Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25."

Transcript

1 1/ Αριστοτέλης: Μεταφυσική Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. Κρίνει η Παρασκευή Κοτζιά (ΑΠΘ) Το βιβλίο Άλφα είναι η πρώτη από τις συνολικά δεκατέσσερις πραγματείες οι οποίες συναποτελούν τα Μετά τα φυσικά του Αριστοτέλη και έχουν ως αντικείμενο αυτό που είναι για μας η αριστοτελική «οντολογία» ή «μεταφυσική» και για τον Αριστοτέλη η «πρώτη φιλοσοφία» ή «θεολογική». Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό κείμενο, όχι μόνο επειδή αποτελεί την εισαγωγή στην «πρώτη φιλοσοφία», αλλά και επειδή εμπεριέχει το πρώτο σχεδίασμα μιας (κριτικής) ιστορίας της οντολογίας, η οποία ξεκινάει από τον ἀρχηγὸν τῆς τοιαύτης φιλοσοφίας, τον Θαλή, και φτάνει έως τον Πλάτωνα. Εν σχέσει προς τον Πλάτωνα συζητείται κριτικά μια μαθηματική εκδοχή της θεωρίας των Ιδεών, η οποία είναι διαφορετική από αυτήν που γνωρίζουμε από τους διαλόγους και αντανακλά τα περίφημα ἄγραφα δόγματα του Πλάτωνα, την προφορική δηλαδή διδασκαλία του, αλλά και τον μετασχηματισμό της πλατωνικής θεωρίας από τους άμεσους μαθητές του φιλοσόφου. Το Άλφα θέτει όλα τα προβλήματα που απορρέουν από τον ιδιότυπο χαρακτήρα των σωζόμενων έργων του Αριστοτέλη, από το γεγονός δηλαδή ότι δεν πρόκειται για κείμενα που προορίζονταν για δημοσίευση, αλλά κατά βάσιν για υλικό μαθημάτων, του οποίου η σωζόμενη μορφή είναι αποτέλεσμα της εκδοτικής πρακτικής ενός μεταγενέστερου εκδότη (βλ. και πιο κάτω): Συνοπτικές διατυπώσεις, επαναλήψεις, πραγματικές ή φαινομενικές αντιφάσεις και τεχνική ορολογία είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των έργων του αριστοτελικού corpus. Στην περίπτωση του Άλφα ο έντονα εξωτερικός χαρακτήρας των δύο πρώτων κεφαλαίων τα οποία πραγματεύονται την έννοια της σοφίας και δίνουν την εντύπωση ότι γράφτηκαν για ένα πλατύ, μη ειδικό, κοινό συνυπάρχει με το απολύτως εσωτερικό 9ο κεφάλαιο, που απευθύνεται σε μυημένους και είναι ένα από τα δυσκολότερα, και πιο πολυσυζητημένα, κείμενα του Αριστοτέλη. Δεν πρέπει να ξενίζει, συνεπώς, το γεγονός ότι σε μια μικρή πραγματεία, η οποία στην έκδοση της Πρωσικής Ακαδημίας των έργων του Αριστοτέλη δεν καταλαμβάνει ούτε 15 πλήρεις σελίδες (980a a 20), ο Βασίλης Κάλφας (στο εξής Β.Κ.) αφιερώνει ένα βιβλίο 356 σελίδων, το οποίο περιλαμβάνει: Έναν σύντομο Πρόλογο (σ. 11-2), Πίνακα συντομογραφιών (σ. 13), Εισαγωγή (σ ), Αρχαίο κείμενο και νεοελληνική με-

2 2/7 τάφραση (σ ), Σχόλια (σ ), Βιβλιογραφία (σ ), Πίνακα αρχαίων ονομάτων (σ ) και Πίνακα αρχαίων χωρίων (σ ). 2. Στην προσπάθεια κατανόησης του Άλφα αξιοποιείται σημαντικά και η αρχαία ερμη- Ένα πρώτο σχόλιο για το βιβλίο του Β.Κ. είναι ότι πρόκειται για μια δουλειά υψηλών επιστημονικών αξιώσεων: Ο συγγραφέας του καταθέτει τον ερευνητικό μόχθο και τη διδακτική πείρα του για να κάνει προσιτό στον αναγνώστη του ένα ιδιαίτερα δύσκολο κείμενο, προετοιμάζοντάς τον μεθοδικά ήδη στην Εισαγωγή για να προσεγγίσει το περιεχόμενο της αριστοτελικής πραγματείας και να εξοικειωθεί με τις ιδιαιτερότητές της. Αυτό πιστοποιείται με μια απλή απαρίθμηση των θεμάτων που συζητούνται στα τρία κεφάλαια της Εισαγωγής: Το πρώτο κεφάλαιο, το οποίο τιτλοφορείται «Το βιβλίο Α και η αριστοτελική μεταφυσι- κή», περιλαμβάνει τέσσερις ενότητες: 1. Η θέση του Α στα Μετά τα φυσικά, 2. Η δομή και η ενότητα του Α, 3. Ο χαρακτήρας της αριστοτελικής μεταφυσικής, 4. Τι προσφέρει το Α στην αριστοτελική μεταφυσική. Το δεύτερο κεφάλαιο, με τον γενικό τίτλο «Ο Αριστοτέλης ιστορικός της φιλοσοφίας», διαρθρώνεται σε έξι ατιτλοφόρητες ενότητες στις οποίες θα μπορούσαν να δοθούν οι ακόλουθοι τίτλοι: 1. Ο Αριστοτέλης ως αναγνώστης κειμένων, ειδικότερα των κειμένων των προγενέστερών του φιλοσόφων, 2. Ο Αριστοτέλης ως ο πρώτος ιστορικός της φιλοσοφίας, 3. Η εξήγηση της παρουσίας της ιστορίας της φιλοσοφίας, από τον Θαλή στον Πλάτωνα, στο Άλφα, 4. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της αριστοτελικής ιστορίας της φιλοσοφίας, 5. Η συζήτηση της πολυεκτιμημένης ερμηνείας του Τσέρνις (Harold Cherniss), 6. Η μέθοδος του Αριστοτέλη ως ιστορικού της φιλοσοφίας. Το τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο της Εισαγωγής, με τίτλο «Ο Αριστοτέλης και η μαθηματική φιλοσοφία της Ακαδημίας», περιλαμβάνει τις ενότητες: 1. Ο Αριστοτέλης απέναντι στην πλατωνική παράδοση, 2. Η αριστοτελική έκθεση για τους Πυθαγορείους, 3. Η πλατωνική οντολογία, 4. Η παραγωγή των ιδεατών αριθμών, 5. Η μαρτυρία των πλατωνικών διαλόγων, 6. Η αριστοτελική κριτική. Τα βασικά χαρακτηριστικά της ερμηνευτικής προσέγγισης του Β.Κ. μπορούν να συνο- ψιστούν ως εξής: 1. Στην Εισαγωγή, όπως και στα Σχόλια, ακολουθείται με απόλυτη συνέπεια το πιο α- ξιόπιστο εν τέλει είδος προσέγγισης των αριστοτελικών έργων, η αρχή Ἀριστοτέλη ἐξ Ἀριστοτέλους. Μικρότερης ή μεγαλύτερης έκτασης χωρία από όλο το αριστοτελικό corpus, τα οποία φωτίζουν έννοιες και θέσεις του Άλφα, παρατίθενται άλλοτε στο πρωτότυπο, και συχνότερα σε πολύ καλές μεταφράσεις: Έτσι, π.χ., η ιδιαζόντως δύσκολη έκθεση του Άλφα σχετικά με τους ιδεατούς αριθμούς συναναγιγνώσκεται με την παράλληλη πραγμάτευση στο βιβλίο Μυ των Μετά τα φυσικά (σ. 108 κ.ε.). Ο αναγνώστης έχει εν γένει στη διάθεσή του ένα ευρύ φάσμα κειμένων όχι μόνο από τις άλλες πραγματείες των Μετά τα φυσικά, αλλά και από τα Αναλυτικά ύστερα, τα Τοπικά, τα Φυσικά, το Περί ουρανού ή τα Ηθικά Νικομάχεια.

3 3/7 νεία του. Για τα πέντε πρώτα βιβλία των Μετά τα φυσικά έχουμε την τύχη να διαθέτουμε το υπόμνημα του «δεύτερου Αριστοτέλη», όπως τον χαρακτήρισαν στην αρχαιότητα, του Αλεξάνδρου από την Αφροδισιάδα (ακμή γύρω στο 200 μ.χ.). Το υπόμνημα αυτό αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο, του οποίου τη σημασία αποτιμά σωστά ο Β.Κ., που δηλώνει στον Πρόλογο (σ. 11): «Χωρίς υπερβολή, αν ήμουν υποχρεωμένος να επιλέξω ανάμεσα στο Υπόμνημα του Αλέξανδρου και σε όλη τη σύγχρονη βιβλιογραφία για το συγκεκριμένο έργο, δεν θα είχα τον παραμικρό δισταγμό να επιλέξω το πρώτο». Και στην περίπτωση του υπομνήματος του Αλεξάνδρου ο Β.Κ. ακολουθεί τη μέθοδο που υιοθετεί με τα αριστοτελικά έργα: την παράθεση χωρίων, στο πρωτότυπο ή σε μετάφραση, αλλά και τη συνοπτική αναπαραγωγή της επιχειρηματολογίας. Σε μικρότερο βαθμό αξιοποιούνται και τα άλλα αρχαία υπομνήματα στα Μετά τα φυσικά, τα υπομνήματα των Νεοπλατωνικών Συριανού και Ασκληπιού [1]. 3. Η σύγχρονη βιβλιογραφία, παλαιότερη και νεότερη, είναι λειτουργικά παρούσα. Ο αναγνώστης ενημερώνεται για όλο το φάσμα των σημαντικότερων από τις αναρίθμητες τοποθετήσεις, συνολικές (βλ. χαρακτηριστικά σ για το πρόβλημα αν αριστοτελική μεταφυσική είναι μια καθολική ή μια ειδική επιστήμη) ή επιμέρους (βλ. το σχόλιο 20 στις σ , σχετικά με το αριστοτελικό παράδειγμα για τους φλεγματώδεις και χολώδεις). Ο Β.Κ. διαλέγεται κριτικά, αλλά και νηφάλια, τόσο με τις θέσεις των μεγάλων μελετητών των Μετά τα φυσικά, π.χ. του Γιαίγκερ (Werner Jaeger), του Ρος (David Ross) και του Τσέρνις, των οποίων η ερμηνεία επηρέασε αποφασιστικά όλες τις ερμηνευτικές απόπειρες που ακολούθησαν, όσο και με τις εντελώς καινούριες τοποθετήσεις συμπαραθέτει διαφορετικές ερμηνείες για προβληματικά σημεία (ενδεικτικά: σ , για τον προσδιορισμό των πρώτων ἀρχῶν καὶ αἰτιῶν), προτείνοντας συχνά ενδιαφέρουσες δικές του λύσεις και πάλι, όπου αυτό είναι αναγκαίο για τη σαφήνεια της επιχειρηματολογίας, παραθέτει τα ipsissima verba των μελετητών (ενδεικτικά: W. Jaeger, σ. 219 P. Aubenque, σ. 62-3), ώστε ο αναγνώστης να έχει άμεση πρόσβαση και εποπτεία των απόψεών τους. Βεβαίως, σε κάθε έργο, όσο άρτιο και αν είναι, μπορούν πάντα να γίνουν επιμέρους παρατηρήσεις θα περιοριστώ σε μια προσθήκη και μια επισήμανση: Η προσθήκη αφορά στη συζήτηση του γενικού τίτλου Μετά τα φυσικά, υπό τον οποίο στεγάζονται οι οντολογικές πραγματείες του Αριστοτέλη και από τον οποίο προέκυψε ο σύγχρονος όρος «μεταφυσική» (σ ). Ότι ο τίτλος (όπως άλλωστε και η συνένωση των 14 πραγματειών σε ένα ενιαίο έργο ) δεν ανήκει στον Αριστοτέλη είναι σήμερα γενικά αποδεκτό σχεδόν γενικά αποδεκτό είναι, επίσης, ότι ο τίτλος πρέπει να ανήκει στον Ανδρόνικο τον Ρόδιο, τον κατά την παράδοση πρώτο εκδότη των έργων του φιλοσόφου [2]. Ως προς το ερώτημα τι ακριβώς υποδεικνύει ο συγκεκριμένος τίτλος ο Β.Κ. τοποθετείται απορητικά, επικαλούμενος τις δύο επικρατέστερες από τις παραδοσιακές ερμηνείες: «Το ονόμασε Μετά τα φυσικά, ίσως γιατί τοποθετείται ακριβώς μετά τα φυσικά συγγράμματα, ίσως γιατί ασχολείται με έννοιες που βρίσκονται υπεράνω των φυσικών εννοιών» (σ. 29 κ.ε., 31). Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο τίτλος επικε-

4 4/7 ντρώνεται στη σχέση της «πρώτης φιλοσοφίας» με τη «φυσική» του Αριστοτέλη, για την οποία ο ίδιος χρησιμοποιεί συχνά τη διατύπωση «τα φυσικά» δεν υπάρχει, επίσης, αμφιβολία ότι το κοινό στο οποίο απευθύνεται ο φιλόσοφος με τις πραγματείες των Μετά τα φυσικά πρέπει να είναι εξοικειωμένο με τη «φυσική» του. Εντούτοις, δεν θεωρείται γνωστή μόνο η «φυσική», αλλά και η αριστοτελική λογική. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Γκιλ (M.L. Gill) εκτιμά ότι ο τίτλος Μετά τα φυσικά είναι «από μια άποψη παραπλανητικός», επειδή ακριβώς εκτός από τη γνώση των φυσικών πραγματειών προϋποτίθεται και γνώση του Οργάνου [3]. Κατά τη γνώμη μου, ο τίτλος δεν είναι σε καμία περίπτωση «παραπλανητικός», αν ληφθεί υπόψη και μία επιπλέον διάσταση, η οποία σχετίζεται με την εκδοτική πρακτική του Ανδρονίκου: Η συγκεκριμένη ακολουθία με την οποία εξέδωσε τις πραγματείες σε ένα corpus υπεδείκνυε και τη σειρά με την οποία έπρεπε να διαβαστούν τα έργα. Μια σειρά που εν τέλει ανάγεται στον ίδιο τον Αριστοτέλη, ο οποίος κατ επανάληψιν τονίζει (Αν. ύστ. I 2, 71b 33-72a 5, Φυσ. I 1, 184a 16-26, Μτφ. Ζ 3, 1029b 3-12) ότι στις αναζητήσεις μας πρέπει να ξεκινούμε από αυτά που μπορούμε να εξηγήσουμε ευκολότερα, από τα γνωριμώτερα ἡμῖν, και στη συνέχεια να προχωρούμε σε αυτά που είναι από τη φύση τους απλούστερα (γνωριμώτερα φύσει) αλλά πιο δύσκολα προσπελάσιμα σε μας. Την αρχή αυτή ακολουθεί η κατάταξη των έργων του Αριστοτέλη από τον Ανδρόνικο, στην έκδοση του οποίου οι λογικές πραγματείες, ως το απαραίτητο εργαλείο για κάθε διερεύνηση, προτάσσονται. Η αριστοτελική (και ανδρονίκεια) αρχή αντανακλάται στην ερμηνευτική προϋπόθεση των υπομνηματιστών της Σχολής του Αμμωνίου (6ος αι. μ.χ.) ότι τα έργα του Αριστοτέλη πρέπει να μελετώνται με μια συγκεκριμένη σειρά, με μια συγκεκριμένη τάξιν τῆς ἀναγνώσεως. Συνεπώς οι αναγνώστες του Αριστοτέλη (και της έκδοσης του Ανδρονίκου) οι οποίοι θα έπρεπε να μελετήσουν την «πρώτη φιλοσοφία» μετὰ τὰ φυσικά, είχαν ήδη μελετήσει και τις λογικές πραγματείες του. Η επισήμανση αφορά στον συσχετισμό των δύο πρώτων κεφαλαίων του Άλφα, τα ο- ποία έχουν έναν εξωτερικό χαρακτήρα, με τον αριστοτελικό Προτρεπτικό. Στη σχέση αυτή ο Β.Κ. επανέρχεται τόσο στην Εισαγωγή όσο και στα Σχόλια, συμμεριζόμενος την υπόθεση του Γιαίγκερ, σύμφωνα με την οποία τα δύο πρώτα κεφάλαια του Άλφα αναπαράγουν στην πραγματικότητα θέσεις που ο Αριστοτέλης είχε υποστηρίξει στον Προτρεπτικό (σ. 21). Η υπόθεση του Γιαίγκερ στηρίζεται στην παραδοχή ότι η λεγόμενη αριστοτελική ενότητα του Προτρεπτικού του Ιαμβλίχου προέρχεται αποκλειστικά από το χαμένο σήμερα ομότιτλο έργο του Αριστοτέλη. Στην ίδια παραδοχή βασίστηκε και η περίφημη ανασύνθεση του αριστοτελικού Προτρεπτικού που έκανε ο Ντύρινγκ (Ingemar Düring), και στην οποία παραπέμπει στις συγκρίσεις του ο Β.Κ. Ωστόσο νεότερες μελέτες αποτιμούν διαφορετικά το ιαμβλίχειο υλικό: Όπως έδειξε ο Φλάσαρ (Hellmut Flashar), με βάση τον τρόπο με τον οποίο ο Ιάμβλιχος παραθέτει από τους σωζόμενους διαλόγους του Πλάτωνα, οποιαδήποτε ανασύνθεση του αριστοτελικού Προτρεπτικού είναι με τα σημερινά δεδομένα αδύνατη, όπως αδύνατη είναι και η αδιαμφισβήτητη απόδοση ειδικά στο συγκεκριμένο έργο οποιουδήποτε χωρίου του Ιαμβλίχου με προτρεπτική χροιά [4]. Στις διαπιστώσεις αυτές οφείλεται η απόφαση του Ζιγκόν (Olof Gigon) να εντάξει στην τελευταία έκδοση των αποσπασμάτων του χαμένου

5 5/7 Αριστοτέλη την αριστοτελική ενότητα του Ιαμβλίχου απλώς ως το απόσπασμα 73 στην κατηγορία «Προτρεπτικοί τόποι ανθολογημένοι από διαφορετικούς διαλόγους» [5]. Και δεδομένου ότι δεν μπορούν να αποκλεισθούν ούτε η ισχυρή παρέμβαση του Ιαμβλίχου στα εξωτερικά κείμενα του Αριστοτέλη στα οποία ενδέχεται να είχε πρόσβαση αλλά ούτε και η πιθανότητα να επαναδιατύπωσε στον Προτρεπτικό του επί το πλατωνικότερον θέσεις των εσωτερικών πραγματειών, ο συσχετισμός του Άλφα 1-2 με τον αριστοτελικό Προτρεπτικό θα έπρεπε, πιστεύω, να γίνει με μικρότερο βαθμό βεβαιότητας. Το αρχαίο κείμενο που επιλέγει ο Β.Κ. στο βιβλίο του είναι το κείμενο της κριτικής έκ- δοσης του Ross, σε αρκετά σημεία όμως υιοθετεί, κατά την κρίση του, γραφές και από την έκδοση του Jaeger στη σειρά της Οξφόρδης (OCT), κάποτε και γραφές της χειρόγραφης παράδοσης (βλ. π.χ. το σχόλιο 23 στη σ. 232), ενώ επεξηγεί στα Σχόλια τις συγκεκριμένες επιλογές του (βλ. χαρακτηριστικά το σχόλιο 203 στη σ. 282 και το σχόλιο 266 στη σ. 301). Η μετάφραση συγκαταλέγεται αναμφίβολα στις μεγαλύτερες αρετές του βιβλίου του Β.Κ.: Προϋποθέτει γνώση και μόχθο, δεν προδίδει το πρωτότυπο, και το σημαντικότερο: διαβάζεται. Όπως είναι γνωστό, η μετάφραση των αριστοτελικών κειμένων δεν είναι απλή υπόθεση, αφενός λόγω της μνημειώδους δυσκολίας τους και αφετέρου λόγω της ειδικής τεχνικής ορολογίας την οποία χρησιμοποιεί ο φιλόσοφος. Ο μεταφραστής που στοχεύει στην αυτοτέλεια της μετάφρασής του δεν είναι πάντοτε εύκολο να αποφασίσει αν η καλύτερη μεταφραστική στρατηγική είναι π.χ. ο τεχνικός όρος να μείνει αμετάφραστος, να μεταφραστεί κατά λέξιν ή να ερμηνευθεί στην τελευταία περίπτωση, αν πρέπει να αποδίδεται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο (ώστε να είναι εμφανές ότι πρόκειται για τον ίδιο όρο του πρωτοτύπου) ή η απόδοση να διαφοροποιείται είτε ανάλογα με την εκάστοτε σημασία δεδομένου ότι οι σημαντικότεροι τεχνικοί όροι του Α- ριστοτέλη είναι πολύσημοι (λέγονται πλεοναχῶς/πολλαχῶς, όπως ο ίδιος διευκρινίζει) είτε ανάλογα με τα φιλοσοφικά συμφραζόμενα. Ο Β.Κ., με πλήρη επίγνωση των δυσκολιών αυτών (βλ. χαρακτηριστικά την επεξήγηση που δίνει για τον τρόπο απόδοσης του μέγιστης σημασίας πλατωνικού, αλλά και αριστοτελικού όρου εἶδος σχόλιο 192, σ. 276), κάνει κατά περίπτωση διαφορετικές επιλογές, δηλώνοντας εντούτοις σχεδόν πάντοτε την ιδιότητα του όρου με εισαγωγικά: Αφήνει, π.χ., αμετάφραστους τους όρους ἓν ἐπὶ πολλῶν ή κατὰ συμβεβηκός, ενώ αποφασίζει να αποδώσει κατά λέξιν το περίφημο αριστοτελικό τὸ τί ἦν εἶναι ως «τι ήταν να είναι». Ο όρος αναφέρεται, όπως είναι γνωστό, στην ουσία ενός πράγματος x (όπου η ουσία πρέπει να κατανοηθεί ως αυτό που κάνει το πράγμα να είναι το πράγμα που είναι και όχι κατι άλλο οι Σχολαστικοί αποδίδουν τον όρο ως essentia, σε αντιδιαστολή προς τη substantia), και ισοδυναμεί στην πραγματικότητα με τη σωστή απάντηση που θα δινόταν στο ερώτημα «τί ἐστι (το x);» ισοδυναμεί, με άλλα λόγια, με το περιεχόμενο του ορισμού του x (βλ. Δέλτα 8, 1017b 21-2: ἔτι τὸ τί ἦν εἶναι οὗ ὁ λόγος ὁρισμός πρβ. Τοπ. I 1, 101b 40: ὅρος: ὁ λόγος τοῦ τί ἦν εἶναι σημαίνων). Ο αναγνώστης

6 6/7 που δεν παρακολουθεί παράλληλα το αρχαίο κείμενο θα είχε κατά πάσα πιθανότητα δυσκολίες με την απόδοση «τι ήταν να είναι», παρότι ο Β.Κ. μεταφράζοντας το καί του αρχαίου κειμένου ως «ή» (988a 34-5: τὸ δὲ τί ἦν εἶναι καὶ τὴν οὐσίαν πρβ. και 993a 18) φαίνεται να υποδεικνύει ότι οι δύο όροι είναι ισοδύναμοι. Πιστεύω ότι θα ήταν προτιμότερο ο όρος να μείνει αμετάφραστος, με την απαραίτητη επεξήγηση στα Σχόλια ή, ε- φόσον μεταφραστεί, να μη διατηρηθεί ο παρατατικός (τί ἦν) του αρχαίου κειμένου: Πρόκειται για έναν φιλοσοφικό παρατατικό, ο οποίος ισοδυναμεί στην πραγματικότητα με ενεστώτα και συνδηλώνει απλώς ότι κάτι έχει ήδη συζητηθεί και συμφωνηθεί, και συνεπώς ισχύει [6]. Η απόδοση «το τι είναι να είναι» (πρβ. στη νεότερη αγγλόφωνη βιβλιογραφία: «what-it-is-to be») θα ήταν σωστότερη, αν και όχι πολύ πιο διαφωτιστική από αυτήν που προκρίνει ο Β.Κ. ατυχώς όμως ένα ερμήνευμα του τύπου «αυτό με το οποίο δεχόμαστε ότι ισοδυναμεί το να είναι κάτι αυτό που είναι» δεν είναι βεβαίως δυνατό να λειτουργήσει ως όρος σε μια μετάφραση [7]. Και μια τελευταία παρατήρηση σχετικά με την απόδοση ενός ιδιαίτερα σημαντικού αριστοτελικού τεχνικού όρου: Στο 991a 6 (εἰ δὲ μὴ τὸ αὐτὸ εἶδος, ὁμώνυμα ἂν εἴη, καὶ ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἴ τις καλοῖ ἄνθρωπον τόν τε Καλλίαν καὶ τὸ ξύλον, μηδεμίαν κοινωνίαν ἐπιβλέψας αὐτῶν) ο Β.Κ. αποδίδει τη φράση ὁμώνυμα ἂν εἴη ως «...θα πρόκειται για α- πλή συνωνυμία» (σ. 196 βλ. και το σχόλιο 287, στις σ ). Στο συγκεκριμένο χωρίο όμως ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί αναμφισβήτητα τα ὁμώνυμα όπως ακριβώς τα έχει ορίσει στις Κατηγορίες: «Ομώνυμα είναι όσα (πράγματα) έχουν μόνο το όνομα κοινό, διαφέρει όμως ο τρόπος με τον οποίο προσδιορίζεται η ουσία τους, ζῷον π.χ. αποκαλείται και ο άνθρωπος και η ζωγραφιά» (Κατ. 1, 1a 1-3: Ὁμώνυμα λέγεται ὧν ὄνομα μόνον κοινόν, ὁ δὲ λόγος τῆς οὐσίας ἕτερος, οἷον ζῷον ὅ τε ἄνθρωπος καὶ τὸ γεγραμμένον). Η αναλογία του παραδείγματος που συνοδεύει τον ορισμό στις Κατηγορίες με το παράδειγμα του Καλλία και του ξύλινου αγάλματος στο Άλφα υποδεικνύει ότι και στη δεύτερη περίπτωση τα ὁμώνυμα χρησιμοποιούνται με την τεχνική σημασία, γι αυτό και κατά τη γνώμη μου ο όρος θα έπρεπε να μείνει αμετάφραστος και εντός εισαγωγικών, όπως γίνεται γενικά για τους όρους στη μετάφραση [8]. Οι παρατηρήσεις που προηγήθηκαν έχουν να κάνουν μόνο με επιμέρους σημεία του βιβλίου του Β.Κ., χωρίς να μειώνουν στο ελάχιστο τη σημασία του εγχειρήματός του. Αντιθέτως, αναδεικνύουν αφενός τις δυσκολίες που είχε να αντιμετωπίσει ο συγγραφέας και αφετέρου τη σημασία της συμβολής του. Πρόκειται οπωσδήποτε για ένα σημαντικό έργο, το οποίο απευθύνεται τόσο σε μη μυημένους όσο και στους ειδικά ενδιαφερόμενους αναγνώστες: σαφές, πλήρες και άκρως διδακτικό για τους πρώτους, α- ξιόπιστο και ερεθιστικό για τους δεύτερους. Και ας σημειωθεί, εν κατακλείδι, ότι το ελληνικό αναγνωστικό κοινό είναι το μόνο που αυτή τη στιγμή διαθέτει ένα σύγχρονο βιβλίο αφιερωμένο ειδικά στο Άλφα των Μετά τα φυσικά. Σημειώσεις: [1] Ας σημειωθεί, εντούτοις, ότι ο μη ειδικός αναγνώστης θα δυσκολευτεί στην εν- δεχόμενη αναζήτησή του για περαιτέρω μελέτη των υπομνημάτων, επειδή στο βιβλίο

7 7/7 δεν ακολουθείται ο κλασικός τρόπος παραπομπής, δηλαδή κατά τον αριθμό του τόμου, τη σελίδα και τους στίχους της σειράς Commentaria in Aristotelem Graeca. [2] Περιπατητικός φιλόσοφος, που έδρασε στην Αθήνα ή/και στη Ρώμη, και όχι «Α- (επιμ.), A λεξανδρινός φιλόλογος», όπως αναγράφεται εκ παραδρομής στη σ. 29. [3] M.L. Gill, «First philosophy in Aristotle», στο: M.L. Gill / P. Pellegrin Companion to Ancient Philosophy. Malden, Mass./Oxford: Blackwell 2006, σ [4] H. Flashar, «Platon und Aristoteles im Protreptikos des Jamblichos». Archiv für Geschichte der Philosophie 47 (1965), σ βλ. τώρα και H. Flashar / U. Dubielzig / B. Breitenberger, Aristoteles. Fragmente zu Philosophie, Rhetorik, Poetik, Dichtung (Aristoteles. Werke in deutscher Übersetzung 20. 1). Berlin: Akademie Verlag 2006, σ [5] Aristotelis Opera. Volumen tertium: Librorum deperditorum Fragmenta, Collegit et annotationibus instruxit Olof Gigon, Berlin/New York: Walter de Gruyter [6] Βλ. W.W. Goodwin, Syntax of the Moods and Tenses of the Greek Verb. Lon- don: Macmillan New York: St. Martin s Press 1965, σ. 13 παρ. 40. [7] Για μια σχετικά πρόσφατη και εμπεριστατωμένη συζήτηση του τὸ τί ἦν εἶναι, με κριτική παρουσίαση της σημαντικότερης σχετικής βιβλιογραφίας, βλ. H. Weidemann, «Zum Begriff des ti ên einai und zum Verständnis von Met. Z 4, 1029b a 6», στο: Ch. Rapp (επιμ.), Aristoteles, Metaphysik, die Substanzbücher ([Zeta], [Eta], [Theta]). Berlin: Akademie Verlag 1996, σ [8] Για την προβληματική περίπτωση της χρήσης της λ. ὁμώνυμα σε πλατωνικά συμφραζόμενα στο 987b 9-10, βλ. G. Fine, On Ideas. Aristotle s Criticism of Plato s Theory of Forms. Oxford: Clarendon Press 1993, σ. 144 και 318, σημ. 10. Δημοσιεύθηκε: Τρόπος παραπομπής στη βιβλιοκρισία: Κοτζιά, Π.: (Βιβλιοκρισία του:) Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας (Αθήνα: Πόλις 2009). Κριτικά , <http://www.philosophica.gr/critica/ html>.

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α του Πετράκη Ιωάννη, δ.φ., καθηγητή του Προτύπου Πειραματικού Λυκείου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Γεννήθηκα στην Έδεσσα το 1963. Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Κλασικής

Διαβάστε περισσότερα

Martin Heidegger: Περί της ουσίωσης και της έννοιας της φύσης (προλεγόμενα, μτφρ., σχόλια. Υφαντής). Αθήνα: Ροές 2014, 261 σ., 20.

Martin Heidegger: Περί της ουσίωσης και της έννοιας της φύσης (προλεγόμενα, μτφρ., σχόλια. Υφαντής). Αθήνα: Ροές 2014, 261 σ., 20. 1/5 2015-01 Χάιντεγκερ: Ουσίωση και έννοια της φύσης Martin Heidegger: Περί της ουσίωσης και της έννοιας της φύσης (προλεγόμενα, μτφρ., σχόλια. Υφαντής). Αθήνα: Ροές 2014, 261 σ., 20. Κρίνει ο Παύλος Κόντος

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α

Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α Β Ι Ο Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ο Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α του Πετράκη Ιωάννη, δ.φ., καθηγητή του Πειραματικού Λυκείου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Γεννήθηκα στην Έδεσσα το 1963. Είμαι απόφοιτος του Τμήματος Κλασικής Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25.

Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. 1/8 2009-17 Αριστοτέλης: Μεταφυσική Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. Κρίνει ο Γιώργος Καραμανώλης

Διαβάστε περισσότερα

Πλάτων: Μένων. Εισαγωγή Μετάφραση Ερμ. σχόλια: Ιωάννης Πετράκης. Αθήνα: Πόλις 2008, 392 σ., 25.

Πλάτων: Μένων. Εισαγωγή Μετάφραση Ερμ. σχόλια: Ιωάννης Πετράκης. Αθήνα: Πόλις 2008, 392 σ., 25. 1/6 2009-04 Πλάτων: Μένων Πλάτων: Μένων. Εισαγωγή Μετάφραση Ερμ. σχόλια: Ιωάννης Πετράκης. Αθήνα: Πόλις 2008, 392 σ., 25. Κρίνει ο Μανώλης Παπουτσάκης (Υπ. Δρ Φιλοσοφίας, ΑΠΘ) epapouts@edlit.auth.gr Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (μτφρ.: Μ. Γιόση). Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012, I-XIX+412 σ., 33.

Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (μτφρ.: Μ. Γιόση). Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012, I-XIX+412 σ., 33. 1/7 2014-05 Κουλουμπαρίτσης: Αριστοτελική Φυσική Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης: Η Φυσική του Αριστοτέλους (μτφρ.: Μ. Γιόση). Αθήνα: Ακαδημία Αθηνών 2012, I-XIX+412 σ., 33. Κρίνει ο Ιωάννης Παπαχρήστου (Humboldt-Universität

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Κεντρικός άξονας της περιγραφικής θεωρίας των ονομάτων είναι η θέση ότι το νόημα-σημασία ενός ονόματος δίνεται από μια οριστική περιγραφή και επομένως ικανή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα 3: Είναι - Συνειδέναι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΛΟΓΟ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ) ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ Τ.Π.Ε.

ΣΕΝΑΡΙΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΛΟΓΟ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ) ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ Τ.Π.Ε. ΣΕΝΑΡΙΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΛΟΓΟ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ) ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ Τ.Π.Ε. Α. Ταυτότητα σεναρίου 1. Τίτλος σεναρίου : Η επαγωγική µέθοδος σε Σωκράτη, Πλάτωνα

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25.

Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. 1/8 2009-18 Αριστοτέλης: Μεταφυσική Αριστοτέλης: Μετά τα φυσικά, Βιβλίο Α. Εισαγωγή Μετάφραση Σχόλια: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις 2009 (σειρά: «Αρχαίοι Φιλόσοφοι»), 356 σ., 25. Κρίνει ο Σπύρος Ράγκος (Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης: Μικρά φυσικά («Αριστοτέλης Έργα», 14). Εισαγωγή μετάφραση επιμέλεια Ηλίας Ν. Γεωργούλας. Αθήνα: Νήσος 2014, 345 σ., 24.

Αριστοτέλης: Μικρά φυσικά («Αριστοτέλης Έργα», 14). Εισαγωγή μετάφραση επιμέλεια Ηλίας Ν. Γεωργούλας. Αθήνα: Νήσος 2014, 345 σ., 24. 2015-11 Αριστοτέλης: Μικρά φυσικά Αριστοτέλης: Μικρά φυσικά («Αριστοτέλης Έργα», 14). Εισαγωγή μετάφραση επιμέλεια Ηλίας Ν. Γεωργούλας. Αθήνα: Νήσος 2014, 345 σ., 24. Κρίνει η Χριστίνα Πράπα (Ludwig-Maximilians-Universität,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

2012-10. Αριστοτελικές μεταφράσεις 1/7

2012-10. Αριστοτελικές μεταφράσεις 1/7 1/7 2012-10 Αριστοτελικές μεταφράσεις Αριστοτέλης: Κατηγορίαι Περὶ ἑρμηνείας (Σειρά: «Αριστοτέλης Έργα», Τόμος Πρώτος). Μετάφραση εισαγωγή επιμέλεια: Π. Καλλιγάς. Αθήνα: Νήσος 2011, 195 σ., 25. Αριστοτέλης:

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

«Ο πλατωνικός διάλογος»

«Ο πλατωνικός διάλογος» «Ο πλατωνικός διάλογος» Εισαγωγή στους πλατωνικούς διαλόγους Τρόποι ανάγνωσης και ερµηνείας του πλατωνικού έργου ιάλογος και διαλεκτική Γιώργος Καµπάλιος Το έργο «ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η απόφαση θα εφαρµοστεί* εντός τριών µηνών από την ηµεροµηνία δηµοσίευσης της παρούσας κοινής ανακοίνωσης.

Η απόφαση θα εφαρµοστεί* εντός τριών µηνών από την ηµεροµηνία δηµοσίευσης της παρούσας κοινής ανακοίνωσης. Κοινή ανακοίνωση σχετικά µε την κοινή πρακτική όσον αφορά τις γενικές ενδείξεις των επικεφαλίδων των κλάσεων της ταξινόµησης της Νίκαιας v1.0, 20 Νοεµβρίου 2013 Στις 19/06/2012 το ικαστήριο εξέδωσε την

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Γ. Σχολιάζονται οι απαντήσεις των μαθητών και ανακοινώνονται οι προβληματισμοί που δημιουργήθηκαν.

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Γ. Σχολιάζονται οι απαντήσεις των μαθητών και ανακοινώνονται οι προβληματισμοί που δημιουργήθηκαν. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ,Φιλοσοφικός Λόγος Πλάτωνος Πρωταγόρας. ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ : Γενική Θεώρηση του διαλόγου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Πενταρβάνη Θεοδοσία, ΠΕ2 ΤΑΞΗ: Δ Εσπερινού- Γ Ημερήσιου Λυκείου

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα Περίληψη Το παρόν πόνημα είναι ένας οδηγός συγγραφής ερευνητικών εργασιών (project) και απευθύνεται στους μαθητές της Α και Β Λυκείου. Είναι προϊόν βιβλιογραφικής έρευνας και εξηγεί την μορφή και την δομή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση   Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές  Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Οι αρετές λοιπόν δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, ούτε όμως είναι αντίθετο με τη φύση μας να γεννιούνται μέσα μας, αλλά εμείς έχουμε από τη φύση την ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση»

Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» Νέα Ελληνική Λογοτεχνία Α Λυκείου Κωδικός 4528 Ενότητα: «Παράδοση και μοντερνισμός στη νεοελληνική ποίηση» ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΡΦΥΡΑΣ (1879-1932), Είδα Εἶδα μία χώρα ξωτικιὰ στ ἀνήσυχο ὄνειρό μου: πόσ ὄμορφη δὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Βήματα για την εκπόνηση εργασίας 1 ο -Επιλογή του Θέματος Είτε επιλέξει κάποιος το θέμα μόνος του είτε από λίστα θεμάτων του καθηγητή,πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Aλγεβρα A λυκείου α Τομος

Aλγεβρα A λυκείου α Τομος Aλγ ε β ρ α A Λυ κ ε ί ο υ Α Τό μ ο ς Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Γενικό Λύκειο, Θετικές Επιστήμες Άλγεβρα Α Λυκείου, Α Τόμος Παναγιώτης Γριμανέλλης Στοιχειοθεσία-σελιδοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) A. Διάρθρωση Προγράμματος Μαθματα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόμενα) Μαθματα Παιδαγωγικς: 8 ( υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79.

Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79. 1/6 2013-04 Πίσσης: Καντιανή διαλεκτική Jannis Pissis: Kants transzendentale Dialektik. Zu ihrer systematischen Bedeutung. Berlin: De Gruyter 2012, 243 σ., 79. Κρίνει ο Στέλιος Γκαδρής ( ρ Φιλοσοφίας)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΚΤΩΡ. Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα

ΛΕΚΤΩΡ. Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα ΜΕΛΙΝΑ Γ. ΜΟΥΖΑΛΑ ΛΕΚΤΩΡ ΣΠΟΥΔΕΣ Απολυτήριο Λυκείου από το Α Τοσίτσειο- Αρσάκειο Λύκειο Εκάλης. Βαθμός: Άριστα Πτυχίο Κλασσικής Φιλολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασι α Έκδοσης Αποτελεσμα των στο ΠΣ myschool

Διαδικασι α Έκδοσης Αποτελεσμα των στο ΠΣ myschool Διαδικασι α Έκδοσης Αποτελεσμα των στο ΠΣ myschool Με το πέρας του Διδακτικού Έτους στο Πληροφοριακό Σύστημα myschool, απαιτείται μία σειρά από βήματα για την Προαγωγή και Απόλυση των Μαθητών της Σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 1 ο Εργαστήριο Ζωγραφικής Υπεύθυνος: Γιάννης Ζιώγας, Ζωγράφος, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΘΕΣΕΩΝ 2015-16 8 τόποι 8 εκθέσεις Οι εκθέσεις για το 1 ο Εργαστήριο αποτελούνε μέρος της εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

2014-01. Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ 1/5

2014-01. Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ 1/5 1/5 2014-01 Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ Ζαν-Πωλ Σαρτρ: Η υπερβατικότητα του Εγώ. Σχεδίασμα μιας φαινομενολογικής περιγραφής (μτφρ.: Α. Ζήρας εισαγ.: Α. Χατζημωυσής). Αθήνα: Αρμός 2014, 99 σ., 9. Κρίνει

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Α Λυκείου Ξενοφώντος Αγησίλαος Κεφάλαιο 7, 1 Διδακτική πρόταση: Πόπη Πούγιουρου, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων Εποπτεία:Λουκία Χατζημιχαήλ, ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού

7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού 7. Η θεωρία του ωφελιµ ισµ ού Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Ποιοι είναι οι κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας του ωφελιµισµού και µε βάση ποιο κριτήριο θα πρέπει, κατ αυτούς, να αξιολογούνται οι πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 15 Εισαγωγή 19 I. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ - Η ΘΕΩΡΙΑ 27 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 29 1.1. Οι Έννοιες Επιχείρημα, Επιχειρηματολογία, Αντεπιχείρημα, Ανασκευή, Πειθώ 29 1.2. Είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Δημιουργία ανοικτών μαθημάτων- ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ- ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ- ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2. ΑΔΕΙΕΣ Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Οδηγός Εκπόνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ. Οδηγός Εκπόνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Οδηγός Εκπόνησης ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2015 Περιεχόμενα 1. Τι είναι η πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ) ΚΕΙΜΕΝΟ: Α) Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν

Διαβάστε περισσότερα