Η Ευρώπη στο σταυροδρόµι: Χρηµατοπιστωτική αστάθεια και η επιβίωση του ενιαίου νοµίσµατος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Ευρώπη στο σταυροδρόµι: Χρηµατοπιστωτική αστάθεια και η επιβίωση του ενιαίου νοµίσµατος"

Transcript

1 2015 / 1 Η Ευρώπη στο σταυροδρόµι: Χρηµατοπιστωτική αστάθεια και η επιβίωση του ενιαίου νοµίσµατος Του Jan Kregel Για πολλούς, η επιµονή της Γερµανίας να συνεχίσει η νέα ελληνική κυβέρνηση την εφαρµογή της πολιτικής της λιτότητας ενόψει του ταχέως αυξανόµενου ποσοστού της ανεργίας και της διόγκωσης του χρέους φαίνεται να αψηφά την οικονοµική λογική. Ωστόσο, µια σύντοµη γνωριµία µε την ιστορική διαδροµή για τη δηµιουργία του ενιαίου νοµίσµατος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) ρίχνει λίγο φως στη λογική της στρατηγικής της γερµανικής κυβέρνησης για την αντιµετώπιση της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη και την αρνητική απάντησή της στο αίτηµα της Ελλάδας για µια εναλλακτική οικονοµική πολιτική. Με δεδοµένη τη συνεχιζόµενη απόκλιση ανάµεσα στην πρόοδο στον τοµέα της νοµισµατικής και της πολιτικής ολοκλήρωσης στη ζώνη του ευρώ, το ενδιαφέρον της Γερµανίας σχετικά µε την επιβολή της λιτότητας µπορεί να θεωρηθεί ότι αντιπροσωπεύει µια προσπάθεια για την επιτάχυνση της προόδου προς την πολιτική ένωση, η πρόοδος της οποίας θεωρείται από τη Γερµανία ως προϋπόθεση για την επιτυχία της νοµισµατικής ενοποίησης. Ωστόσο, ανεξάρτητα από το πόσο αναγκαία µπορεί να φαίνεται η πολιτική της λιτότητας στο πλαίσιο της ατελούς ευρωπαϊκής πολιτικής Ο Jan Kregel είναι ανώτερος ερευνητής και διευθυντής του προγράµµατος Νοµισµατική Πολιτική και Χρηµατοοικονοµική Δοµή στο Levy Economics Institute. Είναι καθηγητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήµιο του Ταλίν και κατέχει τον τίτλο του Διακεκριµένου Καθηγητή Έρευνας στο Πανεπιστήµιο του Μιζούρι-Κάνσας Levy Economics Intitute of Bard College.

2 2 ολοκλήρωσης, η συγκεκριµένη πολιτική είναι τελικά µη βιώσιµη. Η επιβίωση και σταθερότητα του ευρώ, εν απουσία περαιτέρω προόδου στον τοµέα της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης, απαιτούν παραδόξως είτε παρατεταµένη οικονοµική στασιµότητα ή τη διατήρηση ενός σχήµατος χρηµατοδότησης µε τη µορφή «πόνζι». Καµία από αυτές τις εναλλακτικές λύσεις δεν είναι οικονοµικά ή πολιτικά βιώσιµη. Δύο δρόµοι προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση Υπήρχαν πάντα δύο διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης αυτή των «οικονοµολόγων» και των «στρουκτουραλιστών». Με βάση τη στρουκτουραλιστική προσέγγιση, η ενοποίηση ήταν µια διαδικασία δηµιουργίας κατάλληλων θεσµών, που βασιζόταν στην υπόθεση ότι η συµπεριφορά των κρατών-µελών θα µπορούσε ενδεχοµένως να προσαρµοστεί στο πλαίσιο της επιθυµητής δοµής. Ένα παράδειγµα αυτής της στρατηγικής αποτελεί η κοινή γεωργική πολιτική, η οποία ενσωµάτωσε µια σιωπηρή δοµή σταθερής συναλλαγµατικής ισοτιµίας, που υποτίθεται ότι θα απέφερε την απαιτούµενη σταθερότητα συναλλαγµατικής ισοτιµίας που θα επέτρεπε στη συνέχεια την εισαγωγή ενός κοινού νοµίσµατος. Από την άλλη πλευρά, η «οικονοµική» προσέγγιση υποστήριζε ότι η λειτουργία των διαδικασιών της αγοράς θα οδηγούσε σε πραγµατική οικονοµική σύγκλιση, η οποία θα µπορούσε ενδεχοµένως να δηµιουργήσει τις συνθήκες που θα επέτρεπαν την εισαγωγή ενός κοινού νοµίσµατος και το οποίο θα αποτελούσε την «κορωνίδα» των επιτευγµάτων του ευρωπαϊκού εγχειρήµατος. Ωστόσο, ήταν γενικώς αποδεκτό ότι, ανεξάρτητα από την όποια προσέγγιση, το τελικό αποτέλεσµα θα ήταν η ίδρυση των Ηνωµένων Πολιτειών της Ευρώπης, µια οντότητα που θα διέθετε ένα κοινό νόµισµα παρόµοιο µε το δολάριο στις Ηνωµένες Πολιτείες. Η ποικιλοµορφία που έχει επικρατήσει στις ξεχωριστές πολιτείες των ΗΠΑ φάνηκε να υποστηρίζει την «στρουκτουραλιστική» άποψη, ενώ η ύπαρξη ενός ισχυρού οµοσπονδιακού κράτους που θα αντιστάθµιζε την περιφερειακή ποικιλοµορφία προσέφερε υποστήριξη προς την «οικονοµική» άποψη, η οποία υπογράµµιζε ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προχωρήσει µε την υλοποίηση ολοκληρωµένων πολιτικών δοµών προτού υιοθετήσει ένα κοινό νόµισµα. Ο έκθεση Werner τον Οκτώβρη του 1970 είχε προβάλει τα προβλήµατα σχετικά µε την εισαγωγή του ενιαίου νοµίσµατος στην Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα (ΕΟΚ), αλλά η κατάρρευση του συστήµατος του Bretton Woods µετά την αποτυχία της Smithsonian Agreement για την αποκατάσταση των σταθερών συναλλαγµατικών ισοτιµιών απέσπασε την προσοχή από το όλο ζήτηµα. Η πορεία προς το ενιαίο νόµισµα είχε συλληφθεί στη βάση ενός κόσµου σταθερών συναλλαγµατικών ισοτιµιών και η ΕΟΚ προσπάθησε να διατηρήσει το σύστηµα σταθερών συναλλαγµατικών ισοτιµιών µέσω µιας σειράς ελιγµών έως ότου έγινε φανερό ότι οι κυµαινόµενες συναλλαγµατικές ισοτιµίες αποτελούσαν το νέο παγκόσµιο πρότυπο. Η ώθηση για την ταχεία δηµιουργία ενός ενιαίου νοµίσµατος ξεθώριασε, καθώς και η σταθερότητα του διεθνούς χρηµατοπιστωτικού συστήµατος ενώπιον της αστάθειας στις τιµές της ενέργειας, του πληθωρισµού και της στάσιµης οικονοµικής ανάπτυξης στη δεκαετία του 1970.

3 3 Οι προτάσεις για την Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση (ΟΝΕ) και την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986, που έφεραν ξανά στο προσκήνιο την ιδέα ενός ενιαίου νοµίσµατος, είχαν κατά κύριο λόγο σχεδιαστεί ως µέτρα για την ανανέωση της διαδικασίας της πολιτικής ενσωµάτωσης, η οποία είχε «κωλώσει» γύρω από το ζήτηµα του εµπορίου. Η ταχεία ολοκλήρωση των εµπορικών ροών µέσω ενός κοινού εξωτερικού δασµολογίου, που αντιπροσώπευε τους πρώτους καρπούς της Κοινής Αγοράς, επιβραδύνθηκε από την κατάσταση της οικονοµικής στασιµότητας της δεκαετίας του 1970 και δεν επέτρεψε πολλά περιθώρια για περαιτέρω µέτρα προς την ολοκλήρωση. Η έκθεση Cecchini, που δηµοσιεύθηκε το 1988 και έφερε τον τίτλο, «Ευρώπη 1992: Η γενική πρόκληση», είχε ως στόχο να παράσχει πρόσθετη στήριξη προς την ολοκλήρωση υπό τη µορφή µιας ανοικτής «ενιαίας αγοράς». Η εκτίµηση της έκθεσης ήταν ότι ο αντίκτυπος µιας πιο ολοκληρωµένης αγοράς θα ήταν µια αύξηση της τάξης του 5% στο ΑΕΠ της ΕΟΚ. Το πλεονέκτηµα αυτής της πρότασης ήταν ότι στηριζόταν για την αύξηση της ανάπτυξης σε µέτρα ενθάρρυνσης της προσφοράς. Δεν υπήρχε ανάγκη για (πληθωριστικά) νοµισµατικά µέτρα τόνωσης ή ελλειµµατικές δαπάνες. Η πρόβλεψη της έκθεσης ήταν ότι η πλήρης κατάργηση των διασυνοριακών εµποδίων στις εµπορικές συναλλαγές θα οδηγούσε σε µείωση των τιµών κατά 6%, σε βελτίωση των δηµοσιονοµικών ισολογισµών κατά 2,2% του ΑΕΠ και σε βελτίωση του εξωτερικού ισοζυγίου κατά 1% του ΑΕΠ όλα αυτά ως αποτέλεσµα µιας διοικητικής εντολής για τη µείωση των εµποδίων στην εξέλιξη της διαδικασίας του ανταγωνισµού µεταξύ των χωρών της ΕΕ. Ωστόσο, η έκθεση Cecchini έπεσε έξω στην πρόβλεψη για την ανάπτυξη. Ο µέσος ρυθµός ανάπτυξης στην ΕΕ συνέχισε να συρρικνώνεται από 3,2% τη δεκαετία του 1970 σε 2.25% τη δεκαετία του 1980 και κάτω από το 2% τη δεκαετία του Η καθιέρωση της ενιαίας αγοράς συνέπεσε µε τη µείωση των ρυθµών πληθωρισµού, από άνω του 10% στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 σε λιγότερο από 2% τη δεκαετία του 1990, αν και οι επικριτές παρατήρησαν επίσης µια παρόµοια πτώση στους ρυθµούς του πληθωρισµού σε χώρες µη-µέλη της ΕΟΚ στις οποίες δεν είχαν σηµειωθεί αυξηµένες τάσεις προς την ολοκλήρωση της αγοράς. Η µείωση του πληθωρισµού οφειλόταν κατά πάσα πιθανότητα στις περιοριστικές πολιτικές της ζήτησης και στη συνδεόµενη απογοητευτική έκβαση της ανάπτυξης, καθώς και στη µείωση των τιµών της ενέργειας. Η αποτυχία της πρωτοβουλίας της ενιαίας αγοράς για την ανανέωση της διαδικασίας της ολοκλήρωσης έστρεψε την προσοχή στη νοµισµατική ολοκλήρωση, η έλλειψη της οποίας θεωρείτο ως ένα από τα σηµαντικά εµπόδια για την υλοποίηση των πλεονεκτηµάτων της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Ως εκ τούτου, για να εξασφαλιστεί η επιτυχία της «ενιαίας εσωτερικής αγοράς», η ΕΕ επιτάχυνε την ώθηση για τη νοµισµατική ενοποίηση. Ακολουθώντας τα πρότυπα της ευρωπαϊκής πολιτικής, η επιτάχυνση δεν σήµαινε κατ' ανάγκη ταχεία κίνηση και έλαβε χώρα σταδιακά µέσα από µια σειρά µέτρων. Κατ' αρχάς, το 1978, η διακήρυξη στα ευρωπαϊκά συµβούλια της Βρέµης και των Βρυξελλών που πρότεινε την εφαρµογή του Ευρωπαϊκού Νοµισµατικού Συστήµατος ενσωµατώθηκε στο άρθρο 20 της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης ως βάση της ΟΝΕ. Στη συνέχεια, η Συνθήκη του Μάαστριχτ έκανε λόγο για ένα «κοινό νόµισµα για την κοινή αγορά» µέσω ενός ευρώ χρονοδιαγράµµατος, προσδιόρισε τις προϋποθέσεις

4 4 υιοθέτησης του κοινού νοµίσµατος και καθόρισε τη θεσµική δοµή για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ως την τράπεζα έκδοσης για το κοινό νόµισµα. Αν και η µετάβαση προς το ενιαίο νόµισµα δεν ήταν καθόλου γρήγορη διαδικασία, καθώς χρειάστηκαν περίπου 30 χρόνια για την εισαγωγή του, το κρίσιµο σηµείο είναι ότι η επιτάχυνση του υπό το πρίσµα της Συνθήκης του Μάαστριχτ έκανε τη νοµισµατική ολοκλήρωση πολύ πιο γρήγορη από την κίνηση προς την πολιτική ενοποίηση, η οποία, κατά την άποψη των «οικονοµολόγων», θα έπρεπε κανονικά να συνοδεύεται από τη δηµιουργία µιας ενιαίας νοµισµατικής µονάδας. Είναι αυτό το «χάσµα» µεταξύ νοµισµατικής και πολιτικής ένωσης που στοιχειώνει την επίλυση της κρίσης δηµόσιου χρέους στην ΕΕ και το οποίο έχει καταστήσει την Ελλάδα σε κρίσιµο πολιτικό πιόνι στο παιχνίδι σκακιού που παίζεται στην ΕΕ γύρω από το ζήτηµα της πολιτικής ενοποίησης και το επίπεδο της συγκεντροποίησης των εξουσιών. Με πιο απλά λόγια, η συζήτηση µεταξύ οικονοµολόγων και στρουκτουραλιστών έχει έρθει ξανά στο προσκήνιο αναφορικά µε την επιβολή της λιτότητας ως λύση στα προβλήµατα χρέους στην ΕΕ. Πράγµατι, αυτό το «χάσµα» κατοχυρώθηκε µε την επιβολή της «µεταβλητής ταχύτητας» που εισήχθη στη Συνθήκη του Μάαστριχτ ως µηχανισµός για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Στο συγκεκριµένο σηµείο βασίστηκε ο Otmar Issing, ένα από τα πιο ισχυρά µέλη του διοικητικού συµβουλίου της Bundesbank τη δεκαετία του 1990 και τελικά επικεφαλής οικονοµολόγος της ΕΚΤ. Σε µια αναφορά του για τη διαδικασία του Μάαστριχτ, τόνισε ότι «η ιστορική εµπειρία δείχνει ότι συµπίπτουν τα εθνικά εδάφη και η νοµισµατική κυριαρχία... [και ότι] η σχετική νοµοθεσία καθορίζει σε γενικές γραµµές τη νοµισµατική κυριαρχία σε σχέση µε την εθνική επικράτεια... Σε αντίθεση µε τον συνήθη κανόνα, η Συνθήκη του Μάαστριχτ περιλαµβάνει έναν σαφή διαχωρισµό ανάµεσα στην πολιτική ολοκλήρωση και την νοµισµατικήν ενοποίηση».(issing 1996, σελ., 14 15). Έτσι, τουλάχιστον για την Bundesbank, ήταν ξεκάθαρο ότι η Συνθήκη του Μάαστριχτ είχε συλλάβει τη διαδικασία ολοκλήρωσης από την ανάποδη πλευρά. Η πολιτική ολοκλήρωση καθόριζε τα όρια για τη νοµισµατική ένωση και τη δηµιουργία ενός ενιαίου νοµίσµατος. Ο Hans Tietmeyer, ο πρόεδρος της Bundesbank, έθεσε το ζήτηµα µε τον εξής τρόπο: «Μετά από ένα ορισµένο σηµείο, δεν είναι ρεαλιστικό να προχωρήσει περαιτέρω η οικονοµική ολοκλήρωση χωρίς την προοπτική περαιτέρω προόδου στον τοµέα της πολιτικής. Η µεταβίβαση ενός στοιχειώδους κυριαρχικού δικαιώµατος όπως της νοµισµατικής πολιτικής σε µια Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι πιθανώς το καθοριστικό σηµείο» (Issing 1996, σελ., 16). Με άλλα λόγια, ένα διοικητικό συµβούλιο της ΕΚΤ που απαρτίζεται από τους διοικητές των διαφόρων κεντρικών τραπεζών των µελών-χωρών της ΕΕ δεν διαθέτει, ελλείψει αντίστοιχων πολιτικών θεσµών, επαρκή εξουσία για τον καθορισµό των στόχων της ευρωπαϊκής νοµισµατικής πολιτικής. Ο Issing και άλλοι γερµανοί οικονοµολόγοι κατέστησαν σαφές γιατί θεωρούσαν την πολιτική ένωση ως προϋπόθεση της νοµισµατικής ενοποίησης και της µεταβίβασης του ελέγχου της νοµισµατικής πολιτικής από τις εθνικές κυβερνήσεις. Υποστήριζαν ότι µε τη δηµιουργία ενός συστήµατος ενιαίου νοµίσµατος, η υποτίµηση δεν θα είναι πλέον

5 5 διαθέσιµη ως πολιτική απάντηση στους εξωτερικούς κραδασµούς ή στις αποτυχίες της εσωτερικής πολιτικής, όπως ίσχυε κάτω από το καθεστώς του Bretton Woods. Σύµφωνα µε το κοινό νόµισµα, η µόνη διαθέσιµη πολιτική απάντηση θα είναι η εσωτερική προσαρµογή των µισθών και των τιµών και ιδίως η αύξηση (προς τα κάτω) της ευελιξίας των µισθών και των συνθηκών στις αγορές εργασίας. Λόγω του γεγονότος ότι η εναρµόνιση των υφιστάµενων εθνικών δικτύων κοινωνικής ασφάλειας εντός της ΕΕ ήταν πιθανό να συγκλίνει προς πιο γενναιόδωρα κοινωνικά µέτρα και στήριξης του εισοδήµατος, η απαιτούµενη αύξηση της ευελιξίας της αγοράς εργασίας και η καθοδική διαδικασία στην προσαρµογή των µισθών θα εκµηδενιστούν. Το κοινό νόµισµα θα σήµαινε ότι τα υπάρχοντα κράτη πρόνοιας θα πρέπει να διαλυθούν και να επανασχεδιαστούν τα κατάλληλα µέτρα µε στόχο την παροχή ευέλικτων µισθών και την προσαρµογή των τιµών. Πράγµατι, αν η ενοποίηση της Γερµανίας θεωρηθεί ως ένας εξωτερικός κραδασµός, αυτή ακριβώς είναι η πολιτική που ακολουθήθηκε: µείωση των κοινωνικών προγραµµάτων και µείωση στους ρυθµούς αύξησης των µισθών ως προς τους ρυθµούς αύξησης της παραγωγικότητας. Επιπλέον, από αυτή την άποψη της λειτουργίας της ΕΕ χωρίς εκτεταµένη πολιτική ολοκλήρωση, η νοµισµατική ένωση θα περιόριζε τα κίνητρα των επιµέρους κυβερνήσεων να εφαρµόσουν συνετή δηµοσιονοµική πολιτική εν γένει, και ιδίως την πολιτική της λιτότητας, για την αντιµετώπιση των εξωτερικών κλυδωνισµών. Κάτω από ένα καθεστώς ενιαίου νοµίσµατος δεν υπάρχει πλέον ο κίνδυνος της κρίσης των συναλλαγµατικών ισοτιµιών και η οποιαδήποτε έλλειψη προσαρµογής σε δηµοσιονοµικά µέτρα θα έχει µικρό αντίκτυπο στα εγχώρια επιτόκια, καθώς θα µπορούσε να απορροφηθεί εν µέρει από το ενιαίο επιτόκιο του ευρώ που καθορίζεται από την ΕΚΤ για τη ζώνη του ευρώ ως σύνολο. Η λειτουργία αυτής της επίδρασης παρατηρήθηκε κατά την περίοδο µετά την εισαγωγή του ευρώ, όταν, παρά τις ευρέως αποκλίνουσες δηµοσιονοµικές πολιτικές και τις επιδόσεις αναφορικά µε το δηµόσιο χρέος και τα ελλείµµατα, απουσίαζε κάθε αγοραία προσαρµογή που θα αντικατόπτριζε τις διαφορές κινδύνου µεταξύ των χωρών-µελών. Από τη γερµανική σκοπιά, το αποτέλεσµα των εγγενών εθνικών διαφορών ως προς την ανεργία και τη δέσµευση για δηµοσιονοµική σύνεση θα παράγει πολιτική πίεση για δηµοσιονοµικές µεταβιβάσεις από τις πλουσιότερες ή λιγότερο χρεωµένες χώρες προς τις φτωχότερες ή περισσότερο χρεωµένες περιοχές, θα υποσκάψει την πολιτική της αλληλεγγύης και θα υπονοµεύσει την στήριξη για µια κοινή νοµισµατική πολιτική. Πράγµατι, θα µπορούσε να υπονοµεύσει ακόµη και την ικανότητα της ΕΚΤ να δηµιουργήσει ένα περιβάλλον σταθερότητας τιµών που, για τη Γερµανία, ήταν η προϋπόθεση για την καθιέρωση του ευρώ ως αξιόπιστη εναλλακτική λύση έναντι των υφιστάµενων εθνικών νοµισµάτων. Μόνο ένα ισχυρό πολιτικό κέντρο θα είναι σε θέση να αντισταθεί σε αυτές τις πιέσεις και, ως εκ τούτου, η σύγκλιση πολιτικής και η ολοκλήρωση θεωρήθηκαν τα υποχρεωτικά πρώτα βήµατα για τη δηµιουργία ενός ενιαίου νοµίσµατος. Αυτά τα επιχειρήµατα υπέρ της πολιτικής ολοκλήρωσης πριν από την υιοθέτηση του ενιαίου νοµίσµατος αντικατοπτρίζονται στις πολιτικές της Γερµανίας κάτω από το

6 6 καθεστώς του ευρώ. Όπως αναφέρθηκε, η απάντηση προς την ενοποίηση της Γερµανίας και τα αυξηµένα µεταβιβαστικά µέτρα που απαιτούνταν από την πλούσια Δυτική Γερµανία προς τη φτωχή Ανατολική Γερµανία ήταν η εφαρµογή µέτρων για τη µείωση του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος, τη διάλυση του γερµανικού συστήµατος κοινωνικής πρόνοιας (που παρείχε επιδόµατα ανεργίας και συντάξεις προς το εργατικό δυναµικό της Ανατολικής Γερµανίας σε επίπεδα που αντιστοιχούσαν µε αυτά της Δυτικής Γερµανίας) και την αύξηση της ευελιξίας στις αγορές εργασίας, συµπεριλαµβανοµένων των επίσηµων συµφωνιών για τη διατήρηση της αύξησης των µισθών κάτω από τα επίπεδα της αύξησης της παραγωγικότητας, καθώς η παραγωγή µεταφέρθηκε υπό τη µορφή outsourcing στις χώρες δορυφόρους της πρώην Σοβιετικής Ένωσης µε εξαιρετικά χαµηλούς µισθούς. Πράγµατι, ήταν ενόψει της απουσίας του επιθυµητού επιπέδου πολιτικής ολοκλήρωσης και ελέγχου που οδήγησε τη Γερµανία στην επιµονή της για την ενσωµάτωση µέτρων στις διάφορες συνθήκες της ΕΕ που θα περιόριζαν το µέγεθος των κρατικών προϋπολογισµών. Τα µέτρα αυτά ελήφθησαν ως υποκατάστατα για την έλλειψη µιας πραγµατικής πολιτικής ολοκλήρωσης. Τα µεγάλα παραδείγµατα είναι οι προϋποθέσεις ένταξης στο ευρώ και το άρθρο 104 της Συνθήκης του Μάαστριχτ για τον αποκλεισµό δανεισµού από την ΕΚΤ προς τις κυβερνήσεις. Με βάση αυτούς του όρους, τα κράτη δεν µπορούν να χρηµατοδοτούν τους εαυτούς τους µέσω της δηµιουργίας εγχώριας ρευστότητας, οπότε οι προϋπολογισµοί θα εξαρτιόνται από δηµοσιονοµικά πλεονάσµατα ή από τον δανεισµό από ιδιωτικές αγορές. Αλλά ακόµα και η προσφυγή προς τις ιδιωτικές αγορές απαιτεί από τις κυβερνήσεις να τρέχουν δηµοσιονοµικά πλεονάσµατα για την εξυπηρέτηση του χρέους και τη διατήρηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας σε βαθµό «ΑΑΑ» (αν και οι κανόνες στάθµισης κινδύνου της Βασιλείας παρείχαν σιωπηρώς πιστοληπτική ικανότητα σε βαθµό «ΑΑΑ» ανεξάρτητα από τα επίπεδα χρέους και ελλειµµάτων). Έτσι, η λογική του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης είναι να επιβάλει τη δηµοσιονοµική βιωσιµότητα κάτω από το ενιαίο νόµισµα ως υποκατάστατο ενός ισχυρού κεντρικού ελέγχου. Το πρόβληµα είναι να αποφευχθεί ο ηθικός κίνδυνος που δηµιουργείται από το «χάσµα» µεταξύ της νοµισµατικής και της πολιτικής ενοποίησης. Έτσι, ενώ οι προϋποθέσεις για την ένταξη στο ευρώ είναι αυστηροί και η αποτυχία της εκπλήρωσής τους αποκλείει την ένταξη στο ευρώ, µια χώρα, µετά την ένταξής στο ευρώ αντιµετωπίζει λίγες δεσµευτικές κυρώσεις σε περίπτωση που δεν µπορέσει να διατηρήσει τις προϋποθέσεις ένταξης. Μια χώρα δεν µπορεί να εκδιωχθεί και το σύστηµα των χρηµατικών ποινών δεν φαίνεται να αποτελεί ικανό κίνητρο για την προσαρµογή, όπερ και η ανάγκη για αδιάσειστα στοιχεία πριν από την ένταξη και οι σκληρές κυρώσεις µετά την ένταξη ότι θα πληρούνται οι προϋποθέσεις του χρέους και του ελλείµµατος. Όµως, οι κυρώσεις απαιτούν ισχυρή πολιτική ενοποίηση, κάτι που αποτελεί τώρα τον γερµανική στόχο για την επίλυση της κρίσης του ευρώ. Όπως αναφέρθηκε, η βάση της γερµανικής προσέγγισης είναι ότι το ευρώ ισοδυναµεί µε ένα σταθερό σύστηµα συναλλαγµατικών ισοτιµιών, χωρίς τη δυνατότητα για αλλαγή της

7 7 ισοτιµίας. Όµως, σε αντίθεση µε το σύστηµα του Bretton Woods, δεν υπάρχει κράτος που να εκδίδει αποθεµατικό νόµισµα. Αυτό σηµαίνει ότι το δηµόσιο χρέος των εθνικών κυβερνήσεων δεν είναι διαφορετικό από ό, τι τα χρέη του ιδιωτικού τοµέα. Η αποπληρωµή του ιδιωτικού χρέους απαιτεί από τις επιχειρήσεις (νοικοκυριά) να αποκοµίζουν κέρδη (µισθούς), να µετακυλύουν το χρέος µέσω πρόσθετου δανεισµού ή να πουλούν περιουσιακά στοιχεία, ενώ η αποπληρωµή του δηµόσιου χρέους απαιτεί φόρους µεγαλύτερους από τις δαπάνες, δανεισµό ή πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων. Ακριβώς όπως οι ιδιώτες δανειολήπτες έχουν διαφορετικούς πιστωτικούς κινδύνους, τα κράτη έχουν επίσης διαφορετικούς πιστωτικούς κινδύνους, αλλά το γεγονός ότι πραγµατοποιούνται σε ένα κοινό νόµισµα που εκδίδεται από µία ενιαία κεντρική τράπεζα οδήγησε τις χρηµατοπιστωτικές αγορές στο να αγνοήσουν εντελώς αυτές τις διαφορές κινδύνου στα πρώτα 10 χρόνια της ύπαρξης του ευρώ. Η µέριµνα για τη διασφάλιση των όρων για δηµοσιονοµική ισορροπία είναι συνεπώς κατανοητή, επειδή είναι ο µόνος τρόπος για να αποφευχθεί η κρατική χρεοκοπία και να διατηρηθεί η ακεραιότητα του ευρώ. Η αποτυχία της υπόλοιπης ΕΕ να εφαρµόσει αυτές τις πολιτικές παρήγαγε ακριβώς το είδος της πολιτικής πίεσης που είχαν προβλέψει οι Γερµανοί εµπειρογνώµονες το 1996, µε τη Γερµανία να καλείται να διασώσει τους υπερχρεωµένους Έλληνες, Ιταλούς, Πορτογάλους, Ισπανούς και ενδεχοµένως Γάλλους εργαζόµενους, οι οποίοι κατάφεραν να καθιερώσουν εβδοµάδα εργασίας 35 ωρών όταν οι Γερµανοί εργαζόµενοι αντιµετώπιζαν περιορισµούς στις αυξήσεις των µισθών και µειώσεις στις κοινωνικές δαπάνες. Εποµένως, δεν θα πρέπει να αποτελεί καµία έκπληξη το γεγονός ότι η Γερµανία αρνείται τώρα να δεχθεί µείωση του χρέους και καλεί την Ελλάδα να εφαρµόσει παρόµοιες πολιτικές και την υπόλοιπη ΕΕ να δεχθεί µια βαθύτερη πολιτική ολοκλήρωση, προκειµένου να διατηρηθεί το ευρώ και να δοθεί λύση στη κρίση του δηµόσιου χρέους. Πρόκειται για µια επιστροφή σε πολιτικές που η Γερµανία θεωρούσε ανέκαθεν ως αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχή δηµιουργία του ενιαίου νοµίσµατος. Έτσι, η Ελλάδα γίνεται το παράδειγµα υπέρ των επιχειρηµάτων της Γερµανίας σχετικά µε την ανάγκη της εφαρµογής των δικών της πολιτικών. Στο βαθµό που η Ελλάδα αρνείται να υπακούσει και να απειλεί µε έξοδο από το ευρώ, η θέση της Γερµανίας είναι ότι πρέπει να ολοκληρωθεί η πολιτική ενοποίηση µε βάση τις δικές της προτάσεις, προκειµένου να ενδυναµωθεί περαιτέρω το εγχείρηµα του ευρώ. Το παράδοξο της σταθερότητας του ευρώ και η αστάθεια της εθνικής διακυβέρνησης Αυτές είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη σταθερότητα και την επιτυχία του ευρώ από τη σκοπιά της Γερµανίας. Από την άποψη του Hayman Minsky, ωστόσο, οι συγκεκριµένες προϋποθέσεις αποτελούν πηγή οικονοµικής αστάθειας για τη ζώνη του ευρώ. Μπορούµε να χρησιµοποιήσουµε την ανάλυση του Minsky για την χρηµατοπιστωτική αστάθεια (µε βάση τις θέσεις αντιστάθµισης, κερδοσκοπίας και «πόνζι») για να δούµε το παράδοξο της γερµανικής θέσης.

8 8 Για τη Γερµανία, τα κράτη-µέλη θα πρέπει να έχουν πάντα θέσεις αντιστάθµισης (δηλαδή να δηµιουργούν δηµοσιονοµικά πλεονάσµατα για την εξυπηρέτηση του χρέους), δεδοµένου ότι δεν έχουν πρόσβαση σε χρηµατοδότηση από την ΕΚΤ, κάτι που θα επέτρεπε την κερδοσκοπική χρηµατοδότηση (δηλαδή την µετακύληση του χρέους), ενώ οι τρέχουσες συνθήκες που αντιµετωπίζει η Ελλάδα και οι άλλες χώρες της περιφέρειας είναι αυτές του σχήµατος χρηµατοδότησης «πόνζι», όπου πρέπει να δανείζονται για να καλύψουν την εξυπηρέτηση του χρέους. Για το σκοπό αυτό, η Γερµανία εισήγαγε νόµο περί ισοσκελισµένων προϋπολογισµών και ενδυνάµωσε το Σύµφωνο Ανάπτυξης και Σταθερότητας µε διάφορες τροποποιήσεις. Ωστόσο, η πολιτική της χρηµατοδότησης τύπου αντιστάθµισης ως µια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική περιέχει ένα παράδοξο, καθώς και ένα εικονικό θεώρηµα αδυνατότητας για τις χώρες που σήµερα έχουν επίπεδα χρέους και ελλείµµατος πάνω από τα όρια του Συµφώνου Ανάπτυξης και Σταθερότητας, καθώς αυτό απαιτεί αυξανόµενα επίπεδα δηµοσιονοµικού πλεονάσµατος που µπορεί να επιτευχθούν µόνο µέσω ενός συνδυασµού υψηλότερων ρυθµών ανάπτυξης και υψηλότερης φορολογίας. Δεδοµένου ότι οι κυβερνήσεις δεν µπορούν να παράγουν τους απαιτούµενους υψηλούς ρυθµούς ανάπτυξης µέσω ελλειµµατικών δαπανών, οι ρυθµοί ανάπτυξης θα πρέπει να προέρθουν είτε από την εγχώρια κατανάλωση και τις επενδύσεις ή από την εξωτερική ζήτηση. Αλλά η αύξηση των εγχώριων δαπανών δεν µπορεί να προκύψει από τη µείωση των κρατικών δαπανών ή από την αύξηση των φόρων για τη δηµιουργία του απαιτούµενου δηµοσιονοµικού πλεονάσµατος, καθώς αυτό απλά µειώνει την εγχώρια ζήτηση. Επιπλέον, αυτοί οι στόχοι έχουν γίνει πιο δύσκολοι από την εσφαλµένη κατεύθυνση των επενδύσεων, η οποία έχει την τάση να ενισχύει την πραγµατική απόκλιση µεταξύ των χωρών. Αυτό φαίνεται από τη διαφορική επίδραση των ροών κεφαλαίων στη ζώνη του ευρώ. Οι βόρειες οικονοµίες προσελκύουν ροές ξένων επενδύσεων σε «παραγωγικές» τοµείς, αυξάνοντας την παραγωγικότητα σε σχέση µε τους µισθούς, ενώ οι νότιες οικονοµίες προσελκύουν επενδύσεις σε ακίνητα και σε άλλες µη-παραγωγικές δραστηριότητες όσον αφορά την αύξηση της ανάπτυξης, ενώ την ίδια στιγµή οι µισθοί τείνουν να αυξάνονται µε βάση το µέσο όρο της ΕΕ, µειώνοντας έτσι την ανταγωνιστικότητά τους. Συνεπώς, υπάρχει µια θετική σχέση µεταξύ των άµεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) και του εµπορικού ισοζυγίου για τις χώρες του Βορρά και αρνητική σχέση για τις χώρες του Νότου. Από το 1999 και µετά υπάρχει µια σηµαντική αύξηση στην καθαρή εισροή άµεσων ξένων επενδύσεων στη ζώνη του ευρώ που τείνει να ενισχύει αυτήν την απόκλιση. Στο επίπεδο της βιοµηχανίας υπήρξε θετική σχέση µεταξύ ΑΞΕ στον µεταποιητικό τοµέα και στο εµπορικό ισοζύγιο για τις χώρες του Βορρά και αρνητική σχέση µεταξύ ΑΞΕ στον µη-µεταποιητικό τοµέα και το εµπορικό ισοζύγιο στις χώρες του Νότου. Όταν οι εισροές ΑΞΕ διοχετεύονται στον παραγωγικό/εµπορεύσιµο (αντιπαραγωγικό/µη εµπορεύσιµο) τοµέα, αυτό οδηγεί σε σηµαντική βελτίωση (επιδείνωση) της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας σε µακροπρόθεσµο χρονικό ορίζοντα. Για τον Minsky, η χρηµατοπιστωτική σταθερότητα είναι παρόµοια µε τις απαιτήσεις του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης: χρηµατοδότηση αντιστάθµισης για το κράτος. Αυτό προϋποθέτει ότι τα φορολογικά έσοδα είναι µεγαλύτερα από τις δαπάνες (Τ >> G).

9 9 Όµως, τα υψηλότερα φορολογικά έσοδα εν απουσία υψηλότερων ρυθµών ανάπτυξης απαιτούν από τον ιδιωτικό τοµέα να καταβάλει υψηλότερες πληρωµές φόρων, οι οποίες µπορούν να πραγµατοποιηθούν µόνο µε τη µείωση της κατανάλωσης και την αύξηση της αποταµίευσης. Έτσι, η ικανότητα του ιδιωτικού τοµέα να αυξήσει τις πληρωµές φόρων και να εξοφλήσει το υφιστάµενο χρέος απαιτεί από τον ιδιωτικό τοµέα να δαπανά λιγότερο από το εισόδηµά του. Έτσι, αν τα νοικοκυριά έχουν καθαρή αποταµίευση (YC >> 0) και οι επιχειρήσεις αποκοµίζουν καθαρά κέρδη > 0, αυτό σηµαίνει ότι για τον ιδιωτικό τοµέα στο σύνολό του, η αποταµίευση ξεπερνά τις επενδύσεις (S > Ι). Αλλά αυτό έρχεται σε αντίθεση µε την προϋπόθεση για τη µακροοικονοµική ισορροπία: τα δηµόσια οικονοµικά αντιστάθµισης απαιτούν πλεόνασµα της γενικής κυβέρνησης (TG >> 0 ή Τ >> G), ενώ η χρηµατοδότηση αντιστάθµισης του ιδιωτικού τοµέα απαιτεί πλεόνασµα εκ µέρους του ιδιωτικού τοµέα (YC > 0 ή SI > 0). Και ξέρουµε ότι για να διατηρηθούν τα επίπεδα παραγωγής σε ένα κλειστό σύστηµα, η µακροοικονοµική ισορροπία απαιτεί 0 = (SI) + (TG). Έτσι, για να εκπληρωθούν οι όροι του άρθρου 104, S < Ι, και ο ιδιωτικός τοµέας καθίσταται ολοένα και πιο χρεωµένος. Σε ένα κλειστό σύστηµα, δεν είναι δυνατόν τόσο ο δηµόσιος όσο και ο ιδιωτικός τοµέας να συµµετέχουν ταυτόχρονα σε µια χρηµατοδότηση αντιστάθµισης. Το Σχήµα 1 δείχνει τις χρηµατοοικονοµικές θέσεις αλά Minsky για τον ιδιωτικό και τον δηµόσιο τοµέα. Σχήµα 1 Ιδιωτικός τοµέας Δηµόσιος τοµέας 1. Αντιστάθµιση: S > I 1. Αντιστάθµιση: T > G Όµως η µακροοικονοµική ισορροπία απαιτεί 0 = (S I) + (T G): οπότε αν T > G, τότε S < I και: οπότε αν S > I, τότε T < G και: 2. Κερδοσκοπική: λίγο περισσότερο χρέος ή 2. Κερδοσκοπική: λίγο περισσότερο χρέος ή 3. Πόνζι: S < I περισσότερο χρέος, 3. Πόνζι: S < I περισσότερο χρέος, πώληση περιουσιακών στοιχείων πώληση περιουσιακών στοιχείων Υπάρχει διέξοδος από αυτό το παράδοξο; Η απάντηση βρίσκεται στον εξωτερικό τοµέα, όπου η µακροοικονοµική ισορροπία απαιτεί 0 = (SI) + (TG) - (ΧΜ) και είναι εφικτό τόσο για τον ιδιωτικό όσο και τον δηµόσιο τοµέα να τρέχουν πλεόνασµα (S > I και T > G), αν και µόνο αν υπάρχει πλεόνασµα τρεχουσών συναλλαγών (Χ > Μ). Αυτό σηµαίνει ότι οι όροι του άρθρου 104 µπορούν να επιτευχθούν µόνο εάν η ΕΕ διαθέτει ένα εξωτερικό πλεόνασµα αρκετά µεγάλο για να αντισταθµίσει τις αποταµιεύσεις του Δηµοσίου τοµέα και του ιδιωτικού τοµέα και ότι το ευρώ µπορεί να επιβιώσει µόνο εάν η ΕΕ διαθέτει εξωτερικό πλεόνασµα. Αλλά αυτό σηµαίνει ότι η χρηµατοπιστωτική αστάθεια, οι ελλειµµατικές δαπάνες και η αύξηση του χρέους έχουν µετατοπιστεί στον εξωτερικό τοµέα, σε αυτή την περίπτωση προς τις Ηνωµένες Πολιτείες, οι οποίες προσπαθούν να µειώσουν το ρόλο τους ως ο παγκόσµιος οφειλέτης της έσχατης καταφυγής.

10 10 Σχήµα 2 1. Δηµόσιος τοµέας (άρθρο 104) Ιδιωτικός τοµέας Αντιστάθµιση T G > 0 S I < 0 (περισσότερο χρέος) 2. Αντιστάθµιση ιδιωτικού τοµέα Άρθρο 104 (δηµοσιονοµική παραβίαση) S I < 0 T G > 0 (περισσότερο χρέος) 3. Ιδιωτική και Δηµόσια αντιστάθµιση Εξωτερικό πόνζι S I > 0 και T G > 0 X M > 0 Δανεισµός προς τους ξένους X M = (S I) + (T G) Δανεισµός από τους ξένους Το Σχήµα 2 συνοψίζει τα παραπάνω επιχειρήµατα. Οι ίδιες ιδέες παρουσιάζονται σε γραφική παράσταση µε τη βοήθεια του διαγράµµατος 45 µοιρών του Robert Parenteau (βλ Parenteau 2010), προκειµένου να δοθεί µια εικόνα του προβλήµατος που αντιµετωπίζει η ζώνη του ευρώ και η Ελλάδα (Σχήµα 3). Ο κάθετος άξονας δείχνει την οικονοµική θέση του συνολικού ιδιωτικού τοµέα, µε το πλεόνασµα αποταµίευσης να αντιπροσωπεύεται από ένα θετικό πρόσηµο (πάνω από την οριζόντια γραµµή) και η ελλειµµατική θέση από τη αύξησης του χρέους µε αρνητικό πρόσηµο (κάτω από την οριζόντια γραµµή). Ο οριζόντιος άξονας δείχνει το πλεόνασµα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ως θετικό πρόσηµο (στα δεξιά της κάθετης γραµµής) και το έλλειµµα ως αρνητικό πρόσηµο (στα αριστερά της κάθετης γραµµής). Η γραµµή 45 µοιρών δείχνει, εποµένως, το σύνολο του ιδιωτικού τοµέα και τις θέσεις του εξωτερικού τοµέα να είναι συµβατά µε την δηµοσιονοµική ισορροπία του κράτους. Figure 3 Financial Balances: Government Balance II Fiscal Deficit T<G Private Sector Surplus S>I Ib Fiscal Deficit Fiscal Surplus T>G Ia Current Account Deficit X<M Current Account Surplus X>M Fiscal Balance = 0 Fiscal Deficit IIIb Fiscal Surplus IIIa Fiscal Surplus IV Private Sector Deficit S<I Αρχικά τόσο ο ιδιωτικός τοµέας όσο και ο εξωτερικός τοµέας βρίσκονται σε ισορροπία, οπότε και ο Δηµόσιος τοµέας είναι επίσης σε ισορροπία. Σε οποιοδήποτε σηµείο κατά µήκος της γραµµής 45 µοιρών, το δηµοσιονοµικό ισοζύγιο είναι θετικό, αποδίδοντας µια

11 11 θέση αντιστάθµισης για τον Δηµόσιο τοµέα. Ωστόσο, ο ιδιωτικός τοµέας µπορεί να έχει καθαρές αποταµιεύσεις και χρηµατοδότηση αντιστάθµισης µαζί µε τον Δηµόσιο τοµέα στο τεταρτηµόριο Ια, στο οποίο το εξωτερικό πλεόνασµα υπερβαίνει το πλεόνασµα του ιδιωτικού τοµέα. Στο τεταρτηµόριο Ib, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δεν είναι αρκετά µεγάλο για να αντισταθµίσει την ιδιωτική αποταµίευση και ο Δηµόσιος τοµέας είναι ελλειµµατικός. Figure 4 Financial Balances: Increase in Fiscal Surplus Private Sector Surplus S>I +1.5% Current Account Deficit X<M -1% +1% +2% Current Account Surplus X>M -2% Increasing Fiscal Surplus Fiscal Surplus = 0% Fiscal Surplus = 2% Fiscal Surplus = 4% Private Sector Deficit S<I Η αύξηση του δηµοσιονοµικού πλεονάσµατος, όπως απαιτείται από τις χώρες που υπερβαίνουν τα όρια του Συµφώνου Ανάπτυξης και Σταθερότητας, απεικονίζεται στο Σχήµα 4 µε τη µετατόπιση της γραµµής 45 µοιρών προς τα κάτω για να δεξιά. Δείχνει επίσης ότι ην περιοχή στο τεταρτηµόριο IV είναι συµβατή µε δηµοσιονοµικό πλεόνασµα, µε την προϋπόθεση ότι το εξωτερικό πλεόνασµα είναι αρκετά µεγάλο για να αντισταθµίσει το έλλειµµα του ιδιωτικού τοµέα. Αυτό είναι που απαιτείται για χώρες όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, οι οποίες έχουν πολύ µεγάλα ποσοστά αναλογίας χρέους που πρέπει να µειωθούν. Τα Σχήµατα 5 και 6 δείχνουν την ίδια άσκηση, τώρα από την άποψη του ιδιωτικού τοµέα, µε τη γραµµή 45 µοιρών να δείχνει S = I για τον ιδιωτικό τοµέα. Έτσι, η µετατόπιση στη γραµµή 45 µοιρών δείχνει ένα αυξανόµενο πλεόνασµα του ιδιωτικού τοµέα (Σχήµα 5) που εκπροσωπεί την αποπληρωµή του χρέους από τον ιδιωτικό τοµέα. Με δεδοµένη την κατάρρευση του τραπεζικού τοµέα, είναι απίθανο ότι ο ιδιωτικός τοµέας θα είναι σε θέση να χρηµατοδοτήσει ελλειµµατικές δαπάνες, έτσι ώστε οι βιώσιµες θέσεις του βρίσκονται στα τεταρτηµόρια Ια, IV και IIIa. Για άλλη µια φορά, αν ο δηµόσιος τοµέας παραµείνει σε χρηµατοδότηση αντιστάθµισης, η µόνη δυνατή θέση είναι στο τεταρτηµόριο Ia, µε ένα πλεόνασµα τρεχουσών συναλλαγών που επαρκεί για να αντισταθµίσει τη συνδυασµένη καθαρή αποταµίευση του Δηµόσιου τοµέα και του ιδιωτικού τοµέα. Φυσικά, το κρίσιµο ερώτηµα είναι αν ο εξωτερικός τοµέας µπορεί να επεκταθεί στα επίπεδα που απαιτούνται για τη στήριξη της ισορροπίας.

12 12 Figure 5 Financial Balances: Private Sector Balance II Private Sector Deficit S<I Current Account Deficit X<M Fiscal Surplus T>G Ib Private Sector Deficit Ia Private Sector Surplus S>I Current Account Surplus X>M IIIb Private Sector Deficit Private Sector Surplus Private Sector Financial Balance = 0 Private Sector Surplus IIIa Fiscal Deficit T<G IV Figure 6 Financial Balances: Private Sector Delevers Fiscal Surplus Current Account Deficit -1% -2% +1% +2% Current Account Surplus Increasing Private Sector Surplus Fiscal Deficit Private Sector Surplus = 0% Private Sector Surplus = 2% Private Sector Surplus = 4% Είναι όµως αυτή η λύση οικονοµικά εύρωστη; Στη δεκαετία του 1940, οι Ηνωµένες Πολιτείες εξέτασαν µια πολιτική στήριξης της εγχώριας ζήτησης µέσω ενός µόνιµου πλεονάσµατος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Ο Evsey Domar έδειξε ότι ένα σταθερό µερίδιο του εξαγωγικού πλεονάσµατος προς το ΑΕΠ ήταν εφικτό και σταθερή υπό έναν όρο: ο ρυθµός αύξησης του εξωτερικού δανεισµού να είναι µεγαλύτερος ή ίσος µε το επιτόκιο των δανείων. Αλλά αυτό είναι ο ορισµός του σχήµατος χρηµατοδότησης «πόνζι»! Και η µείωση στους µισθούς αποδοτικότητας και η νοµισµατική υποτίµηση που απαιτούνται για τη διατήρηση του πλεονάσµατος θα αποδυναµώσει την εγχώρια ζήτηση,

13 13 παράγοντας οικονοµική στασιµότητα. Η επιβίωση του ευρώ φαίνεται να απαιτεί τη µόνιµη διατήρηση ενός σχήµατος χρηµατοδότησης «πόνζι» ή στασιµοπληθωρισµό. Αυτό αφήνει την εξωτερική ζήτηση ως τη µόνη λύση για την επιβίωση του ευρώ, δεδοµένης της γερµανικής εµµονής µε τη δηµοσιονοµική σταθερότητα. Αλλά χωρίς τη δυνατότητα να βελτιωθεί η εξωτερική ανταγωνιστικότητα µέσω της προσαρµογής των συναλλαγµατικών ισοτιµιών, θα απαιτηθεί εσωτερική υποτίµηση µέσω της µείωσης των µισθών ή αυξήσεις της παραγωγικότητας πριν από τις µισθολογικές αυξήσεις. Ωστόσο, αυτό είναι επίσης µια πολιτική που µειώνει την εγχώρια ζήτηση, αντισταθµίζοντας τα οφέλη που προκύπτουν από την αύξηση της εξωτερικής ζήτησης. Και εδώ είναι το παράδοξο: όλες οι προτεινόµενες πολιτικές για την αύξηση των εισοδηµάτων και τη δηµιουργία δηµοσιονοµικών πλεονασµάτων έχουν τελικά αρνητικό αντίκτυπο στην αύξηση του εισοδήµατος. Keynes αποκάλεσε αυτό το παράδοξο της αποταµίευσης εδώ όµως είναι το παράδοξο της επιβίωσης του ευρώ. Ιστορικά, ο αποπληθωρισµός έχει προκαλέσει χρηµατοοικονοµικές κρίσεις τόσο εύκολα όσο και πληθωρισµό. Τη στιγµή που η Γερµανία τάσσεται υπέρ µια µεγαλύτερης µορφής πολιτικής ολοκλήρωσης και ελέγχου, η ΕΕ µπορεί να διαλυθεί εξαιτίας της πολιτικής αντίδρασης που προκαλεί η παρατεταµένη στασιµότητα. Σηµείωση 1. Το παρόν κείµενο πολιτικής αντλεί από την ανάλυση που παρουσιάστηκε στο διεθνές συνέδριο του Levy Institute στην Αθήνα, 22 Νοεµβρίου 2014, µε τον τίτλο «Η Ευρώπη στο σταυροδρόµι: Ένωση λιτότητας ή αναπτυξιακής σύγκλισης;» Πηγές Issing, O Europe: Political Union through Common Money? Occasional Paper 98. London: Institute of Economic Affairs. Parenteau, R Minsky and the Eurozone Predicament: Transcending the Dismal Science. Presented at the 19 th Annual Hyman P. Minsky Conference, After the Crisis Planning a New Financial Structure, New York, N.Y., April 15.

Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση

Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση 2012 / 10 Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση Του Jan Kregel 1. Οι νοµισµατικές ζώνες δεν λύνουν το πρόβληµα των ανισορροπιών στα ισοζύγια πληρωµών Τα προβλήµατα που σήµερα αντιµετωπίζει η ευρωζώνη δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 1. Οι επενδύσεις σε μια κλειστή οικονομία χρηματοδοτούνται από: α. το σύνολο των αποταμιεύσεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. β. μόνο τις ιδιωτικές αποταμιεύσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών B1. Ποια από τις παρακάτω πολιτικές θα αυξήσει το επιτόκιο ισορροπίας και θα μειώσει το εισόδημα ισορροπίας; A. Η Κεντρική τράπεζα πωλεί κρατικά ομόλογα, μέσω πράξεων ανοικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

51. Στο σημείο Α του παρακάτω διαγράμματος IS-LM υπάρχει: r LM Α IS α. ισορροπία στις αγορές αγαθών και χρήματος. β. ισορροπία στην αγορά αγαθών και υπερβάλλουσα προσφορά στην αγορά χρήματος. γ. ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς»

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» Εισαγωγή: Η 1η Μελέτη «Εξελίξεις και Τάσεις της Αγοράς» εκπονήθηκε από το Κέντρο Στήριξης Επιχειρηματικότητας του Δήμου Αθηναίων τον Ιούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία

Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία Κεφάλαιο 9 Συναθροιστική Zήτηση στην Aνοικτή Οικονομία 9.1 Σύνοψη Στο ένατο κεφάλαιο του συγγράμματος παρουσιάζεται η διαδικασία από την οποία προκύπτει η συναθροιστική ζήτηση (AD) σε μια ανοικτή οικονομία.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιλογή Νομισματικού Καθεστώτος σε Ανοικτές Οικονομίες. Σταθερές Ισοτιμίες, Κυμαινόμενες Ισοτιμίες ή Ενιαίο Νόμισμα

Η Επιλογή Νομισματικού Καθεστώτος σε Ανοικτές Οικονομίες. Σταθερές Ισοτιμίες, Κυμαινόμενες Ισοτιμίες ή Ενιαίο Νόμισμα Η Επιλογή Νομισματικού Καθεστώτος σε Ανοικτές Οικονομίες Σταθερές Ισοτιμίες, Κυμαινόμενες Ισοτιμίες ή Ενιαίο Νόμισμα Νοµισµατική Πολιτική σε Ανοικτές Οικονοµίες Σε ένα καθεστώς κυμαινομένων συναλλαγματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΚΡΟ 1. Όταν η συνάρτηση κατανάλωσης είναι ευθεία γραµµή και υπάρχει αυτόνοµη κατανάλωση, τότε η οριακή ροπή προς κατανάλωση είναι: α. πάντοτε σταθερή, όπως και η µέση ροπή προς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 19 Οδηγός περιήγησης 25 Πλαίσια 28 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 35 Βιογραφικά συγγραφέων 36 ΜΕΡΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 37 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 251 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών που έχουν ως

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτυχία των Προγραμμάτων Λιτότητας στην Ελλάδα

Αποτυχία των Προγραμμάτων Λιτότητας στην Ελλάδα Αποτυχία των Προγραμμάτων Λιτότητας στην Ελλάδα Γιώργος Αργείτης, Αν. Καθηγητής ΕΚΠΑ, Research Associate Levy Economics Institute Συνέδριο: «Η Κρίση στην Ευρωζώνη και την Ελλάδα και η Εμπειρία με τις Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ Πρόλογος Ευχαριστίες Βιογραφικά συγγραφέων ΜΕΡΟΣ 1 Εισαγωγή 1 Η οικονομική επιστήμη και η οικονομία 1.1 Πώς αντιμετωπίζουν οι οικονομολόγοι τις επιλογές 1.2 Τα οικονομικά ζητήματα 1.3 Σπανιότητα και ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση»

«Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» «Η αγορά Εργασίας σε Κρίση» Θέμα: «Εξελίξεις και προοπτικές στην Ανταγωνιστικότητα» Παναγιώτης Πετράκης Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΕΚΠΑ 9 Ιουλίου 2012 1 Περιεχόμενα Διάλεξης 1. Η εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιλογή Νομισματικού Καθεστώτος σε Ανοικτές Οικονομίες

Η Επιλογή Νομισματικού Καθεστώτος σε Ανοικτές Οικονομίες Η Επιλογή Νομισματικού Καθεστώτος σε Ανοικτές Οικονομίες Σταθερές Ισοτιμίες, Κυμαινόμενες Ισοτιμίες ή Ενιαίο Νόμισμα 1 Νοµισµατική Πολιτική σε Ανοικτές Οικονοµίες Σε ένα καθεστώς κυμαινομένων συναλλαγματικών

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΣΩΤΗΡΗ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΔΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΪΌΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ) Η μελέτη έχει ως στόχο να εκτιμήσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση στην Ευρωζώνη. Συνέπειες για τη στρατηγική θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη.

Κρίση στην Ευρωζώνη. Συνέπειες για τη στρατηγική θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη. Κρίση στην Ευρωζώνη. Συνέπειες για τη στρατηγική θέση της Ευρώπης στον παγκόσμιο χάρτη. Ιωάννης Τσαμουργκέλης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ελληνική Ένωση Επιχειρηματιών, Οικονομική Διάσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα

Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα Κεφάλαιο 3 Ισοζύγιο Πληρωμών και Εισόδημα 3.1 Σύνοψη Στο τρίτο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αναλυτικά το ισοζύγιο πληρωμών, καθώς και τα επί μέρους ισοζύγια στα οποία διακρίνεται. Στη συνέχεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση χρέους, φόροι, μειώσεις συντάξεων - Τα ηχηρά μηνύματα που στέλνει το ΔΝΤ για την Ελλάδα

Ελάφρυνση χρέους, φόροι, μειώσεις συντάξεων - Τα ηχηρά μηνύματα που στέλνει το ΔΝΤ για την Ελλάδα ΕΙΔΗΣΕΙΣ Η ECON ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ Σας ενημερώνει και σας υπενθυμίζει Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΗ Ελάφρυνση χρέους, φόροι, μειώσεις συντάξεων - Τα ηχηρά μηνύματα που στέλνει το ΔΝΤ για την Ελλάδα Στην ανακοίνωσή του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία

21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία 21 Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική σε α- νοικτή οικονομία Σκοπός Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι η εξέταση της δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής σε ανοικτή οικονομία με ελεύθερα κυμαινόμενη

Διαβάστε περισσότερα

7. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα: Μια ιστορική ανασκόπηση

7. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα: Μια ιστορική ανασκόπηση 7. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα: Μια ιστορική ανασκόπηση 1. Το σύστημα του Bretton Woods: 1944 1973 2. Επιχειρήματα υπέρ των κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών 3. Η πραγματική εμπειρία σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 245 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με σκοπό να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο {SWD(2015)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Ο Βραχυχρόνιος Προσδιορισμός του Ισοζυγίου Πληρωμών

Ο Βραχυχρόνιος Προσδιορισμός του Ισοζυγίου Πληρωμών Ο Βραχυχρόνιος Προσδιορισμός του Ισοζυγίου Πληρωμών Η Σχέση μεταξύ Βραχυχρόνιας Εσωτερικής και Εξωτερικής Ισορροπίας, και το Καθεστώς των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Εσωτερική και Εξωτερική Ισορροπία Η εσωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 7 Οικονομική Πολιτική ΙI: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες με Κίνηση Κεφαλαίου 7.1 Σύνοψη Στο έβδομο κεφάλαιο του συγγράμματος συνεχίζεται η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής σε μια ανοικτή

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομος πίνακας περιεχομένων

Σύντομος πίνακας περιεχομένων Σύντομος πίνακας περιεχομένων Πρόλογος 15 Οδηγός περιήγησης 21 Πλαίσια 24 Ευχαριστίες της ενδέκατης αγγλικής έκδοσης 27 Βιογραφικά συγγραφέων 28 ΜΕΡΟΣ 4 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 29 15 Εισαγωγή στη μακροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία «Economist» 11/05/2015. Κυρίες και Κύριοι,

Ομιλία «Economist» 11/05/2015. Κυρίες και Κύριοι, Ομιλία «Economist» 11/05/2015 Κυρίες και Κύριοι, Μετά από 6 χρόνια βαθιάς ύφεσης, το 2014, η Ελληνική οικονομία επέστρεψε σε θετικούς ρυθμούς, οι οποίοι μπορούν να ενισχυθούν. Παράλληλα, διαφαίνονται προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ. Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική,

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ. Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική, Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ 1 Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  Neapolis University þÿ º±Ê

þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  Neapolis University þÿ º±Ê Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2013-01-14 þÿ Á  ¼¹± ±À ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌĵÁ þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  þÿ º±Ê http://hdl.handle.net/11728/8986

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+»

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ Γ.Δ. ΙΟΒΕ Κου ΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑ Στην συζήτηση εκδήλωση με θέμα: «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2011+» Α Πρόβλημα Ελλάδας: Γιατί φτάσαμε εδώ Πολιτική Οικονομία της

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 16.11.2016 COM(2016) 726 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την οικονομική πολιτική της ζώνης του ευρώ EL EL Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 17 Νοεµβρίου 2010 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Προτάσεις του ΣΕΒ σε σχέση µε την οικονοµική κατάσταση και την ανάγκη να επανέλθει η χώρα σε αναπτυξιακή τροχιά Α. Η κατάσταση της οικονοµίας σήµερα 1. Η χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας ΕΛΛΑ Α 2002: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ

Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας ΕΛΛΑ Α 2002: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ Έρευνα και Ανάλυση Παρατηρητήριο Ανταγωνιστικότητας Τεύχος 6 Φεβρουάριος 2003 Μηνιαίο ελτίο Ανταγωνιστικότητας ΕΛΛΑ Α 2002: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ Σύνοψη Στις 14/1/2003 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

IMF Survey. Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση

IMF Survey. Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση IMF Survey ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤ Ο μεταρρυθμισμένος δανεισμός του ΝΤ λειτούργησε καλά στην κρίση Τμήμα στρατηγικής, πολιτικής και επανεξέτασης του ΝΤ 28 Σεπτεμβρίου 2009 Η στήριξη του ΔΝΤ επέτρεψε

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities

Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015. Frank Hoffer, Bureau for Workers Activities Μηχανισμός καθορισμού των μισθών στην προσδοκόμενη επανενωμένη Κύπρο Οι οικονομικές επιπτώσεις των ελάχιστων μισθών και της συλλογικής διαπραγμάτευσης : Ένα αμφισβητούμενο πεδίο Λευκωσία, 10 Ιουλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Κρίση και οικονομική πολιτική

Κρίση και οικονομική πολιτική 1 Κρίση και οικονομική πολιτική Νίκος Βέττας Γενικός Διευθυντής Ι.Ο.Β.Ε. Καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (vettas@iobe.gr, www.iobe.gr, http://www.aueb.gr/users/vettas) 21 st Banking Forum ΕΙΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Μέρος 1 Εισαγωγή 1 Εισαγωγή στη μακροοικονομική 2 Ποσοτικές μετρήσεις και διάρθρωση της εθνικής οικονομίας Μέρος 2 Μακροχρόνια οικονομική επίδοση 3 Παραγωγικότητα, προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Νικόλαου Καραμούζη Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου της Τράπεζας Eurobank EFG. στην εκδήλωση πελατών Corporate Banking.

Ομιλία κ. Νικόλαου Καραμούζη Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου της Τράπεζας Eurobank EFG. στην εκδήλωση πελατών Corporate Banking. Ομιλία κ. Νικόλαου Καραμούζη Αναπληρωτή Διευθύνοντος Συμβούλου της Τράπεζας Eurobank EFG στην εκδήλωση πελατών Corporate Banking με θέμα «Οι Νέες Πρωτοβουλίες της Eurobank EFG» Τετάρτη 1 Ιουλίου 2009 Grande

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ

Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Μακροοικονοµικές προβολές εµπειρογνωµόνων του Ευρωσυστήµατος για τη ζώνη του ευρώ Οι εµπειρογνώµονες του Ευρωσυστήµατος κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας για το 2016

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας για το 2016 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 18.5.2016 COM(2016) 334 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Λετονίας για το 2016 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εµπειρογνώµονες της κατάρτισαν προβολές για τις µακροοικονοµικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, µε βάση τα στοιχεία που ήταν

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Εισαγωγή Κατ αρχάς θα ήθελα να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς του πρώην Ομοσπονδιακού Υπουργού των Οικονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 4: Προσδιορισμός του εθνικού εισοδήματος H περίπτωση της κλειστής ή ανοικτής οικονομίας με κυβέρνηση

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 4: Προσδιορισμός του εθνικού εισοδήματος H περίπτωση της κλειστής ή ανοικτής οικονομίας με κυβέρνηση Ενότητα 4: Προσδιορισμός του εθνικού εισοδήματος H περίπτωση της κλειστής ή ανοικτής οικονομίας με κυβέρνηση Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της. Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.3.2015 COM(2015) 99 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της Σύστασης για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων του Ηνωμένου Βασιλείου για το 2015

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων του Ηνωμένου Βασιλείου για το 2015 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 13.5.2015 COM(2015) 277 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων του Ηνωμένου Βασιλείου για το 2015 και τη διατύπωση γνώμης του

Διαβάστε περισσότερα

Friday, July 22, Το ελληνικό παράδοξο και η κρίση του ευρώ

Friday, July 22, Το ελληνικό παράδοξο και η κρίση του ευρώ Το ελληνικό παράδοξο και η κρίση του ευρώ 1 Οι μύθοι που κλείνουν τον δρόμο Μύθος 1 Η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα Ελλάδα 84 EΕ-15 100 Ελλάδα 91 EΕ-15 100 ΑΕΠ ανά κάτοικο Παραγωγικότητα σε μονάδες αγοραστικής

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. στην ημερίδα του ΚΕΠΠ, με θέμα: «Έχει Μέλλον το Ευρώ;»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. στην ημερίδα του ΚΕΠΠ, με θέμα: «Έχει Μέλλον το Ευρώ;» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην ημερίδα του ΚΕΠΠ, με θέμα: «Έχει Μέλλον το Ευρώ;» Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία Παρασκευή 28 Ιανουαρίου 2011 Έχει Μέλλον το Ευρώ; Σε μια προηγούμενη εκδήλωση του ΚΕΠΠ, πριν

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο A Εξάμηνο 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 1: Ιστορική Αναδρομή Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Οι παρακάτω θεματικές ενότητες προτείνονται ενδεικτικά για το έτος 2012 (παράδοση: Μάιος 2013). Τα θέματα παρουσιάζονται σε ευρεία μορφή και μπορούν να καλύψουν μία ή περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα