Θεία Λειτουργία πό τά Σύμβολα στήν Πραγματικότητα*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεία Λειτουργία πό τά Σύμβολα στήν Πραγματικότητα*"

Transcript

1 Θεία Λειτουργία πό τά Σύμβολα στήν Πραγματικότητα* * Δημοσιεύτηκε στό περιοδικό «Θεολογία», τόμ. 75, ούλιος-δεκέμβριος 2004, τε χ. 2, σ

2

3 Ε σαγωγικά πωσδήποτε θεία λειτουργία χει ς κύριο μέλημα τόν γιασμό μας. Παράλληλα μως μέ τήν λη τάξη της, τίς λειτουργικές κφράσεις καί τίς τελετουργικές πράξεις, παρουσιάζει συμβολικά λόκληρη τή ζωή το Χριστο, τό ργο τ ς θείας ο κονομίας Του. Μάλιστα δέ α τή συμβολική παρουσίαση κολουθε κατά πόδας τούς κύριους σταθμούς τ ς πίγειας ζω ς το Κυρίου. πως γνωρίζουμε, Κύριος κατά τήν παράδοση το μυστηρίου τ ς θείας ε χαριστίας, στό Μυστικό Δε πνο, δωσε ντολή στούς μαθητές Του νά κάνουν καί α τοί τό διο. Ε πε χαρακτηριστικά: «το το ποιε τε ε ς τ ν μ ν νάμνησιν» 62. χαρακτήρας α τ ς τ ς νάμνησης δέν ε ναι πετειακός, δέν ποδηλώνεται δηλαδή δ μία πλή πενθύμιση. λλά μέ τήν ρθή κατανόηση το ρου «νάμνηση» πρέπει νά κατανοήσουμε τή δυνατότητα μυστικ ς βιώσεως τ ν Παθ ν το Κυρίου πό μ ς. δ κριβ ς χουμε τήν κλασική ννοια το μυστηρίου. Δηλαδή μυστήριο, πό λειτουργικ ς σκοπι ς, δέ σημαίνει κάτι τό πρόσιτο, προσπέλαστο, γενικά κατανόητο. ντίθετα, μυστήριο σημαίνει διαίτερος τρόπος μυστικ ς, μπειρικ ς βιώσεως τ ς θείας πραγματικότητας. Α τό σημαίνει τι καί με ς σήμερα μπορο με νά προσεγγίσουμε τά Πάθη το Κυρίου καί νά πολαύσουμε τούς σωτηριώδεις καρπούς τ ς θυσίας Του. θεία λειτουργία δηλαδή καθιστ τό Χριστό νώπιόν μας πάσχοντα και χύνοντα τό α μα Του πέρ τ ν μαρτι ν μας. Γι α τό στήν ρχαία κκλησία θεία λειτουργία ε χε ς κύρια σημασία της τή βίωση το μυστηρίου τ ν Παθ ν καί το θανάτου 62. Βλ. Λουκ. 22, 19 καί Α Κορ. 11,

4 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ το Κυρίου. Τά λόγια το ποστόλου Παύλου στήν προκειμένη περίπτωση ε ναι σαφέστατα: «σάκις γάρ ν σθίητε τόν ρτον το τον καί τό ποτήριον το το πίνητε, τόν θάνατον το Κυρίου καταγγέλλετε, χρις ο ν λθ» 63. Α τό σημαίνουν καί τά λόγια πό τήν ε χή τ ς ναφορ ς τ ς θείας λειτουργίας το γίου ωάννη το Χρυσοστόμου: «Μεμνημένοι τοίνυν τ ς σωτηρίου ταύτης ντολ ς κα πάντων τ ν πέρ μ ν γεγενημένων, το σταυρο, το τάφου, τ ς τριημέρου ναστάσεως, τ ς ε ς ο ρανο ς ναβάσεως, τ ς κ δεξι ν καθέδρας, τ ς δευτέρας κα νδόξου πάλιν παρουσίας». Στήν δια ρμηνευτική γραμμή κινο νται καί μεταγενέστερα κείμενα, πως τό ποδιδόμενο στό Γερμανό, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως 64. Σιγά-σιγά, ταυτόχρονα μέ τήν νάπτυξη τ ς λης τελετουργίας τ ς θείας λειτουργίας, ναπτύχθηκε καί λειτουργικός συμβολισμός, πεκτεινόμενος καί στά πόλοιπα γεγονότα τ ς ζω ς το Κυρίου, ε τε προηγήθηκαν τ ν Παθ ν Του ε τε κολούθησαν τά Πάθη Του 65. Μέ τήν λη ερουργία τ ς θείας λειτουργίας, πως σημειώνει γιος Νικόλαος Καβάσιλας, «ο κονομία το Σωτ ρος σημαίνεται, τ μ ν πρ τα α τ ς τ ν πρώτων τ ς ερουργίας δηλούντων, τ ν δ δευτέρων τ δεύτερα, τ ν δ τελευταίων τ μετ κε να. Κα ξεστι το ς τα τα ρ σι πάντα κε να πρ τ ν φθαλμ ν χειν μ ν γ ρ τ ν δώρων γιασμός, α τ θυσία, «τ ν θάνατον α το καταγγέλλει» 66 κα τ ν νάστασιν κα τ ν νάληψιν, τι τ τίμια τα τα δ ρα ε ς α τ τ Κυριακ ν μεταβάλλει σ μα, τ τα τα πάντα δεξάμενον, τ σταυρωθέν, τ ναστάν, τ ε ς ο ραν ν νεληλυθός τ δ πρ τ ς θυσίας, τ πρ το θανάτου, τ ν παρουσίαν, τ ν νάδειξιν, τ ν τελείαν φανέρωσιν τ 63. Βλ. Α Κορ. 11, Βλ. στορία κκλησιαστική καί μυστική θεωρία, PG 98, 400 πρβλ. Petre Vintilescu, Misteriul Liturgic, Βουκουρέστι 1929, σ γιος Θεόδωρος Στουδίτης α τό πού πιτελε ται στή θεία λειτουργία τό νομάζει χαρακτηριστικά: «συγκεφαλαίωση γ ρ τ ς λης ο κονομίας τόδε τ μυστήριον» (Βλ. Θεοδώρου Στουδίτου, ντιρρητικός πρ τος κατ ε κονομάχων, 10, PG 99, 340C). 66. Βλ. Α Κορ.,.π. 50

5 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ δ μετ τ ν θυσίαν, «τ ν παγγελίαν το πατρός» 67, ς α τ ς ε πε, τ ν το γίου Πνεύματος ε ς το ς ποστόλους κάθοδον, τ ν τ ν θν ν δι κείνων ε ς τ ν Θε ν πιστροφήν τε κα κοινωνίαν. Κα στιν π σα μυσταγωγία καθάπερ τις ε κ ν μία ν ς σώματος, τ ς το Σωτ ρος πολιτείας, πάντα α τ ς τ μέρη π ρχ ς χρι τέλους κατ τ ν πρ ς λληλα τάξιν κα ρμονίαν π ψιν γουσα» 68. δ ξίζει νά λεχθε τι συμβολισμός, ς ρμηνευτική καί δηλωτική το ερο μυστηρίου προσπάθεια, δέ βρίσκει φ αυτο δικαίωση, παρά μόνον ν φενός παραπέμπει στήν πραγματικότητα, στά γεγονότα τ ς ζω ς το Κυρίου γι α τό καί στή διαπραγμάτευσή μας θά ποφύγουμε τούς ξεζητημένους συμβολισμούς τήν λληγορία καί φετέρου δηγε στήν κάθαρση τ ν α σθήσεων καί τήν νεργότερη συμμετοχή μας 69. Καί γιά νά προχωρήσουμε τό θέμα τ ς ρρηκτης σχέσης το συμβολισμο καί τ ς μπειρίας, θά πικαλεστο με τόν γιο Μάξιμο τόν μολογητή πο ος ναφέρει τι νθρωπος, δηγούμενος πό τη θεία χάρη πού νεργε πλούσια στή σύναξη, μεταποιε ται, μεταμορφώνεται, κόμη καί χωρίς νά τό συνειδητοποιε διος, σέ,τι ντιπροσωπεύει καθένα πό τά τελούμενα ερά μυστήρια καί σύμβολα τ ς σωτηρίας. Γι α τό καί συνιστ θερμά τήν διάκοπη παρουσία μας στή σύναξη ερά προσκομιδή ερά προσκομιδή ε ναι α τοτελής πλέον κολουθία πού προηγε ται τ ς θείας λειτουργίας καί χει σκοπό τήν προετοιμασία, τήν 67. Βλ. Λουκ. 24, 49 καί Πράξ. 1, Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τ ν θείαν λειτουργίαν, Φιλοκαλία τ ν Νηπτικ ν κα σκητικ ν, 1, ΕΠΕ 22, σ. 36. Στό διο θέμα πανέρχεται σχεδόν μέ τά δια λόγια στό κεφ. 12,.π., σ Νικολάου Καβάσιλα,.π., σ Βλ. Μαξίμου μολογητο, Μυσταγωγία, Ε σαγωγή-σχόλια πρωτοπρ. Δ. Στανιλοάε, μετάφρ. γνάτιος Σακαλ ς, κδ. ποστολικ ς Διακονίας τ ς κκλησίας τ ς λλάδος, Σειρά «πί τάς Πηγάς», θ ναι 1973, σ

6 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ ε λογία τ ν ε χαριστιακ ν ε δ ν, το ρτου καί το ο νου, στε α τά νά μεταβληθο ν κατά τή θεία λειτουργία σέ Σ μα καί Α μα Χριστο. Πρίν μως προχωρήσουμε στήν παρουσίαση τ ν συμβολισμ ν καί τ ς πραγματικότητας πού συνδέονται μέ τήν κολουθία τ ς ερ ς προσκομιδ ς, θά πρέπει νά ναφερθο με στούς συμβολισμούς καί τήν πραγματικότητα πού συνδέονται μέ τά λικά τ ς ε χαριστιακ ς θυσίας, τόν ρτο καί τόν ο νο. α) Τά ε χαριστιακά ε δη Κατ ρχάς θά μπορούσαμε νά πο με πλά καί περίφραστα τι διος Κύριος κατά τό Μυστικό Δε πνο, πού μπορε νά θεωρηθε ς πρώτη θεία λειτουργία 71, δέ χρησιμοποίησε τίποτε λλο παρά ρτο καί ο νο 72. δέ πράξη το Κυρίου ε ναι πόλυτα δεσμευτική γιά τούς γίους ποστόλους καί τήν κκλησία γενικότερα 73, φο, ξάλλου, συνοδεύτηκε καί πό σαφέστατη ντολή: «το το ποιε τε ε ς τ ν μ ν νάμνησιν» 74. μως, πως θά δο με στή συνέχεια, λειτουργική μας παράδοση θέλησε νά συνδέσει α τή τήν πράξη, δηλαδή τή χρησιμοποίηση στή θεία λειτουργία το ρτου καί το ο νου, μέ μία λειτουργική ρμηνευτική παράδοση πλούσια σέ συμβολισμούς λλά καί ζητήματα πνευματικ ς ζω ς και μπειρίας. πως γνωρίζουμε, στίς θυσίες τ ς Παλαι ς Διαθήκης χρησιμοποιο νταν κρέατα-σφάγια ζώων, λλά καί καρποί τ ς γ ς, μέ τούς ποίους τρέφονται χι μόνο ο νθρωποι λλά καί τά ζ α. ρτος μως καί ο νος ποτελο ν κατ ξοχήν ε δη νθρώπινης διατροφ ς. Καί χι μόνο α τό, συμβολίζουν μφαντικά τήν νθρώπινη παρξη. Μέ τή μορφή το ρτου καί το ο νου, σύμφωνα μέ τήν γκυρη ρμηνευτική παράδοση, κπροσωπε ται δια νθρώπινη παρξη ποία μέ α τή τή μορφή προσφέρεται ς θυσία Πρβλ. Ene Braniște, Liturgica Specială, Βουκουρέστι 1980, σ Βλ. Ματθ. 26, 26-29, Μάρκ. 14, 22-25, Λουκ. 22, Πρβλ. Α Κορ. 11, Βλ. Λουκ. 22, 19 καί Α Κορ. 11, Βλ. Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τ ν θείαν λειτουργίαν, 3-4, σ

7 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ πό τήν λλη πλευρά ρτος, πού σέ τελευταία νάλυση συνίσταται πό πολλούς κόκκους σίτου συναγμένους καί πεξεργασμένους, λλά καί ο νος, πού παράγεται πό πολλές ρόγες σταφυλιο συγκεντρωμένες καί πεξεργασμένες σέ μία ποσότητα ο νου, συμβολίζουν τήν νότητα καί τήν κοινωνία τ ν μελ ν το ε χαριστιακο σώματος πού συνιστο ν καί παρτίζουν τήν κκλησία, δηλαδή τό να καί μοναδικό μυστικό σ μα το Κυρίου 76. κόμη, νζυμος ρτος ποδίδει, κατά τόν γιο Συμεών Θεσσαλονίκης, καλύτερα τήν πραγματικότητα τ ς θείας νανθρωπήσεως, τό τι δηλαδή Θεός Λόγος σαρκωθείς προσέλαβε ψυχή καί σ μα, πρ γμα τό πο ο συμβολίζεται πό τό λεύρι καί τό προζύμι, λλά περιλαμβάνει καί νερό, πού συνδέεται μέ τή βάπτιση, καί λάτι, πού παραπέμπει στή διδασκαλία το Κυρίου «με ς στε τ λας τ ς γ ς» 77. Προσφέρουμε δηλαδή νζυμο ρτο, γιατί συμβολίζει παραστατικότερα τό μψυχο, ζωντανό σ μα το Κυρίου, στό πο ο θά μεταβληθε μέ τή διαδικασία το καθαγιασμο. ν ζυμος ρτος παραπέμπει περισσότερο στό νεκρό σ μα 78. ζύμη πίσης παραπέμπει, σύμφωνα μέ τά λόγια το Κυρίου, στή βασιλεία το Θεο, δηλαδή στόν διο τό Χριστό, πο ος ζυμώνει λόκληρο τό νθρώπινο γένος διά τ ς ναστάσεως καί κοινωνίας μαζί Του 79. Τέλος, διαδικασία παρασκευ ς το ρτου καί το ο νου, διαίτερα το πρώτου, χει μέσα της τόν νθρώπινο κόπο, τήν πνευματική προετοιμασία καί προσφορά, τήν πράξη τ ς φιέρωσης στό Θεό. Θά λέγαμε, χωρίς νά θεωρηθε τι ε ναι λόγια πού λέγονται ποιητικ δεί, τι πράξη τ ς προσκομιδ ς, ς ννοια προσφορ ς, ξεκιν πό τό σπίτι, ταν μέ κατάλληλη πνευματική προετοιμασία παρα- 76. Πρβλ. Α Κορ. 10, 17 ωάννου Χρυσοστόμου, Ε ς τήν Α Κορ. μιλ. 24, PG 61, 200 Panteleimon E. Rodopoulos, The Sacramentary of Serapion, Θεσσαλονίκη 1967, σ Ene Braniște, Participarea la Liturghie, Βουκουρέστι 1999, σ Ματθ. 5, Βλ. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., 88, PG 155, 265D-268D. 79. Πρβλ. Ματθ. 13, 33, Λουκ. 13, 21 Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., 90, PG 155, 269Α-Β. 53

8 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ σκευάζεται τό πρόσφορο. δε ερέας χει πνευματική ε θύνη νά ξέρει πό ποιά χέρια προ λθαν τά ε χαριστιακά δ ρα. σον φορ στό σχ μα το προσφόρου, τό στρογγυλό σχ μα συνδέεται συμβολικά μέ τό πειρο τ ς θεότητας το Κυρίου 80, ν τό τετραγωνικό σχ μα μέ τά τέσσερα κρα το σταυρο, λλά καί τά τέσσερα σημε α το ρίζοντα 81. λλά καί στή διαδικασία το ψησίματος το προσφόρου μέ τή φωτιά, πού συμβολίζει τό Θεό, βλέπουν τήν ποστατική νωση τ ν δύο φύσεων, θείας καί νθρώπινης, στό πρόσωπο το Χριστο, πο ος γίνεται μεθεκτός πό μ ς διά τ ς θείας μεταλήψεως 82. ριθμός πέντε τ ν χρησιμοποιούμενων προσφόρων μ ς θυμίζει τό θα μα το χορτασμο τ ν πεντακισχιλίων στήν ρημο 83. ο νος μαζί μέ τό νερό πού χύνεται μέσα στό γιο ποτήριο, συμβολίζουν τό α μα καί τό δωρ πού ρρευσαν πό τή λογχευθε σα πλευρά το Κυρίου 84, λλά καί τίς δυό πηγές τ ς χαρισματικ ς ζω ς, πού ε ναι το βάπτισμα καί τό Α μα τ ς θείας ε χαριστίας 85. β) πράξη τ ς προσκομιδ ς Ε θύς ξ ρχ ς θά πρέπει νά ξεκαθαρίσουμε τι στήν λη διεργασία τ ς ερ ς προσκομιδ ς συμβολίζονται γεγονότα πού συνδέονται φ νός μέ τή Γέννηση το Χριστο καί φ τέρου μέ τό Πάθος καί τό θάνατό Του. Γύρω πό α τούς τούς δύο βασικούς ξονες τ ς ζω ς το Χριστο, Γέννηση καί Πάθος θάνατος, λλά καί τίς λλες πτυχές το ργου τ ς θείας ο κονομίας κινε ται καί πράξη ερουργία τ ς ερ ς προσκομιδ ς λλά καί συμβολική πόδοσή της. προσκομιδή δηλαδή πιδιώκει νά παρουσιάσει συμβολικά μπροστά μας λόκληρη τή ζωή το Χριστο. λλά καί ς ερουργική 80. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., 87, PG 155, 265C. 81. Συμεών Θεσσαλονίκης,.π. 82..π., 265Β. 83. ωάν. 6, 1 κ. ξ. 84. Βλ. ωάν. 19, 34 καί Α ωάν. 5, Βλ. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., 8, PG 155, 264D

9 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ διαδικασία προετοιμάζει τά δ ρα τά πο α παύουν νά ε ναι τό διο, πως ταν πρίν τήν προσφορά τους. ερέας, φο νδυθε μέ τά ερατικά του μφια, πρίν πό τήν ναρξη τ ς προσκομιδ ς, πλένει τά χέρια του συμβολικά, σέ νδειξη τ ς παιτούμενης γιά τήν ερουργία πνευματικ ς καθαρότητας, λέγοντας τά ψαλμικά λόγια: «Νίψομαι ν θώοις τ ς χε ράς μου κα κυκλώσω τ θυσιαστήριόν σου, Κύριε, το κο σαί με φων ς α νέσεώς σου κα διηγήσασθαι πάντα τ θαυμάσιά σου. Κύριε, γάπησα ε πρέπειαν ο κου σου κα τόπον σκηνώματος δόξης σου. Μ συναπολέσης μετ σεβ ν τ ν ψυχήν μου κα μετ νδρ ν α μάτων τ ν ζωήν μου, ν ν χερσ ν α νομίαι, δεξι α τ ν πλήσθη δώρων. γ δ έν άκακί μου πορεύθην λύτρωσαί με, κα λέησόν με. πούς μου στη ν ε θύτητι, ν κκλησίαις ε λογήσω σε, Κύριε» 86. γιος Κύριλλος εροσολύμων ναφέρει χαρακτηριστικά π α το : «Σύμβολον το δε ν μ ς πάντων καθαρεύειν τ ν μαρτημάτων τε κα νομημάτων, τ νίψασθαι. πειδ γ ρ χε ρες σύμβολον πράξεως, νιπτόμεθα ταύτας, τ καθαρ ν δηλονότι κα μωμον τ ν πράξεων α νιττόμενοι... ο κο ν τ νίψασθαι τ ς χε ρας, τ νυπεύθυνον ε ναι μαρτημάτων στίν» 87. γ) προσκομιδή καί τά περί τή Γέννηση το Χριστο γεγονότα πρώτη ο σιώδης συμβολική πράξη τ ς ερ ς προσκομιδ ς ε ναι ξαγωγή το μνο. τσι, ο κλασικοί ρμηνευτές τ ς θείας λειτουργίας βλέπουν νά ε κονίζεται μέ τήν πράξη τ ς ξαγωγ ς το μνο πό τό πρόσφορο Γέννηση το Χριστο πό τήν Παρθένο Μαρία κ τ ς ποίας γεννήθηκε σωματικ ς 88. νομάζεται δέ τό τμ μα α τό 86. Ψαλμ. 25, 6-12 πρβλ. ακ. 4, 8: «Καθαρίσατε χε ρας μαρτωλο κα γνίσατε καρδίας δίψυχοι». 87. Βλ. Κυρίλλου εροσολύμων, Μυσταγωγικές Κατηχήσεις, Σειρά «πί τάς πηγάς», ριθμ. 5, θ ναι , σ. 182 πρβλ. καί Διονυσίου ρεοπαγίτου, Περί τ ς κκλησιαστικ ς εραρχίας, PG 3, 425D. 88. Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία κκλησιαστική καί Μυστική Θεωρία, PG 98, 397C-D Θεοδώρου νδίδων, Προθεωρία κεφαλαιώδης περί τ ν ν τ θεί λειτουργί γινομένων συμβόλων καί μυστηρίων, PG 140, 429A-B, 465C Κ. Δεληκάνη, Πατριαρχικά γγραφα, Κων/λις 1905, τόμ. 3, σ

10 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ το πρσφόρου πού φέρει καί τή σφραγίδα ΙΣ/ΧΡ/ΝΙ/ΚΑ μνός, γιά νά γίνει σύνδεση το Χριστο ς μνο μέ τόν μνό τ ν ουδαίων 89, τά λόγια το προφήτη σαΐα 90, λλά καί το ωάννη το Προδρόμου 91. Στή συνέχεια μνός τοποθετε ται πάνω στό ερό δισκάριο, πού συμβολίζει τό στα λο τό παχνί τ ν λόγων, που γεννήθηκε Χριστός 92, ν τόπος γενικότερα που τελε ται προσκομιδή συμβολίζει τό σπήλαιο 93, γι α τό καί ρχιτεκτονικά χει σχ μα κόγχης. στερίσκος 94 πού τίθεται πάνω στό δισκάριο καί περάνω το μνο παραπέμπει στόν στέρα τ ν Μάγων 95, ν τά καλύμματα το δισκαρίου συμβολίζουν τά σπάργανα μέ τά πο α περιεβλήθη τό θε ο βρέφος 96, καί τό θυμίαμα πού προσφέρεται κατά τό πέρας τ ς 89. Πρβλ. Ene Braniște, Liturgica Specială, Βουκουρέστι 1980, σ Βλ. σ. 53, 7-8: «... ς πρόβατον π σφαγ ν χθη κα ς μν ς ναντίον το κείροντος α τ ν φωνος, ο τως ο κ νοίγει τό στόμα ν τ ταπεινώσει κρίσις α το ρθη τ ν δ γενε ν α το τίς διηγήσεται;». 91. Βλ. ωάν. 1, 29: «Τ παύριον βλέπει ωάννης τ ν ησο ν ρχόμενον πρ ς α τ ν κα λέγει δε μν ς το Θεο α ρων τ ν μαρτίαν το κόσμου». 92. Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 400Α Συμεών Θεσ/νίκης, Διάλογος..., PG 155, 264C, 285D, 348Β. 93. Συμεών Θεσσαλονίκης,.π. Μία κόμη νδειξη το συμβολισμο το τόπου τ ς προσκομιδ ς μέ τή Γέννηση το Κυρίου ε ναι καί σύσταση πρός τό λειτουργό νά λέγει τήν ρα τ ς προετοιμασίας τ ν ερ ν σκευ ν γιά τήν ναρξη τ ς προσκομιδ ς τό γνωστό προεόρτιο τροπάριο τ ς Γεννήσεως: «τοιμάζου Βηθλεέμ, νοικται π σιν δέμ...» (βλ. ερατικόν, θ ναι 1924, σ ), πρ γμα τό πο ο ργότερα, σέ πόμενες κδόσεις το ερατικο παραλείφθηκε (βλ. τελευταία κδοση τ ς ποστολικ ς Διακονίας τ ς κκλησίας τ ς λλάδος, θήνα 2002, σ. 98). Τό διο σχύει καί γιά τήν ναρξη τ ς πολύσεως τ ς προσκομιδ ς: «ν σπηλαί γεννηθε ς κα ν φάτν νακληθείς...».. Φουντούλης θεωρε ρθ ς τι δέν νδείκνυται γενίκευση α τ ς τ ς μορφ ς τ ς πολύσεως, ποία νήκει ε ς τήν ορτή τ ν Χριστουγέννων, γι α τό προτείνει τήν παλαιά ρθή μορφή τ ς πολύσεως «Χριστ ς ληθινός...» «ναστ ς κ νεκρ ν Χριστός...» γιά τίς Κυριακές (βλ. παντήσεις ε ς Λειτουργικάς πορίας, τόμ. Γ, ρωτ , Θεσσαλονίκη 1976, σ ). 94. ν ε σήχθη στή λειτουργική χρήση γιά ε νόητους πρακτικούς λόγους, πέκτησε συμβολική σημασία καί λόγ το σχήματός του, συνδεθείς μέ τό στέρι τ ν Μάγων. Πρβλ. S. Petrides, Astérisque, στό «Dictionaire d Archéologie chrétienne et de liturgie», τόμ. 1, σ Βλ. Ματθ. 2, Βλ. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., PG 155, 348B. 56

11 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ προσκομιδ ς ε κονίζει τό λιβάνι καί τή σμύρνα πού προσέφεραν ο Μάγοι κατά τήν προσκύνηση το βρέφους 97. Τέλος, κάλυψη καί διακριτική παραμονή τ ν δώρων στήν προσκομιδή σημαίνουν τήν περίοδο τ ς φανο ς παραμον ς το Κυρίου στή Ναζαρέτ, πρίν τή δημόσια ναρξη το σωτηριώδους ργου Του 98. δ) προσκομιδή καί τά γεγονότα τ ν Παθ ν το Κυρίου Μέσα στήν προοπτική το συμβολισμο τ ν Παθ ν καί το ζωοποιο θανάτου το Κυρίου, τόπος τ ς προσκομιδ ς συμβολίζει τό Γολγοθ τόν τόπο τ ς Σταυρώσεως 99. λόγχη πού χρησιμεύει γιά τήν ξαγωγή το μνο συμβολίζει τή λόγχη μέ τήν ποία λόγχευσε τήν πλευρά Του νας κ τ ν στρατιωτ ν 100. ξαγωγή το μνο, σταυροειδής χάραξη καί λόγχευσή του ε κονίζουν τήν α ματηρή θυσία το Κυρίου καί λες τίς λεπτομέρειες τ ν φρικτ ν Παθ ν Του. Τό ποτήριο ε κονίζει τό ποτήριο το Μυστικο Δείπνου. Τό δισκάριο που τοποθετε ται μνός συμβολίζει τό νεκροκρέββατο στό πο ο τέθηκε τό ποκαθηλωθέν σ μα το Κυρίου πό τούς ωσήφ καί Νικόδημο καί μεταφέρθηκε γιά τήν ταφή 101, ν σπόγγος πού χρησιμοποιε ται γιά τή συγκέντρωση τ ν μερίδων το δισκαρίου παραπέμπει στό σπόγγο μέ τόν πο ο μπαικτικά πότισαν ξύδι τό Χριστό ο στρατι τες. Θεοτόκος, ποία παρέμενε καρτερικά κοντά στόν σταυρωμένο Υ ό της 102, τώρα βρίσκεται καθήμενη μέ τή μορφή τ ς τριγωνικ ς μερίδας στά δεξιά το μνο πάνω στό δισκάριο. 97. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., PG 155, 348 B. 98. Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τήν θείαν λειτουργίαν,.π., σ Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 400Β Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 397Β Νικολάου Καβάσιλα,.π., σ Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως,.π., 397Β Βλ. ωάν. 19,

12 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ Τά καλύμματα το δισκαρίου καί το ποτηρίου συμβολίζουν τό σουδάριο καί τά θόνια μέ τά πο α περιεβλήθη τό νεκρό σ μα το Κυρίου, ν έρας συμβολίζει τήν πέτρα μέ τήν ποία σφραγίστηκε τάφος 103. ε) ξαγωγή τ ν μερίδων πως προελέχθη, κτός το μνο πό τό δεύτερο πρόσφορο ξάγεται τριγωνική μερίδα τ ς περαγίας Θεοτόκου, ποία κάθεται στά δεξιά το Κυρίου ( μνο ), πως τήν ε δε Προφήτης καί ναφέρει χαρακτηριστικά λειτουργός μέ τά δια τά ψαλμικά λόγια: «Παρέστη βασίλισσα κ δεξι ν σου ν ματισμ διαχρύσ περιβεβλημένη, πεποικιλμένη» 104. πό τό τρίτο πρόσφορο ξάγονται καί τοποθετο νται ριστερά το μνο νά να τά ννέα ντιπροσωπευτικά τάγματα τ ν γίων γγέλων, προφητ ν, ποστόλων, εραρχ ν, μαρτύρων καί ερομαρτύρων, σίων, θαυματουργ ν ναργύρων, ωσήφ το Μνήστορος καί Συμεών το Θεοδόχου καί θεοπατόρων ωακείμ καί ννης, μαζί μέ τούς ορταζόμενους γίους καί, τέλος, το γίου το ποίου τελε ται θεία λειτουργία. Γιά λες α τές τίς κατηγορίες τ ν γίων ξάγεται μερίδα «ε ς τιμ ν κα μνήμην». πό τό τέταρτο πρόσφορο ξάγονται ο μερίδες το ο κείου πισκόπου καί τ ν ζώντων μελ ν τ ς κοινότητας καί το λειτουργο. Τέλος, πό τό τελευτα ο πρόσφορο ξάγονται κατ νομα ο μερίδες τ ν προκεκοιμημένων δελφ ν μας. στ) κκλησιολογικός καί σχατολογικός συμβολισμός τ ς ερ ς προσκομιδ ς πως βλέπουμε τσι συναγμένους πάνω στό δισκάριο τόν Κύριο καί δίπλα Του τή Θεοτόκο, λους τούς γίους γγέλους καί δικαιωμένους νθρώπους, τά ζ ντα καί τά κεκοιμημένα μέλη τ ς κκλησίας 103. Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 400C Ψαλμ. 44,

13 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ς μία πνευματική ο κογένεια, μία σύναξη γύρω πό τό Χριστό, ε ναι σάν νά βλέπουμε τήν ε κόνα τ ς ο κουμενικ ς κκλησίας, τ ς στρατευόμενης καί τ ς θριαμβεύουσας, συνηγμένης πί τ α τ σέ κάθε θεία λειτουργία, στε νά πραγματοποιε ται κάθε φορά σέ κάθε λειτουργία προσευχή το Κυρίου πρός τόν Πατέρα Του «να πάντες ν σιν» 105. Α τό συνιστ τόν κκλησιολογικό χαρακτήρα τ ς ερ ς προσκομιδ ς. ριστη περιγραφή α τ ς τ ς ε κόνας μ ς δίδει γιος Συμεών Θεσσαλονίκης 106. μως, παράλληλα, α τή σύναξη πάνω στό ερό δισκάριο κατά τρόπο μυστικό καί σχατολογικό ε ναι μία ε κόνα, πρόγευση τ ς βασιλείας το Θεο, που Κύριος-Βασιλεύς ς πί το θρόνου Του κάθεται πί το δισκαρίου καί γύρω Του ε ναι συνηγμένη λη κκλησία καί ναμένει τήν τελική κρίση καί δικαίωση, πρ γμα τό πο ο ριστα ποτυπο ται ε κονογραφικά μέ τό θέμα τ ς δευτέρας παρουσίας το Κυρίου καί τ ς τελικ ς κρίσεως, διαίτερα στούς πρόναους τ ν μοναστηριακ ν Να ν. ζ) πραγματικότητα σέ σχέση μέ τήν προσκομιδή φο μέχρι τώρα ε δαμε τούς συμβολισμούς τ ς προσκομιδ ς, πρέπει νά ναφερθο με στήν πραγματικότητα. Πρ τα-πρ τα, τά δια τά ε χαριστιακά δ ρα δέν ε ναι πλέον μετά τή διαδικασία, καλύτερα ερουργία, τ ς προσκομιδ ς πλές νθρώπινες τροφές. Ε ναι πλέον «ντίτυπα το σώματος καί α ματος το Κυρίου» (λειτουργία Μεγ. Βασιλείου, ε χή ναφορ ς), χουν δεχθε μίαν... ε λογία, ναν «προαγιασμό» 107 καί ναμένουν τόν καθαγιασμό τους στή θεία λειτουργία. Ε ναι πλέον ερά καί λειτουργο ν κατά τρόπο προτυπωτικό. Γιά νά γίνουμε πιό σαφε ς, στήν ερά προσκομιδή χουμε συμβολική 105. ωάν. 17, Βλ. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., 94, PG 155, 280D - 285B Diac. dr. Constantinos Karaisaridis, Descrierea şi explicarea Proscomidiei ritului bizantin la tilcuitori sfintei Liturghii din epoca patristicā și cea bizantinā, ( περιγραφή καί ρμηνεία τ ς Προσκομιδ ς το βυζαντινο λειτουργικο τύπου στούς ρμηνευτές τ ς θείας λειτουργίας κατά τήν πατερική καί βυζαντινή ποχή), Περιοδ. Studii Teologice, ριθμ. 7-10, Βουκουρέστι 1980, σ

14 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ θυσία σέ σχέση μέ τήν πραγματική θυσία τ ς θείας λειτουργίας. στόσο α τή συμβολική θυσία δέν ε ναι νευ πνευματικ ς καί θεολογικ ς σημασίας, σέ σχέση πάντα μέ τήν καθαυτό θυσία. Μία ναλογία τ ς πραγματικότητας α τ ς μπορο με νά δανειστο με πό τόν τρόπο πού δρο σε προτυπωτικά τό μυστήριο το Σταυρο στήν ποχή τ ς Παλαι ς Διαθήκης (θαυμαστή διάβαση τ ς ρυθρ ς θάλασσας, χάλκινος φις), σέ σχέση μέ τήν στορική θυσία το Γολγοθ. πρώτη προεικόνιζε, προδείκνυε τήν πραγματική θυσία, ποία α τή καί μόνη φερε τή λύση τ ν μαρτημάτων, τή σωτηρία. Βέβαια ο προεικονίσεις α τές δέν ταν καί νευ σημασίας, φο βρ καν ν Χριστ σταυρωθέντι τήν πλήρωσή τους. Στήν προκειμένη περίπτωση, γιά νά καταλάβουμε καλύτερα τι διαδικασία τ ς προσκομιδ ς φέρνει ποτελέσματα πνευματικά, πρέπει νά δο με σ α τή τή συνάφεια καί τό θέμα τ ς ξαγωγ ς μερίδων καί τ ς μνημόνευσης, διαίτερα τ ν ζώντων καί τ ν κεκοιμημένων, πού δέν ε ναι τίποτε λλο παρά μία ποτελεσματική προσευχή το καθενός μας διά μέσου τ ς νομαστικ ς μνημόνευσης το ερέα στήν προσκομιδή μέ τήν ταυτόχρονη ξαγωγή τ ς σχετικ ς μερίδας. Σέ να ρθρο το π. Δημ. Στανιλοάε τιτλοφορούμενο: «Ο προσευχές γιά τούς λλους καί καθολικότητα τ ς κκλησίας» καταγράφονται, μέ φορμή να κείμενο το γίου ωάννου το Δαμασκηνο 108, ο ξ ς βασικές λήθειες: Μέ τήν προσευχή μπεδώνεται μία σχέση κοινωνίας μεταξύ δύο προσώπων, μία σχέση- σκηση νδιαφέροντος καί γάπης γιά τό πρόσωπο γιά τό πο ο προσευχόμαστε. Σ α τή τή διαλογική σχέση κοινωνίας καί γάπης ε ναι παρών διος Θεός, φο σ Α τόν πευθύνεται προσευχή μας. Θεός, τελικά, μέ τήν παρουσία καί τήν παρέμβασή Του καθιστ, δίδει χάρη καί ε λογία καί σ α τόν πού προσεύχεται καί στό πρόσωπο γιά τό πο ο προσεύχεται καθένας λόγος γιά τό κείμενο το ωάννου το Δαμασκηνο «Περί τ ν ν πίστει κεκοιμημένων», PG 95,

15 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ διαίτερα κοινωνία μέ τούς κεκοιμημένους καί βοήθειά μας πρός α τούς γίνεται διά μέσου τ ς προσευχ ς-μνημόνευσης το νόματός τους, φο με ς μέ τήν προσευχή μας στρέφουμε τό σπλαχνικό βλέμμα το Θεο πάνω τους καί τσι ν Χριστ πραγματοποιε ται κοινωνία μας μαζί τους. ν πιστός μέσα στήν προσευχή του γιά τούς λλους πραγματοποιε να διάλογο στραμμένο καί πρός τό Θεό καί πρός τόν νθρωπο, α τό φείλεται στό γεγονός τι διος Θεός τόν προσκαλε σ α τόν τό διάλογο. φείλεται στό γεγονός τι διος Θεός, ζητώντας του τήν προσευχή γιά τόν λλον, παρουσιάζεται νά νδιαφέρεται γι α τόν καί, κόμη περισσότερο, χει δη ρχίσει νά ργάζεται γιά τήν πνευματική βοήθειά τους 109. λλά, βέβαια, λες α τές ο πιό πάνω τοποθετήσεις χουν πλήρη φαρμογή στήν ερά προσκομιδή, γίνονται πραγματικότητα μέσα στήν προσευχητική καί εροτελεστική διαδικασία της. 2. Πρ το μέρος τ ς θείας λειτουργίας Στό πρ το μέρος τ ς θείας λειτουργίας, δηλαδή πό τήν ναρξη μέχρι καί τίς δεήσεις τ ν κατηχουμένων, χουμε στοιχε α συμβολικά ναφερόμενα στήν ναγγελία τ ς λεύσεως το Μεσσία, στό ργο το Προδρόμου, στή Γέννηση το Χριστο, τήν ναρξη το δημόσιου καί διαίτερα το διδακτικο -ε αγγελικο Του ργου. α) ναρξη τ ς θείας λειτουργίας ταν κατά τήν τέλεση τ ς θείας λειτουργίας συμμετέχει διάκονος, τότε, προκειμένου νά ε λογηθε πό τόν ερέα ( τόν ρχιερέα), 109. Πρβλ. Κ. Καραϊσαρίδη, μπειρίες λειτουργικ ς ζω ς, κδ. κρίτας, θήνα 1999, σ δ παρατίθεται μεταφρασμένο πό τά ρουμανικά λόκληρο τό ρθρο το π. Δημ. Στανιλοάε. ν τό διο ρθρο σχολιάζεται μέ παράθεση μεταφρασμένων μικρ ν ποσπασμάτων στό ργο μου: «συμβολή το π. Δημητρίου Στανιλοάε στή μελέτη τ ν λειτουργικ ν θεμάτων», θήνα 1997, σ

16 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ πευθύνει τά λόγια: «Καιρ ς το ποι σαι τ Κυρί δέσποτα γιε, ε λόγησον». Καί στή συνέχεια διάκονος δέχεται τήν ε λογία. μως α τός «καιρός», πού κατά κυριολεξία σημαίνει τι φτασε χρόνος γιά τήν ναρξη τ ς θείας λειτουργίας, σύμφωνα μέ τό Γερμανό Κωνσταντινουπόλεως, ε κονίζει τόν καιρό πού προεφήτευσε σαΐας τ ς γεννήσεως το Προδρόμου καί τ ς νανθρωπήσεως το Κυρίου 110. Γι α τό, ξάλλου, ερέας λέγει χαμηλόφωνα πρίν τήν ναρξη τ ς θείας λειτουργίας μεταξύ τ ν λλων καί τά λόγια τ ς γγελικ ς δοξολογίας κατά τή γέννηση το Κυρίου: «Δόξα ν ψίστοις Θε κα π γ ς ε ρήνη ν νθρώποις ε δοκία» 111. Στήν ρχή τ ς θείας λειτουργίας ραία Πύλη ε ναι νοιχτή, γιά νά δηλωθε τι φθασε πλέον καιρός πού νοιξαν ο π λες το παραδείσου. δ ταιριάζουν τά λόγια το Κυρίου: «π ρτι ψεσθε τ ν ο ραν ν νε γότα, κα το ς γγέλους το Θεο ναβαίνοντας κα καταβαίνοντας π τ ν υ ν το νθρώπου» 112. Σύμφωνα μέ τά τυπικά ραία Πύλη (τά βημόθυρα) μετά τήν ναρξη τ ς θείας λειτουργίας κλείνει καί μένει νοιχτό τό καταπέτασμα, γιά νά δηλωθε συμβολικά τι τό μυστήριο τ ς θείας νανθρωπήσεως δέν ταν γνωστό στούς πολλούς, λλά ποκαλύφθηκε μόνο στούς προφ τες καί τούς πατριάρχες τ ς Παλαι ς Διαθήκης, τούς ν ο ρανο ς γγέλους, τούς μάγους καί τούς ποιμένες καί λους σοι ταν γύρω πό τό θε ο βρέφος, τό πο ο τώρα βρίσκεται κεκρυμμένο πό τά μάτια τ ν πιστ ν στήν ερά πρόθεση. β) ντίφωνα-μακαρισμοί Τά ντίφωνα, πού συνίστανται πό ψαλμικούς στίχους, φύμνια καί καινοδιαθηκικούς μνους, μ ς δηγο ν στήν περίοδο τ ς φανο ς βιοτ ς το Κυρίου στή Ναζαρέτ, λλά καί κόμη νωρίτερα πό τή γέννηση το Κυρίου, στήν περίοδο πρό το ωάννου το 110. στορία κκλησιαστική, PG 98, 400D-401A Λουκ. 2, ωάν. 1,

17 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Προδρόμου. Γι α τό καί ο προφητικοί ψαλμικοί στίχοι ναφέρονται στήν λευση το Μεσσία 113. ταν ψάλλονται τά τυπικά, ο Μακαρισμοί, πού ναφέρονται στήν πί το ρους μιλία το Κυρίου 114, δηγο ν τή σκέψη μας στήν ναρξη το διδακτικο ργου το Κυρίου 115. γ) Μικρά Ε σοδος 116 Τό νοιγμα τ ν βημοθύρων τ ς ραίας Πύλης καί Μικρά Ε σοδος (περιφορά το ερο Ε αγγελίου) συμβολίζουν τήν πρώτη δημόσια παρουσία το Χριστο κατά τή Βάπτισή Του τήν ναρξη το ε αγγελικο κηρύγματος 117. Σέ κάθε περίπτωση τό. Ε αγγέλιο, πειδή περιλαμβάνει τά λόγια το Κυρίου, ε κονίζει τόν διο τό Χριστό 118, γι α τό καί ο πιστοί καλο νται μέ τόν ε σοδικό μνο: «δε τε προσκυνήσωμεν καί προσπέσωμεν Χριστ...» 119, ν ερέας σπάζεται ε λαβ ς τό ερό Ε αγγέλιο, σάν νά σπάζεται μέ ε λάβεια τά χέρια τά πόδια το Κυρίου. Ο λαμπάδες πού προπορεύονται το ερο Ε αγγελίου συμβολίζουν τό φ ς τ ς ε αγγελικ ς διδασκαλίας, ν ο φέροντες τίς λαμπάδες ε κονίζουν τούς προφ τες τ ς Παλαι ς Διαθήκης καί διαίτερα τόν Πρόδρομο ωάννη τό Βαπτιστή. Μέ τή Μικρά Ε σοδο πλέον χουμε συμβολικά παρόντα τό Χριστό ν μέσ τ ς κκλησίας, γι α τό μετά τα τα τά τροπάρια πού ψάλλονται πλέον ναφέρονται ε τε στό πρόσωπο καί τά γεγονότα τ ς ζω ς το Χριστο, ε τε στό πρόσωπο τ ς Παναγίας, ε τε σέ διάφορους γίους, 113. Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τ ν θείαν λειτουργίαν, 19,.π., σ Ματθ. 5, 1 κ. ξ Βλ. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., PG 155, 292Α-Β πρβλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 405C-D J. Mateos, μικρ ε σοδος τ ς θείας λειτουργίας, περιοδ. «Γρηγ. Παλαμ ς», τ. 56 (1973), σ Γερμανο Κων/πόλεως,.π., 405, Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τήν θείαν λειτουργίαν,.π., σ Νικολάου Καβάσιλα,.π., σ Πρβλ. Ψαλμ. 94, 6. 63

18 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ καθότι α τοί γκολπώθηκαν τήν προσφερθε σα ν Χριστ σωτηρία καί μπορο ν πλέον νά πρεσβεύουν στό Χριστό γιά λους μ ς. δ) μνος τρισαγίου Τό τρισάγιο πού ψάλλεται στή συνέχεια, καθότι ε ναι μία σύνθεση το γγελικο Σεραφειμικο μνου 120 καί μνου τ ς κκλησίας 121, ε ναι μία ε κόνα νότητας, συμφωνίας γγέλων καί νθρώπων, προκειμένου νά δοξολογηθε Θεός. Γι α τό καί στήν ε χή πρό τ ς Μικρ ς Ε σόδου ερεύς ε χεται: «...ποίησον σ ν τ ε σόδ μ ν ε σοδον γίων γγέλων γενέσθαι, συλλειτουργούντων μ ν κα συνδοξολογούντων τ ν σ ν γαθότητα». ε) Βιβλικά ναγνώσματα καί πόλυση κατηχουμένων κολουθε τό ποστολικό νάγνωσμα, πράξη ποία συμβολίζει ε τε τήν πρώτη ποστολή τ ν μαθητ ν το Κυρίου γιά τό κήρυγμα ε θύς μέσως μέ τήν κλογή κλήση τους 122, ε τε τήν τελευταία, μετά τήν νάσταση, ποστολή τους, ταν Κύριος τούς πηύθυνε τά γνωστά λόγια: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τ θνη διδάσκοντες α το ς τηρε ν πάντα σα νετειλάμην μ ν...» 123. θυμίαση μετά τήν νάγνωση το ποστόλου προετοιμάζει τήν νάγνωση το ερο Ε αγγελίου καί συμβολίζει τήν ε ωδία τ ς ε αγγελικ ς διδασκαλίας, πού διασκορπίστηκε σ λόκληρη τήν κκλησία διά μέσου το κηρύγματος τ ν ποστόλων 124, λλά καί τή χάρη το γίου Πνεύματος σ λόκληρο τόν κόσμο, πού συνοδεύει τήν ε αγγελική θεϊκή διδασκαλία σ. 6, 1-33, πρβλ. ποκ. 4, Πρβλ. Ψαλμ. 41, Ματθ. 10 Μάρκ. 6, 7-13 Λουκ. 9, Ματθ. 28, 19 κ. ξ. Μάρκ. 16, 15 κ. ξ Βλ. Β Κορ. 9, 14-15: «Τ δ Θε χάρις τ πάντοτε θριαμβεύοντι μ ς ν τ Χριστ κα τ ν σμ ν τ ς γνώσεως α το φανερο ντι δι μ ν ν παντ τόπ, τι Χριστο ε ωδία σμ ν τ Θε ν το ς σωζομένοις κα ν το ς πολλυμένοις» Πρβλ. Συμεών Θεσσαλονίκης, Διάλογος..., 95, PG 155,.π., 285C. 64

19 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ νάγνωση το ερο Ε αγγελίου ε κονίζει καθαρά τόν διο τό Χριστό, πού διδάσκει πως καί τότε τά πλήθη 126, γι α τό καί μετά τήν νάγνωση το ερο Ε αγγελίου χορός κ μέρους το λαο χαιρετ τόν Κύριο ναφωνώντας: «Δόξα σοι, Κύριε, δόξα σοι». Ε ναι λόγια πού πευθύνονται κατ ε θείαν στό Χριστό, πού θεωρε ται πιά παρών διά μέσου τ ν ε αγγελικ ν λόγων Του. πό α τό τό σημε ο τ ς Μικρ ς Ε σόδου στή θεία λειτουργία χουμε μία σταδιακά λο καί πιό ντονη μυστική παρουσία το Χριστο διά μέσου συμβόλων καί συμβολισμ ν λο καί πιό ντονων, πως νάγνωση το ερο Ε αγγελίου. ποχωρο ν δραστικά ο προτυπώσεις καί προεικονίσεις καί ο προφητικές ναγγελίες, φο χουμε τόν διο τό Χριστό, συμβολικά, μυστικά, λλά καί δραστικά παρόντα. Τά λόγια, γιά παράδειγμα, το ερο Ε αγγελίου δέν ε ναι πλά μία μορφη διδασκαλία, λλά στό κουσμα, στήν κφορά τους μπεριέχουν καί ναμορφωτική- γιαστική δύναμη γιά τόν κροατή- ποδέκτη, νάλογα μέ τήν πνευματική προετοιμασία του. Κατά τή στιγμή πού λέγονται ο α τήσεις γιά τούς κατηχουμένους νοίγεται τό ερό ντιμήνσιο πάνω στήν γία Τράπεζα, πρ γμα τό πο ο, κτός τ ς πρακτικ ς του σημασίας καί ξίας, συμβολίζει τήν προετοιμασία το μνημείου-τάφου πό τόν ωσήφ τόν πό ριμαθαίας γιά τόν αυτό του, τό πο ο καί παραχώρησε στή συνέχεια γιά τήν ταφή το Κυρίου. μετά προσοχ ς συγκέντρωση τ ν τυχόν μαργαριτ ν πάνω στό ντιμήνσιο συμβολίζει τήν νωση τ ν κατηχουμένων μέ τήν κκλησία, νωση γιά τήν ποία παρακαλο με στίς σχετικές α τήσεις. Τέλος, προτροπή «ο κατηχούμενοι προέλθετε...» προεικονίζει τό τέλος το κόσμου, τή Δευτέρα Παρουσία, ταν, μετά τήν κήρυξη το Ε αγγελίου σ λόκληρο τόν κόσμο, θά γίνει διάκριση, διαχωρισμός δικαίων καί δίκων, καθότι τό δεύτερο μέρος τ ς θείας λειτουργίας πού κολουθε, κατά τό πο ο θά πραγματωθε διά τ ς θείας μεταλήψεως μυστική νωση μέ τό Χριστό, ε ναι θεία 126. Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98.,

20 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ μακαριότητα καί πρόγευσή της, τήν ποία θά πολαύσουν ο δίκαιοι στήν ο ράνια βασιλεία εύτερο μέρος τ ς θείας λειτουργίας τμόσφαιρα το μυστηρίου γίνεται λο καί πιό ντονη. Βαδίζουμε πιά στό κέντρο τ ς θείας λειτουργίας, στήν ε χαριστιακή θυσία. α) Χερουβικός μνος Τώρα ψάλλεται Χερουβικός μνος, ερέας λέγει τή σχετική ε χή καί θυμιατίζει παλά, προσεκτικά, ε λαβικά, γιατί σέ λίγο βαδίζουμε πό τά σύμβολα στήν πραγματικότητα, πό τή μυστική παρουσία το Χριστο στή ρεαλιστική, ληθινή παρουσία Του. φο λόκληρος ναός γεμίσει μέ τήν ε ωδία το θυμιάματος καί λόκληρη ε χαριστιακή σύναξη ε κονίζοντας μυστικά τά Χερουβίμ, μακράν κάθε βιοτικ ς μέριμνας, ε ναι τοιμη νά ποδεχθε τό βασιλέα τ ν λων, γίνεται Μεγάλη Ε σοδος, ε σοδος τ ν τιμίων δώρων. β) Μεγάλη Ε σοδος Τά τίμια δ ρα μεταφέρονται μεγαλόπρεπα πό τήν πρόθεση στήν γία Τράπεζα. Α τή μεταφορά Μεγάλη Ε σοδος συμβολίζει καί τή θριαμβευτική πορεία καί ε σοδο το Κυρίου πό τή Βηθανία στά εροσόλυμα, γιά νά λάβει χώρα θυσία Του 128. λλοι ρμηνευτές α τή τήν πορεία (Μεγάλη Ε σοδο) τή συνδέουν μέ τή μεταφορά το νεκρο σώματος το Κυρίου πό τό Γολγοθ στόν τόπο τ ς ταφ ς. Σ α τή τήν περίπτωση τόπος τ ς προσκομιδ ς ε κονίζει τό Γολγοθ καί λα σα προελέχθησαν στή συνάφεια τ ς ξετάσεως τ ς προσκομιδ ς. Ο ερε ς-λειτουργοί, ν προκειμέν, ε κονίζουν τόν ωσήφ τόν πό ριμαθαίας καί τό Νικόδημο, ο πο οι λαβαν τό σ μα το ησο καί τό δήγησαν στόν τοιμασμένο τάφο. μνημόνευση κατά τή Μεγάλη 127. Βλ. Μαξίμου μολογητο, Μυσταγωγία,.π., σ Βλ. Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 420D Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τήν θείαν λειτουργίαν,.π. 66

21 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Ε σοδο μπορε νά συνδεθε μέ τήν παράκληση το ε γνώμονος ληστ «Μνήσθητί μου Κύριε, ταν λθ ς ν τ βασιλεί Σου» 129. γία Τράπεζα, ν προκειμέν, συμβολίζει τόν τόπο που λαξεύτηκε τάφος το Κυρίου καί τό ερό ντιμήνσιο τόν διο τόν τάφο καί φυσικά ναπόθεση τ ν δώρων πάνω στό πλωμένο ερό ντιμήνσιο συμβολίζει, πως προείπαμε, τήν τοποθέτηση το σώματος το Κυρίου στό κενό μνημε ο, γι α τό ξάλλου καί λειτουργός λέει κατά τή στιγμή α τή τό τροπάριο: «ε σχήμων ωσ φ π το ξύλου καθελ ν τ χραντόν Σου σ μα...», καί συγχρονίζει τήν ναπόθεση τ ν δώρων μέ τά λόγια «κηδεύσας πέθετο». γ) Προαναφορά κολουθε να προπαρασκευαστικό μέρος γιά τό λειτουργό καί τούς πιστούς πού περιλαμβάνει τρία πίπεδα: α) τά πληρωτικά (δεήσεις μέ περιεχόμενο τά γνωστά α τήματα), β) τήν προτροπή γιά τήν κδήλωση τ ς χριστιανικ ς γάπης ς νυπέρθετης προϋπόθεσης γιά τή συμμετοχή στή θεία ε χαριστία καί γ) τήν παγγελία το Συμβόλου τ ς Πίστεως, στε νά κατανοηθε τι λλη μία προϋπόθεση συμμετοχ ς, κτός τ ς χριστιανικ ς γάπης, ε ναι μολογία τ ς ρθ ς, ρθόδοξης πίστης. νύψωση το έρα (μεγάλου καλύμματος γιά μφότερα τά δ ρα) καί κίνησή του πάνω πό τά δ ρα συμβολίζει τό σεισμό πού γινε πρίν τήν νάσταση το Κυρίου 130. δ) ναφορά-καθαγιασμός Τιμίων ώρων Τώρα πλέον φθασε ρα τ ς προσφορ ς τ ς ε χαριστιακ ς θυσίας. πό δ καί πέρα λιγοστεύουν τά σύμβολα πού ε κονίζουν, δεικνύουν τήν πραγματικότητα. Θά λθουμε ντιμέτωποι μέ τήν δια τήν πραγματικότητα, θά χουμε τή δυνατότητα κυρίως ερέας νά δο με «α τοψε τ πρόσωπον τ ς γίας ναφορ ς» 131. Γι α τό καί 129. Λουκ. 23, Ματθ. 28, ερό ε χέλαιο, ε χή Ε. 67

22 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ γίνεται ντονη προτροπή: «Στ μεν καλ ς στ μεν μετ φόβου πρόσχωμεν τ ν γίαν ναφοράν ν ε ρήν προσφέρειν». λαός σ α τή τήν ντονη προτροπή παντ τι ε ναι τοιμος γιά τήν προσφορά τ ς ε χαριστιακ ς θυσίας, καθότι ς προετοιμασία πνευματική προσφέρει: «λεον, ε ρήνη, θυσίαν α νέσεως». κφώνηση «τ ν πινίκιον μνον δοντα, βο ντα, κεκραγότα κα λέγοντα» θυμίζει καί πάλι τι μαζί μέ τίς ο ράνιες δυνάμεις με ς ο νθρωποι, τά μέλη τ ς κκλησίας, δοξάζουμε τή θεία μεγαλοσύνη καί φιλανθρωπία καί μάλιστα γιά να πολύ συγκεκριμένο λόγο, γιά τή θυσία το Κυρίου μ ν ησο Χριστο. πιό πάνω κφώνηση σχετίζεται μέ τήν ραση τ ς ποκαλύψεως 4, 6-8, που τά Σεραφείμ το ράματος το σαΐα ντικαθίστανται μέ τά τέσσερα ζ α. Τό πρ το μοιαζε μέ λέοντα, τό δεύτερο μέ μοσχάρι, τό τρίτο ε χε ψη νθρώπινη καί τό τέταρτο μοιαζε μέ ετό. λέξη «δοντα» σχετίζεται μέ τόν ετό. λέξη «βο ντα» μέ τό μοσχάρι. λέξη «κεκραγότα» μέ τό λιοντάρι καί τέλος λέξη «λέγοντα» μέ τόν νθρωπο.. Φουντούλης, μετά πό μελέτη τ ς λειτουργικ ς παραδόσεως, κατέληξε στό συμπέρασμα τι κφώνηση «τ ν πινίκιον μνον δοντα, βο ντα, κεκραγότα κα λέγοντα» ε ναι παρμένη πό τή λειτουργία το γίου ακώβου καί ε σ λθε τροποποιημένη στίς βυζαντινές λειτουργίες 132. νάλογη ε κόνα πάρχει καί στόν εζεκιήλ (κεφ. 1). σύνδεση τ ν μετοχ ν μέ τά ζ α γινε πό τό Γερμανό Κωνσταντινουπόλεως. Τά ναφέρουμε δ, γιατί στήν ποκάλυψη ναφέρονται στή συνάφεια τ ς περιγραφ ς τ ς ο ράνιας λειτουργίας. νάδειξη τ ν δώρων πού συνοδεύει τά λόγια «Τ σ κ τ ν σ ν σο προσφέροντες κατ πάντα κα δι πάντα» ε ναι μίμηση το Κυρίου 133. Στή συνέχεια, καθ ν στιγμήν λαός ψάλλει «Σ μνο μεν, Σ ε λογο μεν...», γίνεται πίκληση το γίου Πνεύ Γιά περισσότερα βλ.. Φουντούλη, παντήσεις ε ς λειτουργικάς πορίας, τόμ. Γ, κδ. β, θήνα 1991, ρώτ. 346, σ Πρβλ. Ε χή ναφορ ς τ ς θ. λειτουργίας το Μ. Βασιλείου πρβλ. Νικολάου Καβάσιλα, Ε ς τήν θείαν λειτουργίαν, Φιλοκαλία τ ν Νηπτικ ν καί σκητικ ν, ΕΠΕ 22,.π., σ

23 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ματος καί καθαγιασμός τ ν τιμίων δώρων, μεταβολή τους σέ Σ μα καί Α μα Χριστο. Α τή στιγμή ε ναι πιό σημαντική τ ς θείας λειτουργίας. Πλέον νώπιόν μας δέν χουμε ε κόνα, σύμβολα τ ς νθρώπινης φύσης το Χριστο, πως μέχρι τώρα, λλά τό διο τό Σ μα καί τό Α μα Του. Τά καθαγιασμένα δ ρα ε ναι πλέον τό ληθινό Σ μα καί Α μα το Κυρίου, μέ τό πο ο γεννήθηκε κ Πνεύματος γίου καί Μαρίας τ ς Παρθένου, ζησε πάνω στή γ, παθε καί τάφη, νέστη καί νελήφθη ν δόξ 134. Τώρα πλέον δέν χουμε μυστική, συμβολική παρουσία το Χριστο, λλά πραγματική, ληθινή. Τά ε χαριστιακά δ ρα μέ τόν καθαγιασμό τους ναδεικνύονται ς ε χαριστιακή θυσία ταυτόσημη μέ τήν α ματηρή θυσία το Γολγοθ. καθαγιασμός τ ν δώρων συνιστ τό σημε ο τ ς θείας λειτουργίας που νάμνηση τ ς θυσίας το Κυρίου πό σύμβολο καί ε κόνα γίνεται πραγματικότητα, δηλαδή γίνεται πίκαιρο καί παρόν στή ζωή τ ς κκλησίας καί το καθενός μας τό στορικό γεγονός τ ς θυσίας το Γολγοθ μέ λες τίς σωτηριώδεις συνέπειές του γιά τήν νθρωπότητα καί τόν καθένα πό μ ς ξεχωριστά. Στή συνέχεια ερέας, χοντας μπροστά του παρόντα τό Χριστό, λοκληρώνει τό τελευτα ο μέρος τ ς ε χ ς τ ς ναφορ ς, πού νομάζουμε «δίπτυχα», που γίνεται γενική προσευχή δεήσεως γιά λόκληρη τήν κκλησία. δ μνημονεύονται ο ζ ντες καί ο κεκοιμημένοι χριστιανοί, λλά ναφέρονται τιμητικά καί λοι ο γιοι καί ξαιρετικά περαγία Θεοτόκος, στε νά συνδράμουν στίς νάγκες τ ν μελ ν τ ς κκλησίας. ε) Προετοιμασία γιά τή θεία κοινωνία λειτουργ ν καί πιστ ν Στή συνέχεια κολουθε προετοιμασία γιά τή θεία κοινωνία, μέ κύρια μέρη: α) τήν παγγελία τ ς Κυριακ ς Προσευχ ς, ποία χει σχέση μέ τή θεία μετάληψη («τόν ρτον μ ν τόν πιούσιον»), β) τήν ψωση τ ν δώρων («πρόσχωμεν, τ για το ς γίοις»), στήν ποία ο 134. Πρβλ. Νικολάου Καβάσιλα,.π., σ

24 ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΖΩΗΣ πιστοί παντο ν ταπεινά καί μέ πίγνωση τ ς μαρτωλότητάς τους: «ε ς γιος ε ς Κύριος...», γ) τό μελισμό, δ) τήν νωση, δηλαδή τή ρίψη το τεμαχίου το καθαγιασμένου μνο (ΙΣ) ντός το ποτηρίου, πρ γμα τό πο ο χι μόνο συμβολίζει τήν νάσταση το Κυρίου 135, λλά ε ναι τό θεωμένο καί ναστημένο σ μα Χριστο, ε) τή ρίψη ντός το ποτηρίου το βρασμένου νερο, πρ γμα τό πο ο, πέραν τ ς πρακτικ ς του σημασίας, πού ε ναι πιδίωξη νά ποκτήσει θερμοκρασία πλησιέστερη πρός τήν πραγματική θερμοκρασία το νθρώπινου α ματος το ζωντανο ργανισμο, στε νά μοιάσει μέ τό ρε σαν ζέον α μα πό τήν πλευρά το Σωτ ρα 136 καί πό πνευματικ ς πόψεως τή ζέση τ ς πίστεως μέ τήν ποία πρέπει νά μεταλαμβάνουμε 137. στ) Θεία μετάληψη Τέλος, κολουθε θεία μετάληψη το λειτουργο καί τ ν πιστ ν καί στή συνέχεια συστολή τ ν δώρων, νάδειξη καί ναπόθεσή τους στήν προσκομιδή, προκειμένου νά καταλυθο ν πό τό λειτουργό στό τέλος τ ς θείας λειτουργίας. πως διαπιστώσαμε, σο βαδίζαμε πρός τό τέλος τ ς θείας λειτουργίας ο συμβολισμοί περιορίστηκαν. χουμε πλέον τόν Κύριο νώπιόν μας. Α τό πού μ ς διακατέχει ε ναι θάμβος καί κπληξη, πως τότε ο μαθηταί Του ζο σαν τίς μφανίσεις Του μετά τήν νάστασή Του 138. Γι α τό καί με ς δ σταματ με τά δικά μας λόγια, φο τή θέση τους καταλαμβάνει πνευματική μπειρία νάλογα μέ τό πνευματικό πίπεδο το καθενός. μπειρία πού μπορε νά φτάσει μέχρι τήν κφραση το ποστόλου Πέτρου «κοινωνο θείας φύσεως» Βλ. Ghenadie al Argesului, Liturgica, Βουκουρέστι 1877, σ Γερμανο Κωνσταντινουπόλεως, στορία..., PG 98, 449Β, 449D Ghenadie al Argesului,.π., σ Ματθ. 28, 9-10 καί Λουκ. 24, ωάν. 20, 1-23 Πράξ. 1, Β Πέτρ. 1, 4. 70

25 Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ - ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 4. ντί πιλόγου πίλογος μι ς τέτοιας μελέτης, πως α τή ριοθετήθηκε στό ε σαγωγικό της μέρος καί παρουσιάστηκε συστηματικά στό κύριο μέρος της, δέν μπορε νά ε ναι παρά μία ε χή καί προτροπή νά κολουθήσουμε καί με ς μπειρικά τήν πορεία τ ς θείας λειτουργίας «πό τά σύμβολα στήν πραγματικότητα». Ο συμβολισμοί καί τά σύμβολα στή θεία λειτουργία δέν χουν πό μόνα τους δικαίωση. φείλουν νά δηγο ν νά διευκολύνουν τήν μπειρική πρόσβαση στήν πραγματικότητα. δέ πραγματικότητα δέν μπορε νά ε ναι λλη πό τήν κρηξη τ ς χαρ ς μας, τι συναντήσαμε τόν Κύριο 140, πήραμε τή χάρη καί τήν ε λογία το Τριαδικο Θεο. συμμετοχή μας στή θεία λειτουργία γγιξε τό σκοπό της. Γι α τό καί διαπιστωτικά μπορο με πλέον νά τό διακηρύττουμε μέ τά λόγια το μνου τ ς θείας λειτουργίας: «Ε δομεν τ φ ς τ ληθινόν, λάβομεν Πνε μα πουράνιον, ε ρομεν πίστιν ληθ, διαίρετον Τριάδα προσκυνο ντες, α τη γ ρ μ ς σωσεν» Πρβλ. ωάν. 20, 20: «χάρησαν ο ν ο μαθητα δόντες τ ν Κύριον». 71

anjologion ellhnikwn grammatoseirwn

anjologion ellhnikwn grammatoseirwn anjologion ellhnikwn grammatoseirwn Απλ µονοτυπικ Λειψίας µονοτυπικ εκαεξάρια τ ς κάσας εκαεξάρια Λειψίας τ ς κάσας Πελασγικ µονοτυπικ Αττικ µονοτυπικ Εκδ σεων «Μπ λ Λ τρ» Μα ρα 486 µονοτυπικ Μπεκκεριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ

ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ ΠΛΑΙ ΣΙΟ ΧΡΗ ΜΑ ΤΟ ΔΟ ΤΗ ΣΗΣ ΣΤΟ ΧΟΣ- Ε ΠΙ ΔΙΩ ΞΗ Στό χος του Ο λο κλη ρω μέ νου Προ γράμ μα τος για τη βιώ σι μη α νά πτυ ξη της Πίν δου εί ναι η δια μόρ φω ση συν θη κών α ει φό ρου α νά πτυ ξης της ο ρει νής πε ριο χής, με τη δη

Διαβάστε περισσότερα

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Οι τα α α α α α α α Κ. ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε. ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι. ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο ΧΕΡΟΥΒΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΙΝΩΝΙΟ Λ. Β Χερουβικόν σε ἦχο πλ. β. Ἐπιλογές Ἦχος Μ Α µη η η η ην Οι τ Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε ε Χε ε ε ε ε ε ε ε ε ρου ου βι ι ι ι ι ι ι ιµ µυ στι κω ω ω ω ω ως ει κο ο

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Φθινόπωρο 2011. «Ἃγιοι Κολλυβάδες»

Φθινόπωρο 2011. «Ἃγιοι Κολλυβάδες» «Ἃγιοι Κολλυβάδες» πό πατρό Νικολάου ηµαρ ρο Ν. Βαρδακουλ 47 παρ. 3 30300 Ναύπακτο e-mail: dikaio@otenet.gr webmail: http//: orthway.org Συνδροµέ προαιρετικέ στήν παραπάνω διεύθυνση Περιεχόµενα: Φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ

Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ. λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν. τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ ΤΥΙΚΑ & ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ Ἦχος Νη Μ Α Ν µην Ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον ευ λο γη τος ει Κυ ρι ε ευ λο γει η ψυ χη µου τον Κυ ρι ον και πα αν τα τα εν τος µου το ο νο µα το α γι ον αυ του Ευ λο γει η ψυ

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικ. κυρο ιονυσίου. κδ. ερ ς Μητροπόλεως Νεαπόλεως κα Σταυρουπόλεως, Νεάπολη 1999).

Βιογραφικ. κυρο ιονυσίου. κδ. ερ ς Μητροπόλεως Νεαπόλεως κα Σταυρουπόλεως, Νεάπολη 1999). Βιογραφικ Μητροπολίτου Νεαπόλεως κα Σταυρουπόλεως κυρο ιονυσίου π ρχιµ. Βαρνάβα Τύρη Πρωτοσυγκέλλου τ ς ερ ς Μητροπόλεως Νεαπόλεως κα Σταυρουπόλεως ( π τ ν τόµο: «ΕΙΚΟΣΙΠΕΝΤΑΕΤΗΡΙΚΟΝ-ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37

1.2.3 ιαρ θρω τι κές πο λι τι κές...35 1.2.4 Σύ στη μα έ λεγ χου της κοι νής α λιευ τι κής πο λι τι κής...37 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ... 21 ΚΕ Φ Α Λ ΑΙΟ 1 o Η ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1.1 Η Α λιεί α ως Οι κο νο μι κή ρα στη ριό τη τα...25 1.2 Η Κοι νο τι κή Α λιευ τι κή Πο λι τι κή...28

Διαβάστε περισσότερα

Τη Θεία Ευχαριστία συνέστησε ο ίδιος ο Κύριος,κατά το Μυστικό Δείπνο,λίγο πριν συλληφθεί και σταυρωθεί. Τα τρία πρώτα Ευαγγέλια,αλλά και ο Απόστολος

Τη Θεία Ευχαριστία συνέστησε ο ίδιος ο Κύριος,κατά το Μυστικό Δείπνο,λίγο πριν συλληφθεί και σταυρωθεί. Τα τρία πρώτα Ευαγγέλια,αλλά και ο Απόστολος Τη Θεία Ευχαριστία συνέστησε ο ίδιος ο Κύριος,κατά το Μυστικό Δείπνο,λίγο πριν συλληφθεί και σταυρωθεί. Τα τρία πρώτα Ευαγγέλια,αλλά και ο Απόστολος Παύλος μάς δίνουν την περιγραφή αυτής της πρώτης Θείας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΣ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ κ. ΙΟΝΥΣΙΟΥ ΕΠΙ ΤΗ ΠΑΡΑΙΤΗΣΕΙ ΤΟΥ ( σπεριν ς 29ης Α γούστου 2004)

ΛΟΓΟΣ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ κ. ΙΟΝΥΣΙΟΥ ΕΠΙ ΤΗ ΠΑΡΑΙΤΗΣΕΙ ΤΟΥ ( σπεριν ς 29ης Α γούστου 2004) ΛΟΓΟΣ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ κ. ΙΟΝΥΣΙΟΥ ΕΠΙ ΤΗ ΠΑΡΑΙΤΗΣΕΙ ΤΟΥ ( σπεριν ς 29ης Α γούστου 2004) Τ ν ζω µας λην, κόµη κα ε ς τ ν µικρότερη λεπτοµέρειά της, ρυθµίζει τ θέληµα

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεία Λειτουργία. Εκκλησία σημαίνει κυρίως συνάθροιση, γι` αυτό και η ίδια λέξη χρησιμοποιείται και για τον Ναό.

Η Θεία Λειτουργία. Εκκλησία σημαίνει κυρίως συνάθροιση, γι` αυτό και η ίδια λέξη χρησιμοποιείται και για τον Ναό. Η Θεία Λειτουργία Εκκλησία είναι το σώμα, που έχει κεφαλή το Χριστό και μέλη τους πιστούς. Οι ζώντες είναι η στρατευομένη και οι κοιμηθέντες είναι η θριαμβεύουσα Εκκλησία. Εκκλησία σημαίνει κυρίως συνάθροιση,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε

ε ε λε η σον Κυ ρι ε ε ε Ἡ τάξις τοῦ ἑωθινοῦ Εὐαγγελίου ᾶσα νοὴ Αἰνεσάτω ὁ ιάκονος: Τοῦ Κυρίου δεηθῶµεν Κυ ρι ε ε λε η σον ὁ Ἱερεύς: Ὅτι Ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡµῶν, Ἦχος η α σα πνο η αι νε σα α τω τον Κυ ρι ον Αι νε σα α τω πνο η πα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 9η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 183 / 198 Ταιρια σματα (Matchings) Ταίριασμα: Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

Προσκυνηματική Εκδρομή

Προσκυνηματική Εκδρομή Προσκυνηματική Εκδρομή στους Αγίους Τόπους ραγματοποιήθηκε από τις 23 μέχρι και τις 27 Αυγούστου πενθήμερη προσκυνηματική εκδρομή στους Αγίους Τόπους των μελών και των φίλων των Χριστιανικών Συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΣΠΤΜΒΡΙΟ 1 25 ΣΠΤΜΒΡΙΟ 2015 ΠΑΝΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ Αριθμ.Πρωτ.: 1582 Ημερομηνία: 30/06/2015 Ημερομηνία Μάθημα Διδάσκων Ώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ Ή ΔΙΑΦΟΡΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ 1.1 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΣΥΛΛΑΒΗ ΟΔΗΓΙΕΣ στο παιδί: Κάθε φορά θα σου λέω δυο μικρές λέξεις. Εσύ θα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Η ΑΛΦΑΒΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ Πήρα ένα Α και το έκανα Αστέρι. Σαν τ αστέρι το λαμπρό εκείνο που οδήγησε τους Μάγους μια φορά στου Χριστού, στης Παναγιάς την Άγια Φάτνη και που σκόρπισε το φως και τη χαρά.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοοργανωμε να οικοσυστη ματα επιχειρηματικο τητας: Πα θος, δημιουργι α και αισιοδοξι α στην Ελλα δα του ση μερα

Αυτοοργανωμε να οικοσυστη ματα επιχειρηματικο τητας: Πα θος, δημιουργι α και αισιοδοξι α στην Ελλα δα του ση μερα Αυτοοργανωμε να οικοσυστη ματα επιχειρηματικο τητας: Πα θος, δημιουργι α και αισιοδοξι α στην Ελλα δα του ση μερα Ιο νιο Πανεπιστη μιο, Κε ρκυρα 17-5-2012 Παύλος Σταμπουλι δης, Με λος ΔΣ Hellenic Startup

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ-ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΞΤΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΙΟΔΟ ΙΑΝΟΑΡΙΟ-ΦΒΡΟΑΡΙΟ 19 ΙΑΝΟΑΡΙΟ-13 ΦΒΡΟΑΡΙΟ 2015 2η ΟΡΘΗ ΠΑΝΑΛΗΨΗ ΗΜΡ.ΚΔΟΣΗΣ 20/01/2015 (Σύμφωνα με το Προγράμμα Σπουδών του Τμήματος Θεολογίας για το

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09

των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 των Φορ το εκ φορ τω τών πρα κτο ρεί ων µε τα φο ρών ό λης της χώρας O46R09 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΦOΡ ΤO ΕΚ ΦOΡ ΤΩΩ ΤΩΩΝ ΠΡΑ ΚΤO ΡΕΙ ΩΩΝ ΜΕ ΤΑ ΦO ΡΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

KANONION TOY ETOYΣ 2010

KANONION TOY ETOYΣ 2010 KANONION TOY ETOYΣ 2010 81 IANOYAPIOΣ 3 πλ. α H Κυριακ ς Πρ τ ν Φώτων Κυριακ ς Πρ τ ν Φώτων Τέκνον Τιµ θεε, ν φε ν π σι... Αρχ το Ε αγγελίου Ιησο Χριστο... Β Τιµ. δ 5-8 Μάρκ. α 1-8 10 πλ. Θ Κυριακ ς µετ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 14 17

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 14 17 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 14 17 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Λέων κατεμέμφετο Προμηθέα πολλάκις, τι μέγαν α τ ν πλασεν κα καλ ν κα τ ν λλων θηρίων δυνατώτερον. «τοιο τος δ ν», φασκε, «τ ν λεκτρυόνα φοβο μαι».

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ A O ΝΑΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ A O ΝΑΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ A O ΝΑΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ Α.1 Ὁ Ναός ὡς κατοικία τοῦ Θεοῦ ρχα ος στορικός Πλούταρχος γραφε: «νιέρου δ πόλεως κα θέου μ χρωμένης ε χα ς μηδ ρκοις μηδ μαντείαις μηδ θυσίαις π γαθο ς μηδ ποτροπα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2001. κδοση:

ΧΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2001. κδοση: ΧΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2001 κδοση: Ροδοκαν κη 18, Χ ος 82100, Τηλ.: 0271 0 41287 Σχεδιασµός - Επιµ λεια: Γεωργ α Λουκ -Μ τση Ηλεκτρονικ σελιδοπο ηση: Ηλι να Στεφ κη Π νακας εξ φυλλου: ννα Μιχαλ κη-μιχ λου (1900-1900)

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη

Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Α. Συμβω νης Ε Μ Π Σ Ε Μ Φ Ε Τ Μ Φεβρουα ριος 2015 Α. Συμβω νης (ΕΜΠ) Θεωρι α Γραφημα των 8η Δια λεξη Φεβρουα ριος 2015 168 / 182 Χρωματισμοι Γραφημα των Χρωματισμο ς Κορυφω

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Αγίου Νικολάου του Καβάσιλα ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΕΡΓΟ της θείας Λειτουργίας είναι η μεταβολή των δώρων που προσφέρουν οι πιστοί - του άρτου και του οίνου - σε σώμα και αίμα Χριστού.

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ 10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Συντονιστής: Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Συμεών Βολιώτης, Θεολόγος Νομικός, Εφημέριος Ι.Ν. Αγ. Φανουρίου Ιλίου 11. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ Σ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης

Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἐν τῷ ἑσπερινῷ τῆς Προηγιασμένης Ἦχος Πα υ ρι ε ε κε κρα ξα α προ ο ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου ει σα α κου ου σο ον μου ου Κυ υ υ ρι ι ι ι ε Κυ ρι ε ε κε κρα α ξα προ ος σε ε ει σα κου σο ο ο ον μου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ

ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ ΚΑΤΑΣΚΗΝΩΣΕΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ Βασικό πλεονέκτηµα τ ς κατασκηνωτικ ς µπειρίας, κτός πό τό παιχνίδι καί τήν ξεγνοιασιά, ε ναι δυνατότητα πού δίνεται στά παιδιά νά πάρουν πρωτοβουλίες

Διαβάστε περισσότερα

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10

Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 Χει ρι στών Μη χα νη µά των Λα το µεί ων Μαρµάρου, Πέτρας & Χώ µα τος ό λης της χώρας O53R10& O54R10 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΧΕΙ ΡΙ ΣΤΩΩΝ ΕΚ ΣΚΑ ΠΤΙ ΚΩΩΝ, Α ΝY

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 3. ο Χριστος εγκαινιαζει την αληθινη Λατρεια

Μαθημα 3. ο Χριστος εγκαινιαζει την αληθινη Λατρεια Μαθημα 3. ο Χριστος εγκαινιαζει την αληθινη Λατρεια ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να διακρίνουν την πραγματική, πνευματική λατρεία από την τυπική, εξωτερική, και να επιχειρηματολογούν. 2. Να ερμηνεύουν τα κύρια

Διαβάστε περισσότερα

14 Ἰουνίου. Προφήτου Ἐλισσαίου. Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα

14 Ἰουνίου. Προφήτου Ἐλισσαίου. Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα Τῇ ΙΔ τοῦ µηνὸς Ἰουνίου. Μνήµη τοῦ Ἁγίου Προφήτου Ἐλισσαίου Ἐν τῷ Ἑσπερινῷ. Δόξα. Ἦχος Πα Nε ε δο ο ο ξα Πα α τρι ι ι ι και Υι υι ω και Α γι ι ω Πνε ευ µα α α τι Προ φη τα κη η η ρυ υξ Χρι ι ι στου του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ

Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ Η ΠΑΙ ΔΕΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΓΑ ΛΟΥ Α ΛΕ ΞΑΝ ΔΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Γε ώρ γιος Βα σι λεί ου Ο Μέ γας Α λέ ξαν δρος, ο τέ λειος αυ τός εκ πρό σω πος του με γα λείου του ελ λη νι κού κό σμου, εί ναι α σφα λώς μί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

των O δο ντο τε χνι τών Α θη νών - Πει ραι ώς & Περιχώρων Ot06R11

των O δο ντο τε χνι τών Α θη νών - Πει ραι ώς & Περιχώρων Ot06R11 των O δο ντο τε χνι τών Α θη νών - Πει ραι ώς & Περιχώρων Ot06R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ O Δ O ΝΤO ΤΕ ΧΝΙ ΤΩΩΝ Α ΘΗ ΝΩΩΝ - ΠΕΙ ΡΑΙ ΩΩΣ & ΠΕ ΡΙ ΧΩΩ ΡΩΩΝ Α. ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΗ ΕΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙ ΤΗ ΚΟΙΜΗΣΕΙ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΥΡΟΥ ΙΟΝΥΣΙΟΥ. ευτέρα 11 Α γούστου 2008

ΕΠΙΚΗ ΕΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙ ΤΗ ΚΟΙΜΗΣΕΙ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΥΡΟΥ ΙΟΝΥΣΙΟΥ. ευτέρα 11 Α γούστου 2008 ΕΠΙΚΗ ΕΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙ ΤΗ ΚΟΙΜΗΣΕΙ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΡΩΗΝ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΥΡΟΥ ΙΟΝΥΣΙΟΥ 1 ευτέρα 11 Α γούστου 2008 «ξιώθη πλείονος τ ς παρ Θεο ροπ ς κα γ ρ ποκείµενος τα ς νάγκαις

Διαβάστε περισσότερα

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1

FAX : 210.34.42.241 spudonpe@ypepth.gr) Φ. 12 / 600 / 55875 /Γ1 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Υ ΠΟΥ ΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑ Ι ΕΙΑ Σ & ΘΡΗΣ Κ/Τ Ω ΕΝΙΑ ΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤ ΙΚΟΣ Τ ΟΜ ΕΑ Σ Σ ΠΟΥ Ω Ν ΕΠΙΜ ΟΡΦΩ Σ ΗΣ ΚΑ Ι ΚΑ ΙΝΟΤ ΟΜ ΙΩ Ν /ΝΣ Η Σ ΠΟΥ Ω Τ µ ή µ α Α Α. Πα π α δ ρ έ ο υ 37

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

ΠPOΛEΓOMENA. Thank you. ;) Nov. 15. 2004. Myungsunn Ryu.

ΠPOΛEΓOMENA. Thank you. ;) Nov. 15. 2004. Myungsunn Ryu. ΣTOIXEIA EΥKΛEIOΥ ΠPOΛEOMENA This document is compiled from Greek texts borrowed from Perseus Digital Library 1 and drawings that I created with a geometrical drawing language named, fittingly to the

Διαβάστε περισσότερα

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής

Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ. της ζω ής Η Ο ΜΑ ΔΙ ΚΗ ΨΥ ΧΗ η αν θο δέ σµη της ζω ής ΚΕΙΜΕΝΟ: Υ πτγος ε.α. Ά ρης Δια μα ντό που λος, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας-Ψυχολόγος ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Στρατιωτική Επιθεώρηση ΕΙ ΣΑ ΓΩ ΓΙ ΚΕΣ ΕΝ ΝΟΙΕΣ Ό πως υ πάρ χει

Διαβάστε περισσότερα

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό

αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Τευχος τριτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Τα αρχεία στις ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας Ασκήσεις στον πηλό Άσκηση Οι γραφείς του ανακτόρου της Πύλου Κάθε χρόνο τέτοια εποχή στο ανάκτορο της Πύλου

Διαβάστε περισσότερα

EKK H IA. λους (Lord Te n ny s o n,r u dyard Kipling)!

EKK H IA. λους (Lord Te n ny s o n,r u dyard Kipling)! Μάρτιος 2001, Aριθµ. 3 EKK H IA 209 Τ Ε Χ Ν Ο ΛΟΓΙΕΣ ΑΙΧΜΗΣ - ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΟΡΘΟ ΟΞΗ ΘΕΟΛΟ Γ Ι Α * Σήµερα τεχνολογία χει πραγµατοποιήσει µία λµατώδη νάπτυξη πιτε γµατα, πο δ ν θ µπορο σε ν τ συλλάβει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) Η Εκκλησία, στην οποία είναι ο χώρος που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα, περιλαμβάνεται στη θεϊκή κυριαρχία πάνω στο χρόνο. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 11: Η ΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΩΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ιδαγµένο κείµενο Πλάτωνος Πολιτεία 519Β - 520Α Τ δ τ δε ο

Διαβάστε περισσότερα

Γ Σ Π ΪΣ Γ. (Στην ωσική γλώσσα)

Γ Σ Π ΪΣ Γ. (Στην ωσική γλώσσα) Λ Σ Λ Φ Σ Π Σ Σ-Ψ Λ Π Σ Γ Σ Π ΪΣ Γ. (Στην ωσική γλώσσα) ISBN : 978-960-93-4758-7 νας γιορείτης Γέροντας κάποτε κρατώντας τό ψαλτήρι λεγε: " Θεός σκυψε καί ε πε στό παιδί του τόν αβίδ α τά πού θέλει ν'

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων

ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ. 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων ΑΤΥΠΑ ΤΕΣΤ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1. ΕΠΙΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ 1.1. Ικανότητα διάκρισης της ομοιότητας ή διαφοράς μεταξύ προφορικών λέξεων 1.1.1. Ικανότητα επισήμανσης της ομοιότητας στη συλλαβή. 1. γάλα

Διαβάστε περισσότερα

Η απεικόνιση της Γέννησης του Χριστού στη Βυζαντινή Αγιογραφία

Η απεικόνιση της Γέννησης του Χριστού στη Βυζαντινή Αγιογραφία Η απεικόνιση της Γέννησης του Χριστού στη Βυζαντινή Αγιογραφία Η γιορτή της Γέννησης του Θεανθρώπου, γιορτάζεται κάθε χρόνο όχι μόνο για να τη θυμηθούμε και να δοξολογήσουμε το Θεό, αλλά και για να μπορέσουμε

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ 5 η: «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ» Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος; σημειώσεις κλειδιά, αποσπάσματα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασία στη Γραµµατική Ενεστώτα και Μέλλοντα Μέση Φωνή

Φύλλο εργασία στη Γραµµατική Ενεστώτα και Μέλλοντα Μέση Φωνή ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ 14 ( βιβλίο Α Γυµνασίου) Φύλλο εργασία στη Γραµµατική Ενεστώτα και Μέλλοντα Μέση Φωνή γ λύω Σ λύει Ο το λύει µε λύοµεν µε λύετε Ο τοι λύουσι(ν) Ποιο χρόνο συναντάµε

Διαβάστε περισσότερα

"Η φανέρωσις των λόγων σον φωτίζει συνετίζει τους απλούς." (Ψαλμοί ριθ:13

Η φανέρωσις των λόγων σον φωτίζει συνετίζει τους απλούς. (Ψαλμοί ριθ:13 Into His Marvelous Light "Η φανέρωσις των λόγων σον φωτίζει συνετίζει τους απλούς." (Ψαλμοί ριθ:13 1 Η Προετοιμασία Η παρακάτω βιβλική μελέτη δημιουργήθηκε για να εξηγήσει το σχέδιο της σωτήριας σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11

των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11 των ο δη γών του ρι στι κ ν λεωφορείων όλης της χώρας O61R11 ΚΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) O Δ Η ΓΩΩΝ ΤOY ΡΙ ΣΤΙ ΚΩΩΝ ΛΕ ΩΩ ΦO ΡΕΙ ΩΩΝ O ΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΩ ΡΑΣ Α. ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΩ Δ Ι ΚOΠOΙ Η ΣΗ Ε

Διαβάστε περισσότερα

Όρθρος, Ώρες και Εσπερινός. 6:00μ.μ. Μέγα Απόδειπνο Α' μέρος Μ. Κανόνος. 4/3. π. Γεώργιο. Μέγα Απόδειπνο Γ' μέρος Μ. Κανόνος. 6/3 Κ.ΠΕΜΠΤΗ 7:00π.μ.

Όρθρος, Ώρες και Εσπερινός. 6:00μ.μ. Μέγα Απόδειπνο Α' μέρος Μ. Κανόνος. 4/3. π. Γεώργιο. Μέγα Απόδειπνο Γ' μέρος Μ. Κανόνος. 6/3 Κ.ΠΕΜΠΤΗ 7:00π.μ. 1 η ΕΒΔΟΜΑΔΑ (Καθαρά) 3/3 Κ.ΔΕΥΤΕΡΑ Μέγα Απόδειπνο Α' μέρος Μ. Κανόνος. 4/3 5/3 Κ.ΤΡΙΤΗ Κ.ΤΕΤΑΡΤΗ Μένα Απόδειπνο Β' μέρος Μ. Κανόνος. Μελέτη της Αγίας Γραφής με τον Μέγα Απόδειπνο Γ' μέρος Μ. Κανόνος.

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΤΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Οι Πατέρες λένε ότι κατά την πτώση του ανθρώπου εσκοτίσθηκε ο νους του ανθρώπου. Εκσοτίσθη ο νους του Αδάμ. Δεν ασχολούνται οι Πατέρες με τον Αδάμ ως Αδάμ, αλλά με τον νουν του

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1883 ΤΕΥΧΟΣ 2/2011 (ΜΑΡ.-ΑΠΡ.) ΕΤΗΣΙΑ ΣYΝΔΡΟΜΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ Αξιωματικοί Στρατού Ξηράς ε.α. 2,94 Ιδιώτες, Σύλλογοι κ.λπ. 5,87 ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους.

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους. ΛΟΓΟΣ ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΡΚΟΥ ΕΦΕΣΟΥ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΗΣ, ΔΗΛΑΔΗ ΤΟ ''ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ, ΥΙΕ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ'' Ο Άγιος Μάρκος, ως μοναχός πρωτίστως αλλά

Διαβάστε περισσότερα

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755

JEAN-CHARLES BLATZ 02XD34455 01RE52755 ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΝ Ι ΑΜ ΕΣ ΩΝ ΟΙ Κ ΟΝΟΜ Ι Κ ΩΝ Κ ΑΤΑΣ ΤΑΣ ΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙ ΡΙ ΑΣ Κ ΑΙ ΤΟΥ ΟΜ Ι ΛΟΥ Α Τρίµηνο 2005 ΑΝΩΝΥΜΟΣ Γ ΕΝΙ Κ Η ΕΤ ΑΙ Ρ Ι Α Τ ΣΙ ΜΕΝΤ ΩΝ Η Ρ ΑΚ Λ Η Σ ΑΡ. ΜΗ Τ Ρ. Α.Ε. : 13576/06/Β/86/096

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων

Μ ε τ έ ω ρ α. τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Μ ε τ έ ω ρ α τό πος συ νά ντη σης θε ού & αν θρώ πων Τα Με τέ ω ρα, το ση μα ντι κό τε ρο μνημεια κό σύ νο λο του Θεσ σα λι κού κά μπου, βρίσκο νται α νά με σα στην ο ρο σει ρά της Πίν δου και στα Α ντι

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής

Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής Κωνσταντίνος Αλεξανδρής, PhD Αρχές Μάνατζμεντ και Μάρκετινγκ Οργανισμών και Επιχειρήσεων Αθλητισμού και Αναψυχής β βελτιωμένη έκδοση ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.0 Η Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10

Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 Κα θη γη τών Ι δι ω τι κών εκ παι δευ τη ρίων σχολικών µονάδων τεχνικής & επαγγελµατικής εκπαίδευσης O17R10 KΩΩ Δ Ι ΚO ΠOΙ Η ΣΗ ΣYΛ ΛO ΓΙ ΚΩΩΝ ΡYΘ ΜΙ ΣΕ ΩΩΝ (ΣΣΕ & Δ Α) ΤΩΩΝ ΚΑ ΘΗ ΓΗ ΤΩΩΝ Ι Δ Ι ΩΩ ΤΙ ΚΩΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29

1 ο Κεφά λαιο. Πώς λειτουργεί η σπονδυλική στήλη;...29 ΠΕΡΙEΧΟΜΕΝΑ Οδηγός χρησιμοποίησης του βιβλίου και των τριών ψηφιακών δίσκων (DVD)...11 Σκο πός του βι βλί ου και των 3 ψηφιακών δί σκων...15 Λί γα λό για α πό το Σχο λι κό Σύμ βου λο Φυ σι κής Α γω γής...17

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ.

Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. Η Ι ΣΤΟ ΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛ. Υ.Κ. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΛ.ΔΥ.Κ. Το Φε βρουά ριο του 1959, υ πε γρά φη σαν στο Λον δί νο και Ζυ ρί χη οι συμ φω νί ες, με τα ξύ Η νω μέ νου Βα σι λεί ου - Ελλά δας - Τουρ κί ας - Ελ λη νο κυ

Διαβάστε περισσότερα

Χη μι κός Πό λε μος. Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς

Χη μι κός Πό λε μος. Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς Χη μι κός Πό λε μος Μία ι στο ρι κή α να δρο μή στο πό τε, που και πως άρ χι σε για πρώ τη φο ρά η χρή ση χη μι κών ου σιών για πο λε μι κούς σκοπούς ΚΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Σμχος ε.α. Η λί ας Σβάρ νας Τα

Διαβάστε περισσότερα

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον

K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ Α Τ Α Ν Υ Κ Τ Ι Κ Α ΚΥΡΙΕ ΕΛΕΗΣΟΝ Ἦχος νη 1. 2.. 4. 5. K υ ρι ε ε λε η σον Κ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Κ υ υ ρι ε ε λε ε η σον Κ υ ρι ε ε λε η σον Ε ις πολ λα ε τη Δεσ πο τα Υ περ Α γι

Διαβάστε περισσότερα

1. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερμηνευτικές ερωτήσεις του κειμένου: α) Πώς πέθανε ο Βουκεφάλας;

1. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερμηνευτικές ερωτήσεις του κειμένου: α) Πώς πέθανε ο Βουκεφάλας; ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΡΧΑΙΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 11 13 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ να δ μάχη συνέβη κα νθεν ρμηθε ς πέρασεν τ ν δάσπην ποταμ ν πόλεις κτισεν λέξανδρος. Κα τ ν μ ν Νίκαιαν τ ς νίκης τ ς κατ νδ ν πώνυμον νόμασε,

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα)

Στρα τιω τι κή. Ορ χή στρα Πνευ στών. (Μπά ντα) Στρα τιω τι κή Ορ χή στρα Πνευ στών (Μπά ντα) KΕΙΜΕΝΟ-ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Λγός (ΜΣ) Κων στα ντί νος Κε ρε ζί δης Πώς γεν νή θη κε η μπά ντα Τον χει ρι σμό των πνευ στών ορ γά νων τον συ να ντού με στην ι στο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα