Γιατί η νέα γενιά Αλβανών μεταναστών στην Ελλάδα χάνει στη γλώσσα της; Νίκος Γογωνάς

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γιατί η νέα γενιά Αλβανών μεταναστών στην Ελλάδα χάνει στη γλώσσα της; Νίκος Γογωνάς"

Transcript

1 Γιατί η νέα γενιά Αλβανών μεταναστών στην Ελλάδα χάνει στη γλώσσα της; Νίκος Γογωνάς Από τις αρχές της δεκαετίας του 90 και μετά, ένας μεγάλος αριθμός Αλβανών μεταναστών ήρθε στην Ελλάδα κυρίως εξαιτίας της πτώσης του σοσιαλιστικού καθεστώτος στην Αλβανία. Σήμερα υπάρχουν περίπου Αλβανοί μετανάστες στην Ελλάδα (Barjaba και King, 2005) από τους οποίους περίπου οι μισοί έχουν νομιμοποιηθεί. Ο αριθμός των μαθητών aλβανικής καταγωγής που φοιτά στην ελληνική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι εντυπωσιακός. Οι Αλβανοί μαθητές αποτελούν το υψηλότερο ποσοστό αλλοδαπών μαθητών/τριών στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Ενώ το 1995 ο αριθμός των Αλβανών μαθητών/τριών ήταν (επί συνόλου αλλοδαπών μαθητών, Δαμανάκης, 1997), το 2003 ο αριθμός τους είχε φτάσει στους μαθητές (επί συνόλου αλλοδαπών μαθητών, IΠΟΔΕ 2004). Οσον αφορά στην κατανομή των Αλβανών μαθητών στη χώρα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές η πλειονότητα ζει στην Αττική (50,3%) και στη Θεσσαλονίκη (10,7%). Πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη στην Ελλάδα σχετικά με τις γλωσσικές πρακτικές Αλβανών μαθητών φανερώνει ότι χαρακτηρίζονται από χαμηλή γλωσσική ικανότητα στα αλβανικά και περιορισμένη χρήση αυτής της γλώσσας (Gogonas 2009). Για παράδειγμα, τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου αυτοαξιολόγησης στα αλβανικά και στα ελληνικά που δόθηκε σε 70 Αλβανούς μαθητές δηλώνουν μία γενική κυριαρχία των ελληνικών έναντι των αλβανικών. Επιπλέον, η πιο σημαντική διαφορά στις δεξιότητες των Αλβανών μαθητών στις δύο γλώσσες αφορά στον γραμματισμό. Έτσι, ενώ σχεδόν όλοι οι μαθητές (99%) αναφέρουν ότι έχουν αρκετά ή πολύ καλή αναγνωστική ικανότητα στα ελληνικά, μόνο οι μισοί αναφέρουν αντίστοιχη ικανότητα στα αλβανικά. Η διαφορά είναι μεγαλύτερη στη δεξιότητα της παραγωγής γραπτού λόγου: 98,5% αναφέρουν ότι γράφουν στα ελληνικά αρκετά ή πολύ καλά, ενώ μόνο 32,8% μπορούν να κάνουν το ίδιο στα αλβανικά. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις, ακόμα και όταν οι Αλβανοί μαθητές έχουν γνώση της εθνοτικής τους γλώσσας, προσπαθούν να υποτιμήσουν τη γνώση αυτή και δηλώνουν ότι γνωρίζουν αλβανικά ελάχιστα ή καθόλου. Το παρακάτω απόσπασμα από μία συνέντευξη με μία Αλβανίδα μητέρα αποτυπώνει την τάση ορισμένων παιδιών να αποστασιοποιούνται από την αλβανική γλώσσα: Όταν η μικρή μου κόρη πήγαινε στον παιδικό σταθμό, μια μέρα ήρθε στο σπίτι πολύ στενοχωρημένη. Σε κάποια στιγμή η μεγάλη μου κόρη της μίλησε στα αλβανικά. Τότε η μικρή θύμωσε πολύ και της έβαλε τις φωνές λέγοντας: Μη μου μιλάς αλβανικά. Δεν Aυτό το άρθρο αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου που πρόκειται να δημοσιευθεί στο περιοδικό Perpjekja. Ο Νίκος Γογωνάς είναι διδάκτορας γλωσσολογίας από το Παν/μιο του Sussex και ασχολείται με θέματα διγλωσσίας και διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Δίδαξε αρκετά χρόνια σε Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο. Επίσης, έχει διδάξει Διαπολιτισμική Εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Διγλωσσία και Εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

2 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- καταλαβαίνω αλβανικά! Δεν μπορείς να το καταλάβεις αυτό; Το κορίτσι ντρεπόταν για τη γλώσσα της γιατί είχε νιώσει ρατσιστική ατμόσφαιρα στο σχολείο (Σονίλα, 40) Το κύρος των Αλβανών μεταναστών/τριών στην Ελλάδα Πολλοί ερευνητές της γλωσσικής διατήρησης και της γλωσσικής μεταστροφής υποστηρίζουν ότι το κοινωνικοοικονομικό κύρος μίας ομάδας παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της γλώσσας. Οι Αλβανοί αποτελούν την πολυπληθέστερη μεταναστευτική ομάδα στην Ελλάδα, γεγονός που έχει συμβάλει στις αρνητικές στάσεις της ευρύτερης κοινωνίας απέναντί τους. Η ελληνική αντίδραση στη μετανάστευση περισσότερων από μισό εκατομμύριο Αλβανών από το 1990 έχει κατασκευαστεί σε μεγάλο βαθμό από τα ΜΜΕ. Αυτά έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση αρνητικών εικόνων για την Αλβανία και τους Αλβανούς. Αν και στην αρχή έτυχαν καλής υποδοχής, πολύ γρήγορα δημιουργήθηκε μία σειρά αρνητικών στερεοτύπων για τους Αλβανούς μετανάστες στην Ελλάδα. Οι παράγοντες που φαίνεται να επηρεάζουν και να διαμορφώνουν αυτή τη δαιμονοποίηση των Αλβανών έχουν να κάνουν με τη μαζική τους παρουσία στην Ελλάδα (που φαντάζει ακόμα μεγαλύτερη λόγω της έλλειψης άλλων αντιστοίχως πολυπληθών εθνοτικών ομάδων), και με την ανταγωνιστική ιστορία των ελληνο-αλβανικών σχέσεων κατά τη διάρκεια και ύστερα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Kapllani & Mai (2005) προσθέτουν άλλη μία διάσταση: τρία επικαλυπτόμενα μοτίβα προβάλλουν μέσα από τον τρόπο που τα ελληνικά ΜΜΕ έχουν παρουσιάσει τους Αλβανούς μετανάστες: (α) εγκληματίες από τη φύση τους, (β) καταδικασμένοι από τη μοίρα τους να είναι φτωχοί και καθυστερημένοι και (γ) κατακτητές και εχθροί λόγω της εθνικότητας και της θρησκείας τους. Σύμφωνα με τους ίδιους συγγραφείς, οι Αλβανοί αντιμετωπίστηκαν ως οι άλλοι γιατί θύμισαν στους Έλληνες το όχι και τόσο μακρινό δικό τους παρελθόν φτώχειας, αυταρχικών καθεστώτων και ξενιτιάς. Η ελληνική αντίδραση απέναντι στην αλβανική μετανάστευση όμως έγινε ακόμα πιο σύνθετη λόγω της παρουσίας, ανάμεσα στους μετανάστες, μεγάλου αριθμού εθνοτικά Ελλήνων της Αλβανίας οι οποίοι όμως τυγχάνουν καλύτερης μεταχείρισης από τους άλλους, τους πραγματικούς Αλβανούς τόσο όσον αφορά τα δικαιώματά τους στην Ελλάδα (τους δόθηκε αυτόματα βίζα και άδεια εργασίας) όσο και αναφορικά με τις στάσεις του ελληνικού πληθυσμού απέναντί τους. Η τυπική εικόνα για τους Αλβανούς στην Ελλάδα είναι ότι πρόκειται για ανθρώπους πονηρούς, πρωτόγονους, χωρίς εμπιστοσύνη, επικίνδυνους και εγκληματίες (Lazaridis & Wickens, 1999: 648). Η αλβανική εγκληματικότητα έχει παίξει από τα ελληνικά ΜΜΕ σε τέτοιο βαθμό ώστε να επηρεάσει καθοριστικά την κοινή γνώμη. Οι παραπάνω στερεοτυπικές ταυτίσεις οδήγησαν πολλούς Αλβανούς μετανάστες να καταφύγουν σε ορισμένες στρατηγικές που θα τους βοηθούσαν από τη μία να αποφύγουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και από την άλλη να οικοδομήσουν σχέσεις εμπιστοσύνης με την κοινωνία υποδοχής (Mai & Schwandner-Sievers, 2003). Οι βαφτίσεις και οι αλλαγές των ονομάτων είναι δύο παραδείγματα τέτοιων στρατηγικών (Hart, 1999, Hatziprokopiou, 2003). Οι πρακτικές της αλλαγής του ονόματος και της απόκρυψης της θρησκευτικής ταυτότητας, εκτός από στρατηγικές επιβίωσης για τους Αλβανούς στην Ελλάδα, κάνουν πιο δύσκολη τη διάκριση ανάμεσα στην αλβανική και στην ελληνι- Όλα τα ονόματα των Αλβανών γονέων είναι ψευδή.

3 κή ταυτότητα (Pratsinakis, 2005). Παραδείγματος χάριν, ένας Αλβανός με ορθόδοξο όνομα που μιλάει καλά ελληνικά μπορεί να περάσει ως εθνοτικά έλληνας (ομογενής) ούτως ώστε να τύχει της προνομιακής μεταχείρισης που έχουν και οι ομογενείς εξ Αλβανίας στην Ελλάδα. Σε αυτό το μέρος του άρθρου παρουσιάστηκε το κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο που έχει καθορίσει τις γλωσσικές πρακτικές των Αλβανών μεταναστών στην Ελλάδα καθώς και τις στάσεις τους απέναντι στη χρήση και στη διατήρηση της εθνοτικής γλώσσας. Αυτό το θέμα αναλύεται περαιτέρω παρακάτω. Στάσεις και πρωτοβουλίες Αλβανών γονέων απέναντι στη διατήρηση της γλώσσας Από τις συνεντεύξεις μου με Αλβανούς γονείς προκύπτει ότι έχουν θετικές στάσεις απέναντι στη διατήρηση της αλβανικής γλώσσας από τα παιδιά τους. Η πλειονότητα των Αλβανών γονέων επικαλείται ως βασικό λόγο διατήρησης την εκπαιδευτική αξία της γλώσσας. Ορισμένοι γονείς επιθυμούν τη διατήρηση για λόγους επαναπατρισμού ενώ μία μικρότερη ομάδα αναφέρει λόγους εθνικής ταυτότητας. Τα παρακάτω αποσπάσματα είναι χαρακτηριστικά: Τα παιδιά μου θα πρέπει να ξέρουν αλβανικά γιατί όσο περισσότερες γλώσσες ξέρει κάποιος, τόσο το καλύτερο. Τα αλβανικά είναι μία γλώσσα παραπάνω (Γιάννης, 47) Ο λόγος για τον οποίο θέλουμε τα παιδιά μας να ξέρουν αλβανικά είναι πρακτικός. Κάποια στιγμή ονειρευόμαστε να επιστρέψουμε στην πατρίδα μας (Γκαζμέντ, 43). Ο λόγος για τον οποίο θέλω τα παιδιά μου να ξέρουν αλβανικά δεν έχει να κάνει με την επιστροφή τους στην Αλβανία κάποτε. Απλώς θα πρέπει να ξέρουν τη μητρική τους γλώσσα. Δεν θέλουμε να ξεχάσουν τη μητρική μας γλώσσα, τις ρίζες μας. Έχω μάθει τα παιδιά μου να είναι περήφανα για την καταγωγή τους και να μην ντρέπονται που είναι Αλβανοί (Mιράντα, 38). Ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, παρά τις θετικές στάσεις που εκφράζουν απέναντι στη διατήρηση των αλβανικών, οι γονείς δεν παίρνουν επαρκή μέτρα έτσι ώστε να συμβάλουν σε αυτήν. Πρωτοβουλίες αλβανικών οικογενειών στην Αθήνα για τη διατήρηση της εθνοτικής γλώσσας Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από 70 Αλβανούς μαθητές/τριες δείχνουν ότι μόνο στο 30% των οικογενειών οι γονείς επικοινωνούν με τα παιδιά περισσότερο ή μόνο στα αλβανικά. Παρακάτω ερευνούμε μερικούς από τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό. Σαφώς, ένας από αυτούς τους λόγους σχετίζεται με την ικανότητα των Αλβανών γονέων στην ελληνική γλώσσα. Οι Αλβανοί μετανάστες στην Ελλάδα φημίζονται για την ταχύτητα με την οποία μαθαίνουν τα ελληνικά, κυρίως για να πετύχουν γρήγορη κοινωνικο-οικονομική ένταξη στην ελληνική κοινωνία. Πέρα από την ανάγκη τους να μιλούν καλά ελληνικά ούτως ώστε να περνάνε απαρατήρητοι και έτσι να αποφύγουν τις διακρίσεις, ένας επιπλέον λόγος είναι η επιθυμία τους να δημιουργήσουν κοινωνικούς δεσμούς με τον ντόπιο πληθυσμό. Μερικά παραδείγματα τέτοιων δεσμών μεταξύ Αλβανών μεταναστών και Ελλήνων εργοδοτών βρίσκονται στα ακόλουθα αποσπάσματα συνεντεύξεων με γονείς: 0

4 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- Η γυναίκα μου καθάριζε στο σπίτι αυτής της γυναίκας η οποία μας βάφτισε και έγινε και κουμπάρα στο γάμο μας (Ιλίρ, 45). Δούλευα στο σπίτι αυτών των ηλικιωμένων και τους φρόντιζα. Στο τέλος με κάνανε κληρονόμο τους. Κληρονόμησα αυτό το σπίτι που ζω τώρα με την οικογένειά μου. Δεν είχανε παιδιά. Είχανε συγγενείς κλπ, αλλά εγώ έκανα τα πάντα για να τους βοηθήσω. Ήμουνα στο νοσοκομείο συνέχεια, κανόνισα την κηδεία, κλπ κλπ (Eράντα, 40). Ίσως λοιπόν δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι όλες οι Αλβανίδες μητέρες που πήραν μέρος στην έρευνα μιλούσαν ελληνικά σχεδόν σαν φυσικές ομιλήτριες της γλώσσας. Επιπλέον, από τις συνεντεύξεις προκύπτει ότι η αυξανόμενη γνώση των ελληνικών από τη μεριά των γονέων τούς κάνει σταδιακά να αντικαθιστούν την εθνοτική γλώσσα με τα ελληνικά, ακόμα και στο σπίτι: Στην αρχή μιλούσαμε μόνο στα αλβανικά μεταξύ μας. Τώρα όμως μιλάμε και αλβανικά και ελληνικά. Μπορεί να αρχίσουμε μια φράση στα αλβανικά και να την τελειώσουμε στα ελληνικά. Είναι αλλά μάλλον πιο πολύ ελληνικά (Ιλίρ, 45). Στο σπίτι, τα πρώτα 7-8 χρόνια μιλούσαμε σχεδόν μόνο αλβανικά γιατί ούτε η γυναίκα μου ούτε εγώ ξέραμε ελληνικά. Με τον καιρό όμως αρχίσαμε να μιλάμε ελληνικά περισσότερο. Μερικές φορές κάνω μεγάλη προσπάθεια να βρω μία αλβανική λέξη (Σαιμίρ, 39). Αυτό το μοντέλο γλωσσικής χρήσης ακολουθείται και όταν βρίσκονται στην χώρα προέλευσης: Ακόμα και στην Αλβανία όταν είμαστε, μιλάω ελληνικά. Χρησιμοποιώ ελληνικές λέξεις γιατί δεν μου έρχονται οι αλβανικές (Ίρμα, 40). Μερικοί γονείς ισχυρίζονται ότι χρησιμοποιούσαν ελληνικά με τα παιδιά τους όταν ήταν μικρά για να τα προετοιμάσουν για το σχολείο αλλά και για να βελτιώσουν οι ίδιοι τα ελληνικά τους. Ένας άλλος λόγος για τον οποίο πολλοί μιλούσαν ελληνικά στα παιδιά τους ήταν επειδή έτσι τους είχαν συμβουλεύσει οι Έλληνες εκπαιδευτικοί Μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα: Πριν πάει η κόρη μου σχολείο της μιλούσα αλβανικά γιατί δεν ήξερα καθόλου ελληνικά τότε. Όταν πήγε στο νηπιαγωγείο τής μιλούσα και τις δύο γλώσσες. Το έκανα για να μάθω κι εγώ καλύτερα τα ελληνικά. Ακόμα βοηθάω τα παιδιά μου με τα μαθήματα του σχολείου γιατί με βοηθάει να βελτιώνομαι κι εγώ στα ελληνικά (Μιράντα, 38). Όταν γεννήθηκε ο γιος μου του μιλούσα μόνο αλβανικά μέχρι να πάει νηπιαγωγείο. Από τότε, άρχισα να του μιλάω ελληνικά για να μην αισθάνεται άσχημα στο σχολείο. Μετά το συνήθισα και έτσι του μιλάω ελληνικά μέχρι σήμερα (Ίρμα, 40). Όταν πήγα κάποτε στο σχολείο της κόρης μου, η καθηγήτρια των ελληνικών με ρώτησε τι γλώσσα μιλάω μαζί της στο σπίτι. Αλβανικά της λέω. Και η καθηγήτρια μου λέει: Αυτό είναι μεγάλο λάθος γιατί το παιδί μπερδεύεται και εμποδίζεται η πρόοδός της στο σχολείο. Να της μιλάς μόνο ελληνικά στο σπίτι (Γιονίντα, 55). Μερικοί γονείς ωστόσο, εκ των υστέρων, πιστεύουν ότι έκαναν λάθος που μιλούσαν ελληνικά στα παιδιά τους. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι αναγνωρίζουν πως αυτή η πρακτική υιοθετήθηκε από πολλούς γονείς στην αλβανική κοινότητα: Δυστυχώς, αυτό γίνεται χωρίς να το καταλαβαίνεις. Καμιά φορά πιάνω τον εαυτό μου να μιλάει ελληνικά στο γιο μου και αισθάνομαι άσχημα, αλλά δεν το κάνω συνειδητά. Να φανταστείς, θεωρώ ανόητους άλλους Αλβανούς που μιλάνε ελληνικά στα παιδιά τους

5 αλλά δυστυχώς είμαι κι εγώ ένας απ αυτούς (Ιλίρ, 45). Εκτός από τη χρήση της εθνοτικής γλώσσας στο σπίτι, οι γονείς μπορούν να κάνουν πολύ περισσότερα για να μεταδώσουν τη γλώσσα στην επόμενη γενιά, π.χ. μέσω έντυπου υλικού, τραγουδιών και βίντεο στην εθνοτική γλώσσα, ή μέσω επισκέψεων στη χώρα προέλευσης. Η πλειονότητα των γονέων αναφέρει ότι δεν έχουν έντυπο υλικό στα αλβανικά στο σπίτι, εκτός από αλβανικές εφημερίδες που αγοράζουν στην Ελλάδα. Αναφέρουν επίσης ότι πιο πολύ οι παππούδες και οι γιαγιάδες φέρνουν στα παιδιά βιβλία στην αλβανική γλώσσα. Επιπλέον, οι περισσότεροι γονείς είπαν ότι παρακολουθούν αλβανική τηλεόραση μέσω δορυφόρου στο σπίτι τους αλλά εξέφρασαν την απογοήτευσή τους από το γεγονός ότι τα παιδιά δεν ενδιαφέρονται καθόλου για τα αλβανικά προγράμματα: Καμιά φορά, όταν βλέπουμε μία αλβανική ταινία λέω στα κορίτσια να έρθουν να δουν κι αυτά αλλά ποτέ δεν έρχονται (Γιονίντα, 55). Στο σπίτι σπάνια να δουν αλβανικές ταινίες. Τους αγόρασα μια παιδική ταινία κάποτε και δεν τους άρεσε καθόλου. Ρώτησα τις κόρες μου μήπως ήθελαν μία αφίσα της τραγουδίστριας που θα εκπροσωπήσει την Αλβανία στη Eurovision αλλά δεν την ήθελαν και την έδωσα στα ανήψια μου. Προσπάθησα να τις κάνω να μάθουν τα λόγια του τραγουδιού αλλά δεν ήθελαν. Γενικά δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον (Λεντίνα, 40). Οι επισκέψεις στη χώρα καταγωγής, ιδιαίτερα όταν διαρκούν πολύ, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της γλώσσας. Η γεωγραφική εγγύτητα μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας φαίνεται να βοηθάει από αυτή την άποψη: οι περισσότερες οικογένειες ταξιδεύουν στην Αλβανία οδικώς. Μερικοί Αλβανοί μαθητές, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι όποτε βρίσκονται στην Αλβανία μιλούν καλύτερα αλβανικά και θυμούνται περισσότερες λέξεις. Ωστόσο, οι μετανάστες δεν μπορούν να επισκεφθούν την χώρα καταγωγής όποτε το επιθυμούν: χρειάζεται να είναι εφοδιασμένοι με μία ειδική ταξιδιωτική βίζα η έκδοση της οποίας συχνά διαρκεί αρκετούς μήνες. Γι αυτό, η ελληνική πολιτεία τους δίνει ειδική άδεια κάθε Χριστούγεννα, Πάσχα και καλοκαίρι για να μπορέσουν να μετακινηθούν από την Ελλάδα. Όπως είναι φυσικό, τις περιόδους αργίας που ταξιδεύουν όλοι οι μετανάστες σχηματίζονται ουρές πολλών χιλιομέτρων στα ελληνοαλβανικά σύνορα. Ένας επιπλέον παράγοντας που εντείνει τις καθυστερήσεις είναι ο εξονυχιστικός έλεγχος των εγγράφων τους από τις ελληνικές αρχές (ο οποίος -σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες- συχνά γίνεται με ρατσιστικό τρόπο). Όπως φαίνεται λοιπόν, η επίσκεψη στη χώρα καταγωγής δεν είναι απλή υπόθεση. Το παρακάτω απόσπασμα μας δίνει μία εικόνα της κατάστασης: Πρέπει να περιμένουμε στην ουρά ακόμα και τρεις μέρες στα σύνορα, όποτε πάμε στην Αλβανία για διακοπές. Μια φορά περίμενα τρεις μέρες και ευτυχώς που δεν είχα το παιδί μαζί μου. Μια άλλη φορά, με τον άντρα μου και το παιδί μου περιμέναμε 14 ώρες. Ούτε τουαλέτες, ούτε τίποτα. Και το χειρότερο είναι ότι δεν αλλάζει η κατάσταση. Προτιμώ να κάνω τη διπλή απόσταση και να πηγαίνω από την Κακαβιά γιατί από κει ο έλεγχος γίνεται καλύτερα. Από το άλλο σημείο, την Κρυσταλλοπηγή, είναι απαίσια. Πάντα τρέμω. Δεν ξέρω τι θα μου κάνουνε. Θα μου σκίσουνε την άδεια παραμονής; Αισθάνομαι σα να έχω σκοτώσει όλον το κόσμο. Είναι η δουλειά τους να κάνουν αυτό τον έλεγχο αλλά εγώ φοβάμαι (Ντονίκα, 38).

6 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- Η πλειονότητα των Αλβανών γονέων θα ήθελαν να προσφέρεται η εθνοτική τους γλώσσα στο ελληνικό σχολείο. Ωστόσο, ορισμένοι Αλβανοί γονείς, έχοντας συνείδηση του στιγματισμένου κύρους που αποδίδεται στους Αλβανούς στην Ελλάδα, εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τις αντιδράσεις από τη μεριά των Ελλήνων γονέων και μαθητών σε περίπτωση που διδαχθούν τα αλβανικά στο σχολείο. Στο ακόλουθο απόσπασμα ένας Αλβανός πατέρας θα ήθελε να διδάσκονται τα αλβανικά στο σχολείο των παιδιών του αλλά χωρίς αυτό να γίνει ευρέως γνωστό: Ναι, θα ήθελα να διδάσκονταν τα αλβανικά στο σχολείο αλλά μόνο αν αυτό δεν γινόταν γνωστό σε όλους έτσι ώστε να αποφύγουμε τις αντιδράσεις από τους Έλληνες. Γιατί αν δουν αυτές τις αντιδράσεις τα παιδιά μας τότε δεν πρόκειται να παρακολουθήσουν αλβανικά μαθήματα όσο και να θέλουμε εμείς οι γονείς (Σaιμίρ, 39). Το παραπάνω απόσπασμα δείχνει μία τάση αφομοίωσης : για τον συγκεκριμένο γονέα, η συμμόρφωση με τις επιθυμίες των Ελλήνων γονέων συνεπάγεται ένταξη στην ελληνική κοινωνία εις βάρος της διατήρησης της αλβανικής γλώσσας και ταυτότητας. Από την άλλη μεριά, ο παραπάνω Αλβανός γονέας τελικά επιβεβαιώθηκε από τα γεγονότα, δεδομένων των ισχυρών αντιδράσεων που προήλθαν από στελέχη του Υπουργείου Παιδείας όταν έγινε ευρέως γνωστό το γεγονός ότι η αλβανική (και η αραβική) γλώσσα διδασκόταν σε δημοτικό σχολείο της Αθήνας. [Συνεχίζεται στο επόμενο τεύχος του περιοδικού Πολύδρομο] ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Barjaba, K. and R. King (2005) Introducing and theorising Albanian migration. In R.King, N. Mai, and S. Schwandner-Sievers (eds) The New Albanian Migration. Brighton: Sussex Academic Press, Δαμανάκης, M. (1997) Η εκπαίδευση των αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών στην Ελλάδα. Αθήνα, Gutenberg Gogonas, N (2009) Language Shift in Second Generation Albanian Immigrants in Greece, Journal of Multilingual and Multicultural Development 30 (2), Hart, L. (1999) Culture, civilization and demarcation at the northwest borders of Greece. American Ethnologist 26 (1), Hatziprokopiou, P (2006) Globalisation, migration and socio-economic change in contemporary Greece. Processes of social incorporation of Albanian and Bulgarian immigrants in Thessaloniki. IMISCOE Dissertations. Amsterdam: AUP ΙΠΟΔΕ (2004) Παλιννοστούντες και Αλλοδαποί Μαθητές στην Ελληνική Εκπαίδευση, τεύχος Β, Αθήνα: ΥΠΕΠΘ. Kapllani, G. & N. Μai (2005) Greece belongs to Greeks! The case of the Greek lag in the hands of an Albanian student. In R.King, N. Mai, and S. Schwandner-Sievers (eds) The New Albanian Migration. Brighton: Sussex Academic Press, Lazaridis, G. & E. Wickens (1999) Us and the Others : ethnic minorities in Greece. Annals of Tourism Research, 26(3), Mai, N. & S. Schwandner-Sievers (2003) Albanian migration and new transnationalisms. Journal of Ethnic and Migration Studies, 29(6),

7 Pratsinakis, E. (2005) Aspirations and strategies of Albanian immigrants in Thessaloniki. Journal of Southern Europe and the Balkans, 7(2), Triandafyllidou, A & M. Maroufof (2008) Immigration towards Greece at the Eve of the 21 st Century. A Critical Assessment. Report prepared for the IDEA project. Unpublished, Athens, ELIAMEP, May 2008.

8 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- PSE PO E HUMB GJUHËN AMTARE BREZI I RI I EMIGRANTËVE SHQIP- TARË NË GREQI? Nikos Gogonas Hyrje Që nga illimi i vitit 1990, në Greqi erdhën një numër i madh emigrantësh shqiptarë, kryesisht për shkak të kolapsit të regjimit komunist në Shqipëri. Sot në Greqi ka rreth emigrantë shqiptarë (Barjaba dhe King, 2005), prej të cilëve rreth gjysma me dokumenta të rregullta. Një numër i madh fëmijësh shqiptarë ndjekin shkollat illore dhe të mesme. Nxënësit shqiptarë përfaqësojnë përqindjen më të lartë të nxënësve të huaj në sistemin arsimor grek. Kështu, në 1995, kishte të tillë (kundrejt gjithsej nxënësish të huaj) (Damanakis 1997), ndërsa në 2003 numri i nxënësve shqiptarë u rrit në (kundrejt nxënësish të huaj gjithsej) (IPODE, 2006). Sa për shpërndarjen e nxënësve shqiptarë në vend, sipas burimeve të njëjta, shumica e tyre jetojnë në rajonet e Athinës (50.3%) dhe të Selanikut (10.7%). Disa studime të kohëve të fundit, që janë kryer në Greqi, në lidhje me praktikat gjuhësore të nxënësve shqiptarë, tregojnë se këta karakterizohen nga shprehi të dobëta në gjuhën shqipe dhe përdorim të kuizuar të saj (Gogonas 2009). Për shembull, rezultatet e një ankete me vetë-raportim që kam kryer me 70 nxënës shqiptarë në lidhje me shprehitë e tyre në gjuhën greke dhe shqiptare, tregojnë mbizotërim të përgjithshëm të greqishtes ndaj shqipes. Për më tepër, dallimi më i rëndësishëm në shprehitë gjuhësore të nxënësve shqiptarë në të dy gjuhët ka të bëjë me alfabetizimin (literacy). Kështu, edhe pse pothuajse të gjithë nxënësit (99%) raportojnë shprehi leximi të greqishtes të mjaftueshme ose shumë të mira, vetëm gjysma e tyre raportojnë shprehi të tilla për shqipen. Dallime edhe më të mëdha ekzistojnë në aftësitë për të shkruar: 98,5% raportojnë se e shkruajnë greqishten mjaftueshëm ose shumë mirë, ndërsa vetëm 32,8% mund ta shkruajnë shqipen mjaftueshëm ose shumë mirë. Tërheq vëmendjen fakti që, në shumë raste, edhe kur nxënësit shqiptarë e njohin gjuhën e tyre amtare, përpiqen ta nënvlerësojnë këtë, duke pretenduar se dinë shumë pak shqip, ose nuk dinë fare. Pasazhi i mëposhtëm nga një intervistë me një nënë shqiptare e sqaron këtë prirje që ndeshet në disa fëmijë shqiptarë për t u distancuar nga gjuha shqipe: Kur vajza ime e vogël ishte në kopësht, më erdhi një ditë në shtëpi shumë e mërzitur. Pastaj, motra e saj e madhe i foli në shqip. E vogla iu kthye me inat: Mos më fol shqip mua. Unë nuk di shqip! Nuk e merr vesh? Fëmijës i vinte turp për gjuhën e vet, sepse kishte ndierë atmosferë raciste në shkollë (Sonila, 40) Ky artikull përbën pjesën e një tjetri më të madh që do të botohet në revistën Përpjekja. Nikos Gogonas është Dr. Gjuhësie nga Universiteti Sussex dhe merret me çështjet e dygjuhësisë dhe arsimit ndërkulturor. Ka dhënë mësim për shumë vjet në një Gjimnaz Ndërkulturor. Gjithashtu ka dhënë lëndët Arsimi ndërkulturor në Universitetin e Thesalisë dhe Dygjuhësia dhe Arsimi në Universitetin e Athinës.

9 Statusi i emigrantëve shqiptarë në Greqi Shumë studiues të ruajtjes dhe të zëvendësimit të gjuhës kanë treguar se statusi socialo-ekonomik i një grupi luan rol jetik në ruajtjen e gjuhës së grupit. Shqiptarët janë grupi më i madh i emigrantëve në Greqi, çka ka ndikuar në qëndrimet negative ndaj tyre. Reagimi grek ndaj emigrimit të më shumë se gjysëm milion shqiptarëve që prej vitit 1990 është shkaktuar dhe formësuar, në pjesën më të madhe, nga mediat, të cilat kanë luajtur rol të dorës së parë në krijimin e imazheve për Shqipërinë dhe shqiptarët. Këto imazhe kanë qenë përgjithësisht negative. Edhe pse në illim u mirëpritën, shumë shpejt u krijua një varg stereotipash tepër negativë për shqiptarët, emigrantë në Greqi. Faktorët që duket se ndikojnë në këtë poshtërim të shqiptarëve kanë të bëjnë me prezencën e tyre masive në Greqi, (që e bën akoma më të madhe mungesa e kombësve të tjerë emigrantë në numër po aq të madh) dhe historinë e kundërvënieve greko-shqiptare gjatë periudhës otomane dhe më pas. Kapllani dhe Mai (2005) shtojnë dhe një përmasë tjetër: ata parashtrojnë tri tema kryesore, të mbivendosura, që përvijohen në mënyrën si janë paraqitur emigrantët shqiptarë nga mediat greke: (a) si kriminelë të lindur, (b) të dënuar nga fati i tyre të mbeten të varfër dhe të prapambetur, dhe (c) si pushtues ose armiq tradicionalë për shkak të kombësisë dhe të fesë së tyre. Ky tjetërsim i shqiptarëve i ka rrënjët në kujtesën kolektive të grekëve për të kaluarën e tyre në varfëri, të kombinuar me autoritarizmin dhe që ka rezultuar në emigrim. Reaksioni grek është ndërlikuar edhe më, për shkak të pranisë, mes emigrantëve shqiptarë, të një numri të madh grekësh etnikë nga Shqipëria, të cilët trajtohen më mirë se shqiptarët e tjerë ose të vërtetë, në lidhje me të drejtat e tyre në Greqi (meqë të parëve u jepen automatikisht viza dhe leje pune) si dhe me qëndrimet e popullsisë greke. Për një kohë të gjatë, imazhi standard i shqiptarëve në Greqi ka qenë si dinakë, primitivë, që nuk u zihet besë njerëz të rrezikshëm dhe kriminelë (Lazaridis dhe Wickens 1999, 648). Mediat greke janë marrë obsesivisht me temën e kriminalitetit shqiptar, çfarë ka sjellë ndryshime themelore në opinionin publik. Identiikimet stereotipike që u diskutuan më lart, i kanë detyruar shumë emigrantë shqiptarë të adoptojnë strategji subversive, për të shmangur përjashtimin individual dhe për të ngjallur besim në komunitetin mikpritës (Mai dhe Schwandner-Sievers 2003). Pagëzimi dhe ndërrimi i emrave janë dy shembuj të strategjive të zgjedhura prej shqiptarëve për të përballuar situatën (Hart 1999; Hatziprokopiou 2003). Praktika e ndërrimit të emrave dhe e fshehjes së përkatësisë fetare, përveçse është përdorur si strategji mbijetese nga shqiptarët në Greqi, sjell me vete edhe një farë mjegullimi të kuirit etnik midis identiteteve grek dhe shqiptar (Pratsinakis 2005). P.sh. një shqiptar që ka emër ortodoks dhe që let mirë greqisht mund të paraqitet si kombës grek (homogjen) me qëllim që të ketë trajtimin e privilegjuar që kanë homogjenët nga Shqipëria në Greqi.

10 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- Qëndrimet e prindërve shqiptarë ndaj ruajtjes së gjuhës dhe iniciativat në këtë drejtim Të gjithë prindërit shqiptarë të intervistuar janë shprehur në favor të ruajtjes së gjuhës shqipe tek fëmijët e tyre. Shumica e prindërve shqiptarë përmendin si arsye vlerën edukative të gjuhës; disa prindër i japin rëndësi ruajtjes së gjuhës për arsye të riatdhesimit; ndërsa një grup tjetër, më i vogël, përmend identitetin etnik. Ja një grup intervistash që ilustron arsyetime të tilla: Fëmijët e mi duhet të mësojnë shqip, sepse sa më shumë gjuhë të dijë njeriu, aq më mirë është. Shqipja është një gjuhë më shumë. (Jani, 47) Arsyeja kryesore pse duam që fëmija të mësojë shqip është praktike. Një ditë mendojmë të kthehemi në vendin tonë. (Gazmend, 43). Arsyeja pse dua që fëmijët e mi të dinë shqip nuk ka të bëjë me kthimin e tyre në Shqipëri një ditë. Por fëmijët duhet ta dinë gjuhën e nënës. Nuk do të më vinte mirë sikur të harronin gjuhën e tyre amtare, prejardhjen tonë. I kam mësuar fëmijët të jenë krenarë për origjinën e tyre dhe të mos kenë turp që janë shqiptarë. (Miranda, 38). Megjithatë, siç do të shohim më poshtë, me gjithë qëndrimet e tyre në favor të ruajtjes së gjuhës, prindërit shqiptarë nuk marrin masa për këtë qëllim. Iniciativa të marra nga familje shqiptarësh në Athinë për ruajtjen e gjuhës së tyre kombëtare Të dhënat e grumbulluara nga 70 nxënës shqiptarë tregojnë se vetëm në 30% të familjeve prindërit komunikojnë me ta kryesisht ose vetëm në shqip. Më poshtë do të analizojmë disa arsye se pse ndodh kjo. Pa dyshim, një nga arsyet ka të bëjë me shprehinë e mirë të greqishtes nga ana e shumë prindërve shqiptarë. Emigrantët shqiptarë në Greqi dallohen për shpejtësinë me të cilën e mësojnë greqishten, kryesisht për t u integruar sa më shpejt në shoqërinë greke. Përveç nevojës së tyre që të mësojnë greqisht, për t u bërë të padukshëm në shoqërinë greke dhe për të shmangur përjashtimin individual, një arsye e mëtejshme është dëshira e tyre për të vendosur lidhje sociale me popullatën greke. Disa shembuj marrëdhëniesh të tilla midis emigrantëve shqiptarë dhe punëdhënësve të tyre grekë dalin nga intervistat e mia me prindërit: Ime shoqe punonte si pastruese në shtëpinë e kësaj gruas, që edhe na pagëzoi dhe u bë krushkë nderi në dasmën tonë. (Ilir, 45). Unë punoja në shtëpinë e një çifti të moshuarish, dhe kujdesesha për ta. Më në fund, ata më bënë trashëgimtaren e tyre. Trashëgova prej tyre shtëpinë ku jetoj tani me familjen time. Ata s kishin fëmijë. Kishin të afërm e fareis, por unë bëra gjithçka që munda për t i ndihmuar. Shkova në spital për ta; u kujdesa për varrimin, etj. (Eranda, 40). Ndoshta nuk është për t u habitur që të gjitha nënat shqiptare që intervistova në kuadrin e këtij studimi treguan shprehi pothuajse amtare në greqishte. Të dhënat nga intervistat me prindërit shqiptarë tregojnë se greqishtja, dora-dorës që e kanë mësuar, ka ardhur duke zëvendësuar gjuhën e tyre amtare edhe në mjedisin shtëpiak:

11 Në illim lisnim vetëm shqip me njëri-tjetrin. Ndërsa tani, lasim edhe shqip, edhe greqisht. Na qëllon ta nisim një fjali në shqip dhe ta mbarojmë në greqisht. Gjysëmpërgjysëm, ndoshta më shumë greqisht. (Ilir, 45). Në shtëpi, gjatë 7-8 viteve të para, lisnim kryesisht shqip, sepse as gruaja ime, as unë nuk dinim greqisht. Por, me kalimin e kohës, illuam ta zëvendësojmë shqipen me greqishten. Ndonjëherë e kam të vështirë ta gjej fjalën në shqip. (Saimir, 39). Ky përdorim gjuhësor ndiqet edhe kur ndodhen në vendin e tyre: Edhe kur jemi në Shqipëri, unë las greqisht. Përdor fjalë nga greqishtja,, sepse nuk më kujtohen në shqip. (Irma, 40). Disa prindër thonë se e kanë përdorur greqishten me fëmijët kur i kishin të vegjël, meqë besonin se ashtu po ua lehtësonin futjen në sistemin arsimor grek, si dhe po i ndihmonin fëmijët të mësonin greqisht. Prindërit gjithashtu u vinin vesh këshillave të mësuesve, që t u lisnin fëmijëve të tyre greqisht. Fragmentet e intervistës më poshtë i ilustrojnë këto: Kur vajza ime ishte foshnje, i lisja vetëm shqip, sepse në atë kohë nuk dija greqisht. Kur ajo u rrit aq sa të shkonte në kopësht, i lisja në të dy gjuhët, greqisht dhe shqip. E bëja këtë sepse ashtu do ta mësonte greqishten më lehtë. Unë edhe tani e ndihmoj me detyrat e shtëpisë, sepse ashtu edhe mua vetë më bën mirë, për greqishten. (Miranda, 38). Kur lindi im bir, i lisja vetëm shqip, derisa illoi të shkonte në kopësht. Që nga ajo kohë, nisa t i las greqisht, që të mos ndihej keq në shkollë. Pastaj u mësova edhe unë, dhe i kam folur greqisht që nga ajo kohë. (Irma, 40). Kur shkova një herë në shkollën e vajzës, mësuesja e saj e greqishtes më pyeti se ç gjuhë përdorja në shtëpi me vajzën. I thashë: shqip. Atëherë mësuesja më tha: Bën gabim të madh, sepse fëmija ngatërrohet dhe nuk ecën mirë në shkollë, ku litet greqisht. Duhet të lasësh vetëm greqisht në shtëpi. (Jonida, 55). Megjithatë, disa prindër sot janë penduar që u kanë folur greqisht fëmijëve të tyre. Ka interes të vërehet edhe se ata janë të vetëdijshëm se kjo praktikë është karakteristike për shumë prindër të komunitetit shqiptar: Për fat të keq, kjo është diçka që ndodh pa u kuptuar. Ndonjëherë, unë e kap veten duke i folur greqisht tim biri, pastaj ndihem keq, edhe pse nuk e bëj me vetëdije. Madje mua ata shqiptarë që u lasin greqisht fëmijëve të tyre më duken të marrë, mirëpo ja që edhe unë ashtu bëj. (Ilir, 45). Përveçse të përdorin gjuhën amtare në shtëpi, prindërit mund të bëjnë shumë më tepër për të përmirësuar transmetimin e gjuhës nga një brez në tjetrin, duke u siguruar fëmijëve materiale të shtypura në gjuhën amtare, duke u shfaqur video dhe këngë nga atdheu i tyre dhe duke organizuar udhëtime në vendin e origjinës. Shumica e prindërve të intervistuar, përmendën mungesën e materialeve të shtypura shqip në shtëpitë e tyre, me përjashtim të gazetave shqiptare që mund t i blejnë në Greqi. Çuditërisht, janë gjyshërit ata që u japin fëmijëve gjëra për të lexuar në shqip. Sa për programet e televizionit shqiptar, shumica e prindërve marrin kanale satelitore shqiptare në shtëpi, por edhe shprehin pakënaqësinë e tyre që fëmijët janë krejtësisht indiferentë ndaj këtyre programeve:

12 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- Ndonjëherë, kur shohim një ilm shqiptar, u themi edhe vajzave të vinë ta shohin me ne, por ato nuk kanë interes. (Jonida, 55). Në shtëpi ato shumë rrallë shohin ilma shqiptarë. U bleva një herë një ilm për fëmijë, por nuk u pëlqeu fare. Në përgjithësi, nuk kemi shumë gjëra nga Shqipëria. I pyeta vajzat se mos donin t u jepja një poster të një këngëtari shqiptar që do të marrë pjesë sivjet në Festivalin Europian. Nuk e deshën, prandaj ua dhashë nipave. U përpoqa t u shpjegoj vajzave tekstin e këngës, por nuk treguan ndonjë interes. Në përgjithësi, ato nuk janë të interesuara. (Ledina, 40). Për të nxitur transmetimin e gjuhës, vizitat në atdhe, sidomos për periudha të gjata, duket se luajnë rol të dorës së parë. Nga kjo pikëpamje, afërsia gjeograike midis Greqisë dhe Shqipërisë ndihmon: shumica e familjeve shqiptare kthehen në atdhe me rrugë tokësore, me makinat e tyre. Në të vërtetë, disa nxënës shqiptarë thanë se, sa herë që janë në Shqipëri, e lasin shqipen më mirë dhe u kujtohen më shumë fjalë. Megjithatë, emigrantët nuk mund ta vizitojnë vendin e tyre të origjinës sa herë që të duan, përveçse kur janë pajisur me një vizë udhëtimi të posaçme, e cila shpesh kërkon disa muaj që të sigurohet. Për këtë arsye, shteti grek u jep emigrantëve leje të veçantë, çdo vit, për Krishtlindje, Pashkë dhe gjatë verës, që ata të mund të kthehen në atdheun e tyre. Si rezultat, radhët në pikat e kalimit kuitar gjatë këtyre periudhave janë jashtëzakonisht të gjata. Për më tepër, burokracia e rënduar që çon në vonesa të mëdha gjatë kontrollit të pasaportave dhe trajtimi i keq që ata thonë se u bëhet nga zyrtarët grekë në kuirin shqiptaro-grek e ndërlikon edhe më shumë perspektivën e një vizite në atdhe. Këtë e ilustron fragmenti i mëposhtëm: Sa herë që shkojmë me pushime në Shqipëri, duhet të rrimë në radhë në kui për deri tri ditë rresht. Një herë mua m u desh të prisja tri ditë dhe, shyqyr Zotit, nuk e kisha fëmijën me vete. Një herë tjetër, kur isha me tim shoq dhe fëmijën, pritëm 14 orë në kui! As shërbime sanitare, as gjë tjetër. Dhe e keqja është se situata mbetet e pandryshuar. Unë preferoj të bëj dyishin e rrugës dhe të kaloj nga Kakavija, sepse atje kontrolli është OK. Por këtej (nga Kapshtica) është i tmerrshëm, unë gjithnjë dridhem nga frika, nuk e di se ç do të më bëjnë. Do të ma grisin lejen e qëndrimit? E ndiej veten sikur kam vrarë gjithë dynjanë! Ata bëjnë punën e tyre kur kontrollojnë, por unë kam frikë. (Donika, 38). Shumica e prindërve shqiptarë do të ishin dakord që gjuha amtare të ofrohej në shkollat greke. Megjithatë, disa prindër shqiptarë, të vetëdijshëm për statusin e diskriminuar të shqiptarëve në Greqi, shprehin shqetësim për mënyrën si do të reagojnë prindërit dhe nxënësit grekë, ndaj mësimdhënies së shqipes në shkollë. Në fragmentin e mëposhtëm, një prind shqiptar shpreh dëshirën që shqipja të ofrohet si lëndë në shkollën e fëmijës së vet, por njëkohësisht preferon që kjo të mos bëhet gjerësisht e ditur: Do të doja që shqipja të ofrohej në shkollën e fëmijëve, por vetëm në qoftë se kjo nuk merret vesh nga të gjithë, që të mos ketë reagime prej grekëve. Sepse po të ketë reagime të tilla, atëherë fëmijët do të ngurrojnë para se të vendosin të ndjekin mësimet, pavarësisht nga sa do t i shtyjmë ne prindërit. (Saimir, 39).

13 Pasazhi i mësipërm tregon një prirje asimilimi, meqë për këtë prind shqiptar konfrontimi me dëshirat e prindërve grekë sjell me vete integrimin në shoqërinë greke, përkundrejt humbjes së gjuhës shqipe dhe identitetit përkatës. Nga ana tjetër, i intervistuari ka një farë të drejte në çfarë thotë, po të mbahen parasysh reagimet e forta nga ana e zyrtarëve të Ministrisë së Arsimit në Athinë, kur u bë e ditur se një shkollë illore shtetërore në kryeqytetin grek po ofronte kurse të gjuhës shqipe (dhe të arabishtes). [Vazhdon në numrin e ardhshëm të POLIDHROMOS] 0

14 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- Why is the new generation of Albanian immigrants in Greece losing its language? Nikos Gogonas This article is trying to shed light on the factors that affect the increasing decline of Albanian language skills and subsequent decline in the use of the Albanian language among the second generation of immigrants in Athens, Greece, a phenomenon usually referred to as language shift. The variables analysed are: the status of the Albanian immigrants (and their language) in Greece; irst generation initiatives for mother-tongue teaching (including the establishment of Albanian associations) and the role of Greek education towards the maintenance of the Albanian language by Albanian origin pupils. The analysis indicates that the stigmatised status of the Albanian language in Greece, the luidity of Albanian identity that characterises many Albanian parents, the lack of an educational policy in Greece for the support of minority languages, Greek teachers negative attitudes towards Albanian as well as the weak associational forms among the (few) Albanian communities that exist in Greece are the main factors that increasingly push many Albanian youngsters to the replacement of Albanian by Greek. This article is part of a larger article to be published in Perpjekja. We can ind the whole text in English in (Research material) Dr Nikos Gogonas has taught for several years at an Intercultural School. He currently teaches Bilingualism at the University of Athens.

15 Ξένοι είμαστε εμείς οι ίδιοι του Βασίλειου Κατσιμάρδου Στη χώρα μας κατοικούν σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα της απογραφής του 2001 (ΕΣΥΕ, 2001) συνολικά άτομα εκ των οποίων τα είναι μετανάστες, ποσοστό 7,27%. Βεβαίως εδώ πρόκειται για επίσημα στοιχεία, διότι τα ανεπίσημα ανεβάζουν το ποσοστό αυτό τουλάχιστον στο διπλάσιο. Σύμφωνα τώρα με τα δεδομένα του Υπουργείου Παιδείας από τους μαθητές και στις τρεις βαθμίδες (Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο) το 10% των μαθητών, περίπου παιδιά, είναι παιδιά μεταναστών, προσφύγων και παλλινοστούντων Ελλήνων (ΥΠΕ- ΠΘ,2007). Το μεγαλύτερο ποσοστό αφορά παιδιά μεταναστών/τριών. Χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι ο αριθμός αυτός με την πάροδο του χρόνου αυξάνεται. Το να είσαι ενήλικος και να κατοικείς σε μια ξένη χώρα είναι αναμφίβολα δύσκολη υπόθεση, η οποία καθίσταται ακόμα δυσκολότερη, όταν είσαι «παράνομος μετανάστης», άνθρωπος ο οποίος δεν έχεις τα απαραίτητα έγγραφα, όπως είναι η άδεια παραμονής. Γιατί αυτό είναι το μόνο έγκλημα που έκανες, φόρτωσες τις ελπίδες σου στη φυγή, να ζήσεις καλύτερα σε μια ξένη χώρα. Κατά τον Bollnow (2000) ο άνθρωπος και ο χώρος είναι έννοιες απόλυτα συνδεδεμένες. Η πατρίδα για τον άνθρωπο αντιπροσωπεύει το σημείο μηδέν της ύπαρξής μας, το ξεκίνημά μας, είναι αυτό που αναφέρει ο Heidegger (1927), ότι οντολογικά ο άνθρωπος ως «υποκείμενο» νοείται μέσα στο χώρο. Ποιον χώρο όμως; Εάν η πατρίδα αντιπροσωπεύει τη γέννησή μας, αυτό που θα δημιουργήσουμε βρίσκεται στην αλλαγή και στη μετακίνηση. Η οδοιπορία όμως λαμβάνει άλλες διαστάσεις, όταν είναι εξαναγκαστική. Οταν είσαι φυγάς, πρόσφυγας και οικονομικός μετανάστης. Γιατί το «συνηθίζειν» της συμπεριφοράς σου στον ξένο τόπο δεν αρκεί. Επαναδιαπραγματεύεσαι (Schόtz, 1972) με τον εαυτό σου όλα όσα έμαθες και πρέπει να ξεμάθεις. Δεν είσαι πια πλειοψηφία αλλά μειοψηφία. Όταν είσαι παιδί ενός οδοιπόρου, φυγά, πρόσφυγα και μετανάστη εξαρτάται από τη χώρα «υποδοχής» σε μεγάλο βαθμό ποια κατάληξη θα έχει για σένα, η απόφαση των γονιών σου να μεταναστεύσουν. Μπορεί πολλές φορές να είναι και τραγική. Ζεις ανάμεσα σε δυο πατρίδες. Οι γονείς σου σου μεταφέρουν βιώματα μιας «χώρας-πατρίδας» άλλης, που μόνο με το νου σου μπορείς να γνωρίσεις. Εκεί ανήκει και η γλώσσα την οποία μιλάτε στο σπίτι. Και πολλές συνήθειες, και η κουλτούρα, και οι μνήμες που πρέπει να φωλιάσουν στο σπίτι, γιατί εκτός σπιτιού αυτά δεν έχουν καμία σημασία. Και ποιο σπίτι; Πόσα τετραγωνικά; Πόσος χρόνος από τους γονείς; Στο σχολείο και στην τάξη βιώνεις μια «νέα πατρίδα», η οποία σε αρνείται. Προσπαθείς να μάθεις τη γλώσσα της νέας σου πατρίδας, διαφορετική από αυτή που μιλάτε στο σπίτι και πολλές άλλες γλώσσες που προσφέρονται, όπως αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, αλλά τη γλώσσα που μιλούν οι γονείς σου, πρέπει να την περιφρονήσεις, όπως και την κουλτούρα της. Σπάνια θα δείξεις την πατρίδα των γονιών σου στο χάρτη ή θα μιλήσεις για την ιστορία της. Και περήφανος για την καταγωγή των γονιών σου δεν θα αισθανθείς σχεδόν ποτέ. Ένας «ανώτερος» πολιτισμός σου επιβάλλεται (καταναγκαστική αφομοίωση). Ένα πλέγμα νόμων (Δομικός Ρατσισμός) που δεν σε λαμβάνει υπόψη, μια αυταρχική πολιτική που στηρίζεται στην «αν-υπαρξία σου», μια αγωγή που Δρ Βασίλειος Κατσιμάρδος διδάσκων 407/80 Πανεπιστημίου Αιγαίου

16 POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- δεν είναι για σένα, ένα βιβλίο που ελάχιστα κάνει νύξεις για τον «φιλοξενούμενο, που παρέμεινε κοντά μας» (Υποθάλπων Ρατσισμός) και με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης εύκολα και χωρίς καμία δυσκολία να σε κατατάσσουν στους εγκληματίες, στις ομάδες υψηλού κινδύνου, στους επικίνδυνους για την δημόσια ασφάλεια (Ορατός Ρατσισμός). Με την κοινή γνώμη να ανησυχεί βαθύτατα, που είσαι ο «Εαυτός» σου και δεν είσαι σαν κι «Αυτούς». Ο ανθρώπινος πολιτισμός βασίστηκε στην μετακίνηση, στην ανταλλαγή, στη συνεργασία. Η ιστορία της ανθρωπότητας περιστρέφεται κατά τον Braudel (Braudel, 1995) γύρω από τη μετακίνηση και τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται από αυτή. Ο Ηρόδοτος, ο πατέρας της ιστοριογραφίας θα εκπλησσόταν σήμερα από το πιο απλό, από τη φύση των χωρών της Μεσογείου (Ψημένος, 2001): «Πορτοκαλιές, λεμονιές και μανταρινιές εισαγόμενες από την Άπω Ανατολή από τους Άραβες, ο κάκτος από την Αμερική, ο ευκάλυπτος από την Αυστραλία τα κυπαρίσσια από την Περσία, η ντομάτα ίσως ήρθε από το Περού, οι πιπεριές από τη Γουινέα, ο αραβόσιτος από το Μεξικό». Με τον Schjelderup-Ebbe (1922) ξεκίνησε η έρευνα συμπεριφοράς σε ομάδες ζώων, στην αρχή στα κοτόπουλα, η οποία ακολούθως, αφού πέρασε και από άλλες ομάδες ζώων, έφτασε και στον άνθρωπο. Μεγάλες διαμάχες, αντιθέσεις και διαφωνίες ξέσπασαν εάν και κατά πόσο είναι αυτό αποδεκτό. Τι είχε παρατηρήσει; Ότι «στα κοτόπουλα δεν είναι καθόλου τυχαίο, κατά τον αγώνα τους για σπόρους ποιο κοτόπουλο τσιμπάει ποιο για να πάρει τους περισσότερους». Φυσικά το ισχυρότερο «μετά από αγώνα» έτρωγε τους πιο πολλούς. Δεν θα μπορούσαμε ποτέ να αποδεχτούμε ότι για τους ανθρώπους επιβάλλεται έτσι «ενστικτωδώς» η συμπεριφορά και η ιεραρχία. Κατά τους αδερφούς Grimm (1877), τους γνωστούς συγγραφείς παραμυθιών, πατρίδα είναι το ξέφωτο, das Licht, όπως περπατώντας στο δάσος οδοιπόροι φτάνουμε στο ξέφωτο και νιώθουμε μια ανάταση, μαζεύουμε ξύλα, ανάβουμε φωτιά και καθόμαστε όλοι γύρω-γύρω. Γιατί ξένοι είμαστε ακριβώς εμείς οι ίδιοι, οι οποίοι δεν γνωρίζουμε τον εαυτό μας, φοβόμαστε τον εαυτό μας και βρίσκουμε στα εύκολα θύματα, «στον έτερο», «στον άλλο» την κακή συμπεριφορά, τον «αποδιοπομπαίο τράγο» του εσωτερικού μας κόσμου, οι οποίοι είναι συνάνθρωποι και οδοιπόροι όπως κι εμείς. Τα επίσημα σχολικά προγράμματα, τα Curricula, με τις κανονιστικές διατάξεις στοχεύουν στην ανάπτυξη κυρίως των γνωστικών δεξιοτήτων, στη μετρήσιμη γνώση. Δίπλα όμως στο επίσημο πρόγραμμα υπάρχει και το ανεπίσημο πρόγραμμα, το hidden Curriculum, στο οποίο είναι δύσκολο να προσμετρηθεί το κατά πόσο είμαστε ηθικά ώριμοι. Στα πλαίσια του ανεπίσημου προγράμματος ανήκουν έννοιες όπως «ανθρώπινη ευημερία και ανθρώπινος πόνος, φιλία και εχθρότητα, κατανόηση και έλλειψη κατανόησης, αλληλεγγύη και εγωισμός, συνεργασία και ανταγωνισμός, ειρήνη και πόλεμος» και κυρίως ποια στάση παίρνουμε. Είναι ανάγκη πλέον, να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος σε αυτές τις έννοιες, για να πετύχουμε ένα καλύτερο αύριο. Για να υψώσουμε τη σημαία της αλληλεγγύης, της συναδέλφωσης, της συνεργασίας, της ανοχής και τέλος της αναγνώρισης του δικαιώματος του συνανθρώπου στον αυτοπροσδιορισμό. Ακόμα κι αν η ειρηνική συνύπαρξη των ανθρώπων είναι «Ου-τοπία» (δεν μπορεί να βρει χώρο και πλαίσιο για να ολοκληρωθεί), η προσπάθεια είναι στα χέρια μας. Όταν στην ωμή πραγματικότητα αντιστεκόμαστε, στην υπάρχουσα κατάσταση επισημαίνουμε τα λάθη

17 και σαν πρόκληση για το μέλλον απαιτούμε να εξαλειφθεί η διαφορά ανάμεσα στην ουτοπική απαίτηση και την κοινωνική πραγματικότητα. Βιβλιογραφία Bollnow, O.- F. (2000). Mensch und Raum. Stuttgart: Kohlhammer Verlag. Braudel, F. (1995). The Mediterranean Vol. II. p University of California: Berkley. ΕΣΥΕ: Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Grimm, J. & W. (1877). Deutsches Wörterbuch. S Leipzig. Heidegger, M. (1927). Sein und Zeit. Jahrbuch für Philosophie und Phänomenologische Forschung. Bd.8. Leipzig. Schütz, A. (1972): Der Fremde. Ein sozialpsychologischer Versuch. S.: In.: ders.: Gesammelte Aufsätze, Bd.2: Studien zur soziologischen Theorie. Brodersen, A. (Hrsg.). Übertragung aus dem amerikanischen von Alexander von Baeyer. Martinus, N. Verlag. Den Haag. Schjelderup-Ebbe, Th. (1922). Beiträge zur Sozialpsychologie des Haushuhns. In: Zeitschrift f. Psychologie, Bd.88, S Leipzig. ΥΠΕΠΘ: Διεύθυνση Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης, Ψημένος, Ι. (2001). Νέα εργασία και ανεπίσημοι μετανάστες στην Ελλάδα. Στο: Μαρβάκης, Α., Παρσάνογλου, Δ. & Μ. Παύλου. (επιμ.). Μετανάστες στην Ελλάδα. Ελληνικά Γράμματα, σελ.: Αθήνα. Δημοτικό Σχολείο στον Βόρειο Λίβανο

Α ί τ η σ η Δ ή λ ω σ η σ υ μ μ ε τ ο χ ή ς

Α ί τ η σ η Δ ή λ ω σ η σ υ μ μ ε τ ο χ ή ς ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΟΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΛΒΑΝΙΑΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΡΓΥΡΟΚΑΣΤΡΟΥ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΗ «Μ Ε Τ Α Μ Ο Ρ Φ Ω Σ Η» Γ Λ Υ Κ Ο Μ Ι Λ Ι Δ Ρ Ο Π Ο Λ Η Σ Α ί τ η σ η Δ ή λ ω σ η σ υ μ μ ε τ ο χ ή ς Πόλη ή Χωριό Σας

Διαβάστε περισσότερα

ANTIFA B Με κρίση ή χωρίς, ο ρατσισμός είναι σκατά E A #1Φλεβάρης 2015 T

ANTIFA B Με κρίση ή χωρίς, ο ρατσισμός είναι σκατά E A #1Φλεβάρης 2015 T ANTIFA B Με κρίση E A T #1 Φ λε β άρης 20 1 5 ή χωρίς, ο ρατσισμός είναι σκατά ANTIfA BEAT Ναι, δεν πάμε πλέον σχολείο. Από την τελευταία φορά που βγήκαμε από την πόρτα αυτή μπορεί να πέρασαν 5, 1 0 ή

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

08:30 ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ ONKOLOGJIA Νέα Εποχή Një epokë στην Αντιμετώπιση e Re në trajtimin του Καρκίνου e tumoreve

08:30 ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ ONKOLOGJIA Νέα Εποχή Një epokë στην Αντιμετώπιση e Re në trajtimin του Καρκίνου e tumoreve E shtunë 20 Nëntor 2010 Σαββάτο 20 Νοεμβρίου 2010 Ώρα Έναρξης 08:30 Ora 1o ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑ ΤΙΡΑΝΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:: ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Νέα Εποχή στην Αντιμετώπιση του Καρκίνου SEMINARI

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Τι μας λένε τα παιδιά μας; Γιώτα Γάτση

Τι μας λένε τα παιδιά μας; Γιώτα Γάτση POLIDHROMOS Πολυδρομο - Polidhromos - Polydromo - Πолидром ومورذيلوب- Τι μας λένε τα παιδιά μας; Γιώτα Γάτση Τον τελευταίο καιρό στην Ελλάδα ζούμε μια περίοδο τρομακτικής έξαρσης διαφόρων μορφών ρατσισμού

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Çështje të Kardiologjisë dhe të Kardiokirurgjisë Moderne (aktuale) Θέματα Σύγχρονης Καρδιολογίας & Καρδιοχειρουργικής. E Shtunë 9 Prill 2011

Çështje të Kardiologjisë dhe të Kardiokirurgjisë Moderne (aktuale) Θέματα Σύγχρονης Καρδιολογίας & Καρδιοχειρουργικής. E Shtunë 9 Prill 2011 ΚΟΝFERENCA E 3-të SHKENCORE E SPITALIT HYGEIA TIRANË TEMATIKA: KARDIOLOGJI / KARDIOKIRURGJI 3o ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑ ΤΙΡΑΝΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ / ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ E Shtunë

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκα-Νεογνό. Gruaja-Neonati. Μοντέρνα Θέματα. Çështje Aktuale. E Shtunë 2 Korrik 2011. Σάββατο 2 Ιουλίου 2011

Γυναίκα-Νεογνό. Gruaja-Neonati. Μοντέρνα Θέματα. Çështje Aktuale. E Shtunë 2 Korrik 2011. Σάββατο 2 Ιουλίου 2011 4o ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑ ΤΙΡΑΝΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ - ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ ΚΟΝFERENCA E 4-t SHKENCORE E SPITALIT HYGEIA TIRANË TEMATIKA: OBSTETRIKË - GJINEKOLOGJI Νοσοκομείο ΥΓΕΙΑ Τιράνων

Διαβάστε περισσότερα

E shtunë 5 Shkurt 2011. Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011 08:30. Ώρα Έναρξης TEMATIKA: ORTOPEDIA

E shtunë 5 Shkurt 2011. Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011 08:30. Ώρα Έναρξης TEMATIKA: ORTOPEDIA E shtunë 5 Shkurt 2011 Σάββατο 5 Φεβρουαρίου 2011 Ώρα Έναρξης 08:30 Ora 2o ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑ ΤΙΡΑΝΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ SEMINARI I 2-të SHKENCOR I SPITALIT HYGEIA TIRANË

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωριστούμε Ενότητα: Χαιρετισμοί, συστάσεις, γνωριμία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ

ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΓΟΥΡΟΥΝΑΚΙΑ 2ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός «Λέμε ΟΧΙ στο σχολικό εκφοβισμό» (Μια διασκευή παραμυθιού από τους μαθητές) Ομάδα : Αστυπάλαια ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ Σεπτέμβριος- Νοέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Μιλάτε Αγγλικά με το παιδί σας

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Μιλάτε Αγγλικά με το παιδί σας Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Μιλάτε Αγγλικά με το παιδί σας Μιλάτε Αγγλικά για να βοηθήσετε το παιδί σας Οι γονείς είναι αυτοί που, κατά κύριο λόγο, μαθαίνουν στα παιδιά τους τη γλώσσα του σπιτιού.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αυτό το ερωτηµατολόγιο έχει σαν στόχο να εξασφαλίσει σηµαντικές πληροφορίες πάνω στις ειδικές ανάγκες υποστήριξης που έχει η νεολαία η

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Ατομικό Ερωτηματολόγιο

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Ατομικό Ερωτηματολόγιο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ KAI ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ενότητα: Αθλητισμός (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής με

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Are you a legal immigrant in the country?

Are you a legal immigrant in the country? Legal Offices and Administrative Support for foreign nationals living legally in the country Are you a legal immigrant in the country? Do you want to: Ü Be informed about issues relating to your and your

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεολιθική εποχή και η εποχή του Χαλκού στην Αλβανία

Η Νεολιθική εποχή και η εποχή του Χαλκού στην Αλβανία Η Νεολιθική εποχή και η εποχή του Χαλκού στην Αλβανία Muzafer Korkuti Διευθυντής Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Τίρανα, Αλβανία Μετάφραση: Δαμιανός Κομμάτας Από τις έρευνες που διεξήχθησαν στην Αλβανία για

Διαβάστε περισσότερα

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 45 Παράρτημα Ημερολόγιο εκπαιδευτικών και κινηματογραφιστών Σχολική μονάδα:... Ημερομηνία και ώρα συνάντησης:... Συνάντηση εντός ή εκτός

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ

2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ 2 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ Πριν διαβάσετε το δεύτερο κεφάλαιο, σκεφτείτε: Έχετε μαθητές/τριες που μιλούν και άλλες γλώσσες; Συγκεκριμένα, έχετε μαθητές/τριες, που στο σπίτι τους

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας

Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών. Τμήμα Έρευνας Ποσοτική Μελέτη για την Διερεύνηση Αναγκών των Μεταναστών Τμήμα Έρευνας Κοινωνιοδημογραφικά Χαρακτηριστικά ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ 2 1,6 % 1 8,9 2 % 1 4,8 6 % 1 2,1 6 % 6,7 6 % 8,1 1 % 8,1 1 % 1,3 5 % 2,7 % 1,3 5 %

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Γιατροί Χωρίς Σύνορα- Ελληνικό Τμήμα, 20 Μαΐου 2008 Εισαγωγή Η Ελλάδα βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ

Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΕΣΩΝ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΤΟΥΣ (AD HOC ΕΝΟΤΗΤΑ Ε.Ε., ΕΤΟΥΣ 2008) Η ad hoc έρευνα εργατικού δυναµικού έχει στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση καθημερινών ημερίδων

Οργάνωση καθημερινών ημερίδων Οργάνωση καθημερινών ημερίδων 1) Αγώνες ζευγών 1α) Διαθέσιμες κινήσεις: Φιλοσοφία, μηχανισμοί και τα χαρακτηριστικά τους. Οι κινήσεις είναι ένα από τα βασικότερα εργαλεία που έχει ένας διαιτητής στη διάθεσή

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

λέω, λες... /πάω, πας...

λέω, λες... /πάω, πας... Ασκήσεις Μαθήματα 13 15 Καταλάβατε τα μαθήματα; 1 (α) Η Μαρία και η Ελένη δε θα πάνε στο σινεμά. (β) Η Μαρία και η Ελένη θα πάνε στο ζαχαροπλαστείο. (γ) Η Μαρία και η Ελένη θα πάνε στο σινεμά. (δ) Η Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» Εισηγήτρια: Ανδριανή Ζαγκούτα Συνεργάτης Ειδικής Γραμματείας Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Η παιδεία είναι μια ευρύτερη έννοια, που ακρογωνιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της γλώσσας προέλευσης στα σχολεία του Δήμου Ζοοστ (Soest)

Η διδασκαλία της γλώσσας προέλευσης στα σχολεία του Δήμου Ζοοστ (Soest) Η διδασκαλία της γλώσσας προέλευσης στα σχολεία του Δήμου Ζοοστ (Soest) Griechisch Herausgeber: KREIS SOEST Hoher Weg 1-3 59494 Soest Erdgeschoss, Raum: E182 E184 Telefon: 0 29 21 30-0 Telefax: 0 29 21

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με αναπηρία: αόρατα στα σχολεία Έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα

Παιδιά με αναπηρία: αόρατα στα σχολεία Έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα Παιδιά με αναπηρία: αόρατα στα σχολεία Έρευνα της ActionAid για την κατάσταση της εκπαίδευσης των παιδιών με αναπηρία στην Ελλάδα Η εκπαίδευση αποτελεί μια από τις βασικές προτεραιότητες της ActionAid.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος -ένας µονόλογος-

Το τέλος -ένας µονόλογος- Το τέλος -ένας µονόλογος- Γυναίκα µόνη, όµορφη, τριακονταετής. Καθιστή, µετά όρθια, πάντα µόνη. Χώρος κλειστός, ελάχιστα φωτεινός, παλιά ωραίος. Η ατµόσφαιρα έχει κάτι το πένθιµο. Το πρόσωπο κάτι το µόνιµο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας

Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Κείμενο: Κατερίνα Βαϊμάκη Εικονογράφηση: Ρεβέκκα Βεδέ Ο Φ ίλος μου ο Ποδη λατάκιας Ευρωπαϊκή Ένωση Ταµείο Συνοχής «Επενδύοντας στο

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση. Χαίρομαι που μου κάνετε αυτή την τόσο έξυπνη ερώτηση και μου δίνεται την ευκαιρία να βάλω τα πράγματα στη θέση τους

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση. Χαίρομαι που μου κάνετε αυτή την τόσο έξυπνη ερώτηση και μου δίνεται την ευκαιρία να βάλω τα πράγματα στη θέση τους Κύριε Gates φτάσατε ως την Γκάνα για να μελετήσετε την επίδραση των Windows στον άνθρωπο. Ποια είναι τα συμπεράσματα σας ; Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση. Χαίρομαι που μου κάνετε αυτή την τόσο έξυπνη

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα