Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα"

Transcript

1 Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2007,18(2): ,18(2):130-Α Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα Ν.Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Λ. ΠΑΝΤΑΖΗ ΑΘ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα αυτοφλεγμονώδη νοσήματα είναι μια ομάδα γενετικώς καθοριζόμενων διαταραχών με βασικά κλινικά χαρακτηριστικά τον υποτροπιάζοντα πυρετό και την προσβολή των ορογόνων υμένων. Τα τελευταία χρόνια με τις εξελίξεις στο πεδίο της μοριακής ιατρικής και της γενετικής έχει αποσαφηνιστεί μέρος του γενετικού υποστρώματος και των μεταβολικών οδών κάποιων από αυτά τα νοσήματα. Οι εξελίξεις στο πεδίο έρευνας των διαταραχών αυτών ίσως αποβούν ωφέλιμες και για άλλες, πιο συχνές διαταραχές, οι οποίες έχουν ίσως κοινούς βιολογικούς μηχανισμούς με τα αυτοφλεγμονώδη νοσήματα, όπως τα αυτοάνοσα. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να παρουσιαστούν βασικά στοιχεία από τη γενετική και την παθογένεια των διαταραχών αυτών καθώς και κάποια από τα νοσήματα που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. Ελληνική Ρευματολογία 2007, 18(2): Όροι ευρετηρίου: αυτοφλεγμονώδη, γενετική, παθογένεια, Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός, μη ειδική ανοσία. Α Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν. Αθηνών «Λαϊκό» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «αυτοφλεγμονώδη νοσήματα» χρησιμοποιείται για την περιγραφή μιας διακριτής ομάδας γενετικώς καθοριζόμενων διαταραχών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από υποτροπιάζοντα επεισόδια φλεγμονής χωρίς όμως στοιχεία έκθεσης σε αυτοαντιγόνα. Οι διαταραχές εκδηλώνονται συχνά με πυρετό καθώς και φλεγμονώδη προσβολή συγκεκριμένων ιστών όπως οι αρθρώσεις, το δέρμα, το έντερο και οι οφθαλμοί. Ενώ, όμως οι κλινικές εκδηλώσεις των νοσημάτων αυτών είναι παρόμοιες με εκδηλώσεις νοσημάτων αυτοάνοσης αιτιολογίας, σε αντίθεση με τα τελευταία δεν παρατηρείται παραγωγή αυτοαντισωμάτων σε αυξημένους Evaggelatos.indd 130 3/10/2007 1:50:08 ìì

2 Ν.Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ, Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Λ. ΠΑΝΤΑΖΗ, ΑΘ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, Γ. ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ τίτλους ή αντιγονοειδικά Τ λεμφοκύτταρα 1. Από την άλλη, το πρόθεμα «αυτό» χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει την απουσία εξωγενούς αιτιολογίας των διαταραχών. Παρόλα αυτά οι προσβολές πυροδοτούνται κάποιες φορές από ερεθίσματα όπως η θερμοκρασία, η φυσική άσκηση και το stress, τα οποία εμπλέκονται επίσης στην αιτιολογία κάποιων αλλεργικών και αυτοάνοσων νοσημάτων. Ενώ λοιπόν τα αυτοφλεγμονώδη νοσήματα είναι σπάνια, η κατανόηση της παθογένειάς τους ενδέχεται να φωτίσει βασικούς μηχανισμούς μεσολάβησης της φλεγμονής και της μη ειδικής ανοσίας, οι οποίοι μπορεί να παίζουν ρόλο στην παθογένεια πιο συχνών διαταραχών 2. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να παρουσιαστούν βασικά στοιχεία από τη γενετική και την παθογένεια των διαταραχών αυτών καθώς και κάποια από τα νοσήματα που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΦΛΕΓΜΟΝΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Οι εξελίξεις στον τομέα της γενετικής αυτών των νοσημάτων δεν περιλαμβάνουν μόνο την ανακάλυψη των υπεύθυνων γονιδίων αλλά και τη διευκρίνιση της σχέσης μεταξύ των διαφόρων μεταλλάξεων και συγκεκριμένων κλινικών εκδηλώσεων καθώς και τις αλληλεπιδράσεις τόσο σε επίπεδο γονιδίων όσο και σε επίπεδο πρωτεϊνών, που οδηγούν σε συγκεκριμένους φαινοτύπους και σε αυτές τις κλινικές εκφράσεις. Ιδιαίτερη δε αναφορά χρήζουν οι μελέτες που διεξάγονται για την πιθανή σχέση κάποιων από τα νοσήματα αυτά με αυξημένο κίνδυνο αμυλοείδωσης όπως έχει φανεί από κάποιες πρώτες αναφορές 3. Η γενετική μελέτη ασθενών με πιθανό αυτοφλεγμονώδες νόσημα είναι πολύ σημαντική όχι μόνο λόγω των εξελίξεων στο σχετικό πεδίο που διευκολύνουν την εφαρμογή των σχετικών εξετάσεων, αλλά και επειδή επί του παρόντος δεν υπάρχουν αξιόπιστοι βιοχημικοί δείκτες για τα νοσήματα αυτά. Η έρευνα στο πεδίο της μοριακής ιατρικής έχει προχωρήσει τόσο ώστε σήμερα να έχουν καταγραφεί στις σχετικές τράπεζες γενετικών δεδομένων περισσότερες από 50 μεταλλάξεις για τον οικογενή μεσογειακό πυρετό, περισσότερες από 40 για το σχετιζόμενο με τον υποδοχέα του παράγοντα νέκρωσης των όγκων περιοδικό σύνδρομο (TRAPS), περισσότερες από 35 για το σχετιζόμενο με την κρυοπυρίνη περιοδικό σύνδρομο (CAPS) και περισσότερες από 30 για το σύνδρομο υπερέκκρισης IgD με περιοδικό πυρετό (HIDS) 4. Η ολοένα ευρύτερη χρήση των γενετικών μελετών έχει σαν αποτέλεσμα να τίθεται η διάγνωση των συνδρόμων που προκαλούν υποτροπιάζοντα περιοδικό πυρετό όχι μόνο σε ασθενείς εθνοτήτων όπου παραδοσιακά συμπεριλαμβάνονται στη διαφοροδιάγνωση και αυτά τα σύνδρομα. Έτσι η διάγνωση του οικογενούς μεσογειακού πυρετού δεν περιορίζεται πια σε ασθενείς που κατάγονται από τη λεκάνη της Μεσογείου ενώ και το σχετιζόμενο με τον υποδοχέα του παράγοντα νέκρωσης των όγκων περιοδικό σύνδρομο (TRAPS) και το σύνδρομο υπερέκκρισης IgD με περιοδικό πυρετό (HIDS) φαίνεται να έχουν ευρύτερη κατανομή από ότι αρχικά πιστευόταν 5-7. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι έχουν αναφερθεί ασθενείς με μεταλλάξεις σε περισσότερα του ενός από τα γονίδια που κωδικοποιούν τις πρωτεΐνες που συμμετέχουν στην παθογένεια των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων, με αποτέλεσμα σύνθετους φαινοτύπους και διαφορετική κλινική εικόνα και ανταπόκριση στη θεραπεία από τις κλασικές περιπτώσεις 8,9. Παρά όμως τις εξελίξεις στο πεδίο της γενετικής των συνδρόμων κληρονομικού περιοδικού πυρετού πολλά ερωτήματα μένουν αναπάντητα. Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών που πληρούν τα κλινικά κριτήρια των διαταραχών αυτών δεν παρουσιάζουν κάποια από τις γνωστές μεταλλάξεις. Από την άλλη μεριά το θέμα της διεισδυτικότητας των σχετικών μεταλλάξεων υποδεικνύει με τη σειρά του ότι η στροφή της έρευνας στο επίπεδο των πρωτεϊνών ίσως πρόσφερε πολλά στη κατανόηση των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων 10. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΑΥΤΟΦΛΕΓΜΟΝΩΔΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Στην ομάδα των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων Evaggelatos.indd 131 3/10/2007 1:50:08 ìì

3 ΑυτοφλεγμονΩδη ΝοσΗματα περιελήφθησαν αρχικά τα σύνδρομα κληρονομικού περιοδικού πυρετού (Hereditary Periodic Fever syndromes-hpf) όπως ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (FMF), το σχετιζόμενο με τον υποδοχέα του παράγοντα νέκρωσης των όγκων περιοδικό σύνδρομο (TRAPS), το σύνδρομο υπερέκκρισης IgD με περιοδικό πυρετό (HIDS) και τα σχετιζόμενα με την κρυοπυρίνη περιοδικά σύνδρομα (CAPS) 11. Σταδιακά όμως ο όρος διευρύνθηκε για να συμπεριλάβει και νοσήματα, τα οποία είτε δεν εμφανίζουν οικογενή κατανομή, όπως ο περιοδικός πυρετός με αφθώδη στοματίτιδα, φαρυγγίτιδα και αδενίτιδα (PFAPA), είτε δεν έχουν τον πυρετό σαν προεξάρχον σύμπτωμα όπως η νόσος Αδαμαντιάδη-Behçet 12. Η αποσαφήνιση της μοριακής βάσης των συνδρόμων κληρονομικού περιοδικού πυρετού είχε σαν αποτέλεσμα να έρθουν στην επιφάνεια δομικές ομοιότητες ή/και αλληλεπιδράσεις σε επίπεδο γονιδίων μεταξύ αυτών και άλλων γενετικών νόσων, όπως το σύνδρομο Blau και το σύνδρομο PAPA (άσηπτη πυογόνος αρθρίτιδα, γαγραινώδες πυόδερμα και ακμή), δεδομένα που οδήγησαν τους ερευνητές να υποθέσουν ότι και αυτά τα νοσήματα μπορούν να ενταχθούν στην κατηγορία των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων 13,14. Προκειμένου να εξηγηθεί η απουσία αυτοαντισωμάτων ή αντιγονοειδικών Τ λεμφοκυττάρων, το ερευνητικό ενδιαφέρον στράφηκε σε ενδεχόμενη απορρύθμιση του συστήματος της μη ειδικής φυσικής ανοσίας ως πιθανού κοινού παρονομαστή αυτών των διαταραχών. Το σύστημα της μη ειδικής ανοσίας, σε αντίθεση με την επίκτητη, απαντά ταχέως στη λοίμωξη κυρίως μέσω των ουδετερόφιλων και των μονοκύτταρων και χωρίς τη μεσολάβηση λεμφοκυττάρων ή παραγωγή αντισωμάτων 15. Οι διαταραχές του συστήματος της μη ειδικής ανοσίας που φαίνεται να εμπλέκονται στην παθογένεια των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων περιλαμβάνουν μη φυσιολογικές απαντήσεις σε σχετιζόμενα με παθογόνα μοριακά πρότυπα (PAMPs), ουδετεροφιλία στο αίμα και στους προσβεβλημένους ιστούς και απορρύθμιση των φλεγμονωδών κυτταροκινών ή των υποδοχέων τους 16. Αναλυτικότερα, η μη φυσιολογική απάντηση σε σχετιζόμενα με παθογόνα μοριακά πρότυπα φαίνεται να έχει σαν αποτέλεσμα την ενεργοποίηση Toll-like υποδοχέων και πλούσιων σε λευκίνη NACHT πρωτεϊνών (NACHT-Leukine Rich-NLR), όπως η κρυοπυρίνη και η NOD2. Όσον αφορά στα ουδετερόφιλα η εμπλοκή τους στην παθογένεια των νοσημάτων αυτών υποδηλώνεται από την ανεύρεσή τους σε αυξημένα ποσοστά τόσο στο αίμα όσο και στους ιστούς των ασθενών με υποτροπιάζοντα επεισόδια πυρετού κατά τη διάρκεια των κρίσεων και η επιστροφή τους σε φυσιολογικούς αριθμούς μεταξύ των υποτροπών. Για παράδειγμα, σε ασθενείς με σχετιζόμενο με την κρυοπυρίνη περιοδικό σύνδρομο (CAPS), τα ουδετερόφιλα αυξάνονται στο περιφερικό αίμα μετά από έκθεση σε κρύο και επανέρχονται σε φυσιολογικά επίπεδα μετά από παρέλευση μερικών ωρών 17. Οι φλεγμονώδεις κυτταροκίνες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο σε αυτές τις νόσους. Στοιχεία από τις μέχρι τώρα μελέτες αναδεικνύουν αυξημένα επίπεδα ιντερλευκίνης (IL)-1β σε ασθενείς με Οικογενή Μεσογειακό Πυρετό (FMF) ή με το σχετιζόμενο με την κρυοπυρίνη περιοδικό σύνδρομο (CAPS), μάλλον μέσω επίδρασης των μεταλλαγμένων μορφών των πρωτεϊνών, πυρίνη και κρυοπυρίνη αντίστοιχα, στη ρύθμιση της κασπάσης-1, η οποία εμπλέκεται στη ρύθμιση των επιπέδων της ιντερλευκίνης (IL)-1β 18,19. Η πυρίνη και η κρυοπυρίνη φαίνεται να συμμετέχουν επίσης και στη ρύθμιση της απόπτωσης, μιας ακόμα διαδικασίας που είναι σημαντική για τη φλεγμονή, ενώ σε κατάλληλα κυτταρικά περιβάλλοντα μπορούν είτε να ενεργοποιήσουν είτε να καταστείλουν τον NF-κΒ, ο οποίος συμμετέχει στην έναρξη και την καταστολή της φλεγμονώδους διαδικασίας, φαινόμενα, τα οποία δε διαμεσολαβούνται από τις μεταλλαγμένες μορφές των πρωτεϊνών αυτών 20,21. Σε ασθενείς με το σχετιζόμενο με τον υποδοχέα του παράγοντα νέκρωσης των όγκων περιοδικό σύνδρομο (TRAPS) έχει ανευρεθεί αυξημένης έντασης ή διάρκειας σήμα μέσω του μεταλλαγμένου υποδοχέα του παράγοντα νέκρωσης των Evaggelatos.indd 132 3/10/2007 1:50:08 ìì

4 Ν.Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ, Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Λ. ΠΑΝΤΑΖΗ, ΑΘ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, Γ. ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ όγκων, γεγονός που υποδεικνύει τη συμμετοχή αυτών των φλεγμονωδών κυτταροκινών στην παθογένεια αυτών των διαταραχών 22. Φαίνεται, λοιπόν, ότι η ομάδα των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων παρουσιάζει διαταραχές της φυσικής ανοσίας, ενώ από την άλλη δεν υπάρχουν στοιχεία που να υποδεικνύουν προσβολή και της επίκτητης. Έτσι παρόλο που τα νοσήματα αυτά είναι σπάνια, η μελέτη τους και η διασάφηση της παθοφυσιολογίας τους ίσως είναι χρήσιμη για την κατανόηση της παθογένειας πιο συχνών διαταραχών. ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ Υπό τον όρο κληρονομικά σύνδρομα περιοδικού πυρετού, τα οποία συνιστούν το μεγαλύτερο μέρος των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων, περιλαμβάνονται διαταραχές που χαρακτηρίζονται από ανεξήγητα επεισόδια πυρετού και εντοπισμένης φλεγμονής. Οι αρθρικοί υμένες και οι ορογόνοι αποτελούν συνήθεις στόχους με αποτέλεσμα αρθραλγίες και κοιλιακά άλγη. Επιπροσθέτως, οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν ενίοτε δερματικά εξανθήματα και συμμετοχή από το νευρικό σύστημα. Παρακάτω θα παρατεθούν αδρά στοιχεία για κάποιες από τις οντότητες που ταξινομούνται στην ευρύτερη κατηγορία των κληρονομικών συνδρόμων περιοδικού πυρετού. 1. Οικογενής μεσογειακός πυρετός Ο οικογενής μεσογειακός πυρετός αποτελεί ίσως το πρότυπο αυτών των διαταραχών, πιθανά λόγω της συχνότερης επίπτωσής του και της αρκετά εκτεταμένης μελέτης του σε γενετικό επίπεδο. Το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζοντα επεισόδια πυρετού και τοπική φλεγμονώδη προσβολή των ορογόνων υμένων, των αρθρώσεων και του δέρματος και έχουν θεσπιστεί κριτήρια (Tel-Hashomer criteria) για την κλινική του διάγνωση. Τα επεισόδια πυρετού είναι δυνατόν να ξεκινάνε ήδη από τη βρεφική ηλικία, ενώ το 90% των ασθενών έχει προσβληθεί τουλάχιστον μία φορά μέχρι την ηλικία των 20 ετών. Η συχνότητα των κρίσεων κυμαίνεται από μία κάθε λίγες ημέρες μέχρι μεγάλα διαστήματα, έως και έτη ελεύθερα υποτροπών. Οι κρίσεις διαρκούν συνήθως λιγότερο από 72 ώρες, αν και η προσβολή των αρθρώσεων τείνει να διαρκεί ενίοτε περισσότερο, και αποδράμουν αυτόματα η υποκλινική, όμως, φλεγμονώδης διαδικασία μπορεί να εμμένει προδιαθέτοντας κάποιους ασθενείς (κυρίως άνδρες με θετικό κληρονομικό ιστορικό και ομόζυγους για το M694V) στην ανάπτυξη ΑΑ αμυλοείδωσης. Οι κρίσεις είναι συνήθως απρόβλεπτες, κάποιοι όμως ασθενείς τις συνδέουν με παράγοντες όπως η φυσική άσκηση, το stress και η έμμηνος ρύση. Ο πυρετός (μέχρι σοβαρή υπερπυρεξία και πυρετικοί σπασμοί στα βρέφη) είναι το προεξάρχον και ενίοτε το μοναδικό σύμπτωμα της νόσου. Κοιλιακό άλγος με μικρή ποσότητα εξιδρωματικού υγρού στην περιτοναϊκή κοιλότητα και σπανιότερα ασκίτης και οξύ πλευριτικό άλγος με συνοδό πλευριτική συλλογή είναι τα αποτελέσματα της προσβολής των ορογόνων. Αρθρίτιδα, συνήθως μονοαρθρίτιδα των μεγάλων αρθρώσεων, χωρίς όμως ερυθρότητα ή αύξηση της θερμοκρασίας και με άσηπτο, πλούσιο σε πολυμορφοπύρηνα αρθρικό υγρό και ερυσιπελατοειδής προσβολή του δέρματος συνθέτουν την κλινική εικόνα του συνδρόμου. Θεραπεία εκλογής θεωρείται η κολχικίνη σε δόση 1-3mg ημερησίως, θεραπεία που αποτρέπει την εμφάνιση των κρίσεων αλλά και μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης αμυλοείδωσης 23,24. Το γονίδιο που φαίνεται ότι σχετίζεται με τη νόσο ονομάστηκε MEFV και ταυτοποιήθηκε το Κωδικοποιεί μια πρωτείνη 781 αμινοξέων, την πυρίνη, η οποία εκφράζεται κυρίως στα πολυμορφοπύρηνα και σε ενεργοποιημένα από κυτταροκίνες μονοκύτταρα 25,26. Από μελέτες έχει φανεί ότι η πυρίνη έχει πιθανά έναν αντιφλεγμονώδη ρόλο, ο οποίος δεν επιτελείται από τις μεταλλαγμένες της μορφές, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του οικογενούς μεσογειακού πυρετού Σχετιζόμενο με τον υποδοχέα του παράγοντα νέκρωσης των όγκων περιοδικό σύνδρομο (TRAPS) Το σύνδρομο TRAPS είναι αυτοφλεγμονώ Evaggelatos.indd 133 3/10/2007 1:50:08 ìì

5 ΑυτοφλεγμονΩδη ΝοσΗματα δης διαταραχή γενετικής αιτιολογίας. Η νόσος οφείλεται σε μετάλλαξη του γονιδίου TNFRSF1A με αποτέλεσμα διαταραχή του εξωκυττάριου τμήματος του τύπου 1 υποδοχέα του TNF και κληρονομείται κατά το αυτοσωμικό επικρατές πρότυπο. Παρόλο που αρχικά η νόσος είχε περιγραφεί σε μια μεγάλη οικογένεια ιρλανδικής καταγωγής, μεταγενέστερες μελέτες έδειξαν ότι έχει πολύ ευρύτερη κατανομή 6. Οι κρίσεις αρχίζουν συχνά από την παιδική ηλικία και διαρκούν από λίγες ημέρες έως εβδομάδες. Πυρετός και προσβολή των ορογόνων με ανάλογη συμπτωματολογία αποτελούν, όπως και στην περίπτωση του οικογενούς μεσογειακού πυρετού, τις κύριες εκδηλώσεις της νόσου. Η αρθρίτιδα είναι μη διαβρωτική, ασύμμετρη, μονοαρθρίτιδα συνήθως των μεγάλων αρθρώσεων. Την κλινική εικόνα συμπληρώνουν η προσβολή των οφθαλμών με επιπεφυκίτιδα ή/και περιοφθαλμικό οίδημα και η χαρακτηριστική φυγόκεντρος μεταναστευτική μυαλγία με συνοδό επώδυνο ερύθημα πιθανά λόγω ανάπτυξης μονοκυτταρικής περιτονίτιδας. Ο κίνδυνος ανάπτυξης αμυλοείδωσης ανέρχεται στο 15% πιθανά λόγω μεταλλάξεων του γονιδίου της κυστεΐνης αν και ενοχοποιούνται και μεταλλάξεις σε άλλα γονίδια. Ο ανταγωνιστής του TNF ετανερσέπτη (etanercept) ίσως έχει αποτελεσματικότερο και ασφαλέστερο προφίλ από τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και τα γλυκοκορτικοειδή και έχει φανεί ότι μειώνει τον κίνδυνο των υποτροπών και ίσως και της αμυλοείδωσης 22,24, Σύνδρομο υπερέκκρισης IgD με περιοδικό πυρετό (HIDS) Το σύνδρομο HIDS κληρονομείται κατά τον αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο και έχει αυξημένη επίπτωση σε πληθυσμούς βορειοευρωπαϊκής καταγωγής. Η νόσος οφείλεται σε μετάλλαξη του γονιδίου (MVK) που κωδικοποιεί το ένζυμο μεβαλονική κινάση. Το ένζυμο καταλύει τη μετατροπή του μεβαλονικού οξέος σε 5-φωσφομεβαλονικό οξύ και εμπλέκεται στη σύνθεση της χοληστερόλης, της βιταμίνης D, των χολικών οξέων και των στεροειδικών ορμονών. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι το σύνδρομο δεν οφείλεται σε υπερέκκριση IgD καθώς υπάρχουν αρκετοί ασθενείς με την κλινική εικόνα του συνδρόμου και μετάλλαξη του γονιδίου (MVK), οι οποίοι όμως δεν παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα IgD 28,29. Οι βασικές εναλλακτικές υποθέσεις είναι ότι το σύνδρομο οφείλεται είτε σε συσσώρευση μεβαλονικού οξέος είτε σε έλλειψη ισοπρενοειδών, τα οποία συντίθενται φυσιολογικά μέσω της ίδιας μεταβολικής οδού 30,31. Από μελέτες σε καλλιέργειες κυττάρων, που περιείχαν είτε τη φυσιολογική είτε τη μεταλλαγμένη μορφή του ενζύμου, έχει φανεί ότι το μεταλλαγμένο ένζυμο χάνει με την άνοδο της θερμοκρασίας μεγάλο μέρος της δραστικότητάς του, εύρημα που μπορεί να εξηγεί την πυροδότηση του συνδρόμου μετά από εμβολιασμό ή λοίμωξη 32. Οι κρίσεις αρχίζουν συνήθως από τη βρεφική ηλικία και διαρκούν από 3 ημέρες έως 1 εβδομάδα. Η κλινική εικόνα χαρακτηρίζεται από επώδυνη τραχηλική λεμφαδενοπάθεια, αφθώδη έλκη και διάχυτο κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα, το οποίο μπορεί να προσβάλει πέλματα και παλάμες. Σπανίως αναπτύσσεται πλευριτική συλλογή ενώ δεν υπάρχουν αναφορές για ανάπτυξη αμυλοείδωσης 24. Η μέχρι τώρα θεραπευτική προσέγγιση του συνδρόμου περιοριζόταν στη χορήγηση αντιπυρετικών και στη συμπτωματική αγωγή. Πρόσφατες μελέτες, που αφορούν στη χορήγηση σιμβαστατίνης, ετανερσέπτης ή anakinra, έχουν δει το φως της δημοσιότητας χωρίς όμως ακόμα σαφή αποτελέσματα 30,33, Σχετιζόμενα με την κρυοπυρίνη περιοδικά σύνδρομα-(caps) Αυτή η ομάδα διαταραχών, γνωστές ως κρυοπυρινοπάθειες, αποτελούνται από το οικογενές, αυτοφλεγμονώδες σύδρομο εκ ψύχους (FCAS), το σύνδρομο Muckle-Wells (MWS) και την πιο σοβαρή νεογνική πολυσυστηματική φλεγμονώδη νόσο (NOMID). Τα τελευταία χρόνια έχουν ανιχνευθεί περισσότερες από 20 μεταλλάξεις του γονιδίου CIAS1, το οποίο κωδικοποιεί την κρυοπυρίνη, μεταλλάξεις οι οποίες ευθύνονται Evaggelatos.indd 134 3/10/2007 1:50:09 ìì

6 Ν.Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ, Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Λ. ΠΑΝΤΑΖΗ, ΑΘ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, Γ. ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ για αυτές τις τρεις διακριτές κλινικές οντότητες, οι οποίες κληρονομούνται κατά το αυτοσωμικό επικρατές πρότυπο Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα ήδη από τη βρεφική ηλικία, εκτός από κάποιους ασθενείς με Muckle- Wells, οι οποίοι παραμένουν ασυμπωματικοί μέχρι την εφηβεία. Οι ασθενείς με το οικογενές αυτοφλεγμονώδες σύδρομο εκ ψύχους παρουσιάζουν φρίκια, πυρετό, κεφαλαλγία, αρθραλγίες και μη κνησμώδες εξάνθημα παρόμοιο με ουρτικάρια μετά από έκθεση σε κρύο. Στη περίπτωση του συνδρόμου Muckle-Wells οι ασθενείς παρουσιάζουν παρόμοιο εξάνθημα, το οποίο όμως δεν σχετίζεται με το κρύο, καθώς και πυρετό, κοιλιακά άλγη, αρθρίτιδα, πόνους στα άκρα, επιπεφυκίτιδα και αργότερα νευροαισθητήρια βαρηκοΐα. Στην περίπτωση της νεογνικής πολυσυστηματικής φλεγμονώδους νόσου έχουμε επίσης προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος με νευροαισθητήρια βαρηκοΐα και χρόνια άσηπτη μηνιγγίτιδα. Την κλινική εικόνα της διαταραχής συμπληρώνουν το εξάνθημα και η χαρακτηριστική αρθροπάθεια (πρώιμη οστεοποίηση της επιγονατίδας και των επιφύσεων των μακρών οστών με επακόλουθη οστική υπερτροφία). Τα αρχικά αποτελέσματα της θεραπείας των συνδρόμων αυτών φαίνεται να είναι ενθαρρυντικά με τη χορήγηση anakinra σε ασθενείς με σύνδρομο Muckle-Wells ΕΠΙΛΟΓΟΣ Τα περισσότερα από τα νοσήματα που συγκροτούν την ομάδα των αυτοφλεγμονωδών νοσημάτων παρέμεναν εν πολλοίς αδιάγνωστα λόγω της σπανιότητάς τους, της περίπλοκης κλινικής τους εικόνας και κυρίως λόγω της έλλειψης αξιόπιστων βιοχημικών δεικτών. Με τις εξελίξεις που σημειώνονται κάθε μέρα στο πεδίο της μοριακής ιατρικής έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, τόσο στην αποσαφήνιση της γενετικής βάσης των διαταραχών αυτών, όσο και στην ανάδειξη πιθανών κοινών βιολογικών μηχανισμών με άλλα πιο συχνά νοσήματα. Η κατανόηση των υποκείμενων παθοφυσιολογικών διαταραχών και η προσθήκη στη διαγνωστική φαρέτρα έγκυρων μεθόδων γενετικού ελέγχου θα αυξήσει τις πιθανότητες έγκαιρης και σωστής θεραπευτικής παρέμβασης για τους ασθενείς που πάσχουν από τέτοια σπάνια, μέχρι τώρα αδιάγνωστα και ενίοτε σοβαρά σύνδρομα. ABSTRACT Autoinflammatory disorders N.G. Evangelatos, P. Konstantopoulou, L. Pantazi, Ath. Karagiannis, G. Vaiopoulos 1st Dept of Internal Medicine, University of Athens, Laikon Gen. Hospital, Athens, Greece The term autoinflammatory is used to describe a distinct group of disorders with recurrent episodes of fever and serosal and synovial affliction. In the recent years research in the field of genetics has lightened the genetic substrate and the metabolic pathways of these disorders. Elucidating the pathophysiology of these disorders may help us understand possible common mechanisms of disease with other more common immunologic disorders. The purpose of this review is to present elements of the genetics, the pathogenesis and the clinical features of some of these disorders. Hellenic Rheumatology 2007; 18(2): Key words: autoinflammatory, genetics, pathogenesis, Familial Mediterranean Fever, innate immunity. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Galon J, Aksentijevich I, McDermott MF, et al. TNFRSFIA mutations and autoinflammatory syndromes. Curr Opin Immunol 2000; 12: M. Galeazzi, G. Gasbarrini, A. Ghirarrdello, S. Grandemange, H.M. Hoffman, R. Manna, M. Podswiadek, L. Punzi, G.D. Sebastiani, I. Touitou, A. Doria. Autoinflammatory syndromes. Clin Exp Rheumatol 2006; 24 (Suppl.40):S79-S Shohat M, Magal N, Shohat T, et al. Phenotypegenotype correlation in familial Mediterranean fever:evidence for an association between Met694Val and amyloidosis. Eur J Hum Genet 1999; 7: Evaggelatos.indd 135 3/10/2007 1:50:09 ìì

7 ΑυτοφλεγμονΩδη ΝοσΗματα 4. Silvia Stojanov and Daniel L. Kastner. Familial autoinflammatory diseases:genetics, pathogenesis and treatment. Current Opinion in Rheumatology 2005, 17: Kotone-Miyahara Y, Takaori-Kondo A, Fukunaga K, et al. E148Q/M694I mutation in 3 Japanese patients with familial Mediterranean fever. Int J Hematol 2004; 79: Hull KM, Drewe E, Aksentijevich I, et al. The TNF receptor-associated periodic syndrome (TRAPS): emerging concepts of an autoinflammatory disorder. Medicine (Baltimore) 2002; 81: D Osualdo A, Picco P, Caroli F, et al. MVK mutations and associated clinical features in Italian patients affected with autoinflammatory disorders and recurrent fever. Eur J Hum Genet 2005; 13: Stojanov S, Lohse P, Lohse P, et al. Molecular analysis of the MVK and TNFRSF1A genes in patients with a clinical presentation typical of the hyperimmunoglobulinemia D with periodic fever syndrome:a low-penetrance TNFRSF1A variant in a heterozygous MVK carrier possibly influences the phenotype of hyperimmunoglobulinemia D with periodic fever syndrome or vice versa. Arthritis Rheum 2004; 50: Arkwright PD, McDermott MF, Houten SM, et al. Hyper IgD syndrome (HIDS) associated with in vitro evidence of defective monocyte TNFRSF1A shedding and partial response to TNF receptor blockade with etanercept. Clin Exp Immunol 2002; 130: Kastner DL, Aksentijevich I. Intermittent and periodic arthritis syndromes. In:Koopman WJ, Moreland LW, editors. Arthritis and allied conditions, 15th ed. Philadelphia:Lippincott Williams and Wilkins; pp Gattorno M., Martini A. Inherited autoinflammatory syndromes:an expanding new group of chronic inflammatory diseases. Clin Exp Rheumatol 2005; 23: Marshall GS, Edwards KM, Butler J, et al. Syndrome of periodic fever, pharyngitis and aphthoys stomatitis. J Pediatr 1987; 110: Rose CD, Doyle TM, McIlvain-Simpson G et al. Blau syndrome mutation of CARD15/NOD2 in sporadic early onset granulomatous arthritis. J Rheumatol 2005; 32: Wise CA, Gillum JD, Seidman CE et al. Mutations in CD2BPI disrupt binding to PTP PEST and are responsible for PAPA syndrome, an autoinflammatory disorder. Hum Mol Genet 2002; 11: Abul K. Abbas, Andrew H Lichtman. Cellular and Molecular Immunology pp. 4-5, Elsevier- Saunders Drenth JP, Van Deuren M, Van Der Venjongekrijg J, Schalkwijk CG, Van Der Meer JW Cytikine activation during attacks of the hyperimmunoglobulinemia D and periodic fever syndrome. Blood 1995; 85: Hoffman HM, Rosengren S, Boyle DL, et al. Prevention of cold-associated acute inflammation in familial cold autoinflammatory syndrome by interleukin-1 receptor antagonist. Lancet 2004; 364: Yu JW, Wu J, Zhang Z et al. Cryopyrin and pyrin avtivate caspase-1 but not NF-KappaB, via ASC oligomerization. Cell Death Differ 2005, July 22, in press. 19. Martinon F, Tschopp J. Inflammatory caspases: linking an intracellular innate immune system to autoinflammatory diseases. Cell 2004; 117: Gumucio DL, Diaz A, Schaner P, et al. Fire and ICE: the role of pyrin domain-containing proteins in inflammation and apoptosis. Clin Exp Rheumatol 2002; 20(Suppl 26):S45-S Stehlik C, Fiorentino L, Dorfleutner A, et al. The PAAD/PYRIN-family protein ASC is a dual regulator of a conserved step in nuclear factor kappab activation pathways. J Exp Med 2002; 196: Aksentijevich I, Galon J, Soares M, et al. The tumor-necrosis-factor receptor-associated periodic syndrome:new mutations in TNFRSF1A, ancestral origins, genotype-phenotype studies, and evidence for further genetic heterogeneity of periodic fevers. Am J Hum Genet 2001; 69: Drenth JP, van der Meer JW vhereditary periodic fever. N Engl J Med 2001, 345: Dennis L. Casper, Anthony S. Fauci, Dan L. Longo, Eugene Braunwald, Stephen L. Hauser, J. Larry Jameson, eds Harrison s Principles of Internal Medicine. McGraw-Hill, th edition, Vol. II, pp French FMF Consortium A candidate gene for familial Mediterranean fever. Nat Genet 1997, 17: Evaggelatos.indd 136 3/10/2007 1:50:09 ìì

8 Ν.Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ, Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ, Λ. ΠΑΝΤΑΖΗ, ΑΘ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, Γ. ΒΑΪΟΠΟΥΛΟΣ 26. Centola M, Wood G, Frucht DM, et al. The gene for familial Mediterranean fever, MEFV, is expressed in early leukocyte development and is regulated in response to inflammatory mediators. Blood 2000, 95: Keith M. Hull, Nitza Shoham, Jae Jin Chae, Ivona Aksentijevich, and Daniel L. Kastner The expanding spectrum of systemic autoinflammatory disorders and their rheumatic manifestations. Current Opinion in Rheumatology 2003, 15: Houten SM, KuisW, Duran M, et al. Mutations in MVK, encoding mevalonatekinase, cause hyperimmunoglobulinemia D and periodic fever syndrome. Nat Genet 1999; 22: Saulsbury FT. Hyperimmunoglobulinemia D and periodic fever syndrome (HIDS) in a child with normal serum IgD, but increased serum IgA concentration. J Pediatr 2003; 143: Simon A, Drewe E, van der Meer JW, et al. Simvastatin treatment for inflammatory attacks of the hyperimmunoglobulinemia D and periodic fever syndrome. Clin Pharmacol Ther 2004; 75: Frenkel J, Rijkers GT,Mandey SH, et al. Lack of isoprenoid products raises ex vivo interleukin- 1beta secretion in hyperimmunoglobulinemia D and periodic fever syndrome. Arthritis Rheum 2002; 46: Houten SM, Frenkel J, Rijkers GT, et al. Temperature dependence of mutant mevalonate kinase activity as a pathogenic factor in hyper-igd and periodic fever syndrome. Hum Mol Genet 2002; 11: Takada K, Aksentijevich I, Mahadevan V, et al. Favorable preliminary experience with etanercept in two patients with the hyperimmunoglobulinemia D and periodic fever syndrome. Arthritis Rheum 2003; 48: Marchetti F, Barbi E, Tommasini A, et al. Inefficacy of etanercept in a child with hyper-igd syndrome and periodic fever. Clin Exp Rheumatol 2004; 22: Hoffman HM, Mueller JL, Broide DH, et al. Mutation of a new gene encoding a putative pyrin-like protein causes familial cold autoinflammatory syndrome and Muckle-Wells syndrome. Nat Genet 2001, 29: Feldmann J, Prieur AM, Quartier P, et al. Chronic infantile neurologic cutaneous and articular syndrome is caused by mutations in CIAS1, a gene highly expressed in polymorphonuclear cells and chondrocytes. Am J Hum Genet 2002, 71: Dode C, Le Du N, Cuisset L, et al. New mutations of CIAS1 that are responsible for Muckle-Wells syndrome and familial cold urticaria:a novel mutation underlies both syndromes. Am J Hum Genet 2002, 70: Muckle TJ The Muckle-Wells syndrome. Br J Dermatol 1979, 100: Hoffman HM, Wanderer AA, Broide DH Familial cold autoinflammatory syndrome:phenotype and genotype of an autosomal dominant periodic fever. J Allergy Clin Immunol 2001, 108: Prieur AM, Griscelli C, Lampert F, et al. A chronic, infantile, neurologic, cutaneous and articular (CINCA) syndrome. A specific entity analyzed in 30 patients. Scand J Rheumatol Suppl 1987, 66: Hawkins PN et al Interleukin-1-receptor antagonist in the Muckle-Wells syndrome. N Engl J Med 348:2583, Evaggelatos.indd 137 3/10/2007 1:50:09 ìì

Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες

Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 239 Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες Μ. Τραχανά Παιδιατρικό Ανοσολογικό και Ρευματολογικό Κέντρο Αναφοράς Α' Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ.,

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomaitis, Pharyngitis, Cevical Adenitis)

Σύνδρομο PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomaitis, Pharyngitis, Cevical Adenitis) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 10 Σύνδρομο PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomaitis, Pharyngitis, Cevical Adenitis) Σωφρονίδης Σωφρόνιος Τραχανά Μαρία Εισαγωγή Το σύνδρομο PFAPA ή αλλιώς σύνδρομο

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος Parkinson-Νέοι ορίζοντες Ξηροµερήσιου Γεωργία Νευρολόγος-Μέλος ερευνητικής οµάδας Νευρογενετικής Αίτια της νόσου Parkinson Περιβαλλοντικοί παράγοντες Γενετικοί παράγοντες Γενετική βλάβη (παθογόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα

Σύνδρομο Lesch-Nyhan. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας. Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Μοριακή Βάση Γενετικών Ασθενειών Σύνδρομο Lesch-Nyhan Ντουντούμη Χρυσούλα Παπαδοπούλου Μαρία-Άννα Στεργίου Δήμητρα Εισαγωγή Σπάνια (συνδεδεμένη με

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτεροι Βιολογικοί Παράγοντες µε επέκταση των θεραπευτικών ενδείξεων: Το παράδειγµα του Canakinumab στα Αυτοφλεγµονώδη και την Oυρική αρθρίτιδα

Νεώτεροι Βιολογικοί Παράγοντες µε επέκταση των θεραπευτικών ενδείξεων: Το παράδειγµα του Canakinumab στα Αυτοφλεγµονώδη και την Oυρική αρθρίτιδα Νεώτεροι Βιολογικοί Παράγοντες µε επέκταση των θεραπευτικών ενδείξεων: Το παράδειγµα του Canakinumab στα Αυτοφλεγµονώδη και την Oυρική αρθρίτιδα Ανδρέας Μπούνας ΑΥΤΟΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Νοσήµατα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος του Crohn σε έφηβη με Οικογενή Μεσογειακό Πυρετό

Νόσος του Crohn σε έφηβη με Οικογενή Μεσογειακό Πυρετό ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 3 Νόσος του Crohn σε έφηβη με Οικογενή Μεσογειακό Πυρετό Βαρελτζίδου Έλλη Παρδαλός Γρηγόριος Εισαγωγή Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) ανήκει στα αυτοφλεγμονώδη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH

Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική Λεμφοϊστιοκυττάρωση HLH Υπερφλεγμονώδες σύνδρομο Aιμοφαγοκυτταρικό Σύνδρομο ή Αιμοφαγοκυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΘ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Ε. Παρασκάκης Επικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης Ορισμός Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης

Διαβάστε περισσότερα

Oικογενής μεσογειακός πυρετός σε κορίτσι ηλικίας 2 ετών

Oικογενής μεσογειακός πυρετός σε κορίτσι ηλικίας 2 ετών Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, 2008 157 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Oικογενής μεσογειακός πυρετός σε κορίτσι ηλικίας 2 ετών Σ. Καρκέλης Ε. Λυκοπούλου Δ. Λαζοπούλου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο οικογενής μεσογειακός πυρετός

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13

Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13 Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στη Ρευματολογία 2011-13 Αντιρευματικά Φάρμακα TCZ Ανταγωνιστές IL1 ΣΤΑΜΑΤΗΣ- ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΣΗΣ Επικ. Καθηγητής Ρευματολογικό Τμήμα Ιατρική Σχολή Παν/μίου Πατρών Tocilizumab

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗ ΣΗΨΗ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗ ΣΗΨΗ 5 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΙΜΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΣΟΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗ ΣΗΨΗ Θωμάς Τσαγανός, MD, PhD Πανεπιστημιακός Υπότροφος Δ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας»

«β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Εργαστήριο Κυτταρογενετικής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» «β-μεσογειακή αναιμία: το πιο συχνό μονογονιδιακό νόσημα στη χώρα μας» Ζαχάκη Σοφία - Ουρανία Βιολόγος, MSc, PhD β μεσογειακή αναιμία Η θαλασσαιμία ή νόσος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN

Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΣΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ CROHN ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ιατµηµατικό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών «Κλινική Φαρµακολογία και Θεραπευτική» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΝΩΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΤΕΡΙΚΟ ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΟ ΩΣ ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη του ρόλου ανοσο-τροποποιητικής δράσεως της p38 µιτογονο-ενεργοποιηµένης κινάσης ( p38 MAPK ) Μαυρόπουλος Αθανάσιος, PhD ΕΙΣΑΓΩΓΗ-Ι H p38 MAPK ενεργοποιείται από τις ιντερλευκίνες IL-12 και IL-18

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY

DEPARTMENT OF IMMUNOLOGY & HISTOCOMPATIBILITY UNIVERSITY OF THESSALY Μαμάρα Α. (1), Καλαλά Φ. (1), Λιαδάκη Κ. (1), Παπαδούλης Ν. (2), Μανδαλά Ε. (3), Παπαδάκης Ε. (4), Γιαννακούλας N. (5), Παλασοπούλου M. (5), Λαφιωνιάτης Σ. (6), Κιουμή A. (4), Κοραντζής I. (4), Καρτάσης

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΘΗΛΙΟ, ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΘΗΛΙΟ, ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΝ ΟΘΗΛΙΟ, ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παπάζογλου ημήτριος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Αλεξανδρούπολης Page 2 Page 3 Ενδοθηλιακή λειτουργία Αγγειοδιαστολή NO, PGI2, EDHF, BK, C-NP Page 4 Ινωδόλυση

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ)

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) www.pediatric-rheumathology.printo.it ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ (ΟΜΠ) Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι µία γενετική νόσος που χαρακτηρίζεται από υποτροπιάζουσες προσβολές πυρετού,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Μη φλεγμονοσωμοπάθειες

Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Μη φλεγμονοσωμοπάθειες Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 253 Αυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Μη φλεγμονοσωμοπάθειες Π. Πρατσίδου-Γκέρτση Παιδιατρικό Ανοσολογικό και Ρευματολογικό Κέντρο Αναφοράς Α' Παιδιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός

Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός Παθογένεια Κλινική Εικόνα Αντιμετώπιση Νικόλαος Κ. Γατσέλης Παθολογική Κλινική & Ομώνυμο Ερευνητικό Εργαστήριο Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Κλινικά παραδείγματα ΚΔ MI ΔΣ ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Φαινομενολογία και γενετική ταξινόμηση της πρωτοπαθούς δυστονίας - Νεώτερα δεδομένα

Φαινομενολογία και γενετική ταξινόμηση της πρωτοπαθούς δυστονίας - Νεώτερα δεδομένα 22 REVIEW ARTICLE ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Φαινομενολογία και γενετική ταξινόμηση της πρωτοπαθούς δυστονίας - Νεώτερα δεδομένα Γκίζα Ευαγγελία1, Κατσαρού Ζωή2, Μποσταντζοπούλου Σεβαστή1 1. Γ Νευρολογική Κλινική ΑΠΘ,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας

Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής ιδιοπαθούς αρθρίτιδας ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ "ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ - ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ" Ο ρόλος των αντισωμάτων κατά του κυκλικού κιτρουλλιωμένου πεπτιδίου στη διάγνωση και θεραπεία της νεανικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν.

Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. Θεραπεύοντας με βάση τους βιολογικούς δείκτες-εφικτό; Α. Ι. Παπαϊωάννου Ειδικευόμενη Πνευμονολόγος Γ Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. «Σισμανόγλειο» Βιολογικοί δείκτες Ορισμός Ο βιολογικός δείκτης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ/ΩΟΘΗΚΩΝ. Στο δυτικό κόσµο 1 στις 8 γυναίκες θα αναπτύξει καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ/ΩΟΘΗΚΩΝ. Στο δυτικό κόσµο 1 στις 8 γυναίκες θα αναπτύξει καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΡΟ ΙΑΘΕΣΗ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ/ΩΟΘΗΚΩΝ ρ. Ελένη Κοντογιάννη, Ph.D Γενετίστρια ιευθύντρια IVF & Genetics Στο δυτικό κόσµο 1 στις 8 γυναίκες θα αναπτύξει καρκίνο του µαστού κατά τη διάρκεια της ζωής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ

ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ 25 ΟΥΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ: ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑΣ Δημήτριος Βασιλόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ρευματολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα Το φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει;

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Φαρυγγικός λεμφικός ιστός: Φαρυγγική και Παρίσθμιες Αμυγδαλές Φαρυγγική A. Καδίτης Ειδική Μονάδα Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Εργαστήριο Διαταραχών Αναπνοής στον

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ.

Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Αθλητιατρική Παρέμβαση Στο Εξατομικευμένο Προπονητικό Πρόγραμμα. ΧΡΟΝΗΣ ΔΡΟΥΓΙΑΣ. Ταλέντο (Costill): Η ικανότητα του οργανισμού να ανταπεξέρχεται σε υψηλά στρεσσογόνα ερεθίσματα και να προσαρμόζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟ FALK SYMPOSIUM 196 6 & 7 MARCH, 2015 FRANKFURT, GERMANY Βασικά σημεία ενδιαφέροντος στο τελευταίο Falk Symposium No196 στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας αποτέλεσαν οι εξελίξεις στο πεδίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική χρήση κοινών εργαστηριακών παραμέτρων στην παιδιατρική πράξη: ASTO

Ορθολογική χρήση κοινών εργαστηριακών παραμέτρων στην παιδιατρική πράξη: ASTO Ορθολογική χρήση κοινών εργαστηριακών παραμέτρων στην παιδιατρική πράξη: ASTO Πολυξένη Πρατσίδου-Γκέρτση Πανεπιστημιακός Υπότροφος ΑΠΘ στην Παιδιατρική Ρευματολογία Α Παιδιατρική Κλινική ΑΠΘ Περίγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1,

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΒΛΑΣΤΩΜΑΤΟΣ (ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ WILMS) Σπυριδάκης Ιωάννης 2, Καζάκης Ι 2, Δογραματζής Κωνσταντίνος 1, Κοσμάς Νικόλαος 1, 1 Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων, 2Β Πανεπιστημιακή Κλινική Χειρουργικής Παίδων ΑΠΘ, Γ.Ν Παπαγεωργίου (Διευθυντής: Καθηγητής Αντώνιος Φιλιππόπουλος) Εισαγωγή Ο όγκος του Wilms

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1 δ Α2 γ Α3 β Α4 γ Α5 β ΘΕΜΑ Β Β1 Κατά σειρά τα βήματα που οδηγούν στην κατασκευή του καρυότυπου είναι τα ακόλουθα: 4 2 1 6 3 5 Β2 α DNA πολυμεράσες

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Όνομα φοιτήτριας ΚΑΛΑΠΟΔΑ ΜΑΡΚΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Παν. Αθηνών Costa Navarino 26/6/2011

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΟΑΝΟΣΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Αθανάσιος Γ. Τζιούφας Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Παν. Αθηνών Costa Navarino 26/6/2011 ά ς. ύ ς ή ί ή ή. ώ Costa Navarino 26/6/2011 ά ή : ίπ 5% ύ π ύ ά- ά ή ά ή ά ή/ ώ - ά ή : ό ή ά π ό π ί ς ό έ - π ά ά ς- έ ς ά ής π ί ς ύ- ύς ό ς ής π ί ς ς ό ύ ά ά ή ί έ ς π ύς ί ς ή ή ς ής ής Ά ώ π ή

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Α. Γ. Τζιούφας Αναπλ. Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο σύνδρομο Sjogren ή αυτοάνοση επιθηλιΐτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου»

Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης. Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Θέσεις & Αντιθέσεις στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κατερίνα Μανίκα Επιμελήτρια Β Α Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» Εναλλακτικές Θεραπείες Παράγοντες στη θεραπεία της Σαρκοείδωσης Κορτικοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αντιμετώπιση του Πόνου & του Πυρετού στα Παιδιά Οκτώβριος 2014 1η έκδοση/εκτύπωση: Οκτώβριος 2014 Επανεκτύπωση: Ιούνιος 2015 Περιεχόμενα Σελ. Διοικητικό Συμβούλιο Ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα