Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Οι παθήσεις του θυρεοειδούς που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο ενεργός και ο υ-

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Οι παθήσεις του θυρεοειδούς που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο ενεργός και ο υ-"

Transcript

1 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Χ. ΖΗΔΡΟΥ, Α. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι παθήσεις του θυρεοειδούς που προκαλούν οστεοπόρωση είναι ο ενεργός και ο υ- ποκλινικός υπερθυρεοειδισμός. Οι θυρεοειδικές ορμόνες διεγείρουν άμεσα την απορρόφηση και τον σχηματισμό του οστού ταυτόχρονα, αλλά λόγω σμίκρυνσης του χρόνου τη οστικής ανακατασκευής στο ήμισυ του κανονικού, δηλαδή μόνο 100 ημέρες, δεν μπορεί να αναπληρωθεί το απολεσθέν οστούν. Σε ασθενείς με ενεργό υπερθυρεοειδισμό παρατηρούνται μείωση της οστικής πυκνότητας, αύξηση του καταγματικού κινδύνου, συμπτώματα οστικής νόσου μόνο σε ποσοστό 8% και βιοχημικές και ορμονολογικές διαταραχές συμβατές με την αύξηση της απορρόφησης και του σχηματισμού του οστού. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιθυρεοειδικά φάρμακα, ραδιενεργό ιώδιο, εγχείρηση και χορήγηση επαρκούς ποσότητας ασβεστίου και βιταμίνης D. Στους ασθενείς με υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό παρατηρούνται μείωση της οστικής πυκνότητας και βιοχημικές και ορμονολογικές διαταραχές συμβατές με την αύξηση της απορρόφησης και του σχηματισμού του οστού. Η θεραπεία περιλαμβάνει τιτλοποίηση της δόσης της θυροξίνης, χορήγηση ασβεστίου από το στόμα και αναστολή της οστικής απορρόφησης με διφωσφονικά. Στους ασθενείς με υποθυρεοειδισμό παρατηρείται αύξηση της οστικής πυκνότητας που μετά τη θεραπεία με θυροξίνη αποκαθίσταται στο φυσιολογικό. Λέξεις-κλειδιά: παθήσεις θυρεοειδούς και οστεοπόρωση, ενεργός και υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός, υποθυρεοειδισμός 1

2 THYROID DISEASES AND OSTEOPOROSIS C. ZIDROU, A. KYRIAKIDIS ABSTRACT Thryroid hormones have profound effects on bone turnover. Patients with hyperthyroidism have an increased bone turnover, leading to a negative bone balance, mainly because of an expansion of the remodeling space and a decreased cortical thickness. The clinical consequences are decreased bone mineral density (BMD) and increased fracture risk. In patients with untreated hypothyroidism bone turnover is decreased in both trabecular and cortical bone. However, in addition to the well-known effects of thyroid hormones on bone turnover mediated by thyroid hormone receptors, thyroid stimulating hormone (TSH) may also influence bone turnover directly, with high levels of TSH inhibiting bone resorption. Upon treatment for hyperthyroidism, bone turnover is normalized, the reduced BMD increases and fracture risk decreases. The effect of antithyroid drugs may be caused by the reduction in thyroid hormone levels and has been associated with a decreased risk of fractures. Thyroid surgery for hyperthyroidism and thyroid cancer were not associated with fracture risk. Key words: osteoporosis, hyperthyroidism, hypothyroidism, fracture risk, antithyroid drugs 2

3 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Χ. ΖΗΔΡΟΥ, Α. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ. Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΣΚΕΛΕΤΟ Ο θυρεοειδής αδένας αποτελεί τον μεγαλύτερο ενδοκρινή αδένα στον ανθρώπινο οργανισμό. Η κύρια αποστολή του έγκειται στην παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών (Τ4 και Τ3), οι οποίες ασκούν πολλαπλές δράσεις σε σειρά λειτουργιών του ανθρώπου. Η λειτουργία του θυρεοειδούς πραγματοποιείται χάρη στην αρμονική συνεργασία μεταξύ υποθαλάμου-υπόφυσης-θυρεοειδούς και περιφερικών ιστών. Ειδικότερα το τριπεπτίδιο TRH το οποίο παράγεται στον υποθάλαμο ευοδώνει την έκκριση της TSH από τα θυρεοειδοτρόφα κύτταρα του προσθίου λοβού της υπόφυσης. Στη συνέχεια η TSH ευοδώνει όλα τα στάδια της σύνθεσης και απελευθέρωσης των θυρεοειδικών ορμονών. Τέλος, οι θυρεοειδικές ορμόνες, πέρα από τη δράση τους στην περιφέρεια ασκούν ανασταλτική δράση στη σύνθεση και απελευθέρωση της TSH και TRH, κλείνοντας έτσι το κύκλωμα (Basset και Williams 2008). Οι θυρεοειδικές ορμόνες κατέχουν κεντρικό ρόλο στη φυσιολογική διαμόρφωση και διατήρηση του σκελετού. Γνωστό το χαμηλό ανάστημα στα υποθυρεοειδικά παιδιά και η επιτάχυνση στην οστική ηλικία για την υπερθυροξιναιμία (Μαλακτάρη - Σκαραντάβου, 2006), Η πρώτη αναφορά υπερθυρεοειδικής οστικής νόσου περιγράφηκε το 1891 από τον von Recklinghausen ως worm eaten (σκωληκόβρωτο) οστούν σε αναφορά με τα μακρά οστά νεαρής γυναίκας που πέθανε από υπερθυρεοειδισμό. Μετά την εισαγωγή των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων και του ραδιενεργού ιωδίου το 1940 για τη 3

4 θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού, η κλινική εμφάνιση της υπερθυρεοειδικής οστικής νόσου είναι λιγότερο συχνή. Όμως οι μετρήσεις της οστικής πυκνότητας κατά την τελευταία δεκαετία απέδειξαν ότι η οστική απώλεια είναι συχνή σε ασθενείς με ενεργό υπερθυρεοειδισμό και σε μικρότερο βαθμό σε ασθενείς με υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό, είτε προκαλείται από οζώδη βρογχοκήλη, είτε από αυξημένη δόση θυροξίνης. Η δράση των θυρεοειδικών ορμονών στα οστά ασκείται μέσω των πυρηνικών τους υποδοχέων. Στους οστεοβλάστες έχουν βρεθεί οι υποδοχείς TRα1, α2 και β1, ενώ δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η δράση των θυρεοειδικών ορμονών στους οστεοκλάστες ασκείται απευθείας ή μέσω της δράσης τους στους οστεοβλάστες. Έχει εντοπιστεί υποδοχέας της TSH τόσο σε οστεοβλάστες όσο και σε οστεοκλάστες ( O Shea et al, 2006). Σε ενήλικες επίμυες που είχαν υποστεί ωοθηκεκτομή, χορήγηση TSH ανέστειλε την οστική απορρόφηση και διέγειρε τον οστικό μετασχηματισμό. Έτσι θεωρείται ότι η καταστολή της TSH κατά τον υπερθυρεοειδισμό μπορεί να συμμετέχει στην οστική απώλεια (Sampath et al, 2007). Αναφορικά με τη δράση των θυρεοειδικών ορμονών στο σκελετό, αυτές αφορούν τόσο στους οστεοβλάστες και οστεοκλάστες όσο και στα χονδροκύτταρα, ιδίως στο επίπεδο του συζευκτικού χόνδρου. Αναφορικά με τους οστεοβλάστες η Τ3 ασκεί ευοδωτική δράση στη διαφοροποίηση και λειτουργικότητα των οστεοβλαστών, ενώ η δράση της στους οστεοκλάστες είναι κυρίως έμμεση, μέσω αύξησης της ιντερλευκίνης 6 και της προσταγλανδίνης-2 από τους οστεοβλάστες. Τα τελευταία χρόνια περιγράφηκαν λειτουργικοί υποδοχείς TSH στα οστικά κύτταρα, με τα περισσότερα δεδομένα να καταλήγουν ότι η TSH αυξάνει την οστεοβλαστική και περιορίζει την οστεοκλαστική λειτουργία, ιδίως υπό συνθήκες ευθυρεοειδισμού και σε καταστάσεις 4

5 αυξημένου ρυθμού οστικής εναλλαγής. Σε κάθε περίπτωση οι δράσεις της Τ3 κυριαρχούν. 2. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΘΥΡΕΟΤΟΞΙΚΩΣΗ 2Α. ΕΝΕΡΓΟΣ ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ Οι ασθενείς που πάσχουν από ενεργό υπερθυρεοειδισμό (νόσος του Graves, πολυοζώδης τοξική βρογχοκήλη, μονήρης τοξικός όζος) εμφανίζουν: - αυξημένο ρυθμό οστικής ανακατασκευής (remodeling) - μείωση της οστικής πυκνότητας του οστού - οστεοπόρωση και συμπτώματα οστικής νόσου σε ποσοστό 8% - αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων - βιοχημικές και ορμονολογικές διαταραχές συμβατές με την αύξηση της απορρόφησης και του σχηματισμού του οστού. (Κασσή, 2009). Οι αλλαγές της οστικής πυκνότητας μπορεί να είναι ή όχι- αναστρέψιμες με τη θεραπεία. Οι αλλαγές αυτές του οστικού μεταβολισμού αποδίδονται στο αρνητικό ισοζύγιο του ασβεστίου και του φωσφόρου, στην ελάττωση της παραθορμόνης (PTH) και της βιταμίνης D, στην υπερασβεστιουρία. Οστική πυκνότητα (απώλεια) Ο κλινικός υπερθυρεοειδισμός (κατεσταλμένη TSH με υψηλές Τ3, Τ4) αυξάνει το ρυθμό της οστικής εναλλαγής, οδηγώντας σε καθαρή απώλεια οστού μετά από κάθε κύκλο οστικής ανακατασκευής (Vestergaard και Moseklide, 2003). Ιστομορφομετρικές μελέτες σε βιοψίες οστού από τη λαγόνιο ακρολοφία, έδειξαν διαφορές στην οστική απώλεια του συμπαγούς και του σπογγώδους οστού. Η απώλεια στο σπογγώδες περιορίστηκε στο 2,7% του όγκου του οστού, ενώ στο συμ- 5

6 παγές οστούν η επιφάνεια απορρόφησης των οστεοκλαστών αυξήθηκε κατά 40%, ενώ κατά 32% αυξήθηκε η διάβρωση του οστού. Δεν διαπιστώθηκαν αλλαγές στον όγκο του οστεοειδούς, εύρημα συμβατό με την απουσία εκδήλωσης οστεομαλακίας (Ευθυμίου. και Σταφυλίδου, 2007). Σε φυσιολογική οστική ανακατασκευή, η οστεοκλαστική απορρόφηση και ο οστεοβλαστικός σχηματισμός του οστού είναι σύγχρονοι. Στον υπερθυρεοειδισμό η οστεοκλαστική απορρόφηση είναι αυξημένη και δε βρίσκεται σε αντιστοιχία με τον οστεοβλαστικό σχηματισμό. Ως αποτέλεσμα αυτής της διαταραχής, στους υπερθυρεοειδικούς ασθενείς η διάρκεια των 200 ημερών της φυσιολογικής οστικής ανακατασκευής περιορίζεται στο ήμισυ και σε κάθε κύκλο διαπιστώνεται απώλεια του επιμεταλλωμένου οστού κατά 9,6%. Αντίθετα, στους υποθυρεοειδικούς ασθενείς η διάρκεια του κύκλου της οστικής ανακατασκευής αυξάνεται σε 700 ημέρες και διαπιστώνεται αύξηση του μεταλλωμένου οστού κατά 17% (Vestergaard και Moseklide, 2003). Η μείωση της οστικής πυκνότητας στους υπερθυρεοειδικούς ασθενείς ποικίλλει από 10-20%, αυξάνοντας τον καταγματικό κίνδυνο, από τα πρώτα πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού. Η αναστρεψιμότητα της οστικής απώλειας με τη θεραπεία δεν είναι πλήρως διευκρινισμένη. Τα αποτελέσματα πολλών μελετών εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία. Μετα-ανάλυση 25 εργασιών έδειξε ότι η BMD αποκαθίσταται μετά τη διόρθωση του υπεθυρεοειδισμού και σε χρονικό διάστημα 1-4 χρόνια (Grimnes et al, 2008). Κίνδυνος καταγμάτων Το ιστορικό υπερθυρεοειδισμού είναι παράγοντας κινδύνου για κάταγμα στο ισχίο και αργότερα στη σπονδυλική στήλη και συσχετίζεται με μη πλήρη αποκατάσταση της οστικής απώλειας μετά τη θεραπεία. Ο καταγματικός κίνδυνος φαίνεται να 6

7 αυξάνει βραχύχρονα, με μείωση του καταγματικού κινδύνου με την αποκατάσταση του ευθυρεοειδισμού (Vestergaard και Moseklide, 2003). Σε μία μελέτη 621 υπερθυρεοειδικών ασθενών μετά τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου, βρέθηκε ότι ο κίνδυνος καταγμάτων στη σπονδυλική στήλη και το αντιβράχιο είναι αυξημένος. Περιέργως, ο κίνδυνος δεν αυξήθηκε σε ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με methimazole ( Ευθυμίου και Σταφυλίδου, 2007). Η συμβολή των χαμηλών τιμών της TSH (<0,1 mui/ml) στον κίνδυνο πρόκλησης καταγμάτων μελετήθηκε σε προοπτική μελέτη 686 λευκών γυναικών ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών που παρακολουθήθηκαν για 3,7 χρόνια. Βρέθηκε αυξημένος κίνδυνος κατάγματος του ισχίου και της σπονδυλικής στήλης κατά 3,6% και 4,5% αντίστοιχα (Grimnes et al, 2008). Tα συχνότερα παρατηρούμενα κατάγματα συμβαίνουν στις θέσεις όπου το συμπαγές οστούν είναι ιδιαίτερα αυξημένο. Η αυξημένη συχνότητα καταγμάτων στο συμπαγές οστούν αποδίδεται στην εντονότερη και μεγαλύτερη διάρκεια των φάσεων της οστικής ανακατασκευής σε αυτό σε σύγκριση με την ανάλογη διαδικασία στο σπογγώδες οστούν. Συμπτώματα οστικής νόσου Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της οστικής νόσου σε μια μελέτη 187 υπερθυρεοειδικών ασθενών παρατηρήθηκαν μόνο στο 8% (Ευθυμίου Η. και Σταφυλίδου Α., 2007). Είναι αξιοσημείωτο ότι:- όλοι οι ασθενείς ήταν γυναίκες και το 80% ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών. - στα ¾ των γυναικών η διάρκεια της νόσου ήταν μικρότερη από ένα έτος. - 2/3 των ασθενών έπασχαν από κάταγμα ή σοβαρό οστικό πόνο. 7

8 - στον ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώθηκε γενικευμένη εικόνα οστεοπόρωσης και συμπιεστικά κατάγματα στη σπονδυλική στήλη. Βιοχημικός και ορμονολογικός έλεγχος Η αυξημένη απελευθέρωση του ασβεστίου προκαλείται από την αυξημένη απορρόφηση του οστού με συνέπεια τις παρακάτω βιοχημικές και ορμονολογικές διαταραχές. Εργαστηριακώς υπερασβεστιαιμία παρατηρείται μόνο στο 8% των ασθενών, ενώ οι αυξημένες τιμές του ιονισμένου Ca είναι περισσότερο συχνές. Η υπερασβεστιαιμία καταστέλλει την PTH και συνδυάζεται με αντισταθμιστική υπερασβεστιουρία που δρα αντισταθμιστικά. Οι χαμηλές τιμές της PTH ελαττώνουν τη μετατροπή της 25-ΟΗ D σε 1,25 (ΟΗ) 2 D 3. H μείωση της παραγωγής της 1, 25 (ΟΗ) 2 D 3 συνδυάζεται με αυξημένο μεταβολισμό του οστού στους υπερθυρεοειδικούς ασθενείς. Οι χαμηλές τιμές 1,25 (Ο- Η) 2 D 3 ελαττώνουν, επίσης, την εντερική απορρόφηση του ασβεστίου (και φωσφόρου) με αποτέλεσμα την αυξημένη απώλεια ασβεστίου με τα κόπρανα. Η απορρόφηση του ασβεστίου επιδεινώνεται επίσης με τη στεατόρροια και την αυξημένη κινητικότητα του εντέρου. Αποτέλεσμα των παραπάνω διεργασιών είναι το αρνητικό ισοζύγιο του ασβεστίου στον οργανισμό. Οστική απώλεια- αναστρεψιμότητα με τη θεραπεία Η οστική απώλεια ποικίλλει από 10-20%. Οι βιοχημικοί δείκτες του οστικού μεταβολισμού και των ανόργανων στοιχείων (ασβεστίου και φωσφόρου) επηρεάζονται από τη θεραπεία. Οι τιμές της αλκαλικής φωσφατάσης, της οστεοκαλσίνης και της οστεοπροτεγερίνης αυξάνονται και παραμένουν αυξημένες για μήνες μετά τη θεραπεία. Αυτό οφείλεται σε αυξημένη δραστηριότητα των οστεοβλαστών. 8

9 Στα ούρα των υπερθυρεοειδικών ασθενών βρίσκονται αυξημένα επίπεδα της πυριδινολίνης που ομαλοποιούνται σύντομα μετά τη θεραπεία. Θεραπεία-πρόληψη Η θεραπεία της οστικής νόσου στον υπερθυρεοειδισμό περιλαμβάνει τη χορήγηση των αντιθυρεοειδικών φαρμάκων, του ραδιενεργού ιωδίου καθώς και την προσθήκη επαρκούς ποσότητας ασβεστίου και βιταμίνης D. 2Β. ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΟΣ ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ O υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός ορίζεται ως η καταστολή της TSH με φυσιολογικές τιμές θυρεοειδικών ορμονών. Δεδομένα από αντιπροσωπευτικές μελέτες και μελέτες παρατήρησης υποδηλώνουν ότι οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υ- ποκλινικό υπερθυρεοειδισμό εμφανίζουν οστική απώλεια κύρια στον περιφερικό σκελετό, ενώ δεν περιγράφεται δυσμενής επίδραση σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες (Τουρνής, 2011). Στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες η υπεραναπλήρωση θυροξίνης φαίνεται να αυξάνει το ρυθμό οστικής εναλλαγής, ενώ η οστική πυκνότητα μειώνεται ανάλογα με το βαθμό καταστολής της TSH και την ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου (Κασσή, 2009). Από υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό πάσχουν κυρίως ηλικιωμένα άτομα με πολυοζώδη βρογχοκήλη και λιγότερο συχνά άτομα με ήπιες μορφές υπερθυρεοειδισμού. Δεν παρατηρούνται συμπτώματα οστικής νόσου. Στους ασθενείς αυτούς τέσσερις παρατηρήσεις συνηγορούν ότι ο υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός συμβάλλει στη μείωση της οστικής πυκνότητας και είναι παράγοντας κινδύνου για την πρόκληση οστεοπόρωσης. 9

10 1. Η μείωση της οστικής πυκνότητας συσχετίζεται αρνητικά με τις φυσιολογικές τιμές της FT4, κυρίως σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Η μείωση αυτή διαπιστώθηκε στην κερκίδα και στην κεφαλή του μηριαίου αλλά όχι στη σπονδυλική στήλη. 2. Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό που βρίσκονται σε θεραπεία με unimazole έχουν υψηλότερη οστική πυκνότητα από τις ασθενείς που δεν λαμβάνουν θεραπεία. 3. Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο, στα επόμενα δύο χρόνια της παρακολούθησης τους, δεν είχαν οστική απώλεια από τη σπονδυλική στήλη και το ισχίο, σε αντίθεση με τις γυναίκες που δεν υποβλήθηκαν σε θεραπεία και είχαν απώλεια οστού στις δύο θέσεις 4,5 και 2,9% αντίστοιχα. 4. Από τους ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό λόγω οζώδους τοξικής βρογχοκήλης που βρίσκονταν σε θεραπεία με αντιθυρεοειδικά φάρμακα, εκείνοι που διατηρούνται σε επίπεδα υποκλινικού υπερθυρεοειδισμού είχαν υψηλότερες τιμές αλκαλικής φωσφατάσης στον ορό και πυριδινολίνης στα ούρα, σε σύγκριση με τα ευθυρεοειδικά άτομα. Υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός λόγω εξωγενούς χορήγησης θυροξίνης Πολλοί ασθενείς που βρίσκονται σε θεραπεία με Τ4 πάσχουν από υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό και παρουσιάζουν αυξημένη οστική απορρόφηση και μειωμένη οστική πυκνότητα. Δεν υπάρχουν δεδομένα για αυξημένο καταγματικό κίνδυνο σε αυτούς τους ασθενείς. Χαμηλή οστική πυκνότητα Σε πολλές μελέτες διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς με υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό μετά τη λήψη Τ4 εμφανίζουν ανάλογη μείωση της οστικής πυκνότητας, συγ- 10

11 κριτικά με τους ασθενείς που πάσχουν από ενδογενή υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό. Προσεκτική αναπροσαρμογή της δόσης της Τ4 μπορεί να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο αυτό (Ευθυμίου Η. και Σταφυλίδου Α., 2007). Τα αποτελέσματα των μελετών πάντως είναι αμφιλεγόμενα. Άλλες εμφανίζουν μείωση της οστικής πυκνότητας σε προ- και μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και άλλες όχι σε προεμμηνοπαυσιακές. Τα αποτελέσματα επηρεάζονται από την πρωτοπαθή νόσο (οζώδης βρογχοκήλη), τη λήψη ραδιενεργού ιωδίου ή τη χορήγηση κατασταλτικής θεραπείας με θυροξίνη για χειρουργηθέν νεόπλασμα του θυρεοειδούς αδένα. Ένας πιθανολογούμενος παράγοντας που επηρεάζει την ομοιοστασία του ασβεστίου, είναι η έλλειψη της καλσιτονίνης σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ολική θυρεοειδεκτομή ή λήψη ραδιενεργού ιωδίου ή πάσχουν από χρόνια θυρεοειδίτιδα. Βιοχημικός και ορμονολογικός έλεγχος Οι βιοχημικές και ορμονολογικές αλλαγές του οστικού μεταβολισμού που συνδυάζονται με αυξημένη οστική απορρόφηση στον υποκλινικό υπερθυρεοειδισμό είναι: - αυξημένες τιμές πυριδινολίνης και δεοξυπυριδινολίνης στα ούρα των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών - αυξημένες τιμές οστεοκαλσίνης ορού οι οποίες συσχετίζονται αρνητικά με τις τιμές της TSH - αυξημένες τιμές του καρβοξυτελικού άκρου-1- τελοπεπτιδίου (ICTP) που συγκριτικά είναι περισσότερο αυξημένες από τις τιμές της οστεοκαλσίνης σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που βρίσκονται σε θεραπεία με Τ4. Καταγματικός κίνδυνος 11

12 Αμφισβητείται αν οι ασθενείς οι οποίοι λαμβάνουν θεραπεία με Τ4 εμφανίζουν αυξημένο ρυθμό καταγμάτων. Θεραπεία-πρόληψη Στους ασθενείς αυτούς πρέπει να λαμβάνονται ορισμένα μέτρα περιορισμού της οστικής απώλειας: 1. τιτλοποίηση της κατασταλτικής θεραπείας με Τ4 ώστε να διατηρούνται οι τιμές της TSH μεταξύ 0,1-0,5 μiu/l 2. χορήγηση ασβεστίου 3. θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα (αν και ο ρόλος των οιστρογόνων ελαττώθηκε μετά την Women s Health study) 4. αναστολή της οστικής απορρόφησης με διφωσφονικά ή καλσιτονίνη. Τα ευεργετικά αποτελέσματα από την τιτλοποίηση της δόσης θυροξίνης αντανακλώνται στην αύξηση της οστικής πυκνότητας στη σπονδυλική στήλη και στο μηριαίο οστούν. Η συνιστώμενη επαρκής δόση ασβεστίου είναι 1000mg/ημερησίως. Είναι σημαντική η χορήγηση του διότι αποτρέπει τις παρενέργειες θυροξίνης. Η θεραπεία υποκατάστασης με οιστρογόνα είναι προστατευτική όταν συγχορηγείται με θυροξίνη. Η συνιστώμενη δόση θυροξίνης για να αποτραπεί η μείωση της οστικής πυκνότητας πρέπει να είναι μικρότερη από 1,6μgr/Kgr 12

13 Γ. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΥΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΤΑΣ- ΤΟΛΗΣ ΜΕ ΘΥΡΟΞΙΝΗ Η αντιμετώπιση του διαφοροποιημένου καρκίνου του θυρεοειδούς περιλαμβάνει την ολική θυρεοειδεκτομή, τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου και τέλος τη θεραπεία καταστολής με θυροξίνη, ιδίως σε ασθενείς υψηλού κινδύνου. Τα δεδομένα σειράς μελετών και μετα-αναλύσεων συγκλείνουν ότι η θεραπεία καταστολής με θυροξίνη συνοδεύεται από σημαντική οστική απώλεια στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, ενώ δεν φαίνεται να υπάρχει ιδιαίτερη δυσμενής επίδραση σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες και σε άνδρες. Σε αυτούς τους ασθενείς η θεραπεία με διφωσφονικά συνοδεύεται με ευνοϊκά αποτελέσματα (Heemstra et al, 2006). 3. ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ Κατά τη θεραπεία του υποθυρεοειδισμού με χορήγηση θυροξίνης από το στόμα και διατήρηση της TSH σε φυσιολογικά επίπεδα δεν παρατηρείται οστική απώλεια (Vestergaard et al, 2005). Σε μια μελέτη 50 γυναικών με υποθυρεοειδισμό οι οποίες ελάμβαναν μακροχρόνια θεραπεία δεν παρατηρήθηκαν αλλαγές της οστικής πυκνότητας στη σπονδυλική στήλη και στο μηριαίο (Ευθυμίου Η. και Σταφυλίδου Α., 2007). Σε μια άλλη προοπτική μελέτη 44 παιδιών με συγγενή υποθυρεοειδισμό και παρακολούθηση για 8,5 χρόνια δεν διαπιστώθηκαν αλλαγές στην οστική πυκνότητα, η οποία δεν διέφερε επίσης από την ομάδα ελέγχου (Ευθυμίου και Σταφυλίδου, 2007). 13

14 Ενώ αυτά τα σταθερά ευρήματα διαπιστώθηκαν μετά τη μακροχρόνια αγωγή, παραδόξως διαπιστώθηκαν αλλαγές της οστικής πυκνότητας σε υποθυρεοειδικούς ασθενείς 6-12 μήνες μετά την έναρξη της θεραπείας. Αυτό αποδείχθηκε σε ιστομορφομετρικές μελέτες που έγιναν σε βιοψίες λαγονίων σε 10 υποθυρεοειδικούς ασθενείς πριν και 6 μήνες μετά τη θεραπεία. Διαπιστώθηκε ότι ενώ οι υποθυρεοειδικοί ασθενείς είχαν εύρος φλοιού μεγαλύτερο των ευθυρεοειδικών, αυτό αποκαταστάθηκε στο φυσιολογικό μετά τη θεραπεία των 6 μηνών. Η οστική αυτή απώλεια οφείλεται στην αποκατάσταση του ρυθμού της οστικής ανακατασκευής, με αύξηση της οστεοκλαστικής απορρόφησης και αποκατάστασης της εσωτερικής ανακατασκευής (remodeling) στο φυσιολογικό ρυθμό. Τα δεδομένα σε ασθενείς με υποθυρεοειδισμό χαρακτηρίζονται από αποσύζευξη μεταξύ οστικής πυκνότητας και καταγματικού κινδύνου. Χαρακτηριστικά παρατηρείται αύξηση της οστικής πυκνότητας σε ασθενείς με υποθυρεοειδισμό, παροδική μείωση αυτής κατά την αποκατάσταση του υποθυρεοειδισμού, ενώ η λήψη θυροξίνης στους άνδρες σχετίζεται με μεγαλύτερο καταγματικό κίνδυνο. Παράλληλα το ιστορικό του υποθυρεοειδισμού σχετίζεται με αυξημένο καταγματικό κίνδυνο τόσο στον αξονικό όσο και στον περιφερικό σκελετό. Τέλος, ο υποθυρεοειδισμός σχετίζεται με μεγαλύτερη συνοσηρότητα καθώς και από μεγαλύτερο κίνδυνο πτώσεων (Τουρνής, 2011). Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός Η θεραπεία του υποκλινικού υποθυρεοειδισμού σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με Τ4 και η ομαλοποίηση των τιμών δεν προκαλούν αλλαγές της οστικής πυκνότητας. Παρόλα αυτά υπάρχει μια μελέτη σε 26 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με υ- ποθυρεοειδισμό όπου η μέση τιμή Τ4=0,111 μgr/ml με παρακολούθηση των ασθενών 14

15 για 7,5 χρόνια με φυσιολογικές τιμές TSH έδειξε μείωση της οστικής πυκνότητας στον τροχαντήρα κατά 7% χωρίς αλλαγές στη σπονδυλική στήλη. Τα ευρήματα της μελέτης συνηγορούν ότι η θεραπεία με Τ4 μπορεί να αυξήσει τον οστικό μεταβολισμό (Ευθυμίου Η. και Σταφυλίδου Α., 2007). 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σε ασθενείς με διαταραχή της θυρεοειδικής λειτουργίας πρωταρχικός στόχος είναι η αποκατάσταση του ευθυρεοειδισμού, η αποκατάσταση του ελλείμματος πρόσληψης ασβεστίου και βιταμίνης D καθώς και η προσπάθεια μείωσης των πτώσεων. - Ενεργός υπερθυρεοειδισμός οδηγεί σε οστεοπόρωση και κατάγματα. -Υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός (ενδογενής ή εξωγενής) προκαλεί μείωση της οστικής πυκνότητας, κυρίως στο συμπαγές οστούν σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Δεν έχει διευκρινισθεί αν υπάρχει αυξημένος ρυθμός καταγμάτων. - Όλοι οι υπερθυρεοειδικοί ασθενείς και ιδιαίτερα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων πρέπει να εκτιμώνται για οστεοπόρωση και να υ- ποβάλλονται σε ανάλογη θεραπεία εφόσον χρειάζεται. - Ο κίνδυνος της οστεοπόρωσης σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που βρίσκονται σε θεραπεία με κατασταλτικές δόσεις θυροξίνης είναι αυξημένος και χρειάζεται τιτλοποίηση της δόσης και προσθήκη ασβεστίου, βιταμίνης D ή διφωσφονικών. - Σε περίπτωση καταστολής της TSH σε ασθενείς με καρκίνο θυρεοειδούς και οστική απώλεια, η θεραπεία με διφωσφονικά συνοδεύεται με ευνοϊκά αποτελέσματα. - Επαρκής θεραπεία υποκατάστασης του υποθυρεοειδισμού με διατήρηση της TSH σε φυσιολογικά επίπεδα είναι αναγκαία. Η θεραπεία του υποκλινικού υποθυρεοειδισμού δεν μειώνει την οστική πυκνότητα. 15

16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Bassett JH, Williams GR (2008): Critical role of the hypothalamic-pituitarythyroid axis in bone. Bone 43: Ευθυμίου Η. και Σταφυλίδου Α. (2007): Δευτεροπαθής οστεοπόρωση. Παθήσεις του θυρεοειδούς αδένα. Σκελετική Υγεία, τόμος 6 ος, τεύχος 1 ο, Ιανουάριος- Φεβρουάριος- Μάρτιος 2007, σελ Grimnes G., Emaus N, Joakimsen RM, Figenschau Y, Jorde R (2008): The Relationship between Serum TSH and Bone Mineral Density in Men and Postmenopausal Women: The Tromso Study THYROID 18: Heemstra KA, Hamdy NA, Romijn JA, et al (2006): The effects of thyrotropinsuppressive therapy on bone metabolism in patients with well-differentiated thyroid carcinoma. Thyroid 16: Κασσή Ε. (2009): Δευτεροπαθή αίτια διαταραχής του άξονα Ca, PTH και P. Σκελετική Υγεία, τόμος 8 ος, τεύχος 2 ο, Απρίλιος-Μάρτιος Ιούνιος 2009, σελ Μαλακτάρη-Σκαραντάβου (2006): Θυρεοειδής και οστά. Οστούν, τόμος 17 ος, τεύχος 1 ο, Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος O Shea PJ, Bassett JH, Cheng SY et al (2007): Characterization of skeletal phenotypes of TRalphal and TRbeta mutant mice: implications for tissue thyroid status and T3 target gene expression. Nucl Recept Signal 4:e Sampath TK, Simic P, Sendak R et al (2007): Thyroid stimulating hormone restores bone volume, microarchitecture and strength in aged ovariectomized rats. J Bone Miner Res 22:

17 9. Τουρνής Σ. (2011): Θεραπεία καταστολής στη θυρεοειδική νόσο σε οστεοπορωτικούς ασθενείς. Σκελετική Υγεία, τόμος 10 ος, τεύχος 1 ο, Ιανουάριος-Φεβρουάριος- Μάρτιος 2011, σελ Vestergaard P and Mosekilde L (2003): Hyperthyroidism, bone mineral and fracture risk- a meta-analysis. Thyroid 13: Vestergaard P, Rejnmark L, Mosekilde L (2005): Influence of hyper- and hypothyroidism, and the effects of treatment with antithyroid drugs and levothyroxine on fracture risk. Calcif Tissue Int 77:

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 1) Τι είναι Οστεοπόρωση α) Ορισµός - Η Οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται από µείωση της οστικής µάζας και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστίτου ιστού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου

Πεδίο Εφαρμογής. Πρόληψη και Παράγοντες Κινδύνου Εξετάσεις λειτουργίας του θυρεοειδούς: διάγνωση και παρακολούθηση των διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Πεδίο Εφαρμογής Οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστίτης Ιστός Η στερεότερη μορφή συνδετικού ιστού ΣΥΣΤΑΣΗ : -

Διαβάστε περισσότερα

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του

Υποθυρεοειδισμός. www.endokrinologos.com. Διάγνωση Η πιο σημαντική και απαραίτητα εξέταση για τη διάγνωση του ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ Υποθυρεοειδισμός Η ετυμολογία της λέξης θυρεοειδής δείχνει τη σημαντική θέση που κατέχει στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Προέρχεται από τη λέξη 'θυρεός' που σημαίνει έμβλημα και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Σελίδα 1 από 5 Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Γερμανός Ιερονυμάκης 1, Γιώργος Μίλεσης MSc 2 1 Τεχνολόγος ακτινολόγος, 2 Κλινικός Διαιτολόγος, MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Ένα από τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ

Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙΔΗΣ ΑΔΕΝΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ (ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο ΘΥΡΕΟΕΙ ΗΣ Α ΕΝΑΣ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα

Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα 14 Σιωπηλή και µετά τοκετό θυρεοείτιδα Α. ΤΣΑΤΣΟΥΛΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Ενδοκρινολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Εισαγωγή σιωπηλή θυρεοειδίτιδα χαρακτηρίζεται από προσωρινή φάση θυρεοτοξίκωσης ακολουθούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τι είναι οστεοπόρωση; 11/6/2015. Οι κυριότερες λειτουργίες των οστών

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τι είναι οστεοπόρωση; 11/6/2015. Οι κυριότερες λειτουργίες των οστών ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Οι κυριότερες λειτουργίες των οστών Παροχή μηχανικής στήριξης Προστασία των ευαίσθητων ανατομικών δομών Μεταβολική αποθήκη για τα μεταλλικά άλατα Συμμετοχή στη ρύθμιση της ομοιόστασης Ca και

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπεία της οστεοπόρωσης

Η θεραπεία της οστεοπόρωσης Η θεραπεία της οστεοπόρωσης Πέτρος Δ. Παπαπέτρου Διευθυντής Β' Τμήματος Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού, Π.Γ.Ν.Α «Αλεξάνδρα» ία θεραπεία για την οστεοπόρωση θεωρείται αποτελεσματική όταν ελαττώνει τον

Διαβάστε περισσότερα

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 35. ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Θυρεοτοξίκωση είναι η κλινική και βιοχημική κατάσταση που οφείλεται στην εκσεσημασμένη παραγωγή και έκθεση στις θυρεοειδικές ορμόνες κάθε αιτιολογίας. Αντίθετα, υπερθυρεοειδισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΚΗ

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΚΗ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΝΤΑΛΑΚΗ ΕΤΟΣ 2010 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οστεοπόρωση από την πλευρά της συμπτωματολογίας, είναι συνήθως, ένα σιωπηλό νόσημα, ιδίως στα αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o

Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o ΡΑΧΙΤΙΔΑ- ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Συγγραφέας: Μαλακάση Αποστολία* * Επικουρικός Ορθοπαιδικός, Κ.Θ.-Κ.Υ. Λέρου. Μεταβολική πάθηση που χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή εναπόθεση ασβεστίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΑ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΑ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΑ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ - 7 - Αναφορά στα οστά και γενικά στοιχεία 1.1 Οστεολογία Οστεολογία ονοµάζουµε τον ειδικό εκείνο κλάδο της ανατοµίας που ασχολείται αποκλειστικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ-ΦΩΣΦΟΡΟΥ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ-ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ-ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ- ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ρύθμιση του μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Η άσκηση βοηθά τον οργανισμό δρώντας σε πολλά συστήματα οργάνων του σώματος. Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης είναι άμεσα ορατές στο καρδιαγγειακό και στο μυοσκελετικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση; Οστεοπόρωση. Πώς προκαλείται η οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Οστεοπόρωση. Πώς προκαλείται η οστεοπόρωση; Οστεοπόρωση Οστεοπόρωση είναι όρος που χρησιμοποιείται διεθνώς. Είναι ελληνική λέξη που προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων οστούν και πόρος και σημαίνει πορώδες οστούν. Χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης

Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και επιδημιολογία της οστεοπόρωσης Μύρων Μαυρικάκης Αναπλ. Καθηγητής Θεραπευτικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Παθολόγος - Ρευματολόγος ριν αρχίσω την ομιλία μου θα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β.Πρασόπουλος /ντής Πυρηνικής Ιατρικής PET/CT.Θ.Κ.Α. Υγεία ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΥΣ -Ραδιοφάρµακο εκλογής I 131 -Εφαρµογή σε καλοήθεις και κακοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

Παραθυρεοειδείς Αδένες Ρύθµιση ασβεστίου & φωσφόρου

Παραθυρεοειδείς Αδένες Ρύθµιση ασβεστίου & φωσφόρου Παραθυρεοειδείς Αδένες Ρύθµιση ασβεστίου & φωσφόρου Ασβέστιο Νευροδιαβίβαση Μυϊκή συστολή Μίτωση και Κυτταρική διαίρεση Γονιµοποίηση Πήξη του αίµατος εύτερος αγγελιοφόρος Κρυσταλλική δοµή οστών& οδόντων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Χ.ΖΗΔΡΟΥ, Α.ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ανδρική οστεοπόρωση είναι μια πάθηση υποδιαγνωσμένη και υποθεραπευόμενη.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και αιτιοπαθογένεια της οστεοπόρωσης

Διάγνωση και αιτιοπαθογένεια της οστεοπόρωσης Διάγνωση και αιτιοπαθογένεια της οστεοπόρωσης Γεώργιος Λυρίτης Αναπλ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Δ/ντής Εργαστηρίου Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος (Θ. Γαροφαλύδης) ΣΕΚΕΡΗΣ: Ευχαριστούμε

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινολογική Διάγνωση της Οστεοπόρωσης. Κωνσταντίνος Γ. Χλαπουτάκης Ιατρός - Ακτινοδιαγνώστης

Ακτινολογική Διάγνωση της Οστεοπόρωσης. Κωνσταντίνος Γ. Χλαπουτάκης Ιατρός - Ακτινοδιαγνώστης Ακτινολογική Διάγνωση της Οστεοπόρωσης Κωνσταντίνος Γ. Χλαπουτάκης Ιατρός - Ακτινοδιαγνώστης 90% Μέγιστη οστική μάζα 0.5 1 % 1 2 % Τύποι Οστού Φλοιϊκό οστό συνιστά το 80% του σκελετού, αλλά μόνον το 20%

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Οστεοπόρωση Ορισµός Οστεοπόρωση ονοµάζεται η κατάσταση στην οποία µειώνεται η οστική µάζα και διαταράσσεται η µικροαρχιτεκτονική του οστού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ALP ; ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΕΝΖΥΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

«Denosumab: Η νέα θεραπευτική πρόταση στην οστεοπόρωση»

«Denosumab: Η νέα θεραπευτική πρόταση στην οστεοπόρωση» «Denosumab: Η νέα θεραπευτική πρόταση στην οστεοπόρωση» Δήµος K.Πατρίκος Ρευµατολόγος 401 ΓΣΝΑ Costa Navarino 2011 «Γιατί είναι αναγκαία µια νέα θεραπευτική πρόταση στην οστεοπόρωση?» Η µέχρι σήµερα θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Ώριμη Ηλικία Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Οστεοπόρωση Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι η προοδευτική απώλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΑΝΟΣEΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ, ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΑΥΤΟΑΝΟΣEΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ, ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΥΤΟΑΝΟΣEΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΖΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΟΚΗΛΗ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ, ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Καλτσάς Γρηγόριος Συχνότητα Νόσηση από αυτοάνοσες παθήσεις του θυρεοειδούς 2-3% 10-15% πληθυσμού έχουν αντισώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΟΣΤΙΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΟΣΤΙΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΒΙΟΧΗΜΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΟΣΤΙΚΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Χ.ΖΗΔΡΟΥ, Α.ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ Β ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι βιοχημικοί δείκτες οστικού μεταβολισμού είναι ένζυμα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ιφιγένεια Πηδώνια-Μανίκα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Βιοχημείας τηςιατρικήςσχολήςτουα.π.θ. τ. Διευθύντρια του Βιοχημικού Εργαστηρίου του Νοσοκομείου ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος

Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Θυρεοειδής αδένας: όσα πρέπει να γνωρίζει ο παιδίατρος Συγγενής υποθυρεοειδισμός Επίκτητος υποθυρεοειδισμός Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός Νόσος Graves Όζοι θυρεοειδούς Νεογνό μητέρας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα του οστού μετά θεραπεία με παραθορμόνη για την οστεοπόρωση

Ποιότητα του οστού μετά θεραπεία με παραθορμόνη για την οστεοπόρωση Ανασκόπηση EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2008,19(1):66-73 Ποιότητα του οστού μετά θεραπεία με παραθορμόνη για την οστεοπόρωση Χ.Ε. ΠΑΠΑΓΟΡΑΣ 1 Α.Α. ΔΡΟΣΟΣ 2 1 Ρευματολογική Κλινική, Τομέας Παθολογίας, Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ 2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΜΤΣ Μεταβολικά Νοσήματα των Οστών Εισαγωγή Είναι επί χρόνια γνωστό πως το κάπνισµα αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης διαφόρων µορφών καρκίνου καθώς και πάσης

Διαβάστε περισσότερα

O S T E O V I L E (Alfacalcidol)

O S T E O V I L E (Alfacalcidol) O S T E O V I L E (Alfacalcidol) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ OSTEOVILE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ OSTEOVILE 0,25 mcg/cap: Περιέχει 0,25 mcg/cap alfacalcidol

Διαβάστε περισσότερα

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη*

Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Ο θυρεοειδής αδένας στη γυναικεία αναπαραγωγή και εγκυμοσύνη* Γεώργιος Μαοτοράκος Ενδοκρινολόγος, Επίκ. Καθηγητής, Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β' Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική, Αρεταιειο Νοσοκομείο,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Μηχανισμός δράσης της PTH. Αντιμετωπίζοντας τους ασθενείς υψηλού κινδύνου για κάταγμα με PTH 1-84 (παραθορμόνη)

Εισαγωγή. Μηχανισμός δράσης της PTH. Αντιμετωπίζοντας τους ασθενείς υψηλού κινδύνου για κάταγμα με PTH 1-84 (παραθορμόνη) Εισαγωγή Αντιμετωπίζοντας τους ασθενείς υψηλού κινδύνου για κάταγμα με PTH 1-84 (παραθορμόνη) Δρ. Ιωάννης Ελ. Διονυσιώτης Φυσίατρος- Ιατρός Αποκατάστασης Επικ. Επιμελητής Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου Η ιδανική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής µε οροαρνητική σπονδυλοαρθρίτιδα και οστικά άλγη ΠΥΡΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ

Ασθενής µε οροαρνητική σπονδυλοαρθρίτιδα και οστικά άλγη ΠΥΡΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Ασθενής µε οροαρνητική σπονδυλοαρθρίτιδα και οστικά άλγη ΠΥΡΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Περιγραφή ασθενούς ί 41 ώ, ό ής ί ς ί έ ς ί ώ ές ί ς ό 2 ή Ατοµικό αναµνηστικό Οροαρνητική Σπονδυλοαρθρίτιδα (1996)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΟ ΟΖΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ: ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Θεμιστοκλής Τζώτζας Ενδοκρινολόγος Κλινική Ενδοκρινολογίας Διαβήτη Μεταβολισμού Νοσοκομείο Αγ. Παύλος-Παναγία Θεσ/νίκης Ο θυρεοειδής αδένας Θυροειδικός

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ Ο θυρεοειδής αδένας εκκρίνει: α) από τα θυλακιώδη κύτταρα τις ορμόνες θυροξίνη (Τ4) τρι-ιωδο ιωδο-θυρονίνη (Τ3) που ρυθμίζουν τα επίπεδα μεταβολισμού στους ιστούς, απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Με συναδελφικούς χαιρετισμούς, Καθηγητής Γεώργιος Π. Λυρίτης Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Με συναδελφικούς χαιρετισμούς, Καθηγητής Γεώργιος Π. Λυρίτης Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Tο καθιερωμένο Ετήσιο Σεμινάριο του Ελληνικού Ιδρύματος Οστεοπόρωσης (ΕΛΙΟΣ) στη Θεσσαλονίκη, επικεντρώνεται τη φετινή χρονιά στη θεωρητική και πρακτική ενημέρωση των μελών του Δικτύου Ιατρείων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Preotact 100 µικρογραµµάρια κόνις και διαλύτης για ενέσιµο διάλυµα. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Το Preotact περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΚΑΙ ΚΑΤΩ ΑΚΡΟΥ ΤΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΙΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΚΑΙ ΚΑΤΩ ΑΚΡΟΥ ΤΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΙΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΝΩ ΚΑΙ ΚΑΤΩ ΑΚΡΟΥ ΤΟΥ ΒΡΑΧΙΟΝΙΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Σπουδαστής :Τσιούκας ηµήτριος ΛΑΡΙΣΑ 2009 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α - ΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ -

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Οστεοπόρωση

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Οστεοπόρωση Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Οστεοπόρωση 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 18 Οστεοπόρωση: επιδηµιολογία και αίτια Μ. Κήτα Ενδοκρινολόγος Ενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Prolia 60 mg ενέσιμο διάλυμα σε προγεμισμένη σύριγγα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε προγεμισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεργασία με NeoLab

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεργασία με NeoLab ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεργασία με NeoLab Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε άλλη μια συνεργασία που καλύπτει τις ανάγκες σας για σπάνιες και εξειδικευμένες εργαστηριακές εξετάσεις που αφορούν τα μεταβολικά

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP

Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP 2 Yπερθυρεοειδισµός κατά την κύηση: Αντιµετώπιση του εµβρύου και του νεογνού ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΝΤΖΑ-ΧΑΡΩΝΗ, MD FAAP Παιδίατρος - Ενδοκρινολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της οστεοπόρωσης: γιατί, πότε, πως και για πόσο? Φωτεινή Γ. Παπαδοπούλου Γκάσταρη Ενδοκρινολόγος

Θεραπεία της οστεοπόρωσης: γιατί, πότε, πως και για πόσο? Φωτεινή Γ. Παπαδοπούλου Γκάσταρη Ενδοκρινολόγος Θεραπεία της οστεοπόρωσης: γιατί, πότε, πως και για πόσο? Φωτεινή Γ. Παπαδοπούλου Γκάσταρη Ενδοκρινολόγος Φυσιολογικό Οστούν Μέτρια Οστεοπόρωση Σοβαρή Οστεοπόρωση Courtesy Dr. A. Boyde 1 στις 3 γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου

α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου ! Ι. Ενότητες,! e-ενδοκρινολογία, α/α Ενότητα Επιστημονικός υπεύθυνος 1 Εισαγωγή στην Ενδοκρινολογία Γ. Κουκούλης 2 Μοριακή Ενδοκρινολογία Ε. Οικονόμου 3 Γενετική στην Ενδοκρινολογία Ι. Γεωργίου 4 Εργαστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Μαρία Π. Γιαβροπούλου Ενδοκρινολόγος Τμήμα κλινικής και Μοριακής Ενδοκρινολογίας ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ O ομιλητής (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ, ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ, ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ, ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ, ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΥΤΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Η στυτική δυσλειτουργία, έχει τόσο οργανικές όσο και ψυχογενείς αιτίες, φάρμακα και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΒΑΣΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΥΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΒΑΣΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΥΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΒΑΣΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΟΥΣ Θεραπευτικοί Στόχοι στο Μυοσκελετικό Σύστημα 4-5 Απριλίου Royal Olympic Hotel Αθήνα 2015 Επιστημονικό Πρόγραμμα Πρόσκληση Με συναδελφικούς χαιρετισμούς,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ. Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ. ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ISBN 960-7081-68-4 ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ Ν.Σ. ΜΑΤΣΑΝΙΩΤΗΣ Θ.Ε. ΚΑΡΠΑΘΙΟΙ και συνεργάτες ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ ουροποιητικο συστημα ενδοκρινείς αδένες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 12. ουροποιητικο συστημα δομη και λειτουργια του ουροποιητικου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008-2009

ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008-2009 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ-ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Μ.Α ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2008-2009 ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΙΚΑΖΗΣ Λέκτορας Παν/μίου Αθηνών

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΙΚΑΖΗΣ Λέκτορας Παν/μίου Αθηνών στεοπόρωση: Θεραπεία με Διφωσφονικά ρόλος της αλενδρονάτης ΔΗΜΗΤΡΙΣ Ι. ΓΥΛΕΣ Ρευματολόγος Επιστ. Συνεργάτης Παν/μίου Αθηνών ΔΗΜΗΤΡΙΣ ΠΙΚΑΖΗΣ Λέκτορας Παν/μίου Αθηνών ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΝEΣ Παθολόγος, Aιδηψός Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1

Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 25 Αυτοανοσία και εγκυµοσύνη 1 ΣΤ.Χ. ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, 2 Ι. ΗΛΙΑΣ 1 Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Επιστημονική Υπεύθυνη Τμήματος Ενδοκρινολογίας-Διαβήτου και Μεταβολισμού, Νοσοκομείο-Μαιευτήριο Αθηνών «Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ ΠΑΛΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ SOS www.npiatrikis.gr ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΤ Η κλινική δε συνηθίζει πλέον να εξετάζει σε προαιρετικές. Η εξέταση είναι µε πέντε θέµατα ανάπτυξης, ποικίλων περιεχοµένων, σε δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Τα χημικά συστατικά των τροφίμων που μας κρατάνε ζωντανούς και υγιείς και μας εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια για τις εργασίες μας ονομάζονται: Θρεπτικά Συστατικά Οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση σχετιζόμενη με την κύηση

Οστεοπόρωση σχετιζόμενη με την κύηση ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & MΑΙΕΥΤΙΚΗΣ TΟΜ. 7, TΕΥΧ. 2, ΣΕΛ. 151-158, 2008 Οστεοπόρωση σχετιζόμενη με την κύηση Σταματία Διαμαντοπούλου, Παναγιώτης Καρανικολόπουλος, Δημήτριος Κασσάνος Γ Μαιευτική

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας

Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Παράρτημα I Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων αδειών κυκλοφορίας Επιστημονικά πορίσματα Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση αξιολόγησης της PRAC σχετικά με την PSUR για το ζολεδρονικό

Διαβάστε περισσότερα

«Οστά & Ορμόνες» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας. Σάββατο 15 Noεμβρίου 2014. Τελικό Πρόγραμμα. Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο

«Οστά & Ορμόνες» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας. Σάββατο 15 Noεμβρίου 2014. Τελικό Πρόγραμμα. Μαγγίνειο Αμφιθέατρο «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Μονάδα Ενδοκρινολογίας «Αρεταίειον» Νοσοκομείο Τμήμα Ενδοκρινολογίας Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείο - Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου» 12 ης Ημερίδα Ενδοκρινολογίας της Γυναίκας «Οστά & Ορμόνες» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Η οστεοπόρωση και ο ορθοπαιδικός. Βασικές γνώσεις για την καθημερινή πράξη

Η οστεοπόρωση και ο ορθοπαιδικός. Βασικές γνώσεις για την καθημερινή πράξη Η οστεοπόρωση και ο ορθοπαιδικός Βασικές γνώσεις για την καθημερινή πράξη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΕΙΡOYΡΓΙΚΗΣ OΡΘOΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑΤOΛOΓΙΑΣ Γεώργιος Καπετάνος Καθηγητής Ορθοπαιδικής Α.Π.Θ. Η οστεοπόρωση και

Διαβάστε περισσότερα