγιο της βιοϊατρικής: συλλογή και επεξεργασία του γλωσσικού υλικού. Μαβίνα Πανταζάρα, ρ. Γλωσσολόγος ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ Το ορολόγιο της βιοϊατρικής: συλλογή και επεξεργασία του γλωσσικού υλικού Μαβίνα Πανταζάρα, ρ. Γλωσσολόγος Η µακροδοµή της οντολογίας Ένα από τα βασικά βήµατα για την ανάπτυξη της οντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα?

HPV. Τι είναι τα κονδυλώματα? HPV O HPV (Human papilloma virus) ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων είναι ιός που βασίζεται στο DNA και μολύνει το δέρμα και τις βλεννογόνες μεμβράνες ανθρώπων και ορισμένων ζώων. Μέχρι στιγμής έχουν αναγνωριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες βοήθειες: τηλεφωνικές οδηγίες προς τον ιδιοκτήτη. Γιώργος Μ. Καζάκος ΜΑΕΘ, Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ.

Πρώτες βοήθειες: τηλεφωνικές οδηγίες προς τον ιδιοκτήτη. Γιώργος Μ. Καζάκος ΜΑΕΘ, Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Πρώτες βοήθειες: τηλεφωνικές οδηγίες προς τον ιδιοκτήτη Γιώργος Μ. Καζάκος ΜΑΕΘ, Κτηνιατρική Σχολή, Α.Π.Θ. Τηλεφωνικές οδηγίες (telephone triage) Η διαχείριση της υγείας ενός ασθενούς από απόσταση με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ Ι ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία είναι ομαδική (έως τρία άτομα)

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk

(econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk (econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk Τοπική προσαρµογή ηλεκτρονικού περιεχοµένου Σήµερα, οι περισσότερες πληροφορίες είναι ψηφιακής φύσεως. Χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα