Ι' \Ι ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΣ ΑΡΩΜΑ ΤΩΝ ΟIΝΩΝ. J ι

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι' \Ι ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΣ ΑΡΩΜΑ ΤΩΝ ΟIΝΩΝ. J ι"

Transcript

1 12 ''Ο ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ" ΑΡ. ΤΕΥΧΟΥΣ 32 ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΙΟΥΝΙΟΣ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΣ ΑΡΩΜΑ ΤΩΝ ΟIΝΩΝ Ι Ι' \Ι Ιι Ί Ι,ι i, )i, ΑΝΝΑ ι. ΓΚΟΥΛΙΩΤΗ Κέντρο αμπελοοινικής έρευνας, ΕΡΥαστήριο: Χατζημαλούση 17, 59200, ΝΑΟΥΣΑ) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα αρωματικά συστατικά είναι χημικές ενώσεις που καθιστούν τη γεύση και την οσμή των τροφίμων και των ποτών χαρακτηριστικές. Ευθυμία είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των συστατικών του οίνου με τα αισθητήρια όργανα της γεύσης και της όσφρησης, τα οποία μπορούν να συλλάβουν αρωματικές ενώσεις σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις [WILLlAMS, 1982]. Το άρωμα του οίνου είναι το σύνθετο αποτέλεσμα της ισορροπίας ενός πλήθους χημικών ενώσεων των οποίων οι συγκεντρώσεις κυμαίνονται μεταξύ 100 ppm και 10-4 ppb. Σε αυτή την πολυπλοκότητα σύστασης έρχεται να προστεθεί μια εξίσου περίπλοκη προέλευση των χημικών αυτών ε νώσεων (CASTlNO, 1988). Οι CORDONNIER και BAVONOVE (1979) κατέταξαν πρώτοι τις mητικές ενώσεις του οίνου σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: 1) Πτητικά συστατικά που προέρχονται από τη σταφυλή και συνιστούν το πρωτογενές άρωμα των οίνων. Στις περισσότερες ποικιλίες, τα πτητικά συστατικά που συνεισφέρουν στο πρωτογενές άρωμα είναι τα ίδια και εκείνο που μεταβάλλεται σε κάθε μία από αυτές είναι η ποσοτική σχέση με- J ι ταξύ τους (CASTlNO, 1988). Οι ποικιλίες έχουν καταταγεί σε τρεις κατηγορίες με τη βοήθεια ορισμένων τερπενοε'ίδών ενώσεων του πρωτογενούς αρώματος. Ετσι υπάρχουν οι αρωματικές μοσχάτες ποικιλίες (π.χ. Μοσχάτο), οι αρωματικέ ς μη μοσχάτες (πχ. Riesling) και τέλος οι ουδέτερα αρωματικές Π.χ. Ρίπο! ποίγ). 2) Πτητικά συστατικά που σχηματίζονται κατά τη διάρκεια της αλκοολικής ζύμωσης και αποτελούν το δευτερογενές άρωμα των οίνων. Η συνεισφορά τους στη διαμόρφωση του αρώματος των οίνων είναι πολύ σημαντική, ιδιαίτερα για τους οίνους που προέρχονται από αρωματικά ουδέτερες ποικιλίες. 3) Τέλος υπάρχουν και τα πτητικά συστατικά που σχηματίζονται κατά την παλαίωση των οίνων και συνιστούν το τριτογενές άρωμα ή αλλιώς γνωστό ως μπουκέτο των οίνων που έχουν υποστεί παλαίωση. Ενώ το άρωμα των οίνων μπορεί να γίνει εύκολα αντιληmό από το γευσιγνώστη με οργανοληmική εξέταση, εξαιτίας του πλήθους των ενώσεων που είναι mητικές και αρωματικές. Η συνεισφορά μίας mητικής ένωσης μπορεί να είναι διαφορετική στο άρωμα δύο οίνων στους οποίους ανιχνεύεται, ανάλογα με τη συγκέντρωσή της στον καθένα αλλά και ανάλογα με την παρουσία άλλων mητικών ενώσεων που συνυπάρχουν (φαινόμενα συνέργιας, επικάλυψης κ.ά.). Σκοπός της εργασίας αυτής είναι να παρουσιάσει τις σημαντικότερες τάξεις mητικών συστατικών που συγκροτούν το δευτερογενές άρωμα των οίνων, τις οδούς βιοσύνθεσής τους, και τους παράγοντες που επηρεάζουν το σχηματισμό τους. Σε ένα ξεχωριστό κεφάλαιο παρουσιάζονται τα πρώτα αποτελέσματα που αφορούν το δευτερογενές άρωμα των οίνων που παράγονται από την ποικιλία Ξινόμαυρο, και που αποτελούν τμήμα της μελέτης που αφορά την διερεύνηση του αρωματικού δυναμικού (πρωτογενές, δευτερογενές και τριτογενές άρωμα) της ποικιλίας αυτής. Στην παρούσα εργασία θα αναφερθούν τα αποτελέσματα της επίδρασης της θερμοκρασίας ζύμωσης στο δευτερογενές άρωμα των οίνων από την ποικιλία Ξινόμαυρο, καθώς και την μεταβολή του κατά την παλαίωση. ΑΝΩΤΕΡΕΣ ΑΛΚΟΟΛΕΣ ΟΙ αλκοόλες με αριθμό ατόμων άνθρακα μεγαλύτερο από δύο ονομάζονται ανώτερες. Οι κυριότερες είναι: προπανόλη-1, προπανόλη-2, βουτανόλη-1, βουτανόλη-2, 2-μεθυλοπροπανόλη-1, 2-μεθυλοβουτανόλη-1, 3-μεθυλοβουτανόλη-1, εξανόλη-1 και 2-φαινυλοαιθανόλη. Κατά την παράδοση στις α νώτερες αλκοόλες συγκαταλέγεται και η μεθανόλη, αν και δεν αποτελεί προ'ίόν του μεταβολισμού ~~~. Οι ανώτερες αλκοόλες δημιουργούνται κατά την οξειδωτική απαμίνωση των αμινοξέων διαμέσουν των α-κετοξέων, (οδός 'ΈΝRΙLιCΗ") [PEVNEAU και GUIMBERTEAU (1962)]. Απεδείχθει όμως ότι, η προηγούμενη οδοός μεταβολισμού δε μπορεί να ερμηνεύσει την υψηλή συγκέντρωση των α νωτέρων αλκοολών των οίνων [LAFON- LAFOUCARDE κάι ΡΕΥΝΕΑυ (1959) και BERTRAND (1978)], και επομένως το μεγαλύτερο ποσοστό παραγωγής τους πρέπει να προέρχεται από τον καταβολισμό των σακχάρων σε α-κετοξέα με ενδιάμεσο το πυροσταφυλικό οξύ. Η Μεθανόλη, ειδικότερα προέρχεται από την ενζυματική υδρόλυση των πηκτίνων του σταφυλιρύ και η ποσότητά της εξαρτάται από την ποικιλία, το είδος της οινοποίησης καθώς και από τη χρήση πηκτινολυτικών ενζύμων [ROSIER 1993]. Η Εξανόλη-1 και οι δύο 3-Εξενόλες (CiS, trans) προέρχονται από την ενζυματική οξείδωση του Λι: νολε'ίκού οξέος και Λινολενικού οξέος [DRAWERT (1974)]. Η συγκέντρωσή τους στους οίνους επη-

2 ι' Ί 14 ''Ο OJΝΟΛοrοΣ" -ΛΡ. ΤΕΥΧΟΥΣ 32 ΑΠΡlΛΙΟΣ - JOΥΝJOΣ ρεάζεται από τον τρόπο συλλογής των σταφυλών (μηχανική συλλογή ή χειρωνακτική συλλογή σταφυλιών) καθώς και από την οινοποίηση. ΠΙΝΑΚΑΣ 1: Συγκεντρώσεις των κυριότερων αλκοολών σύμφωνα με τον DUBOIS (1994) ΑΛΚΟΟΛΕΣ Ευρος συγκέντρωσης mg/i Συνήθεις Συγκεντρώσειςmg/I Προπανόλη-1 5 έως Ισoβouτανόλη 9 έως Αμυλική αλκοόλη 8 έως Ισοαμυλική αλκοόλη 6 έως Φαινυλοαιθανόλη 4 έως Η συγκέντρωση των ανώτερων αλκοολών είναι ευθέως ανάλογη με τη βιομάζα των ζυμομυκήτων που παράγεται κατά τη διάρκεια της αλκοολικής ζύμωσης [CASTlNO (1988)]. Επηρεάζεται σημαντικά από τη θερμοκρασία της οινοποίησης, το ρη και τη μέθοδο οινοποιήσης [SOUFFLEROS BERTRAND (198)]. Η θερμοοινοποίηση [BERTRAND (1978)], προκαλεί αύξηση της συγκέντρωσής τους ενώ αντίθετα επηρεάζουν η οινοποίηση με εκχύλιση σε ατμόσφαιρα C02 καθώς και η συνεχής οινοποίηση. Διεξοδικά μελετήθηκε τέλος, η επίδραση της περιεκτικότηταςτου ολικού αζώτου του γλεύκους στην συγκέντρωσητων ενώσεων αυτών όμως, τα αποτελέσματαείναι μέχρι στιγμής αντιφατικά. Πάντως, έχει αποδειχτεί ότι, η συγκέντρωσητων ισοαμυλικώναλκοολών συσχετίζεταιαρνητικά με τη συγκέντρωση των ελεύθερων αμινοξέων του γλεύκους [OUCH (1968), OUCH και ΒΕΙΙ (198), CANTAGREL (1982), SALMON (1985)]. γεγονός που αποδείχτηκε και για τη β-φαινυλοαιθανόλη [OUGH και ΙΕΕ (1981), CANTAGREL (1982), RAPP και VERSJNI (1991)]. Οργανοληmικά οι ανώτερες αλκοόλες έχουν κατά κανόνα αρώματα βαριά, δυσάρεστα και επιθετικά, όταν δε η συνολική τους συγκέντρωση ξεπεράσει τα 500 mg/i υποβαθμίζουν την ποιότητα των οίνων [BERTRAND (1981)]. Παρ' όλα αυτά αναφέρεται ότι, όταν η συγκέντρωση των ανώτερων αλκοολών είναι μικρότερη από 300 mg/i, αυτές επιδρούν θετικά στο σύνθετο του αρώματος των οίνων [RAPP και VERSINI (1991)]. Τα όρια στα οποία γίνονται αντιληmές σε καθαρά αλκοολικά διαλύματα διαφέρουν από αλκοόλη σε αλκοόλη: ΠΙΝΑΚΑΣ 2: Κατώφλι αντίληψης των ανώτερων αλκοολών ανά 100 ml απόλυτης αλκοόλης σύμφωνα με τον ΡΕΥΝΕΑυ (1980) Αμυλικές αλκοόλες Ισοβουτανόλη 2-Φαινυαιθυλαλκοόλη Πραπανόλη-1 ΑΛΚΟΟΛΕΣ Κατώφλι αντίληψης 6 mg/ 100 mlm 25 mg / 100 mi Μ 7mg/100mIM 100 mg / 100 mj Μ Από τις ανώτερες αλκοόλες μόνο η 2-Φαινυλοαιθανόλη έχει σε καθαρή μορφή ευχάριστη οσμή τριαντάφυλλου. Παρ' όλα αυτά υψηλή συγκέντρωση της ένωσης αυτής είναι υπεύθυνη για αδρή χορτώδη οσμή [ΧΑΡΒΜΙΑ, ΜΠΕΝΑ TZOVPOV (1983)]. ΟΞΕΑ Κατά τη διάρκεια της αλκοολικής ζύμωσης οι ζυμομύκητες παράγουν οξέα με διαφορετικούς τρόπους: 1) Οξείδωση των αντίστοιχων αλδέϋδων (BLACK 1951). Το οξικό οξύ σχηματίζεται κατά αυτό τον τρόπο από την οξείδωση της ακεταλδεϋδης. 2) Οξειδωτική αποκαρβοξυλίωση των α-κετοξέων. Το προπιονικό οξύ, το 2-μεθυλοπροπιονικό οξύ, το 2-μεθυλoβOUΤανOϊKό οξύ και το ισοβαλεριακό ή 3-μεθυλoβOUΤανOϊKό οξύ σχηματίζονται με αυτό τον τρόπο. 3) Μεταβολισμός των λιπιδίων. Η συμπύκνωση του ακετυλοσυνένζυμου-α με το μαλονυλοσυνένζυμο-α είναι υπεύθυνη για το σχηματισμό των ο ξέων της σειράς του οξικού, οδός μεταβολισμού κατά ΙΥΝΕΝ (1973). Πρόκειται για οξέα με άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα. Τα κυριότερα είναι τα: βουτανοϊκό οξύ, εξανοϊκό οξύ, οκτανοϊκό οξύ, δεκανοϊκό οξύ και δωδεκανοϊκό οξύ. Στο εσωτερικό του κυττάρου των ζυμομυκήτων σχηματίζονται εκτός από τα ανωτέρω και τα υπόλοιπα λιπαρά οξέα (με δεκατέσσερα, δεκαέξι, κ.λπ. άτομα άνθρακα) τα οποία εξαιτίας του μεγέθους του μορίου τους δεν μπορούν να βγουν από το κύτταρο στο περιβάλλον και γι' αυτό δεν ανιχνεύονται στο κρασί παρά μόνο σε ορισμένες περιmώσεις (αυτόλυση των κυτάρρων των ζυμών). ΠΙΝΑΚΑΣ 3: Συνήθεις συγκεντρώσεις των οξέων στους οίνους σύμφωνα με τους DUBOIS & JOURET (1965) και DUBOIS (1994) ΟΞΕΑ Συνήθεις συγκεντρώσεις Προπανοϊκό οξύ 0,6-3,8 mg/i ΙσoβOUΤανOϊKό οξύ 0,6-2,0 mg/i 2-MεθυλoβOUΤανOϊKό και 3-MεθυλoβOUΤανOϊKό οξύ 0,02-0,7 mg/i BOUΤανOϊKό οξύ 0,4-1,4 mg/i Εξανοϊκό οξύ 0,7-6,2 mg/i Οκτανοϊκό οξύ 0,7-20,9 mg/i Δεκανοϊκό οξύ. 0-1,6 mg/i Το οξικό οξύ παραμένει πάντως το πιο σημαντικό οξύ των οίνων και αντιπροσωπεύει το 98% της πτητικής οξύτητας. Ο σχηματισμός του συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα οξείδωσης ακεταλδεϋδης. Ο αερισμός της σταφυλομάζας κατά την αλκοολική ζύμωση ευνοεί το σχηματισμό του οξικού οξέος, αερισμός όμως που προκαλεί ταυτόχρονα και την κατανάλωσή του από τους ζυμομύκητες. Γι' αυτό η περιεκτικότητα του οξικού οξέος είναι αυξημένη όταν η αλκοολική ζύμωση πραγματοποιείται αναερόβια [DUBOIS (1994)]. Αντίθετα τα οξέα που προέρχονται από την οξείδωση των α κετοξέων επειδή δεν καταναλώνονται από τους ζυμομύκητες, παρουσιάζουν αυξημένες συγκεντρώσεις όταν η ζύμωση γίνεται παρουσία οξυγόνου [BERTRAND (1983), ΒΕΑΤΑΑΝD & TORRES ALEGRE (1984)]. Γενικά η προσθήκη αμμωνιακού κατιόντος και η αύξηση της θερμοκρασίας διεξαγωγής της οινοποίησης προκαλούν αύξηση της συγκέντρωσης των οξέων [TORRES ALEGRE (1982)] ενώ η απολά-

3 16 "Ο Ο1ΝΟΛΟΓΟΣ" - ΑΡ. ΤΕΙΧΟΥΣ 32 σπωση και η πίεση των σταφυλιών κατά τη λευκή οινοποίηση, δεν την επηρεάζουν [ΒΕΑΤΑΑΝD (1975)]. Το οξικό οξύ έχει κατώφλι αντίληψης [ΕΤΙΕνΑΝΤ (1991)] 175 mg/i και συνεισφέρει πάντα στο άρωμα των οίνων. Οταν ο οίνος προσβληθεί από τα οξικά βακτήρια η συγκέντρωση του οξικού οξέος ανεβαίνει δραματικά αλλοιώνοντας τους οργανοληmικούς του χαρακτήρες. Στην περίmωση αυτή, τα οξικά βακτήρια σχηματίζουν ταυτόχρονα και σημαντικές ποσότητες οξικού αιθυλεστέρα ο οποίος καλύmει αρωματικά την αντίληψη του αντίστοιχου οξέος με αποτέλεσμα να ανιχνεύεται οργανοληmικά ο εστέρας αντί για το ο- ξύ [DUBOIS (1994)]. Τα οξέα που προέρχονται από τα αντίστοιχα α-κετοξέα έχουν πολύ δυσάρεστα αρώματα που θυμίζουν το χαλασμένο τυρί. Ομοίως βαριά και δυσάρεστα αρώματα παρουσιάζουν τα οξέα που προέρχονται από το μεταβολισμό των λιπιδίων. BOUΤανOϊKό οξύ Εξανο'ίκό οξύ Οκτανοϊκό οξύ Δεκανοϊκό οξύ Μελετώντας τους πίνακες 3 και 4 παρατηρούμε ότι μόνο το οκτανοϊκό οξύ μπορεί να φτάσει σε συγκεντρώσεις που ξεπερνούν το κατώφλι αντίληψης και να συμμετέχει οργανοληmικά. Ο νόμος της χημικής ισορροπίας στις αμφίδρομες αντιδράσεις επιτρέπει όμως στα οξέα αυτά να συνεισφέρουν ταυτόχρονα και θετικά στο άρωμα των οίνων. Τα λιπαρά οξέα με άρτιο αριθμό ατόμων άνθρακα αντιτίθενται στην υδρόλυση των αιθυλεστέρων τους οι οποίοι είναι ιδιαίτερα αρωματικοί [ΒΕΑΤΑΑΝΟ (1981)]. Η αρωματική ποιότητα των λευκών οίνων είναι σε ευθεία αναλογία με το ά θροισμα των συγκεντρώσεων των τριών αυτών οξέων [TORRES-ALEGRE (1982)]. Εκτός από τα παραπάνω οξέα στους οίνους υπάρχουν ακόμη και υδροξυοξέα καθώς και τα σταθερά οξέα (τρυγικό οξύ, ηλεκτρικό οξύ κ.ά.). Τα τελευταία δεν είναι πτητικά και δεν συμμετέχουν στο αρωματικό δυναμικό των οίνων. Οσον αφορά τα υδροξυοξέα, προέρχονται από την αναγωγή των α-κετοξέων, όμως η συγκέντρωση τους είναι ιδιαίτερα χαμηλή και δεν συμμετέχουν στο αρωματικό δυναμικό. ΠΙΝΑΚΑΣ 4: Κατώφλι αντίληψης των οξέων σύμφωνα με τον DUBOIS (1994) ΟΞΕΑ ΕΣΤΕΡΕΣ Κατώφλι αντίληψης 2,2 mg/i 8,0 mg/i 13 mg/i 10 mg/i Το δευτερογενές άρωμα των οίνων συμπληρώνουν οι εστέρες. Οι σημαντικότεροι είναι οι εστέρες των ανώτερων αλκοολών με το οξικό οξύ, και οι αιθυλεστέρεςτων οργανικών οξέων. Οι κυριότεροι οξικοί εστέρες των οίνων είναι οι εξής: οξικός αιθυλεστέρας, οξικό ισοαμυλεστέρας, οξικός εξυλεστέρaς, και οξικός 2-φaινυλοaιθυλεστέρaς. Οι κυριότεροι αιθυλεστέρες είναι οι εξής: βουτaνοϊκός, εξaνοϊκός, οκτaνοϊκός, δεκaνοϊκός και δωδεκaνοϊκός. Οι οξικοί εστέρες των ανώτερων αλκοολών δημιουργούνται ενζυματικά μέσα στο κύτταρο του μύκητα από την αλκοόλυση του ακετυλοσυνενζύμου-α με την αντίστοιχη αλκοόλη σύμφωνα με το

4 18 ''Ο ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ" ΑΡ. ΤΕΙΧΟΥΣ 32 ΑΠρωΟΣ.1ΟΥΝlΟΣ τητας. Στις αρωματικά ουδέτερες ποικιλίες είναι αυτοί κυρίως οι εστέρες που διαμορφώνουν το άρωμα ενώ στους οίνους με έντονα ποικιλιακά αρώματα οι παραπάνω ενώσεις συμβόλ/ουν θετικά επιτείνομηχανισμό που πρότεινε ο NORDSTROM ήδη από το Πρέπει να σημειωθεί ότι θεωρητικά είναι δυνατός ο σχηματισμός ενός πλήθους οξικών εστέρων από τους συνδυασμούς αλκοολών που υ πάρχουν στο κρασί και του ακετυλοσυνενζύμου-α. Πολλές τέτοιες ενώσεις έχουν μέχρι στιγμής ταυτοποιηθεί σε ίχνη στους οίνους. Οι αιθυλεστέρες των οργανικών λιπαρών οξέων δημιουργούνται με την απ' ευθείας μετατροπή των οργανικών οξέων στο αντίστοιχο ακυλοσυνενζύμο-α, με τη βοήθεια ενός μορίου ΑΤΡ μέσα στο κύπαρο του ζυμομύκητα, και στην συνέχεια με αντίδραση του ακυλοσυνενζύμου-α με ένα μόριο αιθανόλης. Ο σχηματισμός εστέρων των οργανικών οξέων με αλκοόλες όλλες από την αιθυλική αλκοόλη είναι θεωρητικά δυνατός [KERNER & WEBB (1961)] και τέτοιες ενώσεις έχουν επίσης ανιχνευτεί. Ο οξικός αιθυλεστέρας είναι ο εστέρας με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση. Οι ζυμομύκητες της οικογένεις Saccharomyces παράγουν μικρή ποσότητα οξικού αιθυλεστέρα. Τα γαλακτικά βακτήρια, κατά τη μηλογαλακτική ζύμωση, δεν σχηματίζουν οξικό αιθυλεστέρα, η περιεκτικότητα του οποίου παραμένει σταθερή. Η συγκέντρωση του οξικού αιθυλεστέρα εξαρτόται κυρίως από το ζυμομύκητα κι από τον αερισμό της σταφυλομάζας, ενώ μικρότερη φαίνεται να είναι η επίδραση των υπολοίπων παραμέτρων όπως: ρη, η θερμοκρασία, τα αποθέματα αζώτου Κ.ά. [BERTRAND (1975)]. Οργανοληmικά σε χαμηλές συγκεντρώσεις (80 mg/i), συμμετέχει θετικά στο αρωματικό μπουκέτο των οίνων όταν όμως η περιεκτικότητά του ξεπεράσει τα 200 mg/i, αποτελεί στοιχείο υποβάθμισης της αρωματικής ποιότητας καθώς έχει οσμή ιδιαίτερα δυσάρεστη, οξεία και διαπεραστική. Η δημιουργία των αιθυλεστέρων των οργανικών οξέων ευνοείται από την έλλειψη οξυγόνου καθώς και από όλους εκείνους τους παράγοντες που δυσκολεύουν τον πολλαπλασιασμό των ζυμομυκήτων [BERTRAND (1975)] όπως είναι για παράδειγμα η απολάσπωση και η χαμηλή θερμοκρασία της οινοποίησης. Καθοριστικός παράγοντας για τη δημιουργία των οξικών εστέρων των ανώτερων αλκοολών αποτελεί η έλλειψη οξυγόνου και στο γεγονός αυτό οφείλεται η υψηλή περιεκτικότητα των συστατικών αυτών σε οίνους που προέρχονται από οινοποίηση με εκχύλιση σε ατμόσφαιρα διοξειδίου του άνθρακα. ΠΙΝΑΚΑΣ 5: Συνήθεις συγκεντρωσεις των εστέρων σύμφωνα με τον DUBOIS (1994) ΕΣΤΕΡΕΣ Συνήθεις συνκεντρώσεις BOUΤανOϊKός αιθυλεστέρας 0,05 mg/i Εξανοϊκός αιθυλεστέρας 0,3 mg/i Οκτανοϊκός αιθυλεστέρας 0,4 mg/i Δεκανοϊκός αιθυλεστέρας 0,1 mg/i Οι εστέρες είναι ενώσεις έντονα αρωματισμένες, με αρώματα που θυμίζουν λουλούδια και φρούτα, αύξηση δε της συγκέντρωσής τους, ακόμη και σε ελάχιστες ποσότητες, βελτιώνει έντονα τους αρωματικούς χαρακτήρες ενός κρασιού. Η συγκέντρωση των εστέρων στους λευκούς οίνους αποτελεί δείκτη της αρωματικής τους ποιό- ντας την αρωματική τους ποιότητα [PEYNAUD (1980)]. ΠΙΝΑΚΑΣ 6: Κατώφλι αντίληψης των κυριότερων αιθυλεστέρων σύμφωνα με τον ETlEVANT (1991) Οι εστέρες σχηματίζονται πάντα σε ποσότητες πολύ μεγαλύτερες από ότι προβλέπει η δυναμική των μαζών και γι' αυτό υδρολύονται με το πέρασμα του χρόνου. Οπως είναι φυσικό αύξηση της θερμοκρασίας προκαλεί αύξηση της ταχύτητας της υδρόλυσης. Οι οξικοί εστέρες υδρολύονται ταχύτερα από τους αιθυλεστέρες. Η ταχεία υδρόλυση καθιστά τα συστατικά αυτά χωρίς αρωματικό ενδιαφέρον σε οίνους με ηλικία μεγαλύτερη των τριών ετών. Εκτός από τους παραπάνω εστέρες στους οίνους ανιχνεύονται και οι εστέρες των σταθερών ο ξέων. Πρόκειται για τους: γαλακτικό αιθυλεστέρα, τρυγικό αιθυλεστέρα, μηλικό διαιθυλεστέρα και ηλεκτρικό διαιθυλεστέρα. Από τους παραπάνω πιο σημαντικοί είναι ο γαλακτικός αιθυλεστέρας και ο ηλεκτρικός διαιθυλεστέρας. Ο πρώτος διότι είναι συστατικό που συντελεί στην μεγαλύτερη διάρκεια της αρωματικής αίσθησης μετά την κατάποση του οίνου (επίγευση), ενώ ο δεύτερος διότι, αυξημένη συγκέντρωσή του σε ορισμένους τύπους οίνων θεωρείται δείκτης παλαίωσης [DITRICH (1977)]. ΠΕIΡΑΜΑΤιΚΟ ΜΕΡΟΣ Τα δείγματα αφορούν ερυθρούς οίνους ο.π.α.π. "Νάουσα" των ετών 1988, 1992, 1993 και οίνο Ροζέ εσοδείας 1993 από την ίδια ποικιλία Ξινόμαυρο. Η οινοποίηση των δειγμάτων του έτους 1993 πραγματοποιήθηκε με παρόμοιες συνθήκες (σταφύλια ίδια ωριμότητας, χωρητικότητα δεξαμενής οινοποίησης, ΕΣΤΕΡΕΣ ζυμομύκητας). Ο προσδιορισμός των κυριότερων mητικών συστατικών του δευτερογενούς αρώματος των οίνων πραγματοποιήθηκε αεριοχρωματογραφικά. Οι μέθοδοι που εφαρμόστηκαν βασίστηκαν σε βιβλιογραφικές μεθόδους μελέτης του δευτερογενούς αρώματος και διακριβώθηκαν προηγούμενα ως προς την γραμμικότητα και την επαναληmικότητα της απόκρισης των προδιοριζόμενων συστατικών, με την βοήθεια προτύπων διqλυμάτων, με πάρα πολύ καλά αποτελέσματα. Οι αναλύσεις όλων των δειγμάτων πραγματοποιήθηκαν την άνοιξη του ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ - ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Κατώφλι αντίληψης BOUΤανOϊKός αιθυλεστέρας 0,4 mg/i Εξανοϊκός αιθυλεστέρας 0,08 mg/i οκτανοϊκός αιθυλεστέρας 0,58 mg/i Δεκανο"ίκός αιθυλεστέρας 0,51 mg/i Από την μελέτη των πινάκων 7 και 8 μπορούν να διατυπωθούν οι παρακάτω παρατηρήσεις: α) Σημαντική διαφοροποίηση της αρωματικής σύνθεσης των οίνων επέρχεται όταν η οινοποίηση πραγματοποιείται σε διαφορετικές θερμοκρασίες (πίνακας 7). Η χαμηλότερη θερμοκρασία (19 C) στην οποία πραγματοποιήθηκε η αλκοολική ζύμωση του οίνου ροζέ είχε σαν αποτέλεσμα την αύξηση της συγκέντρωσης τόσο των αιθυλεστέρων των οργανικών οξέων όσο και των οξικών εστέρων των ανώτερων αλκοολών - σε σχέση με τον ερυθρό οίνο "Νάουσα" της ίδιας εσοδείας 1993, που οινοποιήθηκε σε υψηλότερη θερμοκρασία (28 C). παρατηρείται αρνητική επίδραση της θερμοκρασίας οινοποίησης επί της περιεκτικότητας σε 2-φαινυλοαιθανόλη. Τα αποτελέσματα αυτά συμφω-

5 20 ''Ο ΟΙΝΟΛοrοΣ" ΛΡ. ΤΕ1ΧΟΥΣ 32 - ΠΙΝΑΚΑΣ 7: Επίδρασητης οινοποίησηςεπί των πτητικών συστατικώντου δευτερογενούς αρώματος οίνων της ποικιλίας Ξινόμαυρο ΕΝΩΣΕΙΣ ΡοΖ:έ 1993 Ν60υσα 1993 Οξικός ισοαμυλεστέρας Οξικός 2-φαινυλεστέρας ΣΥΝΟΛΟ ΟΞΙΚΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ Εξανοίκός αιθυλεστέρας Οκτανοίκός αιθυλεστέρας Δεκανοίκός αιθυλεστέρας Δωδεκανοίκός αιθυλεστέρας ΣΥΝΟΛΟ ΑΙΘΥΛΕΣΤΕΡΩΝ Γαλακτικός αιθυλεστέρας Ηλεκτρικός διαιθυλεστέρας Εξανόλη trans 3 - Εξενόλη cis 3 - Εξενόλη '2-Φαινυλοαιθανόλη Εςανοίκό οξύ Οκτανοίκό οξύ Δεκανοίκό οξύ ΣΥΝΟΛΟ ΟΞΕΩΝ Οξικός αιθυλεστέρας Μεθανόλη Προπανόλη Μεθυλοπροπανόλη Bouτανόλη Mεθυλoβouτανόλη Mεθυλoβouτανόλη ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΑΛΚΟΟΛΩΝ Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε mo/i. νούν απόλυτα με τα αποτελέσματα της εργασίας των ΧΑΡΒΜΙΑ και ΜΠΕΝΑ-ΤΖΟΥΡΟΥ (1983) για τους λευκούς οίνους. Η οργανοληmική εξέταση των παραπάνω οίνων χαρακτήρισε τον οίνο ροζέ, έ ντονα αρωματικό με αρώματα φρούτων και λουλουδιών, χαρακτήρες που διέθετε σε μικρότερο βαθμό ο ερυθρός οίνος "Νάουσα β) Ο οίνος ροζέ παρουσι6ζει αυξημένη περιεκτικότητα σε οργανικά οξέα- εξανοίκό, οκτανο'ίκό, και δεκανοίκό - γεγονός που δηλώνει ότι διαθέτει την ικανότητα, υπ οτις βέλτιστες συνθήκες αποθήκευσης, να διατηρήσει το πλούσιο άρωμά του, σύμφωνα με όσα έχουν να αναφερθεί παραπάνω στην εισαγωγή. γ) Ο οίνος ροζέ παρουσιάζει μικρή συγκέντρωση ανώτερων αλκοολών, διαπίστωση που βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με όσα έχουν αναφερθεί προηγούμενα και που συνεπάγεται ότι οι ενώσεις αυτές θα πρέπει να συμμετέχουν θετικά στην ευχυμία του οίνου αυτού. δ) Η παλαίωση των οίνων "Νάουσα" έχει τα εξής αποτελέσματα επί του δευτερογενούς αρώμα-

6 22 ''Ο ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ" -ΑΡ. ΤΕΥΧΟΥΣ 32 - ΑΠΡΙΛΙΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ ΠΙΝΑΚΑΙ 8: Επίδραση της παλαίωσης επί των mητικών συστατικών του δευτερογενούς αρώματος οίνων της ποικιλίας Ξινόμαυρο ΕΝΩΣΕΙΣ Νάουσα 1993 Νάουσα 1992 Νάουσα 1988 Οξικός ισοαμυλεστέρας Οξικός 2-φαινυλεστέρας ΣΥΝΟΛΟ ΟΞΙΚΩΝ ΕΣΤΕΡΩΝ Εξαναίκός αιθυλεστέρας Οκταναίκός αιθυλεστέρας Δεκανοίκός αιθυλεστέρας Δωδεκανοίκός αιθυλεστέρας ΣΥΝΟΛΟ ΑΙΘΥΛΕΣΤΕΡΩΝ Γαλακτικός αιθυλεστέρας Ηλεκτρικός διαιθυλεστέρας Εξανόλη trans 3 - Εξενόλη cis 3 - Εξενόλη Φαινυλοαιθανόλη Εξανοίκό οξύ Οκτανοίκό οξύ Δεκανοίκό οξύ ΣΥΝΟΛΟ ΟΞΕΩΝ Οξικός αιθυλεστέρας Μεθανόλη Προπανόλη Μεθυλοπροπανόλη Bouτανόλη Mεθυλoβouτανόλη Mεθυλoβouτανόλη ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΑΛΚΟΟΛΩΝ Τα αποτελέσματα εκφράζονται σε ma/i' τος (πίνακας 8): Ι) μείωση της περιεκτικότητας των εστέρων ήδη από τον πρώτο χρόνο, λόγω υδρολύσεως. Παρατηρείται λοιπόν απώλεια του δευτερογενούς αρώμστος των οίνων της ποικιλίας αυτής, γεγονός που διαπιστώνεται και από την οργανοληmική δοκιμή. 11) αύξηση της περιεκτικότητας του οξικού αιθυλεστέρα. 11) αύξηση της περιεκτικότητας του γαλακτικού αιθυλεστέρα και του ηλεκτρικού διαθυλεστέρα, λόγω εστεροποιήσεων που λαμβάνουν χώρα κατά την ωρίμανση του οίνου. ΣΥΜΠ ΕΡΑΣΜΑΤΑ Από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν παραπάνω εξάγονται τα παρακάτω συμπεράσματα: 1) Η διαμόρφωση της αρωματικής σύνθεσης των οίνων της ποικιλίας Ξινόμαυρο εξαρτάται σημαντικά και από την θερμοκρασία διεξαγωγής της οινοποίησης. Με την κατάλληλη μέθοδο οινοποίησης, οι οίνοι ροζέ που παράγονται από την ποικιλία αυτή έχουν πλούσιο δευτερογενές άρωμα, το ο ποίο φαίνεται να διαθέτει τις τάξεις των ενώσεων που θα το βοηθήσουν να διατηρηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. 2) Η παλαίωση των ερυθρών οίνων "Νάουσα" προκαλεί απώλεια του δευτερογενούς τους αρώματος, απώλεια που διαπιστώνεται ήδη από τον πρώτο χρόνο. Παραμένει προς διερεύνηση η φύση του πρωτογενούς και του τριτογενούς αρώματος των ερυθρών οίνων που παράγονται από την ποικιλία Ξινόμαυρο και ο τρόπος με τον οποίο τα πτητικά συστατικά των δύο αυτών ομάδων, συμμετέχουν στο ιδιαίτερο άρωμα που αναmύσσεται κατά την παλαίωση. 3) Τέλος η ενόργανη ανάλυση μπορεί να βοηθήσει στον αντικειμενικότερο έλευχο των συνθηκών οινοποίησης για την παραγωγή οίνων με πλούσιο άρωμα από ουδέτερα αρωματικές ποικιλίες, συμπληρώνοντας την κατά βάση υποκειμενικότερη οργανοληmική εκτίμηση. Παράλληλα με την βοήθεια της ενόργανης χημικής ανάλυσης μπορεί να διερευνηθεί η φύση των ενώσεων του πρωτογενούς, του δευτερογενούς και τριτογενούς αρώματος μιας οποιασδήποτε ποικιλίας, ώστε ο οινολόγος να είναι σε θέση να επιλέξει το βέλτιστο τρόπο παραγωγής οίνων υψηλής ποιότητας. Η παραπάνω εργασία αποτελεί το πρώτο βήμα στη διερεύνηση του αρωματικού δυναμικού της ποικιλίας Ξινόμαυρο. Τα αποτελέσματα της μελέτης που πραγματοποιείται σήμερα στο εργαστήριό μας και αφορούν την διερεύνηση του πρωτογενούς και του τριτογενούς αρώματος των οίνων της ποικιλίας αυτής, θα αποτελέσουν το αντικείμενο προσεχών εργασιών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΒΜΙΑ, ΜΠΕΝΑ-ΤΖογρον Ελλ.Οιν.Χρον.Τομ. 1, 1983 ΒΕΑΤΑΑΝΟ: These de l'uniwersite de BORDEAUX 11, 1975 ΒΕΑΤΑΑΝΟ: Αππ. Techn. Agric., 27(1), , 1978 BLA.CK: Arch. Bioc. Biophys. 34, 86, 1951 CANTAGREL, SVMONDS, CARLES: Sci. AIim. 1, HS , 1982 CASTlNO: Βυll. OIV, 61, , ,1988 CORDONNER και BAVONOVE: Comp. Ren. Ac. Sc. (1979) DRAWERT, Chemistry ofwinemaking, Am. Cem. Soc. Ed., 1974 DUBOIS: R. Fr. ΟΕπ., 145, MARS-AVRIL, 1994 ΚΕΡΝΕΑ, WEBB: Am. J. Επ. νίι, 12, , 1961 LA.FON-LA.FOUCARDE, PEVNAUD: Vitis, 2, 45-46, 1959 ΙΥΝΕΝ: Proc.lnΙ Symp. Spec. Veasts, Otamieni/Elsinki, 27-29,1973 OUGH, ΒΕΙΙ: Am. J. Επ. νίι, ~1 (2), , 1980 OUGH, COOK, ΙΙΟΕΑ: Am. J. Επ. νίι, 19(4), ,1968 PEVNAUD: Le gout du νίπ, 1980 ΑΑΡΡ, VERSINI: Proc. lπι Symp. οπ Nitrogen ίπ grapes and wine, Washington US, 1991 ROSIER: These de Ι' Universite de BORDEAUX 11, 1992 SALMON: ΟΕΑ de Ι' lπstίtut d' OEnoIogie de Ι' Universite de BORDEAUX ", 1985 SOUFLEROS, ΒΕΑΤΑΑΝΟ: Conn. Vigne νίπ, 14(2),97-109, 1980 TORRES-ALEGRE: These de Ι' Universite de BORDEAUX ", 1982 WILLIAMS: J. lπ. Brew. νοl. 88, 43-53, 1982.

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

siat ~~χανήματα κλειστικά χαρτοκιβωτίύν δλύν των τυπύν.

siat ~~χανήματα κλειστικά χαρτοκιβωτίύν δλύν των τυπύν. Ι ι il ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΑΛΙΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ Γεωργίου ΛούΒαρπ Διπλωματούχου υαλουργού (ΑΡ Παρισίων Λ:Μ: ΕΛΛΑΣ Α.Ε. Τ.Θ. 51026 14510 ΚΗΦΙΣΙΑ '11 ΛΜ f'.λλaσ Α.Ε έδώ καί 2S χρόνια είναι πρωτοπόρος είς τήν άvτιπρoσώπευσιν

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

1 Μηλογαλακτική Ζύµωση Ως µηλογαλακτική ζύµωση θεωρείται η µετατροπή του L-µηλικού οξέος προς L- γαλακτικό οξύ και διοξείδιο του άνθρακα µε την επίδραση µικροοργανισµών. Κατά συνέπεια, το αποτέλεσµα της

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 7: Ερυθρή Οινοποίηση (1/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Εκχύλιση συστατικών Οινοποιητής

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Πνευματικό πιεστήριο γλευκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη φαινολικό και αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο Μαρία Κυραλέου Yποψήφια Διδάκτωρ Οινολογίας Tμήμα Eπιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών τηλ. 215294719 mkyrleou@u.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Εφαρμογές στην Οινολογία ------------------------ Ο ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ. Η αέριος χρωματογραφία είναι μία τεχνική, ιδιαίτερα

ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ. Εφαρμογές στην Οινολογία ------------------------ Ο ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ. Η αέριος χρωματογραφία είναι μία τεχνική, ιδιαίτερα ------------------------ Ο ΟΙΝΟΛΟΓΟΣ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΕΡΙΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εφαρμογές στην Οινολογία ΕΙΡΗΝΗΣ ΜΠΕΝΑ - ΤΖΟΥΡΟΥ ΧΗΜΙΚΟΣ ΟIΝΟΛΟΓΟΣ IΝΣΤIΤΟΥτΟΥ OINOY Η αέριος χρωματογραφία είναι μία τεχνική, ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ

ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ ΠΡΟΖΥΜΩΤΙΚΗ ΑΠΟΛΑΣΠΩΣΗ ΤΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ Τα γλεύκη που προορίζονται για τη παραγωγή λευκών οίνων, πρέπει απαραίτητα να διαυγάσουν πριν την έναρξη της αλκοολικής ζύμωσης, προκειμένου να αποκτήσουν και διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

1 Τρύγος Η εποχή του τρύγου, η ποιότητα του σταφυλιού και η καταλληλότητά του για ζύµωση επηρεάζονται από το κλίµα κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης των σταφυλιών. Κρύος και υγρός καιρός οδηγεί σε σταφύλι

Διαβάστε περισσότερα

CH 3 CH 2 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O CH 3 COOH + 2O 2 2CO 2 + 2H 2 O

CH 3 CH 2 OH + 3O 2 2CO 2 + 3H 2 O CH 3 COOH + 2O 2 2CO 2 + 2H 2 O 1 Οι ασθένειες οφείλονται κυρίως στη δράση µικροοργανισµών. Οι παράγοντες που καθορίζουν το πόσο επιρρεπής είναι ο οίνος στη βακτηριακή προσβολή είναι: 1. Ο αλκοολικός βαθµός, 2. Η οξύτητα και το ph, 3.

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ Οινολογία Ι Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (4/5), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /11 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1603 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Πλαγιές Κιθαιρώνα (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES

Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES Καλώς ήλθατε στη VAKAKIS WINES Η εταιρεία μας Η εταιρεία μας ιδρύθηκε το 2011. Όραμα και οδηγός των Vakakis Wines είναι η δημιουργία περιορισμένου αριθμού φιαλών κρασιών υψηλής ποιότητας. Στην παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα. Τα οργανικά οξέα επηρεάζουν τη γεύση, το χρώμα, τη σταθερότητα και την ποιότητα των προϊόντων.

Οξέα. Τα οργανικά οξέα επηρεάζουν τη γεύση, το χρώμα, τη σταθερότητα και την ποιότητα των προϊόντων. Οξέα Στα διάφορα τρόφιμα βρίσκονται δεκάδες οργανικά οξέα, ελεύθερα ή με τη μορφή αλάτων και εστέρων. Από τα ανόργανα οξέα το φωσφορικό οξύ απαντάται συχνά υπό μορφή εστέρων και αλάτων. Τα οργανικά οξέα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ηµιτελείς προτάσεις Α1 και Α2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ- ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Δ.Π.Μ.Σ.«ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑ- ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ» «Επίδραση προσθήκης ρινισμάτων ξύλου Γαλλικής και Αμερικανικής

Διαβάστε περισσότερα

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις

Η υδρόλυση της ATP (σε ADP και μία φωσφορική ομάδα) απελευθερώνει ενέργεια που χρησιμοποιείται στις αναβολικές αντιδράσεις Κεφάλαιο 6 ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αποικοδόμηση (διάσπαση) πολύπλοκων μορίων σε απλούστερες ενώσεις πχ στην κυτταρική αναπνοή η διάσπαση της γλυκόζης σε CO 2 και Η 2 Ο Η ενέργεια που απελευθερώνεται χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

Α4. Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ)

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Τι είναι; BI-CHEM XP146 βιο-ενζυµατικό προϊόν σε σκόνη που περιέχει: Ένζυµα: τύποι πρωτεάσης, αµυλάσης, κυτταρινάσης και λιπάσης Αναερόβια βακτήρια

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ Το Μοσχοφίλερο πιθανότατα είναι µια απο τις πιο παλιές Ελληνικές ποικιλίες, καθώς σύµφωνα µε ισχυρισµούς

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα και Καινοτομία στην παραγωγή αφρωδών οίνων

Έρευνα και Καινοτομία στην παραγωγή αφρωδών οίνων Έρευνα και Καινοτομία στην παραγωγή αφρωδών οίνων Δρ Κοτσεριδης Γιωργος Christophe Gerland Eξέλιξη παγκόσμιας παραγωγής σε αφρώδη Source OIV, 2013 Κατανομή ανά χώρα της παγκόσμιας παραγωγής σε αφρώδη 5

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΟΞΙΝΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 9: Ειδικές Οινοποιήσεις Οίνοι γλυκείς- Αφρώδης οίνοι (1/2), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Οινολογία Ι. Ενότητα 9: Ειδικές Οινοποιήσεις Οίνοι γλυκείς- Αφρώδης οίνοι (1/2), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Οινολογία Ι Ενότητα 9: Ειδικές Οινοποιήσεις Οίνοι γλυκείς- Αφρώδης οίνοι (1/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Dr ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗ ΝΙΚΗ 1. 1 ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Με τον ορισμό terroir αναφέρονταν,

Διαβάστε περισσότερα

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας B Λυκείου 2 ο και 3 ο Κεφάλαιο 19/04/2015 1 ο Θέμα.... Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 να επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Με προσθήκη νερού στο CH 2 =CHCH 3 σχηματίζεται κύριο προϊόν: α)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν µια ξεχωριστή κατηγορία τροφίµων. Ο λόγος που ξεχωρίζουν είναι ότι τα προϊόντα αυτά είναι ζωντανά, δηλαδή αναπνέουν και µεταβολίζονται και µετά τη συγκοµιδή

Διαβάστε περισσότερα

Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός

Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός Department of Chemical Το κύτταρο και ο κυτταρικός μεταβολισμός Αναπλ. Καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης 1 Department of Chemical Κυτταρική αναπνοή Λαμβάνει χώρα σε τρία στάδια Γλυκόλυση, ένα μόριο γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Χυµού Φρούτων Εισαγωγή Αναφερόµαστε κυρίως σε εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, λεµόνια, κίτρο), σε πυρηνόκαρπα (βερίκοκα, ροδάκινα, δαµάσκηνα, αχλάδια) και µήλα.

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ Η διαμόρφωση της ποιότητας του ελαιολάδου αρχίζει από τον χρόνο που αυτό σχηματίζεται στον ελαιόκαρπο και επηρεάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /14 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1565 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Ηράκλειο (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

. ο. ,. ιιατά τη διάιιχεια της δnίτειι15 ;ι::... _ - απόσταsης. Μενάνδρου 26 (105 52) Άθήνα Ετος 140, Τεύχος 36 Ιούνιος - Αύγουστος 1991.

. ο. ,. ιιατά τη διάιιχεια της δnίτειι15 ;ι::... _ - απόσταsης. Μενάνδρου 26 (105 52) Άθήνα Ετος 140, Τεύχος 36 Ιούνιος - Αύγουστος 1991. ti. Ο ΟΙ ΟΛΟ ΟΣ. ο Κλέιo~6 έν'wπo. At1: αδεία;: 1107/96 ΚΔΑ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟΠΕΡΙΟΔΙΚΟΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣΕΛΛΗΝΩΝOINOAOmN Μενάνδρου 26 (105 52) Άθήνα Ετος 140, Τεύχος 36 Ιούνιος - Αύγουστος 1991 \, "''' Σ'ΑΠο ΤΟΤΕΥΧΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Τα τοπικά κρασιά από τους αμπελώνες της Πάρου, της οικογένειας Μωραϊτη, παράγονται με παραδοσιακές μεθόδους αμπελοκαλλιέργειας, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Η παρασκευή του Τσίπουρου. Τυπικό αποστακτήριο Τσίπουρου

Η παρασκευή του Τσίπουρου. Τυπικό αποστακτήριο Τσίπουρου Η παρασκευή του Τσίπουρου Τυπικό αποστακτήριο Τσίπουρου Αποστακτήριο στη Δυτική Μακεδονία Το τσίπουρο βγαίνει... Η πρώτη ύλη για την παρασκευή του Τσίπουρου (η μάζα) αποτελείται από τους φλοιούς των σταφυλιών,

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΘΕΜΑ 1o 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α. µόνο στο καθαρό νερό β. σε οποιοδήποτε υδατικό διάλυµα γ. µόνο σε

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 11:11 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 18:07

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 11:11 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 18:07 Τα χαρακτηριστικά από τα οποία διακρίνεται ένα κρασί εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες. Κατά κύριο λόγο όμως οφείλονται στην (ή στις) ποικιλία σταφυλιών από την οποία προέρχεται, στην περιοχή και τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ποσοτικός προσδιορισμός του διμεθυλοσουλφιδίου σε οίνους της ποικιλίας Ξινόμαυρο

ποσοτικός προσδιορισμός του διμεθυλοσουλφιδίου σε οίνους της ποικιλίας Ξινόμαυρο ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΔΠΜΣ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ποσοτικός προσδιορισμός του διμεθυλοσουλφιδίου σε οίνους της ποικιλίας Ξινόμαυρο

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 22/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA-BIOXHMEIA ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α A1. δ A2. β A3. Λάθος

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ Θέµατα ιάλεξης οµή και ρόλος των λιπών στην άσκηση ιαδικασία διάσπασης των ελεύθερων λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ξικός αιθυλεστέρας ή Οξικό αιθύλιο Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Λιπαρά οξέα, εστέρες Λευκοτριένια, προσταγλαδίνες Πολυαιθέρες, μακρολίδια

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Λιπαρά οξέα, εστέρες Λευκοτριένια, προσταγλαδίνες Πολυαιθέρες, μακρολίδια ΧΗΜΕΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ-ΓΕΝΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ: Ενώσεις που αποτελούν τους ζωντανούς οργανισμούς ή παράγονται από αυτούς. Σήμερα ο όρος φυσικά προϊόντα αναφέρεται στα προϊόντα του δευτερογενούς μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΚΡΥΛΑΜΙΔΙΟ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΦΑΣΟΥΛΑ ΕΥΔΟΞΙΑ ΘερμικάΕπεξεργασμένατρόφιμα: Τρόφιμα τα οποία για να καταναλωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 9: Ειδικές Οινοποιήσεις Οίνοι γλυκείς- Αφρώδης οίνοι (1/2), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου

Οινολογία Ι. Ενότητα 9: Ειδικές Οινοποιήσεις Οίνοι γλυκείς- Αφρώδης οίνοι (1/2), 2ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Οινολογία Ι Ενότητα 9: Ειδικές Οινοποιήσεις Οίνοι γλυκείς- Αφρώδης οίνοι (1/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες

Ερευνητικές Δραστηριότητες Ερευνητικές Δραστηριότητες & Θεματικές Περιοχές Διπλωματικών Εργασιών Ομάδας Χημείας & Βιοτεχνολογίας Τροφίμων Τμήμα Χημείας, Τομέας Χημικών Εφαρμογών, Χημικής Ανάλυσης & Χημείας Περιβάλλοντος Μέλη: Κουτίνας

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /16 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1057 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Δράμα (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα: Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 203/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Βασικέσ οδηγίεσ για την απόσταξη τσίπουρου

Βασικέσ οδηγίεσ για την απόσταξη τσίπουρου Βασικέσ οδηγίεσ για την απόσταξη τσίπουρου Το τσίπουρο παρασκευάζεται με την απόσταξη των στεμφύλων (στράφυλα ή τσίπουρα), δηλαδή από τα υπολείμματα των σταφυλιών που μένουν μετά το πάτημα και την εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ

Οινολογία Ι. Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ Οινολογία Ι Ενότητα 5: Το σταφύλι στο οινοποιείο: Κοινές φυσικοχημικές κατεργασίες - Βελτίωση πρώτης ύλης- Ρυθμίσεις (2/5), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

ΘΕΜΑ 1 ο 1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 5 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 3. Αλκόολεσ 3.1 Να χαρακτηρίςετε τισ προτάςεισ που ακολουθούν ωσ ςωςτέσ ή ωσ λανθαςμένεσ και να αιτιολογήςετε τισ απαντήςεισ ςασ: 1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /15 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1592 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Καρδίτσα (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ ΕΑΣ Καρδίτσας EAS Karditsas

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /13 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1088 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Πλαγιές Πάικου (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ 19-21 -10681 210 3824614 210 3847670 www.irakleitos.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /11 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1574 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Νέα Μεσημβρία (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ 1

Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ 1 Νίκος Χαριτωνίδης Η ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΤΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΙΘΥΛΕΝΙΟ Τα φρούτα και λαχανικά υφίστανται µια φυσιολογική διεργασία, η οποία ονοµάζεται ωρίµανση. Η ωρίµανση συχνά είναι επιθυµητή για το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ K E O Σ Ο Ε ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2004 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ

ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΑΣΕΠ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του συνεξεταζόμενου γνωστικού αντικειμένου Χημείας ΠΕ 04 που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Στάφυλος ήταν γιος του Διονύσου και τηςαριάδνης. Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλεία της ΑιτωλίαςΟινέα. Καθώς έβοσκε τις κατσίκες του, παρατήρησε ότι μια

Διαβάστε περισσότερα

Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ

Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ ΜΑΘΗΤΕΣ : ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΚΟΥΡΛΑΥΤΗ ΝΙΚΗ ΜΕΛΕΑΣ ΗΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αμπέλι : Το αμπέλι είναι πολυετές φυτό και αναπτύσσεται γρήγορα. Ο κορμός του έχει πολλαπλές διακλαδώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνες προγράμματος: Μπλούχου Στεφανία, Πουγαρίδου Παρασκευή. Στα πλαίσια του μαθήματος της Ευέλικτης ζώνης οι μαθητές των

Υπεύθυνες προγράμματος: Μπλούχου Στεφανία, Πουγαρίδου Παρασκευή. Στα πλαίσια του μαθήματος της Ευέλικτης ζώνης οι μαθητές των ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ Σχολικό έτος: 2013-2014 Τάξεις: Β, Γ. Υπεύθυνες προγράμματος: Μπλούχου Στεφανία, Πουγαρίδου Παρασκευή. Θέμα: «Πραγματοποίηση εκπαιδευτικής επίσκεψης». Στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Β Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Β Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Β Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Ποιος από τους επόμενους μοριακούς τύπος που αναφέρονται σε άκυκλες ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4 Να μεταφέρετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις σωστά συμπληρωμένες: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα