Χάρη στην εξέλιξη της ιατρικής ε-

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χάρη στην εξέλιξη της ιατρικής ε-"

Transcript

1 Ανασκόπηση του προστατικού αδενοκαρκινώματος Γ. Σ. ΠΑΡΑΝΥΧΙΑΝΑΚΗΣ 1, Α. ΜΠΟΥΡΔΟΥΜΗΣ 2 1 Χειρουργός Ουρολόγος, ΙΚΑ Ηρακλείου, Ηράκλειο Κρήτης, 2 Ειδ. Ιατρός Ουρολογίας, Ουρολογική Κλινική Σισμανόγλειου Νοσοκομείου, Αθήνα Α' Μέρος Ο καρκίνος του προστάτη αναγνωρίζεται σήμερα, ως ένα από τα κύρια ιατρικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο ανδρικός πληθυσμός. Στην ασθένεια οφείλεται το 9% των θανάτων από καρκίνο στους άνδρες. Ο προστάτης αδένας βρίσκεται στην ελάσσονα πύελο και αποτελεί το πιο συχνό όργανο στο οποίο μπορεί να ανευρεθεί παθολογική διεργασία σε άνδρες άνω της ηλικίας των 50. Ουσιαστικά, όλοι οι άνδρες άνω των 50 έχουν κάποιου βαθμού ιστολογικές αλλοιώσεις στον προστάτη. Ο πιο συνηθισμένος τύπος αλλοίωσης είναι η οζώδης υπερπλασία 1. Χάρη στην εξέλιξη της ιατρικής ε- πιστήμης έχει σημειωθεί αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης, κυρίως λόγω της πρόληψης, της πρώιμης διάγνωσης και της αποτελεσματικότερης θεραπείας των περισσότερων παθολογικών νοσημάτων και νεοπλασμάτων. Έτσι, η προστατική νεοπλασία γίνεται περισσότερο κλινικά σημαντική, καθώς αυξάνονται οι πιθανότητες εντόπισής του σε γηραιότερους, αλλά υγιέστερους α- σθενείς, ενώ μπορεί να προσβάλει άτομα, ακόμα και από την πέμπτη δεκαετία της ζωής. Η ιδιομορφία του καρκίνου του προστάτη στηρίζεται επίσης, στο γεγονός ότι η επίπτωση της νόσου αυξάνεται με την αύξηση της ηλικίας, σε αντίθεση με τα περισσότερα νεοπλάσματα και στην ιδιαίτερη βιολογική συμπεριφορά του όγκου που ποικίλλει από ασθενή σε ασθενή και κυμαίνεται από κλινικά ασυμπτωματική ως ραγδαία εξελισσόμενη θανατηφόρο νόσο. Η ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη στους άνδρες αποτελεί τη δεύτερη αιτία θνητότητας από κακοήθη νεοπλάσματα παγκοσμίως, υπολογίζεται δε ότι στην επόμενη 20ετία η θνητότητα θα σημειώσει ραγδαία αύξηση. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο καρκίνος του προστάτη έρχεται δεύτερος στη συχνότητα διάγνωσης μετά τον καρκίνο του πνεύμονα Επιδημιολογία - Ατιολογία Η ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη στους άνδρες αποτελεί τη δεύτερη αιτία θνητότητας από κακοήθη νεοπλάσματα παγκοσμίως, υπολογίζεται δε ότι στην επόμενη 20ετία η θνητότητα θα σημειώσει ραγδαία αύξηση (Διάγραμμα 1). Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο καρκίνος του προστάτη έρχεται δεύτερος στη συχνότητα διάγνωσης μετά τον καρκίνο του πνεύμονα 2. Η επίπτωση του προστατικού αδενοκαρκινώματος παρουσιάζει αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια. Αποτελέσματα ερευνών συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι σε βάθος χρόνου ο καρκίνος του προστάτη θα ξεπεράσει σε συχνότητα τα περισσότερα νεοπλάσματα, όπως του μαστού και του παχέος εντέρου (Διάγραμμα 2). Πάνω από καινούριες περιπτώσεις διαγιγνώσκονται κάθε έτος στις Ηνωμένες Πολιτείες και περίπου ασθενείς τελικά υποκύπτουν από την ασθένεια 2. Εκτιμάται ότι, σε παγκόσμια κλίμακα, περίπου το 50% των ανδρών μετά την ηλικία των 50 ετών παρουσιάζουν κάποιο στάδιο της νόσου και πρακτικά όλοι οι άνδρες άνω των 80 ετών παρουσιάζουν τουλάχιστον μικροσκοπικές ενδείξεις προστατικού νεοπλάσματος 2-7 (Πίνακας 1). Η κορύφωση της επίπτωσης εντοπίζεται μεταξύ ετών, με το 75% των ασθενών να διαγιγνώσκονται μεταξύ ετών 8. Πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες α- νέδειξαν την ύπαρξη κληρονομικότητας του καρκίνου του προστάτη Η ύπαρξη συγγενούς πρώτου βαθμού στην οικογένεια με αδενοκαρκίνωμα συνδέεται με αυξημένη συχνότητα ανάπτυξης καρκίνου στα υπόλοιπα αρσενικά μέλη, που συχνότερα παρου deaths in deaths in deaths in Prostate Breast Prostate Breast Lung & Bronchus Colon Διάγραμμα 1. Δημο γραφική καμπύλη θνητότητας που συγκρίνει τα νεοπλάσματα του προστάτη και του μαστού σε βάθος χρόνου. Διάγραμμα 2. Συγκριτική πρόβλεψη του επιπολα σμού διαφό ρων νεοπλασμάτων. Πίνακας 1. Ποσοστό ασθενών με λανθάνοντα καρκίνο σε σχέση με την ηλικία Ηλικία (έτη) Ποσοστό (%) <50 Ασυνήθιστο, αλλά αυξανόμενο >80 >70-80 Επιθηλιακά νεοπλάσματα Αδενοκαρκίνωμα Καρκίνωμα των αδενικών πόρων Βλεννώδες (κολλοειδές) Αδενοκυστικό Ενδομητριοειδές Καρκινοσάρκωμα Πλακώδες Βασικοκυτταρικό Μη Επιθηλιακά νεοπλάσματα Μεσεγχυματικό Ραβδομυοσάρκωμα, Λειομυοσάρκωμα Βλαστικών κυττάρων Πίνακας 2. Προστατικά νεοπλάσματα Αδενοπλακώδες Ογκοκυτταρικό Μικροκυτταρικό PIN ( in situ carcinoma) Μεταβατικό Σαρκωματώδες Καρκινοειδές Βασσαλοειδές Μεταστατικό Λέμφωμα, Λευχαιμία Κοκκιοκυτταρικό σάρκωμα ΣEΛIΔA 8

