ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

2 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις Δοκιμαστική έκδοση 2004 Για τη συγγραφή ενοτήτων εργάστηκαν: Α. Παπαναστασίου Ε.Μ.Ε Γ. Ευθυμίου Β.Δ. Α Κ. Θεοχάρους Β.Δ. Ν. Ιωσηφίδης Β.Δ. Γ. Κουτσίδης Συνεργασία: Σ. Κρανιδιώτης Γενική Επιμέλεια: Γ. Ευθυμίου Β.Δ. Α Εποπτεία: Α. Παπαναστασίου Ε.Μ.Ε. Δοκιμαστική έκδοση 2005 Γενική Επιμέλεια: Συνεργασία: Εποπτεία: Κ. Θεοχάρους Β.Δ. Α Γ. Κουτσίδης Κ. Τόφα Γ. Ευθυμίου Ε.Μ.Ε. Α. Παπαναστασίου Ε.Μ.Ε. Δοκιμαστική έκδοση 2006 Επιμέλεια Έκδοσης: Γλωσσική Επιμέλεια: Εποπτεία: Κ.Θεοχάρους Β.Δ. Α Ν. Ιωσηφίδης Β.Δ. Γ. Κουτσίδης Γ. Μύαρης Μ. Χριστόφια Παλάτου Γ. Ευθυμίου Ε.Μ.Ε. Α. Παπαναστασίου Ε.Μ.Ε. Δοκιμαστική έκδοση 2009 (Αναθεωρημένη) Επιμέλεια έκδοσης: Εποπτεία: Γιώργος Κουτσίδης Nίνος Ιωσηφίδης, Επιθεωρητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Ανδρέας Τρακοσιής, Επιθεωρητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Γλωσσική επιμέλεια: Μαριάννα Χριστόφια Παλάτου, Λειτουργός ΥΑΠ Συντονισμός έκδοσης: Μαρίνα Άστρα Ιωάννου, Λειτουργός ΥΑΠ Γενικός Συντονισμός: Χρίστος Παρπούνας, Συντονιστής ΥΑΠ

3 Δοκιμαστική έκδοση 2013 (Αναθεωρημένη) Αναθεώρηση/Συγγραφή ενότητας Ηλεκτρονική Μνήμη και Μικροελεγκτές: Αντώνης Σταύρου, Καθηγητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Η παρούσα ενότητα είναι βασισμένη εν μέρει στην ενότητα «Ηλεκτρονική Μνήμη και Μικροελεγκτές» του βιβλίου Τεχνολογία Γ Ενιαίου Λυκείου, (Σημειώσεις), ΥΑΠ, Ανατύπωση Εποπτεία: Nίνος Ιωσηφίδης, Επιθεωρητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Ανδρέας Τρακοσιής, Επιθεωρητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Γιώργος Κουτσίδης, Επιθεωρητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Γλωσσική επιμέλεια: Μαριάννα Χριστόφια Παλάτου, Λειτουργός ΥΑΠ Συντονισμός έκδοσης: Μαρίνα Άστρα Ιωάννου, Λειτουργός ΥΑΠ Γενικός Συντονισμός: Χρίστος Παρπούνας, Συντονιστής ΥΑΠ Δοκιμαστική έκδοση 2015 (Αναθεωρημένη) Επιμέλεια έκδοσης: Εποπτεία: Στέλιος Κρανιδιώτης, Καθηγητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Γιώργος Κουτσίδης, Επιθεωρητής Σχεδιασμού και Τεχνολογίας / Τεχνολογίας Γλωσσική επιμέλεια: Μαριάννα Χριστόφια Παλάτου, Λειτουργός ΥΑΠ Συντονισμός έκδοσης: Μαρίνα Άστρα Ιωάννου, Λειτουργός ΥΑΠ Γενικός Συντονισμός: Χρίστος Παρπούνας, Συντονιστής ΥΑΠ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Εκτύπωση: Κώνος Λτδ. ISBN:

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ενότητα Σελίδες 1. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΩΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ A. ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ 1-26 Β. ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ - ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΙ ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΕΛΕΓΚΤΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία 1. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΩΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ A. ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στη σημερινή εποχή, η σωστή χρήση των προϊόντων θεωρείται ως κρίσιμο κριτήριο σχεδιασμού που επηρεάζει τις πωλήσεις και τα έσοδα. Οι λέξεις εργονομία και εργονομικός σχεδιασμός έχουν περάσει στις διαφημίσεις και τα εμπορικά φυλλάδια, ενώ συμβουλές για ασφαλή και άνετη χρήση συμπεριλαμβάνονται στα τεύχη οδηγιών χρήσεως πολλών προϊόντων. Η εργονομία γεννήθηκε ουσιαστικά κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Τα νέα προηγμένα οπλικά συστήματα απαιτούσαν ειδικές ικανότητες από την πλευρά των χειριστών τους, άρα, και συμμετοχή ειδικών για να επιτευχθεί ο βέλτιστος σχεδιασμός σε ελάχιστο χρόνο. Σήμερα ο πόλεμος γίνεται στην αγορά, όπου διεξάγεται ανηλεής αγώνας για οικονομική υπεροχή στο παγκόσμιο σκηνικό. Σχ. 1/1 Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μας δαπανάται σε καθήκοντα εργασίας που εκτελούνται στα γραφεία, στα εργοστάσια, στο σπίτι, στον δρόμο, στους χώρους αναψυχής, ακόμη και στο διάστημα. Οι περισσότερες από αυτές τις εργασίες εκτελούνται με τη βοήθεια εργαλείων ή μηχανών. Μία εργασία μπορεί να περιλαμβάνει τη λειτουργία μιας εργαλειομηχανής, τη χρήση ενός Η.Υ., την οδήγηση ενός αυτοκινήτου ή τη διαχείριση του ταμείου πολυκαταστήματος. Η χρήση των μηχανών έχει ως σκοπό να ενδυναμώσει και να εμπλουτίσει τις ανθρώπινες δυνατότητες, ώστε να επιτελούνται πολύ δύσκολες ή αδύνατο να γίνουν με το χέρι εργασίες. Τα εργαλεία αυτά, όπως και οι μηχανές που χρησιμοποιούνται κατά την εκτέλεση διαφόρων εργασιών, πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στους χρήστες τους. Μία καρέκλα πρέπει να έχει ρυθμίσεις που να επιτρέπουν στον καθήμενο να κάθεται αναπαυτικά, η επικοινωνία με τον υπολογιστή πρέπει να είναι φιλική και κατανοητή από όλους τους χρήστες, οι δείκτες πληροφόρησης, π.χ. στο στροφόμετρο ενός αυτοκινήτου, πρέπει να είναι ευδιάκριτοι και εύκολα κατανοητοί από τους οδηγούς. Πριν από τη βιομηχανική επανάσταση, τα εργαλεία και οι μηχανές κατασκευάζονταν από τους ίδιους τους τελικούς χρήστες, οι τεχνίτες σχεδίαζαν και κατασκεύαζαν τα εργαλεία που ταίριαζαν στις ανάγκες τους, αντί να αγοράζουν τα εργαλεία από τρίτους. Με αυτήν την «κατά παραγγελία» κατασκευή εργαλείων επιτυγχανόταν πλήρης προσαρμογή τους στον εκάστοτε χρήστη. Οι βελτιώσεις και οι μετατροπές στον σχεδιασμό γίνονταν σταδιακά, καθώς οι τεχνίτες αποκτούσαν εμπειρία από τη χρήση των εργαλείων. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή εργαλείων και μηχανών, όμως, σήμερα γίνεται από ειδικούς, με αποτέλεσμα να παρατηρείται ραγδαία εξέλιξη στην κατασκευαστική τεχνολογία. Συνέπεια αυτής της εξέλιξης, είναι ότι τώρα κατασκευαστής και χρήστης δεν είναι το ίδιο πρόσωπο. 'Έτσι, ο κατασκευαστής πρέπει να κάνει υποθετικές εκτιμήσεις για τις απαιτήσεις του χρήστη, στην προσπάθειά του να πετύχει ικανοποιητική προσαρμογή μεταξύ χρήστη και προϊόντος. Σχ. 1/2 Για πολλά χρόνια, η κοινή λογική του σχεδιαστή ήταν αρκετή για να επιτευχθεί ικανοποιητική προσαρμογή του -1-

6 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία εργαλείου στον χρήστη του, εφόσον το εργαλείο ήταν σχετικά απλό και οι συνέπειες μιας κακής προσαρμογής δεν ήταν σοβαρές. Τα τελευταία χρόνια, όμως, ο άνθρωπος χρησιμοποιεί όλο και πιο πολύπλοκο εξοπλισμό, του οποίου η χρήση μπορεί να αποβεί επικίνδυνη και κουραστική, πράγμα που οδήγησε τους σχεδιαστές στη μαζική κατασκευή τυποποιημένων και σωστά σχεδιασμένων προϊόντων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ο σχεδιαστής προϊόντων και υπηρεσιών να εφοδιάζει αγορές που περιλαμβάνουν άτομα με μεγάλες διαφορές μεταξύ τους, τόσο από πλευράς ηλικίας και υγείας όσο και από πλευράς φυσικών και διανοητικών δυνατοτήτων. 'Έτσι, αναπτύχθηκε μια νέα επιστήμη, η εργονομία, αφιερωμένη στο πρόβλημα της εναρμόνισης εξοπλισμού και χρηστών. Η εργονομία απαιτεί επιστημονική προσέγγιση, δεδομένου ότι οι σχεδιαστές προϊόντων μελετούν τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά (μεγέθη, κινήσεις, αισθητηριακές αντιδράσεις) και τις ανθρώπινες λειτουργίες, για να προσδιορίσουν τον τρόπο λειτουργίας του ανθρώπινου σώματος και της ανθρώπινης νόησης. Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών εφαρμόζονται στη λύση πρακτικών προβλημάτων, τα οποία προκύπτουν κατά τον σχεδιασμό και την κατασκευή προϊόντων και συστημάτων ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Γενικά Η λέξη εργονομία προέρχεται από δύο ελληνικές λέξεις: «έργον» και «νόμος» και σχετίζεται με τη μελέτη του τρόπου χρήσης τεχνολογικών προϊόντων από τον άνθρωπο και την προσαρμογή του σχεδιασμού των προϊόντων στα αποτελέσματα της μελέτης αυτής. Οι βάσεις για εργονομικό σχεδιασμό τέθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1940, όταν κατά την περίοδο του πολέμου, η πρακτική κατασκευαστική προσέγγιση συνδέθηκε σε αρκετά ευρεία κλίμακα με την επιστημονικά θεμελιωμένη, ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Ώθηση για την ανάπτυξη της εργονομίας έδωσαν οι συχνές αλλαγές και οι τεχνολογικές καινοτομίες στον σχεδιασμό των νέων αεροσκαφών και οπλικών συστημάτων, που έθεταν υπερβολικές απαιτήσεις, διανοητικές και σωματικές, στους χειριστές. Λόγω χρονικής πίεσης, οι ευθύνες των χειριστών ήταν αυξημένες και οι χρόνοι εκπαίδευσης Σχ. 1/3 ελάχιστοι. Έτσι, κατέστη αναγκαίο να έρθουν σε επαφή ομάδες ειδικών επιστημόνων: ανατόμοι, φυσιολόγοι και πειραματικοί ψυχολόγοι δούλεψαν μαζί με τους μηχανικούς, για να αναδείξουν τον συνδυασμό ανθρώπουμηχανής σε ένα αποτελεσματικό μαχητικό σύστημα. Αργότερα, η επιτυχία αυτής της ομαδικής εργασίας είχε ως αποτέλεσμα τη συνεχιζόμενη υποστήριξη και επέκταση της εργονομικής έρευνας και την αξιοποίησή της και σε ειρηνικές εφαρμογές Το στοιχείο της προσαρμοστικότητας στην εργονομία Η καθημερινή εμπειρία δείχνει ότι ένα προϊόν δεν είναι απαραίτητο να είναι ειδικά σχεδιασμένο για έναν μεμονωμένο χρήστη, προκειμένου να γίνει η χρήση του αποδεκτή: μικρές αποκλίσεις από τη "βέλτιστη" λύση μπορούν εύκολα να γίνουν ανεκτές. Για παράδειγμα, τα ρούχα δεν είναι απαραίτητο να -2- Σχ. 1/4

7 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία ταιριάζουν απόλυτα σε αυτόν που τα φορά για να είναι άνετα και λειτουργικά. Οι καρέκλες πάνω στις οποίες καθόμαστε, μπορεί να είναι λίγο ψηλότερες ή λίγο χαμηλότερες από το κανονικό και όμως είναι αρκετά άνετες, ο φωτισμός σ ένα δωμάτιο μπορεί να είναι λίγο χαμηλότερος από αυτόν που θα θέλαμε, χωρίς όμως να μας εμποδίζει να διαβάσουμε ένα βιβλίο. Το σημαντικό στοιχείο εδώ είναι ότι ο άνθρωπος είναι ευπροσάρμοστος: μπορεί και ανέχεται μικρές αποκλίσεις από τον «βέλτιστο» σχεδιασμό των αντικειμένων που χρησιμοποιεί ανάλογα με το περιβάλλον στο οπoίo ζει και εργάζεται. Εάv οι άνθρωποι δεν είχαν δυνατότητες προσαρμογής, τότε το κάθε προϊόν ή ο χώρος εργασίας θα έπρεπε να σχεδιαστεί ειδικά για κάθε συγκεκριμένο άτομο. Υπάρχει όμως κάποιο όριο στο μέγεθος της προσαρμοστικότητας που μπορεί να απαιτηθεί από ένα άτομο. Ορισμένα προϊόντα και χώροι εργασίας μπορεί να είναι τόσο ακατάλληλα για έναν χρήστη, ώστε να γίνεται αδύνατη η εκτέλεση της εργασίας. Σε αυτή την περίπτωση, κανένας βαθμός προσαρμοστικότητας δεν θα κάνει δυνατή την εκτέλεσή της και ο χρήστης μπορεί να υποστεί φυσική βλάβη ή υπερβολική απογοήτευση στην προσπάθειά του να αντισταθμίσει τον άσχημο σχεδιασμό. Σε λιγότερο ακραίες περιπτώσεις, η προσαρμοστικότητα μπορεί να κάνει δυνατή την εκτέλεση της εργασίας, με τίμημα όμως τη δημιουργία άγχους και έντασης σε βάρος του χρήστη. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί με την αύξηση τόσο στα λάθη όσο και στον χρόνο εκτέλεσης της συγκεκριμένης εργασίας ή καθήκοντος, όπως επίσης και με την ύπαρξη αισθημάτων δυσαρέσκειας και ενόχλησης από την πλευρά του χρήστη. Αυτές οι ατέλειες, αν και είναι σπάνιες, μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες που φτάνουν μέχρι τον προσωπικό τραυματισμό και ορισμένες φορές τον θάνατο. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ακόμα και μέτρια Σχ. 1/5 προσαρμογή για μεγάλες χρονικές περιόδους, όπως για παράδειγμα, η εργασία σε περιβάλλον που έχει μικρούς αλλά συνεχείς θορύβους, μπορεί να έχει συνέπειες, μακροπρόθεσμα, στην υγεία του ατόμου. Το πρόβλημα εδώ είναι ότι το άτομο μπορεί να μη νιώθει δυσαρέσκεια ή ενοχλήσεις, γιατί η προσαρμογή επήλθε ήρεμα και σταδιακά, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί τελικά η υγεία του. Όσα έχουν αναφερθεί στις προηγούμενες παραγράφους οδηγούν στη διαπίστωση ότι πρέπει να γίνεται σοβαρή έρευνα και μελέτη για τον καθορισμό των ορίων προσαρμοστικότητας του ανθρώπου. Αυτό θα συμβάλει στον σωστό σχεδιασμό προϊόντων και συστημάτων που προορίζονται για τον άνθρωπο για αποφυγή δυσάρεστων συνεπειών. Η σχετική με την εργονομία έρευνα και μελέτη για τον σχεδιασμό ενός προϊόντος πρέπει να λαμβάνει υπόψη της τους πιο κάτω τομείς που αναφέρονται στα ανθρώπινα χαρακτηριστικά: Το μέγεθος του τμήματος του ανθρώπινου σώματος για το οποίο προορίζεται το αντικείμενο και το εύρος των ανθρώπινων κινήσεων που γίνονται κατά τη χρήση του αντικειμένου (φυσικά χαρακτηριστικά). Τις αισθητηριακές και νοητικές αντιδράσεις του ατόμου σχετικά με το αντικείμενο (ψυχολογικά χαρακτηριστικά). Τις ενεργειακές απαιτήσεις (δύναμη και αντοχή του ανθρώπου) για τη χρήση του προϊόντος και τη συμπεριφορά των μελών του ανθρώπινου σώματος σε διάφορες συνθήκες (λειτουργικά και βιολογικά χαρακτηριστικά). -3-

8 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Παράμετροι αλληλεπίδρασης ανθρώπων και περιβάλλοντος Όπως ήδη αναφέρθηκε, η εργονομία σχετίζεται με έναν μεγάλο αριθμό παραμέτρων αλληλεπίδρασης μεταξύ ανθρώπων και περιβάλλοντος. Ο χειριστής, προκειμένου να θέσει σε λειτουργία ή να ελέγξει μια μηχανή, πρέπει να εκτιμήσει την κατάστασή της μέσω δεικτών πληροφόρησης και να επιφέρει αλλαγές μέσω οργάνων ελέγχου. Για παράδειγμα, ο οδηγός θα ελέγξει τους δείκτες πληροφόρησης του αυτοκινήτου για να διαπιστώσει την ταχύτητα, την ποσότητα βενζίνης στο ντεπόζιτο, τη θερμοκρασία της μηχανής κ.λπ. Ο έλεγχος του αυτοκινήτου επιτυγχάνεται μέσω του τιμονιού, των ποδομοχλών και των διακοπτών για τα φώτα διασταύρωσης, τα φώτα πορείας, τους υαλοκαθαριστήρες κ.λπ. Δείκτες πληροφοριών και όργανα ελέγχου διαφορετικού βαθμού πολυπλοκότητας υπάρχουν σε όλα τα προϊόντα και τα μέσα εργασίας. Εάν αυτά, λόγω μεγέθους, σχήματος, χρώματος, υφής, τρόπου χειρισμού ή άλλων φυσικών χαρακτηριστικών αποτρέπουν ή εμποδίζουν την ομαλή χρησιμοποίησή τους από τον χρήστη, τότε πρέπει να μελετηθούν εργονομικά και να βελτιωθούν. Στον πίνακα Α πιο κάτω φαίνονται οι βασικές παράμετροι αλληλεπίδρασης χρήστη - περιβάλλοντος, οι οποίες πρέπει να μελετούνται κατά τον σχεδιασμό προϊόντων, χώρων, εξοπλισμού κ.λπ. ΠΙΝΑΚΑΣ Α Παράμετροι Αλληλεπίδρασης Χρήστη-Περιβάλλοντος Περιοχές μελέτης (κατηγορίες παραμέτρων) Σχ.1/6 Παραδείγματα παραμέτρων Παράμετροι που σχετίζονται με τα φυσικά χαρακτηριστικά προϊόντος Νοητικές παράμετροι Παράμετροι που σχετίζονται με τον σχεδιασμό και τη διάταξη του χώρου Παράμετροι που σχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον Μέγεθος, σχήμα, χρωματισμός, υφή και μέθοδος λειτουργίας δεικτών πληροφόρησης και οργάνων ελέγχου βιομηχανικού και εμπορικού εξοπλισμού, οχημάτων κ.λπ. Κατανόηση οδηγιών και άλλων πληροφοριών, επάρκεια επικοινωνίας χρήστη και προϊόντος. Χωροταξία γραφείων, εργοστασίων, δημόσιων χώρων, κ.λπ., λεπτομερής περιγραφή των σχέσεων επίπλων με τον συνολικό εξοπλισμό και ανάμεσα στα διάφορα μέρη του εξοπλισμού. Επιδράσεις κλίματος (υγρασία, θερμοκρασία, υψόμετρο), θορύβου και κραδασμών, φωτισμού και χημικής / βιολογικής μόλυνσης στην απόδοση και την υγεία. -4-

9 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Παράδειγμα αλληλεπίδρασης χρήστη - περιβάλλοντος Κατά τη χρήση του Η.Υ. πολλές και περίπλοκες εργασίες απαιτούν τη συνεργασία εγκεφάλου, ματιού και χεριών, διότι ο εγκέφαλος λαμβάνει μηνύματα από τα μάτια και δίνει εντολές στα χέρια. α. Ποιες κατηγορίες παραμέτρων από τον Πίνακα Α εμπλέκονται κατά τη χρήση του Η.Υ.; β. να αναφέρετε παραδείγματα παραμέτρων για κάθε κατηγορία. Περιοχές μελέτης (κατηγορίες παραμέτρων) Παράμετροι που σχετίζονται με τα φυσικά χαρακτηριστικά προϊόντος Νοητικές παράμετροι Παράμετροι που σχετίζονται με τον σχεδιασμό και τη διάταξη του χώρου Παράμετροι που σχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον Παραδείγματα παραμέτρων Το μέγεθος του υπολογιστή (οθόνη, πύργος, πληκτρολόγιο) γενικά πρέπει να είναι τέτοιο, ώστε να χρησιμοποιείται άνετα και βολικά από τον μέσο άνθρωπο. Το σχήμα της οθόνης να μπορεί να παίρνει τέτοια κλίση, ώστε να επιτρέπει άνετη, γρήγορη και άμεση αντίληψη αυτού που παρουσιάζεται στην οθόνη σε κάθε στιγμή, χωρίς να κουράζει τον μέσο άνθρωπο. Το σχήμα και το μέγεθος των πλήκτρων του πληκτρολογίου να επιτρέπουν βολική, γρήγορη, εύκολη και άνετη χρήση τους από τον μέσο άνθρωπο. Τα διάφορα σύμβολα και πληροφορίες που αναγράφονται στη συσκευή να δίνουν επαρκή και γρήγορη πληροφόρηση στο μέσο άνθρωπο, για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται. Η θέση των πλήκτρων να επιτρέπει την εύκολη και ταχεία πληκτρολόγηση. Ο υπολογιστής να τοποθετείται εύκολα και γρήγορα σε ένα γραφείο συνήθους χρήσης και να συνάδει αισθητικά με το γενικό περιβάλλον σε ένα συνηθισμένο γραφείο. Η εκπομπή ακτινοβολίας να είναι μέσα στα επιτρεπτά διεθνή όρια. Τα υλικά κατασκευής του να είναι ανακυκλώσιμα. -5-

10 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Επιπτώσεις εργονομικών προβλημάτων Η ιδέα της «κακής προσαρμογής», όπως και οι συνέπειές της, έχουν αναφερθεί προηγουμένως και γι' αυτό είναι απαραίτητο να καθοριστούν σαφώς οι τρόποι με τους οποίους η καλή ή η κακή προσαρμογή είναι δυνατόν να διαπιστωθεί στην πράξη. Το πρώτο βήμα είναι να ελεγχθεί, εάν το παραγόμενο έργο της αλληλεπίδρασης χρήστη - μηχανής είναι μικρότερο από το αναμενόμενο ή εάν η ποιότητά του είναι απαράδεκτη. Αν αυτό το γεγονός συμβαίνει, μπορεί να οφείλεται σε κακή προσαρμογή και είναι απαραίτητο να γίνει εργονομική διερεύνηση. Η περιγραφή αυτή ισχύει κυρίως στην εργοστασιακή παραγωγή από εργάτη ή εργάτες που χρησιμοποιούν μηχανές. Σε ένα τέτοιο σύστημα, όροι όπως, «μηχανές» και «παραγόμενο έργο» μπορεί εύκολα να γίνουν Σχ. 1/7 κατανοητοί. Η περιγραφή αυτή όμως, μπορεί, να ισχύει σε κάθε συνδυασμό χρήστη-εξοπλισμού, όπως στην περίπτωση που κάποιος χρησιμοποιεί υπολογιστή, οικιακές συσκευές, αυτοκίνητα ή οδηγίες για τον χειρισμό ενός μηχανήματος. Υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα που καταδεικνύουν ότι η εφαρμογή της εργονομίας μπορεί να επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στην αποτελεσματικότητα εργασιακών δραστηριοτήτων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορούσε γραμμή συναρμολόγησης τυπωμένων κυκλωμάτων της ΙΒΜ. Η αύξηση των επιπέδων φωτισμού, η αλλαγή των καθισμάτων, η αυτοματοποίηση μονότονων εργασιών, καθώς και άλλες αλλαγές, επέφεραν πραγματικές αυξήσεις μονάδων παραγωγής κατά 18% και παραγωγικότητας εργαζομένων κατά 23% ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ Η ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Θα ήταν χρήσιμο να δούμε τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά που εξετάζονται και αποτελούν βασικά δεδομένα της εργονομίας, στα οποία στηρίζονται κατά κύριο λόγο οι λύσεις που προτείνονται από αυτή. Τα κύρια χαρακτηριστικά που λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό προϊόντος, όπως ήδη έχει αναφερθεί προηγουμένως, είναι τα φυσικά, τα ψυχολογικά και τα λειτουργικά-βιολογικά Φυσικά ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά: Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν κυρίως στο μέγεθος και στο σχήμα του ανθρώπινου σώματος (στατικά), καθώς και στο εύρος των διαφόρων κινήσεών του (δυναμικά). Οι σχετικές πληροφορίες ως προς το μέγεθος του σώματος δεν περιλαμβάνουν μόνο το ύψος. Τα στοιχεία μπορεί να περιλαμβάνουν και λεπτομέρειες, όπως το πλάτος του χεριού ή το μήκος των δακτύλων, αν για παράδειγμα ο σκοπός είναι ο σχεδιασμός γαντιών, ή το πλάτος του στέρνου. Εκτός από τα στοιχεία που αφορούν στις σωματικές διαστάσεις (γνωστά ως στατικά φυσικά χαρακτηριστικά - στατική ανθρωπομετρία), απαραίτητα είναι επίσης τα στοιχεία που αφορούν στο ανθρώπινο σώμα, όταν εκτελεί κάποια εργασία (δυναμικά φυσικά χαρακτηριστικά - δυναμική ανθρωπομετρία). Για παράδειγμα, η απόσταση που μπορεί ένα άτομο να καλύψει με το χέρι του, εξαρτάται από το μήκος του χεριού αλλά δεν ισούται με αυτό. Έτσι, εκτός της στατικής ανθρωπομετρίας, η χρήση της δυναμικής ανθρωπομετρίας που ασχολείται με το εύρος των διαφόρων κινήσεων του ανθρώπινου σώματος, παρέχει περαιτέρω χρήσιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν οι σωματικές διαστάσεις. Τέλος, στοιχεία σχετικά με το βάρος και το σχήμα του σώματος συμπληρώνουν τα ανθρωπομετρικά στοιχεία. Η μελέτη των φυσικών χαρακτηριστικών αναφέρεται και ως ανθρωπομετρία και εξετάζεται εκτενέστερα στην υποενότητα

11 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Ψυχολογικά χαρακτηριστικά: Τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά μελετούν τις βασικές περιοχές της ανθρώπινης λειτουργίας που αφορούν στα αισθητήρια όργανα, το νοητικό σύστημα και τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανθρώπινη κίνηση Περιοχή που αφορά στα αισθητήρια όργανα. Η μελέτη της περιοχής αυτής ασχολείται με έναν μεγάλο αριθμό στοιχείων σχετικών με τις αισθήσεις της αφής, της γεύσης, της όσφρησης, της όρασης και της ακοής. Ασχολείται για παράδειγμα με το ποιο πρέπει να είναι το μέγεθος κάποιου αντικειμένου, ώστε αυτό να γίνει ορατό από συγκεκριμένη απόσταση, ποια χρώματα είναι πιο εύκολο να ξεχωρίσουμε, τι ποσοστό αντίθεσης πρέπει να υπάρχει ανάμεσα σε ένα σχέδιο και στο φόντο του για να μπορέσουμε να το διακρίνουμε, πόσο δυνατός πρέπει να είναι ένας ήχος για να μπορέσει να ακουστεί, πόσο ευαίσθητη είναι η ακοή μας σε διάφορες συχνότητες κ.λπ. περιοχή ικανοποιητικού ακουστικού επιπέδου Σχ.1/8 περιοχή μη ικανοποιητικού ακουστικού επιπέδου Περιοχή που αφορά στο νοητικό σύστημα. Η μελέτη της δεύτερης περιοχής ασχολείται με το νοητικό σύστημα και περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με την ανθρώπινη μνήμη, τον τρόπο που αναγνωρίζονται και ερμηνεύονται τα διάφορα σχήματα, την ανθρώπινη ικανότητα να δημιουργεί νοητικούς συσχετισμούς, τις συνέπειες της προσοχής και της συγκέντρωσης στην επεξεργασία των πληροφοριών, τη δημιουργία και την ισχύ των διαφόρων αντιλήψεων, όπως επίσης και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι λαμβάνουν αποφάσεις Περιοχή που αφορά στους παράγοντες που επηρεάζουν την κίνηση σε σχέση με την αντίδραση του ανθρώπου. Η μελέτη της τρίτης περιοχής ασχολείται με τους παράγοντες και επηρεάζουν την κίνηση του ανθρώπινου σώματος και αφορούν χρόνους αντίδρασης σε διάφορα ερεθίσματα, τον τρόπο με τον οποίο αποκτούνται οι κινητικές δεξιότητες (manual skills), τα επίπεδα δεξιοτήτων που μπορεί να επιτευχθούν και την εξάσκηση που απαιτείται για τη διατήρησή τους. Η περιοχή αυτή ασχολείται επίσης και με τους παράγοντες που επηρεάζουν την κίνηση του ανθρώπινου σώματος κατά την εκτέλεση διαφόρων μη καθαρά χειρωνακτικών εργασιών (non-manual tasks), όπως για παράδειγμα η ομιλία. Σχ. 1/ Λειτουργικά - βιολογικά χαρακτηριστικά: Οι μελετητές της εργονομίας ενδιαφέρονται, επίσης, ιδιαίτερα για τον τρόπο λειτουργίας των μελών του ανθρώπινου σώματος, επειδή με τη χρησιμοποίηση φυσιολογικών μετρήσεων μπορούν Σχ. 1/10 να εκτιμήσουν την αξία των προτεινομένων εργονομικών λύσεων. Για παράδειγμα, γίνεται μελέτη για εκείνα τα στοιχεία που περιγράφουν την ανθρώπινη δύναμη και αντοχή, τόσο σε σχέση με το βάρος που μπορεί να ασκηθεί σε ένα ανθρώπινο σώμα χωρίς να του προκαλέσει βλάβη, όσο και σε σχέση με τη -7-

12 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία δύναμη που μπορεί να ασκηθεί από το σώμα σε διαφορετικές στάσεις και για διαφορετικές χρονικές περιόδους. Πολλές φορές, η έντονη ενέργεια σε έναν μυ, μπορεί να σημαίνει ότι ο μυς αυτός έχει υποστεί κόπωση ίσως, λόγω της προσπάθειας για διατήρηση της συγκεκριμένης στάσης εργασίας. Επίσης, γίνεται μελέτη για τα βιολογικά στοιχεία, όπως είναι η ικανότητα του σώματος να προσαρμόζεται σε ζεστά ή κρύα περιβάλλοντα (π.χ. η αντίδραση του ανθρώπου κατά τη χρήση τσαγιέρας με χερούλι από πλαστικό ή μεταλλικό υλικό) ή για τη συμπεριφορά του ανθρώπινου οργανισμού όταν έρχεται σε επαφή με χημικές ουσίες ή και για τις επιπτώσεις της προσαρμογής του ανθρώπου σε ένα τέτοιο περιβάλλον σε σχέση με την απόδοσή του. Τα στοιχεία αυτά μπορεί να αναφέρονται σε ενήλικες, σε παιδιά, σε ηλικιωμένους και σε άτομα με ειδικές ανάγκες ή σε άλλες πληθυσμιακές ομάδες ανάλογα με την ομάδα χρηστών στην οποία απευθύνεται το προϊόν. Πρόσφατα η Alliance of Automotive Manufacturers (AAM), εκπρόσωπος της βιομηχανίας αυτοκινήτων, διατύπωσε κατευθυντήριες οδηγίες για το πρόβλημα διάσπασης της προσοχής των οδηγών σε οχήματα που διαθέτουν τηλεπικοινωνιακές συσκευές πλοήγησης, υπολογιστές κ.λπ. Μια από τις οδηγίες που δόθηκαν αφορούσε στον αποδεκτό χρόνο που ο οδηγός δεν κοιτά τον δρόμο αλλά την οθόνη των συσκευών και περιγράφεται ως ακολούθως: «Ενόσω το όχημα ευρίσκεται σε κίνηση, ο ολικός χρόνος που η προσοχή του οδηγού στρέφεται στη συσκευή δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 δευτερόλεπτα, το βλέμμα κάθε φορά δεν πρέπει να εστιάζεται στη συσκευή περισσότερο από 2 δευτερόλεπτα και ο ολικός χρόνος αλληλεπίδρασης (π.χ. με το κινητό τηλέφωνο) να μην υπερβαίνει τα 30 δευτερόλεπτα» Θέση οδήγησης: Παράδειγμα εργονομικού σχεδιασμού Ο σχεδιαστής αυτοκινήτου θα πρέπει να έχει υπόψη του τη διαφορετικότητα των ανθρώπων που μπορεί να χρησιμοποιούν το αυτοκίνητο. Το αυτοκίνητο πρέπει να οδηγείται από τον μέσο άνθρωπο. Οι άνθρωποι πρέπει να έχουν άνετη θέση, να έχουν τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου και να φτάνουν όλους τους μοχλούς ελέγχου του αυτοκίνητου. Οι μοχλοί και οι διακόπτες του αυτοκίνητου να είναι εργονομικά τοποθετημένοι στο ταμπλό του αυτοκίνητου, ώστε ο μέσος οδηγός να τους ενεργοποιεί εύκολα. Ο οδηγός πρέπει να βλέπει όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται. Ο τρόπος με τον οποίο το κάθισμα, αλλά και η θέση του τιμονιού, μπορούν να ρυθμιστούν, είναι σημαντικά εργονομικά στοιχεία, ώστε να ταιριάζουν στη θέση διαφορετικά ανθρώπινα σώματα. Επιπλέον, πρέπει, ο οδηγός, να έχει, εκτός των άλλων, την καλύτερη δυνατή ορατότητα. -8-

13 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Άσκηση Να μελετήσετε τη θέση οδήγησης του αυτοκινήτου πιο κάτω και να τα καταγράψετε δύο ανθρώπινα χαρακτηριστικά για καθεμία από τις τρεις κατηγορίες (φυσικά, ψυχολογικά, λειτουργικά-βιολογικά) που λήφθηκαν υπόψη για τον σχεδιασμό της Σχεδιασμός χώρων εργασίας Κλασική περίπτωση εφαρμογής της εργονομίας αποτελεί ο σχεδιασμός χώρων εργασίας. Η μελέτη των φυσικών και των λειτουργικών-βιολογικών χαρακτηριστικών του ανθρώπινου σώματος στην περίπτωση αυτή είναι καθοριστική. Υπάρχουν πολλά εργασιακά καθήκοντα, τα οποία υποχρεώνουν τους ανθρώπους να παραμένουν όρθιοι ή καθιστοί σε μια συγκεκριμένη στάση για μεγάλες χρονικές περιόδους. Η στάση που υιοθετεί ο χειριστής υπαγορεύεται από την ανάγκη να έχει εύκολη πρόσβαση στα διάφορα όργανα χειρισμού, να διατηρεί τα πόδια στους ποδομοχλούς ή να διατηρεί το βλέμμα του σε τέτοια θέση, ώστε να μπορεί να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία. Αν η θέση εργασίας δεν είναι εναρμονισμένη με τις διαστάσεις των χειριστών και τις δυνατότητες πρόσβασης που έχουν, τότε καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια, εκ μέρους των χρηστών, για την προσέγγιση των οργάνων ελέγχου πληροφοριών και την ανάγνωση των δεικτών πληροφόρησης. Σχ. 1/11 Χώρος εργασίας Οι δυσκολίες που αφορούν στη στάση, την πρόσβαση και την ορατότητα, είναι απαραίτητο να προβλέπονται νωρίς κατά τη φάση του σχεδιασμού, ώστε να γίνονται ρεαλιστικές και αποτελεσματικές προσαρμογές αν χρειαστεί. Είναι σχετικά εύκολο να διαπιστωθούν τα λάθη στη διάταξη του χώρου εργασίας όταν έχει γίνει η χρησιμοποίηση των επίπλων και του εξοπλισμού, αλλά τότε είναι συνήθως πολύ αργά για να γίνουν αλλαγές και απαιτείται από τον χειριστή να προσαρμοστεί σε αυτά. Η δυσκολία στην πρόβλεψη των σφαλμάτων στη -9-

14 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία διάταξη του χώρου εργασίας, πριν ακόμα κατασκευαστεί και τοποθετηθεί ο εξοπλισμός, βρίσκεται στο ότι η εμπειρία ή η γνώση των βιομηχανικών σχεδιαστών και των αρχιτεκτόνων δεν επαρκούν για τον ανθρωπομετρικό σχεδιασμό εξοπλισμού και θέσεων εργασίας Περιορισμοί κατά τον σχεδιασμό Τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά ενός πληθυσμού, συχνά επιβάλλουν περιορισμούς που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό προϊόντων και εξοπλισμού. Γενικά, μπορούμε να περιγράψουμε τέσσερις βασικούς περιορισμούς που επιβάλλονται από τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά: Ύπαρξη Χώρου Είναι απαραίτητο κατά τον σχεδιασμό να διατίθεται επαρκής χώρος, για να κινείται ελεύθερα το σώμα και τα μέλη. Στα οχήματα θα πρέπει να υπάρχει επαρκής απόσταση μεταξύ της κεφαλής και της οροφής. Στις θέσεις εργασίας πρέπει να υπάρχει επαρκής χώρος για την κίνηση των ποδιών, των αγκώνων. Οι χειρολαβές και οι διακόπτες πρέπει να περικλείονται από ελεύθερο χώρο που επιτρέπει πρόσβαση και χειρισμό από τα δάκτυλα και τα χέρια. Πρόσβαση Η δυνατότητα πρόσβασης σε πληροφορίες και χειρισμού οργάνων ελέγχου σε θέσεις εργασίας περιορίζεται προφανώς από τις διαστάσεις των μελών του πληθυσμού. Στα οχήματα, οι οδηγοί πρέπει να έχουν τη δυνατότητα ελεύθερης επεξεργασίας πληροφοριών από το περιβάλλον και να χειρίζονται ανεμπόδιστα όλους τους διακόπτες. Στάση Χειρισμού Είναι σαφές ότι η στάση που αναγκάζεται να υιοθετήσει ένας χειριστής επηρεάζει την απόδοσή του αλλά και την υγεία του. Για παράδειγμα, η επιφάνεια εργασίας που χρησιμοποιείται από κάποιο πληθυσμό χρηστών δεν πρέπει να είναι ούτε πολύ ψηλή ούτε πολύ χαμηλή, διότι και στις δύο περιπτώσεις προκαλεί διαταραχές λόγω κακής στάσης στις αντίστοιχες κατηγορίες χρηστών. Δύναμη Πολλές φορές η απαιτούμενη δύναμη για τον χειρισμό οργάνων ελέγχου θέτει περιορισμούς όσον αφορά στους πλέον αδύναμους χρήστες. Η μέγιστη αποδεκτή ροπή χειρισμού προσδιορίζεται από τη δύναμη του - μόλις αποδεκτού - μέλους του πληθυσμού με την ελάχιστη δύναμη. Βεβαίως, είναι πιθανόν ένας περιορισμός που τίθεται με τη λογική αυτή να προκαλέσει δυσκολίες στους πιο δυνατούς χρήστες. Ο σχεδιασμός πρέπει σαφώς να ικανοποιεί κριτήρια που αναφέρονται σε ζητήματα άνεσης, ασφάλειας, αποτελεσματικότητας ή και αισθητικής. Οπωσδήποτε οι περιορισμοί που τίθενται από τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά των δυνητικών χρηστών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη διαδικασία σχεδιασμού. 1.4 ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Διαστάσεις του ανθρώπου Οι άνθρωποι διαφέρουν όχι μόνο στο ύψος, αλλά και σε άλλες διαστάσεις τους. Δύο άνθρωποι του ίδιου ύψους και φύλου είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα διαφέρουν στο μήκος του βραχίονα ή του ποδιού, στο ύψος της καθιστής στάσης, στο μέγεθος του χεριού ή σε άλλες σωματικές διαστάσεις. Το ανθρώπινο γένος παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία. Η ιατρική θεωρεί ως φυσιολογικό ανθρώπινο ύψος αυτό που κυμαίνεται μεταξύ 1,37 και 2,01 m. Ακραίες -10-

15 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί, π.χ. η περίπτωση Πακιστανού με ύψος 2,51 m και Πορτογάλου με ύψος 0,75 m Διαφορές Φύλου Μεταξύ ανδρών και γυναικών παρατηρούνται διαφορές ως προς τις ανθρωπομετρικές διαστάσεις. Τα μεγέθη των γυναικών είναι γενικώς μικρότερα. Οι γραμμικές διαστάσεις των γυναικών είναι μικρότερες με εξαίρεση το πλάτος του σώματος στο ύψος των γλουτών. Επίσης, πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη κατά τη σύγκριση και άλλους παράγοντες, όπως για παράδειγμα τη διαφορά ύψους μεταξύ λαών. Έτσι, τα μεγέθη των Αμερικανίδων συγκρίνονται με αυτά των Ιαπώνων ανδρών. Κάποιες αναλογίες σε γραμμικές διαστάσεις διαφέρουν μεταξύ των δύο φύλων λόγω της διαφορετικής κατανομής των μυϊκών μαζών και του λίπους. Επίσης, παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των δύο φύλων ως προς τη δύναμη, π.χ. ώθησης ή έλξης. Οι διαφορές είναι αναλογικά μεγαλύτερες στα άνω άκρα από τα κάτω άκρα και σχετίζονται με τις αντίστοιχες ποσότητες των μυϊκών μαζών Ανθρωπομετρικές διαστάσεις Με τον όρο «ανθρωπομετρικές διαστάσεις» εννοούμε, όχι απλώς το ύψος, αλλά κάθε σωματική διάσταση, η οποία είναι σημαντική για τον σχεδιασμό κάποιου προϊόντος, εξοπλισμού ή χώρου εργασίας. Θεωρητικά, ο αριθμός των απαιτουμένων διαστάσεων είναι άπειρος, αφού κάθε θέση εργασίας προσδιορίζει διαφορετικές στάσεις και κινήσεις και το κάθε νέο προϊόν μπορεί να απευθύνεται σε παγκόσμιες αγορές. Όμως, για λόγους οικονομίας οι ανθρωπομετρικές διαστάσεις έχουν τυποποιηθεί και παρουσιάζονται με τη μορφή πινάκων. Οι πίνακες κατηγοριοποιούνται κατά ηλικία, φύλο, εθνότητα, στάση κ.λπ. Οι χρήστες εξοπλισμού ίσως αποτελούν μια μεγάλη ομάδα όπως «όλοι οι άνδρες» (π.χ., οι εργάτες οικοδομών) ή «όλοι οι άνδρες, οι γυναίκες και οι έφηβοι από 18 ετών και πάνω» (για παράδειγμα οι οδηγοί ιδιωτικών αυτοκινήτων) ή είναι δυνατόν να αποτελούν μια πιο περιορισμένη ομάδα όπως «όλα τα παιδιά κάτω από 12 χρονών» (για παράδειγμα, οι χρήστες εξοπλισμού στα δημοτικά σχολεία). Είναι αντιληπτό ότι οι περισσότεροι άνθρωποι μιας ομάδας είναι κοντά στον μέσο όρο της ομάδας, αλλά και ότι ένας μεγάλος αριθμός βρίσκεται αρκετά πιο πάνω ή πιο κάτω από τον μέσο όρο, και ακόμα ότι ένας μικρός αριθμός βρίσκεται πολύ πέρα από τον μέσο όρο. Η ολική κλίμακα των διακυμάνσεων μπορεί να είναι μεγάλη σε σχέση με τα περιθώρια ελιγμών του σχεδιαστή, ως προς τη δυνατότητα κατασκευής και το κόστος παραγωγής, ώστε είναι αδύνατον να ληφθεί πρόνοια για όλους τους χρήστες. Για τον λόγο αυτό συνηθίζεται, οι εργονομικές προτάσεις να στοχεύουν στην κάλυψη των αναγκών του 90% των χρηστών, και να αγνοούν το 5% των συν και το 5% των μείον ακραίων περιπτώσεων, όπως φαίνεται και στο σχήμα 1/13. Το 90% αντιπροσωπεύει τον λεγόμενο μέσο άνθρωπο στην ανθρωπομετρία. Μέτρηση Σχ. 1/13-11-

16 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Άσκηση Να ετοιμάσετε το ιστόγραμμα για το ύψος των ατόμων του τμήματός σας Ανθρώπινη φιγούρα Στο σχήμα 1/14 φαίνεται η ανθρώπινη φιγούρα του «μέσου» ενήλικα ανθρώπου και οι διαστάσεις (σε χιλιοστά) ανάμεσα σε κάθε άξονα κινούμενου μέρους του ανθρώπινου σώματος. Η φιγούρα αυτή, όταν κατασκευαστεί υπό κλίμακα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για την κατασκευή εργονομικών μοντέλων αρκετών προϊόντων (π.χ. καρεκλών, πολυθρόνων, ραφιών, επίπλων κ.λπ.). Οι κύριες ανθρωπομετρικές διαστάσεις του ανθρώπινου σώματος ανάμεσα σε κάθε άξονα είναι: 1. Άνω μέρος της κεφαλής μέχρι την άκρη της σιαγόνας. 2. Άκρη σιαγόνας μέχρι το κάτω μέρος του λαιμού. 3. Κάτω μέρος του λαιμού έως τη μέση. 4. Μέση μέχρι τους γοφούς. 5. Ώμος μέχρι τον αγκώνα. 6. Αγκώνας μέχρι τον καρπό. 7. Από τον καρπό μέχρι τα άκρα των δακτύλων. 8. Από τους γοφούς μέχρι τα γόνατα. 9. Από τα γόνατα μέχρι τον αστράγαλο 10. Από τον αστράγαλο μέχρι το πέλμα του ποδιού. Οι κύριες ανθρωπομετρικές διαστάσεις του πλάτους του ανθρώπινου σώματος είναι: 1. Το πλάτος του κεφαλιού. 2. Το πλάτος των ώμων. 3. Το πλάτος του στήθους. 4. Το πλάτος της μέσης. 5. Το πλάτος των γοφών. Σχ.1/14 Στα σχέδια του σχήματος 1/15 φαίνονται αναλυτικά οι ανθρωπομετρικές διαστάσεις του ανθρώπινου σώματος ανδρών και γυναικών (5% - 95%). Σχ. 1/15-12-

17 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Παραδείγματα ανθρωπομετρίας Οι σχεδιαστές προσπαθούν να σχεδιάσουν προϊόντα που να απευθύνονται σε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους. Όμως κάποιοι που είναι κατανεμημένοι στις δύο άκρες της κλίμακας μένουν εκτός του στόχου των σχεδιαστών. Η προσπάθεια των σχεδιαστών είναι να καλύψουν το 90% της κατανομής των ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι ένα ποσοστό 10% (5% σε κάθε άκρη) δεν λαμβάνεται υπόψη στη σχεδίαση. Το ράφι του τοίχου στο διπλανό σχήμα είναι σχεδιασμένο για να το φτάνουν το 95% των ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι το 5% των ανθρώπων (οι πιο κοντοί) δεν μπορούν να το φτάσουν. Στη σχεδίαση ενός καθίσματος δύο θέσεων, λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος των ανθρώπων που ανήκουν στο 95%. Αυτό σημαίνει ότι το 95% των ανθρώπων μπορεί να καθίσει άνετα δίπλα από άλλον στο κάθισμα. Αποκλείεται μόνο το 5% των ανθρώπων (οι πιο εύσωμοι) Στατική ανθρωπομετρία Οι μετρήσεις της στατικής ανθρωπομετρίας αναφέρονται στις πραγματικές ανθρώπινες διαστάσεις και λαμβάνονται με το σώμα ακίνητο σε καθορισμένες στάσεις. Παραδείγματα στατικών μετρήσεων είναι το ανάστημα, το ύψος των οφθαλμών ή του αγκώνα από το έδαφος με τον άνθρωπο όρθιο ή καθήμενο, το μήκος των ποδιών, το πλάτος του σώματος στο ύψος των ώμων κ.ά. Για τη μέτρησή τους χρησιμοποιούνται τυποποιημένες στάσεις: -13-

18 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία α) Το άτομο στέκεται με την πλάτη του όρθια να εφάπτεται σε κατακόρυφη επίπεδη επιφάνεια, το βάρος του να είναι ίσα κατανεμημένο, με χέρια, δάκτυλα και πόδια σε ευθεία γραμμή. Το σώμα είναι ευθυτενές αλλά όχι σφικτό. β) Το άτομο κάθεται σε οριζόντια επιφάνεια ρυθμιζόμενη καθ ύψος, με τον κορμό ευθυτενή σε επαφή με κατακόρυφη επίπεδη επιφάνεια, τους μηρούς σε οριζόντια θέση, τις κνήμες κατακόρυφες και το πέλμα σε επαφή με το έδαφος. Οι μετρήσεις λαμβάνονται μεταξύ των οστικών απολήξεων και των ακραίων σημείων των μελών του σώματος (αγκώνας έως παράμεσο δάκτυλο), έτσι ώστε να αποφεύγονται μετρήσεις σε μαλακά και ασταθή μέρη του σώματος. Το κεφάλι: Στο σχήμα 1/16 φαίνονται οι βασικές στατικές ανθρωπομετρικές διαστάσεις του μέσου ανθρώπινου κεφαλιού. 1. Το μήκος. 2. Η περιφέρεια. 3. Η απόσταση μεταξύ των κόρων των ματιών. 4. Η απόσταση πηγουνιού ματιού. 5. Η απόσταση μεταξύ ματιού και άνω μέρους κεφαλιού. Σχ.1/ 16 Το πόδι: Στο σχήμα 1/17 φαίνονται οι βασικές στατικές ανθρωπομετρικές διαστάσεις που αφορούν το μέσο ανθρώπινο πόδι. 1. Το μήκος της πατούσας από τη φτέρνα μέχρι το δάκτυλο. 2. Το πλάτος της πατούσας. 3. Το μήκος από τη φτέρνα μέχρι τη βάση του δακτύλου. 4. Το ύψος από τη βάση του ποδιού μέχρι τον ταρσό. Σχ.1/17 Το χέρι: Στο σχήμα 1/18 φαίνονται οι βασικές στατικές ανθρωπομετρικές διαστάσεις του μέσου ανθρώπινου χεριού που λαμβάνονται υπόψη σε σχεδιασμούς που αφορούν στο χέρι. Βασικές διαστάσεις ανθρώπινου χεριού: 1. Ολικό μήκος 2. Μήκος δακτύλων 3. Πλάτος παλάμης 4. Μήκος αντίχειρα Σχ. 1/18-14-

19 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Το ανθρώπινο χέρι μπορεί να εκτελέσει πολλές και διάφορες κινήσεις και λειτουργίες, λόγω του μεγάλου εύρους κινήσεων του καρπού, των δακτύλων και του αντίχειρα. Σχ.1/19 Για τα αντικείμενα και τα εργαλεία που σχεδιάζονται για το ανθρώπινο χέρι λαμβάνονται υπόψη οι διαστάσεις του μέσου χεριού, οι διαφορετικές κινήσεις που εκτελεί και η δύναμη που το χέρι μπορεί να δεχτεί ή να εφαρμόσει. Σχ. 1/20 Σχ. 1/21 Σχ. 1/22-15-

20 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Δυναμική Ανθρωπομετρία Η ανθρωπομετρία εκτός από τις διαστάσεις του ανθρώπινου σώματος, μελετά και το εύρος των κινήσεων που μπορεί να εκτελέσει το ανθρώπινο σώμα. Ο τομέας αυτός ονομάζεται δυναμική ανθρωπομετρία. Το εύρος των κινήσεων που μπορεί να εκτελέσει το ανθρώπινο σώμα επιτρέπει τη λήψη πολλών διαφορετικών θέσεων και στάσεων. Σχ.1/23 Οι δυναμικές ή οι λειτουργικές μετρήσεις καθορίζουν τις αποστάσεις πρόσβασης ή τις απαραίτητες διαστάσεις χώρου, όταν το ανθρώπινο σώμα εκτελεί ορισμένες εργασίες σε συγκεκριμένες αποστάσεις, περιοχές ή περιορισμένους χώρους. Οι δυναμικές διαστάσεις εξαρτώνται από την εργασία η οποία εκτελείται. Για παράδειγμα, το μήκος του βραχίονα ενός ατόμου καθορίζει την απόσταση που μπορεί να φτάσει αυτό. 'Όμως, αυτή η απόσταση μπορεί να επεκταθεί, όταν συμπεριληφθεί και η κίνηση των ώμων και του κορμού. Από την άλλη πλευρά, η απόσταση η οποία πρέπει να καλυφθεί για τη λειτουργία ενός οργάνου χειρισμού που πιάνει κανείς με ολόκληρο το χέρι, θα είναι μικρότερη από την απόσταση η οποία πρέπει να καλυφθεί, όταν για τη λειτουργία του απαιτείται η χρήση των δακτύλων. Σχ.1/

21 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Υποβοήθηση σχεδιασμού με υπολογιστή Χρησιμοποιώντας τα μεγέθη της ανθρώπινης φιγούρας, μπορούν να δημιουργηθούν μοντέλα δύο και τριών διαστάσεων στον Η.Υ. Με βάση αυτά τα μοντέλα μπορούν να σχεδιαστούν τα διάφορα αντικείμενα που αφορούν στο ανθρώπινο σώμα. Οι υπολογιστές χρησιμοποιούνται ευρέως για την εύκολη και γρήγορη εξέταση των διαφόρων σχεδιαστικών λύσεων που αφορούν στον χώρο εργασίας. Με κατάλληλο λογισμικό ο σχεδιαστής μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο και προσπάθεια κατά τον σχεδιασμό δισδιάστατων και τρισδιάστατων Σχ. 1/25 μοντέλων, λαμβάνοντας υπόψη τις κρίσιμες διαστάσεις και απαιτήσεις, αναπτύσσοντας διάφορες λύσεις στην οθόνη του υπολογιστή και απορρίπτοντας εκείνες τις λύσεις, οι οποίες δεν πληρούν βασικές απαιτήσεις. Τα μοντέλα που δημιουργούνται με τον υπολογιστή μπορεί να παρουσιαστούν σε δύο ή τρεις διαστάσεις και αφού δημιουργηθούν, είναι δυνατόν να μεγεθυνθούν, να σμικρυνθούν, να περιστραφούν και να παρουσιαστούν από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Αυτό επιτρέπει την αξιολόγηση των απαιτήσεων, τόσο από πλευράς όρασης όσο και από πλευράς σωματικών διαστάσεων. Τυπικό παράδειγμα υποβοήθησης εργονομικού σχεδιασμού χώρων μέσω υπολογιστή αποτελεί το ανθρωπομετρικό μοντέλο Mannequin. Στο λογισμικό έχουν ενσωματωθεί ανθρωπομετρικά στοιχεία από αρκετές χώρες. Υπάρχει η δυνατότητα εμφάνισης ανθρωπομετρικών μοντέλων ανδρών, γυναικών και παιδιών διαφόρων μεγεθών (όπως ποσοστώσεις του 2,5%, 5%, 50%, 95% και 97,5%). Υπάρχει δυνατότητα να εισαχθούν νέα στοιχεία και έτσι να παραχθούν ανθρωπομετρικά μοντέλα "κατά παραγγελία". Τα ανθρωπομετρικά μοντέλα διαθέτουν κινούμενα μέλη, κορμό και κεφαλές με μηχανικά χαρακτηριστικά και γωνίες κίνησης ανάλογες με αυτές του ανθρώπου. -17-

22 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία 1.5 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η ανθρώπινη φιγούρα όρθια. Σχεδιάζοντας τον περιβάλλοντα χώρο μιας όρθιας ανθρώπινης φιγούρας θα πρέπει να ληφθούν πολλά δεδομένα υπόψη: το ύψος και οι κινήσεις του ανθρώπινου σώματος, ο χώρος που καταλαμβάνει το ανθρώπινο σώμα, ο χώρος που βρίσκεται άμεσα γύρω του και το πώς τοποθετούνται τα διάφορα αντικείμενα γύρω από το ανθρώπινο σώμα. Άσκηση 1 Να μελετήσετε τις τρεις περιπτώσεις στο πιο κάτω σχήμα και να απαντήσετε πώς επηρέασε η ανθρωπομετρία στον σχεδιασμό αυτών των χώρων; α) Όταν ένας άνθρωπος διέρχεται διαμέσου μιας πόρτας. β) Όταν δύο άνθρωποι περπατούν σε έναν διάδρομο. γ) Όταν δύο άνθρωποι χρησιμοποιούν μια σκάλα. Άσκηση 2 Ποια ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά πιστεύετε ότι λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό μιας ντουζιέρας; Άσκηση 3 Ποια ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό ενός τηλεφωνικού θαλάμου; Να σκεφτείτε ακόμη τι γίνεται, όταν βρέχει και δύο άνθρωποι χρησιμοποιούν τον θάλαμο ως κατάλυμα. -18-

23 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Όταν το ανθρώπινο σώμα βρίσκεται σε όρθια θέση ή σε κίνηση, μπορεί να εκτελεί διάφορες δραστηριότητες, που περιλαμβάνουν κίνηση χεριών αλλά και μεταβολή του οπτικού πεδίου. Η διπλανή εικόνα δείχνει θέσεις και δραστηριότητες του ανθρώπου που περιλαμβάνουν μεταβολή του οπτικού πεδίου και διάφορες μορφές κινήσεων. Σχ. 1/ Η ανθρώπινη φιγούρα στη θέση καθίσματος εργασίας Σχ. 1/27 Πολλές φορές έχουμε ακούσει τη φράση «κάθισε καλά» ή «κάθισε ίσια». Παρατηρώντας το διπλανό σχήμα βλέπουμε τη σημασία αυτής της φράσης, αφού φαίνεται το πόσο άσχημα καταπονείται ο ανθρώπινος σκελετός, όταν ο άνθρωπος κάθεται λανθασμένα. Στα διπλανά σχήματα φαίνονται τα προβλήματα που προκαλούνται μετά από λάθος σχεδιασμό του καθίσματος. Πώς μπορούν να διορθωθούν αυτά; -19-

24 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Η ανθρώπινη φιγούρα σε θέση ξεκούρασης Τα δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό και στην κατασκευή καθισμάτων για ηρεμία και ξεκούραση είναι διαφορετικά από εκείνα για καθίσματα εργασίας. Είναι διαφορετική η θέση του ανθρώπινου σώματος, όταν κάθεται για ξεκούραση, από αυτή όταν κάθεται για δουλειά. Οι δραστηριότητες και οι κινήσεις του σώματος διαφέρουν στις δύο θέσεις. Ακόμη και τα υλικά από τα οποία κατασκευάζονται τα δύο καθίσματα διαφέρουν. Οι διαστάσεις ενός καθίσματος ξεκούρασης διαφέρουν από ένα κάθισμα δουλειάς. Σχ. 1/28 Ανακλινώμενα καθίσματα δεν σχεδιάζονται μόνο για σαλόνια. Τέτοια υπάρχουν στα αεροπλάνα, στα τρένα και στα λεωφορεία, όπου ο άνθρωπος θα πρέπει να κάθεται για πολλές ώρες. Σχ. 1/29 Τα δεδομένα που λαμβάνουμε υπόψη μας για τον σχεδιασμό επίπλων ξεκούρασης δεν έχουν να κάνουν μόνο απλά με τα έπιπλα (π.χ. την πολυθρόνα), αλλά και με όλο τον περιβάλλοντα χώρο (όπως, για παράδειγμα, το ύψος που πρέπει να έχει το τραπεζάκι της τηλεόρασης για να ταιριάζει με το οπτικό πεδίο του ανθρώπου). Σχ. 1/30-20-

25 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία Δραστηριότητες 1. Να κατασκευάσετε με υλικά που υπάρχουν στο εργαστήριο (όπως διογκωμένη πολυστερίνη ή/και πλαστισίνη) μοντέλο κινητού τηλεφώνου ή τηλεχειριστηρίου τηλεόρασης σε κλίμακα 1:1, λαμβάνοντας υπόψη τα ανθρωπομετρικά στοιχεία. 2. Να κατασκευάσετε χρησιμοποιώντας ξύλο, αφροπινακίδα (φόουμπορντ), πλαστικό (ακρυλικό ή φύλλο πολυστερίνης ή κυψελωτή πολυπροπυλίνη), μοντέλα επίπλων σε κλίμακα 1:10, αφού πρώτα κατασκευάσετε την ανθρωπομετρική φιγούρα σε κλίμακα 1:

26 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 1. α. Να εξηγήσετε τον ρόλο του στοιχείου της προσαρμοστικότητας σε θέματα εργονομίας προϊόντων. Να αναφέρετε ένα παράδειγμα. β. Να αναφέρετε επιπτώσεις εργονομικών προβλημάτων στον άνθρωπο τα οποία αφορούν την «προσαρμοστικότητά» του σε βιομηχανικά προϊόντα και σε χώρους εργασίας. 2. Να αναφέρετε τους περιορισμούς που λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό των χώρων εργασίας. 3. α. Να κατονομάσετε τις τέσσερις κατηγορίες παραμέτρων χρήστη περιβάλλοντος που εμπλέκονται κατά τη χρήση ενός χειριστηρίου παιγνιδιών (joy stick). β. Να αναφέρετε μια παράμετρο από κάθε κατηγορία που εμπλέκεται κατά τη χρήση ενός χειριστηρίου παιγνιδιών. Σε ποια κατηγορία ανήκει η κάθε παράμετρος; 4. α. Να αναφέρετε δυο παραμέτρους αλληλεπίδρασης χρήστη περιβάλλοντος που εμπλέκονται με τη χρήση του φούρνου μικροκυμάτων της διπλανής φωτογραφίας και σχετίζονται με τα φυσικά χαρακτηριστικά του προϊόντος (κατηγορία). β. Να αναφέρετε επίσης μια παράμετρο που σχετίζεται με τον σχεδιασμό και τη διάταξη χώρου. -22-

27 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία 5. Στη διπλανή φωτογραφία φαίνεται ένα παιδικό καροτσάκι. Να αναφέρετε τρεις παραμέτρους αλληλεπίδρασης χρήστη περιβάλλοντος (διαφορετικής κατηγορίας), που εμπλέκονται κατά τη χρήση του. Σε ποια από τις τέσσερις κατηγορίες ανήκουν; 6. Να αναφέρετε τις τρεις κατηγορίες ανθρώπινων χαρακτηριστικών οι οποίες λαμβάνονται υπόψη κατά τον εργονομικό σχεδιασμό προϊόντων και συστημάτων. 7. Στην πιο κάτω εικόνα φαίνεται μια ηλεκτρική κιθάρα. Σε μεγέθυνση φαίνονται οι 4 ρυθμιστές έντασης του ήχου της κιθάρας. Να γράψετε τρία ανθρώπινα χαρακτηριστικά που λήφθηκαν υπόψη στον σχεδιασμό της πιο πάνω κιθάρας δικαιολογώντας την απάντησή σας. Να αναφέρετε την κατηγορία στην οποία ανήκει το καθένα; 8. Στη διπλανή εικόνα φαίνεται ένας ρευματολήπτης ηλεκτρικού ρεύματος (φίσια). Να γράψετε δυο ανθρώπινα χαρακτηριστικά που λήφθηκαν υπόψη στον σχεδιασμό του ρευματολήπτη. Το ένα χαρακτηριστικό να ανήκει στη κατηγορία των ψυχολογικών χαρακτηριστικών και το άλλο στα βιολογικά - λειτουργικά. -23-

28 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία 9. Στη διπλανή εικόνα φαίνεται μια φορητή συσκευή αναπαραγωγής ψηφιακών δίσκων (cd player). Να γράψετε τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά (δικαιολογώντας την απάντησή σας) που λήφθηκαν υπόψη στον σχεδιασμό της συσκευής αναφορικά με τα πιο κάτω: i. Tο μέγεθος των κουμπιών της. ii. Το βάρος της. iii. Το μέγεθος των χαρακτήρων (ενδείξεων) στην οθόνη. iv. Η ένταση του ήχου των ακουστικών. 10. α. Να αναφέρετε δυο φυσικά ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά και ένα βιολογικό λειτουργικό, που λήφθηκαν υπόψη στον σχεδιασμό του ποδηλάτου που φαίνεται στη διπλανή εικόνα. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. β. Να γράψετε δυο παραδείγματα παραμέτρων αλληλεπίδρασης χρήστη περιβάλλοντος τα οποία σχετίζονται με: i. τα φυσικά χαρακτηριστικά του ποδηλάτου ii. τις νοητικές παραμέτρους χρήσης του. 11. Αφού μελετήσετε τα σχέδια του σχήματος 1/15 της σελίδας 12 να υπολογίσετε τα πιο κάτω μεγέθη που αφορούν την εργονομία κατασκευών. α. Το ελάχιστο ύψος μιας πόρτας για να διέρχεται ένας άνθρωπος αφού προσθέσετε 200 mm σε αυτό. β. Το ύψος του πάγκου εργασίας (καπάκι), για να εργάζεται άνετα ένας μέσος άνθρωπος. -24-

29 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία γ. Τη διάμετρο μιας κυκλικής καταπακτής για να διέρχεται ένας άνθρωπος σε έναν χώρο- κρύπτη, αφού προσθέσετε επιπλέον 100 mm σε αυτή. 12. Ένας σχεδιαστής θέλει να σχεδιάσει τον πάγκο που φαίνεται δίπλα, ώστε να μπορούν να κάθονται σε αυτόν άνετα μέχρι και τρεις γυναίκες που αναμένουν τον γιατρό στον προθάλαμο μιας κλινικής. Αφού μελετήσετε τα σχέδια που δείχνουν τις ανθρωπομετρικές διαστάσεις του σώματος σε διάφορες στάσεις, του σχήματος 1/15 της σελίδας 12, να υπολογίσετε τις πιο κάτω διαστάσεις του πάγκου: B α. Τη διάσταση «Α» έτσι ώστε το πίσω μέρος του πάγκου να καλύπτει πλήρως την πλάτη της καθήμενης γυναίκας. β. Το βάθος «Β». γ. To ύψος «Γ». δ. Το μήκος του πάγκου «Δ» λαμβάνοντας υπόψη ότι μεταξύ των καθήμενων γυναικών θα πρέπει να υπάρχει απόσταση 100 mm και κενός χώρος 100 mm στα δυο άκρα του πάγκου. 13. Στην πιο κάτω εικόνα φαίνεται ο χρηματοδέκτης, η οθόνη προβολής πληροφοριών για την ποσότητα παρεχόμενων καυσίμων και οι κάνουλες παροχής καυσίμων, ενός πρατηρίου βενζίνης εικοσιτετράωρης εξυπηρέτησης πελατών. Η α. Να αναφέρετε τρεις παραμέτρους αλληλεπίδρασης χρήστη περιβάλλοντος οι οποίοι λήφθηκαν υπόψη για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του πιο πάνω συστήματος, εξηγώντας σε συντομία το λόγο για τον οποίο λήφθηκαν υπόψη. -25-

30 Ο Άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Εργονομία β. Στην εικόνα της σελίδας 25 φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο ο χρήστης κρατάει την κάνουλα και στον πιο κάτω πίνακα φαίνονται οι ανθρωπομετρικές διαστάσεις του πλάτους της παλάμης ενός ενήλικα άντρα. Ι. Τι εννοούμε με τον όρο μέσος άνθρωπος; ΙΙ. Να ορίσετε το μήκος της χειρολαβής H ώστε να χρησιμοποιείται άνετα από τον μέσο άνθρωπο (άντρας). ΙΙΙ. Ποιοι άντρες αποκλείονται από τον σχεδιασμό της κάνουλας; -26-

31 Ο άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Σχεδίαση 1. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΩΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ Β. ΣΧΕΔΙΑΣΗ 1.6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα διάφορα προϊόντα και αντικείμενα πρέπει να σχεδιάζονται με τον σωστό τρόπο, ώστε να μεταφέρουν με τη βοήθεια των σχεδίων που εκπονούνται, όλες τις λεπτομέρειες και την πληροφόρηση, σε άλλους ανθρώπους, είτε αυτοί είναι καταναλωτές είτε είναι κατασκευαστές προϊόντων. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου σχεδίασης θα επιτρέψει στον καταναλωτή να συλλάβει μια πλήρη και λεπτομερή απεικόνιση του πραγματικού προϊόντος και στον κατασκευαστή να το κατασκευάσει χωρίς λάθη και παραλείψεις. Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με τη μετατροπή σχεδίων ορθογραφικής προβολής σε τρισδιάστατα σχέδια, είτε πλάγιας προβολής είτε ισομετρικής προβολής και αντίστροφα. 1.7 ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ Γενικά Η ορθογραφική προβολή είναι το σύστημα σχεδίασης με το οποίο απεικονίζουμε τη μορφή ενός αντικειμένου σε σχέδιο όψεων. Δηλαδή με αυτή τη μέθοδο παρουσιάζουμε χωριστά τις τρεις βασικές όψεις του: την πρόσοψη, την πλάγια όψη και την κάτοψη. Η σχεδίαση σε ορθογραφική προβολή μας επιτρέπει να παρουσιάζουμε: Τις όψεις του αντικειμένου στο πραγματικό τους σχήμα και μέγεθος. Περισσότερες κατασκευαστικές λεπτομέρειες. Όταν σχεδιάζουμε στην ορθογραφική προβολή μια από τις τρεις όψεις του αντικειμένου, την προβάλλουμε ορθά, δηλαδή κάθετα πάνω σε ένα επίπεδο παράλληλο ως προς την όψη. Φανταστείτε το αντικείμενο που θέλετε να σχεδιάσετε μέσα σε ένα γυάλινο κουτί. Κάθε όψη του αντικειμένου θα εμφανίζεται σε μια από τις πλευρές του κουτιού. Αν τώρα ανοίξουμε το κουτί, οι όψεις του αντικειμένου θα προβληθούν ανάλογα πάνω σε καθεμιά από τις πλευρές του κουτιού. Όπως βλέπετε και στο παράδειγμα της Σχ. 1/31 φωτογραφικής στο σχήμα1/31, παρουσιάζονται συνολικά έξι όψεις, αλλά συνήθως χρησιμοποιούνται οι τρεις από αυτές, δηλαδή η πρόσοψη, η πλάγια όψη και η κάτοψη. -27-

32 Ο άνθρωπος ως Σχεδιαστής και Καταναλωτής: Σχεδίαση Κλίμακες Πολλές φορές θέλουμε να σχεδιάσουμε στο χαρτί αντικείμενα των οποίων το φυσικό μέγεθος είτε είναι πολύ μεγάλο για να χωρέσει στο χαρτί (π.χ. μια κατοικία ή ένα αυτοκίνητο σχήμα 1/32) είτε είναι πολύ μικρό για να φανεί (π.χ. ένα κόσμημα). Σ αυτές τις περιπτώσεις τα αντικείμενα σχεδιάζονται υπό κλίμακα, δηλαδή μειώνουμε ή αυξάνουμε αντίστοιχα τις πραγματικές τους διαστάσεις. Η κλίμακα περιγράφει τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις πραγματικές και τις γραφικές διαστάσεις ενός αντικειμένου. Σχ. 1/32 Κατασκευαστικό σχέδιο αυτοκινήτου με κλίμακα Γραφικό μήκος Κλίμακα = Πραγματικό μήκος Για παράδειγμα όταν ένα αντικείμενο είναι σχεδιασμένο με κλίμακα 1:10, (σχήμα 1/33) η κάθε μονάδα μήκους στο σχέδιο αντιστοιχεί σε δεκαπλάσια μονάδα μήκους στο πραγματικό αντικείμενο. 700 ΚΛΙΜΑΚΑ 1: Σχ. 1/33 Παράθυρο σχεδιασμένο με κλίμακα 1: Τοποθέτηση διαστάσεων Ένα κατασκευαστικό σχέδιο για να θεωρηθεί πλήρες, θα πρέπει να συνοδεύεται με τις απαραίτητες διαστάσεις (σχήμα 1/34). Όταν τοποθετούμε διαστάσεις σε σχέδια, πρέπει να έχουμε υπόψη μας τα πιο κάτω: Οι διαστάσεις πρέπει να τοποθετούνται με γραμμές πιο λεπτές από το περίγραμμα του σχεδίου και σε κάποια απόσταση από το σχέδιο. Δεν πρέπει να μπερδεύονται με τις γραμμές του σχεδίου. Οι κατακόρυφες διαστάσεις πρέπει να Σχ. 1/34 Διαστάσεις σε σχήμα διαβάζονται από κάτω προς τα πάνω, και να σχεδιάζονται αριστερά της κύριας γραμμής διαστάσεων. Κάθε διάσταση πρέπει να παρουσιάζεται μόνο μια φορά. Δεν χρειάζεται να τοποθετούνται οι διαστάσεις που μπορούν να υπολογιστούν από άλλες. Τα βέλη των διαστάσεων θα πρέπει να είναι μικρά, μυτερά, γεμάτα και συγυρισμένα. Όλες οι διαστάσεις πρέπει να είναι σε χιλιοστά. -28-

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώσεις ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή

Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή Η μηχανοργάνωση ενός διατροφικού γραφείου αποτελεί βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων του διότι παρέχει την δυνατότητα άμεσης πληροφόρησης, διευκολύνει την διεκπεραίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΣΧΕΔΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (355) Μάθημα: ΣXEΔΙΟ ΕΠΙΠΛOY ΚΑΙ ΞΥΛΟΥΡΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Σύστημα εργαζόμενου-θέσης εργασίας στάση - θέση σώματος κίνηση εντατική εργασία επαναλαμβανόμενες διαδικασίες φωτισμός, χρώματα, ορατότητα Περιβάλλον εργασίας ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.9 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ. Σύγχρονη Εργονοµία

ΚΕΦ.9 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ. Σύγχρονη Εργονοµία ΚΕΦ.9.9- ΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ 9.ΙΙ.- ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΡΣΗΣ ΦΟΡΤΙΩΝ Σύγχρονη Εργονοµία 1 Αυτόµατος Προσδιορισµός Ορίων Ανύψωσης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΓΙΣΤΗ ΑΠΟ ΕΚΤΗ ΑΝΥΨΩΣΗ ΦΟΡΤΙΟΥ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Εισαγωγή

ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ. Εισαγωγή ΑΞΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Εισαγωγή Η προβολή τρισδιάστατου αντικειμένου πάνω σε δισδιάστατη επιφάνεια αποτέλεσε μια από τις βασικές αναζητήσεις μεθόδων απεικόνισης και απασχόλησε από πολύ παλιά τους ανθρώπους. Με την

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑΣ Επιλογή κατάλληλης αίθουσας στο σχολείο Η αίθουσα που θα επιλεγεί πρέπει να καταλαμβάνει 40-70 τ.μ. Να είναι εύκολα προσπελάσιμη και κοντά στις υπόλοιπες αίθουσες διδασκαλίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΠΥΡΙΔΩΝΑ ΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕ ΕΞΕΤΑΕΙ ΦΥΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31-05-2012 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 07.45 10.15 Οδηγίες 1. Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από 9 σελίδες.

Διαβάστε περισσότερα

9. Τοπογραφική σχεδίαση

9. Τοπογραφική σχεδίαση 9. Τοπογραφική σχεδίαση 9.1 Εισαγωγή Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις παραμέτρους, μεθόδους και τεχνικές της τοπογραφικής σχεδίασης. Η προσέγγιση του κεφαλαίου γίνεται τόσο για την περίπτωση της συμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 11 Υπολογισμός συντελεστών κινητικής και στατικής τριβής

Άσκηση 11 Υπολογισμός συντελεστών κινητικής και στατικής τριβής Άσκηση 11 Υπολογισμός συντελεστών κινητικής και στατικής τριβής Σύνοψη Σκοπός της συγκεκριμένης άσκησης είναι: Να υπολογιστεί ο συντελεστής κινητικής τριβής μ κ. Να υπολογιστεί ο συντελεστής στατικής τριβής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας Κέντρο εκπαίδευσης ISC July 2009 > Ανίχνευση κίνησης και παρουσίας Περιεχόμενα Τι είναι ο ανιχνευτής κίνησης? Ανιχνευτές κίνησης & οφέλη για τον πελάτη Ανιχνευτές κίνησης στην

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός σωστής χρήσης Η/Υ.

Οδηγός σωστής χρήσης Η/Υ. Από: http://www.ikaria.gr/odigos-sostis-xrisis-ypologisti.html Οδηγός σωστής χρήσης Η/Υ. A. ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ Η/Υ. Η χρήση ενός πληκτρολογίου ή ποντικιού μπορεί να συνδεθεί με

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση μηκών και ακτίνων καμπυλότητας σφαιρικών επιφανειών

Μέτρηση μηκών και ακτίνων καμπυλότητας σφαιρικών επιφανειών Μ7 Μέτρηση μηκών και ακτίνων καμπυλότητας σφαιρικών επιφανειών 1. Σκοπός Τα διαστημόμετρα, τα μικρόμετρα και τα σφαιρόμετρα είναι όργανα που χρησιμοποιούνται για την μέτρηση της διάστασης του μήκους, του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους. 28/9/2008 12:48 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ.

ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους. 28/9/2008 12:48 Όνομα: Λεκάκης Κωνσταντίνος καθ. ΘΕΜΑ : ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕ 2 Σ.Φ ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 28/9/2008 12:48 καθ. Τεχνολογίας 28/9/2008 12:57 Προοπτικό σχέδιο με 2 Σημεία Φυγής Σημείο φυγής 1 Σημείο φυγής 2 Γωνία κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα

ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα ΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΕΝΙΣΧΥΤΗΣ - Λύσεις ασκήσεων στην ενότητα 1. Να αναφέρετε τρεις τεχνολογικούς τομείς στους οποίους χρησιμοποιούνται οι τελεστικοί ενισχυτές. Τρεις τεχνολογικοί τομείς που οι τελεστικοί ενισχυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Εκστρατείες Επιθεώρησης Εργοταξίων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Εκστρατείες Επιθεώρησης Εργοταξίων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Εκστρατείες Επιθεώρησης Εργοταξίων Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2012: «Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας και Συντονιστής για τα θέματα Ασφάλειας και Υγείας κατά την εκπόνηση της μελέτης και την εκτέλεση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ Η ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ Η ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ Η ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ "Η στάση του σώματός μας όταν εργαζόμαστε στον υπολογιστή, είναι πολύ σημαντική. Μια κακή στάση μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα, για παράδειγμα, στη μέση, στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Αποτελείται από 6 ερωτήσεις. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Να απαντήσετε όλες τις ερωτήσεις.

ΜΕΡΟΣ Α Αποτελείται από 6 ερωτήσεις. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Να απαντήσετε όλες τις ερωτήσεις. ΛΥΚΕΙΟ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΗΜΕΡ.: 02/06/2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΟΙΝΟΥ ΚΟΡΜΟΥ Ονοματεπώνυμο: ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες Τάξη: ΟΔΗΓΙΕΣ : α) Το εξεταστικό

Διαβάστε περισσότερα

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι

2. τα ρωμαϊκά, που το λούκι έχει μετασχηματιστεί σε επίπεδο και έχει ενσωματωθεί στο καπάκι Οι αριθμοί αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι σημαντικό να μελετήσουμε τον τρόπο που σημειώνονται οι αριθμοί που αποδίδουν στα σχέδια τις διαστάσεις του αντικειμένου. Οι γραμμές διαστάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις εμπιστοσύνης, ισορροπίας και ενδυνάμωσης

Ασκήσεις εμπιστοσύνης, ισορροπίας και ενδυνάμωσης Ασκήσεις εμπιστοσύνης, ισορροπίας και ενδυνάμωσης.. τα δύο σώματα γίνονται ένα σύστημα σωμάτων κι αποκτούν κοινό κέντρο βάρους, με ισοκατανομή δυνάμεων το κεφάλι, η πλάτη, η κοιλιά και οι γλουτοί βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 6 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 6 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Ποια καρέκλα είναι κατάλληλη όταν χειριζόμαστε ηλεκτρονικό υπολογιστή; a) Το ύψος να είναι σταθερό με μεγάλη πλάτη b) Να διαθέτει υποστήριξη χαμηλά για τη μέση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΒΑΡΕΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στη κολλά σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Α2. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα

Μονάδες 5. Α2. Τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΜΑÏΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 9 Ιουνίου 2009

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Προτεινόμενα Θέματα Θέμα ο Ένα σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους Α. Η φάση της ταλάντωσης μεταβάλλεται με το χρόνο όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα : φ(rad) 2π π 6

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΠΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ Άσκηση 4. Διαφράγματα. Θεωρία Στο σχεδιασμό οπτικών οργάνων πρέπει να λάβει κανείς υπόψη και άλλες παραμέτρους πέρα από το πού και πώς σχηματίζεται το είδωλο ενός

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου

Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Οδηγός βαθμολόγησης Εξεταστικού Δοκιμίου Α Λυκείου 1) Να γράψετε 3 διανυσματικά μεγέθη και 2 μονόμετρα μεγέθη καθώς και τις μονάδες μέτρησής τους (στο

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: Σύνθεση με τρία αντικείμενα ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ: Το προς σχεδίαση θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Aν ο ρυθμός μεταβολής της ταχύτητας ενός σώματος είναι σταθερός, τότε το σώμα: (i) Ηρεμεί. (ii) Κινείται με σταθερή ταχύτητα. (iii) Κινείται με μεταβαλλόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

δ) Εσωτερικές πληροφοριακές πινακίδες, στις οποίες αναγράφονται τα εξής: -Προτροπές, οδηγίες και απαγορεύσεις για τους επιβάτες και το πλήρωμα

δ) Εσωτερικές πληροφοριακές πινακίδες, στις οποίες αναγράφονται τα εξής: -Προτροπές, οδηγίες και απαγορεύσεις για τους επιβάτες και το πλήρωμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ. Κάθε λεωφορείο φέρει τον προβλεπόμενο από τον Κ.Ο.Κ. και τις άλλες ισχύουσες διατάξεις υποχρεωτικό εξοπλισμό. Σε αυτόν περιλαμβάνονται οι πινακίδες και επιγραφές,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΘΕΣΕΩΝ: ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΣΤΗΣ ΟΔΗΓΟΣ/ ΟΔΗΓΟΣ ΦΟΡΤΗΓΟΥ/ ΟΔΗΓΟΣ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΘΕΣΕΩΝ: ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΣΤΗΣ ΟΔΗΓΟΣ/ ΟΔΗΓΟΣ ΦΟΡΤΗΓΟΥ/ ΟΔΗΓΟΣ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2007 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΚΩΝ ΘΕΣΕΩΝ: ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΣΤΗΣ ΟΔΗΓΟΣ/ ΟΔΗΓΟΣ ΦΟΡΤΗΓΟΥ/ ΟΔΗΓΟΣ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟΥ ΤΣΙΦΟΥΝΤΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Π/04151 ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:...

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2010-2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 010-011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 011 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... Ημερομηνία: 7/05/011 Διάρκεια: ώρες Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι

ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Θέμα 1 ο ιαγώνισμα στη Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Επαναληπτικό Ι Στα ερωτήματα 1 5 του πρώτου θέματος, να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα της απάντησης που θεωρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή δωματίου ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή δωματίου ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή δωματίου ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Το δωμάτιο (υπνοδωμάτιο/διαμέρισμα) που φιλοξενεί επισκέπτες ΑμεΑ που διακινούνται με αναπηρικό τροχοκάθισμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 4: Συναρτήσεις ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Β Γυμνασίου Ενότητα 4: Συναρτήσεις Συγγραφή: Ομάδα Υποστήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr

ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή. Νίκος Κ. Μπάρκας. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ. nbarkas@arch.duth.gr ΗΧΟΣ και ΘΟΡΥΒΟΣ μια εισαγωγή Νίκος Κ. Μπάρκας Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΔΠΘ nbarkas@arch.duth.gr Ήχος και Θόρυβος μια εισαγωγή στα ακουστικά χαρακτηριστικά του ήχου στις αιτίες και στις συνέπειες του

Διαβάστε περισσότερα

Ανασχεδιασμός της θέσης οδήγησης Τραμ

Ανασχεδιασμός της θέσης οδήγησης Τραμ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Εργαστήριο Οργάνωσης της Παραγωγής Μονάδα Εργονομίας Ανασχεδιασμός της θέσης οδήγησης Τραμ

Διαβάστε περισσότερα

Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων

Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων Ο κλάδος της διαμόρφωσης πλαστικών Σπύρος Δοντάς Δρ. Χημικός ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Στόχος: Μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος Στο μάθημα μας θα ασχοληθούμε, με τις πιο κάτω τεχνολογικές έρευνες. Έρευνες που διερευνούν: 1. Τις στάσεις των ανθρώπων έναντι τεχνολογικών έργων, συσκευών

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.3 β. Μονάδες 5 1.4 Μονάδες 5

Μονάδες 5 1.3 β. Μονάδες 5 1.4 Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 1 ο ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΠΤΑ (7) Για τις ημιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ε π α ν α λ η π τ ι κ ά θ έ µ α τ α 0 0 5 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΘΕΜΑ 1 o Για τις ερωτήσεις 1 4, να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. B κύματος. Γνωρίζουμε ότι το σημείο Α έχει μικρότερη φάση από το x x σημείο Β. Συνεπώς το σημείο Γ του ΑΡΧΗ ης ΣΕΛΙΔΑΣ Προτεινόμενο Τελικό Διαγώνισμα Στη Φυσική Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυσης Γ Λυκείου Διάρκεια: 3ώρες ΘΕΜΑ A Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Εργονομική αξιολόγηση για μυοσκελετικούς κινδύνους σε καπνοβιομηχανία. Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας, Σύμβουλος Εργονόμος ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Α.Ε.

Εργονομική αξιολόγηση για μυοσκελετικούς κινδύνους σε καπνοβιομηχανία. Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας, Σύμβουλος Εργονόμος ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Α.Ε. Εργονομική αξιολόγηση για μυοσκελετικούς κινδύνους σε καπνοβιομηχανία Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας, Σύμβουλος Εργονόμος ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Α.Ε. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μελετήθηκαν είκοσι τρεις (23) θέσεις εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ ΜΑΪΟΥ 03 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι (ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ )

5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι (ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ ) 5. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι (ΑΝΤΙΣΤΑΤΕΣ ) Μεταβλητοί αντιστάτες Η τιμή της αντίστασης των μεταβλητών αντιστατών σε αντίθεση με αυτή των σταθερών, δε διατηρείται σταθερή αλλά μεταβάλλεται, είτε μηχανικά

Διαβάστε περισσότερα

Β2.6 Άλλες Περιφερειακές Συσκευές και Κάρτες Επέκτασης

Β2.6 Άλλες Περιφερειακές Συσκευές και Κάρτες Επέκτασης Β2.6 Άλλες Περιφερειακές Συσκευές και Κάρτες Επέκτασης Τι θα μάθουμε σήμερα: Να αναγνωρίζουμε και να ονομάζουμε άλλες περιφερειακές συσκευές και κάρτες επέκτασης Να εντοπίζουμε τα κύρια χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 4. ΚΛΙΜΑΚΕΣ Ή ΣΚΑΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ή ΣΚΑΛΑ ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας.

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας. Παιδαγωγική προσέγγιση o προκαλεί και να διατηρεί το ενδιαφέρον του χρήστη εκπαιδευόμενου

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:...

ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014. Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... 1 ΛΥΚΕΙΟ ΠΟΛΕΜΙΔΙΩΝ Σχολική Χρονιά 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Τάξη: A Ενιαίου Λυκείου Βαθμός:... Ημερομηνία: 3/06/2014 Διάρκεια: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο:...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014. ÄÉÁÍüÇÓÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου

Το διαστημόπλοιο. Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Το διαστημόπλοιο Γνωστικό Αντικείμενο: Φυσική (Δυναμική σε μία διάσταση - Δυναμική στο επίπεδο) Τάξη: Α Λυκείου Χρονική Διάρκεια Προτεινόμενη χρονική διάρκεια σχεδίου εργασίας: 5 διδακτικές ώρες Διδακτικοί

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά;

1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΚΙΝΗΣΗ 2.1 Περιγραφή της Κίνησης 1. Ποια μεγέθη ονομάζονται μονόμετρα και ποια διανυσματικά; Μονόμετρα ονομάζονται τα μεγέθη τα οποία, για να τα προσδιορίσουμε πλήρως, αρκεί να γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η συνειδητή χρήση των κανόνων ασφαλείας στο εργαστήριο. Η εξοικείωση στη χρήση του υποδεκάμετρου και του διαστημόμετρου

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2)

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ: 1. Απεικόνιση του θέματος στον καθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ III ΤΥΠΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ III ΤΥΠΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ III ΤΥΠΟΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι. Γιαννατσής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Φύση Προϊόντος/Υπηρεσίας και Αγορά Απαιτούμενος βαθμός διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β ΜΑΪΟΥ 03 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας- Άλγεβρα Β ΓΕ.Λ.-Σχολικό έτος 2014-2015 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ. Σχολικό έτος: 2014-2015

Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας- Άλγεβρα Β ΓΕ.Λ.-Σχολικό έτος 2014-2015 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ. Σχολικό έτος: 2014-2015 ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΗΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ Α Λ Γ Ε Β Ρ Α Β Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Σχολικό έτος: 014-015 Τα θέματα εμπλουτίζονται με την δημοσιοποίηση και των νέων θεμάτων από το Ι.Ε.Π. Γ ε ν ι κ ή Ε π ι μ έ λ ε ι

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια

Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια Εργαστήριο Μηχανικής και Υλικών Σχολή Μηχανικής και Εφαρμοσμένων Επιστημών Πανεπιστήμιο Frederick Τμήμα: Έχω διαβάσει και αντιλαμβάνομαι τους κανόνες ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΔΟΝΗΣΗΣ EXECUTING STANDARD GB4706.1-2005/GB4706.10-2003

ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΔΟΝΗΣΗΣ EXECUTING STANDARD GB4706.1-2005/GB4706.10-2003 ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΕΩΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΔΟΝΗΣΗΣ EXECUTING STANDARD GB4706.1-2005/GB4706.10-2003 Σας ευχαριστούμε για την αγορά του VEKTOR FINLO. Διαβάστε προσεκτικά αυτές τις οδηγίες προτού να χρησιμοποιήσετε το μηχάνημα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Γενικά Μια καλή μελέτη ηλεκτρικής εγκατάστασης φωτισμού, πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες φωτισμού του χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: ΠΡΑΚΤΙΚΗ Κλάδος: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τάξη: A Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΘΑΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΥΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ

ΠΙΘΑΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΥΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α (μονάδες 30) Το μέρος Α αποτελείται από έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε και στα έξι (6). Κάθε θέμα βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α (μονάδες 30) Το μέρος Α αποτελείται από έξι (6) θέματα. Να απαντήσετε και στα έξι (6). Κάθε θέμα βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΠ. ΛΟΥΚΑ ΚΟΛΟΣΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 211-212 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 212 Μάθημα: ΦΥΣΙΚΗ Ημερομηνία: 3/5/212 Τάξη: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Διάρκεια εξέτασης: 2 ώρες Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Α! Τάξης. Καθηγητής : ΗΡΑΚΛΗΣ ΝΤΟΥΣΗΣ

Τεχνολογία Α! Τάξης. Καθηγητής : ΗΡΑΚΛΗΣ ΝΤΟΥΣΗΣ Τεχνολογία Α! Τάξης Καθηγητής : ΗΡΑΚΛΗΣ ΝΤΟΥΣΗΣ Μελέτη Πριν από κάθε κατασκευή προηγούνται : 1. Μελέτη 2. Σχεδίαση *Τι σχήμα να τις δώσω; *Τι μέγεθος θα έχει (διαστάσεις); Σχεδίαση * Ποιοι είναι οι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 1.1 Ευθύγραμμη κίνηση 1. Να αναφέρετε ποια από τα σώματα που φαίνονται στην εικόνα κινούνται. Α. Ως προς τη Γη B. Ως προς το αυτοκίνητο. Α. Ως προς τη Γη κινούνται το αυτοκίνητο, το αεροπλάνο και ο γλάρος.

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΣΑΒΒΑΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΛΥΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Μάθημα: ΣΧΕΔΙΟ ΜΟΔΑΣ (358) Ημερομηνία: Τρίτη, 01 Ιουνίου 2010 Ώρα εξέτασης: 11.00

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή

Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή Μάθημα 4.1 Βασικές μονάδες προσωπικού υπολογιστή - Εισαγωγή - Αρχιτεκτονική προσωπικού υπολογιστή - Βασικά τμήματα ενός προσωπικού υπολογιστή - Η κεντρική μονάδα Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη και γραφική παράσταση συνάρτησης

Μελέτη και γραφική παράσταση συνάρτησης 7 Μελέτη και γραφική παράσταση συνάρτησης Α ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Η διαδικασία με την οποία προσδιορίζουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μιας συνάρτησης ονομάζεται μελέτη συνάρτησης Αυτή συνίσταται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΓΙΑ CAD Ι

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΓΙΑ CAD Ι ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. ΙΙ) ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση Προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ Πρωτοβουλίες-Δράσεις Οδικής Ασφάλειας σε περίοδο οικονομικής κρίσης Αθήνα, 6 Ιουνίου 2012 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΗΛΙΚΙΑ Σοφία Βαρδάκη, Δρ. Συγκοινωνιολόγος ΕΜΠ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα

Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα Μάθημα 4.2 Η μητρική πλακέτα - Εισαγωγή - Οι βάσεις του επεξεργαστή και της μνήμης - Οι υποδοχές της μητρικής πλακέτας - Άλλα μέρη της μητρική πλακέτας - Τυποποιήσεις στην κατασκευή μητρικών πλακετών Όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να ράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το ράμμα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία τη συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα

1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα 1. Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Φύλλο Εργασίας Τίτλος: Το ηλεκτρικό ρεύμα και τα ηλεκτρικά κυκλώματα Γνωστικό Αντικείμενο: Ερευνώ το Φυσικό Κόσμο Διδακτική Ενότητα: Ηλεκτρισμός Τάξη: Ε'

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Δ.Σ.Α. Μάθημα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δ2

Τ.Ε.Ι. ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Δ.Σ.Α. Μάθημα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δ2 Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ _ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Δ.Σ.Α. _ Μάθημα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δ2 ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Θεωρητικό + Εργαστηριακό ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή και αξιολόγηση της προσβασιμότητας μίας ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ

Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή και αξιολόγηση της προσβασιμότητας μίας ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Κατευθυντήριες Γραμμές για την σωστή προσαρμογή και αξιολόγηση της προσβασιμότητας μίας ξενοδοχειακής επιχείρησης για χρήση από ΑμεΑ Μια ξενοδοχειακή επιχείρηση που θα φιλοξενεί επισκέπτες ΑμεΑ που διακινούνται

Διαβάστε περισσότερα

www.vageo.gr Εγχειρίδιο χρήσης (01VS-2-2013) Ψηφιακό Διπλό Θερμόμετρο & Διπλός Ελεγκτής για Εφαρμογές Θέρμανσης - Ψύξης

www.vageo.gr Εγχειρίδιο χρήσης (01VS-2-2013) Ψηφιακό Διπλό Θερμόμετρο & Διπλός Ελεγκτής για Εφαρμογές Θέρμανσης - Ψύξης VS-2 Εγχειρίδιο χρήσης (01VS-2-2013) Ψηφιακό Διπλό Θερμόμετρο & Διπλός Ελεγκτής για Εφαρμογές Θέρμανσης - Ψύξης Σελ.2 Οδηγίες ασφαλείας - Τοποθέτηση Τεχνικά Χαρακτηριστικά Σελ.3,4,5 Σύνδεση - Χειρισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Τ.Θ. 26038 1666 ΛΕΥΚΩΣΙΑ www.ekf.org.cy ekf@ekf.org.cy

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Τ.Θ. 26038 1666 ΛΕΥΚΩΣΙΑ www.ekf.org.cy ekf@ekf.org.cy ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ Τ.Θ. 26038 1666 ΛΕΥΚΩΣΙΑ www.ekf.org.cy ekf@ekf.org.cy 06/12/2013 Προς Διευθυντές/Διευθύντριες Γυμνασίων και Λυκείων Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης Σχολών Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

α. Όταν από έναν αντιστάτη διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα, η θερμοκρασία του αυξάνεται Η αύξηση αυτή συνδέεται με αύξηση της θερμικής ενέργειας

α. Όταν από έναν αντιστάτη διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα, η θερμοκρασία του αυξάνεται Η αύξηση αυτή συνδέεται με αύξηση της θερμικής ενέργειας 1 3 ο κεφάλαιο : Απαντήσεις των ασκήσεων Χρησιμοποίησε και εφάρμοσε τις έννοιες που έμαθες: 1. Συμπλήρωσε τις λέξεις που λείπουν από το παρακάτω κείμενο, έτσι ώστε οι προτάσεις που προκύπτουν να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα