βιβλία της γλώσσας του δημοτικού σχολείου, διαφορετικές αναπαραστάσεις για τα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "βιβλία της γλώσσας του δημοτικού σχολείου, διαφορετικές αναπαραστάσεις για τα"

Transcript

1 1 Καπετσώνης Κώστας, ΠΕ 70 Αναπαραστάσεις των φύλων στα δημοτικού σχολείου. βιβλία του μαθήματος της γλώσσας του Περίληψη Η παρούσα έρευνα αποσκοπεί να μελετήσει αν προβάλλονται μέσα από τα βιβλία της γλώσσας του δημοτικού σχολείου, διαφορετικές αναπαραστάσεις για τα δύο φύλα. Το περιεχόμενο των βιβλίων γλώσσας της Α, Γ, Ε και ΣΤ τάξης, που εκδόθηκαν το 2006, είναι το σώμα κειμένων που εξετάστηκε. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε ήταν η ανάλυση περιεχομένου. Αφού διαμορφώθηκαν οι εννοιολογικοί άξονες και οι κατηγορίες τους, έγινε επεξεργασία των δεδομένων, ως προς τα ποσοτικά και τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι η παρουσίαση των δύο φύλων στα βιβλία της γλώσσας, γενικά δε γίνεται με αντικειμενικό τρόπο σε σύγκριση με τις κοινωνικές αλλαγές. Οι αναπαραστάσεις για τα επαγγέλματα τους είναι διαφορετικές από αυτές που αναλαμβάνουν στο κοινωνικό πεδίο. Υπάρχει μείωση της προβολής παλαιών στερεότυπων που αφορούσαν τα δύο φύλα, που όμως δεν κρίνεται ως θετική, γιατί ταυτόχρονα δε τονίζεται η ποικιλομορφία των ρόλων που αναλαμβάνουν στο σύγχρονο κοινωνικό πεδίο. Η μείωση της προβολής των στερεοτύπων σημειώνεται με τεχνητό τρόπο αφού εκτός των άλλων αποφεύγονται κείμενα που διαπραγματεύονται τις ανθρώπινες σχέσεις.

2 2 Εισαγωγή Το νέο άτομο γεννιέται σε μια κοινωνία την οποία θεωρεί αντικειμενικό γεγονός. Όμως αυτή η κοινωνία έτσι όπως θα την γνωρίσει, δεν μπορεί παρά να είναι μια ανθρώπινη κατασκευή προηγούμενων από αυτό γενεών όπως υποστήριξαν οι Berger και Luckmann (1967, όπ. αναφ. στο Blackledge και Hunt, 2000, σ.131). Η ουσιαστική επαφή του νέου ατόμου με την κοινωνία θα γίνει με τη γλώσσα, η οποία είναι κι αυτή σύμφωνα με τον Τσολάκη (1999) «κοινωνικό προϊόν» (σ. 19) και ως τέτοιο μεταφέρει τη γνώση που ως εκείνη τη στιγμή έχει συσσωρευθεί στην κοινωνία. Έτσι το νέο άτομο πρέπει να μάθει να μιλάει τη γλώσσα που μιλούν οι προγενέστεροι και να καταλάβει ποιο είναι και τι αναμένεται από αυτό. Ταυτόχρονα όμως το νέο μέλος της κοινωνίας, λόγω έλλειψης παγιωμένων προτύπων, γίνεται αποδέκτης και αφομοιώνει εύκολα, αξίες, στερεότυπα, και νόρμες που φέρει η γλώσσα και έχουν γίνει αποδεκτά από τα παλαιότερα μέλη. Τα στερεότυπα που σχετίζονται με το φύλο, ως ένα μέρος της κυρίαρχης ιδεολογίας, μεταβιβάζονται κι αυτά με τη γλώσσα. Τη γλωσσική αγωγή όμως των νέων ατόμων, η πολιτεία την έχει αναθέσει στο σχολείο, ως βασικό μηχανισμό κοινωνικοποίησης του κοινωνικού σχηματισμού. Αν δεχτούμε λοιπόν, ότι στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία υπάρχει μια σεξιστική αντιμετώπιση των μελών της, αυτό μας κάνει να υποψιαζόμαστε ότι κάτι τέτοιο πρέπει να καλλιεργείται και από το σχολείο. Η λειτουργία του παραπρογράμματος (Μαυρογιώργος,1983) και του περιεχομένου του εκπαιδευτικού υλικού, είναι δυο βασικές οπτικές μελέτης του προβλήματος. Έτσι η διερεύνηση των βιβλίων της γλώσσας θεωρείται σημαντική, γιατί οι μαθητές έρχονται σε επαφή με αυτά τον περισσότερο διδακτικό χρόνο από κάθε άλλο σχολικό εγχειρίδιο. Είναι σημαντική επίσης, γιατί τα στερεότυπα στο γλωσσικό

3 3 μάθημα σύμφωνα με τη Λαμπροπούλου και Γεωργουλέα (1989): «περνάνε με τρόπο μαζικό και αυταρχικό» (σελ.59) στα παιδιά και ακόμη γιατί είναι μια παρασκηνιακή διεργασία, πίσω από τις βασικές επιδιώξεις που είναι η καλλιέργεια της ανάγνωσης και της γραφής. Τα κείμενα των αναγνωστικών έχουν γίνει πολλές φορές στο παρελθόν αντικείμενο ερευνών στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα. Στην Ελλάδα η εκπόνηση σχετικών ερευνών ξεκίνησε κατά τη δεκαετία του Στην παρούσα εργασία γίνεται ανασκόπηση της σχετικών ερευνών των τελευταίων δεκαετιών, που έχουν ως θέμα το περιεχόµενο των σχολικών βιβλίων και την επίδρασή τους στη διαφοροποιηµένη κοινωνικοποίηση των δύο φύλων. Ακολουθεί σύνθεση και κριτική ανάλυση αυτών των μελετών με προτάσεις για μελλοντικές εμπειρικές μελέτες. Ανασκόπηση ερευνών Η Φραγκουδάκη (1979) εξέτασε την ιδεολογία των αναγνωστικών βιβλίων του δημοτικού σχολείου της περιόδου Ο θεωρητικός της προβληματισμός, όπως διακρίνεται στον πρόλογό της, ξεκινά από την κοινωνιολογία της εκπαίδευσης. Ήδη από τη δεκαετία του 1960 και μετά, καταλογίζεται στην εκπαίδευση ένας ρόλος αναπαραγωγής των κοινωνικών ανισοτήτων. Οι περισσότερες έρευνες όμως της εποχής, εξαντλούν τη θεματολογία τους σε ανισότητες ταξικές. Η ερευνήτρια έκανε ένα βήμα πιο πέρα προσπαθώντας να ανιχνεύσει αν κάτι τέτοιο συμβαίνει και με τις φυλετικές (βάση φύλου) ανισότητες. Βέβαια στην έρευνά της δεν παρέλειψε να ασχοληθεί και με τη διαμόρφωση και αναπαραγωγή ηθικών, θρησκευτικών, και εθνικών αξιών. Η μέθοδος της έρευνάς της βασίστηκε στην ανάλυση περιεχοµένου. Ως μονάδα ανάλυσης χρησιμοποίησε τη λέξη, φράση, πρόταση και κείμενο. Εκτός των άλλων κατηγοριών, που δεν είναι αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας, για την ανάλυση περιεχομένου όρισε τη θεματική κατηγορία «οικογένεια» με

4 4 εννοιολογικούς άξονες: α) πατριαρχική-ευρεία οικογένεια, β)φυσικός θεσμός, γ)οικογένεια σεβασμός, δ)παιδαγωγική σχέση γονέων-συμβουλές διαταγές, ε)φυλετισμός(ως προς το φύλο) Βασικό συµπέρασµα της έρευνάς της ήταν ότι τα βιβλία εξέφραζαν τη συντηρητική ιδεολογία και την παραδοσιακή κουλτούρα της εποχής και στήριζαν τις αξίες «Πατρίς Θρησκεία Οικογένεια - Εργασία». Μερικά επιμέρους συμπεράσματα από τη θεματική κατηγορία: «οικογένεια» και ιδιαίτερα από την ανάλυση του εννοιολογικού άξονα: «φυλετισμός», μπορούν να συνοψιστούν στα εξής: Το κύρος των μελών της οικογένειας καθορίζεται από το φύλο. Η θέση της γυναίκας προέβαλε µε την παραδοσιακή της έκφραση, ως µάνα-νοικοκυρά, ταγµένη στην εκπλήρωση του «φυσικού» και δεδοµένου αυτού ρόλου. Σε κανένα σημείο δεν εμφανίζεται να κάνει άλλο επάγγελμα παρά μόνο αν η μοίρα την ανάγκαζε. Η γυναικεία κατωτερότητα προβάλλεται ως κάτι αυτονόητο. Ο ρόλος του άνδρα ήταν ο παραδοσιακός του αυταρχικού πατέρα. Η πρωτοβουλία, η εφευρετικότητα, η εξυπνάδα, το θάρρος, η προσωπικότητα είναι αρετές που διαθέτει μόνο ένας άνδρας σύμφωνα με αυτά τα βιβλία. Μέσα από την ανάλυση πολλαπλών άλλων διαστάσεων της λειτουργίας της οικογένειας, των ενδοοικογενειακών και άλλων κοινωνικών σχέσεων, η Φραγκουδάκη συµπέρανε ότι, όσον αφορά το φύλο, τα αναγνωστικά της εποχής αυτής λειτουργούσαν προπαγανδιστικά υπέρ της ανισότητας των φύλων και της κατωτερότητας της γυναίκας. Η Νίλσεν (1980) εξέτασε το περιεχόµενο έξι παλαιών αναγνωστικών βιβλίων ( ) και τεσσάρων αναγνωστικών του δημοτικού που τέθηκαν σε κυκλοφορία το χειµώνα του Ο θεωρητικός προβληματισμός κι αυτής της μελέτης αφορούσε το ρόλο της εκπαίδευσης στη εγχάραξη της κρατικής ιδεολογίας στο άτομο. Η ερευνήτρια απέδωσε στο βιβλίο ένα ρόλο καθοριστικό στη μετάδοση των εκάστοτε αξιών, όταν η συγγραφή του ελέγχεται από το κράτος. Αναγνώρισε

5 5 όμως ότι τα μηνύματά του μπορούν να αλλοιωθούν από τις αντιλήψεις του κάθε δασκάλου. Όμως τόνισε ότι και τα προοδευτικά στοιχεία που τυχόν υπάρχουν, ίσως αποκρύπτονται εξαιτίας παγιωμένων νοοτροπιών του δασκάλου. Στόχος της µελέτης ήταν η τεκµηρίωση του τρόπου προβολής του θεσµού της οικογένειας και των διαφόρων διαστάσεων του όπως: ρόλοι, δραστηριότητες, κατανοµή εργασίας και εξουσίας, κ.τ.λ. Για τα παλιά αναγνωστικά ως μονάδα ανάλυσης χρησιμοποίησε τη λέξη, φράση, πρόταση και κείμενο. Μέσα από τα 545 κεφάλαια ξεχώρισε τα μισά κεφάλαια τα οποία εκτός των άλλων είχαν σχέση με οικογενειακά θέματα. Γι αυτά τα κεφάλαια όρισε τις εξής θεματικές κατηγορίες: 1) «οικογένεια» και 2) «η δυναμική των διαπροσωπικών σχέσεων». Ως εννοιολογικούς άξονες για την πρώτη κατηγορία όρισε: α) ιδανική εικόνα της οικογένειας, β) ιδανική εικόνα του πατέρα. Ρόλοι και ασχολίες, γ)ιδανική εικόνα της μητέρας. Ρόλοι και ασχολίες δ) ιδανική εικόνα του παιδιού. Ρόλοι και ασχολίες. Ως εννοιολογικό άξονα για τη δεύτερη κατηγορία όρισε τις σχέσεις αντρών γυναικών. Για τα άλλα αναγνωστικά ακολούθησε επίσης την ίδια μεθοδολογία, με τις ίδιες θεματικές κατηγορίες και εννοιολογικούς άξονες. Διαπίστωσε ότι στα παλαιά αναγνωστικά προβάλλεται ως ιδανική εικόνα της οικογένειας η πατριαρχική, µε τον αυστηρό καταµερισµό ρόλων και αρµοδιοτήτων των δύο φύλων. Και στα νεότερα αναγνωστικά, η ιδανική οικογένεια εµφανίζεται επίσης ως παραδοσιακή. Όσον αφορά τους ρόλους των φύλων, ο πατέρας στα παλαιότερα αναγνωστικά είναι αρχηγός της οικογένειας, στυλοβάτης αυταρχικός και παντοδύναµος, αλλά τρυφερός και συνεργάσιµος. Η γυναίκα στα παλαιά αναγνωστικά παρουσιάζεται να υπηρετεί τον άντρα και να φροντίζει τα παιδιά και το σπίτι, ενώ στα νεότερα φαίνεται να εργάζεται κι έξω από το σπίτι, εξαρτώμενη όμως από την οικογένεια, με υποβαθμισμένο ρόλο στο εξωτερικό κοινωνικό περιβάλλον. Ο

6 6 προορισμός της είναι να είναι σύζυγος και μητέρα. Αντίστοιχα είναι και τα πρότυπα των αγοριών και κοριτσιών που προβάλλονται µέσα από τα αναγνωστικά. Οι Ζιώγου και εληγιάννη (1981) εξέτασαν τα παλιά αναγνωστικά που χρησιµοποιούνταν στις τάξεις Β έως Στ του δηµοτικού, και είχαν εισαχθεί στο σχολείο το 1954 και 1965 (Β, Ε, και Στ τάξεις), το 1978 και 1979 (Γ και τάξεις).ο θεωρητικός προβληματισμός τους αφορά τη σημαντική επιρροή που ασκεί το σχολείο στα πρότυπα συμπεριφοράς των ατόμων, παρουσιάζοντας μια σειρά ερευνών από το εξωτερικό που συνηγορούν σε αυτό. Στόχος τους ήταν η μελέτη του στερεότυπου( μέγεθος, λειτουργία και τύπος) του ρόλου των δύο φύλων στα αναγνωστικά, καθώς και η αξιολόγηση της σημασίας των αναγνωστικών στον καθορισμό μοντέλων συμπεριφοράς. Ειδικότερα, οι συγγραφείς εξέτασαν: α) το συνολικό αριθμό των προσώπων, β) τον αριθμό ανδρών και γυναικών συγγραφέων, γ) τη συχνότητα αναφοράς σε πρόσωπα της οικογένειας, δ) τους τόπους όπου κινούνται τα πρόσωπα και ε) τα επαγγέλματα που εμφανίζονται στα κείμενα. Το βασικό συµπέρασµα που προέκυψε από την µερικώς ποσοτικοποιηµένη ανάλυση περιεχοµένου των βιβλίων σύμφωνα με τις Ζιώγου, & εληγιάννη, (1981): «ήταν ότι συντελούν στη διαμόρφωση του στερεότυπου για τους ρόλους των δύο φύλων» (σελ. 293). Το ανδρικό φύλο επικρατεί σε όλα τα αναγνωστικά και προβάλλεται αυτόνοµο και ενεργό, ενώ το θηλυκό παρουσιάζεται παθητικό, πειθήνιο και προστατευόµενο. Η γυναίκα εμφανίζεται μόνο σε χώρους του σπιτιού, ενώ ο άνδρας εμφανίζεται στο χώρο της εργασίας του. Στην οικογένεια η γυναίκα διαδραματίζει δευτερεύοντα ρόλο και ο άνδρας πρωταγωνιστικό. Τα επαγγέλματα που προβάλλονται είναι κυρίως ανδρικά με λίγες αναφορές στα γυναικεία. Σύμφωνα με τα παραπάνω, οι ερευνήτριες κατέληξαν ότι τα συγκεκριμένα αναγνωστικά εμπεριέχουν στερεότυπα για τους ρόλους των δύο φύλων.

7 7 Η Κανταρτζή (1991) παρουσίασε μια ολοκληρωμένη μελέτη των αναγνωστικών του δημοτικού σχολείου από το 1954 ως το Διερεύνησε τα αναγνωστικά, γιατί πιστεύει στο σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν αυτά στο νέο άτομο σε σχέση με άλλα βιβλία, αφού κομίζουν τις προσδοκίες της κοινωνίας μέσα στη σχολική τάξη. Επίσης υποστηρίζοντας περαιτέρω αυτή την άποψη, η Κανταρτζή (1991) αναφέρει ότι: «τα βιβλία όχι μόνο επηρεάζουν την ανάπτυξη στερεοτύπων αλλά και την αλλαγή τους»(σελ. 26).Η έρευνά της είχε ως σκοπό να διερευνήσει την εικόνα της γυναίκας, και αν αυτή μεταβάλλεται με την πάροδο των χρόνων μέσα από τα κείμενα των σχολικών βιβλίων. Χρησιµοποίησε ως µέθοδο την ανάλυση περιεχοµένου. Ως μονάδα ανάλυσης χρησιμοποίησε το θέμα, τη λέξη, την πρόταση, την παράγραφο, το άρθρο. Οι θεματικές κατηγορίες ανάλυσης δεν είχαν προκωδικοποιηθεί αλλά μετά από αλλεπάλληλη εξέταση του υλικού, η ερευνήτρια κατέληξε στις εξής: α) γυναίκα και επάγγελμα, β) η γυναίκα και το άλλο φύλο, γ) σχέσεις μητέρας παιδιών, δ) ο ρόλος της γυναίκας στην οικογένεια, ε) στερεότυπη εικόνα της γυναίκας. Η ταξινόμηση των δελτίων στις κατηγορίες έγινε από κριτές. Μετά την ταξινόμηση επιλέχθηκαν 704 δελτία. Το βασικό συµπέρασµα της Κανταρτζή (1991) είναι ότι: «η παρουσίαση της γυναίκας από τ αναγνωστικά, εξακολουθεί να δίνεται µε στερεότυπο τρόπο. εν υπάρχουν αληθινές σχέσεις ισότητας και ισοτιµίας ανάµεσα στα δύο φύλα» (σελ.131). Η ερευνήτρια διαπίστωσε επίσης, ότι στα νέα βιβλία υπάρχει μια διεύρυνση των επαγγελματικών ρόλων της γυναίκας. Η γυναίκα εμφανίζεται να δραστηριοποιείται επαγγελματικά σε πιο σύγχρονα επαγγέλματα αλλά όχι σε όλα. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και στα ανδρικά επαγγέλματα που γίνονται περισσότερα και ενδιαφέροντα. Πάλι όμως η γυναίκα παρουσιάζεται συχνά να εκτελεί και τα παραδοσιακά γυναικεία επαγγέλματα. Τα προβλήματα άγχους και χρόνου για τις εργαζόμενες μητέρες δεν παρουσιάζονται.

8 8 Έτσι η πραγματικότητα της ήρεμης, πρόσχαρης μητέρας, δημιουργεί προβλήματα ταύτισης στα παιδιά με τα γυναικεία πρόσωπα των βιβλίων αλλά και με τη δική τους μητέρα, γιατί αυτή δε μοιάζει με αυτό το πρότυπο. Η ελλιπής παρουσίαση των επαγγελματικών ρόλων της σύγχρονης γυναίκας διαστρεβλώνει την πραγματικότητα με αποτέλεσμα να μειώνονται οι επαγγελματικές φιλοδοξίες των κοριτσιών. Ο βασικός ρόλος που προσδίδεται στη γυναίκα είναι αυτός της μητέρας. Η μητρότητα και η ανατροφή των παιδιών είναι ο κύριος προορισμός της. Η στερεότυπη αντίληψη ότι ο κύριος χώρος δραστηριότητάς της είναι το σπίτι και η κουζίνα εμφανίζεται και πάλι. Η εικόνα των δύο φύλων στην παιδική ηλικία παρουσιάζεται αρκετά βελτιωμένη. Τα κορίτσια από απλοί θεατές παίρνουν ενεργό ρόλο στα παιχνίδια. Εικόνες διαχωρισμού, με τα αγόρια να είναι πιο έξυπνα, έχουν εξαλειφθεί. Η Λούβρου (1994) επίσης εξέτασε τα αναγνωστικά του δηµοτικού που καθιερώθηκαν το Ειδικότερα εξέτασε τους ρόλους των φύλων στα βιβλία των Α, Β, και Γ τάξεων. Διαπίστωσε ότι στα νέα αυτά αναγνωστικά, τα δύο φύλα εμφανίζονται στην οικογένεια όπου εντοπίζονται διεργασίες όπως η επικοινωνία και ο διάλογος. Από την ανάλυση των κειµένων των Δ, Ε και ΣΤ τάξεων προκύπτει ότι παρά τις πολλές αλλαγές που έγιναν στις διάφορες θεµατικές, ενυπάρχουν ακόμη στοιχεία φυλετισμού που είναι ικανά να επηρεάσουν τους μαθητές/τριες. Για την διερεύνηση της παρουσίασης της γυναίκας στα αναγνωστικά, η συγγραφέας εξετάζει τα κείµενα των βιβλίων των, Ε και ΣΤ τάξεων και καταλήγει και αυτή, στο συµπέρασµα ότι η γυναίκα προβάλλεται κυρίως ως µητέρα, µε κύριο χώρο δραστηριοποίησης το σπίτι, την κουζίνα, τα παιδιά. Η εργαζόµενη γυναίκα εµφανίζεται κυρίως σε παραδοσιακά γυναικεία επαγγέλματα. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη εργαζόμενη γυναίκα δεν παρουσιάζονται. Επίσης η μελέτη της αφορούσε και την ανάλυση σε γραμματικό επίπεδο των αναγνωστικών των τριών

9 9 τελευταίων τάξεων για γλωσσικό σεξισμό. Διαπίστωσε ότι τα κείµενα και οι γραµµατικές ασκήσεις διέπονται από γλωσσικό σεξισµό, καθώς το αρσενικό γένος χρησιµοποιείται συστηµατικά ως γενετικός όρος για αναφορές και στα δύο φύλα. Η Φρειδερίκου (1995) ανέλυσε τις αναπαραστάσεις των φύλων στα δεκατέσσερα τεύχη του µαθήµατος της γλώσσας των τεσσάρων πρώτων τάξεων του δηµοτικού σχολείου που εκδόθηκαν το 1984.Σκοπός της έρευνάς της ήταν να διαπιστώσει αν οι ρόλοι των δύο φύλων αναπαρίστανται με αντικειμενικό τρόπο στα βιβλία αυτά. Ο θεωρητικός της προβληματισμός ξεκίνησε καταρχάς από προσεγγίσεις και έρευνες της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης, σχετικά με το θέμα των εκπαιδευτικών ανισοτήτων που προκαλούνται από την κοινωνική τάξη, το πολιτισμικό κεφάλαιο ή το γλωσσικό κώδικα (Φρειδερίκου,1995,σ.17). Βασικά όμως στηρίχθηκε σε έρευνες που έδειξαν ότι το σχολείο είναι ένας ισχυρός θεσμός κατασκευής και νομιμοποίησης της κοινωνικής ταυτότητας του φύλου( Φρειδερίκου,1995,σ.18). Χρησιµοποιώντας τη µέθοδο της ανάλυσης περιεχοµένου, εξέτασε τόσο τα κείµενα, όσο και τις εικόνες που τα συνοδεύουν. Εξέτασε το περιβάλλον μέσα στο οποίο τοποθετούνται τα πρόσωπα των ιστοριών στα βιβλία, διαπιστώνοντας ότι αυτό είναι το παραδοσιακό αγροτικό πλαίσιο, η ύπαιθρος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι πρακτικές και οι συμπεριφορές των φύλων είναι παραδοσιακές. Ενώ οι μαθητές/τριες ζουν μια πραγματικότητα όπου τα φύλα αναλαμβάνουν διάφορους ρόλους, αυτό δεν αντικατοπτρίζεται στα βιβλία με αποτέλεσμα να αλλοιώνονται οι εικόνες των βιωμάτων τους. Οι αποκλίσεις που παρουσιάζουν τα στερεότυπα των φύλων από τις πραγματικές και σύγχρονες διαστάσεις τους, παραμορφώνουν τα είδωλά τους δημιουργώντας σύγχυση στα παιδιά. Εξετάζοντας τις γλωσσικές ασκήσεις συμπέρανε ότι κι αυτές συντελούν στην ιδεολογία της ανισότητας των φύλων. Επίσης για τη συγγραφική ομάδα των κειμένων

10 10 των βιβλίων, διαπίστωσε ότι ήταν άνδρες. Σε αντίθεση, οι γυναίκες φιλοτέχνησαν τις εικόνες. Η Αναγνωστοπούλου(1997) ανέλυσε ποιοτικά τις αναπαραστάσεις των δύο φύλων στα 22 σχολικά βιβλία της γλώσσας του δημοτικού της εποχής εκείνης. Σκοπός της μελέτης της ήταν να εξετάσει τις απεικονίσεις των γυναικείων και ανδρικών ρόλων, την αντίληψη και τη στάση γυναίκας και άνδρα για τη ζωή, την επαγγελματική δραστηριότητα των δύο φύλων και το συνδυασμό της με την οικογενειακή και προσωπική ζωή. Θεωρητική βάση της μελέτης αυτής ήταν ότι τα διδακτικά βιβλία εμπεριέχουν μηνύματα που διαμορφώνουν ιδεολογικά τα άτομα και τα μυούν στις κυρίαρχες κοινωνικές και πολιτιστικές αξίες. Συγκεκριμένα, τα κείμενα μεταβιβάζουν συγκεκριμένες απόψεις για τις φυλετικές σχέσεις, για τους ανδρικούς και τους γυναικείους ρόλους. Η μεθοδολογία της βασίστηκε στην ανάλυση του περιεχομένου αποσπασματικών κειμένων και εικόνων των βιβλίων και των έξι τάξεων. Αναλύοντας το περιεχόµενο κειµένων και εικόνων των βιβλίων, εστιάζει σε τρεις άξονες: α) την παρουσίαση των δύο φύλων, β) τα δικαιώµατά τους, τη κοινωνική τους θέση, τις στάσεις τους και γ) την επαγγελµατική τους δραστηριότητα. Η µελέτη της όμως, βασίστηκε κυρίως σε αναλύσεις νοήματος ενδεικτικών αποσπασµάτων των κειµένων. Η ανάλυση των εικόνων έδειξε βασικά τη γυναίκα να ασκεί τους παραδοσιακούς ρόλους της μητέρας, της νοικοκυράς. Από την ανάλυση των κειμένων συμπέρανε ότι λίγα είναι αυτά που προβάλλουν την αναγνώριση της γυναίκας ως αυτόνομου ατόμου. Οι επαγγελματικές δραστηριότητες που αναλαμβάνει η γυναίκα είναι σε ξεχωριστούς τομείς από τον άνδρα. Αν και μερικά από τα επαγγέλματα που εμφανίζεται να ασκεί η γυναίκα με μια πρώτη ματιά δεν ανήκουν στο παραδοσιακό πλαίσιο (ιατρός, νοσοκόμα, κ.ά), τελικά και αυτά σχετίζονται με στερεότυπες αντιλήψεις που θέλουν το γυναικείο φύλο να παρέχει

11 11 φροντίδα, διαπαιδαγώγηση και στοργή. Αντίθετα οι άνδρες παρουσιάζονται να ασκούν επαγγέλματα που απαιτούν μυϊκή δύναμη αλλά και υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Έτσι ο άνδρας, υποστήριξε η ερευνήτρια, ότι προβάλλεται δυναµικός, δηµιουργικός, διεκδικητικός στο σπίτι και την κοινωνία, ενώ η γυναίκα στο ρόλο της στοργικής, αφοσιωµένης στην οικογένεια. Κριτική των μελετών από μεθοδολογική σκοπιά Η ερευνητική μέθοδος που χρησιμοποίησαν οι παραπάνω έρευνες είναι η ανάλυση περιεχομένου που ενδείκνυται για την ανάλυση του γραπτού αλλά και του προφορικού λόγου. Η μέθοδος αυτή βασικά μετατρέπει υλικό ποιοτικής φύσης σε μορφή ποσοτικών δεδομένων, με αποτέλεσμα τη συστηματική διερεύνηση κειμένων. Τα κείμενα των σχολικών βιβλίων που εστίασαν οι περισσότερες έρευνες εξετάστηκαν στην ολότητά τους. Οργανώθηκαν κατηγορίες για την ταξινόμηση των κειμένων σε όλες τις έρευνες και κωδικοποιήθηκαν συστηματικά τα κείμενα των σχολικών βιβλίων. Οι κατηγοριοποιήσεις οργανώθηκαν σωστά και σύμφωνα με την κατεύθυνση της κάθε έρευνας. Οι κατηγορίες ανάλυσης ήταν διατυπωμένες με σαφήνεια. Η παρουσία των δύο φύλων σε αυτές ήταν αντικειμενική και ισότιμη, γεγονός που αποδυναμώνει ερωτήματα που μπορεί να εγερθούν σχετικά με το ότι όλες αυτές οι έρευνες που έχουν σχέση με το φύλο, έγιναν από γυναίκες. Επίσης τα συμπεράσματά τους σχετικά με τη προβολή του γυναικείου φύλου στα σχολικά βιβλία συμπίπτουν, γεγονός που ενισχύει την αξιοπιστία τους.

12 12 Κριτική σύνθεση και των ερευνών Συµπερασµατικά, στην ελληνική βιβλιογραφία έχει αναπτυχθεί ένα πλούσιο ερευνητικό έργο, µε αντικείµενο το περιεχόµενο των αναγνωστικών του δηµοτικού σχολείου. Όλες οι μελέτες καταλήγουν στο ότι τα σεξιστικά πρότυπα προβάλλονται μέσα σε κείμενα παλαιών και νέων βιβλίων είτε αφορούν μικρές είτε μεγάλες τάξεις. Η ιδεολογία όμως της φυλετικής ανισότητας που καταγράφεται στο σχολικό βιβλίο δε παρουσιάζεται τόσο έντονα και στο κοινωνικό πεδίο, όπου οι ρόλοι του άνδρα και της γυναίκας έχουν ανατραπεί ή τουλάχιστον είναι διαφοροποιημένοι. Κοινή προσδοκία των ερευνητριών ήταν η εισαγωγή νέων βιβλίων, που θα αντανακλούν τη σύγχρονη πραγματικότητα των ρόλων των δύο φύλων και θα συμβαδίζουν με τις κοινωνικές αλλαγές. Βέβαια το ιδανικότερο θα ήταν σύμφωνα με την Κανταρτζή (1991) «τα βιβλία να είναι ανοιχτά σε μια ποικιλία ρόλων και δραστηριοτήτων έτσι ώστε να δίνεται στο άτομο η δυνατότητα να επιλέξει αυτό που του ταιριάζει» (σ.137). Κάτι τέτοιο όμως στο πλαίσιο του συγκεντρωτικού εκπαιδευτικού συστήματός μας, που το περιεχόμενο του διδακτικού βιβλίου εκφράζει την επίσημη ιδεολογία του κράτους, φαντάζει ουτοπικό. Με δεδομένο αυτό, ο ρόλος του δασκάλου/ας στην επεξεργασία και τη μεταφορά των στερεοτύπων που εμπεριέχονται στο σχολικό βιβλίο, αν και θεωρείται σημαντικός, δεν έχει γίνει αντικείμενο έρευνας. Ίσως, ανιχνεύοντας ερευνητικά το ρόλο του/ης σε αυτή τη διαδικασία, να δινόταν η ευκαιρία στον ίδιο/α να εμβαθύνει και να εξετάσει κριτικά τον τρόπο παρουσιάζει το περιεχόμενο του εκάστοτε βιβλίου στους μαθητές/τριες. Έτσι θα εξεταζόταν και η άλλη οπτική του ζητήματος που ήδη έχει προαναφερθεί. Ένα ακόμη ανοιχτό πεδίο για έρευνα θα ήταν και η διερεύνηση των επιπτώσεων που μπορεί να έχει τελικά το περιεχόμενο των βιβλίων στα δύο φύλα, γιατί ως τώρα δεν έχουν παρουσιαστεί σχετικές μελέτες.

13 13 Πρόταση για ερευνητική μελέτη Όμως τα βιβλία του μαθήματος της γλώσσας στο δημοτικό σχολείο που διδάσκονται από το τρέχον σχολικό έτος είναι μια πραγματικότητα. Ανοίγεται εκ νέου το ίδιο πεδίο έρευνας, όμως με διαφορετικό εκπαιδευτικό υλικό αυτή τη φορά. Ερευνητικές εργασίες για αυτό το νέο εκπαιδευτικό υλικό δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί. Επίσης όσες συζητήσεις έχουν γίνει για τα βιβλία έχουν επικεντρωθεί σε νεωτεριστικά στοιχεία τους, όπως η λειτουργική χρήση της γλώσσας και η διαθεματικότητα. Η διερεύνηση λοιπόν των βιβλίων γλώσσας( βιβλίο μαθητή και τετράδιο εργασιών) στο δημοτικό σχολείο για μηνύματα που εμπεριέχουν σχετικά με τους ρόλους των δύο φύλων, είναι ένα πεδίο που πρέπει να εξεταστεί ερευνητικά. Υπόθεση- ερευνητικά ερωτήματα Σύμφωνα με τα παραπάνω είναι βάσιμη η υπόθεση ότι τα βιβλία της γλώσσας εμπεριέχουν διαφορετικές αναπαραστάσεις των δύο φύλων, οι οποίες κοινωνικοποιούν διαφορετικά μαθητές και μαθήτριες. Στόχος λοιπόν της παρούσας μελέτης είναι να διερευνηθεί αν υπάρχουν τέτοιες αναπαραστάσεις. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι; Πώς παρουσιάζονται οι ρόλοι των δύο φύλων μέσα στην οικογένεια; Ποιοι είναι και πώς παρουσιάζονται οι επαγγελματικοί ρόλοι που αναλαμβάνουν; Υπάρχει συμφωνία με αυτούς που αναλαμβάνουν στο κοινωνικό πεδίο; Ποιες είναι οι σχέσεις που αναπτύσσουν τα δύο φύλα ενδοοικογενειακά; Ποια είναι η στερεότυπη εικόνα των δύο φύλων; Ποια εικόνα προβάλλεται για το αγόρι και για το κορίτσι; ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Η ερευνητική μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα έρευνα είναι η ανάλυση περιεχομένου. Είναι μια μέθοδος που έχει εφαρμοστεί περισσότερο στην

14 14 ανάλυση του γραπτού και προφορικού λόγου. Η μέθοδος αυτή βασικά μετατρέπει υλικό ποιοτικής φύσης σε μορφή ποσοτικών δεδομένων, με αποτέλεσμα τη συστηματική διερεύνηση κειμένων. Βασικά στοιχεία της μεθόδου είναι: το κείμενο εξετάζεται στην ολότητά του, οργανώνονται κατηγορίες για την ταξινόμηση των κειμένων, τα χαρακτηριστικά που εμφανίζονται στο κείμενο ποσοτικοποιούνται. Από τα παραπάνω φαίνεται ότι είναι μια τυποποιημένη μέθοδος, που οδηγεί σε μια συστηματική κωδικοποίηση του γραπτού αλλά και του προφορικού λόγου. Η στατιστική επεξεργασία των στοιχείων που προκύπτουν οδηγούν στον έλεγχο των θεωρητικών υποθέσεων της έρευνας ή διατυπώνονται συμπληρωματικές θεωρητικές επεξηγήσεις. Οι κατηγορίες που κατασκευάζονται σύμφωνα με τις υποθέσεις της έρευνας καθώς και η μονάδα ανάλυσης (το τμήμα του μηνύματος που κατηγοριοποιείται), καθορίζονται από την κατεύθυνση που θέλουμε να δώσουμε στην έρευνα. καθορίζονται εκ των προτέρων και επιβάλλονται στα δεδομένα. Η θεωρία προϋπάρχει, δεν αναδύεται από τα δεδομένα, ο ερευνητής ξεκινάει θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα και εννοιολογικές κατηγορίες πριν την εξέταση του υλικού, εφαρμόζοντας απαγωγική προσέγγιση. Για να αρχίσει μια έρευνα σύμφωνα με αυτή τη μέθοδο πρέπει να διατυπωθούν τα βασικά ερωτήματα και τα δεδομένα στα οποία θα στηριχτεί. Στη συνέχεια προσδιορίζεται η βασική μονάδα καταγραφής των δεδομένων. Προσδιορίζεται δηλαδή το τμήμα του κειμένου που θα αποτελέσει τη βάση για την κατηγοριοποίηση. Μπορεί να είναι η λέξη, η πρόταση, η παράγραφος, το κείμενο. Κατόπιν γίνεται η κατηγοριοποίηση, η οποία αποτελεί το κύριο κορμό της ανάλυσης περιεχομένου. Για να είναι επιτυχής η ανάλυση περιεχομένου πρέπει οι κατηγορίες

15 15 να είναι διατυπωμένες με σαφήνεια και να είναι κατάλληλες για τη συγκεκριμένη προβληματική. Στην πορεία της έρευνας δεν υπάρχει καμία τροποποίηση κατηγοριών. Σώμα κειμένων Το περιεχόμενο των βιβλίων γλώσσας της Α, Γ, Ε και ΣΤ τάξης ( βιβλίο και τετράδιο εργασιών μαθητή) που εκδόθηκαν το 2006 και άρχισαν να διδάσκονται το σχολικό έτος είναι το σώμα κειμένων που εξετάστηκε. Αναλυτικά αυτά είναι: Α Δημοτικού Καραντζόλα Ε., Κύρδη, Κ., Σπανέλλη Τ., Τσιαγκάνη, Θ.,(2006) Γράμματα-Λέξεις- Ιστορίες,( βιβλίο μαθητή) 1 ο, 2 ο και 3 ο τευχ., Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Καραντζόλα Ε., Κύρδη, Κ., Σπανέλλη Τ., Τσιαγκάνη, Θ.,(2006) Γράμματα-Λέξεις- Ιστορίες,( τετράδιο εργασιών) 1 ο, και 2 ο τευχ., Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Γ Δημοτικού Ιντζίδης Ε., Παπαδόπουλος Α., Σιούτης Α., Τικτοπούλου Αικ.,(2006) Τα απίθανα μολύβια (Βιβλίο μαθητή), 1 ο, 2 ο, και 3 ο τευχ,,. Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Ιντζίδης Ε., Παπαδόπουλος Α., Σιούτης Α., Τικτοπούλου Αικ.,(2006) Τα απίθανα μολύβια (Τετράδιο εργασιών), 1 ο και 2 ο τευχ,. Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Ε Δημοτικού Ιορδανίδου Α., Αναστασοπούλου Α., Γαλανόπουλος Ι., Δρυς Ι.,Κόττα Α., Χαλικιάς Π. (2006), Της γλώσσας το ρόδι και το ροδάνι, (Βιβλίο μαθητή) 1 ο, 2 ο και 3 ο τευχ. Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Ιορδανίδου Α., Αναστασοπούλου Α., Γαλανόπουλος Ι., Δρυς Ι.,Κόττα Α., Χαλικιάς Π. (2006), Της γλώσσας το ρόδι και το ροδάνι,(τετρ. εργασιών)1 ο και 2 ο τευχ., Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι

16 16 ΣΤ Δημοτικού Ιορδανίδου,Α., Κανελλοπούλου, Ν., Κοσµά Ε., Κουταβά, Β., Oικονόµου, Π., Παπαϊωάννου, Κ.,(2006) Λέξεις... Φράσεις Κείμενα (Βιβλίο μαθητή) 1 ο,2 ο και 3 ο τευχ., Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Ιορδανίδου,Α., Κανελλοπούλου, Ν., Κοσµά Ε., Κουταβά, Β., Oικονόµου, Π., Παπαϊωάννου, Κ.,(2006) Λέξεις... Φράσεις Κείμενα (Τετράδιο εργασιών) 1 ο και 2 ο τευχ, Αθήνα, ΥΠΕΠΘ- Π.Ι Δείγμα ανάλυσης Από όλα τα βιβλία εξετάστηκαν 8 ενότητες από τα Βιβλία μαθητή (εφεξής Β.Μ) και τετράδια εργασιών που επιλέχθηκαν με τυχαίο τρόπο. Μονάδα ανάλυσης Ως μονάδα ανάλυσης θεωρήθηκε η φράση, η πρόταση, η παράγραφος έως το γενικότερο θέμα του κάθε κειμένου. Στην επεξεργασία των κειμένων ανιχνεύτηκε η παρουσία(συχνότητα εμφάνισης) ή απουσία μιας συγκεκριμένης κατηγορίας έτσι ώστε να διαπιστωθεί η σημασία που φέρουν αυτά. Σύστημα κατηγοριοποίησης Οι κατηγορίες που οργανώθηκαν είναι οι εξής: Α)Επάγγελμα και φύλλο 1) Τι επάγγελμα κάνει η γυναίκα 2) Τι επάγγελμα κάνει ο άνδρας 3) Προσωπική ικανοποίηση, φιλοδοξίες, στόχοι της γυναίκας 4) Προσωπική ικανοποίηση, φιλοδοξίες, στόχοι του άνδρα Β) Ο ρόλος των δύο φύλων στην οικογένεια 1) Η γυναίκα ως μητέρα- υπηρεσίες και καθήκοντα 2) Ο άνδρας ως πατέρας- υπηρεσίες και καθήκοντα

17 17 3) Οικιακές εργασίες και γυναίκα 4) Οικιακές εργασίες και άνδρας 5) Η γυναίκα ως σύζυγος 6) Ο άνδρας ως σύζυγος Γ) Σχέσεις των δύο φύλων με τα παιδιά τους Μητέρα 1) Δημοκρατικές 2) Αυταρχικές Υπερπροστατευτικές 3) Αγάπη- τρυφερότητα Πατέρας 4) Δημοκρατικές 5) Αυταρχικές Υπερπροστατευτικές 6) Αγάπη- τρυφερότητα Δ) Στερεότυπη εικόνα των δύο φύλων 1) Στερεότυπα της γυναίκας ως προς τη συμπεριφορά και το χαρακτήρα 2) Στερεότυπα του άνδρα ως προς τη συμπεριφορά και το χαρακτήρα 3) Στερεότυπα ως προς το ρόλο της γυναίκας 4) Στερεότυπα ως προς το ρόλο του άνδρα E) Στερεότυπη εικόνα του κοριτσιού και αγοριού 1) Φυσικές και νοητικές δραστηριότητες κοριτσιού 2) Χαρακτήρας-Προσωπικότητα κοριτσιού 3) Φυσικές και νοητικές δραστηριότητες αγοριού 4) Χαρακτήρας-Προσωπικότητα αγοριού

18 18 Κατηγοριοποίηση Για την αντικειμενικότητα της κατηγοριοποίησης βοήθησαν 2 κριτές, ένας άνδρας και μια γυναίκα. Συγκεκριμένα τους ζητήθηκε, μετά από σχετική ενημέρωση, να κατατάξουν τα δελτία που τους δόθηκαν στις σχετικές κατηγορίες. Μετά από την κατάταξη των δελτίων προέκυψε ο παρακάτω πίνακας: Αξιοπιστία ταξινόμησης ερευνητή κριτών Δελτία 1ου Δελτία 2ου Κριτή Κριτή Κριτής Τάξη Α Γ ,2 Ε ΣΤ ,5 Συμφωνίας επί τις εκατό Ο μαθηματικός τύπος που χρησιμοποιήθηκε ήταν ο παρακάτω: 100*(Κ 1 +Κ 2 ) Τύπος ΕΣ = 2*Σ.Δ. Όπου: ΕΣ( συμφωνία επί τις εκατό) Κ1 και Κ2 ο αριθμός των δελτίων που κατέταξε ο κάθε κριτής Σ.Δ ο αριθμός δελτίων του κριτή που συμφωνούσαν με τον ερευνητή ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Επάγγελμα και φύλλο Στον εννοιολογικό αυτό άξονα εξετάστηκαν οι επαγγελματικοί ρόλοι των δύο φύλλων. Συνολικά βρέθηκαν 40 δελτία(πίνακας 1). Η παρουσίαση των αντρικών επαγγελμάτων είναι συντριπτική σε σχέση με αυτή των γυναικείων. Ειδικότερα αναφέρονται 35 επαγγέλματα που τα ασκούν άντρες και μόνο 5 που τα ασκούν γυναίκες. Τα είδη των επαγγελμάτων των ανδρών είναι πολλά. Στα ανδρικά επαγγέλματα διακρίνουμε αυτά του χτίστη (Β.Μ, ΣΤ, τάξη,τευχ.3,σ.7), του ψαρά (Β.Μ, ΣΤ, τάξη τευχ.3,σ. 8) και άλλα χειρωνακτικά επαγγέλματα. Υπάρχουν όμως κι

19 19 άλλα όπως αυτά του καπετάνιου (Β.Μ, Γτάξη,τεύχ.1,σ.36), διευθυντής (Β.Μ,Α τάξη, τεύχ. 2, σ.27), και αρχιστράτηγου (Β.Μ, Ε τάξη, τεύχ. Γ, σ.21), με υψηλό κοινωνικό κύρος. Δε λείπουν όμως και επαγγέλματα όπως του μυλωνά, του γανωτή, του σαλεπιτζή και του πηγαδά τα οποία είναι ξεπερασμένα που δεν ανταποκρίνονται στα σύγχρονα ανδρικά επαγγέλματα.. Παρόμοια είναι και η διαπίστωση της Δεληγιάννη- Κουιμτζή (1987, σ. 241) για τα προηγούμενα βιβλία της γλώσσας. Επίσης παρουσιάζονται και κάποια λίγα σύγχρονα επαγγέλματα, όπως για παράδειγμα του γραφίστα και του τεχνικού Η/Υ. Tα γυναικεία επαγγέλματα που ανιχνεύτηκαν είναι μόνο 5, τα 3 της διευθύντριας ερευνών (Β.Μ, Στ τάξη.,τεύχ.3, σ.15), της καθηγήτριας φυσικής σε πανεπιστήμιο (Β.Μ, Στ.,τεύχ. 3, σ.15), και της διευθύντριας (Β.Μ, Γ, τεύχ.2, σ.45). Οι γυναίκες που ασκούν τα επαγγέλματα με το υψηλό κύρος που προαναφέρθηκαν, αντλούν προσωπική ικανοποίηση και παρουσιάζονται με μεγάλες επαγγελματικές φιλοδοξίες και στόχους. Έτσι η διευθύντρια ερευνών αναφέρει ότι: «το πάθος μου για την έρευνα μεγάλωνε χρόνο με το χρόνο», «διψάμε να βρούμε τη λύση στα αινίγματα του σύμπαντος και της φύσης» (Β.Μ, ΣΤ, τευχ. Γ, σ.15). Η καθηγήτρια φυσικής αναφέρει ότι: «για να διακριθεί κανείς σε ένα εργαστήριο(ερευνών), πρέπει έτσι κι αλλιώς να είναι τελειομανής». Όμως η παρουσίαση των γυναικών να κάνουν τέτοια επαγγέλματα κύρους που απαιτούν μεγάλη μόρφωση, θα ήταν ένα θετικό για τα νέα βιβλία, τουλάχιστον από άποψη ποιότητας, αν δεν κινούσε υποψίες το γεγονός ότι δύο από τα συγκεκριμένα δελτία που αναφέρουν αυτά τα επαγγέλματα, δεν βρίσκονταν όλα σε ένα μάθημα που μάλιστα έχει τίτλο: «Επιστήμη με άρωμα γυναίκας». Απεναντίας αναφορές των αντρικών επαγγελμάτων, βρέθηκαν πολλές, και σε διάφορα μαθήματα. Η συχνότητα παρουσίασης ανδρικών και γυναικείων επαγγελμάτων είναι περίπου 6: 1 ποσοστό παρόμοιο με το ποσοστό 7: 1 της Β. Δεληγιάννη- Κουιμτζή(1987) και δημιουργεί την

20 20 εντύπωση ότι στη σύγχρονη κοινωνία μας το επάγγελμα είναι ανδρικό προνόμιο ή ότι οι γυναίκες είναι ανεπάγγελτες. Σε αντίθεση με τα παραπάνω, λείπουν αναφορές για τις επαγγελματικές φιλοδοξίες του άνδρα. Όμως τελικά δε μπορούμε να ισχυριστούμε ότι κατακυρώνεται στα θετικά των νέων βιβλίων, αφού η πληθώρα των ανδρικών επαγγελμάτων στα βιβλία δείχνει ότι ο επαγγελματικός στίβος και άρα οι φιλοδοξίες είναι προνόμιο του άνδρα. Ο κατάλογος των αντρικών επαγγελμάτων που παρουσιάζονται σε αυτές τις ενότητες είναι: ψαράς, ναυτικός, διευθυντής, καπετάνιος, κουρέας, ζαχαροπλάστης, καραγκιοζοπαίχτης, οικοδόμος, σκηνογράφος, σκηνοθέτης, αρχιστράτηγος, ψαράς, οδηγός, υπεύθυνος σταθμού, εκδότης εισιτηρίων, χτίστης, τσαγκάρης, γανωτής, πηγαδάς, μυλωνάς, λιμενικός, αμαξάς, χασάπης, σαλεπιτζής, μάγειρας, υπεύθυνος ξενοδοχειακής διοίκησης, γραφίστας, τεχνικός Η/Υ, ηχολήπτης,. Ο κατάλογος των γυναικείων επαγγελμάτων είναι: χορεύτρια, διευθύντρια, διευθύντρια ερευνών, πανεπιστημιακή καθηγήτρια φυσικής, κλησάρισα Ο ρόλος των δύο φύλων στην οικογένεια Στον εννοιολογικό αυτό άξονα εξετάστηκε ο ρόλος των δύο φύλων μέσα στην οικογένεια. Βρέθηκαν συνολικά 12 δελτία. (πίνακας 2). Στην β1 κατηγορία η γυναίκα παρουσιάζεται σε 5 δελτία με υπηρεσίες και καθήκοντα όπως είναι το διάβασμα των παιδιών της και οι ετοιμασίες του σπιτιού. Τις ίδιες υπηρεσίες και καθήκοντα αναφέρει και η Κανταρτζή ( 1991, σ. 116,117). Έτσι στο (Β.Μ τάξη Γ, τεύχ. 1, σ.31), ένα αγόρι μαθητής, αναφέρει στο ημερολόγιό του ότι: «Τότε ήρθε η μητέρα μου και μου είπε να τα ξαναγράψω, γιατί δεν έβγαιναν τα γράμματα». Επίσης στο (Β.Μ Γ Τάξη τεύχ.2 σ.34), η μητέρα λέει στο παιδί της που το βλέπει να μην προλαβαίνει να διαβάσει: «Πότε θα προλάβω να κάνω τόσες ετοιμασίες; Τελείωνε με τα μαθήματά σου». Ένα άλλο καθήκον της μητέρας είναι και το φαγητό των παιδιών.

21 21 Έτσι σε ένα δελτίο του (Β.Μ τάξη Ε, τεύχ.1, σ.24), η μητέρα φωνάζει τις κόρες της: «Φροσούλα, Αννούλα, ελάτε τρώμε». Ακόμη η μητέρα παρουσιάζεται ως υπεύθυνη για τη φροντίδα του παιδιού της όταν αυτό είναι άρρωστο, αφού όπως αναφέρεται στο (Β.Μ τάξη Γ., τεύχ.2, σ.46): «Σήμερα ούτε πονοκέφαλος ούτε πυρετός, η μητέρα ανακουφίστηκε». Ενώ για τον πατέρα( β2 κατηγορία) στο ίδιο σημείο, και είναι το μοναδικό δελτίο στο (Β.Μ τάξη Γ., τεύχ. 2 σ. 46) της κατηγορίας αυτής που αφορά κάποια υπηρεσία που προσφέρει, δεν αναφέρει κάτι για τα συναισθήματά του παρά μόνο ότι: «έγραψε σημείωμα για να καθίσω μέσα στα διαλείμματα αύριο». Για τη κατηγορία β3 βρέθηκαν 4 δελτία. Σε κάποια από αυτά η γυναίκα παρουσιάζεται επιφορτισμένη με σχεδόν τους ίδιους παραδοσιακούς ρόλους που παρουσιάζει και η Κανταρτζή ( 1991, σ. 115,116) για τα παλιότερα βιβλία. Στο ( Β.Μ τάξη Γ.,τεύχ.2 σ.34), αναφέρεται: «Η μητέρα ετοιμάζει για βραδινό μια λαχανόσουπα», στο ίδιο πάλι: «Η μητέρα θα σκουπίζει και θα σφουγγαρίζει το σπίτι». Σε ένα άλλο (Β.Μ, τάξη Γ, τεύχ. 2, σ. 42), παρουσιάζεται ως υπεύθυνη για τα ψώνια: «Η γιαγιά Μερόπη αγόρασε ντομάτες, σπανάκι.». Για την κατηγορία β4 βρέθηκαν 2 δελτία. Στο ένα από αυτά, που περιέχεται στο (Β.Μ, τάξη Γ, τεύχ.2, σ. 38) αναφέρεται: «Ο πατέρας θα ποτίζει τα λουλούδια και θα καθαρίζει τα τζάμια» και στο άλλο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ.1, σ. 40) ο πατέρας «κρέμασε με γερές αλυσίδες την κούνια μου». Έτσι ενώ στο πρώτο δελτίο παρουσιάζεται να εκτελεί εργασίες που «θεωρούνται» γυναικείες, στο άλλο αναλαμβάνει τις δύσκολες τεχνικές δουλειές που απαιτούν σωματική δύναμη αλλά και εξυπνάδα. Στην κατηγορία β5 και β6 δε βρέθηκαν δελτία και αυτό δεν είναι τυχαίο γιατί από τα νέα βιβλία απουσιάζουν οι στιγμές της οικογενειακής ζωής.

22 22 Σχέσεις των δύο φύλων με τα παιδιά τους Για όλες τις κατηγορίες αυτού του εννοιολογικού άξονα βρέθηκαν μόνο 2 δελτία(πίνακας 3). Για τις Γ1,Γ3 Γ4, Γ5 κατηγορίες δε βρέθηκαν καθόλου και είναι φυσιολογικό γιατί τα κείμενα των βιβλίων δεν παρουσιάζουν οικογενειακές σχέσεις. Τα νέα βιβλία λοιπόν ακολουθούν την ίδια δοκιμασμένη συνταγή των πρόσφατα απελθέντων βιβλίων που αντικατάστησαν, τα οποία σύμφωνα για την Κανταρτζή (1991) δεν περιέγραφαν την οικογενειακή ζωή για να αποφύγουν την προβολή στερεότυπων. Στη γ2 κατηγορία, και στο μοναδικό δελτίο που βρέθηκε (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ. 2 σ. 34), η μητέρα εμφανίζεται αυταρχική αλλά και ταυτόχρονα υπερπροστατευτική, λέγοντας στην κόρη της που θέλει να κάνει ένα πάρτι: «Μα πόσους θέλεις να καλέσεις; Εσύ χρειάζεσαι πλατεία και όχι σπίτι! Πότε θα προλάβω να κάνω τόσες ετοιμασίες; Τελείωνε με τα μαθήματά σου». Επίσης στη γ6 κατηγορία, βρέθηκε ένα δελτίο στο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ. 2 σ. 34), με τον πατέρα εμφανίζεται με κατανόηση, αγάπη και τρυφερότητα όταν επιτρέπει στην κόρη του να κάνει αυτό το πάρτι και «τη φίλησε στο μάγουλο». Στερεότυπη εικόνα των δύο φύλων Τα στερεότυπα είναι γενικεύσεις που πηγάζουν από τις εμπειρίες και τις γνώσεις που αποκτάμε και τις χρησιμοποιούμε στις σχέσεις μας με πράγματα, καταστάσεις και ανθρώπους, σύμφωνα με τον Τσιάκαλο (2000, σ.139). Τα στερεότυπα που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο είναι η ανωριμότητα, αναποφασιστικότητα, δειλία ενώ για τους άνδρες είναι αποφασιστικότητα, η

23 23 πρωτοβουλία, η εξυπνάδα, η δύναμη, η γενναιότητα σύμφωνα με την Κανταρτζή (1991, σ.76-77). Αναλυτικότερα για αυτόν τον εννοιολογικό άξονα βρέθηκαν 7 δελτία (πίνακας 4). Για την δ1 κατηγορία δε βρέθηκαν δελτία. Στην δ2 κατηγορία βρέθηκαν 2 δελτία στο μάθημα: «Οι χτίστες» του (Β.Μ, Στ Τάξη, τεύχ. 3 σ.7). Σε αυτό οι άντρες χτίστες παρουσιάζονται τόσο δυνατοί που δεν καταλαβαίνουν τον σωματικό πόνο κατά τη διάρκεια της εργασίας τους αφού «τα χέρια τους ματώνουν» σε μια δουλειά που «είναι μια υπόθεση κάπως δύσκολη». Πιο κάτω και στην ίδια σελίδα αναφέρεται ότι : «είναι λεβέντες όλο πείσμα οι χτίστες». Έτσι καλλιεργείται το στερεότυπο του δυνατού άνδρα, που αψηφά τους πόνους και την κούραση, που μόνο αυτός μπορεί να κάνει αυτή την δύσκολη εργασία.για τη δ3 κατηγορία βρέθηκαν 5 δελτία. Στο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ. 2, σ.35), η Μελίνα η εγγονή της γιαγιά Μερόπης λέει σε ένα φίλο της ότι «είναι δουλειά για τη γιαγιά Μερόπη» η ζαχαροπλαστική. Έτσι στα μάτια των κοριτσιών φαίνεται αποδεκτό και λογικό το στερεότυπο του ρόλου της γυναίκας που φτιάχνει τα γλυκά του σπιτιού. Ένα ρόλο που μάλλον θα είναι πρόθυμα κι αυτά να τον αποδεχθούν ως ενήλικες, παραγνωρίζοντας πολλές εξαιρέσεις του στερεότυπου, ότι οι περισσότεροι ζαχαροπλάστες (εκτός σπιτιού) είναι άνδρες. Ακόμη σε ένα άλλο μάθημα «Τα δικά μου παιχνίδια» του ίδιου βιβλίου στη σ. 36 μια γυναίκα που την παρουσιάζει να κινείται στο σπίτι της, καλεί και κερνάει τα παιδιά της γειτονιάς σε πολυτελή ευρωπαϊκά σερβίτσια τσάι, μαρμελάδες και βουτήματα. Όμως αυτά τα σερβίτσια, όπως αναφέρεται, της τα έχει φέρει ο σύζυγός της γιατί «είναι γυναίκα καπετάνιου». Προβάλλεται έτσι το στερεότυπο του ρόλου της νοικοκυράς γυναίκας, που ο άνδρας της με τη δουλειά του, της καλύπτει τις ανάγκες της, που εκτός των άλλων, μπορεί να είναι και τα απαραίτητα (σερβίτσια)για το νοικοκυριό που την καθηλώνουν ακόμα περισσότερο στον άχαρο ρόλο της

24 24 νοικοκυράς. Ένα άλλο παρελκόμενο (εκτός από τα σερβίτσια) το οποίο συνδέει τις γυναίκες στην εκτέλεση αυτού του ρόλου είναι και η σκούπα. Και αυτό το στερεότυπο όμως του ρόλου, ότι δηλαδή η σκούπα είναι αναπόσπαστη από μια γυναίκα νοικοκυρά, επαληθεύεται στο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ.1, σ. 42), αφού: «Μια κυρία βγήκε από το σπίτι και άρχισε να μας κυνηγά με ένα σκουπόξυλο». Επίσης σε άλλα δύο δελτία του (Β.Μ., Γ τάξη, τεύχ. 1, σ. 40), αναφέρεται: «Στο μεγαλύτερο από τα τρία σπίτια έμεναν οι ιδιοκτήτες. Ο κύριος Σταμάτης με τη γυναίκα του την κυρία Ειρήνη.. Στο μικρότερο σπίτι, έμενε ο κυρ Φάνης, ο κουρέας, με τη γυναίκα του, την κυρία Οδύσσεια». Έτσι η γυναίκα παρουσιάζεται και στις δύο περιπτώσεις δεύτερη κατά σειρά σε σχέση με τον άνδρα της, ο οποίος δείχνει να υπερέχει σε μία ανισότιμη συζυγική σχέση. Η γυναίκα σε αυτά παρουσιάζεται ως ένα αφανές άτομο χωρίς ιδιαίτερη προσωπικότητα ρόλο και υπόσταση, απόμακρη και πίσω από το σύζυγό της. Δε βρέθηκαν δελτία για την δ4 κατηγορία, γεγονός που δείχνει την πρόθεση των συγγραφέων να απαλείψουν τα στερεότυπα που σχετίζονται με το ρόλο του άνδρα κάτι όμως που δεν καταφέρνουν με τη γυναίκα. Στερεότυπη εικόνα του κοριτσιού και αγοριού Για αυτόν τον εννοιολογικό άξονα βρέθηκαν 7 δελτία(πίνακας 5). Για την ε1 κατηγορία βρέθηκε 1 δελτίο. Στο (Β.Μ, τάξη Γ, τεύχ.2, σ.38), αναφέρεται ότι: «Η Μελίνα θα ξεσκονίζει τα έπιπλα».το κορίτσι λοιπόν εμφανίζεται να βοηθά και να μαθαίνει τις δουλειές του σπιτιού. Κάτι παρόμοιο αναφέρει και η Κανταρτζή ( 1991, σ.117) για τη μικρή κόρη που βοηθά τη μητέρα στις δουλειές του σπιτιού. Για την ε2 κατηγορία βρέθηκε 1 δελτίο στο (Β.Μ, τάξη Γ, σ.35), που αναφέρει ότι το κορίτσι: «θα γελάσει με τις φίλες της πειράζοντας τα αγόρια».εδώ παρουσιάζονται τα κορίτσια δυναμικά με προσωπικότητα που είναι σε θέση να τα βάλουν με το υποτιθέμενο ισχυρό φύλο, πειράζοντας τα αγόρια. Υπάρχει λοιπόν μια

25 25 διαφοροποίηση με αποτελέσματα άλλων ερευνών Κανταρζή (1991) που ασχολήθηκαν με τα παλιότερα βιβλία, τα οποία παρουσίαζαν τα κορίτσια ντροπαλά σε σχέση με τα αγόρια με φράσεις όπως: «Μονάχα τα κορίτσια φοβούνται» σ Παρόλα αυτά όμως στην ε3 κατηγορία που αφορά τις φυσικές και νοητικές δραστηριότητες των αγοριών βρέθηκαν 5 δελτία. Τα αγόρια παίζουν ποδόσφαιρο όπως αναφέρεται στο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ. 2, σ.47) : «Ξέρεις τι είναι να έχεις πυρετό και να ακούς από το παράθυρο τις αγριοφωνάρες του Αντώνη και του Ιβάν; Γκολ!!» ή παίζουν μπάσκετ όπως αναφέρεται στο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ. 1, σ.28): «Την Κυριακή ο Σάκης έχει προπόνηση στο μπάσκετ». Επίσης τα αγόρια παρουσιάζονται να μαγειρεύουν όπως στο μάθημα: «Μικρομαγειρέματα» του (Β.Μ, της Γ τάξ., τεύχ.2 σελ 39). Για την ε4 κατηγορία δε βρέθηκαν δελτία που να περιγράφουν το χαρακτήρα και την προσωπικότητα του αγοριού. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε ότι αφορά τα επαγγέλματα υπάρχει μια αριθμητική υπεροχή παρουσίασης των αντρικών σε σχέση με τα γυναικεία. Τα 35 αντρικά επαγγέλματα που παρουσιάζονται σε σχέση με τα 5 γυναικεία δείχνει ότι τα νέα βιβλία δε δίνουν αντικειμενικά, την εικόνα της σύγχρονης γυναίκας που δραστηριοποιείται σε διάφορα επαγγέλματα. Όμως η πλασματική αυτή απεικόνιση του επαγγελματικού ρόλου της, δημιουργεί στην πλειονότητα των μαθητών που έχουν εργαζόμενες μητέρες, μια σύγχυση με την πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά και τους καλλιεργεί λανθασμένα πρότυπα. Ο άνδρας εμφανίζεται να ασκεί μια ποικιλία επαγγελμάτων. Αυτή την αριθμητική υπεροχή τους, που εμφανίζεται διάσπαρτα σε όλες τις ενότητες που εξετάστηκαν δείχνει να την ισοσκελίζει ένα μάθημα, που όπως έχει προαναφερθεί αφορά δύο γυναικεία επαγγέλματα κοινωνικού κύρους(διευθύντρια ερευνών, πανεπιστημιακή καθηγήτρια), από τα 5 συνολικά που παρουσιάζονται ότι

26 26 τα ασκούν γυναίκες. Αυτά όμως τα ακραία παραδείγματα, έτσι όπως παρουσιάζονται, σε ένα τοπίο απουσίας κι άλλων «συνηθισμένων» γυναικείων επαγγελμάτων, όπως αυτό της υπαλλήλου, της γιατρού, της δικηγορίνας, περισσότερο αποπροσανατολίζουν του μαθητές/τριες από την πραγματικότητα της ζωής, παρά τονώνουν την επαγγελματική εικόνα της γυναίκας. Οι υπηρεσίες και τα καθήκοντα της γυναίκας ως μητέρας μέσα στην οικογένεια είναι πολλές. Είναι υπεύθυνη για το διάβασμα των παιδιών, για τις ετοιμασίες του σπιτιού, για το φαγητό των παιδιών, για την ανάρρωσή τους. Ο πατέρας δεν εμφανίζεται με τέτοια καθήκοντα. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Ο σύγχρονος πατέρας όμως, αν όχι ισότιμα, σίγουρα σε ένα μεγάλο ποσοστό ασχολείται με τα παραπάνω, προσπαθώντας να βοηθήσει την εργαζόμενη σύζυγό του, σύμφωνα με πρόσφατα αποτελέσματα έρευνας με τίτλο: «Ίσοι σύντροφοι: Επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο των ανδρών στην εργασιακή και προσωπική ζωή» που συντόνισε το ΚΕΘΙ και δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Τα Νέα (12/3/2007). Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, αν και οι περισσότεροι σύζυγοι δηλώνουν ότι έχουν αναλάβει τις εξωτερικές υποχρεώσεις τους σπιτιού - εξόφληση λογαριασμών, ψώνια κ.λπ. - το 54,5% ασχολείται με τη φροντίδα των παιδιών και με δραστηριότητες που τα αφορούν άμεσα όπως η προετοιμασία του γεύματος, η καθαριότητα, το διάβασμα κ.λπ. Τα αποτελέσματα της ίδιας έρευνας διαψεύδουν επίσης και την εικόνα της γυναίκας στα νέα βιβλία που σύμφωνα με αυτά το βάρος για τις οικιακές εργασίες (σκούπισμα, σφουγγάρισμα, μαγείρεμα) πέφτει στις πλάτες της. Όμως υπάρχουν και μικρές εξαιρέσεις στα βιβλία, όπως αυτές που παρουσιάζουν το άνδρα να ασχολείται με το καθάρισμα των τζαμιών. Η γυναίκα και ο άνδρας ως σύζυγος δεν παρουσιάζονται καθόλου, γιατί δεν υπάρχουν κείμενα που να

27 27 περιγράφουν οικογενειακές στιγμές, πράγμα το οποίο έχει προαναφερθεί και για τον εννοιολογικό άξονα των σχέσεων των δύο φύλων με τα παιδιά τους. Από τα στερεότυπα των φύλων απουσιάζουν αυτά που σχετίζονται με το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του γυναικείου φύλου όπως είναι η ντροπαλότητα, η αναποφασιστικότητα, η ευαισθησία κ.α. Έχουν απαλειφθεί εντελώς τέτοιου είδους διακρίσεις εναντίων των γυναικών, κάτι που δε το είχαν κατορθώσει τα προηγούμενα βιβλία σύμφωνα με την Κανταρτζή (1991, σ. 122). Απεναντίας όμως παραμένουν τα στερεότυπα που σχετίζονται με τα το αντρικό φύλο όπως η σωματική δύναμη, η αντοχή, η λεβεντιά. Τα στερεότυπα όμως που αφορούν το ρόλο της γυναίκας, εξακολουθούν να προβάλλονται, γεγονός που υποδηλώνει και την καλλιέργεια αρνητικών στερεοτύπων σχετικών με το χαρακτήρα και η συμπεριφορά. Η γυναίκα είναι το άτομο που κινείται στο σπίτι της, είναι υπεύθυνη για τις οικιακές εργασίες και βρίσκεται στο παρασκήνιο σε σχέση με το αντρικό φύλλο. Έτσι αποσιωπείται ο πραγματικός ρόλος της που είναι εργαζόμενη, είναι ανεξάρτητη, έχει ενδιαφέροντα και προσωπική ζωή και αποτελεί πρότυπο για ταύτιση. Τα παλιά στερεότυπα του ρόλου του άνδρα Κανταρτζή (1991, σ. 124,125), δεν προβάλλονται καθόλου. Οι συγγραφείς ήταν ιδιαίτερα προσεκτικοί σχετικά με αυτά τα στερεότυπα. Αλλά ούτε κι αυτό μπορούμε να το κατακυρώσουμε στα θετικά των νέων βιβλίων από τη στιγμή που τα στερεότυπα του ρόλου των γυναικών παραμένουν τα ίδια αλλά και από την άλλη δε προβάλλεται ο πραγματικός ρόλος του σύγχρονου άνδρα. Τα στερεότυπα του αγοριού που ασχολείται με αθλήματα που απαιτούν σωματική δύναμη, ταχύτητα όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ παραμένουν, χωρίς να γίνονται ιδιαίτερες αναφορές σε αθλητικά ενδιαφέροντα των κοριτσιών. Θετικό είναι όμως, ότι το κορίτσι δεν παρουσιάζεται, όπως στα παλιά βιβλία, να ασχολείται με κούκλες και «κοριτσίστικα παιχνίδια». και το αγόρι ασχολείται με οικιακές εργασίες.

28 28 ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ο σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να διαπιστώσει: α) αν τα νέα βιβλία εμπεριέχουν διαφορετικές αναπαραστάσεις των δύο φύλων, εξετάζοντας τους ρόλους, τις σχέσεις τους και τα στερεότυπα που σχετίζονται με αυτά και β) να εξετάσει κατά πόσο υπάρχει ρεαλιστική απεικόνιση του πραγματικού ρόλου και σχέσεων των δύο φύλων στην σύγχρονη πραγματικότητα. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι η παρουσίαση των δύο φύλων στα βιβλία της γλώσσας γενικά δε γίνεται με αντικειμενικό τρόπο σε σύγκριση με τις κοινωνικές αλλαγές. Σίγουρα κινούνται σε μια πιο προοδευτική κατεύθυνση σε σχέση με τα παλιά βιβλία, αλλά αυτό γίνεται με τρόπους όπως: α) η αποφυγή κάποιων ενοτήτων(π.χ η ζωή στην οικογένεια, σχέσεις των ανθρώπων). Ακόμη και όπου υπάρχουν ενότητες που από τον τίτλο σε προϊδεάζουν ότι αφορούν κοινωνικές σχέσεις όπως π.χ η ενότητα με τίτλο : «Έλα στην παρέα μας» στο (Β.Μ, Γ τάξη, τεύχ. 2), τελικά δεν διαπραγματεύονται τις ανθρώπινες σχέσεις αλλά τις προσπερνούν επιφανειακά και όσο το δυνατόν ανώδυνα, β) η επιλογή ουδέτερων ενοτήτων που έχουν για θέματα το περιβάλλον, τις εφευρέσεις κ.α Ίσως όμως αυτό να οφείλεται στη θεωρητική βάση των βιβλίων, που αφορά τη λειτουργική χρήση της γλώσσας και αναγκαστικά οι συγγραφείς συμπεριέλαβαν μαθήματα σε ενότητες που ασχολούνται με προσκλήσεις, συνταγές μαγειρικής, ημερολόγια, περιβαλλοντικά προβλήματα, γ) η εσκεμμένη εισαγωγή μαθημάτων που παρουσιάζουν προοδευτικά πρότυπα όπως το μάθημα που έχει προαναφερθεί και δ) η μονομερής αποφυγή αναφοράς σε αρνητικά στερεότυπα του παρελθόντος. Για παράδειγμα, ενώ οι συγγραφείς απέφυγαν να παρουσιάσουν ξεπερασμένα στερεότυπα για το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά της γυναίκας, έχοντας ως παράδειγμα προς αποφυγή τα παλιά βιβλία, δε κατάφεραν να κάνουν το ίδιο με τα στερεότυπα του ρόλου τους, με αποτέλεσμα να ακυρώνεται η

29 29 όλη προσπάθειά τους σε αυτή την κατεύθυνση. Το βιβλίο όμως θα έπρεπε να είναι ο καθρέφτης της πραγματικότητας έτσι ώστε να δίνεται μια πλήρης εικόνα της πολυμορφίας της ζωής στον μαθητή/τρια. Μέσα από αυτή την πολυμορφία θα μπορούσε να επιλέξει από μια ποικιλία ρόλων και δραστηριοτήτων, να κάνει τις συγκρίσεις του/της και τις επιλογές του/της. Η απόκρυψη της πραγματικότητας σε ότι αφορά τις κοινωνικές σχέσεις, μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια και για τους μαθητές/τριες στη πορεία για την ενηλικίωσή τους, αλλά και μετά,, όταν αναγκαστικά θα ανακαλύψουν ότι είναι ουσιαστικές στην προσωπική ζωή τους. Τέτοιες σύγχρονες, ρεαλιστικές, πραγματικές κοινωνικές σχέσεις θα έπρεπε να διαπραγματεύονται τα βιβλία. Το σχολείο λοιπόν θα πρέπει να προσφέρει βιβλία, όχι μόνο στη γλώσσα αλλά και στα άλλα μαθήματα, που να αντανακλούν ρεαλιστικά την πραγματικότητα που βιώνουν οι μαθητές/τριες. Η καλλιέργεια αναχρονιστικών στερεότυπων στο σχολείο, επιδρά αρνητικά στο ψυχισμό τους, όταν βιώνουν μια διαφορετική πραγματικότητα στο σπίτι τους. Επειδή λοιπόν η κοινωνική πραγματικότητα είναι άθροισμα επιμέρους μερών, που το καθένα έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, για να ήταν αντικειμενικά τα νέα βιβλία θα έπρεπε να περιέχουν την πολυμορφία και την ποικιλία σχέσεων, ρόλων και στερεοτύπων των δύο φύλων έτσι όπως διαφορετικά παρουσιάζονται σε κάθε οικογένεια σε όλη τη χώρα. Η απόκρυψη κάποιων από αυτά δεν είναι λύση, γιατί διαιωνίζει την ανισότητα των δύο φύλων. Ας μην ξεχνάμε επιπλέον ότι αυτά τα βιβλία δεν διδάχτηκαν ποτέ πιλοτικά, γεγονός απαράδεκτο, αλλά και ποτέ δε ζητήθηκε η κατάθεση των απόψεων των εκπαιδευτικών της πράξης σχετικά με παραπάνω ζητήματα πριν τη συγγραφή των βιβλίων. Όμως όσο και η άποψη του εκπαιδευτικού να παραγκωνίζεται από αυτή τη διαδικασία, είναι αυτός που τελικά μπορεί να λειτουργήσει ως φίλτρο των παραλείψεων και να αμβλύνει τις φυλετικές ανισότητες, που παρουσιάζουν τα βιβλία.

30 30 Άλλωστε, και σύμφωνα με το πρόγραμμα σπουδών έχει το δικαίωμα κατά ένα ποσοστό να το διαμορφώσει ο ίδιος. Έρευνες που θα έχουν ως αντικείμενο μελέτης το πώς ο εκπαιδευτικός μέσα στην τάξη διαμορφώνει το περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων θα μας έδιναν χρήσιμες πληροφορίες για το ποιες αναπαραστάσεις αποκομίζουν τελικά οι μαθητές/τριες.

31 31 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αναγνωστοπούλου,. (1997). «Αναπαραστάσεις του γυναικείου και ανδρικού φύλου στα κείµενα των βιβλίων «Η Γλώσσα µου» της Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης». Στο B. εληγιάννη, & Σ. Ζιώγου (επιµ.). Φύλο και Σχολική Πράξη. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Blackledge, D.& Hunt, B. (2000). (μετ. Δεληγιάννη Μ.). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Μεταίχμιο Γεωργίου-Νίλσεν, Μ. (1980). Η οικογένεια στα αναγνωστικά του δηµοτικού σχολείου. Αθήνα: Κέδρος. Ζιώγου Καραστεργίου Σ.& εληγιάννη- Κουϊµτζή Β. (1981). «Το στερεότυπο για τους ρόλους των φύλων στα αναγνωστικά του δηµοτικού σχολείου». Φιλόλογος, 23, Κανταρζή, Ε. (1991). Η Εικόνα της Γυναίκας. ιαχρονική Έρευνα των Αναγνωστικών βιβλίων του ηµοτικού Σχολείου. Θεσσαλονίκη: Αφοι Κυριακίδη. ΚΕΘΙ, «Ίσοι σύντροφοι: Επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο των ανδρών στην εργασιακή και προσωπική ζωή» Λαμπροπούλου,Β.& Γεωργουλέα,Μ.,(1989) «Οι ρόλοι των φύλων μέσα από την εκπαίδευση». Σύγχρονη Εκπαίδευση, 46, Λούβρου, Ε. (1994). Το σεξιστικό προφίλ των αναγνωστικών «Η Γλώσσα µου» του δηµοτικού σχολείου: γλωσσική ανάλυση. Γλώσσα, 32, Μαυρογιώργος, Γ. (1983). Σχολικό πρόγραμμα και παραπρόγραμμα. Σύγχρονη Εκπαίδευση,13, Τσιάκαλος, Γ.,(2000). Οδηγός αντιρατσιστικής εκπαίδευσης. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα

Ταξινόμηση των δελτίων ανά τάξη στις κατηγορίες α1, α2, α3, α4

Ταξινόμηση των δελτίων ανά τάξη στις κατηγορίες α1, α2, α3, α4 ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας Ταξινόμηση των δελτίων ανά τάξη στις κατηγορίες α, α2, α3, α4 α α2 α3 α4 σύν Α 3 0 0 4 Γ 4 0 0 5 Ε 0 9 0 0 9 ΣΤ 3 6 2 22 σύνολο 5 32 2 40 Πίνακας 2 Ταξινόμηση των δελτίων ανά τάξη στις

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή.

Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Μαίρη Κουτσελίνη, Καθηγήτρια Εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για την Ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στην πολιτική ζωή. Οι λόγοι άνισης παρουσίας της γυναίκας στην πολιτική ζωή Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ»

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΙΣΟΡΡΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ-ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΖΩΗΣ» Τίτλος: «Ο Ρόλος των Πατέρων στην Εξισορρόπηση της Επαγγελματικής και Οικογενειακής/Προσωπικής Ζωής» Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ζερβού 1, Α. Παρασκευάς 2

Κ. Ζερβού 1, Α. Παρασκευάς 2 Διερεύνηση των Απόψεων εν Ενεργεία Γυναικών Εκπαιδευτικών Σχετικά με το Ρόλο του Οικογενειακού Περιβάλλοντος για την Επιμόρφωσή τους στα Πλαίσια της Δια Βίου Μάθησης Κ. Ζερβού 1, Α. Παρασκευάς 2 1 Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική

ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ. Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ Συντάκτριες - ηµιουργοί: Αγγέλου ήµητρα Ζορµπά Βασιλική ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΒΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΡΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΘΛΗΤΕΣ & ΑΘΛΗΤΡΙΕΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών.

ΠΙΝΑΚΑΣ 32. Μέτρια 18.9% Καλή 40.2% Πολύ καλή 40.8% ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 31. 10 Αττική. Φαίνεται πως οι μαθητές στην Αττική έχουν καλύτερες γνώσεις Αγγλικών. Β. Ενδιαφέροντα κι εξωσχολικές δραστηριότητες. Γνώση Αγγλικών Ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό της τάξεως του 97.9% των ερωτηθέντων μαθητών γνωρίζει Αγγλικά. Το επίπεδο γνώσεών τους εκτιμάται απ τους ίδιους

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΦΙΛΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΕΣ: 3.2. Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων 3.3 Διαπολιτισμικότητα - Αποδοχή και Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική

Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/01/2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Περίληψη Το κείμενο αναφέρεται στη μειονεκτική θέση της γυναίκας στην ινδική κοινωνία. Η ινδική κυβέρνηση έχει υποσχεθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(55) Κορρέ Πελαγία(580) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εαρινό εξάμηνο 0 Ρέθυμνο, 5/6/0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:. Εισαγωγή.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)»

http://didefth.gr ΘΕΜΑ : «2 ο πανελλήνιο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων (ΠΕΣΣ)» Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθμός Προτεραιότητας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι

Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία. ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εργασία στην θεµατική ενότητα : Η ανδρική και γυναικεία εµπειρία ραστηριότητα 3 Μεγαλώνοντας σαν αγόρι- Μεγαλώνοντας σαν κορίτσι Εύη Πάτκου 1 ο Γυµνάσιο Πυλαίας Θεσσαλονίκη Ιανουάριος 2004 1 Εισαγωγή Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα