ΤΟ ΕΠΙΘΗΜΑ -(Ω)ΜΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ THE SUFFIX -(Ω)ΜΑ IN MEDICINE TERMS. Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΕΠΙΘΗΜΑ -(Ω)ΜΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ THE SUFFIX -(Ω)ΜΑ IN MEDICINE TERMS. Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ"

Transcript

1 1 ΤΟ ΕΠΙΘΗΜΑ -(Ω)ΜΑ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το επίθημα -ωμα 1 σχηματίστηκε στην ΑΕ με επανανάλυση του συνοπτικού αλλόμορφου -ω του μετονοματικού ρηματικού επιθήματος -όω ως τμήματος του μεταρηματικού ονοματικού επιθήματος -μα που ακολουθούσε, λ.χ. στέφαν-ος στεφαν-ό-ω στεφάν-ω-μα αλλά σκύφ-ος σκύφ-ωμα. Αυτή η επανανάλυση οφείλεται στη μη δυνατότητα δημιουργίας ορισμένων ρημάτων σε -όω στην ΑΕ. Το επίθημα - ωμα χρησιμοποιείται στη ΝΕ κυρίως σε όρους της ιατρικής που δηλώνουν παθολογική κατάσταση και μεταφέρθηκε είτε απευθείας από την ΑΕ είτε ως αντιδάνειο μέσω της λατινικής και των ευρωπαϊκών γλωσσών. Το -ωμα προσαρτάται κυρίως σε απλές βάσεις και πιο συγκεκριμένα σε: 1) Επίθετα που αναφέρονται σε χρωματικούς όρους και σχήματα, λ.χ. μελαν-ός μελάν-ωμα, 2) Ουσιαστικά που αναφέρονται σε: α) αντικείμενα χαρακτηριστικά ως προς το χρώμα, το σχήμα ή το μέγεθος, όπως καρπούς, φρούτα, ζώα κ.ά., λ.χ. κόνδυλ-ος κονδύλ-ωμα (μεταφορική χρήση), β) μέρος/σημείο του σώματος όπου εκδηλώνεται ή αναφέρεται η πάθηση, λ.χ. λίπ-ος λίπ-ωμα, γ) ασθένειες, λ.χ. έλκ-ος έλκ-ωμα (ταξικός σηματοδότης). Επίσης, ως λόγιο επίθημα επιλέγει να προσαρτηθεί σε λόγιες βάσεις, λ.χ. οστέ-ωμα vs *κοκάλ-ωμα. THE SUFFIX -(Ω)ΜΑ IN MEDICINE TERMS A. Anastassiadis-Symeonidis, A. Fliatouras SUMMARY The derivational suffix -ωμα was formulated in AG via reanalysis of the allomorph -ω of the denominal derivational suffix -όω as part of the deverbal derivational suffix -μα, e.g. στέφαν-ος wreath στεφαν-ό-ω put a wreath on στεφάν-ω-μα process of putting a wreath on but σκύφ-ος cup σκύφ-ωμα cup. The AG -ωμα is mainly used in medicine terms, which have been transferred either directly from Ancient Greek or as repatriated loans via Latin and European languages. It is mainly attached to simple bases and, specifically, to: 1) Adjectives, which refer to colors, shapes etc., e.g. μελαν-ός black μελάν-ωμα melanoma, 2) Nouns, which refer to: a) objects, typical of certain color or shape, such as fruits, animals etc. (metaphoric use), e.g. κόνδυλ-ος condyle κονδύλ-ωμα condyloma, b) the body part, where the disease is located, e.g. λίπ-ος fat λίπ-ωμα lipoma, c) diseases, e.g. έλκ-ος ulcer έλκ-ωμα ulcer (class marker). Furthermore, the suffix -ωμα is learned and it selects learned bases, e.g. οστέ-ωμα vs *κοκάλ-ωμα osteoma. 1 Επισημαίνουμε ότι το αντικείμενο μελέτης μας είναι το -ωμα της ιατρικής ορολογίας που προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό -(ω)μα. Υπάρχει και το -ωμα της βιολογίας, λ.χ. chondriome, που προέρχεται με επανανάλυση της λέξης chondrio-some (βλ. Cottez [8], TLF [21]).

2 2 0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο στόχος της παρούσας εργασίας είναι διττός: αφενός να παρουσιάσει την ετυμολογία του νεοελληνικού επιθήματος -ωμα, που χρησιμοποιείται κυρίως στην ιατρική ορολογία, και αφετέρου να ερευνήσει διαχρονικά τη μορφολογική και σημασιολογική συμπεριφορά του με βάση το μοντέλο της D. Corbin [6,7]. 1 ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ Σύμφωνα με το Φλιάτουρα [10] το επίθημα -ωμα της ΝΕ, που είναι παραγωγικό κυρίως στο ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής και στα τοπωνύμια, σχηματίστηκε στην ΑΕ με επανανάλυση 2 του ρηματικού στοιχείου -ω ως τμήματος του μεταρηματικού επιθήματος -μα που ακολουθούσε και δήλωνε το αποτέλεσμα της ρηματικής ενέργειας. Το -ω μπορεί να ήταν είτε το ληκτικό -ω απλών συνοπτικών ρηματικών θεμάτων, λ.χ. ζών-νυ-μι ζî-μα, τι-τρώ-σκω τρî-μα, είτε το συνοπτικό αλλόμορφο -ω του μετονοματικού ρηματικού επιθήματος -όω, λ.χ. στέφαν-ος στεφαν-ό-ω στεφάν-ω-μα, καρπ-ός καρπ-ό-ω κάρπ-ω-μα κλπ. Κατά το Φλιάτουρα [10] η επανανάλυση αυτή έλαβε χώρα γιατί δεν ήταν δυνατή η παραγωγή ορισμένων ρημάτων σε -όω για τους εξής λόγους: α) δεν το επέτρεπε η Αρχή του Φραγμού (Blocking Principle) του Aronoff [5], σύμφωνα με την οποία ένας σχηματισμός δεν εμφανίζεται, όταν υπάρχει μια άλλη ομόρριζη λέξη με την ίδια σημασία, λ.χ. πρί-ω πριονίζω πρί-ων πριόνι *πρι-ον-ό-ω πριονίζω επομένως πρί-ων πριόνι πρι-ον-ωτ-ός οδοντωτός, β) στις συγκεκριμένες βάσεις εφαρμόζονταν άλλα ρηματικά επιθήματα που ανήκουν στην ίδια σημασιολογική κατηγορία, λ.χ. μάρτυ-ς μαρτυρ-έ-ω επομένως μάρτυ-ς μαρτύρ-ωμα, 3 γ) σε ορισμένες βάσεις που αναφέρονται σε εγγενή, αυτοφυή, αναπόσπαστα, αναπαλλοτρίωτα, φυσικά, μη κατασκευάσιμα ή χαρακτηριστικά ως προς μια μεγεθυσμένη διάσταση αντικείμενα αναφοράς, όπως λ.χ. μέλη του σώματος, φυσικά στοιχεία, μυθολογικά όντα, ζώα κλπ., δεν είναι δυνατόν να προσαρτηθεί κανένα ρηματικό επίθημα ενέργειας που θα σήμαινε βάζω/κάνω/είμαι αυτό που δηλώνει η ονοματική βάση (πρβλ. για το επίθημα -ίζω, Ευθυμίου [9]), διότι δεν είναι δυνατόν να 2 Επανανάλυση είναι η αλλαγή των δομικών ορίων σε μια διφυή μορφολογική δομή που οδηγεί στο σχηματισμό ενός νέου τεμαχίου με καινούρια μορφολογικά και/ή σημασιολογικά χαρακτηριστικά. Εξαρτημένη επανανάλυση είναι αυτή που γίνεται για να εξυπηρετήσει το νέο τεμάχιο κυρίως ένα ειδικό λεξιλόγιο ή μια διάλεκτο (για περισσότερες πληροφορίες για την προσφυματική επανανάλυση στην ελληνική, βλ. Φλιάτουρα [11]). 3 Αυτό οφείλεται στο συνδυασμό των περιορισμών επιλογής βάσεων και της σημασιολογικής λειτουργίας των ρηματικών επιθημάτων ενεργείας, λ.χ. -ώνω, -εύω, -ίζω κλπ. Ο εντοπισμός τους αποτελεί αντικείμενο έρευνας από τους Φλιάτουρα & Ευθυμίου (υπό προετοιμασία).

3 3 προσαρτήσουμε ή να κατασκευάσουμε κάτι από αυτά, λ.χ. ετός * ετ-ό-ω επομένως ετός έτ-ωμα. Μια άλλη λύση βέβαια είναι να υποστηρίξουμε ότι τα μη μαρτυρημένα ρήματα σε - όω στην Αρχαία Ελληνική ανήκουν στις πιθανές λέξεις και ότι η επανανάλυση -ω-μα -ωμα έλαβε χώρα κατά τη διαδικασία αντιδανεισμού 4 των ιατρικών όρων στο περιβάλλον των ευρωπαϊκών γλωσσών. Χωρίς να αποκλείουμε και αυτήν την άποψη, αναφέρουμε ως αντεπιχειρήματα τα εξής: α) το -ωμα διατηρήθηκε και στα τοπωνύμια της ΝΕ χωρίς την παρέμβαση των ευρωπαϊκών γλωσσών, λ.χ. Λάκκ-ωμα, Στέν-ωμα κλπ., β) όπως θα δούμε αναλυτικά στο 3 το -ωμα έχει σχεδόν την ίδια μορφολογική και σημασιολογική συμπεριφορά στην ΑΕ και τη ΝΕ, γ) σε ορισμένες περιπτώσεις η προσάρτηση του -μα σε ένα πιθανό ενδιάμεσο ρήμα σε -όω της ΑΕ μοιάζει περιττή και αντιοικονομική, εφόσον η σημασία του σχηματισμού παραμένει η ίδια με αυτήν της ονοματικής βάσης, λ.χ. σίαλο-ν *σιαλ-ό-ω σιάλω-μα σάλιο, ενώ, αντίθετα, το ενιαίο -ωμα σε αυτά τα παραδείγματα ερμηνεύεται ως ταξικός σηματοδότης (βλ. 3), δ) υπάρχουν αναλογικά παραδείγματα επαναναλύσεων στην ελληνική χωρίς την παρέμβαση των ευρωπαϊκών γλωσσών, όπως οι επαναναλύσεις που έχει επισημάνει ο Φλιάτουρας [10] -ω-τ -ωτ, λ.χ. ΑΕ χόλ-ος χολ-ό-ω χολ-ω-τ-ός αλλά κεφαλή (*κεφαλ-όω) κεφαλ-ωτ-ός και -ίσ-τρα -ίστρα, λ.χ. ΝΕ αλών-ι αλων-ίζ-ω αλων-ίσ-τρα αλλά σίκαλη (*σικαλ-ίζ-ω) Σικαλ-ίστρα περιοχή όπου καλλιεργείται σίκαλη. Είναι σίγουρο όμως ότι, όποια άποψη και αν αποδεχτούμε, ο αντιδανεισμός συνέβαλε σημαντικά στην παγίωση της επανανάλυσης και στην αύξηση της παραγωγικότητας του νέου επιθήματος -ωμα στο ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής. 2 ΟΙ ΙΑΤΡΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΑΕ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΕ ΣΕ -(Ω)ΜΑ 5 4 Με τον όρο αντιδάνειο αναφερόμαστε στα στοιχεία της ΑΕ που έχουν μεταφερθεί στη ΝΕ όχι απευθείας αλλά μέσω της λατινικής και των ευρωπαϊκών γλωσσών, λ.χ. ΑΕ κωνόπιον > ΛΑ conopeum > ΓΑ canapé > ΝΕ καναπές (για περισσότερες πληροφορίες, βλ. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [1]). 5 Το υλικό έχει συλλεχθεί για την ΑΕ από τον Ηλεκτρονικό Θησαυρό TLG (Thesaurus Linguae Graecae), το Λεξικό των Liddell-Scott-Jones [14] και το Αντίστροφο Λεξικό των Kretschmer-Locker [12], για τη Λατινική από το Oxford Latin Dictionary [17] και το Thesaurus Linguae Latinae [19], για τη ΝΕ από το Σταματάκο [18], το ΛΚΝ [13], το Λεξικό Μπαμπινιώτη [15] και το Αντίστροφο Λεξικό της Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [4], για τη γαλλική από το TLF [21] και για την αγγλική από το Ηλεκτρονικό Λεξικό της MLS [16] και το Shorter Oxford English Dictionary [20]. Στο υλικό της ΑΕ δίνεται μέσα σε παρένθεση για την πρώτη εμφάνιση κάθε όρου ο συγγραφέας ιατρός σε συντομογραφημένη μορφή. Ωστόσο είναι εκτός του σκοπού της παρούσας εργασίας τυχόν πρωιμότερη εμφάνιση σε μη συγγραφέα ιατρό. Επίσης, όπου η σημασία του αρχαίου ελληνικού ρήματος σε -όω, στο οποίο εφαρμόζεται το -μα, δεν είναι διαφανής, θα δίνεται σε παρένθεση η ονοματική βάση με τη σημασία της.

4 4 Οι αρχαίοι ελληνικοί ιατρικοί όροι σε -μα, στους οποίους μαρτυρείται η ενδιάμεση παραγωγή του ρήματος σε -όω, είναι οι εξής: γκυλ-ό-ω κυρτώνω γκύλ-ω-μα κύρτωμα (ΟΡ/ΨΓ), ραι-ό-ω κάνω αραιό, χαλαρό, σκληρό ραί-ω-μα α) σκληρό μέρος, β) το διάστημα ανάμεσα στα δόντια (ΙΠ), γαγγραιν-ό-ω μεταβάλλομαι σε γάγγραινα γαγγραίν-ω-μα γάγγραινα (ΠΑ), διαζών-νυμι περιζώνω διάζω-μα διάφραγμα (ΙΠ), διακεν-ό-ω αδειάζω διακέν-ω-μα άδειασμα (ΠΑ), διπλ-ό-ω διπλώνω, διπλασιάζω δίπλ-ω-μα διπλό αγγείο για βράσιμο μύρων (ΓΛ), κπληρ-ό-ω γεμίζω κπλήρ-ω-μα α) κορεσμός, χόρτασμα, β) μαξιλαράκι για τη μασχάλη (ΙΠ), κσαρκ-ό-ω σχηματίζω σάρκα κσάρκ-ω-μα σαρκώδες έκφυμα (ΔΠ), λκ-ό-ω πληγώνω λκ-ω-μα πληγή (ΙΠ), κτιτρώ-σκω γεννώ πρόωρα œκτρω-μα πρόωρα γεννημένο ή παιδί γεννημένο νεκρό (ΙΩ), κχυμ-ό-ομαι για την περίπτωση που οι φλέβες γεμίζουν αίμα, σπάνε και το αίμα διαχέεται στο δέρμα κχύμ-ω-μα κηλίδες από αίμα διαρρηγμένων φλεβών (ΙΠ), * μβιβρώ-σκω œμβρω-μα τρύπα στο δόντι (ΔΠ), ξαρθρ-ό-ω στραμπουλίζω ξάρθρ-ω-μα στραμπούλιγμα (ΓΛ), ξογκ-ό-ω φουσκώνω, υψώνω ξόγκ-ω-μα οίδημα (ΙΠ), σχαρ-ό-ω κάνω να σχηματιστεί κακάδι ( σχάρα κακάδι ) σχάρ-ω-μα κακάδι (ΙΑ), ζυγ-ό-ω συνάπτω, συναρμόζω ζύγ-ω-μα το ζυγωματικό κόκαλο που συνδέει το κρανίο με την άνω σιαγόνα (ΙΠ), θηρι-ό-ω αγριεύω θηρίω-μα ισχυρό έλκος (ΔΠ/ΕΡ), καμαρ-ό-ω κάνω καμάρα καμάρ-ω-μα το κενό στο κόκαλο που θυμίζει καμάρα (ΓΛ), καρκιν-ό-ω α) κάνω κάτι να μοιάσει με καρκίνο, β) πάσχω από καρκίνο καρκίν-ω-μα καρκίνος (ΙΠ), κε μαι κοιμάμαι, κείτομαι κî-μα ληθαργική κατάσταση (ΙΠ), κενό-ω αδειάζω με ελάττωση, αφαιρώ, λ.χ. αίμα κέν-ω-μα α) ελάττωση του αίματος, β) πενιχρή δίαιτα (ΙΠ), κηλ-ό-ω α) πάσχω από κοίλη, β) αποβάλλω κήλ-ω-μα α) κοίλη, β) αποβολή (ΑΠ), κηρ-ό-ω καλύπτω με κερί κήρ-ω-μα έμπλαστρο (ΙΠ), κολοβ-ό-ω ακρωτηριάζω κολόβ-ω-μα το ακρωτηριασμένο μέρος (ΓΛ), κολπ-ό-ω σχηματίζω κόλπο, φουσκώνω (κυρίως για το πανί του ιστιοφόρου) κόλπ-ω-μα φούσκωμα (ΙΑ), κονδυλ-ό-ομαι εξογκώνομαι κονδύλ-ω-μα όγκος, τυλώδες οίδημα (ΙΠ), κυλλ-ό-ω στρεβλώνω ( κυλλός κουτσός, με κυρτά πόδια ) κύλλ-ω-μα στρέβλωμα (ΓΛ), κυφ-ό-ομαι κυρτώνομαι κύφ-ω-μα κύρτωμα, καμπούρα (ΙΠ), κωφ-ό-ω κωφεύω κώφ-ω-μα κωφότητα (ΙΠ), λευκ-ό-ω λευκαίνω λεύκω-μα λευκή κηλίδα στο μάτι που παράγεται από συμπύκνωση του κερατοειδούς, καταρράκτης (ΔΠ), λορδ-ό-ω κορδώνω το σώμα μου ώστε να εξέχει η κοιλιά και το στήθος προς τα εμπρός ( λορδός με σώμα κυρτό προς τα μπροστά ) λόρδ-ω-μα κύρτωμα προς τα εμπρός (ΙΠ), Ñγκ-ό-ω ανυψώνω Ôγκ-ω-μα πρήξιμο (ΓΛ), πελιδν-ό-ω μελανιάζω ( πελιδνός

5 5 μελανιασμένος ) πελίδν-ω-μα μελάνιασμα (ΠΑ), πελι-ό-ομαι μελανιάζω ( πελιός μελανιασμένος λόγω συσσώρευσης αίματος από σπασμένα αγγεία πελός καφετής, μολυβδόχρωμος ) πελί-ωμα μελάνιασμα (ΙΠ), πηρ-ό-ω ακρωτηριάζω ( πηρός μέρος του σώματος που έχει βλαφθεί ) πήρ-ω-μα ακρωτηριασμός (ΓΛ), πληρ-ό-ω γεμίζω πλήρ-ωμα α) κορεσμός, β) η σύλληψη της γυναίκας (ΙΠ), πτερυγ-ό-ομαι πετώ πτερύγ-ω-μα καθετί που πετάει σαν πτερύγιο, όπως οι λοβοί των αφτιών και τα χείλη του αιδοίου (ΓΛ/ΡΕ), πυκν-ό-ω συμπυκνώνω πύκν-ω-μα συμπύκνωση τριχών, αίματος κλπ. (ΣΕ), σαρκ-ό-ω κάνω κάτι σαρκώδες σάρκ-ω-μα σαρκώδες έκφυμα κυρίως της μύτης (ΔΠ), σκιρ-ό-ομαι γίνομαι σκληρός ( σκιρός σκληρός ) σκίρ-ω-μα σκληρό οίδημα (ΔΠ), σκληρ-ό-ω σκληραίνω σκλήρ-ω-μα σκληρό μέρος, κυρίως οίδημα (ΙΠ), σκοτ-ό-ω κάνω σκοτεινό, τυφλώνω σκότ-ωμα ίλιγγος, σκοτοδίνη (ΔΠ/ΣΕ), στεατ-ό-ομαι παχύνομαι ( στέαρ ξίγκι ) στεάτ-ω-μα στεατώδες οίδημα (ΔΠ), στερε-ό-ω στερεώνω στερέ-ω-μα σκελετός (ΙΠ), στομ-ό-ω α) κλείνω το στόμα, β) σχηματίζω άνοιγμα, γ) ανοίγω με μαχαίρι ή φάρμακο στόμ-ω-μα άνοιγμα με μαχαίρι ή φάρμακο (ΔΠ), στρεβλ-ό-ω α) συστρέφω ή βιαίως τινάζω εξαρθρωμένο μέλος για να το επαναφέρω στη θέση του, β) αλληθωρίζω, γ) στρεβλώνω στρέβλ-ω-μα α) συστροφή μέλους, β) αλληθώρισμα, γ) στρέβλωμα (ΕΡ), στροφ-ό-ομαι έχω κολικόπονο ( στρόφος συνεστραμμένος λώρος) στρόφ-ω-μα κολικόπονος (ΟΡ), σφαιρ-ό-ω κάνω σφαιρικό σφαίρ-ω-μα πισινός (ΑΠ), σφηκ-ό-ω περιδένω με δύναμη ( σφήξ σφίγγα ) σφήκ-ω-μα επίδεσμος (ΨΔ/ΦΙ), σφην-ό-ω αποφράσσω σφήν-ω-μα απόκλειση, απόφραξη (ΙΑ), τετανό-ω τεντώνω τετάν-ω-μα τέτανος, δηλ. τέντωμα του σώματος εξαιτίας του οποίου γίνεται άκαμπτο σαν νεκρό (ΓΛ), τι-τρώ-σκω τραυματίζω, βλάπτω τρî-μα τραύμα (ΙΠ), Øπερσαρκό-ομαι αποκτώ υπερβολική σάρκα Øπερσάρκ-ω-μα το σάρκωμα που σχηματίζεται πάνω από το έλκος (ΓΛ), Øποζών-νυμι δένω από κάτω Øπόζω-μα η διαίρεση μεταξύ θώρακα και υπογαστρίου στα έντομα (ΓΛ), χηλ-ό-ω διχάζω χήλ-ω-μα δισχιδής γλυφίδα βέλους για επεμβάσεις ( χηλή α) οπλή ίππου, β) νύχια πτηνών και καρκίνου, γ) γλυφίδα ) (ΓΛ), χολ-ό-ω κουτσαίνω χόλ-ω-μα κούτσαμα (ΙΠ), ψιλ-ό-ω απογυμνώνω, αφαιρώ ( ψιλός γυμνός ) ψίλ-ω-μα αφαίρεση του οστού από τη σάρκα (ΙΠ). Οι ιατρικοί όροι της ΑΕ σε -ωμα, στους οποίους δε μαρτυρείται η ενδιάμεση παραγωγή με το ρηματικό επίθημα -όω, είναι οι εξής: άθήρη πυκτός ζωμός από σιτάρι θήρ-ωμα οίδημα γεμάτο ύλη που μοιάζει με πυκτό ζωμό (ΓΛ), σκ-ός ασκί σκ-ωμα το στήθος (ΡΕ), γλαàξ κουκουβάγια γλαύκ-ωμα είδος καταρράκτη των ματιών (ΓΛ/ΡΕ), σίαλον σάλιο σιάλ-ωμα

6 6 σάλιο (ΙΑ), σταφυλή σταφύλι σταφύλ-ωμα πάθηση του κερατοειδούς (ΔΠ), σύκ-ο σύκωμα α) έλκος που μοιάζει με ώριμο σύκο έτοιμο να σχιστεί, δηλαδή που έχει χείλη (κυρίως για τα βλέφαρα), β) επιτεινόμενο τράχωμα (ΓΛ), τραχύ-ς τραχύς τράχ-ωμα πάθηση του βλεννογόνου των βλεφάρων (ΔΠ), Ûαλος γυαλί Øάλ-ωμα νόσος των ματιών του αλόγου (ΙΑ), áβος η καμπούρα της καμήλας Ûβ-ωμα κύρτωμα, καμπούρα (ΙΠ). Αρκετοί από τους παραπάνω αρχαίους ελληνικούς όρους μεταφέρθηκαν μέσω ή όχι της λατινικής σε ευρωπαϊκές γλώσσες και στη συνέχεια επέστρεψαν ως αντιδάνεια στη ΝΕ: 6 ΑΕ θήρωμα > ΛΑ atheroma > ΑΓ atheroma / ΓΑ athérome, ΑΕ καρκίνωμα > ΛΑ carcinoma > ΑΓ carcinoma / ΓΑ carcinome, ΑΕ κολόβωμα > ΑΓ coloboma, ΑΕ κονδύλωμα > ΛΑ condyloma > ΑΓ condyloma / ΓΑ condylome, ΑΕ γλαύκωμα > ΛΑ glaucoma > ΑΓ glaucoma / ΓΑ glaucome, ΑΕ λεύκωμα > ΛΑ leucoma > ΑΓ leucoma / ΓΑ leucoma, ΑΕ σάρκωμα > ΛΑ sarcoma > ΑΓ sarcoma / ΓΑ sarcome, ΑΕ σκλήρωμα > ΑΓ scleroma, ΑΕ σκότωμα > ΛΑ scotoma > ΑΓ scotoma / ΓΑ scotome, ΑΕ σταφύλωμα > ΛΑ staphyloma > ΑΓ staphyloma / ΓΑ staphylôme, ΑΕ τράχωμα > ΛΑ trachoma > ΑΓ trachoma / ΓΑ trachome, ΑΕ ζύγωμα > ΑΓ zygoma / ΓΑ zygoma. Επίσης, ορισμένοι όροι σε -(ω)μα της ΑΕ μεταφέρθηκαν στη ΝΕ χωρίς την παρέμβαση των ευρωπαϊκών γλωσσών, λ.χ. έλκ-ωμα, εσχάρ-ωμα, σκίρ-ωμα, στρέβλ-ω-μα, ύβ-ωμα, υπό-ζω-μα, υάλ-ωμα, κάποιοι αντικαταστάθηκαν ή υποχώρησαν σε σχέση με άλλους ή μεταγενέστερους ιατρικούς όρους, λ.χ. ΑΕ ( ξ)ôγκωμα - ΝΕ οίδημα, ΑΕ πήρωμα - ΝΕ ακρωτηριασμός, ΑΕ κήρωμα - ΝΕ έμπλαστρο, ΑΕ œμβρωμα - ΝΕ τερηδόνα, ΑΕ κένωμα - ΝΕ αφαίμαξη κλπ., ορισμένοι υποχώρησαν σε σχέση με τα σημασιολογικά αντίστοιχα παράγωγα σε -(ω)ση και σπανιότερα σε -ότητα, λ.χ. λόρδωση, εκχύμωση, κύφωση, κώφωση, χολότητα, 7 άλλοι δεν αποτέλεσαν αντικείμενο δανεισμού ή δεν επέζησαν έως τη ΝΕ, λ.χ. δίπλ-ω-μα, θηρί-ω-μα, ενώ κάποιοι χρησιμοποιούνται κυρίως στο γενικό λεξιλόγιο της ΝΕ, λ.χ. œκτρωμα. Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι οι όροι σε -μα που μεταφέρθηκαν από την ΑΕ στη ΝΕ είτε απευθείας είτε ως αντιδάνεια έχουν υποστεί ένα είδος αναδρομικής επανανάλυσης σε -ωμα, 8 όταν δεν είναι δυνατός στη ΝΕ ο σχηματισμός των παράγωγων ρημάτων σε -ώνω (< ΑΕ όω): ΑΕ καρκίν-ος καρκιν-ό-ω καρκίν-ω-μα αλλά ΝΕ καρκίν-ος καρκίν-ωμα (*καρκιν-ώνω), ΑΕ λευκ-ός 6 Στη Γαλλική υπάρχει η ποικιλία [+προσαρμοσμένο] -ome και [-προσαρμοσμένο] -oma. 7 Αυτή η τάση είναι υπαρκτή σε μεγάλο βαθμό και συγχρονικά, κυρίως όταν το -ωμα δε δηλώνει όγκο. 8 Κατά το Φλιάτουρα [11] αναδρομική επανανάλυση είναι ο επαναπροσδιορισμός της τεμαχιοποίησης μιας αρχαίας ελληνικής λέξης στη ΝΕ λόγω αλλαγής των δομικών ορίων, λ.χ. ΑΕ φυσι-κός > ΝΕ φυσ-ικ-ός.

7 7 λευκ-ό-ω λεύκ-ω-μα αλλά ΝΕ λευκ-ός λεύκ-ωμα (*λευκ-ώνω). Αυτό οφείλεται στο ότι το νεοελληνικό επίθημα -ώνω δε διατήρησε όλες τις σημασιολογικές λειτουργίες του ετυμολογικού του προγόνου -όω. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, οι λέξεις σε -μα της ΑΕ, κυρίως όταν η βάση είναι απλή μονοσύλλαβη, έχουν λεξικοποιηθεί στην ΝΕ, δηλαδή έχει αρθεί η μορφολογική και σημασιολογική διαφάνεια της παραγωγής, λ.χ. ΑΕ κε μαι κî-μα > ΝΕ κώμα. Πολλοί ιατρικοί όροι σε -ωμα πλάστηκαν ως νεολογισμοί σε ευρωπαϊκές γλώσσες με βάση ελληνικά στοιχεία και δομές και στη συνέχεια εισήλθαν στη ΝΕ ως δάνεια: ΓΑ adamantiome > ΝΕ αδαμαντίωμα, ΑΓ adenocarcinoma > ΝΕ αδενοκαρκίνωμα, ΑΓ adenoma / ΓΑ adénome > ΝΕ αδένωμα, ΑΓ angioma / ΓΑ angiome > ΝΕ αγγείωμα, ΑΓ blastoma > ΝΕ βλάστωμα, ΓΑ embryome > ΝΕ εμβρύωμα, ΑΓ encephaloma > ΝΕ εγκεφάλωμα, ΑΓ endothelioma > ΝΕ ενδοθηλίωμα, ΑΓ epithelioma / ΓΑ épithéliome / épithélioma > ΝΕ επιθηλίωμα, ΑΓ fibroma / ΓΑ fibrome > ΝΕ ίνωμα (μεταφραστικό δάνειο), ΑΓ glioma / ΓΑ gliome > ΝΕ γλοίωμα, ΑΓ granuloma / ΓΑ granulome > ΝΕ κοκκίωμα 9 (μεταφραστικό δάνειο), ΑΓ h(a)emangioma > ΝΕ αιμαγγείωμα, ΑΓ h(a)ematoma / ΓΑ hématome > ΝΕ αιμάτωμα, ΓΑ hépatome > ΝΕ ηπάτωμα, ΓΑ hygroma / hygrome > ΝΕ ύγρωμα, ΑΓ lipoma / ΓΑ lipome > ΝΕ λίπωμα, ΓΑ lymphadénome > ΝΕ λεμφαδένωμα, ΑΓ lymphoma / ΓΑ lymphome > ΝΕ λύμφωμα, ΑΓ meduloblastoma > ΝΕ μυελοβλάστωμα 10 (μεταφραστικό δάνειο), ΑΓ melanoma / ΓΑ mélanome > ΝΕ μελάνωμα, ΑΓ meningioma > ΝΕ μηνιγγίωμα, ΑΓ mesothelioma > ΝΕ μεσοθηλίωμα, ΑΓ mycetoma / ΓΑ mycétome > ΝΕ μυκήτωμα, ΑΓ myeloma / ΓΑ myélome > ΝΕ μυέλωμα, ΑΓ myoma / ΓΑ myome > ΝΕ μύωμα, ΑΓ myxoma > ΝΕ μύξωμα, ΑΓ neuroinoma > ΝΕ νευρίνωμα, ΓΑ névrome / neurome > ΝΕ νεύρωμα, ΓΑ odontome > ΝΕ οδόντωμα, ΑΓ osteoma / ΓΑ ostéome > ΝΕ οστέωμα, ΑΓ papilloma / ΓΑ papillome > ΝΕ θήλωμα (μεταφραστικό δάνειο), ΓΑ psammome > ΝΕ ψάμμωμα, ΑΓ rhabdomyoma > ΝΕ ραβδομύωμα, ΑΓ scyphistoma > ΝΕ σκυφίστωμα, ΑΓ syphiloma / ΓΑ syphilome > ΝΕ συφίλωμα, ΑΓ teratoma > ΝΕ τεράτωμα, ΑΓ xanthoma > ΝΕ ξάνθωμα. 9 Η βάση σε αυτήν την περίπτωση είναι το λόγιο παράγωγο κοκκ-ί-ον. 10 Προτιμήθηκε κατά τη μετάφραση του πρώτου συστατικού ο λόγιος όρος μυελός αντί του λαϊκότερου μεδούλι.

8 8 3 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 11 Το επίθημα -(ω)μα εφαρμόζεται κυρίως σε απλά ονοματικά και επιθετικά θέματα, λ.χ. ΑΕ / ΝΕ καρκίν-ος καρκίν-ωμα, ΑΕ / ΝΕ λευκ-ός λεύκ-ωμα κλπ., και σπανιότερα σε παράγωγα, λ.χ. ΑΕ πελ-ι-ός πελί-ωμα, και σύνθετα θέματα, λ.χ. ΝΕ λεμφαδέν-ας λεμφαδέν-ωμα. Συχνά οι όροι σε -(ω)μα χρησιμεύουν ως δεύτερα συνθετικά, λ.χ. ΝΕ οστε-ο-σάρκωμα, ιν-ο-μύωμα, αιμα-αγγείωμα, ή ως βάσεις όπου εφαρμόζονται προθήματα, λ.χ. ΑΕ / ΝΕ υπερσάρκωμα κλπ. Το επίθημα -μα στους ιατρικούς όρους της ΑΕ παράγει ουσιαστικά που αναφέρονται σε ιατρικές ενέργειες/καταστάσεις, λ.χ. διακεν-ό-ω διακέν-ω-μα, ιατρικό εξοπλισμό, λ.χ. κηρ-ό-ω κήρ-ω-μα, διπλ-ό-ω δίπλ-ω-μα, και παθολογικές καταστάσεις, λ.χ. λκ-ό-ω λκ-ω-μα, καρκίν-ος καρκίν-ω-μα. Όμως, το νέο επίθημα -ωμα εξειδικεύτηκε κυρίως στο να δηλώνει σύμφωνα με το ΛΚΝ [13] και το Μπαμπινιώτη [15] παθολογική κατάσταση σχετική με αυτό που συνεπάγεται η πρωτότυπη λέξη ή στο σημείο που εκφράζει η πρωτότυπη λέξη. Συγκεκριμένα, η πρωτοτυπική λειτουργία του -ωμα στη ΝΕ είναι να αναφέρεται σε όγκους ή πληγές, λ.χ. ξάνθωμα, στεάτωμα, σπλήνωμα, καρκίνωμα, έλκωμα κλπ. (βλ. και Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [3]). 12 Αυτό ενισχύει την άποψη του Φλιάτουρα [10] ότι το -ωμα διατηρεί σε αρκετές περιπτώσεις στη ΝΕ το σημασιολογικό χαρακτηριστικό της ενέργειας του ρηματικού επιθήματος -όω ως ένα είδος ετυμολογικής καταβολής, καθώς εμπεριέχει σημασιολογικά την έννοια της εξελιξιμότητας σε σχέση με έναν όγκο ή μια πληγή, λ.χ. το καρκίνωμα είναι το πρώτο στάδιο (εστία) του καρκίνου, το έλκωμα σύμφωνα με το ΛΚΝ [13] και το Μπαμπινιώτη [15] είναι τραύμα/πληγή που εξελίχθηκε/εξελίσσεται σε έλκος κλπ. 13 Το -(ω)μα εφαρμόζεται: 1) Σε επίθετα που αναφέρονται σε (περισσότερο παραγωγική στην ΑΕ): Α) Χρωματικό όρο: ΑΕ πελιός πελίωμα, ΑΕ / ΝΕ λευκός λεύκωμα, ΑΕ / ΝΕ πελιδνός πελίδνωμα, ΝΕ μελανός μελάνωμα, 11 Η ανάλυση αφορά τόσο την ΑΕ όσο και τη ΝΕ, με τη διαφορά ότι στην ΑΕ το -ωμα μελετάται σε σχέση με την ονοματική βάση του ρήματος -όω. Στις κατηγορίες προηγούνται οι λέξεις της ΑΕ, στη συνέχεια εμφανίζονται οι λέξεις που είναι κοινές ανάμεσα στην ΑΕ και τη ΝΕ και τέλος οι νεολογισμοί της ΝΕ. 12 Παρατηρούμε ότι, όταν το -ωμα αναφέρεται σε όγκο, στη συνέχεια μπορεί να προσαρτηθεί το επίθημα - ωση για να δηλωθεί η ασθένεια η σχετική με αυτόν τον όγκο, λ.χ. θηλωμάτωση, νευρινωμάτωση, αθηρωμάτωση, σαρκωμάτωση κλπ. 13 Ο Φλιάτουρας [10] παρατηρεί ότι αυτό ισχύει και στη χρήση του -ωμα στα τοπωνύμια, λ.χ. το Βράχ-ωμα είναι τεχνητός βράχος που έχει δημιουργηθεί από ανθρώπους για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένο σκοπό ή είναι αποτέλεσμα γεωλογικών εξελίξεων.

9 9 Β) Σχήμα/Εξωτερική όψη: AΕ κυρτός κύρτωμα, ΑΕ κυφός κύφωμα, ΑΕ / ΝΕ τραχύς τράχωμα, Γ) Σύσταση: ΑΕ ραιός ραίωμα, ΑΕ κενός κένωμα, ΑΕ πυκνός πύκνωμα, ΑΕ στερεός στερέωμα, ΑΕ / NE σκιρός σκίρωμα, Δ) Σωματικό ελάττωμα: ΑΕ κυλλός κύλλωμα, ΑΕ κωφός κώφωμα, ΑΕ χολός χόλωμα, ΑΕ / ΝΕ κολοβός κολόβωμα, ΑΕ / ΝΕ στρεβλός στρέβλωμα. 2) Σε ουσιαστικά που αναφέρονται σε: Α) Μέρος/Σημείο του σώματος όπου εντοπίζεται η παθολογική κατάσταση (περισσότερο παραγωγική στη ΝΕ): ΑΕ κήλη κήλωμα, ΑΕ στρόφος στρόφωμα, ΑΕ / ΝΕ σάρκα σάρκωμα, ΑΕ / ΝΕ στέαρ στεάτωμα, ΝΕ οστό οστέωμα, ΝΕ μηνίγγιον μηνιγγίωμα, ΝΕ σπλήνα σπλήνωμα, ΝΕ αίμα αιμάτωμα, ΝΕ λίπος λίπωμα, ΝΕ αδένας αδένωμα, ΝΕ λεμφαδένας λεμφαδένωμα, ΝΕ νεύρο νεύρωμα, ΝΕ κύστη κύστωμα. Β) Αντικείμενα χαρακτηριστικά ως προς μια ιδιότητα, λ.χ. το μέγεθος, το χρώμα, το σχήμα, τη λειτουργία κλπ. (περισσότερο παραγωγική στην ΑΕ), όπως: α) φρούτα, καρπούς: ΑΕ σύκο σύκωμα, ΑΕ / ΝΕ κόνδυλος κονδύλωμα, ΑΕ / ΝΕ σταφυλή / σταφύλι σταφύλωμα, β) ζώα ή μέρη του σώματος ζώων: ΑΕ θηρίο θηρίωμα, ΑΕ πτέρυξ πτερύγωμα, ΑΕ σφήξ σφήκωμα, ΑΕ áβος Þβωμα, ΑΕ / ΝΕ γλαυξ γλαύκωμα, γ) αντικείμενα με χαρακτηριστικό σχήμα: ΑΕ σκός σκωμα, ΑΕ καμάρα καμάρωμα, ΑΕ κόλπος κόλπωμα, ΑΕ σφα ρα σφαίρωμα, ΑΕ / ΝΕ αγκύλη αγκύλωμα, ΑΕ / ΝΕ ύαλος υάλωμα. Σε αυτήν την περίπτωση της παραγωγικής διαδικασίας προηγείται σημασιολογικός κανόνας μεταφοράς (βλ. Corbin [6,7]), ο οποίος εφαρμόζεται στο ουσιαστικό-βάση: η εικόνα που προκύπτει ως ορατό αποτέλεσμα της ασθένειας έχει παρόμοιες ιδιότητες που γίνονται αντιληπτές με τις αισθήσεις (όπως χρώμα, σχήμα κλπ.) με το αντικείμενο στο οποίο αναφέρεται η βάση. Λ.χ. το κονδύλωμα αφροδίσιο νόσημα που εμφανίζεται με τη μορφή σαρκώδους εκβλαστήσεως στα γεννητικά όργανα ή στον πρωκτό και οφείλεται σε ιό πήρε το όνομά του από τον κόνδυλο σαρκώδης διόγκωση μιας ρίζας ή ενός βλαστού (υπόγειου, αλλά καμιά φορά και υπέργειου), όπου το φυτό αποθησαυρίζει διάφορες ουσίες (πρβλ. τον κόνδυλο της πατάτας), επειδή η ασθένεια εκδηλώνεται με την εμφάνιση εκβλαστήσεων που μοιάζουν στο σχήμα με τους κονδύλους, Γ) Ασθένειες (εξίσου παραγωγική στην ΑΕ και τη ΝΕ): ΑΕ τέτανος τετάνωμα, ΑΕ / ΝΕ γάγγραινα γαγγραίνωμα, ΑΕ / ΝΕ έλκος έλκωμα, ΑΕ / ΝΕ εσχάρα εσχάρωμα, ΑΕ / ΝΕ καρκίνος καρκίνωμα, ΝΕ λέπρα λέπρωμα, ΝΕ σύφιλη συφίλωμα, ΝΕ φαλάκρα

10 10 φαλάκρωμα, ΝΕ φυμάτιο φυματίωμα. 14 Σε αυτήν την περίπτωση το -(ω)μα λειτουργεί σαν ταξικός σηματοδότης, δηλαδή σαν ένα προσφυματοειδές στοιχείο του μεταπαραγωγικού υποσυστατικού χωρίς σημασιολογική οδηγία που έχει ως στόχο να εντάξει την ονοματική βάση στη σημασιολογική κατηγορία των ασθενειών (βλ. Corbin [6,7]). Το -ωμα, ως λόγιο επίθημα στη ΝΕ, εφόσον πλάστηκε από επιστήμονες και χρησιμοποιείται κυρίως στο ειδικό λεξιλόγιο της ιατρικής, επιλέγει να προσαρτηθεί σε λόγιες βάσεις, 15 οι οποίες συνήθως είναι οι αρχαιοελληνικοί πρόγονοι νεοελληνικών λέξεων, λ.χ. οστέ-ωμα vs *κοκάλ-ωμα. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΓ: Αγγλική, ΑΕ: Αρχαία Ελληνική (με την ευρύτερη έννοια περιλαμβάνοντας όλες τις προγενέστερες περιόδους της ελληνικής, δηλαδή την κλασική, την ελληνιστική και τη μεσαιωνική περίοδο), AG: Ancient Greek, ΑΠ: Απολλώνιος (Citiensis) (1 ος αι. π.χ.), ΑΡ: Αρεταίος (2 ος αι. μ.χ.), ΓΑ: Γαλλική, ΓΛ: Γαληνός (2 ος αι. μ.χ.), ΔΠ: Διοσκουρίδης Πηδάνιος (1 ος αι. μ.χ.), ΕΡ: Εροτιανός (1 ος αι. μ.χ.), ΙΑ: Ιππιατρικά (9 ος αι. μ.χ.), ΙΠ: Ιπποκράτης (5 ος αι. π.χ.), ΙΩ: Ιωάννης (7 ος αι. μ.χ.), ΛΑ: Λατινική, ΝΕ: Νέα Ελληνική, ΟΡ: Ορειβάσιος (4 ος αι. μ.χ.), ΠΑ: Παλλάδιος (6 ος μ.χ.), ΡΕ: Ρούφος Εφέσιος (1 ος / 2 ος αι. μ.χ.), ΣΕ: Σορανός Εφέσιος (1 ος / 2 ος αι. μ.χ.), ΦΙ: Φιλούμενος (2 ος αι. μ.χ.), ΨΓ: Ψευδο-Γαληνός (μετά το 2 ο αι. μ.χ.), ΨΔ: Ψευδο-Διοσκουρίδης (μετά τον 1 ο αι. μ.χ.). ΣΥΜΒΟΛΑ ή δηλώνει μορφολογική πράξη παραγωγής > ή < δηλώνει ετυμολογική διαδικασία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α., Νεολογικός Δανεισμός της Νεοελληνικής. Θεσσαλονίκη , 1997α. Εισαγωγή στη Μορφολογία Παραγωγής. Υπό έκδοση , 1997β. «Διαδικασίες κατά τη δημιουργία των όρων». Πρακτικά του 1 ου Συνεδρίου της ΕΛΕΤΟ. Αθήνα. 14 Πρόκειται για ασθένεια του οφθαλμού και δε σχετίζεται με τη φυματίωση (βλ. Σταματάκο [18]) 15 Σύμφωνα με την Αναστασιάδη-Συμεωνίδη [2] οι λόγιες βάσεις και τα λόγια επιθήματα έλκονται μεταξύ τους, λ.χ. κοκαλ-ένιος vs οστέ-ινος.

11 , Αντίστροφο Λεξικό της Νέας Ελληνικής. Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη): Α.Π.Θ. 5. Aronoff, M., Word Formation in Generative Grammar. Cambridge: Cambridge University Press. 6. Corbin, D Morphologie derivationelle et structuration du lexique. Τυβίγγη: Max Niemeyer Verlag , «Introduction - La formation des mots: structures et interprétations». Lexique 10, Cottez, H., Dictionnaire des structures du vocabulaire savant. Paris: Robert. 9. Ευθυμίου, Α., «Σημασιολογικές παρατηρήσεις για τα Ν.Ε. προθήματα ξε-, εκ- και από-». Μελέτες για την ελληνική γλώσσα. Θεσσαλονίκη, Φλιάτουρας, Α., Μορφολογική ανάλυση των νεοελληνικών εδαφωνυμίων του νομού Αχαΐας. Αδημοσίευτη Διδακτορική Διατριβή. Πάτρα: Τμήμα Φιλολογίας , υπό έκδοση. «Η προσφυματική επανανάλυση στην ελληνική». Κείμενο που εκφωνήθηκε στο 16 ο Διεθνές Συμπόσιο Θεωρητικής και Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας. Θεσσαλονίκη: Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας. 12. Kretschmer P. & E. Locker, Räcklüfiges Wörterbuch der griechischen Sprache. Göttingen: Vandenhoeck und Ruprecht. 13. Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (ΛΚΝ), Θεσσαλονίκη: Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών Α.Π.Θ. 14. Liddell, H.G., R. Scott & H.S. Jones, A Greek-English Lexicon. Οξφόρδη: Clarendon Press. 15. Μπαμπινιώτης, Γ., [1998] Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. 16. Νέο ομιλούν interactive dictionary (Αγγλοελληνικό - Ελληνοαγγλικό), Θεσσαλονίκη: MLS Πληροφορική. 17. Oxford Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press. 18. Σταματάκος, Ι., Λεξικόν της Νέας Ελληνικής Γλώσσης. Αθήνα: Εκδόσεις Δημητράκου. 19. Thesaurus Linguae Latinae, Lipsiae: Teubneri. 20. The Shorter Oxford English Dictionary, [1944] Oxford: Clarendon Press. 21. Trésor de la Langue Française (TLF), Paris: Centre National de la Recherche Scientifique.

12 12 Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Καθ. Γλωσσολογίας Τμήμα Φιλολογίας Α.Π.Θ. Α. Φλιάτουρας Δρ. Γλωσσολογίας Τμήμα Φιλολογίας Παν. Πατρών

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

στη νέα ελληνική Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.grauth 9o Συνέδριο ΕΛΕΤΟ Αθήνα 7-9/11/2013

στη νέα ελληνική Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.grauth 9o Συνέδριο ΕΛΕΤΟ Αθήνα 7-9/11/2013 -ωμα: ένα προβληματικό τέρμα στη νέα ελληνική Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.grauth 9o Συνέδριο ΕΛΕΤΟ «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα 7-9/11/2013 Περιεχόμενα 0. Εισαγωγή 1. Βιβλιογραφική

Διαβάστε περισσότερα

-ωμα -oma : a problematic ending in Modern Greek

-ωμα -oma : a problematic ending in Modern Greek ΕΛΕΤΟ 9ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 7-9 Νοεμβρίου 2013 2 -ωμα: ένα προβληματικό τέρμα στη νέα ελληνική 1 Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το τέρμα -ωμα είναι αμφίσημο, αφού μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ.Ξ.Γ.Μ.Δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : Μ. ΤΣΙΓΚΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. Γενικά για την εργασία: Η εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Sophia Zerdeli ABSTRACT

Σοφία Ζερδελή ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Sophia Zerdeli ABSTRACT Επιστημονική θεώρηση της λεξικογραφικής και λεξικολογικής ορολογίας σε μονόγλωσσα ελληνικά και ξένα λεξικά και εγχειρίδια γλωσσολογικών όρων: Η συμβολή της αρχαίας ελληνικής και λατινικής στη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/)

Θησαυρού της Ελληνικής Γλώσσας του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (http://hnc.ilsp.gr/) Παραγωγικά επιθήματα: ουσιαστικά παράγωγα από ρήματα Περιεχόμενα 1 η Φάση: Συγκέντρωση σχετικών λημμάτων Εναλλακτική διαδικασία για την υλοποίηση της 1 η φάσης 2 η Φάση: Κυρίως διερευνητική εργασία. Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Επιμορφωτικό σεμινάριο. Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό σεμινάριο Διδάσκοντας σε πολύγλωσση τάξη: Θεωρητικές προσεγγίσεις και πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

Ο µορφολογικός τεµαχισµός ως στρατηγική διδασκαλίας του λεξιλογίου της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας 1

Ο µορφολογικός τεµαχισµός ως στρατηγική διδασκαλίας του λεξιλογίου της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας 1 Ο µορφολογικός τεµαχισµός ως στρατηγική διδασκαλίας του λεξιλογίου της ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας 1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Abstract The paper reports on morphological segmentation

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Η φυσιολογική εγκυμοσύνη στον άνθρωπο διαρκεί 40 εβδομάδες ή 280 ημέρες. Η 1 η ημέρα της κύησης είναι η 1 η ημέρα της τελευταίας εμμήνου ρύσεως (όταν ακόμη δεν έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ;

ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; ΜΗΠΩΣ ΕΧΩ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΤΑΛΑΒΩ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με την ευγενική χορηγία της Roche

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ενότητα 2: Η ανάπτυξη του αγέννητου ανθρώπου Μιλτιάδης Βάντσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Πλαστική Χειρουργική

Πλαστική Χειρουργική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Πλαστική Χειρουργική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc25 Μιχαήλου

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ Συντονιστής: Α. Φλιάτουρας ( ρ. Γλωσσολογίας, 407/80 Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας.Π.Θ. και στο Τμήμα Μεσογειακών

Διαβάστε περισσότερα

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά

Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά Θοδωρής Μπεχλιβάνης Αναστασία Συμεωνίδου Κατερίνα Παπά έχει σχήμα πεπλατυσμένης σφαίρας Η διάμετρος, στον ενήλικα, είναι περίπου 2,5 cm Αποτελείται από τρεις χιτώνες, το σκληρό, το χοριοειδή και τον αμφιβληστροειδή.

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΡ ΙA ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 1 Η φυσιολογική καρδιά είναι µία πολύ δυνατή αντλία φτιαγµένη από µυϊκό ιστό, που λειτουργεί εντατικά και συνεχώς. Έχει περίπου τις διαστάσεις µιας ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΕΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΑΣΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ Α/ΑΝ- 1 Ζωή Γαβριηλίδου Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης zoegab@otenet.gr

ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΕΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΑΣΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ Α/ΑΝ- 1 Ζωή Γαβριηλίδου Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης zoegab@otenet.gr ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΕΡΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΑΣΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ Α/ΑΝ- 1 Ζωή Γαβριηλίδου Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης zoegab@otenet.gr Abstract In this paper we claim that the modern Greek privative morpheme α- and its

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος) στην ΚΝΕ

Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος) στην ΚΝΕ K. Fragkopoulou, F. Kalamida, T. Kardamas, K. Kordouli, M. Marinis, Ch. Panagiotou & N. Vassalou (eds.). Theoretical and Applied Linguistics, 3 (2015) Παραγωγή επιθέτων: τα επιθήματα ικ(ος) και ιν(ος)

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

3 Το επίθημα -άσ(η) στη βιο-χημεία. Suffix -άσ(η) in Biochemistry. Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Ασημάκης Φλιάτουρας

3 Το επίθημα -άσ(η) στη βιο-χημεία. Suffix -άσ(η) in Biochemistry. Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Ασημάκης Φλιάτουρας 3 Το επίθημα -άσ(η) στη βιο-χημεία Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Ασημάκης Φλιάτουρας ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 Περιγράφεται το επιστημονικό επίθημα -άση που χρησιμεύει στην ορολογία της βιοχημείας στο να κατασκευάζει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

1. Πετρ(ο)- και λιθ(ο)- ως στοιχεία της ελληνικής ορολογίας. Les formants de la terminologie grecque petro- et litho- Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη

1. Πετρ(ο)- και λιθ(ο)- ως στοιχεία της ελληνικής ορολογίας. Les formants de la terminologie grecque petro- et litho- Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 1 1. Πετρ(ο)- και λιθ(ο)- ως στοιχεία της ελληνικής ορολογίας Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα πέτρα και λίθος διατρέχουν την ιστορία της ελληνικής, ωστόσο οι σχέσεις τους δεν παρέμειναν αναλλοίωτες.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

3. Αιγοπροβατοειδή (Αρνί Γάλακτος ή Κατσίκι), Νωπό, Α ποιότητας, Εγχώριο, βάρους 8 έως 12 κιλών το καθένα.

3. Αιγοπροβατοειδή (Αρνί Γάλακτος ή Κατσίκι), Νωπό, Α ποιότητας, Εγχώριο, βάρους 8 έως 12 κιλών το καθένα. ΟΜΑΔΑ 7η ΝΩΠΑ ΚΡΕΑΤΑ ΕΙΔΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΡΝΙΣΙΟ ΚΡΕΑΣ ΝΩΠΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΝΩΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΒΟΕΙΟ ΝΩΠΟ ΜΠΡΙΖΟΛΑ ΝΩΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΧΟΙΡΙΝΟ ΜΠΟΥΤΙ ΝΩΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΚΟΤΟΠΟΥΛΟ ΝΩΠΟ ΓΑΛΟΠΟΥΛΕΣ ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΕΣ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ Απλή Ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Βρεγµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014

ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 ρ Έλενα Κουλλαπή 2014 Αγγείωση του έρµατο Αρτηρίε Φλέβε Τριχοειδή Λεµφαγγεία Χρησιµεύουν για : Θερµορρύθµιση και Θρέψη του δέρµατο. Το δέρµα αιµατώνεται πολύ καλά από τα αγγεία του υποδέρµατο, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα.

Η ενότητα: «Μη ρηματικώς εξαρτώμενοι ή λεξιλογικοί δείκτες» (20.3 κ.ε.) αναφέρεται τόσο σε μορφολογικά όσο και συντακτικά φαινόμενα. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διατριβή έχει ως στόχο τη μελέτη ορισμένων δεικτών (γλωσσολογικών χαρακτηριστικών με κανονική κοινωνική κατανομή) της σημερινής κυπριακής διαλέκτου, όπως χρησιμοποιούνται από μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Γκότζι Μπέρι (Goji Berry): Ιστορία

Γκότζι Μπέρι (Goji Berry): Ιστορία : Ιστορία Τα Ιμαλάια εκτός από τις ομορφιές των επιβλητικών ορεινών όγκων του Θιβέτ παράγουν πολύ σημαντικά φρούτα για την υγεία του ανθρώπου. Ένα από αυτά είναι το φρούτο το οποίο σε μετάφραση λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Τοποθέτησης και Χρήσης του Νάρθηκα Απαγωγής του Ώμου μετά από Αρθροσκοπική Θεραπεία Ρήξεων του Τενοντίου Πετάλου

Οδηγίες Τοποθέτησης και Χρήσης του Νάρθηκα Απαγωγής του Ώμου μετά από Αρθροσκοπική Θεραπεία Ρήξεων του Τενοντίου Πετάλου Οδηγίες Τοποθέτησης και Χρήσης του Νάρθηκα Απαγωγής του Ώμου μετά από Αρθροσκοπική Θεραπεία Ρήξεων του Τενοντίου Πετάλου Ο λειτουργικός νάρθηκας απαγωγής του Ώμου αποτελείται από 5 τμήματα (#1-5): το μαξιλάρι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

P =F/A στερεών δύναμη ανά μονάδα επιφάνειας

P =F/A στερεών δύναμη ανά μονάδα επιφάνειας ΠΙΕΣΗ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΠΙΕΣΗ ΣΤΟ ΣΩΜΑ Ως πίεση (Ρ) ορίζεται το φυσικό μέγεθος που δίνεται από το λόγο της δύναμης που ασκείται σε ένα αέριο ή υγρό ανά μονάδα επιφανείας ( P =F/A). Στο σύστημα SI η μονάδα της πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Δανακτσή, Α. Ευαγγελίου, Ο. Μουρογιάννη, Α. Τζοτζαδίνη

Κ. Δανακτσή, Α. Ευαγγελίου, Ο. Μουρογιάννη, Α. Τζοτζαδίνη 9 Ο Συνέδριο ΕΛΕΤΟ «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» Κ. Δανακτσή, Α. Ευαγγελίου, Ο. Μουρογιάννη, Α. Τζοτζαδίνη ζ Μελέτη της ορολογίας της Πληροφορικής και συγκεκριμένα στο πεδίο των ευρέως διαδεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

1.7 ΓΛΩΣΣIKOΣ ANEIΣMOΣ Γιώργος Παπαναστασίου. Eισαγωγικά

1.7 ΓΛΩΣΣIKOΣ ANEIΣMOΣ Γιώργος Παπαναστασίου. Eισαγωγικά 1.7 ΓΛΩΣΣIKOΣ ANEIΣMOΣ Γιώργος Παπαναστασίου Eισαγωγικά Tο λεξιλόγιο µιας γλώσσας είναι η περιοχή όπου το φαινόµενο του δανεισµού είναι ιδιαίτερα εµφανές και πιο άµεσα παρατηρήσιµο. Στον λεξιλογικό δανεισµό,

Διαβάστε περισσότερα

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο

Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Mία πρόταση για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών από το πρωτότυπο Θέμα: Επεξεργασία λεξιλογίου με τη βοήθεια ηλεκτρονικών λεξικών Εισαγωγή: η επεξεργασία του λεξιλογίου των ενοτήτων στο μάθημα της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων

Απελευθερώνει ορμόνες, που αυξάνουν την πίεση του αίματος στους νεφρούς και επηρεάζουν την παραγωγή ερυθροκυττάρων ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ουροποιητικό σύστημα (εικ.6.2), αποτελείται από τους νεφρούς, τους ουρητήρες, την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Στους νεφρούς μικρά μόρια απομακρύνονται από το αίμα. Πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ

Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου Αλεξάδρα Κολοβού Παιδικές Ιώσεις-Συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ M. Sion

ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ M. Sion ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ Λοβοί του πνεύμονα ΠΡΟΣΘΙΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΑΚΡΟΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ Σχήμα ακρόασης των πνευμόνων Με την ακρόαση του αναπνευστικού συστήματος εξετάζονται: 1. Το φυσιολογικό αναπνευστικό

Διαβάστε περισσότερα