2 σιάζουν ιστολογικές αλλοιώσεις, ακόμα και απουσία συμπτωμάτων και σε μικρότερη ηλικία. Πρόσφατη αναφορά συνδέει τον οικογενή προστατικό καρκίνο με το χρωμόσωμα 1 με αυτοσωμικό επικρατών τύπο κληρονομικότητας 11. Αρκετοί χρωμοσωμικοί επίτοποι (8p, 10q, 13q, 16q, 17p, 18q) έχουν ερευνηθεί όπου δύναται να εμπλέκονται κατασταλτικά ογκογονίδια σε σχέση με νεοπλασία στον προστάτη. Είναι σημαντικό επίσης να τονίσουμε εδώ, αναφορικά με τη γενετική σύσταση του νεοπλάσματος, πως ανεξάρτητα θεραπείας, η επανεμφάνιση του όγκου θα είναι πιο συχνή, όπου αρχικά η γονιδιακή ανάλυση του όγκου ανέδειξε τετραπλοειδία παρά φυσιολογικό ποσοστό DNA (διπλοειδικό) 13,14. Δεν υπάρχει σαφής φυλετικός επιπολασμός του καρκίνου του προστάτη. Για άγνωστους ακόμα λόγους, ο ασιατικός πληθυσμός φέρει το μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης του νεοπλάσματος και ακολουθείται με αυξητική τάση από τους Καυκάσιους και κατόπιν από τη μαύρη φυλή. Χαρακτηριστικό του καρκίνου του προστάτη είναι το γεγονός ότι μετανάστες από χώρες χαμηλού κινδύνου σε χώρες υψηλού κινδύνου και αντίστροφα, αποκτούν τους δείκτες θνησιμότητας της νέας χώρας 15. Η επιρροή ενδοκρινικών παραγόντων έχει μελετηθεί διεξοδικά και αναδεικνύεται από τα παρακάτω γεγονότα: Τα περισσότερα νεοπλάσματα είναι ορμονοεξαρτώμενα (ανδρογόνα) 16,17. Ευνουχισμένοι άνδρες δεν α- ναπτύσσουν νεοπλασματικές αλλοιώσεις 8,18. Υπάρχει ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου μετά από μακροχρόνια εξωγενή λήψη οιστρογόνων ή/και ανδρογόνων 17,19,20. Συμπεράσματα από επιδημιολογικές μελέτες που αφορούν περιβαλλοντολογικούς, διαιτητικούς και λοιμώδεις παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη είναι αμφιλεγόμενα και συνεπώς δεν χρησιμεύουν για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων 8, Παθολογική ανατομική του αδενοκαρκινώματος του προστάτη 24 Ο προστάτης αδένας αποτελείται από α- δενικό και συνδετικό ιστό που περιβάλλεται από κάψα. Το αδενικό στοιχείο παράγει μικρές ποσότητες υγρού που αποβάλλονται ταχέως κατά διάφορα χρονικά διαστήματα. Εικόνα 1. (H & E). Ιστολογικό παρασκεύασμα του φυσιολογικού προστάτη αδένα. L: Λοβίδιο, M: Κύρια αδενίδια, St: Στρώμα, U: Ουρήθρα, SG: Υποβλε νογόνιοι αδένες (περιουρηθρικοί), C: Λοφίδιο, US: Ουρηθρικός κόλπος, Sp: Διαφραγμάτια, Cap: Κάψα, Ed: Εκσπερματικοί πόροι. Διακρίνονται αδενικά λοβία (αδενοκυψέλες με τον εκφορητικό τους πόρο) και συρρέοντες εκφορητικοί πόροι, μεγαλύτερου μεγέθους. Κατά την περιφερική και μεταβατική ζώνη του αδένα, οι πόροι και οι αδενοκυψέλες έχουν διάμετρο 0,15-0,3 χιλ., ενώ κατά την κεντρική ζώνη η διάμετρος των στοιχείων αυτών φτάνει τα 0,6 χιλ. Τα αδενικά λοβία της κεντρικής ζώνης διαχωρίζονται από ίνες λείου μυϊκού ιστού που καθίστανται πυκνότερες κατά τα περιφερικά και μεταβατικά τμήματα του αδένα (Εικόνα 1). Οι αδενοκυψέλες αποτελούνται από αδενοκύτταρα, υψηλά κυλινδρικά, που αφορίζονται από τη βασική μεμβράνη από ένα στοίχο βασικών κυττάρων, αποπλατυσμένων, με ελάχιστο κυτταρόπλασμα, που αναδεικνύονται με ειδικές ανοσοϊστοχημικές χρωστικές (π.χ. αντικερατίνη 34βΕ12α). Θεωρούνται η στοιβάδα αναγέννησης του αδενικού επιθηλίου και είναι εμφανή κατά τη διαδικασία της βασικοκυτταρικής υπερπλασίας που χαρακτηρίζει συνήθως την αδενική υπερπλασία του προστάτου. Μεταξύ των αδενικών κυττάρων αναγνωρίζονται σπάνια ενδοκρινή-παρακρινή κύτταρα, που παράγουν πεπτιδικές ορμόνες (Εικόνα 2). Τα αδενικά κύτταρα συνεισφέρουν άφθονα προϊόντα στο έκκριμα του προστάτη, όπως PSA (Prostatic Specific Antigen), PAP (Prostatic Acid Phosphatase), Πεψινογόνο II, διάφορα άλλα ένζυμα και πρωτεογλυκάνες. Πρόδρομες μορφές 24 Α. Άτυπη αδενωματώδης υπερπλασία (άτυπη υπερπλασία, αδένωση, άτυπη αδένωση) Μικροσκοπικά είναι μια εντοπισμένη υπερπλασία μικρών αδενίων με άτυπα κυτταρικά και πυρηνικά χαρακτηριστικά και παρουσία μικρών πυρηνίσκων. Εικόνα 2. (H & E). Αδενικό επιθήλιο. Διακρίνονται τα αμυλοειδή σωμάτια (CA) και η αναδίπλωση του επιθηλίου (F). Εικόνα 3. (H & E, x10). Σπερ ματοδόχος κύστη. Μ: Μυϊκή στοιβάδα. Η διαφορική διάγνωση από καλά διαφοροποιημένο αδενοκαρκίνωμα είναι δυσχερής και στηρίζεται στην παρουσία ακέραιας ή έστω κατακερματισμένης βασικής μεμβράνης και διάμετρο πυρηνίων <1μm. Η ανοσοϊστοχημική διερεύνηση της ειδικής κερατίνης των βασικών κυττάρων 34βΕ12 αναδεικνύει τη βασική μεμβράνη.η παρουσία άτυπης αδενικής υπερπλασίας σε τυχαία τομή δείγματος προστάτη απαιτεί την πλήρη διερεύνηση του υλικού και εξέταση αυτού σε πολλαπλές ιστολογικές τομές. Η βιολογική σημασία της αλλοίωσης αυτής είναι ακόμα ασαφής, αλλά συνιστάται η παρακολούθηση του ασθενούς. Β. Προστατική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία 24 (Prostatic Intraepithelial Neoplasia - PIN) Ο όρος PIN (in situ carcinoma) περιγράφει Πίνακας 3. Συνοπτική παρουσίαση διαφόρων συστημάτων διαφοροποίησης Gleason Mostofi MDAH* 1. Ομοιόμορφοι μικροί αδένες σε λοβίδια I. Καλώς διαφοροποιημένοι αδένες με ήπια πυρηνική αναπλασία % του όγκου σχηματίζει αδένες 2. Παρόμοια με 1, ανομοιόμορφα II. Αδένες με μέτρια πυρηνική αναπλασία % του όγκου σχηματίζει αδένες 3. Ανομοιομορφία, διηθητική τάση, ηθμοειδείς ή θηλώδεις σχηματισμοί. 4. Ανομοιομορφία, διηθητική τάση, κύτταρα ομοιάζοντα του υπερνεφρώματος. 5. Διηθητική τάση, αναπλαστικά κύτταρα, κακή διαφοροποίηση. III. Εκσεσημασμένη πυρηνική αναπλασία ή απουσία αδενικών σχηματισμών. Bocking Gaeta Broders 1. Ομοιόμορφοι αδένες χωρίς πυρηνική αναπλασία I. Καλά σχηματισμένοι αδένες με μικρούς πυρήνες και αδιάκριτους πυρηνίσκους. 2. Πολύμορφοι, ανομοιόμορφοι αδένες, με διαφόρων μεγεθών πυρηνίσκους. II. Αδένες με πολύμορφους πυρήνες και προέχοντες πυρηνίσκους. 3. Απουσία αδένων, μεγάλοι πυρήνες με πυρηνίσκους. III. Διηθητική μορφή, ηθμοειδής ή σμηγματόμορφη, +/- αδένες με πολύμορφους πυρήνες και προέχοντες πυρηνίσκους. IV. Απουσία αδένων, πολύμορφοι πυρήνες με προέχοντες πυρηνίσκους σε μίτωση >3/ πεδίο. *M. D. Anderson Hospital % του όγκου σχηματίζει αδένες % όγκου σχηματίζει αδένες % του όγκου σχηματίζει αδένες % του όγκου σχηματίζει αδένες % του όγκου σχηματίζει αδένες % του όγκο σχηματίζει αδένες. ΣEΛIΔA 10

3 Εικόνα 4. (H & E, x320). Σπερματο δόχος κύστη. Μ: Μυϊκή στοιβάδα. Εικόνα 5. (H & E x200). Υψηλός βαθμός PIN. Διακρίνεται η ύπαρξη βασικής κυτταρικής στοιβάδας. την ενδοαυλική επέκταση του πολλαπλασιασμού αδενικού επιθηλίου που χαρακτηρίζεται από φάσμα δυσπλαστικών και άτυπων εξεργασιών του αδενικού στοιχείου των αδενοκυψελών και των πόρων. Το 1965, ο McNeal 25 περιέγραψε την πιθανή προκαρκινική διάθεση της αλλοίωσης. Το 1986, σε συνεργασία με τον Bostwick 26 περιέγραψε ένα σύστημα ταξινόμησης τριών (3) βαθμίδων (PIN 1 - ήπια δυσπλασία, PIN 2 - μέτρια δυσπλασία, PIN 3 - σοβαρή δυσπλασία). Σταδιακά, η ταξινόμηση έλαβε πιο απλή μορφή 27, με κριτήριο τα κυτταρολογικά χαρακτηριστικά και πλέον διακρίνονται 2 βαθμοί, που συμπεριλαμβάνουν την παλαιότερη άποψη: Υψηλός βαθμός PIN (PIN 2 / PIN 3) (Εικόνα 5) Θεωρείται η πρόδρομη μορφή διηθητικού καρκινώματος και χαρακτηρίζεται από Εικόνα 6. (H & E x400). Χαμηλός βαθμός PIN. Προεξέχοντες πυρηνίσκοι και διάσπαρτα βασικά κύτταρα. μεγάλη διόγκωση των πυρήνων με εμφάνιση προεχόντων πυρηνίσκων. Απαιτείται η αναγνώριση βασικής στοιβάδας κυττάρων που περικλείει τα αναπλαστικά κύτταρα και η παρουσία της είναι απαραίτητη για το διαχωρισμό από διηθητικό καρκίνο. Η ανοσοϊστοχημική διερεύνηση της βασικής μεμβράνης επιτρέπει την αναγνώρισή της (HMW κερατίνη) 28. Διακρίνονται 4 αρχιτεκτονικοί τύποι PIN που περιγράφονται ως θυσανοειδές, μικροθηλώδες, ηθμοειδές, επίπεδο 29 και συχνά παρατηρούνται σε μικρές μορφές. Η αλλοίωση επεκτείνεται μέσω των εκφορητικών πόρων και αντικαθιστά το εκκριτικό επιθήλιο με διατήρηση των κυττάρων της βασικής στοιβάδας. Η παρουσία υψηλόβαθμου PIN δεν αποτελεί αιτία αυξημένων επιπέδων του PSA, αλλά καθιστά αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση προς αποκλεισμό αδενοκαρκινώματος. Η ανάπτυξη αδενοκαρκινώματος δεν προϋποθέτει την προγενέστερη ύπαρξη ενδοεπιθηλιακής νεοπλασίας 24. Χαμηλός βαθμός PIN (PIN 1) (Εικόνα 6) Ιστολογικά χαρακτηρίζεται από εστιακές άτυπες αλλοιώσεις του επιθηλίου και παρουσία επιμηκυσμένων πυρήνων με πυρηνίσκους. Η έντονη παρουσία πυρηνίσκων αποτελεί διαφοροδιαγνωστικό κριτήριο υψηλού έναντι χαμηλού βαθμού PIN. Η διαφορική διάγνωση από την άτυπη αδενική υπερπλασία είναι εξαιρετικά δυσχερής. Αδενοκαρκίνωμα Μακροσκοπικά χαρακτηριστικά 24,28 Το 70% των αδενοκαρκινωμάτων του προστάτη ανευρίσκεται στην περιφερική ζώνη του. Οι αρχόμενες αλλοιώσεις εντοπίζονται ως κακώς περιγεγραμμένες υποκάψιες μάζες. Επί της αναπτύξεως του νεοπλάσματος κατά το οπίσθιο τμήμα του αδένα, μονήρης ή πολλαπλοί όζοι προβάλλουν προς το ορθό χωρίς να διηθούν συνήθως την περιτονία του Denonvillier. Η εμφάνιση είναι παρόμοια και για όγκους του πλάγιου τοιχώματος. Η σύσταση των όζων είναι συνήθως σκληρή και κατά την εγκάρσια διατομή της περιοχής διακρίνονται συμπαγείς, ασαφείς, οζώδεις περιοχές, χροιάς λευκόφαιης ή υποκίτρινες (Εικόνα 7Α, Β). Η περαιτέρω ανάπτυξη του όγκου προσβάλλει γειτονικές περιοχές προστατικού παρεγχύματος, οι οποίες διηθούνται διάχυτα και το νεόπλασμα τελικά προβάλει στην περιοχή της ουρήθρας και του τριγώνου έμπροσθεν, ή διηθεί τους περιπροστατικούς ιστούς όπισθεν. Νέκρωση του νεοπλάσματος παρατηρείται σπάνια, εκτός αν ο όγκος είναι ευμεγέθης. Αναγνωρίζεται πλέον ότι το 80% του καρκίνου του προστάτη (αδενοκαρκίνωμα σε ποσοστό 99%) προέρχεται από τον έξω αδένα. Το 60-70% των περιπτώσεων εντοπίζεται στην περιφερική ζώνη, με 10-20% στη μεταβατική ζώνη και 5-10% στην κεντρική ζώνη (Σχήμα 1-3). Σε παρασκευάσματα μετά από ριζική προστατεκτομή αναγνωρίζονται συχνά πολλαπλές εστίες με ποικιλία διαφοροποίησης. Μικροσκοπικά χαρακτηριστικά 24,28 Στην πλειοψηφία τους τα αδενοκαρκινώματα του προστάτη προέρχονται από τις α- δενοκυψέλες και μόνο περί το 0,4-0,8% από τους πόρους. Περί το 5% των όγκων έχουν μικτή εικόνα, από πόρους και λοβία. Η χαρακτηριστική αρχιτεκτονική δομή σχηματίζεται από συστοιχία αδενοκυψελών με το επιθήλιο σε μονή στοιβάδα (Εικόνα 8). Η βασική στηρικτική κυτταρική στοιβάδα απουσιάζει και αυτό αποτελεί χαρακτηριστικό διηθητικού καρκίνου. Ξεχωρίζουν οι ευμεγέθεις ηωσινόφιλοι πυρηνίσκοι και το άφθονο βασεόφιλο κυτταρόπλασμα. Τα κύτταρα σχηματίζουν δέσμες ή μεμονωμένες νησίδες. Τα καλά διαφοροποιημένα νεοπλάσματα περιορίζονται σε ένα λοβίδιο και είναι μικρά σε μέγεθος. Τα κακώς διαφοροποιημένα νεοπλάσματα χαρακτηρίζονται από την απουσία σχηματισμού αδενικών πόρων και αυλού και την παρουσία σαφώς αναπλαστικών κυττάρων. Άλλες μορφές καρκινώματος του προστάτη, που από πολλούς θεωρούνται ως έκφραση ποικοιλομορφίας του αδενοκαρκινώματος, είναι: Πορογενές ή ενδομητριοειδές αδενοκαρκίνωμα (0,8%), που συνήθως αφορά την προστατική μοίρα της ουρήθρας στην περιοχή του λοφιδίου και εμφανίζεται με αποφρακτικά συμπτώματα λόγω της εξω- Εικόνα 7. A. Χειρουργικό παρασκεύασμα. B. Μακροσκοπική άποψη αδενοκαρκινώματος. A Β ΣEΛIΔA 12

4 Σχήμα 1. Όγκος της περιφερικής ζώνης. Σχήμα 2. Όγκος της κεντρικής ζώνης. Σχήμα 3. Όγκος μεταβατικής ζώνης. Εικόνα 8. Καλώς διαφοροποιημένο αδενοκαρκίνωμα με τη χαρακτηριστική κατ εφαπτομένη διάταξη των αδένων (backto-back). Σχήμα 4. Τα χαρακτηριστικά του συστήματος Gleason. φυτικής τάσης του όγκου. Έχει επιθετική συμπεριφορά, με πρόγνωση παρόμοια του αδενοκαρκινώματος. Πλακώδες ή αδενοπλακώδες καρκίνωμα (1,7-2,2%), που απαντάται μετά ορμονο- / ακτινοθεραπεία, με πτωχή πρόγνωση. Σαρκωματώδες καρκίνωμα, τύπος σπάνιος με κακή πρόγνωση. Προέρχονται από ο- ποιοδήποτε στοιχείο συνδετικού ιστού του αδένα και δε διαφέρουν από τα σαρκώματα διαφορετικών ανατομικών εντοπίσεων. Απαντάται σχεδόν στους μισούς ασθενείς με αδενοκαρκίνωμα κατόπιν ορμονοακτινοθεραπείας. Βλεννώδες (κολλοειδές) καρκίνωμα, επίσης σπάνιος τύπος που δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία. Βλεννώδης διαφοροποίηση παρατηρείται εστιακά και σε κοινά αδενοκαρκινώματα. Νευροενδοκρινές (μικροκυτταρικό) καρκίνωμα. Σπάνιος τύπος που συνοδεύεται από παρανεοπλασματικό σύνδρομο με κακή πρόγνωση και ταχεία εξέλιξη. Αδενοκυστικό, Βασσαλοειδές, Λεμφοεπιθηλιωματώδες, Ογκοκυτταρικό καρκίνωμα. Είναι εξαιρετικά σπάνιοι όγκοι με αβέβαιη κλινική συμπεριφορά και παρόμοια ιστολογική δομή με τους ομώνυμους όγκους άλλων ανατομικών θέσεων, όπως η τραχηλική χώρα (σιελογόνοι αδένες - αδενοκυστικό καρκίνωμα). Οι συχνότεροι μη επιθηλιακοί όγκοι του προστάτη είναι οι μεσεγχυματικοί όγκοι (ραβδομυοσάρκωμα 30, λειομυοσάρκωμα 31. Αμφότεροι παρουσιάζονται σε όλες τις ηλικίες, αλλά συνήθως το ραβδομυοσάρκωμα απαντάται σε νεότερους και το λειομυοσάρκωμα σε γηραιότερους ασθενείς. Η πρόγνωση είναι κακή, καθώς σχεδόν πάντα ο βαθμός διαφοροποίησης είναι χαμηλός. Οι συχνότεροι μη επιθηλιακοί όγκοι του προστάτη είναι οι μεσεγχυματικοί όγκοι (ραβδομυοσάρκωμα, λειομυοσάρκωμα). Αμφότεροι παρουσιάζονται σε όλες τις ηλικίες, αλλά συνήθως το ραβδομυοσάρκωμα απαντάται σε νεότερους και το λειομυοσάρκωμα σε γηραιότερους ασθενείς. Η πρόγνωση είναι κακή, καθώς σχεδόν πάντα ο βαθμός διαφοροποίησης είναι χαμηλός Λέμφωμα του προστάτη 32 παρουσιάζεται σε ηλικίες ετών, με συμπτώματα διόγκωσης και αποφρακτικής ουροπάθειας. Έχουν αναφερθεί όλοι οι τύποι, συμπεριλαμβανομένου και του Hodgkin, με παρόμοια ιστολογική εικόνα. Η πρόγνωση είναι πτωχή και η μέση επιβίωση κυμαίνεται από 2-44 μήνες. Μεταστατικοί όγκοι στον προστάτη είναι σπάνιοι, με συχνότερους τα λεμφώματα και τις λευχαιμίες 32. Άλλοι όγκοι με δυνατότητα μετάστασης στον προστάτη είναι το μελάνωμα, το σεμίνωμα και αδενοκαρκινώματα του πνεύμονα και του γαστρεντερικού. Οι όγκοι του προστάτη συνοψίζονται στον Πίνακα 2. Διαφοροποίηση του αδενοκαρκινώματος του προστάτη - Σύστημα Gleason 33 Η αξιολόγηση του βαθμού διαφοροποιήσεως του προστατικού αδενοκαρκινώματος βρέθηκε να σχετίζεται πλήρως με σχεδόν όλες τις παραμέτρους της νόσου, όπως ενζυματική δραστηριότητα, τοπική εξέλιξη, μεταστάσεις σε λεμφαδένες και οστά, καθώς επίσης και με την ανταπόκριση στη θεραπεία. Έχουν αναπτυχθεί κατά καιρούς πάνω από 10 συστήματα διαφοροποίησης του όγκου, το πλέον αποδεκτό όμως και αυτό που χρησιμοποιείται σε παγκόσμια κλίμακα στις μέρες μας είναι το σύστημα Gleason, κατά το οποίο λαμβάνεται υπ όψιν η ετερογένεια του νεοπλάσματος. Το σύστημα χρησιμοποιεί δυο τιμές 28, που προκύπτουν από τη βαθμολόγηση της συχνότερης ιστολογικής διαφοροποίησης που αναγνωρίζεται και της αμέσως επόμενης σε συχνότητα επί του όγκου (Σχήμα 4). Ο τελικός βαθμός διαφοροποίησης του όγκου είναι το άθροισμα των δυο διαφορετικών βαθμολογιών. Μειονέκτημα της μεθόδου αυτής είναι ότι δε λαμβάνει υπ όψιν άλλες ιστολογικές δομές που παρατηρούνται και ότι στηρίζεται σε αρχιτεκτονικά κριτήρια χωρίς να συνυπολογίζει κυτταρολογικά/πυρηνικά χαρακτηριστικά που έχουν προγνωστική σημασία 34. Οι τιμές κυμαίνονται από 1 μέχρι 5, συνεπώς το άθροισμα κυμαίνεται από 2 μέχρι 10. Καλώς διαφοροποιημένοι όγκοι βαθμολογούνται από 2-4, μέτρια διαφοροποιημένοι όγκοι από 5-6 και πτωχά διαφοροποιημένοι όγκοι από Για περιπτώσεις με άθροισμα 7 έχει περιγραφεί πως σημαντικότερο ρόλο στην πρόγνωση του νεοπλάσματος παίζει η πρώτη τιμή του αθροίσματος 35,36. Έτσι, πρωτογενής βαθμός 4 φέρει καλύτερη πρόγνωση από πρωτογενή βαθμό 3. Η βαθμολόγηση στο σύστημα Gleason γίνεται με βάση τα παρακάτω ιστολογικά χαρακτηριστικά (Εικόνες 9-13): Βαθμός 1- Μικροί, ομοιόμορφοι, καλά σχηματισμένοι, μεμονωμένοι αδενικοί σχηματισμοί, με ελάχιστο ενδιάμεσο ιστό. Βαθμός 2- Χαρακτηρίζεται από μειούμενη ομοιομορφία αλλά διατήρηση της μεμονωμένης διάταξης των αδένων. Βαθμός 3- Χαρακτηρίζεται από μεμονωμένους και ομάδες συρρεόντων νεοπλασματικών αδένων που διατάσσονται σε ηθμοειδείς ή θηλώδεις σχηματισμούς. Βαθμός 4- Χαρακτηρίζεται από ατελή σχηματισμό αδένων και παρατηρείται διάχυτη διήθηση του στρώματος από δοκίδες και μάζες νεοπλασματικού επιθηλίου. Βαθμός 5- Χαρακτηρίζεται από αδιαφοροποίητους νεοπλασματικούς σχηματισμούς, αναπλαστικά κύτταρα με διηθητικό χαρακτήρα. Ένα αρκετά δημοφιλές σύστημα διαφοροποίησης που ήταν σε χρήση είναι το σύστημα Mostofi 37, το οποίο αποτελεί συνδυασμό ιστολογικής μορφολογίας και κυτταρικής αναπλασίας. Άλλα συστήματα διαφοροποίησης είναι το MDAH, των Bocking et al. 38, των Gaeta et al. 39 και του Broders 40. Συνοπτικά, τα διάφορα συστήματα διαφοροποίησης παρουσιάζονται στον Πίνακα 3. Να σημειωθεί ότι για να μπορεί να αξιολογηθεί ο όγκος, πρέπει να απαντάται σε >5% του δείγματος της βιοψίας, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται με βελόνη ή από χειρουργικό ΣEΛIΔA 13

5 Εικόνα 9. (H & E x200). Βαθμός Gleason 1. Αδένες κατ εφαπτομένη, κυτταρολογικά στοιχεία κακοήθειας. Εικόνα 10. (H & E x200). Βαθμός Gleason 2. Ανομοιόμορφοι αδένες και αύξηση του ενδιάμεσου ιστού. Εικόνα 11. (H & E x200). Βαθμός Gleason 3. Ηθμοειδής σχηματισμός με εκσεσημασμένη επιθηλιακή υπερπλασία. Εικόνα 12. (H & E x200). Βαθμός Gleason 4. Ανομοιόμορφος όγκος που εισβάλλει στον ενδιάμεσο ιστό. Εικόνα 13. (H & E x200). Βαθμός Gleason 5. Διάχυτη διήθηση των καρκινικών κυττάρων. Σημειώνεται η απουσία αδενικών πόρων. Εικόνα 14. (H & E x100). Διήθηση της κάψας. Παρατηρούνται οι αδένες που διηθούν το ινομυώδες στρώμα. παρασκεύασμα. Κυτταρολογικό υλικό δεν μπορεί να αξιολογηθεί. Εξάπλωση του όγκου - Μετάσταση Η πιθανότητα εξάπλωσης και μετάστασης του όγκου είναι ευθέως ανάλογη με το μέγεθος και τη διαφοροποίησή του. Μικροί και καλά διαφοροποιημένοι όγκοι (βαθμός 1 και 2) περιορίζονται στον αδένα, ενώ μεγαλύτεροι όγκοι (>4cm 3 ) ή χαμηλής διαφοροποίησης (βαθμός 4 και 5) είναι πιο διηθητικοί τοπικά και μεθίστανται συχνότερα 41. Η διήθηση της κάψας του αδένα είναι πολύ συχνό φαινόμενο, με αναφορές να υποστηρίζουν μέχρι και έως 90% (Εικόνα 14). Η ύπαρξη πραγματικής κάψας έχει αμφισβητηθεί και πλέον αναγνωρίζεται ότι ο προστάτης φέρει εξωτερική στοιβάδα ινομυώδους ιστού που αναφέρεται ως κάψα. Ασθενείς με εστιακή διήθηση της κάψας έχουν προγνωστικό προσδόκιμο μεταξύ νόσου περιορισμένης στον αδένα και νόσου που διαπερνά την κάψα 42. Διάτρηση της κάψας αποτελεί διεργασία που συμβαίνει σε προχωρημένη νόσο και επιφέρει κακή πρόγνωση. Περινευρική διήθηση με εξάπλωση του όγκου κατά μήκος του περινευρίου συμβαίνει παράλληλα με τη διήθηση και διάτρηση της κάψας (Εικόνα 15). Το περινεύριο αναγνωρίζεται ως οδός χαμηλής αντίστασης στην εξάπλωση της νόσου, γεγονός που επιβεβαιώνεται τόσο σε υλικό βιοψίας δια λεπτής βελόνης, όσο και σε χειρουργικά παρασκευάσματα μετά ριζική προστατεκτομή 43. Τοπικά προχωρημένη νόσος μπορεί να προβάλλει στην περιοχή του τριγώνου της ουροδόχου κύστης, με αποτέλεσμα αποφρακτικού τύπου συμπτωματολογία (ουρητήρας). Η περιτονία του Denonvillier αποτελεί ισχυρό φραγμό οπίσθια και καθιστά την ανάμειξη του ορθού σπάνια. Διήθηση των σπερματοδόχων κύστεων (Εικόνα 16) σχετίζεται με κακή πρόγνωση και είναι γνωστό ότι αυτοί οι όγκοι είναι ευμεγέθεις, χαμηλής διαφοροποίησης, με μεγάλη επίπτωση εξωκαψικής επέκτασης και λεμφαδενικών μεταστάσεων 44. Η διήθηση των κύστεων συμβαίνει συχνότερα κατά συνέχεια ιστού. Ο όγκος μπορεί να διηθήσει από τους εκσπερματιστικούς πόρους ή αφού έχει προηγουμένως διαπεράσει την κάψα, ενώ είναι δυνατή η ανεύρεση μεμονωμένων νησιδίων νεοπλασίας και χωρίς την επίδειξη άμεσης συνέχειας με τον όγκο στον αδένα. Η διήθηση των κύστεων μετά από διάτρηση της κάψας συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο λεμφαδενικών μεταστάσεων 44. Η έκταση της διήθησης της κάψας καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τα χειρουργικά όρια εκτομής κατά τη ριζική προστατεκτομή, καθώς σημειώνεται σημαντική διακύμανση όσον αφορά την πρόγνωση 42. Η παρουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων σχετίζεται με ευρεία εξάπλωση του όγκου (Εικόνες 17, 18). Η πρώτη εντόπιση βρίσκεται συνήθως στους πυελικούς λεμφαδένες και συγκεκριμένα στην άλυσσο των θυρεοειδικών λεμφαδένων, από όπου ο όγκος περνάει στους οπισθοπεριτοναϊκούς λεμφαδένες (δια των κοινών λαγόνιων λεμφαδένων στους προϊερούς και κατόπιν στους παρα-αορτικούς). Ο συνολικός επιπολασμός των λεμφαδενικών μεταστάσεων φτάνει το 40% 45. Περιστασιακά, ενοπίζονται προσβεβλημένοι οι υπερδιαφραγματικοί λεμφαδένες, που μπορεί να αποτελούν και το πρώτο σημείο της νόσου, με διήθηση του αριστερού υπερκλείδιου ή μεσοθωρακικού λεμφαδένα. Σε αυτές τι περιπτώσεις πρόκειται για όγκο χαμηλής διαφοροποίησης. Οι οστικές μεταστάσεις είναι μονήρεις ή πολλαπλές. Συνηθέστερα, πρόκειται για οστεοβλαστικού τύπου εντοπίσεις, αλλά ενδέχεται επίσης να είναι μικτού ή καθαρά οστεολυτικού τύπου. Όταν είναι εκτεταμένες, συνοδά ευρήματα αποτελούν η υπασβεστιαιμία, η υποφωσφαταιμία και αυξημένα επίπεδα αλκαλικής φωσφατάσης. Οποιοδήποτε οστό του σκελετού μπορεί να προσβληθεί. Με φθίνουσα σειρά, οι συχνότερες εστίες των οστικών μεταστάσεων του καρκίνου του προστάτη είναι το εγγύς τμήμα του μηριαίου οστού, η οστέινη πύελος και η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, το ιερό ΣEΛIΔA 14

6 Εικόνα 15. (H & E x200). Περινευρική διήθηση, γύρω και διαμέσω του νεύρου. Εικόνα 16. (H & E x200). Διή θηση των σπερματοδόχων κύστεων. Εικόνα 17. (H & E x100). Λεμφαδενική μετάσταση. οστούν, η θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, οι πλευρές, το στέρνο, το κρανίο και το βραχιόνιο οστό 46. Οι μεταστάσεις στη σπονδυλική στήλη προκαλούν πιεστικά φαινόμενα στο νωτιαίο μυελό. Σπλαγχνικές μεταστάσεις συχνότερα εντοπίζονται στον πνεύμονα, το ήπαρ και τα επινεφρίδια. Μεταστάσεις στο Κ.Ν.Σ. είναι αποτέλεσμα επέκτασης του όγκου κατά συνέχεια από κρανιακές εστίες. Η εξάπλωση της νόσου ακολουθεί γενικά μια καθορισμένη πορεία. Αρχικά, πρόκειται για μια μικρή, καλώς διαφοροποιημένη αλλοίωση. Με την αύξηση σε μέγεθος, ο όγκος γίνεται αναπλαστικός. Όγκοι της περιφερικής ζώνης εξαπλώνονται εντός της ζώνης και κατόπιν διηθούν τους εκσπερματικούς πόρους και τις σπερματοδόχους κύστεις. Ακολουθεί ο έσω αδένας και η διήθηση των αγγειονευρωδών δεματίων και των περιπροστατικών ιστών. Η πρώιμη διάγνωση συνεπάγεται την άσκηση θεραπευτικής αγωγής νωρίτερα και τη βελτίωση της πρόγνωσης του ασθενή 47. Ο καρκίνος του προστάτη είναι συχνός, αλλά όχι το ίδιο συχνά θανατηφόρος. Γενικές παραδοχές για τη νόσο βοηθούν στον αρτιότερο σχεδιασμό θεραπευτικής προσέγγισης. Για παράδειγμα, η πρόγνωση είναι χειρότερη για μεγάλο μέγεθος όγκου κατά τη διάγνωση. Μικροσκοπικοί όγκοι είναι λιγότερο σημαντικοί από όγκους μεγέθους >5mm, καθώς οι μικρότεροι όγκοι έχουν γενικότερα καλύτερη διαφοροποίηση και ο βαθμός διαφοροποίησης έχει αποδειχθεί ότι συσχετίζεται αντιστρόφως ανάλογα με το μέγεθος και τις μεταβολές του. Μεγαλύτεροι σε μέγεθος όγκοι επεκτείνονται συχνότερα πέραν των ορίων του αδένα, αλλά όχι όλοι, και έχουν χειρότερη πρόγνωση, όπως και οι αναπλαστικοί όγκοι. Ο απεικονιστικός έλεγχος αποτελεί συμπληρωματικό μέσο διάγνωσης και διερεύνησης της νόσου. Η δακτυλική εξέταση του ορθού και η μέτρηση των επιπέδων του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) και των κλασμάτων του στο αίμα θα πρέπει πάντα να προηγούνται. Bιβλιογραφία 1. Isaacs JT and Coffey DS: Etiology and disease process of benign prostatic hyperplasia. Prostate 1989; 2: Parker SL, Tong T, Bolden S, Wingo PA: Cancer statistics, CA Cancer J Clonic1996; 34: Boring C, Squires T, Tong T: Cancer statistics, CA Cancer J Clonic 1991; 41: Boring C, Squires T, Tong T: Cancer statistics, CA Cancer J Clonic1993; 43: Silverberg E: Statistical and epidemiological data on urologic cancer. Cancer1987; 60: Silverberg E, Lubera J: Cancer statistics, CA Cancer J Clonic1989; 39: Wingo PA Tong T, Bolden S: Cancer statistics, CA Cancer J Clonic1995; 45: Wynder E, Mabuchi K, Whitmore W, Jr.: Epidemiology of cancer of the prostate. Cancer 1971; 28: Arason A, Barkard R, Egilsson V: Linkage analysis of chromosome17q markers and breast-ovarian cancer in Icelandic families, and possible relationship with prostatic cancer. Am J Hum Genet 1993; Carter B, Bova G, Beaty T, Steinberg G, Childs B, Isaacs W, Walsh P: Hereditary prostate cancer: Epidimiologic and clinical features. J Urol 1993; 150: Carter B, Beaty T, Steinberg G, Childs B, Walsh P: Mendelial inheritance of familial prostate cancer. Proc Natl Acad Sci USA 1992; 89: Tulinius H, Egilsson V, Olafsd G, Sigvaldason H: Risk of prostate, ovarian and endometrial cancer among relatives of women with breast cancer. Br Med J 1992; 305: Ross JS, Figge H, Bui HX, et al: Prediction of pathologic stage and post prostatectomy disease recurrence by DNA ploidy analysis of initial needle biopsy specimens of prostate cancer. Cancer 1994; 74: Ross JS, Figge H, Bui HX, et al: E-cadherin expression in prostatic carcinoma biopsies: Correlation with tumor grade, DNA content, pathologic stage and clinical outcome. Mod Pathol 1994; 7: Dunn J, Jr.: Cancer epidemiology in populations of the United States- emphasis on Hawaii and California-and Japan. Cancer Res 1975; 35: Leitenberger A, Altwein J: Efficacy and discriminative ability of PSA as a tumor marker. Eur Urol 1990; 17: Noble R: The development of prostatic adenicarcinomain Εικόνα 18. Αξονική τομογραφία της ελάσσονος πυέλου που αναδεικνύει διογκωμένους λεμφαδένες (βέλη). Η ευαισθησία της μεθόδου κρίνεται ικανοποιητική για εντοπισμό λεμφαδένων μέχρι 10mm. Nb rats following prolonged sex hormone administration. Canc Res 1977; 37: Ghanadian R, Puah K, O Donohue E: Serum testosterone and dihydrotestosterone in carcinoma of the prostate. Br J Cancer 1979; 39: Badalament RA, York JP, Drago JR: Two year experience with transrectal prostatic ultrasound. In vivo 1990; 4: Hamalainen E, Adlercreutz H, Puska P, Pietinen P: Diet and serum hormone in healthy men. J Steroid Bioch 1984; 20: Kerr W, Keresteci A, Mayoh H: The distribution of zinc within the normal prostate. Cancer 1960; 13: Kipling M, Waterhouse J: Cadmium and prostatic carcinoma. Lancet 1967; 1: Schuman L, Mandel J, Blackard C, Bauer H, Scarlett J, McHugh R: Epidemiologic study of prostate cancer: Preliminary report. Cancer Treat Rep 1977; 61: Walsh, Retik, Vaughan, Wein: Campbell s Urology, 8th Ed., Vol.4, 2002; 86: McNeal J: Morphogenesis of prostatic carcinoma. Cancer 1965; 18: McNeal J: The prostate and prostatic urethra: A morphologic synthesis. J Urol 1972; 107: McNeal J, Bostwick DG: Intraductal dysplasia: A premalignant lesion of the prostate. Hum Path 1986; 17: Tanagho, McAninch: Smith s Urology, 15th Ed., 23: Bostwick DG, Amin MB, Dundore BM, Schultz DS: Architectural patterns of high grade prostatic intraepithelial neoplasia.hum Path 1993; 24: Kins DG, Finney RP: Embryonal rhabdomyosarcoma of the prostate. J Urol 1977; 117: Spencer J, Golding S: CT evaluation of node status at presentation of prostatic carcinoma. Br J Radiol 1992; 65: Bostwick DG, Mann RB: Malignant lymphomas involving the prostate. A study of 13 cases. Cancer 1985; 9: Gleason D and The Veterans Administration Cooperative Urological Research Group: Histologic Grading and Clinical Staging of Prostatic Carcinoma, 1977, Lea and Febiger, Philadelphia. 34. Rifkin MD, Ross JS, Figge H, Del Sario AD, Jennings TA: Prediction of pathologic stage: DNA ploidy analysis and histologic grading using a comparison of ultrasound guided prostatic needle biopsy and radical prostatectomy specimens. Radiology 1994; 193: McNeal JE et al: Histologic differentiation, cancer volume and pelvic node metastases in adenocarcinoma of the prostate. Cancer 1990b; 66: Epstein JI et al: Prediction of progression following radical prostatectomy: A multivariate analysis of 721 men with long term follow-up. Am J Surg Path,1996; 20: Mostofi F: Grading of prostatic carcinoma. Cancer Chemoth Rep, Part 1, 1975; 59: Bocking A, Kiehn J, Heinzel-Wach M: Combined histologic grading of prostatic carcinoma. Cancer 1982; 50: Gaeta J, Asirwatham J, Miller G, Murphy G: Histologic grading of primary prostatic cancer: A new approach to a new problem. J Urol, 1980; 123: Broders AC: Epithelium of the genitourinary organs. Ann Surg 1922; 75: McNeal JE et al: Capsular penetration in prostate cancer: Significance for natural history and treatment. Am J Surg Path 1990a; 14: Epstein JI, Pizov G, Walsh P: Correlation of pathologic findings with progression after radical retropubic prostatectomy. Cancer 1993; 71: Bastacky SI, Walsh PC, Epstein JC: Relationship between perineural tumor invasion on needle biopsy and radical prostatectomy capsular penetration in clinical stage B carcinoma of the prostate. Am J Surg Path, 1993; 17: Ohori AM, Scardino PT, Lapin SL, Seale-Hawkins C, et al: The mechanisms and prognostic significance of seminal vesicle involvement by prostate cancer. Am J Surg Path 1993; 17: Fowler JJ, Whitmore WJ: The incidence and extent of pelvic lymph node metastases in apparently localized prostatic cancer. Cancer 1981; 47: Saitoh H et al : Metastatic patterns of prostatic cancer: Correlation between sites and number of organs involved. Cancer1984; 54: Schroeder F, Blom J, Hop W, Mostofi F: Incidental carcinoma of the prostate treated by total prostatectomy. The prognostic impact of micriscopic tumor extension and grade. World J Urol 1983; 1: IU ΣEΛIΔA 15

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ

Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό. Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Επίδραση θεραπειών στον καλοήθη και κακοήθη προστατικό ιστό Θ. Γεωργιάδης Επιμελητής A, ΔΘΚΑ ΥΓΕΙΑ Προεγχειρητικός ανδρογονικός αποκλεισμός LHRH αγωνιστές (μερικός ) ή και μη στεροειδές αντιανδρογόνο (πλήρης

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη. Κίττυ Παυλάκη

Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη. Κίττυ Παυλάκη Μικροαδενικοί και ηθμοειδείς σχηματισμοί σε βιοψία προστάτη Κίττυ Παυλάκη Εάν υπάρχει καρκίνος Εάν υπάρχουν ευρήματα που να καθιστούν απαραίτητη την επανάληψη της βιοψίας σε σύντομο χρονικό διάστημα Ker

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ. Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΑΖΙΚΟΥ ΑΔΕΝΑ Τριανταφυλλιά Κολέτσα Λέκτορας ΕΓΠΠΑ, Α.Π.Θ. Μαστός Λοβοί: εκβάλουν στη θηλή με γαλακτοφόρο πόρο. Διακλαδιζόμενοι πόροι κατάληξη-λοβιακές λοβιακές μονάδες. Λοβιακή μονάδα: αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Φιλίππου Γεωργία Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος. Φεβρουάριος 14,2011

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Φιλίππου Γεωργία Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος. Φεβρουάριος 14,2011 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Φιλίππου Γεωργία Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Φεβρουάριος 14,2011 Ανατομία Ο προστάτης είναι ένα όργανο ενδοδερμικής προέλευσης. Έχει σχήμα και μέγεθος κάστανου με όγκο 20ml(o παθολογικός

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα Ε. ΑΝΔΡΙΩΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα οι οποίοι περιβάλλονται από παχιά κάψα συνδετικού ιστού. Οι εκκριτικοί πόροι εκβάλλουν στην προστατική μοίρα της ουρήθρας.

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΙΕΛΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ

ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΙΕΛΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΕΠΙΘΗΛΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΙΕΛΟΓΟΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ ΧΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΙΣΤΟΧΗΜΕΙΑ-ΑΝΟΣΟΪΣΤΟΧΗΜΕΊΑ Παρουσίαση αντιπροσωπευτικών περιπτώσεων από το αρχείο του «Θριασίου» ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2009 Ε. Ελευθεριάδης, ιευθυντής Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, ΙΚΑ Θεσσαλονίκης

Μάρτιος 2009 Ε. Ελευθεριάδης, ιευθυντής Παθολογοανατοµικού Εργαστηρίου, ΙΚΑ Θεσσαλονίκης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Νεφρο-ουρολογική Οµάδα Β. Ελλάδας Συνοπτική Ερµηνεία των προτεινόµενων χρήσιµων δεδοµένων για την ΙστοπαθολογικήΈκθεση του Καρκινώµατος του

Διαβάστε περισσότερα

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ.

Ca Προστάτη. Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Μοριακοί δείκτες και στρατηγική χειρισμού των ασθενών με νόσο χαμηλού κινδύνου ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΠ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Ca Προστάτη Ο δεύτερος σε συχνότητα καρκίνος στους άνδρες 1 στους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ.

ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ. Θωµάς Ζαραµπούκας. Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής. Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. ΟΓΚΟΙ ΤΗΣ ΑΣΤΡΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΓΛΟΙΑΣ Θωµάς Ζαραµπούκας Αν. Καθ. Παθολογικής Ανατοµικής Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Όγκοι της Αστροκυτταρικής Γλοίας Πιλοκυτταρικό αστροκύτωµα Πιλοµυξοειδές αστροκύτωµα Πλειόµορφο ξανθοαστροκύτωµα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΙΣΤΟΛΟΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΡΙΖΙΚΗΣ ΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗΣ ΔΙΟΥΡΗΘΡΙΚΗΣ ΕΞΑΙΡΕΣΗΣ ΟΥΡΟΘΗΛΙΑΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (TUR( TUR-BΤ) ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης

ανασκοπήσεις 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Γεώργιος Μ. Πατσάης 30-31 Γεώργιος Μ. Πατσάης 01//Noµoγράµµατα και καρκίνος του προστάτη Εισαγωγή Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον 2ον κατά σειρά συχνότητας καρκίνο στους άνδρες και δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο µετά

Διαβάστε περισσότερα

Κων/να Παναγιωτοπούλου. Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς»

Κων/να Παναγιωτοπούλου. Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς» Κων/να Παναγιωτοπούλου Επιμ. Α Παθολογοανατομικού Εργαστηρίου. Γ.Ν.Ν.Θ «Γ. Γεννηματάς» ΟΓΚΟΙ ΝΕΦΡΟΥ ΠΑΙ ΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΟΓΚΟΙ ΝΕΦΡΟΥ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Εάν σας ρωτήσουν : Ένα παιδάκι γνωστό μου χειρουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού : Πολλά ονόματα..για να περιγράψουν τον ίδιο καρκίνο : 1. Υπερνέφρωμα Ονομάζονταν έτσι στο παρελθόν, διότι πιστεύονταν πως

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Κ. ΒΕΝΑΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΒΗΤΟΥ -- ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Π.Γ.Ν.ΜΑΙΕΥΤΗΡΙΟ ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 21/4/2004 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

short news Γ. ασκαλόπουλος

short news Γ. ασκαλόπουλος 18-19 Γ. ασκαλόπουλος Η συµπληρωµατική ακτινοθεραπεία σε καρκίνο του προστάτη παθολογικού σταδίου Τ3Ν0Μ0 µειώνει σηµαντικά τον κίνδυνο µεταστάσεων και βελτιώνει την επιβίωση. Αποτελέσµατα της µακροχρόνιας

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ. Μαρία Παπαευθυμίου Διευθύντρια Κυτταρ/κού Τμήματος Νοσοκομείο "Αλεξάνδρα"

ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ. Μαρία Παπαευθυμίου Διευθύντρια Κυτταρ/κού Τμήματος Νοσοκομείο Αλεξάνδρα ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ Μαρία Παπαευθυμίου Διευθύντρια Κυτταρ/κού Τμήματος Νοσοκομείο "Αλεξάνδρα" ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΔΕΝΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ (Σύστημα Bethesda 2001) 1) Άτυπα αδενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ειδικευόμενη: Σοφία Κραββαρίτη Επιμελητής: Εμμανουήλ Ανδρεάδης Διευθυντής: Γεώργιος Μουσούλης ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Ταχύπνοια: αναπνοές >30/min

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS.

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS. edtime - Σταδιοποίηση Καρκίνου Παχέος Εντέρου Written by Παπασταματίου Μιλτιάδης, Νικολόπουλος Δημήτριος Παρασκευή, 15 Ιανουάριος 2010 There are no translations available Παπασταματίου Μιλτιάδης, MD, PhD,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ

ΟΜΑ Α ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΜΑ Α ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΩΝ ΧΡΗΣΙΜΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΈΚΘΕΣΗ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Μάρτιος 2009 Σύνταξη Προτεινόµενου Προσχεδίου Ιστολογικής

Διαβάστε περισσότερα

KΑΡΚΙΝΩΜΑ ΠΕΟΥΣ Α. ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

KΑΡΚΙΝΩΜΑ ΠΕΟΥΣ Α. ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΛΕΚΚΑ ΚΑΤΣΟΥΛΗ (Αν/τρια Διευθύντρια Παθ/κού εργ. ΕΑΝΠ Μεταξά) KΑΡΚΙΝΩΜΑ ΠΕΟΥΣ Α. ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Ο καλύτερος τρόπος για να προετοιμαστεί κανείς ουσιαστικά, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου)

VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) VIN (Ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία αιδοίου) Διαφορές μεταξύ τραχήλου και αιδοίου Κύτταρο-στόχος: κυρίως πλακώδες δεν υπάρχει εκτεθειμένος πολυδύναμος πληθυσμός, όπως στον τράχηλο Σχετιζόμενοι HPV: κυριαρχούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του.

Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. : Τι ονομάζουμε προστάτη και πoιός ο ρόλος του. Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας των αρσενικών θηλαστικών, περιλαμβανομένων και των ανδρών, που βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Μάθημα 7ο ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ο πληθυσμός της Ευρώπης το 2004 ήταν 456 εκατομμύρια σχεδόν το 7% του συνολικού πληθυσμού της γης. Ο καρκίνος αποτελεί την μεγαλύτερη αιτία νοσηρότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ιωάννης Βακαλόπουλος Χειρουργός Ουρολόγος Λέκτορας Αριστοτελείου Παν/µιου Θεσσαλονίκης Σύγκριση του καρκίνου του προστάτη µε άλλους καρκίνους Καρκίνος Προστάτη Ο συχνότερος καρκίνος στον

Διαβάστε περισσότερα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα

Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Βραχυθεραπεία Προστάτη: Ουρολογικές ενδείξεις και αποτελέσματα Στέλιος Βούλγαρης Χειρουργός Ουρολόγος Υπεύθυνος Κέντρου Βραχυθεραπείας Προστάτη Euromedica Κυανούς Σταυρός Θεσσαλονίκη LDR Βραχυθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ.

BREAST LESION EXCISION SYSTEM: ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΒΙΟΨΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ. ΝΕΑ ΣΤΕΡΕΟΤΑΚΤΙΚΗ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ Μονάδα Μαστού, Α Προπαιδευτική Χειρουργική κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Στόχος Αξιολόγηση του Intact Breast Lesion Excision

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις µελανοκυτταρικοί όγκοι Ταξινόµηση WHO 2006 1% - 2% των βρεφών Επιφανειακοί Όψιµοι Επιφανειακοί Οποιαδήποτε ανατοµική θέση Μ.δ. < 1,5 cm Κηλίδες, βλατίδες ή πλάκες Λευκόφαιοι έως µελανόφαιοι Ωοειδείς

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΤΥΠΟΙ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ. ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΟΦΙΑ ΚΟΥΝΕΛΗ Επιμελήτρια Α Παθολογοανατομικό Τμήμα Νοσοκομείου «Ελενα Βενιζέλου» ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Πρώτη επαφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος. Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος. Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μονήρης Πνευμονικός Όζος Γιάννης Καλομενίδης Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» ΟΡΙΣΜΟΙ Όζος: σφαιρική ή ωοειδής σκίαση με σαφή όρια, 3 εκ, περιβαλλόμενη από

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

«ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ. Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Μαρία Μαλιδάκη, Χαράλαμπος Ν. Βερβερίδης Κτηνιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης «ΜΑΙΕΥΤΙΚΑ» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΗ ΘΗΛΥΚΗ ΓΑΤΑ Ο ωοθηκικός κύκλος και

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά»

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» Ιστολογικοί τύποι καρκίνου του πνεύμονα Πλακώδες (20-30%) Αδενοκαρκίνωμα (30 40%) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια

EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA. Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια EΠIΘHΛIAKA KYTTAPA Tα επιθηλιακά κύτταρα > σχηµατίζουν στρώµατα κυττάρων που συνδέονται στενά µεταξύ τους > & ονοµάζονται επιθήλια λειτουργίες κάλυψη επένδυση > εσωτερικών εξωτερικών επιφανειών & αυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Θεμιστοκλής Τζώτζας Ενδοκρινολόγος Κλινική Ενδοκρινολογίας Διαβήτη Μεταβολισμού Νοσοκομείο Αγ. Παύλος-Παναγία Θεσ/νίκης Ο θυρεοειδής αδένας Θυροειδικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ (Ενημέρωση Μάρτιος 2011) A. Heidenreich (Πρόεδρος), J. ellmunt, M. olla, S. Joniau, T.H. van der Kwast, M.D. Mason, V. Matveev, N. Mottet, H-P. Schmid,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΟΥ PPARγ ΣΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ» ΓΕΩΡΓΙΑ Π. ΚΟΨΙΔΑ ΙΑΤΡΟΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΟΥ PPARγ ΣΕ ΑΔΕΝΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ» ΓΕΩΡΓΙΑ Π. ΚΟΨΙΔΑ ΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ- ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Οι διάφορες θεραπευτικές επιλογές για ασθενείς µε διαγνωσµένο καρκίνο του προστάτη: 1. Στενή παρακολούθηση 2. Ριζική προστατεκτοµή 3. Ακτινοθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου

Το PSA σήμερα. Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου Το PSA σήμερα Dr. Ιωάννης Βούρος Επιμ.Α Ουρολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γ.Ν. Θεσσαλονίκης Δ/της Dr. Αθανάσιος Παπαθανασίου PSA Το PSA είναι μια γλυκοπρωτεϊνη (kallikrein-like serine protease) που παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα

Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Εισαγωγή στη διαγνωστική έρευνα Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Ιωαννίδης: κεφάλαιο 3 Ahlbom: κεφάλαιο 3, 4 Guyatt: κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Υποτροπή του Καρκίνου του Ορθού: Απεικονιστικός έλεγχος Νίκος Κουρκουτσάκης

Τοπική Υποτροπή του Καρκίνου του Ορθού: Απεικονιστικός έλεγχος Νίκος Κουρκουτσάκης Τοπική Υποτροπή του Καρκίνου του Ορθού: Απεικονιστικός έλεγχος Νίκος Κουρκουτσάκης Επίκουρος Καθηγητής Εργαστήριο Ακτινολογίας -Ιατρικής Απεικόνισης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τοπική υποτροπή του

Διαβάστε περισσότερα

14-15. Επεμβατική Ουρολογία. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην. Educational Seminars on Surgical Urology. February. Φεβρουαρίου.

14-15. Επεμβατική Ουρολογία. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην. Educational Seminars on Surgical Urology. February. Φεβρουαρίου. Εκπαιδευτικά Σεμινάρια στην Επεμβατική Ουρολογία Educational Seminars on Surgical Urology 14-15 Φεβρουαρίου 2014 February Αθήνα Athens Με τη συμμετοχή του Τμήματος Ουρολογικής Ογκολογίας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη (FNA) στη διερεύνηση των παθήσεων του θυρεοειδούς

Η θέση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη (FNA) στη διερεύνηση των παθήσεων του θυρεοειδούς 10 Η θέση της βιοψίας µε λεπτή βελόνη (FNA) στη διερεύνηση των παθήσεων του θυρεοειδούς Δ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ Παθολογοανατόμος Κυτταρολόγος Αν. Διευθυντής Παθολογοανατομικού Τμήματος Δ.Θ.Κ.Α. «Υγεία» ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα