ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΔΗΡΑΗΑ ΣΜΖΜΑ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΔΠΗΣΖΜΖ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΔΗΡΑΗΑ ΣΜΖΜΑ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΔΠΗΣΖΜΖ"

Transcript

1 ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΔΗΡΑΗΑ ΣΜΖΜΑ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΔΠΗΣΖΜΖ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΣΑΠΣΤΧΙΑΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ «ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΚΑΗ ΔΠΗΥΔΗΡΖΗΑΚΖ ΣΡΑΣΖΓΗΚΖ» Μεταπτυχιακή Διατριβή ΣΗΣΛΟ ΓΗΑΣΡΗΒΖ ΟΝΟΜΑΣΔΠΩΝΤΜΟ ΦΟΗΣΖΣΖ ΑΡΗΘΜΟ ΜΖΣΡΩΟΤ ΔΠΗΒΛΔΠΩΝ ΠΡΑΗΝΟ ΜΑΡΚΔΣΗΝΓΚ ΚΑΗ Ζ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΟΤ ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ ΛΗΑΝΑΝΣΩΝΑΚΖ ΒΑΗΛΗΚΖ ΜΟΔ/0712 ΗΩΑΝΝΖ ΠΟΛΛΑΛΖ, ΑΝΑΠΛΖΡΩΣΖ ΚΑΘΖΓΖΣΖ

2 Δήλωςη Ζ παξνχζα εξγαζία είλαη πξσηφηππε θαη εθπνλήζεθε απνθιεηζηηθά θαη κφλν γηα ηελ απφθηεζε ηνπ κεηαπηπρηαθνχ ηίηινπ ζην κεηαπηπρηαθφ πξφγξακκα ζπνπδψλ «Οηθνλνκηθή θαη Δπηρεηξεζηαθή ηξαηεγηθή» ηνπ Σκήκαηνο Οηθνλνκηθήο Δπηζηήκεο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Πεηξαηά. ii

3 Περίληψη Ζ παξνχζα δηπισκαηηθή εξγαζία εθπνλήζεθε απφ ηελ Βαζηιηθή Ληαλαλησλάθε ζηα πιαίζηα ηνπ κεηαπηπρηαθνχ πξνγξάκκαηνο ζπνπδψλ «Οηθνλνκηθή θαη Δπηρεηξεζηαθή ηξαηεγηθή» ηνπ ηκήκαηνο Οηθνλνκηθήο Δπηζηήκεο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Πεηξαηά, ππφ ηελ επίβιεςε θαη θαζνδήγεζε ηνπ αλαπιεξσηνχ θαζεγεηή Ησάλλε Α. Πνιιάιε. ηελ ζεκεξηλή επνρή νη θαηαλαισηέο έρνπλ αξρίζεη λα θαηαθιχδνληαη κε πξντφληα θαη ππεξεζίεο πνπ ηζρπξίδνληαη πσο είλαη θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ. Οη ιέμεηο πξάζηλν θαη eco έρνπλ γίλεη κέξνο ηεο θαζεκεξηλφηεηαο. Οη εγέηεο θξαηψλ ζηεξίδνπλ ηελ ειπίδα γηα αλάθακςε απφ ηελ νηθνλνκηθή θξίζε ζηελ πξάζηλε νηθνλνκία, ζηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη ζηηο ελαιιαθηηθέο πεγέο ελέξγεηαο. Οη θαηαλαισηέο βξίζθνληαη ζηελ κέζε, ρσξίο λα είλαη ζίγνπξνη αλ ηζρχνπλ νη ηζρπξηζκνί ησλ επηρεηξήζεσλ γηα ηελ πεξηβαιινληηθή ηνπο επαηζζεζία θαη θαηά πφζν είλαη "αζψα" ηα πξντφληα ηνπο θαη νη ππεξεζίεο ηνπο. Οη επηρεηξήζεηο πξνβαίλνπλ ζε εθαξκνγέο πεξηβαιινληηθψλ πξνγξακκάησλ θαη αλάπηπμε λέσλ πξάζηλσλ πξντφλησλ γλσξίδνληαο φηη φζνη δελ αθνινπζήζνπλ ζα βγνπλ απφ ηελ αγνξά. ηελ παξνχζα δηπισκαηηθή εξγαζία ζα δνχκε πσο απφ ηελ εθαξκνγή ηελ βηψζηκεο αλάπηπμεο θαηαιήγνπκε ζηελ εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε θαη πσο ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ απνηειεί κέξνο απηήο. Θα δνχκε πνηεο ζηξαηεγηθέο ρξεζηκνπνηνχλ νη marketers γηα ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ θαη πσο κπνξνχκε λα ηηο θαηεγνξηνπνηήζνπκε. Πνηα είλαη ηα θίλεηξα γηα ηελ επηρείξεζε λα εθαξκφζεη ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ θαη ηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη πνηεο είλαη νη επθαηξίεο κε ηηο παξνχζεο ζπλζήθεο ηφζν ζε δηεζλέο επίπεδν φζν θαη ζε ηνπηθφ. ην ηειεπηαίν κέξνο ηεο εξγαζίαο αλαθεξφκαζηε ζηηο ζπλζήθεο θαη πσο εθαξκφδεηαη ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ ζηελ Διιάδα. iii

4 Περιεχόμενα Δηζαγσγή... 1 Βηψζηκε - Αεηθφξνο Αλάπηπμε... 3 Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε (Corporate Societal Marketing)... 4 Οξηζκνί Δηαηξηθήο Δπζχλεο... 4 Σνκείο ηεο Δηαηξηθήο Κνηλσληθήο Δπζχλεο... 7 Πξάζηλν Μάξθεηηλγθ... 8 Σα θίλεηξα γηα ηηο επηρεηξήζεηο λα ζηξαθνχλ ζηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη ζην πξάζηλν ξεχκα... 9 Σάζεηο ζην Green Marketing Βαζκνί Πξάζηλνπ Μάξθεηηλγθ Α.Green ζέηνληαο λέα πξφηππα γηα ηα ππεχζπλα πξντφληα, ππεξεζίεο θαη δηαδηθαζίεο Β.Greener κνηξάδεηαη ηελ επζχλε κε ηνπο θαηαλαισηέο Γ.Greenest Τπνζηεξίδεη ηελ θαηλνηνκία, λέεο ζπλήζεηεο, ππεξεζίεο θαη επηρεηξεκαηηθά κνληέια ηξαηεγηθέο Σα 4 P ηνπ Πξάζηλνπ Μάξθεηηλγθ Product- Πξντφλ Price-Σηκή Place- Σνπνζέηεζε Promotion-Πξνβνιή Σα 5 I ηνπ Πξάζηλνπ Μάξθεηηλγθ Intuitive-Φπζηθφ Integrative- Οινθιεξσκέλν Innovative-Καηλνηφκν Inviting- Διθπζηηθφ Informed- Δλεκεξσκέλν ηξαηεγηθή κείσζεο ξχπσλ Οπδέηεξν ηζνδχγην άλζξαθα Πξνζνρή ζην Greenwashing Κξηηήξηα Green Washing απφ ηελ Greenpeace Πξνυπνζέζεηο Πξάζηλνπ Μάξθεηηλγθ Δλεξγεηαθφ Απνηχπσκα (Carbon Footprint) Οηθνινγηθή ήκαλζε Αλαγθαηφηεηα ηεο νηθνινγηθήο ζήκαλζεο Καηαλαισηέο Αμίδεη λα εζηηάζνπκε κφλν ζηνλ πξάζηλν θαηαλαισηή ; Δπθαηξίεο Ζ νηθνλνκηθή θξίζε ηα Marks& Spencer θαη ηα ζρέδηα ηνπο γηα βηψζηκε αλάπηπμε πλζήθεο θαη εθαξκνγή ηνπ Πξάζηλνπ Μάξθεηηλγθ ζηελ Διιάδα Πεξηβαιινληηθά πξνγξάκκαηα εηαηξεηψλ ζηελ Διιάδα Πξάζηλν Μάξθεηηλγθ θαη ν έιιελαο θαηαλαισηήο Απνηειέζκαηα Έξεπλαο πκπεξάζκαηα θαη Πξνηάζεηο Πίλαθεο ΒΗΒΛΗΟΓΡΑΦΗΑ Ηζηνζειίδεο iv

5 Πίνακασ Εικόνων Δηθφλα 1,... 3 Δηθφλα Δηθφλα Δηθφλα Δηθφλα Πίνακασ Πινϊκων Πίλαθαο Πίλαθαο 2, Γλωςςϊριο Δ.Δ : Δπξσπατθή Έλσζε E.E.Π.Φ Διιεληθή Δηαηξεία Πξνζηαζίαο ηεο Φχζεο ΔΚΔ : Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε ΔΟΥ : Δπξσπατθφο Οηθνλνκηθφο Υψξνο MME: Μηθξνκεζαίεο Δπηρεηξήζεηο OHE: Οξγαληζκφο Ζλσκέλσλ Δζλψλ CR : Corporate Responsibility CRI: Corporate Responsibility Index CSM : Corporate Societal Marketing EPA: Environmental Protection Agency EPI : Environmental Performance Index FSR Forest Stewardship Council GE : General Electric GRI: Global Reporting Initiative WWF: World Wildlife Fund v

6 Ειζαγωγή Ζ έθξεμε ησλ νξγαληθψλ θαη θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφλησλ πνπ νινέλα θαηαθηνχλ πεξηζζφηεξν ρψξν ζηα ξάθηα ησλ θαηαζηεκάησλ δελ είλαη απιψο κηα παξνδηθή κφδα. Δίλαη έλα θνκκάηη ηεο αγνξάο κε πνιιά ιεθηά. Απηφ ζεκαίλεη κεγάιεο επθαηξίεο γηα ηνπο επηρεηξεκαηίεο πνπ είλαη θηιηθά πξνζθείκελνη ζηα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα. χκθσλα κε ηα απνηειέζκαηα έξεπλαο (The Organic Trade Association's Manufacturer) ε βηνκεραλία ησλ νξγαληθψλ αλαπηχρζεθε 21% θαη έθηαζε ζε 17,7 $δηο πσιήζεηο ην 2006 θαη πξνβιέπεηαη ζηαζεξφο ξπζκφο αλάπηπμεο ζε απηφ ην επίπεδν γηα ηα επφκελα 20 ρξφληα. Γελ είλαη φκσο κφλν νη θαηαλαισηέο πνπ ζηέθνληαη πξνο ηελ πξάζηλε νηθνλνκία. Δλψ πιεζηάδεη ε ζχλνδνο ηεο Κνπεγράγεο θάπνηα απφ ηα κεγαιχηεξα νλφκαηα ηνπ ρξεκαηννηθνλνκηθνχ ρψξνπ ελφςεη ηεο ζπλφδνπ δήηεζαλ απφ ηηο θπβεξλήζεηο λα επηβάιινπλ απζηεξά φξηα ζηηο εθπνκπέο αέξησλ ξχπσλ. ρη γηα ιφγνπο πεξηβαιινληηθνχο αιιά θαζαξά γηα ιφγνπο νηθνλνκηθνχο. Οη ζπγθεθξηκέλνη επελδπηέο, πνπ δηαρεηξίδνληαη θεθάιαηα ην ζπλνιηθφ χςνο ησλ νπνίσλ μεπεξλά ηα 13 ηξηζ. δνιάξηα, δήηεζαλ λα ππάξμνπλ κεγαιχηεξεο πεξηθνπέο ζηηο εθπνκπέο απφ απηέο πνπ είλαη πηζαλφ λα ζπκθσλήζνπλ νη ζπκκεηέρνληεο ζηε δηάζθεςε. ηηο ηάμεηο ηνπο ζπγθαηαιέγνληαη ε HSBC, ε Hermes, ε ING Group, ε Societe Generale, ε Swiss Re, ε Allianz Global Investors, θαζψο θαη πνιιά ζπληαμηνδνηηθά θεθάιαηα απφ ηηο ΖΠΑ θαη ηελ Δπξψπε. Οη επελδπηέο δεηνχλ απφ ηηο πινχζηεο ρψξεο λα ζπκθσλήζνπλ ζηνλ πεξηνξηζκφ ησλ εθπνκπψλ ηνπο θαηά 25% - 40% κέρξη ην 2020, ζε ζχγθξηζε κε ηα επίπεδα εθπνκπψλ ηνπ επίπεδν πνπ είλαη κελ θαηά πνιχ ρακειφηεξν απφ εθείλν κε ην νπνίν νη ΖΠΑ έρνπλ δειψζεηο έηνηκεο λα ζπκθσλήζνπλ, βξίζθεηαη σζηφζν ζε πιήξε ζπκθσλία κε ηηο εθηηκήζεηο ησλ επηζηεκφλσλ, πξνθεηκέλνπ λα απνθεπρζνχλ επηθίλδπλεο επηπηψζεηο γηα ην πεξηβάιινλ. 1

7 χκθσλα κε κειέηε ηνπ αζθαιηζηηθνχ νκίινπ Swiss Re, ην ζπλνιηθφ πνζφ πνπ δαπαλήζεθε ην 2008 ιφγσ θπζηθψλ θαηαζηξνθψλ ήηαλ ην κεγαιχηεξν ζηελ Ηζηνξία. Απφ ηα 52 δηζ. δνιάξηα ηα 44 δηζ. αθνξνχζαλ ζε αζθάιεηεο γηα θπζηθέο θαηαζηξνθέο. ην πιαίζην απηφ, ήδε νη αζθαιηζηηθέο έρνπλ απμήζεη ην θφζηνο ησλ ζπκβνιαίσλ γηα ηηο επηρεηξήζεηο ζε πεξηνρέο φπνπ θαηαγξάθνληαη αθξαία θαηξηθά θαηλφκελα (ε Έλσζε Βξεηαλψλ Αζθαιηζηψλ εθηηκά φηη ην θφζηνο ησλ ζπκβνιαίσλ ζε αθξαίεο πεξηπηψζεηο κπνξεί λα απμεζεί έσο θαη 100% κέζα ζηελ επφκελε δεθαεηία). Δπίζεο, έρνπλ δεκηνπξγήζεη ηα ιεγφκελα «νκφινγα θαηαζηξνθήο», κέζσ ησλ νπνίσλ ζπγθεληξψλνπλ επελδπηηθά θεθάιαηα γηα λα αληηκεησπίζνπλ ηηο πςειέο δαπάλεο ιφγσ ηνπ θιίκαηνο. Οη επηρεηξήζεηο απφ ηελ πιεπξά ηνπο γηα λα αληηκεησπίζνπλ ηνπο κειινληηθνχο θηλδχλνπο θαη λα αλαπηχμνπλ αληαγσληζηηθά πιενλεθηήκαηα ζηξέθνληαη ζε αλαδηνξγάλσζε ησλ δηαδηθαζηψλ παξαγσγήο θαη πξνζπαζνχλ λα απνθχγνπλ νπνηαδήπνηε ζπαηάιε πφξσλ θαη ελέξγεηεο φια απηά ηα κεηαθξάδνπλ ζηνλ θαηαλαισηή σο πεξηβαιινληηθή ζπλείδεζε θαη πξνζπαζνχλ λα ην πεξάζνπλ θαη ζην ζρεδηαζκφ ησλ πξντφλησλ πνπ παξάγνπλ γηα λα θαιχςνπλ ηηο αλάγθεο ηεο αγνξάο. 2

8 Βιώζιμη - Αειθόπορ Ανάπηςξη χκθσλα κε ηνλ θιαζηθφ νξηζκφ, αεηθφξνο αλάπηπμε είλαη ε «αλάπηπμε πνπ θαιχπηεη ηηο αλάγθεο ηνπ παξφληνο ρσξίο λα ζέηεη ζε θίλδπλν ηε δπλαηφηεηα ησλ κειινληηθψλ γελεψλ λα θαιχςνπλ ηηο δηθέο ηνπο αλάγθεο», κε άιια ιφγηα ε κέξηκλα ψζηε ε ζεκεξηλή κεγέζπλζε λα κελ ππνλνκεχεη ηηο δπλαηφηεηεο κεγέζπλζεο ησλ κειινληηθψλ γελεψλ. Ζ αεηθφξνο αλάπηπμε έρεη επνκέλσο ηξεηο ζπληζηψζεο - νηθνλνκηθή, θνηλσληθή θαη πεξηβαιινληηθή - πνπ απαηηνχλ ηζφξξνπε πνιηηηθή ζπλεθηίκεζε. Ζ Δπξσπατθή Έλσζε απφ ην 2001 κε ηελ ζηξαηεγηθή ηεο Ληζαβφλαο έρεη εληάμεη ηελ αεηθφξν αλάπηπμε σο έλαλ απφ ηνπο βαζηθνχο ππιψλεο ηεο νηθνλνκίαο. Ζ ζηξαηεγηθή γηα ηελ αεηθφξν αλάπηπμε ζπκπιεξψλεηαη, κεηαμχ άιισλ, απφ ηελ αξρή ηεο έληαμεο ησλ πεξηβαιινληηθψλ πξνβιεκαηηζκψλ ζηηο επξσπατθέο πνιηηηθέο πνπ έρνπλ αληίθηππν ζην πεξηβάιινλ. Δηθόλα 1, 3

9 Εηαιπική Κοινωνική Εςθύνη (Corporate Societal Marketing) Οξηζκνί Δηαηξηθήο Δπζύλεο Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε είλαη ε νηθεηνζειήο δέζκεπζε ησλ επηρεηξήζεσλ γηα έληαμε ζηηο επηρεηξεκαηηθέο ηνπο πξαθηηθέο θνηλσληθψλ θαη πεξηβαιινληηθψλ δξάζεσλ, πνπ είλαη πέξα απφ φζα επηβάιινληαη απφ ηε λνκνζεζία θαη έρνπλ ζρέζε κε φινπο φζνη άκεζα ή έκκεζα επεξεάδνληαη απφ ηηο δξαζηεξηφηεηέο ηνπο (Διιεληθφ Γίθηπν γηα ηελ Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε) Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε είλαη ε έλλνηα ζχκθσλα κε ηελ νπνία νη επηρεηξήζεηο ελζσκαηψλνπλ ζε εζεινληηθή βάζε θνηλσληθνχο θαη πεξηβαιινληηθνχο πξνβιεκαηηζκνχο ζηηο επηρεηξεκαηηθέο ηνπο δξαζηεξηφηεηεο θαη ζηηο επαθέο ηνπο κε άιια ελδηαθεξφκελα κέξε (Δπξσπατθή Δπηηξνπή, Πξάζηλε Βίβινο, 2001) Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε είλαη ε δηαξθήο δέζκεπζε ησλ επηρεηξήζεσλ γηα εζηθή ζπκπεξηθνξά θαη ζπκβνιή ζηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε κε ηαπηφρξνλε βειηίσζε ηεο πνηφηεηαο δσήο ηφζν ηνπ εξγαηηθνχ ηνπο δπλακηθνχ θαη ησλ νηθνγελεηψλ ηνπο θαζψο επίζεο θαη ησλ ηνπηθψλ θνηλνηήησλ θαη ηεο θνηλσλίαο γεληθφηεξα (WBCSD Stakeholder Dialogue on CSR, The Netherlands, 1998) 4

10 Ζ ηδέα ηεο Δηαηξηθήο Κνηλσληθήο Δπζχλεο έρεη ζρέζε κε ηνλ ηξφπν πνπ κηα εηαηξία εθαξκφδεη ηελ έλλνηα ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο, ε νπνία ζηεξίδεηαη ζε ηξεηο ππιψλεο : ηνλ νηθνλνκηθφ, ηνλ θνηλσληθφ θαη ηνλ πεξηβαιινληηθφ. Ζ Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε ππνδειψλεη φηη κηα εηαηξία αζρνιείηαη ζνβαξά φρη κφλνλ κε ηελ απνδνηηθφηεηα θαη αλάπηπμή ηεο, αιιά θαη ηνλ θνηλσληθφ θαη πεξηβαιινληηθφ αληίθηππφ ηεο. Πξέπεη επίζεο λα δίλεη ηδηαίηεξε πξνζνρή ζηνπο εθθξαδφκελνπο πξνβιεκαηηζκνχο ησλ ελδηαθεξφκελσλ κεξψλ ηεο : εξγαδνκέλσλ, κεηφρσλ, πειαηψλ, πξνκεζεπηψλ θαη ηεο θνηλσλίαο γεληθφηεξα (Novethic) Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε είλαη ε δέζκεπζε ηεο εγεζίαο κηαο επηρείξεζεο γηα ζεκειηψδεηο αμίεο θαη αλαγλψξηζε ησλ ηνπηθψλ θαη πνιηηηζηηθψλ δηαθνξψλ θαηά ηελ εθαξκνγή παγθφζκησλ πνιηηηθψλ. Δίλαη ε πηνζέηεζε εθ κέξνπο ησλ επηρεηξήζεσλ ηεο χκβαζεο ηνπ ΟΖΔ γηα ηα Αλζξψπηλα Γηθαηψκαηα θαη ησλ εξγαζηαθψλ δηθαησκάησλ ηνπ Γηεζλνχο Γξαθείνπ Δξγαζίαο (Οιιαλδία) Παξ φινπο ηνπο δηαθνξεηηθνχο νξηζκνχο ππάξρνπλ ηξία ζεκεία γηα ηα νπνία ππάξρεη ζπλαίλεζε. Σν έλα είλαη ν εζεινληηθφο ραξαθηήξαο ηεο ΔΚΔ. Δίλαη φιεο νη δξάζεηο πνπ νη εηαηξίεο εθαξκφδνπλ πέξα απφ ην λφκν. Σν δεχηεξν είλαη ε ζηελή ζρέζε ηεο κε ηελ έλλνηα ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο θαη ην ηξίην φηη είλαη ζηξαηεγηθή επηινγή ηεο επηρείξεζεο θαη φρη απιά δεπηεξεχνπζα πεξηζηαζηαθή επηινγή. 5

11 Ζ χπαξμε ηφζσλ νξηζκψλ γηα ηελ εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε δελ νθείιεηαη κφλν ζην φηη είλαη θάηη ην ζρεηηθά θαηλνχξγην δελ θαη έρεη θαζηεξσζεί πάγηα νξνινγία θαη δηαδηθαζίεο. Γίλνληαη πξνζπάζεηεο απφ ηελ ζχζηαζε νξγαληζκψλ πνπ ζθνπφ έρνπλ λα θαζηεξψζνπλ θνηλέο πξαθηηθέο ζηελ ιεηηνπξγία ησλ επηρεηξήζεσλ γηα ηελ ΔΚΔ λα βξνπλ ηηο θαιχηεξεο πξαθηηθέο πνπ ρξεζηκνπνηνχλ νη εηαηξίεο ζήκεξα θαη λα κεηαθέξνπλ ηελ γλψζε απηή φρη κφλν ζηνλ επηρεηξεκαηηθφ θφζκν άιια θαη ζηνλ αθαδεκατθφ. Έλαο αθφκα ιφγνο είλαη ε πνηθηινκνξθία ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ. ε θάζε ρψξα, ζε θάζε θνηλσλία, ζε θάζε πνιηηηζκφ ε δσή θαη ε λννηξνπία ησλ αλζξψπσλ δηαθέξνπλ θαη σο θπζηθφ επαθφινπζν δηαθέξνπλ νη πξνηεξαηφηεηεο αιιά θαη ηα πξνβιήκαηα πνπ αλαθχπηνπλ. Ωζηφζν, κέζα απφ κηα πξνζεθηηθή παξαηήξεζε ησλ νξηζκψλ πνπ έρνπλ απνδνζεί θαηά θαηξνχο ζηελ ΔΚΔ. κπνξνχλ λα δηαθξηζνχλ νξηζκέλα θνηλά ζεκεία. Σν πην βαζηθφ ραξαθηεξηζηηθφ είλαη ε έκθαζε πνπ απνδίδεηαη ζηελ εθνχζηα ππφ ηελ έλλνηα ηεο εζεινληηθήο πξνζθνξάο θχζε ησλ δξάζεσλ ΔΚΔ. απφ ηελ πιεπξά ησλ επηρεηξήζεσλ. Ζ θνηλσληθή ππεπζπλφηεηα δελ πεξηνξίδεηαη ζηελ απζηεξή ηήξεζε ησλ λφκσλ, αιιά επεθηείλεηαη ζηελ πηνζέηεζε πξαθηηθψλ νη νπνίεο εζηηάδνπλ ζην αλζξψπηλν δπλακηθφ, ην πεξηβάιινλ θαη ην επξχηεξν θνηλσληθφ ζχλνιν. Με ηνλ ηξφπν απηφ εθηφο απφ ηε δηάρπζε ηεο θνπιηνχξαο ηεο Δ.Κ.Δ. εληφο κηαο επηρείξεζεο επηηπγράλεηαη θαη ε ελδπλάκσζε ηεο αληαγσληζηηθφηεηάο ηεο. 6

12 Ωο πην ηζρπξά ζεηηθά θίλεηξα γηα ηελ αλάιεςε δξάζεσλ Δ.Κ.Δ. ζεσξνχληαη απφ ηηο επηρεηξήζεηο ηα εμήο: Ζ πξνβνιή Ζ βειηίσζε ησλ ζρέζεσλ κε ην επηρεηξεκαηηθφ πεξηβάιινλ Ο εζσηεξηθφο εληφο ηνπ θιάδνπ αληαγσληζκφο Κηίζηκν θήκεο ηεο εηαηξίαο θαη ηνπ ζήκαηνο Τπνθίλεζε ησλ εξγαδφκελσλ Άδεηα ιεηηνπξγίαο απφ ηελ θνηλσλία Μεηξίαζε επηρεηξεκαηηθνχ ξίζθνπ Τνκείο ηεο Δηαηξηθήο Κνηλωληθήο Δπζύλεο Σν εζσηεξηθφ πεξηβάιινλ ησλ επηρεηξήζεσλ θαη πξαθηηθέο γηα ην Αλζξψπηλν Γπλακηθφ. Σν πεξηβάιινλ ηεο εμσηεξηθήο αγνξάο θαη πξαθηηθέο γηα ηνπο πειάηεο, ηνπο ζπλεξγάηεο θαη ηνπο πξνκεζεπηέο. Σν θπζηθφ πεξηβάιινλ θαη ηελ πξνζηαζία ηνπ. Σν θνηλσληθφ πεξηβάιινλ θαη πξαθηηθέο γηα ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο θαη ηελ θνηλσλία γεληθφηεξα. 7

13 Ππάζινο Μάπκεηινγκ Αλαθέξεηαη ζην κάξθεηηλγθ πξντφλησλ πνπ είλαη αζθαιή γηα ην πεξηβάιινλ (environmentally safe) (American Marketing Association) Αθνξά ζηξαηεγηθέο κάξθεηηλγθ πξντφλησλ θάλνληαο πεξηβαιινληηθέο αλαθνξέο ζρεηηθά κε: Σν κίγκα κάξθεηηλγθ ηνπ πξντφληνο, δει. ραξ/θα, ζπζθεπαζία, νηθνινγηθά ζήκαηα (eco-labeling), ηηκνιφγεζε, δηαλνκή, πξνβνιή ηνπ πξντφληνο Σα ζπζηήκαηα, ηηο πνιηηηθέο θαη ηηο δηαδηθαζίεο ησλ επηρεηξήζεσλ πνπ ηα παξάγνπλ ή/θαη ηα εκπνξεχνληαη. Κπξηφηεξεο θαηεγνξίεο πξάζηλσλ πξντφλησλ: Πξντφληα πνπ παξάγνληαη απφ αλαθπθιψζηκα πιηθά Πξντφληα πνπ ζπκβάινπλ ζε κεηψζεηο ζηελ θαηαλάισζε ελέξγεηαο, λεξνχ θιπ. Πξντφληα κε ζπζθεπαζία θηιηθή πξνο ην πεξηβάιινλ (environmentally-friendly packaging) 8

14 Τα θίλεηξα γηα ηηο επηρεηξήζεηο λα ζηξαθνύλ ζηελ βηώζηκε αλάπηπμε θαη ζην πξάζηλν ξεύκα Έλα απφ ηα βαζηθά εξσηήκαηα πνπ ζέηνπλ ηα ζηειέρε επηρεηξήζεσλ είλαη γηαηί ε επηρείξεζή ηνπο λα αζρνιεζεί κε ηα πξάζηλα πξντφληα θαη ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ.τπάξρνπλ αξθεηνί ιφγνη γηα κηα επηρείξεζε πνπ έρνπλ ινγηθή απφ νηθνλνκηθή άπνςε. Α. Σν δεηάλε νη θαηαλαισηέο. Δίλαη κηα νινέλα απμαλφκελε αλάγθε ησλ θαηαλαισηψλ γηα πξάζηλα πξντφληα θαη ηδηαίηεξα φρη κε ηελ ζηελή ζεκαζία ηνπ φξνπ. Οη θαηαλαισηέο έρνπλ θαιχηεξε ελεκέξσζε απφ παιηφηεξα θαη είλαη επαηζζεηνπνηεκέλνη ζε πεξηβαιινληνινγηθά δεηήκαηα επηπιένλ ηα επηηπρεκέλα παξαδείγκαηα πξντφλησλ ζηελ αγνξά κε πξάζηλα ραξαθηεξηζηηθά φπσο είλαη νη ιάκπεο ρακειήο θαηαλάισζεο θαη ηα απνξξππαληηθά πνπ απνδίδνπλ ζε ρακειέο ζεξκνθξαζίεο ηνπο θάλνπλ πην δεθηηθνχο λα δνθηκάζνπλ θάηη αληίζηνηρν θαη ζε άιια πξντφληα. Οη έξεπλεο πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη δείρλνπλ πσο νη αγνξέο φπσο ησλ βηνινγηθψλ πξντφλησλ ζα ζπλερίζνπλ λα έρνπλ αλνδηθή πνξεία ηα επφκελα ρξφληα. Β. Μπνξεί λα δεκηνπξγήζεη κηα εληειώο θαηλνύξγηα αγνξά. Σα πεξηβαιινληνινγηθά πξνβιήκαηα θαη ε πξνζπάζεηα γηα επίιπζε ηνπο κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη κηα λέα αγνξά γηα ηελ επηρείξεζε. Οη επηρεηξήζεηο γλσξίδνπλ πσο κηα λέα αγνξά κπνξεί λα εγθπκνλεί θηλδχλνπο αιιά νη πξννπηηθέο είλαη πνιχ θαιχηεξεο απφ κηα αγνξά πνπ είλαη ήδε θνξεζκέλε. Γ. Γεκηνπξγεί αληαγσληζηηθό πιενλέθηεκα. Ζ επηρείξεζε πνπ έρεη ήδε πξνβιέςεη ηηο αλάγθεο ηεο αγνξάο θαη έρεη θάλεη βήκαηα πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή έρεη πξνβάδηζκα έλαληη ησλ ππνινίπσλ. Δίλαη έλαο ηξφπνο λα δηαθνξνπνηεζεί ην πξντφλ ηεο έλαληη ησλ ππνινίπσλ ζηελ αγνξά θαζψο φηαλ ν θαηαλαισηήο ην αγνξάδεη ζα θαιχςεη ηηο αλάγθεο ηνπ αιιά ζην πίζσ κέξνο ηνπ κπαινχ ηνπ ζθέθηεηαη φηη ζπκκεηέρεη ελεξγά γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πιαλήηε. Μπνξεί ην απνξξππαληηθφ πνπ αγνξάδνπκε θαη 9

15 ρξεζηκνπνηνχκε ζηνπο 30 βαζκνχο λα καο εμνηθνλνκεί ρξήκαηα ζην ινγαξηαζκφ ηεο ΓΔΖ αιιά ηαπηφρξνλα κεηψλεη ηελ εθπνκπή ξχπσλ πνπ πξνθαινχκε απφ θαζεκεξηλέο ζπλήζεηεο ρσξίο λα ρξεηάδεηαη λα θάλνπκε δξαζηηθέο αιιαγέο. Γ. Δμνηθνλνκεί πόξνπο ζηελ επηρείξεζε. Ζ ζηξνθή ηεο επηρείξεζεο πξνο ηελ βηψζηκε αλάπηπμε μεθηλάεη πάληα απφ ην εζσηεξηθφ ηεο επηρείξεζεο, ηνλ ηξφπν ιεηηνπξγίαο ηεο θαη ηελ ζπκπεξηθνξά ησ εξγαδνκέλσλ ηεο. Ζ επηρείξεζε πξνζπαζψληαο λα βξεη ηξφπνπο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηελ απνθπγή ζπαηάιεο ζε πξψηεο χιεο θαη ελέξγεηα κπνξεί λα εμνηθνλνκήζεη έλα κεγάιν πνζφ ζε ρξήκαηα θαη πξψηεο χιεο. Μφλν ε κείσζε ησλ πιαζηηθψλ ζηηο ζπζθεπαζίεο ησλ πξντφλησλ εμνηθνλνκεί ζε πιαζηηθφ αθνχ απαηηείηαη ιηγφηεξν ζε κηθξφηεξν φγθν θαη βάξνο πνπ κε ηελ ζεηξά ηνπ κεηαθξάδεηαη ζε ιηγφηεξν ρψξν γηα ηελ απνζήθεπζε θαη ηελ κεηαθνξά. Δ. Δμαζθαιίδεη αζθάιεηα. Ζ επηρείξεζε πνπ πξνζπαζεί λα ζπλερψο λα θαιχςεη ηα πεξηβαιινληηθά θαη θνηλσληθά ζηάληαξ πνπ ζέηεη ε λνκνζεζία είλαη ζε έλα ζπλερή δξφκν γηα λα ζπκβαδίδεη κε ηηο αιιαγέο πνπ γίλνληαη ζηελ λνκνζεζία θαη εηδηθά φηαλ απηή γίλεηαη απζηεξφηεξε. Ζ επηρείξεζε πνπ ε απφδνζε ηεο θαη νη πξαθηηθέο ηεο ζρεηηθά κε ην πεξηβάιινλ ζέηνπλ ηα ζηάληαξ θαη απνηεινχλ ηα θξηηήξηα γηα ηηο ππφινηπεο εμαζθαιίδεη πσο δελ ρξεηάδεηαη λα θαηαθχγεη ζε ζπλερείο κηθξέο βειηηψζεηο θαη πξνζαξκνγέο πνπ ζηνηρίδνπλ πεξηζζφηεξν ζε ρξφλν θαη πξνζπάζεηα. Σ. Σα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα κπνξεί λα απνηειέζνπλ απεηιή αιιά θαη επθαηξία. Οηηδήπνηε κπνξεί λα πξνθαιέζεη αιιαγέο ζηελ αγνξά κέζα ζηελ νπνία θηλείηαη ε επηρείξεζε κπνξεί λα απνηειέζεη απεηιή ή επθαηξία. Ο ηξφπνο κε ηνλ νπνίν ζα ην ρεηξηζηεί ε επηρείξεζε ηελ αιιαγή θαη ε ζπκπεξηθνξά ηεο ζα απνηειέζνπλ ηνλ θαζνξηζηηθφ παξάγνληα γηα ην αλ ζα είλαη επσθειεζεί ή ζα δεκησζεί. Μηα επηρείξεζε 10

16 κπνξεί λα θαηαζηξέςεη ηελ θαιή ηεο θήκε κέζα ζε κηα ζηηγκή ελψ ν ρξφλνο πνπ ρξεηάδεηαη γηα λα θηηζηεί ε θήκε απηή είλαη ρξφληα. Ε. Ζ ρακειή πεξηβαιινληνινγηθή απόδνζε κπνξεί λα είλαη δεκηνγόλα θαη λα έρεη λνκηθέο ζπλέπεηεο. Μπνξεί ζε θάπνηνπο λα θαληάδεη πσο ηα κέηξα πνπ ιακβάλεη κηα επηρείξεζε γηα ην πεξηβάιινλ λα θνζηίδνπλ ζε ρξφλν θαη ρξήκα ρσξίο λα έρνπλ νηθνλνκηθά νθέιε απφ ηελ εθαξκνγή ηνπο. Δθηφο απφ ηηο λνκηθέο θπξψζεηο θαη ηα πξφζηηκα Σάζειρ ζηο Green Marketing Γεληθά είλαη δχζθνιν λα πνχκε πσο ππάξρεη έλαο ζπγθεθξηκέλνο ηξφπνο κε ηνλ νπνίν ε επηρείξεζε πξέπεη λα ρεηξηζηεί ηα επηηεχγκαηά ηεο πάλσ ηηο δεζκεχζεηο πνπ έρεη ιάβεη γηα ηελ πεξηβαιινληνινγηθή ηεο πνιηηηθή θαη ηελ πξνβνιή ηνπο. Πξέπεη λα ιάβνπκε ππφςε πσο ε βηψζηκε αλάπηπμε είλαη απφ κφλε ηεο έλαο ζπλερψο θηλνχκελνο ζηφρνο γηα ηελ επηρείξεζε. Απηφ νθείιεηαη ζην γεγνλφο φηη νη ζπλζήθεο θαη ηα δεδνκέλα γηα ην πεξηβάιινλ αιιάδνπλ ζπλερψο.ήδε νη ζηφρνη πνπ είραλ νξηζηεί απφ ην πξσηφθνιιν ηνπ Κηφην ζεσξνχληαη αλαπνηειεζκαηηθνί θαζψο ε Κίλα έρεη απμήζεη ηνλ ξπζκφ εθπνκπψλ ηεο ζε βαζκφ πνπ δελ είρε πξνβιεθζεί κε απνηέιεζκα νη επηρεηξήζεηο λα πξέπεη λα πξνζπαζήζνπλ αθφκα πεξηζζφηεξν λα κεηψζνπλ ηηο εθπνκπέο ξχπσλ. Ζ ζπλερήο έξεπλα θαη ελεκέξσζε πάλσ ζηα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα νδεγεί ζε επαλαπξνζδηνξηζκφ γηα ην ηη ζα βνεζήζεη ελάληηα ζηελ θιηκαηηθή αιιαγή. Σέινο απηφ πνπ ζήκεξα είλαη θαηλνηνκία ζηελ αγνξά ηνλ επφκελν ρξφλν είλαη θνηλή πνιηηηθή αλάκεζα ζηηο επηρεηξήζεηο. 11

17 Μία άπνςε είλαη πσο ε επηρείξεζε θαιχηεξα λα απνθεχγεη λα δηαθεκίδεη νπνηαδήπνηε ελέξγεηα έρεη θάλεη ζρεηηθά κε ηελ επίηεπμε ησλ ζηφρσλ πνπ έρεη ζέζεη ζην Green Marketing. Μεγάιν ξφιν παίδεη ε ρψξα ζηελ νπνία δξαζηεξηνπνηείηαη ε επηρείξεζε θαη ε θνπιηνχξα πνπ επηθξαηεί. ε γεληθέο γξακκέο ππάξρνπλ ηξεηο βαζηθέο απφςεηο : Αλ ην έρεηο, λα ην επηδεηθλχεηο (GE-ΖΠΑ) Δίλαη ζεκαληηθφ λα δείρλεηο ζηνπο αλζξψπνπο πσο θάλεηο ην ρξένο ζνπ (M&S- Ζλσκέλν Βαζίιεην) Κάλε ηελ δνπιεία ζνπ θαη θξάηα ζηγή ηρζχνο (ΗΚΔΑ-θαλδηλαβία) Ζ GE έρεη ζέζεη ζε εθαξκνγή ην ecomagination ηελ ζηξαηεγηθή ηεο ζρεηηθά κε ηελ θαηλνηνκία θαη ηελ αλάπηπμε πεξηβαιινληηθψλ ιχζεσλ πνπ ζα ηηο απνθέξνπλ θέξδε. Δζηηάδεη ζηελ θαηλνηνκία θαη ζηελ αλάπηπμε 30 πξντφλησλ θιεηδηά ζε αγνξέο πνπ αλαπηχζζνληαη ηαρέσο. Παξφια απηά ε GE δαπάλεζε κφλν ζε δηαθήκηζε γηα ηελ πξνβνιή ησλ ζηφρσλ ηεο 90$ εθαη. ππνζηεξίδνληαο φηη κε ηνλ ηξφπν απηφ νη αληαγσληζηέο ηεο ζα δπζθνιεπηνχλ λα ηελ αθνινπζήζνπλ θαη γηα λα πεξάζνπλ πην γξήγνξα νη λνκνινγίεο γηα ην πεξηβάιινλ απμάλνληαο ην αληαγσληζηηθφ ηεο πιενλέθηεκα θαη γηα λα δείμνπλ ηελ πεξεθάληα ηνπο γηα ην ζπγθεθξηκέλν πξφγξακκα. ηελ Ακεξηθή ε πνιηηηθή γηα ηελ κείσζε ησλ εθπνκπψλ δελ έρεη θαζνξηζκέλα φξηα θαη ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο ν εηαηξείεο ζπλδπάδνπλ πσιήζεηο πξντφλησλ κε κεδεληθή εθπνκπή ξχπσλ γηα ην ζπγθεθξηκέλν πξντφλ. ην Ζλσκέλν Βαζίιεην ε έκθαζε δίλεηαη ζε απηέο απνδείμεηο γηα ηελ επίηεπμε ησλ ζηφρσλ θαη απνινγηζκφ απηψλ. Δλψ ζηηο ζθαλδηλαβηθέο ρψξεο ζεσξείηαη απηνλφεην ε φζνλ ην δπλαηφλ ιηγφηεξε θαηαζηξνθή ζην πεξηβάιινλ κε ηελ ιεηηνπξγία ηεο επηρείξεζεο.ηε νπεδία ε Tetrapack έρεη επηηχρεη απφ ην 2003 λα έρεη νπδέηεξν ηζνδχγην άλζξαθα. Ζ ΗΚΔΑ γηα ρξφληα πξνζπαζεί φρη κφλν λα θηάζεη άιια λα μεπεξάζεη ηα ζηάληαξ απφ ηνπο πξνκεζεπηέο 12

18 ηεο, ηελ μπιεία, ηελ κεηαθνξά θαη ηελ ιεηηνπξγία ησλ εξγνζηαζίσλ ηεο ζρεηηθά κε ηα πεξηβαιινληηθά θξηηήξηα αιιά ηα δελ έρεη δηαθεκίζεη γηαηί κία απφ ηηο βαζηθέο αμίεο ηεο λα είλαη ηαπεηλνί. Βαθμοί Ππάζινος Μάπκεηινγκ Αλάινγα κε ηελ πξνζέγγηζε ζην πξάζηλν κάξθεηηλγθ, δειαδή πφζν θαηλνηφκα θαη ξηδνζπαζηηθή είλαη θαη αλ αλάινγα κε ηνλ θνξέα πνπ ζα εθαξκνζηεί ν John Grant ζην βηβιίν ηνπ "The Green Marketing Manifesto" έρεη ρξεζηκνπνηήζεη ηνλ παξαθάησ πίλαθα θαη γηα ην θάζε ηεηξάγσλν παξαζέηεη ηελ ζηξαηεγηθή ζην πξάζηλν κάξθεηηλγθ πνπ αληηζηνηρεί. 1.Γεκφζηεο Δηαηξείεο & Αγνξέο 2.Κνηλσληθέο ήκαηα & Πξντφληα 3.Πξνζσπηθά αγαζά & ζπλήζεηεο Πίλαθαο 1 Α.Green Β.Greener Γ.Greenest Γψζε ην παξάδεηγκα Αμηφπηζηνη πλεξγάηεο Δκπνξεπκαηνπνίεζε ελφο πιενλεθηήκαηνο Αλάπηπμε ηελ αγνξά ήκαηα Φπιψλ Αιιαγή ζηε Υξήζε Νέα επηρεηξεκαηηθά κνληέια Ηδέεο Γνχξεηνπ Ίππνπ Ακθηζβεηψληαο ηελ Καηαλάισζε ηηο θάζεηεο ζηήιεο έρνπκε ηελ θαηάηαμε κε βάζε ηνλ βαζκφ "πξάζηλνπ" πνπ ραξαθηεξίδεη ηνπο ζηφρνπο ηνπ κάξθεηηλγθ Α.Green ζέηνληαο λέα πξφηππα ζηα ππεχζπλα πξντφληα, ππεξεζίεο θαη δηαδηθαζίεο Β.Greener κνηξάδεηαη ηελ επζχλε κε ηνπο θαηαλαισηέο Γ.Greenest Τπνζηεξίδεη ηελ θαηλνηνκία λέεο ζπλήζεηεο, ππεξεζίεο θαη επηρεηξεκαηηθά κνληέια 13

19 Οξηδφληηα ν πίλαθαο ρσξίδεηαη κε βάζε ηνλ απνδέθηε ησλ ελεξγεηψλ. 1. Πξνζσπηθό (πξντφληα, νθέιε, αηνκηθά) 2. Κνηλσληθό (ζεκαζία εκπνξηθνχ ζήκαηνο, θπιέο,θνηλφηεηεο) 3.Γεκόζηα ( ε επηρείξεζε σο αμηφπηζηε πεγή, πνιηηηζηηθφο εγέηεο ή ζπλεξγάηεο) Α.Green ζέηνληαο λέα πξόηππα γηα ηα ππεύζπλα πξνϊόληα, ππεξεζίεο θαη δηαδηθαζίεο Δίλαη απφ ηηο θιαζζηθέο κνξθέο ηνπ κάξθεηηλγθ γηα ηα πξάζηλα πξντφληα, ζήκαηα θαη επηρεηξήζεηο φπνπ ζέηνπλ λέα πξφηππα. Αλαθεξφκαζηε ζε πξντφληα πνπ είλαη πην πξάζηλα ζε ζρέζε κε ησλ αληαγσληζηψλ θαη φρη ζε ζρέζε κε έλα θαζνξηζκέλν πξφηππν πξάζηλνπ πξντφληνο άιισζηε ε αεηθνξία είλαη έλαο θηλνχκελνο ζηφρνο γηα ηελ επηρείξεζε. Σν επίπεδν πνπ έζεζαλ νη πξσηνπφξνη ηεο πξάζηλεο αγνξάο ηνλ έλα ρξφλν κπνξεί πνιχ γξήγνξα λα ζεσξείηαη ην αλακελφκελν γηα ηελ επφκελε ρξνληά. ε ζρέζε κε ηνπο ηξείο ζηφρνπο ζην κάξθεηηλγθ α) νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο β) πξάζηλα απνηειέζκαηα θαη γ) θνηλσληθά πνιηηηζηηθά απνηειέζκαηα, ε ζπγθεθξηκέλε πξαθηηθή επεξεάδεη ηα νηθνλνκηθά απνηειέζκαηα. Ζ επηρείξεζε έρεη θάλεη ελέξγεηεο γηα λα βειηηψζεη ηα πξντφληα ηεο θαη ηηο δηαδηθαζίεο θαη ρξεζηκνπνηεί ην κάξθεηηλγθ γηα λα ελεκεξψζεη ηνπο θαηαλαισηέο θαη λα ηνπο πείζεη πσο είλαη αλψηεξα απφ ησλ αληαγσληζηψλ. Ζ ζπκκεηνρή ηνπ θαηαλαισηή πεξηνξίδεηαη ζηελ αγνξά ηνπ πξντφληνο θαη ζε ηίπνηα παξαπάλσ. Ζ ζπγθεθξηκέλε κέζνδνο δελ πξφθεηηαη λα θέξεη ηα πάλσ θάησ ζην κάξθεηηλγθ θαη νχηε ηα απνηειέζκαηα αλακέλνληαη εληππσζηαθά. Βαζηθφ ζηνηρείν είλαη λα παξακείλνπλ ηα κελχκαηα ξεαιηζηηθά. Να αθήλεη πεξηζψξην ζηνλ θαηαλαισηή λα ζπκπεξαίλεη πσο ε επηρείξεζε είλαη θαιχηεξε. Ζ επηρείξεζε ζα 14

20 αλαθνηλψλεη ηηο ελέξγεηέο ηεο, ζα ρξεζηκνπνηεί ηα νηθνινγηθά ζήκαηα ζην πξντφλ ρσξίο λα θηάλεη ζηελ ππεξβνιή θαη ζην θαηλφκελν ηνπ green washing. Β.Greener κνηξάδεηαη ηελ επζύλε κε ηνπο θαηαλαιωηέο Δπηρεηξήζεηο πνπ πηνζεηνχλ πξαθηηθέο κάξθεηηλγθ πνπ απαηηνχλ ηελ ζπλεξγαζία θαη ζπκκεηνρή ησλ θαηαλαισηψλ. Πεξηιακβάλεη πξαθηηθέο φπσο ελεκέξσζε απφ ζηφκα ζε ζηφκα, εκπεηξίεο θαη θεζηηβάι πνπ γίλνληαη ππφ ηελ αηγίδα ηεο επσλπκίαο ηεο εηαηξείαο ή θάπνηνπ γλσζηνχ πξντφληνο, εθπαίδεπζε θαη θνηλφηεηεο. ε ζρέζε κε ηνπο ηξείο ζηφρνπο ζην κάξθεηηλγθ α) νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο β) πξάζηλα απνηειέζκαηα θαη γ) θνηλσληθά πνιηηηζηηθά απνηειέζκαηα, ε ζπγθεθξηκέλε πξαθηηθή επεξεάδεη ηα νηθνλνκηθά απνηειέζκαηα θαη επηθέξεη πξάζηλα απνηειέζκαηα. πγθεθξηκέλν παξάδεηγκα απνηειεί ην Αξηέι θαη ε πξνηξνπή λα πιέλνπλ νη θαηαλαισηέο ζηνπο 30 βαζκνχο. Δίλαη θαιφ γηα ην πεξηβάιινλ γηαηί εμνηθνλνκεί ελέξγεηα θαη είλαη επίζεο θαιφ γηα ηελ επηρείξεζε θαη ηελ θήκε ηεο. Υηίδεη δεζκνχο κε ηνπο θαηαλαισηέο ζε ζέκαηα πνπ πξηλ ήηαλ αδηάθνξα θαη βειηηψλεη ηελ αληίιεςε πνπ είραλ γηα ην πξντφλ αθνχ απνδίδεη εμίζνπ ζε ρακειέο ζεξκνθξαζίεο. Σν κάξθεηηλγθ εδψ εζηηάδεη ζε πνιχ ζπγθεθξηκέλεο ζπλήζεηεο ησλ θαηαλαισηψλ. Γηαθεκίδνληαο ην πξντφλ δελ πξνβάιινληαη ηα πξάζηλα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ άκεζα αιιά πξνσζείηαη ε αιιαγή ζηνλ ηξφπν ζθέςεο ηνπ θαηαλαισηή. 15

21 Γ.Greenest Υπνζηεξίδεη ηελ θαηλνηνκία, λέεο ζπλήζεηεο, ππεξεζίεο θαη επηρεηξεκαηηθά κνληέια Ζ αλάγθε γηα ξηδηθέο αιιαγέο ιφγσ ησλ θιηκαηηθψλ αιιαγψλ θαη ηελ απνθπγή πεξηβαιινληηθψλ θαηαζηξνθψλ έρεη δξνκνινγήζεη ηελ έξεπλα γηα λέεο πξάζηλεο ιχζεηο ζε φινπο ηνπο ηνκείο ηεο αλζξψπηλεο δξαζηεξηφηεηαο (θαηνηθίεο, κεηαθνξέο, εξγαζία ) απφ ηα λέα νηθνινγηθά θηίξηα κέρξη ηνπο πξάζηλνπο θφξνπο. Οη ηερλνινγίεο δηθηχσλ αλνίγνπλ ηελ αγνξά γηα λέα θαηλνηφκα κνληέια επηρεηξήζεσλ. Σα πεξηζζφηεξα απνηεινχλ κεηαηξνπή πξντφλησλ ζε ππεξεζίεο (carpooling αληί ηδηφθηεην απηνθίλεην) θαη ηελ ελαιιαγή κε θεξδνζθνπηθψλ θαη θεξδνζθνπηθψλ νηθνλνκηψλ. Λεηηνπξγηθά ζπζηήκαηα πνπ πξνήιζαλ απφ εζεινληέο θαη επηρεηξήζεηο πνπ ζπλεξγάδνληαη κε εζεινληέο φπσο νη θξηηηθέο βηβιίσλ ζην Amazon απφ ηνπο ρξήζηεο εζεινληηθά. Ζ πξφθιεζε είλαη λα ζπλδπαζηνχλ λέα ξηδνζπαζηηθά πξντφληα, ππεξεζίεο θαη θαζεκεξηλέο ζπλήζεηεο κε ζπλεζηζκέλνπο θαη απνδεθηνχο θνηλσληθνχο θψδηθεο. Δίλαη παξφκνηα κε ηελ πξφθιεζε πνπ παξνπζηάζηεθε κε ηελ επαλάζηαζε ηνπ δηαδηθηχνπ θαη ηελ εθαξκνγή ηνπ e-επηρεηξείλ. Δδψ θαινχληαη νη θαηλνηφκνη ζρεδηαζηέο θαη νη πξσηνπφξνη θαηαλαισηέο λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ην κάξθεηηλγθ θαη ηελ βνήζεηα ηνπ marketer γηα λα πεξάζνπλ ηα πξντφληα θαη ππεξεζίεο πνπ ζρεδηάδνπλ θαη ηα λέα lifestyle ζηελ πιεηνλφηεηα. Γηα ηνπο παξαπάλσ ιφγνπο ην κνληέιν απηφ ζε ζρέζε κε ηνπο ηξείο ζηφρνπο ζην κάξθεηηλγθ α) νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο β) πξάζηλα απνηειέζκαηα θαη γ) θνηλσληθά πνιηηηζηηθά απνηειέζκαηα, ε ζπγθεθξηκέλε πξαθηηθή επεξεάδεη θαη ηνπο ηξεηο. 16

22 ηπαηηγικέρ 1.Γεκφζηεο Δηαηξείεο & Αγνξέο 2.Κνηλσληθέο ήκαηα & Πξντφληα 3.Πξνζσπηθά αγαζά & ζπλήζεηεο Πίλαθαο 2, Α.Green Β.Greener Γ.Greenest Framing vs. Pointing Eco-labels vs. Cause Related Educate vs. Evangelise Exclusive vs. Inclusive Social Production vs. Property Tradition vs. New Cool Less vs. More Switch vs. Cut Treasure vs. Share Γώζηε ην παξάδεηγκα Πσο πξνβάινπκε ηηο αξρέο ηηο αμίεο θαη ηηο ελέξγεηεο ησλ εηαηξεηψλ πνπ πξνζπαζνχλ πεξηζζφηεξν ζε πεξηβαιινληηθά θαη εζηθά δεηήκαηα ; Παξφιν πνπ ην θνηλφ έρεη γίλεη πην δεθηηθφ ζε ηέηνηα κελχκαηα έρεη γίλεη θαη πην θπληθφ. Πξέπεη λα είλαη ζαθέο γηα πην ιφγσ ε επηρείξεζε πξνβαίλεη ζηελ γλσζηνπνίεζε φισλ ησλ παξαπάλσ. Οη ηξφπνη γηα λα παξνπζηάζεηο ζην θνηλφ ηα λέα πξφηππα πνπ ζέηεη ε επηρείξεζε είλαη δχν Α) λα παξνπζηάζεη γεληθά ε επηρείξεζε ηηο ιεηηνπξγίεο θαη ηηο λέεο αξρέο πνπ ηηο δηέπνπλ π.ρ. λα απνθηήζεη νπδέηεξν ηζνδχγην εθπνκπψλ άλζξαθα. Β) λα παξνπζηάζεη ζπγθεθξηκέλα παξαδείγκαηα θαη πξντφληα πνπ έρεη αλαπηχμεη. Αμηόπηζηνη ζπλεξγάηεο Έλαο αζθαιήο ηξφπνο γηα λα απνθχγεη ε επηρείξεζε λα θηίζεη έλα πξάζηλν πξφζσπν άκεζα είλαη λα ζπλεξγαζηεί κε αμηφπηζηνπο ζπλεξγάηεο. Οη δχν βαζηθέο κνξθέο πνπ εκθαλίδνληαη ζηηο ζπλεξγαζίεο απηέο είλαη ηα νηθνινγηθά ζήκαηα (eco-labels) πνπ 17

23 απνδίδνληαη απφ αλεμάξηεηνπο νξγαληζκνχο ή ζπλεξγαζία κε θηιαλζξσπηθνχο θαη κε θεξδνζθνπηθνχο νξγαληζκνχο. Δκπνξεπκαηνπνίεζε ελόο πιενλεθηήκαηνο Πξάζηλν δελ είλαη ζηελ πξαγκαηηθφηεηα έλα πιενλέθηεκα ή φθεινο γηα ηνλ θαηαλαισηή (εθηφο απφ ηελ έιιεηςε ελνρήο ) αθνξά πεξηζζφηεξν ην θνηλφ θαιφ. Πνιιέο εηαηξείεο βξήθαλε ζηα πξντφληα ζηνπο άιια πιενλεθηήκαηα πνπ είλαη απφξξνηα ηνπ πξάζηλνπ ζρεδηαζκνχ. Σα πιενλεθηήκαηα ελφο πξάζηλνπ πξντφληνο ρσξίδνληαη ζε νηθνλνκηθά θαη πνιπηειείαο. Αλάπηπμε Αγνξάο Οη επηρεηξήζεηο πνπ έρνπλ ηζρπξά δηαπηζηεπηήξηα ζπγθξίλνληαο ηεο κε ηνπο αληαγσληζηέο εμαηηίαο ησλ πξνγξακκάησλ ηεο γηα βηψζηκε αλάπηπμε θαη δηαθνξνπνηείηαη θαη ζηελ αγνξά σο απνηέιεζκα ησλ ελεξγεηψλ ηεο κπνξεί λα σθειεζεί απφ ηελ πξνζπάζεηά ηεο λα επεξεάζεη ηελ θνηλή γλψκε πάλσ ζε ζέκαηα πεξηβάιινληνο θαη λα ζηξέςεη ηνπο θαηαλαισηέο πξνο απηή ηελ θαηεχζπλζε. Γηα λα κεηαηξέςεη ε επηρείξεζε ηνπο αλζξψπνπο ζε ζπλεηδεηνπνηεκέλνπο θαηαλαισηέο κπνξεί είηε λα ηνπο βνεζήζεη λα ελεκεξσζνχλ ζε κεγαιχηεξν βαζκφ είηε λα πξνζπαζήζεη λα ηνπο παηξνλάξεη ακθηζβεηψληαο ηελ θαηάζηαζε πνπ επηθξαηεί ζηελ αγνξά θαη παγησκέλεο ζπκπεξηθνξέο ηεο θνηλσλίαο. ήκαηα θπιώλ (Tribal Brands) Πνιιά ζεκαληηθά θαη δπλαηά εκπνξηθά ζήκαηα έρνπλ γελλεζεί επεηδή ζπζρεηίζηεθαλ κε ζπγθεθξηκέλνπο ηχπνπο αλζξψπσλ. Ζ δπλαηφηεηα γηα λα δεκηνπξγνχληαη ηέηνηνη 18

24 ζπζρεηηζκνί έρεη απμεζεί απφ ηελ ρξήζε ηνπ δηαδηθηχνπ, ηηο ζειίδεο θνηλσληθήο δηθηχσζεο θαη ηελ ελεκέξσζε απφ ζηφκα ζε ζηφκα. Τπάξρνπλ δπν βαζηθέο θαηεγνξίεο γηα ηα εκπνξηθά ζήκαηα ησλ θπιψλ. Απηέο πνπ ζπλδένληαη κε αηζζήκαηα θηινδνμίαο, δεινθζνλίαο, πνπ απνθαζίδνπλ ηη είλαη ζηε κφδα θαη ππάξρεη ε αίζζεζε ηεο ειίη θαη ε άιιε θαηεγνξία είλαη ζπκπαζεηηθνί θαη πξνζγεησκέλνη κε αηζζήκαηα θαηαλφεζεο θαη ελδηαθέξνληνο γηα ην θνηλφ θαιφ θαη ηηο αλάγθεο ηεο θνηλσλίαο Αιιαγή ζηε ρξήζε Οη επηρεηξήζεηο κπνξεί λα έρνπλ κεγαιχηεξε επίδξαζε ζηελ κείσζε ησλ εθπνκπψλ ηεο φηαλ ζπλεξγάδεηαη κε ηνπο πειάηεο ηεο θαη αιιάδνπλ ηελ ζπκπεξηθνξά ηνπο έηζη ψζηε λα κεηψλνπλ ηελ θαηαλάισζε, λα επαλαρξεζηκνπνηνχλ θαη λα αλαθπθιψλνπλ. Οη δχν βαζηθέο κνξθέο θαηαλαισηηθή ζπκπεξηθνξάο είλαη ε αιιαγή, αληηθαηάζηαζε ελφο πξντφληνο ή ηξφπνπ κε πην θηιηθφ γηα ην πεξηβάιινλ ρσξίο λα ππάξρνπλ κεγάιεο αιιαγέο ζηελ ζπκπεξηθνξά ησλ θαηαλαισηψλ θαη ε κείσζε ή θαη δηαθνπή ζηε ρξήζε θάπνησλ πξντφλησλ. Νέα επηρεηξεκαηηθά κνληέια Αληί ε επηρείξεζε λα πξνζπαζεί λα επηθξαηήζεη ζε κία ππάξρνπζα αγνξά κπνξεί απνηειεζκαηηθά λα δεκηνπξγήζεη κηα λέα κε θαιχηεξν "απνηχπσκα " (green footprint) κε ηειείσο δηαθνξεηηθφ κνληέιν θαη ιεηηνπξγία. Γελ ιαλζάξεη ζηελ αγνξά απιψο λέα πξντφληα θαη ππεξεζίεο αιιά επαλαζρεδηάδεη ηελ θαζεκεξηλή δσή. Μία ζπλαξπαζηηθή εμέιημε ζηελ ζχγρξνλε νηθνλνκία είλαη ε αιιειεπίδξαζε ηνπ Prosumer (producer + consumer) κε ηηο εκπνξηθέο επηρεηξήζεηο. Κάπνηα κνληέια 19

25 ρξεζηκνπνηνχλ θαη ηνπο θαηαλαισηέο θαη ηνπο παξαγσγνχ άιια έρνπλ κεηάβαζε θαη ηέινο ππάξρνπλ απηά πνπ βαζίζηεθαλ ζηνλ εζεινληηζκφ φπσο ε Wikipedia. Ηδέεο Γνύξεηνπ Ίππνπ Πεξηιακβάλεη φια ηα παξαδείγκαηα φπνπ ε πξάζηλε θαηλνηνκία γίλεηαη απνδεθηή κέζσ ηεο θνπιηνχξαο.υξεηάδνληαη απηέο νη άκεζα απνδεθηέο ηδέεο γηα λα μεπεξαζηεί ε green phobia ησλ θαηαλαισηψλ. Ζ κία νκάδα ηδεψλ πεξηθιείεη φηη είλαη εχθνια απνδεθηφ θαη εμνηθεησκέλν γηα ηνπο θαηαλαισηέο ζρεηηθά κε ηελ παξάδνζε θαη ηελ θνπιηνχξα θαη απιά παξνπζηάδεηαη σο αλαβάζκηζε θαη πξνζαξκνγή ζηηο ζχγρξνλεο ζπλζήθεο. Έλα άιινο ηξφπνο γηα λα θεξδίζεη θάηη ππνζηήξημε είλαη λα παξνπζηαζηεί σο θάηη πνπ φινη νη άιινη αξρίδνπλ λα ρξεζηκνπνηνχλ θαη ε ηειεπηαία ιέμε ζηελ κφδα είηε αθνξά ηερλνινγηθφ πξντφλ είηε φρη. Ακθηζβεηώληαο ηελ Καηαλάισζε Ζ χζηαηε πξάζηλε ζηξαηεγηθή κάξθεηηλγθ είλαη λα παξέρεη δειεαζηηθέο θαη βηψζηκεο ελαιιαθηηθέο ζηηο παξνχζεο κε βηψζηκέο ζπκπεξηθνξέο θαηαλάισζεο. Μηα πξνζέγγηζε είλαη λα ρξεζηκνπνηνχλ πεξηζζφηεξν γηα πεξηζζφηεξν θάπνηα πξντφληα θαη λα έρνπλ κεγαιχηεξε αμία γηα ηνπο θαηαλαισηέο ψζηε λα ηα θξαηάλε θαη λα κελ ηα πεηάλε. Ζ άιιε πξνζέγγηζε είλαη λα νδεγεζνχλ ζην λα θαηαλαιψλνπλ ιηγφηεξν θαη λα ζηξέθνληαη ζηελ ελνηθίαζε αληί ζηελ αγνξά. 20

26 Πξάζηλεο επηηπρεκέλεο ζηξαηεγηθέο Μάξθεηηλγθ όπσο παξνπζηάζηεθαλ ζην πλέδξην Βηώζηκσλ εκάησλ ηξαηεγηθέο βαζηζκέλεο ζε βαζηθά πιενλεθηήκαηα ηνπ πξντόληνο. Οη θαηαλαισηέο εζηηάδνπλ αλ ην πξντφλ είλαη απνδνηηθφ, θπζηθφ θαη πγηεηλφ φπσο ε απνδνηηθφηεηα, θπζηθφηεηα θαη φρη ζηα πεξηβαιινληηθά γλσξίζκαηα ηνπ πξντφληνο. Δίλαη μεθάζαξν πσο νη θαηαλαισηέο δελ είλαη δηαηεζεηκέλνη λα ζπζηάζνπλ ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα γηα ηελ ζσηεξία ηνπ πιαλήηε. ηαλ αγνξάδνπλ είλαη πξψηα αγνξαζηέο θαη έπεηηα πνιίηεο. Ζ πγεία είλαη ν λνχκεξν έλα ιφγνο πνπ νη θαηαλαισηέο σζνχληαη λα δξάζνπλ πξάζηλα. 2. Έκθαζε ζηελ απζεληηθόηεηα ηνπ πξντόληνο κε ηελ ζπζθεπαζία ηνπ. Υξήζε αλαθπθισκέλσλ θαη αλαθπθιψζηκσλ πιηθψλ. Γελ είλαη αξθεηφ λα έρνπκε έλα πξάζηλν πξντφλ αιιά θαη θάζε ζηάδην θαη πιεπξά θαζ φιε ηελ δηάξθεηα δσήο ηνπ πξντφληνο πξέπεη λα είλαη επίζεο πξάζηλε. 3. Δλίζρπζε ηεο αμηνπηζηίαο κε ηελ ρξήζε εηηθέηαο, νηθνινγηθώλ ζεκάησλ αλεμάξηεησλ νξγαληζκώλ. πσο είλαη ην ελεξγεηαθφ αζηέξη ηεο EPA. 4. Παξνρή δηαθάλεηαο. ε έξεπλα πνπ έγηλε απφ ηελ Landor ην 83% ησλ εξσηεζέλησλ δήισζαλ πσο ζα επηζπκνχζαλ λα γλσξίδνπλ ηελ αθξηβή πξνέιεπζε ησλ ηξνθίκσλ. Ήδε εηαηξείεο πξνζπαζνχλ λα θαηαγξάςνπλ ηελ πξνέιεπζε ησλ ζπζηαηηθψλ γηα θάζε πξντφλ πνπ παξάγνπλ. Ζ Lay s δίλεη ηελ δπλαηφηεηα ζε φζνπο απνιακβάλνπλ ηα παηαηάθηα ηεο λα εληνπίζνπλ ηνλ παξαγσγφ απφ ηνλ νπνίν πξνήιζαλ νη παηάηεο. 5. Αλαπηύζζνληαο ζρέζεηο κε ζύγρξνλνπο ήξσεο. Οη δηαζεκφηεηεο έρνπλ απεδείρζε εθπξφζσπνη ηνπ πξάζηλνπ θηλήκαηνο κε επηηπρία θαη κεγάιε επηξξνή. Ζ παξνπζίαζε ηνπ πβξηδηθνχ Toyota Pius εληζρχζεθε φηαλ εζνπνηνί 21

27 φπσο ν Leonardo DiCaprio, Better Midler, Gwyeth Paltrow ην πξνβάιαλε ρσξίο ακνηβή. 6. Γλσζηνπνηώληαο ηηο δηαδηθαζίεο φρη κφλν ηα πξάζηλα πιενλεθηήκαηα ηνπ πξντφληνο. Δθηφο απφ ην πξντφλ θαη νη δηαδηθαζίεο κε ηηο νπνίεο παξάγεηαη ην πξντφλ κπνξνχλ λα έρνπλε πξάζηλα γλσξίζκαηα. Γηα παξάδεηγκα ε Sun Chips ρξεζηκνπνίεζε ειηαθή ελέξγεηα γηα ηελ ιεηηνπξγία εξγνζηαζίνπ ηεο θεξδίδνληαο ζε πξάζηλα κίιηα. 7. Γώζηε αλζξώπηλν πξόζσπν ζηελ πξνζπάζεηά ζαο. Τηνζεηήζηε έλαλ ζθνπφ. 8. Δθπαίδεπζε θαη ελίζρπζε ησλ θαηαλαισηώλ. O brand manager Thomas Oh ηεο Sun Chip πξνέβε ζηελ δεκηνπξγία ηεο ηζηνζειίδαο GreenEffect.com γηα λα πξνηξέςεη ηνπο θαηαλαισηέο λα κνηξαζηνχλ ηδέεο γηα ηελ ζσηεξία ηνπ πιαλήηε. 9. πλεξγαζίεο γηα απμεκέλε αμηνπηζηία, πξόζβαζε θαη πεγέο. Οη εηαηξείεο ζπλεξγάζηεθαλ κε θνξείο αλεμάξηεηνπο ψζηε λα απμήζνπλ ηελ αμηνπηζηία ηνπο αιιά παξάιιεια θέξδηζαλ πξφζβαζε ζε πιεξνθνξίεο. 10. Μόριεπζε θνηλσληθώλ δηθηύσλ. Πνιιέο ζειίδεο ζην δηαδίθηπν πνπ αθνξνχλ κπινγθο, ην Facebook θαη ην Twitter απνηεινχλ θαλάιηα επηθνηλσλίαο κε ηνπο θαηαλαισηέο. Δίλαη έλα λέν εξγαιείν θαη γη απηφ δελ έρεη πάληα επηηπρία. 22

28 Σα 4 P ηος Ππάζινος Μάπκεηινγκ Product- Πξνϊόλ Οη επηρεηξήζεηο πνπ επηζπκνχλ λα αμηνπνηήζνπλ ηηο αλαδπφκελεο πξάζηλεο αγνξέο πξέπεη λα : Δληνπίζνπλ ηηο πεξηβαιινληηθέο αλάγθεο ησλ πειαηψλ θαη λα αλαπηχμνπλ πξντφληα πνπ ηθαλνπνηνχλ ηηο αλάγθεο απηέο Να αλαπηχμνπλ πξντφληα πνπ έρνπλ κηθξφηεξεο επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ απφ απηά ησλ αληαγσληζηψλ Ζ νινέλα θαη επξχηεξε πνηθηιία ζηελ αγνξά ησλ πξντφλησλ πνπ ζηεξίδνπλ ηελ αεηθφξν αλάπηπμε πεξηιακβάλεη - Πξντφληα πνπ πξνέξρνληαη απφ αλαθπθισκέλα αγαζά θαη πξψηεο χιεο - Πξντφληα πνπ κπνξνχλ λα αλαθπθισζνχλ ή λα επαλαρξεζηκνπνηεζνχλ - Πξντφληα πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ εμνηθνλφκεζε λεξνχ, ελέξγεηαο ή βελδίλεο, εμνηθνλνκνχλ ρξήκαηα θαη κεηψλνπλ ηηο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο. - Πξντφληα κε πεξηβαιινληηθά ππεχζπλε ζπζθεπαζία - Πξντφληα κε πηζηνπνηεκέλε νηθνινγηθή ζήκαλζε, πξάζηλε εηηθέηα πνπ πξνζθέξνπλ ηεθκεξησκέλεο πιεξνθνξίεο - Βηνινγηθά πξντφληα θαη πην πξφζθαηα έθαλαλ ηελ εκθάληζή ηνπο ηα πξντφληα Fair Trade. Γελ αξθεί ηα πξντφληα λα είλαη βηνινγηθά αιιά θαη λα ηεξνχλ θαη θάπνηεο άιιεο πξνυπνζέζεηο εηδηθά φηαλ παξάγνληαη ζε ηξίηεο ρψξεο. 23

29 Price-Τηκή Ζ ηηκή είλαη πάληα έλα θξίζηκν ζηνηρείν ηνπ κάξθεηηλγθ mix. ε φζεο έξεπλεο έρνπλ γίλεη νη θαηαλαισηέο απαληνχλ πσο είλαη πξφζπκνη λα πιεξψζνπλ έλα παξαπάλσ πνζφ γηα έλα πξάζηλν πξντφλ ζε ζρέζε κε έλα ζπκβαηηθφ. Σν πνζφ απηφ εμαξηάηαη απφ ηα πξάζηλα ραξαθηεξηζηηθά πνπ έρνπλ ελζσκαησζεί ζην πξντφλ απηφ φρη κφλν γηα ηνλ ίδην ηνλ θαηαλαισηή αιιά θαη γηα ην πεξηβάιινλ. Δθηφο απφ ηηο άκεζεο επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ κε ηελ θαηαλάισζε ηνπ πξντφληνο ππάξρνπλ πεξηπηψζεηο φπνπ κέξνο ηνπ αληηηίκνπ πεγαίλεη ζε νηθνινγηθέο νξγαλψζεηο θαη παξάιιεια ν θαηαλαισηήο ρσξίο λα θάλεη θάπνηα άιιε ελέξγεηα ζπκβάιεη ζηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Δίλαη ζεκαληηθφ λα ηνλίζνπκε πσο ηα πεξηβαιινληηθά ππεχζπλα πξντφληα είλαη ιηγφηεξν δαπαλεξά κε βάζε ηνλ θχθιν δσήο ηνπ πξντφληνο. Γηα παξάδεηγκα νη ιάκπεο ρακειήο θαηαλάισζεο είλαη αθξηβφηεξεο αιιά έρνπλ πνιχ κεγαιχηεξε δηάξθεηα δσήο. Place- Τνπνζέηεζε Ζ επηινγή ηνπ πνχ θαη πφηε ζα εηζάγνπκε έλα πξντφλ ζηελ αγνξά είλαη θαζνξηζηηθφ ψζηε λα πξνζειθχζνπκε ηνπο θαηαλαισηέο. Πνιινί ιίγνη θαηαλαισηέο ζα επηιέμνπλ λα αγνξάζνπλ πξάζηλα πξντφληα κφλν απφ πεπνίζεζε θαη θηινζνθία.οη Marketers πνπ αλαδεηνχλ λα εηζάγνπλ επηηπρψο λέα πξάζηλα πξντφληα, πξέπεη ηηο πεξηζζφηεξεο πεξηπηψζεηο λα ηα δηαλέκνπλ επξέσο ζηελ αγνξά, ψζηε λα κελ εγθισβηζηνχλ ζε κία κηθξή πξάζηλε εμεηδηθεπκέλε αγνξά. Ο ρψξνο πνπ ηνπνζεηείηαη ην πξντφλ νθείιεη λα είλαη ζπκβαηφο κε ηελ ζπλνιηθή εηθφλα πνπ ζέινπκε λα πεξάζνπκε ζηνπο θαηαλαισηέο 24

30 γηα ην πξντφλ, ψζηε λα κελ επηηξέπεη ζηνλ ίδην ηνλ ρψξν λα θπξηαξρεί ή λα ππνλνκεχεη ην πξντφλ. Promotion-Πξνβνιή Ζ πξνψζεζε πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ ζε αγνξέο- ζηφρνπο πεξηιακβάλεη ηε δηαθήκηζε, ηηο δεκφζηεο ζρέζεηο, ηελ πξνψζεζε πσιήζεσλ, ην άκεζν κάξθεηηλγθ θαη ηηο πξνσζεηηθέο ελέξγεηεο. Οη πξάζηλνη marketers θαινχληαη λα βξνπλ έμππλνπο ηξφπνπο κε ηνπο νπνίνπο ζα εληζρχζνπλ ηελ πεξηβαιινληηθή αμηνπηζηία ηνπ πξντφληνο ρξεζηκνπνηψληαο βηψζηκα εξγαιεία θαη πξαθηηθέο κάξθεηηλγθ θαη επηθνηλσλίαο. ε πξψην ζηάδην ζε κία πξαγκαηηθά επαηζζεηνπνηεκέλε επηρείξεζε ε πξνβνιή μεθηλάεη απφ κέζα. Οη ππάιιεινί ηεο είλαη απηνί πνπ ζα πξνζεγγίζεη πξψηα ελεκεξψλνληαο ηνπο γηα ηηο πξάζηλεο πξσηνβνπιίεο γηα ζπκκεηνρή ζε πεξηβαιινληηθέο ελέξγεηεο θαη ζπλεξγαζία κε κε θεξδνζθνπηθνχο νξγαληζκνχο. Δηδηθά ζηηο κεγάιεο επηρεηξήζεηο ην πξψην θαλάιη πνπ ρξεζηκνπνηνχλ είλαη ην δίθηπν ηεο επηρείξεζεο (Intranet). ηε ζπλέρεηα ρξεηάδεηαη ηδηαίηεξε πξνζνρή ψζηε λα επηιεγνχλ ηα θαηάιιεια κέζα γηα ηελ πξνβνιή ηνπ πξντφληνο θαη λα κελ δεκηνπξγνχλ εμσπξαγκαηηθέο πξνζδνθίεο γηα ην πξντφλ. Δίλαη ζεκαληηθφ λα κπνξεί ν θαηαλαισηήο λα απεπζχλεη ζηελ επηρείξεζε νπνηαδήπνηε απνξία έρεη γηα ην πξντφλ θαη λα έρεη πιεξνθφξεζε άκεζα απιά θαη έγθπξα. Σν δηαδίθηπν είλαη έλα εξγαιείν αξθεηά ρξήζηκν ζηα ρέξηα ησλ marketers φρη κφλν απφ ηελ δεκηνπξγία ηζηνζειίδαο γηα ηελ επηρείξεζε θαη ην πξντφλ ηεο αιιά θαη γηα ηελ ρξήζε κέζσλ επηθνηλσλίαο φπσο είλαη ηα κπινγθο θαη ηα δίθηπα θνηλσληθήο δηθηχσζεο.. 25

31 Σα 5 I ηος Ππάζινος Μάπκεηινγκ Intuitive-Φπζηθό Κάλνληαο θαιύηεξεο ελαιιαθηηθέο πξνζβάζηκεο θαη εύθνιεο λα πηνζεηεζνύλ. Πψο λα θάλνπκε ηα επαλαζηαηηθά πξάζηλα πξντφληα λα θαίλνληαη θπζηθά θαη φρη θάηη μέλν θαη απεηιεηηθφ ζηνπο θαηαλαισηέο θαη φρη ην αληίζεην. Γηα ηελ πιεηνλφηεηα ησλ θαηαλαισηψλ λα δεηο, λα αγνξάδεηο, λα δνπιεχεηο, λα ηαμηδεχεηο θαη γεληθά λα γεχεζαη ηελ δσή ζχκθσλα κε βηψζηκν ηξφπν θαληάδεη δχζθνιν θαη θνπηαζηηθφ. Ο ξφινο ηνπ δεκηνπξγηθνχ marketer είλαη πσο ζα ην θάλεη δεχηεξε θχζε γηα ηνλ θαηαλαισηή θάηη πνπ θαίλεηαη ινγηθφ θαη ζπλεζηζκέλν γηα ηελ θαζεκεξηλή ηνπ δσή. Με ηδέεο πνπ θηλνχληαη ζηελ ίδηα ινγηθή θαη βαζκφ φπσο είλαη ν φξνο νξγαληθά πξντφληα θαη φρη πξντφληα ρσξίο εληνκνθηφλα. πσο ηα Windows κε ηα γξαθηθά έθαλαλ εχρξεζηε ηελ πιεξνθνξηθή ζηελ πιεηνλφηεηα ησλ αλζξψπσλ ελψ πην πξηλ θάληαδε θάηη δχζρξεζην θαη αθαηαλφεην. Ζ αλαθχθισζε, ηα νξγαληθά πξντφληα, ην δίθαην εκπφξην (fair trade) θαη ηειεπηαίσο ην νπδέηεξν ηζνδχγην άλζξαθα είλαη παξαδείγκαηα ηνπ πφζν ζεκαληηθή είλαη ε επηινγή κηαο ιέμεο ε θνηλσληθή αλαθνξά θαη ε αλζξψπηλε εξκελεία γηα ηα πξάγκαηα. Integrative- Οινθιεξωκέλν πλδπάδνληαο ην εκπόξην, ηελ ηερλνινγία, ηηο θνηλσληθέο επηδξάζεηο θαη ηελ νηθνινγία. Δλψ αξρηθά ην νηθνινγηθφ θίλεκα είρε βαζηζηεί ζε κία ξνκαληηθή δηάζεζε γηα άξλεζε ηεο ηερλνινγίαο ην θιίκα απηφ έρεη αξρίζεη λα αλαηξέπεηαη.ζ έλλνηα πνπ ζπλδχαζε φια ηα παξαπάλσ είλαη ε βησζηκφηεηα, κηα πξνζέγγηζε γηα ηελ βειηίσζε ηεο δσήο πνπ ζπλδπάδεη ηελ νηθνλνκηθή αλάπηπμε κε ηελ θνηλσληθή θαη πεξηβαιινληηθή 26

32 αλάπηπμε. Δίλαη πξψηε θνξά πνπ ζην εκπνξηθφ κάξθεηηλγθ ππάξρνπλ ζηφρνη πνπ πεξηιακβάλνπλ πεξηβαιινληηθά θαη θνηλσληθά θξηηήξηα. Innovative-Καηλνηόκν Γεκηνπξγώληαο λέα πξντόληα θαη λέν ηξόπν δσήο Πνιινί ζπγθξίλνπλ ηελ πξάζηλε θαηλνηνκία θαη επηρεηξεκαηηθφηεηα γηα ηελ επφκελε 20εηία αλάινγε κε ηελ εμέιημε ηεο πιεξνθνξηθήο ηελ ηειεπηαία 20εηία. Αθφκα θαη φξνο g-commerce έρεη εκθαληζηεί ζε αληηζηνηρία ηνπ e-commerce. Βέβαηα κεγάιν ξφιν έρεη ην δηαδίθηπν θαζψο έρεη ζπκβάιιεη ζε αξθεηέο εμειίμεηο ζηελ πξάζηλε νηθνλνκία. Σν ίδην ζχζηεκα πνπ βνήζεζε ζηελ δεκηνπξγία ησλ Linux θαη ηεο Wikipedia βνήζεζε ζην λα πινπνηεζεί κηα ηδέα φπσο ην Freecycle έλα γθξνππ ζην Yahoo φπνπ ηα κέιε ηνπ ραξίδνπλ αληηθείκελα πνπ δελ ρξεηάδνληαη θαη ζα ηα πεηνχζαλ ζε άιια κέιε ηνπηθά. Τπάξρνπλ πξννπηηθέο γηα επαλαζρεδηαζκφ ζηηο ππεξεζίεο φπσο ηα θιακπ απηνθηλήησλ θαη απιέο ηδέεο γηα ηελ θαζεκεξηλφηεηα φπσο είλαη ε θακπάληα ηνπ Αξηέι γηα πιχζηκν ζηνπο 30 βαζκνχο. Σν δηαδίθηπν θέξδηζε ηφζν γξήγνξα δεκνηηθφηεηα γηαηί θαηάθεξε λα ηθαλνπνηήζεη ηελ άκεζε δήηεζε θαη πξνζθνξά (E-Bay). Τπάξρνπλ θαη άιινη ηξφπνη γηα λα απνθνκίζεη θέξδνο κηα επηρείξεζε απφ ην λα ελζαξξχλεη ηελ άζθνπε ζπαηάιε θαη ηελ ππεξθαηαλάισζε ησλ πεξηνξηζκέλσλ πφξσλ. Ζ ππεξεζία ηνπ Amazon γηα ηα βηβιία New and Used δείρλεη φηη πάληα ππάξρνπλ θεξδηζκέλνη φπνπ ππάξρνπλ επθαηξίεο. Inviting- Διθπζηηθό Πξηλ απφ ηελ παξνχζα άλζεζε ηνπ πξάζηλνπ κάξθεηηλγθ ππήξρε κία απνγνήηεπζε ζρεηηθά κε ηα πξάζηλα πξντφληα θαη πσο ηα ρξεζηκνπνηνχζαλ κία κεηνλφηεηα κφλν ιφγσ ησλ πεπνηζήζεσλ ηνπο γηα ην πεξηβάιινλ. ηα ηέιε ηνπ 80 κε αξρέο ηνπ 90 ηα 27

33 πξντφληα πνπ εκθαλίζηεθαλ ιφγσ ηνπ πξάζηλνπ θηλήκαηνο απνηεινχζαλ έλα ζπκβηβαζκφ ζηελ απφδνζε θαη ζηελ πνηφηεηα, απνξξππαληηθά πνπ αθήλαλ ιεθέδεο βηνδηαζπψκελεο ζαθνχιεο πνπ ζρηδφληνπζαλ ακέζσο. Μαδί κε ηελ πνιηηηθή γηα πεξηνξηζκφ ηεο θαηαλάισζεο θαη εγθαηάιεηςε αξθεηψλ απφ ησλ ζχγρξνλσλ αλέζεσλ γηα ηελ ζσηεξία ηνπ πιαλήηε δεκηνχξγεζε απνζηξνθή ζηνπο θαηαλαισηέο. Δίλαη κηα ζρεδηαζηηθή πξφθιεζε γηα ηα πξάζηλα πξντφληα ψζηε λα είλαη θαιχηεξα, απνδνηηθφηεξα, πγηεηλά θαη πξνζηηά.δδψ είλαη πνπ θαιείηαη ην κάξθεηηλγθ λα αιιάμεη ηελ παγησκέλε απηή αληίιεςε ψζηε λα δεκηνπξγήζεη ειθπζηηθά lifestyles, θαηλνχξγηα πξφηππα θαη θψδηθεο ζπλδένληαο ηα κε αηζζήκαηα ραξάο θαη ηθαλνπνίεζεο. Informed- Δλεκεξωκέλν Σν θιαζζηθφ Brand είλαη ππνθαηάζηαην γηα φιε ηελ δηαδηθαζία έξεπλαο,αγνξάο θαη αμηνιφγεζεο πνπ ζα ρξεηαδφηαλ λα θάλεη έλαο θαηαλαισηήο αλ είρε έλα αλψλπκν πξντφλ. Έλα επψλπκν θξαζί είλαη αζθαιήο επηινγή γηα θάπνηνλ πνπ δελ είλαη εηδήκσλ. Έλα κνληέιν απηνθηλήηνπ γλσζηήο απηνθηλεηνβηνκεραλίαο κπνξεί λα απνηειεί κέξνο ηεο εηθφλαο πνπ ζέινπκε λα πεξάζνπκε ζηνπο άιινπο γηα εκάο. Σν πξάζηλν κάξθεηηλγθ είλαη πέξα απφ ηελ επηθαλεηαθή εηθφλα πνπ πεξλάεη ην brand name. Σν πξάζηλν κάξθεηηλγθ έρεη λα θάλεη κε ηελ εθπαίδεπζε θαη ηελ ζπκκεηνρή. Πξέπεη λα ελεκεξσζεί ν θαηαλαισηήο γηα ηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη ηηο πεξηβαιινληηθέο αμίεο θαη πσο ε επηρείξεζε ηηο ελζηεξλίδεηαη θαη χζηεξα κε πνην ηξφπν κπνξεί λα ζπκκεηέρεη ν ίδηνο. 28

34 Σηξαηεγηθή κείωζεο ξύπωλ Οπδέηεξν ηζνδύγην άλζξαθα Μία απφ ηηο πην δηαδεδνκέλεο ζηξαηεγηθέο είλαη ε κείσζε ησλ εθπνκπψλ ηνπ CO2 ή αιιηψο ε επίηεπμε νπδέηεξνπ ηζνδπγίνπ ηνπ άλζξαθα (carbon neutrality). Σελ πξαθηηθή απηή δελ ηελ αθνινπζνχλ κφλν επηρεηξήζεηο ή νξγαληζκνί (ΑΒ Βαζηιφπνπινο, αεξνδξφκην Βεληδέινο, Google) αιιά θαη ρψξεο. Οη Μαιδίβεο είλαη ε πξψηε ρψξα πνπ έρεη ζέζεη σο ζηφρν κέρξη ην 2020 λα έρεη νπδέηεξν ηζνδχγην θαη αθνινπζεί ε Ννξβεγία κέρξη ην 2030 ελψ ην Βαηηθαλφ ηζρπξίδεηαη πσο έρεη ήδε νπδέηεξν ηζνδχγην θαη είλαη ην πξψην θξάηνο πνπ ην επηηπγράλεη. Πνιινί αζηέξεο ηνπ Υφιπγνπλη έρνπλ ελζηεξληζηεί ηελ πξαθηηθή απηή θαη πξνζπαζνχλ λα αληηζηαζκίζνπλ ηελ εθπνκπή ξχπσλ πνπ πξνθαινχλ ζην πεξηβάιινλ. Δθηφο απφ ηελ αλαθχθισζε θαη ηελ εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο βάδνπλ ειηαθνχο ζπιιέθηεο ζηα ζπίηηα ηνπο κεηαθηλνχληαη κε πβξηδηθά νρήκαηα θαη θάπνηνη αθφκα αξλήζεθαλ λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ιηκνπδίλεο ηελ βξαδηά ησλ ζθαξ. Μνπζηθά πγθξνηήκαηα φπσο νη Coldplay, Pink Floyd, Atomic Kitten πξνζπάζεζαλ λα παξάγνπλ έλα νπδέηεξν κνπζηθφ άικπνπκ θπηεχνληαο δέληξα. Έλαο απφ ηνπο ιφγνο είλαη πσο ζην άκεζν κέιινλ νη επηρεηξήζεηο ζα θνξνινγνχληαη αλάινγα κε ην επίπεδν ησλ εθπνκπψλ ηνπο θαη ζέινπλ λα έρνπλ πξνεηνηκαζηεί γηα φηαλ απηφ ζπκβεί. 29

35 Πποζοσή ζηο Greenwashing Ζ επηπφιαηα ρξήζε ελεξγεηψλ green marketing νδεγεί ζε πξάζηλν μέπιπκα (Green washing). Αθνξά ηηο πεξηπηψζεηο θαηά ηηο νπνίεο ε επηρείξεζε δαπαλά πεξηζζφηεξν ρξφλν θαη ρξήκαηα γηα λα πξνβάιιεη πξάζηλεο πξαθηηθέο πνπ αθνινπζεί, ελψ ζηελ πξαγκαηηθφηεηα δελ ζπκβάιεη νπζηαζηηθά ζηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Δίλαη ε πεξίπησζε φπνπ ε επηρείξεζε ρσξίο λα θάλεη θακία αιιαγή ζην πξντφλ ηεο ή ζην ηξφπν κε ηνλ νπνίν παξάγεη ην πξντφλ δεηάεη απφ ηνλ δηαθεκηζηή λα παξνπζηάζεη θάηη θνηλφ θαη ζπλεζηζκέλν σο πξάζηλν. Δίλαη ζπλεζηζκέλε παξαλφεζε ζρεηηθά κε ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ. Σν πξάζηλν κάξθεηηλγθ είλαη ην αθξηβψο αληίζεην πσο δειαδή λα παξνπζηάζεη θάηη λέν θαη πξάζηλν σο λνξκάι. Ζ επηρείξεζε πξέπεη πξψηα λα ζέζεη λέα θξηηήξηα, λα πηνζεηήζεη λέεο πξαθηηθέο βαζηζκέλεο ζηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη ηελ αεηθνξία θαη ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο σο αμία ηεο επηρείξεζεο. Σν green washing εθηφο ηνπ φηη είλαη κηα απάηε πνπ θάπνηα ζηηγκή ζα απνθαιπθζεί θαη ζα ζηξαθεί θαηά ηεο επηρείξεζεο, ζα κεηψζεη ηελ εκπηζηνζχλε ηνπ θαηαλαισηή γηα ηελ επηρείξεζε ηελ θήκε θαη ηελ αμία ηνπ ζήκαηνο. Δπίζεο δελ πξέπεη λα μερλάκε πσο νη θαηαλαισηέο είλαη ήδε δχζπηζηνη θαη θπληθνί γηα ηνπο ηζρπξηζκνχο πνπ θάλνπλ νη επηρεηξήζεηο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη γηα ην πφζν "αζψα" είλαη ηα πξντφληα ηνπο. Ο θαηαλαισηήο πνπ ελδηαθέξεηαη λα αγνξάζεη έλα πξάζηλν πξντφλ πξνζπαζεί λα ελεκεξσζεί θαη ην δηαδίθηπν ζήκεξα είλαη κηα βαζηθή πεγή. Ζ πξνζπάζεηα κηαο εηαηξείαο λα θαλεί πξάζηλε κπνξεί πνιχ εχθνια απφ κπινγθο θαη mail ζε θίινπο λα γίλεη γξήγνξα γλσζηή θαη νη θαηαλαισηέο λα ηελ κπντθνηάξνπλ. 30

36 Κξηηήξηα Green Washing από ηελ Greenpeace Βξώκηθεο Γνπιεηέο Dirty Business Γηαθεκίδνληαο έλα πεξηβαιινληηθφ πξφγξακκα ή πξντφλ ελψ ην βαζηθφ πξντφλ ή ιεηηνπξγία ηεο επηρείξεζεο είλαη ζπλπθαζκέλν κε ηελ κφιπλζε θαη ηελ θαηαζηξνθή θπζηθψλ πφξσλ. Γηα παξάδεηγκα αλ κηα επηρείξεζε θαπρηέηαη γηα ηα πξάζηλα πξνγξάκκαηα ζηελ έξεπλα θ αλάπηπμε ελψ ε πιεηνςεθία ησλ επελδχζεσλ ηεο αθνξά παιηέο αλαπνηειεζκαηηθέο πξαθηηθέο πνπ ζπαηαινχλ πφξνπο. Φαζαξία Ad Bluster Ζ ρξήζε δηαθήκηζεο θαη δεκνζίσλ ζρέζεσλ γηα ηελ επίηεπμε πεξηβαιινληηθψλ πξνγξακκάησλ κε ζθνπφ λα ζπγθαιχςνπλ ζνβαξά πεξηβαιινληνινγηθά πξνβιήκαηα ή λα μνδεχςνπλ πεξηζζφηεξα ρξήκαηα γηα λα δηαθεκίζνπλ κία ηέηνηα ελέξγεηα απφ ην θφζηνο πνπ είρε γηα λα ηελ πξαγκαηνπνηήζνπλ. Γηα παξάδεηγκα αλ κηα επηρείξεζε μφδεςε έλα εθαηνκκχξην γηα λα δηαθεκίζεη κηα θακπάληα γηα θαζαξηζκφ κηαο πεξηβαιινληηθά επηβαξπκέλεο πεξηνρήο πνπ ζηνίρηζε πνιχ ιηγφηεξα ρξήκαηα Πνιηηηθή ρεηξαγώγεζε Political Spin Γηαθεκίδνληαο ή κηιψληαο γηα εηαηξηθή πξάζηλε δέζκεπζε ελψ αζθνχλ πηέζεηο γηα λα κελ πεξάζνπλ λνκνινγίεο θαη λνκνζρέδηα γηα ην πεξηβάιινλ Σν απαηηεί ν λόκνο.it's the Law- Να παξνπζηάδεηαη έλα πξντφλ σο νηθνινγηθφ ελψ ηα ζπγθεθξηκέλα ραξαθηεξηζηηθά απαηηνχληαη απφ ηελ ππάξρνπζα λνκνζεζία. Παξνπζηάδνπλ ηελ πξνζαξκνγή ηνπ πξντφληνο ζηα ζπγθεθξηκέλα θξηηήξηα σο νηθηνζειή θαη φρη φηη εμαλαγθαζηήθαλ απφ ηνλ λφκν. 31

37 Πποϋποθέζειρ Ππάζινος Μάπκεηινγκ Τπεπζπλόηεηα Γηαθάλεηα Αμηνπηζηία Γηνξαηηθόηεηα/ζύλδεζε κε ζηξαηεγηθή α) Τπεπζπλόηεηα, ε νπνία απαηηεί έλα ζπλερή έιεγρν ησλ ιεηηνπξγηψλ θαη ησλ πξντφλησλ ηεο επηρείξεζεο γηα λα κεηξεζεί ε επίδξαζή ηνπο ζην πεξηβάιινλ. Οη θαηαλαισηέο πξνζδνθνχλ φηη ηα πξντφληα πνπ αγνξάδνπλ ηνπο βνεζνχλ λα κεηψζνπλ ηελ επίδξαζε ζην πεξηβάιινλ ζην πιαίζην θαη ηεο δηθήο ηνπο δσήο. Οη θαηαλαισηέο ελδηαθέξνληαη φρη κφλν γηα ηνλ ηξφπν παξαγσγήο ησλ πξντφλησλ αιιά αθφκε θαη γηα ηε ρξήζε ηνπο θαη ηελ απαιιαγή ηνπο απφ απηά. H εκθάληζε ησλ νηθνινγηθψλ ζεκάησλ ζα εληζρχζνπλ αθφκε πεξηζζφηεξν ηηο πξνζδνθίεο ησλ θαηαλαισηψλ πξνζθέξνληάο ηνπο ηελ απαηηνχκελε πιεξνθφξεζε γηα ηελ επηινγή πεξηζζφηεξσλ «πξάζηλσλ» πξντφλησλ β) Γηαθάλεηα. Mεγάιεο επψλπκεο επηρεηξήζεηο παξνπζηάδνπλ δεκφζηα ηελ επίδξαζή ηνπο ζην πεξηβάιινλ θαη ζηελ θνηλσλία. Mάιηζηα 43 απφ ηηο 100 επηρεηξήζεηο κε ηα πην ηζρπξά ζήκαηα (brands) παξνπζηάδνπλ θάζε ρξφλν ηελ εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε ηνπο βαζηδφκελνη ζην πιαίζην ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο ηνπ GRI (Global Reporting Initiative). Απηή ε κνξθή report έρεη πηνζεηεζεί απφ ηα Ζλσκέλα Έζλε θαη ππνζηεξίδεηαη απφ κηα νκάδα επηρεηξήζεσλ κε εγεηηθά ζήκαηα φπσο ALCAN, BP, GM, Microsoft, RBC Finance θαη SHELL. Απνηειεί ην πξφηππν πιαίζην παξνπζίαζεο EKE θαη ρξεζηκνπνηείηαη απφ πεξηζζφηεξεο απφ επηρεηξήζεηο απφ 60 ρψξεο. 32

38 γ) Αμηνπηζηία. Οη επηρεηξήζεηο ζα πξέπεη λα δνπιεχνπλ ζθιεξά γηα λα θηίζνπλ αμηνπηζηία θαη λα θεξδίζνπλ ηελ εκπηζηνζχλε ησλ θαηαλαισηψλ φηη πξαγκαηηθά ελδηαθέξνληαη γηα ην πεξηβάιινλ. Απηφ επηηπγράλεηαη εάλ ε επηρείξεζε μεθηλήζεη ηελ πεξηβαιινληηθή ηεο επαηζζεζία απφ ηηο εζσηεξηθέο ιεηηνπξγίεο θαη ηελ παξαγσγή θαη θαηφπηλ λα εζηηάζεη ζηα πξντφληα ηεο θαη ζηελ πξνβνιή ηνπο δ) Γηνξαηηθόηεηα & ζχλδεζε ηεο «πξάζηλεο» πξνζπάζεηαο κε ηηο αμίεο θαη ηε ζηξαηεγηθή ηεο επηρείξεζεο. Έλα σξαίν παξάδεηγκα είλαη ε WAL-MART, κία απφ ηηο κεγαιχηεξεο ιηαλεκπνξηθέο αιπζίδεο ζηνλ θφζκν. H WAL-MART έρεη δερζεί θαηά θαηξνχο ζθιεξέο θξηηηθέο γηα ηηο εξγαζηαθέο ηεο πξαθηηθέο, ηελ αζθάιηζε πγείαο ησλ εξγαδνκέλσλ θαη ηελ έιιεηςε πεξηβαιινληηθήο επαηζζεζίαο. O δηεπζχλσλ ζχκβνπινο ηεο επηρείξεζεο, Lee Scott, σο δηνξαηηθφ ζηέιερνο είδε ηε δπλαηφηεηα αιιαγήο ηνπ ηξφπνπ ιεηηνπξγίαο ηεο επηρείξεζεο πνπ ζα κείσλε ηελ επίδξαζε ζην πεξηβάιινλ ελψ ηαπηφρξνλα ζα εμνηθνλνκνχζε ρξήκαηα, ζα αχμαλε ηα έζνδα θαη ζα είρε ζεηηθή επίδξαζε ζηελ εηθφλα ηνπ ζήκαηνο WAL-MART. Έηζη, α) έζεζε πςεινχο ζηφρνπο βηψζηκεο αλάπηπμεο π.ρ. 100% αλαθπθιψζηκε ελέξγεηα, κεδεληζκφο απνβιήησλ θαη πξντφληα θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ, θαη β) εηζήγαγε ην πξφγξακκα Bηψζηκε Aλάπηπμε 360 ζην νπνίν ελέπιεμε ηνπο εξγαδνκέλνπο, ηνπο πξνκεζεπηέο, ηνπο πειάηεο θαη ηηο ηνπηθέο θνηλφηεηεο. ιε απηή ε πξνζπάζεηα νδήγεζε ζε κηα αλαηνπνζέηεζε ηνπ ζήκαηνο WAL-MART. H ηνπνζέηεζε δελ ζηεξίδεηαη πιένλ ζηηο ρακειέο ηηκέο αιιά ζηα θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφληα πνπ βνεζνχλ ηνπο πειάηεο λα δνπλ θαιχηεξα. Save money, Live Better είλαη πιένλ ην κήλπκα ηεο WAL MART. 33

39 Ενεπγειακό Αποηύπωμα (Carbon Footprint) Σν ελεξγεηαθφ απνηχπσκα είλαη ε κέηξεζε ηεο επίπησζεο ησλ δξαζηεξηνηήησλ καο ζην πεξηβάιινλ θαη εηδηθφηεξα ζηελ θιηκαηηθή αιιαγή. Πεξηιακβάλεη ην πνζφ εθπνκπήο ησλ αεξίσλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ πνπ παξάγνληαη θαζεκεξηλά απφ ηελ θαχζε νξπθηψλ θαπζίκσλ γηα ηελ ζέξκαλζή καο, ηηο κεηαθηλήζεηο θαη ηελ παξαγσγή ειεθηξηθνχ ξεχκαηνο. Σν ελεξγεηαθφ απνηχπσκα κεηξάεη ηελ παξαγσγή ησλ αεξηψλ ηνπ ζεξκνθεπίνπ ζε ηφλνπο (ή θηιά) ηνπ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα CO 2. Απνηειείηαη απφ δχν κέξε : Πξσηεχνλ ελεξγεηαθφ απνηχπσκα πνπ κεηξάεη ηηο απεπζείαο εθπνκπέο ηνπ CO 2 απφ ηελ ρξήζε ησλ νξπθηψλ θαπζίκσλ ζπκπεξηβαιινκέλσλ γηα νηθηαθή ρξήζε θαη κεηαθνξά θαη πνπ κπνξνχκε λα ειέγρνπκε άκεζα. Γεπηεξεχνλ ελεξγεηαθφ απνηχπσκα κεηξάεη ηηο έκκεζεο εθπνκπέο ηνπ CO 2 απφ ηνλ θχθιν δσήο ηνπ πξντφληνο πνπ ρξεζηκνπνηνχκε απφ ηε παξαγσγηθή δηαδηθαζία κέρξη ηελ απφξξηςε ηνπ. ζν πεξηζζφηεξν θαηαλαιψλνπκε ηφζν πεξηζζφηεξν πξνθαινχκε εμαηηίαο καο εθπνκπέο ηνπ CO 2. Αληηζηάζκηζε ξχπσλ Σν πξφγξακκα παξαθνινχζεζεο θαη εληνπηζκνχ κέζσ GPS ηνπ ζηφινπ ησλ βπηηνθφξσλ ηεο Jet Oil μεθίλεζε πέξζη θαη αθνξά ηα κηζά απφ ηα πεξίπνπ 35 νρήκαηα ηεο εηαηξείαο. Ζ Λέλα Μακηδάθε, δηεπζχληξηα εηαηξηθήο επηθνηλσλίαο θαη ππεχζπλε γηα ηηο δξαζηεξηφηεηεο εηαηξηθήο θνηλσληθήο επζχλεο ηεο εηαηξείαο, καο είπε φηη ε πεηξειατθή εηαηξεία ζα παξαθνινπζεί απφ θέηνο θαη γηα έλαλ ρξφλν ηα ζπγθεθξηκέλα νρήκαηα, ζα θαηαγξάςεη ηα δξνκνιφγηά ηνπο θαη ηνλ αξηζκφ ησλ ρηιηνκέηξσλ πνπ ζα 34

40 έρνπλ δηαλχζεη ζην ζπγθεθξηκέλν δηάζηεκα, ζα ππνινγίζεη ηνπο εθπεκπφκελνπο ξχπνπο θαη ζηε ζπλέρεηα, ζε ζπλεξγαζία κε εμεηδηθεπκέλε εηαηξεία παξνρήο ζπκβνπιεπηηθψλ ππεξεζηψλ, ζα πξνρσξήζεη ζε πξφγξακκα αληηζηάζκηζεο ησλ ξχπσλ ηνπο. Οικολογική ήμανζη Γηα λα δηαθνξνπνηεζεί ην πξντφλ ή ε ππεξεζία πνπ πξνζθέξεη ε επηρείξεζε σο πεξηβαιινληνινγηθά αζθαιέο θαηαθεχγνπλ ζε αλεμάξηεηνπο θνξείο ψζηε κπνξνχλ λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ηελ νηθνινγηθή ζήκαλζε ζηελ εηηθέηα ηνπ πξντφληνο θαη ζε άιιεο δηαδηθαζίεο πξνβνιήο θαη πξνψζεζεο ηνπ πξντφληνο. Δπίζεο είλαη ζεκαληηθφο ηξφπνο γηα λα εληαρζεί ην πξντφλ ζηε πξάζηλε αγνξά θαη ζηνπο θαηαλαισηέο ηεο. Σα νηθνινγηθά ζήκαηα (eco-labels) αθνξνχλ πξφηππα πξντφλησλ θαη ε ζήκαλζε αθνξά κηα επξεία πνηθηιία πξντφλησλ. Ζ νηθνινγηθή ζήκαλζε απνηειεί έλα εζεινληηθφ ζχζηεκα απνλνκήο ελφο ινγφηππνπ γηα πξντφληα πνπ έρνπλ θξηζεί σο ιηγφηεξν επηθίλδπλα γηα ην πεξηβάιινλ απφ φ,ηη θάπνηα παξεκθεξή. Σα νηθνινγηθά ζήκαηα πιεξνθνξνχλ ηνπο θαηαλαισηέο ζρεηηθά κε έλα ζπγθεθξηκέλν πξντφλ/ππεξεζία, ελψ ηα ζπζηήκαηα πηζηνπνίεζεο, ηνπο ελεκεξψλνπλ ζρεηηθά κε ηηο εηαηξείεο παξαγσγήο απηψλ ησλ πξντφλησλ. Έλα "νηθνινγηθφ ζήκα" είλαη κηα ηακπειίηζα πνπ αλαγλσξίδεη ηε ζπλνιηθή πεξηβαιινληηθή πξνηίκεζε ελφο πξντφληνο ή κηαο ππεξεζίαο εληφο κηαο ζπγθεθξηκέλεο θαηεγνξίαο πξντφλησλ/ππεξεζηψλ, βάζεη ησλ απφςεσλ γηα ηνλ θχθιν ηεο δσήο. Απφ 35

41 ηελ άιιε, ππάξρνπλ θαη "ηα πξάζηλα ζχκβνια" ή νη δειψζεηο πνπ αλαπηχζζνληαη απφ ηνπο θαηαζθεπαζηέο θαη ηνπο πξνκεζεπηέο ππεξεζηψλ. Έλα νηθνινγηθφ ζήκα απνλέκεηαη απφ κηα αλεμάξηεηε νκάδα ζρεηηθή κε ζπγθεθξηκέλα πξντφληα ή ππεξεζίεο πνπ έρνπλ θαζνξηζηεί ψζηε λα αληαπνθξίλνληαη ζε θάπνηα βαζηθά πεξηβαιινληηθά θξηηήξηα. Πνηνο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεί ηνλ όξν «νηθνινγηθό»; Ήδε απφ ην 1998, ε λνκνζεζία απαγνξεχεη «ηε ρξήζε ηνπ επηζεηηθνχ πξνζδηνξηζκνχ νηθνινγηθφ ή νηθν ζηα ειιεληθά ή ζε μέλε γιψζζα, θαηά ηε δηάζεζε ζηελ θαηαλάισζε, πψιεζε θαη δηαθήκηζε θάζε είδνπο πξντφληνο, εθφζνλ ζε απηφ δελ έρεη εθρσξεζεί ν παξαπάλσ φξνο ή νηθνινγηθφ ζήκα, είηε βάζεη ηνπ Καλνληζκνχ ΔΟΚ 880/92, είηε βάζεη ηδησηηθνχ ή δεκνζίνπ ζπζηήκαηνο εθρψξεζεο πνπ ηζρχεη λφκηκα ηνπο παξαβάηεο εθαξκφδνληαη ηα πξνβιεπφκελα απφ ηνλ ηζρχνληα αγνξαλνκηθφ θψδηθα θαη ηα πξντφληα δεζκεχνληαη» (ΦΔΚ 139Β, ). Αλαγθαηόηεηα ηεο νηθνινγηθήο ζήκαλζεο Σα νηθνινγηθά ζήκαηα κπνξνχλ λα βνεζήζνπλ ηνπο ηνπξηζηηθνχο πξνκεζεπηέο λα αλαγλσξίζνπλ θξίζηκα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα, λα επηηαρχλνπλ ηελ εθαξκνγή νηθνινγηθά απνδνηηθψλ ιχζεσλ, θαη λα θαηαιήμνπλ ζε απνηειεζκαηηθνχο ηξφπνπο παξαθνινχζεζεο θαη έθζεζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο απφδνζεο. Πέξα απφ ην φηη ηα νηθνινγηθά ζήκαηα κπνξνχλ λα βνεζήζνπλ ζηελ πψιεζε ησλ ηνπξηζηηθψλ πξντφλησλ, κπνξνχλ επίζεο λα ρξεζηκνπνηεζνχλ γηα ηελ επηζήκαλζε εθείλσλ ησλ πξντφλησλ θαη ππεξεζηψλ πνπ κεηψλνπλ ηε ρξήζε πφξσλ φπσο είλαη ε ελέξγεηα ή ην λεξφ θαη έηζη λα κεησζνχλ ηα ιεηηνπξγηθά θφζηε. 36

42 Σα νηθνινγηθά ζήκαηα δηαδξακαηίδνπλ έλαλ άκεζν ξφιν ζηε ζχλδεζε ησλ θνηλσληθννηθνλνκηθψλ ελδηαθεξφλησλ κε ηελ πεξηβαιινληηθή πξνζηαζία. Γηα παξάδεηγκα, ε ελζάξξπλζε γηα ηε ρξήζε πην ηνπηθψλ πξντφλησλ ζα σθεινχζε ηελ ηνπηθή νηθνλνκία θαη ζα κείσλε ηελ αλάγθε εηζαγσγήο. Σα νηθνινγηθά ζήκαηα βνεζνχλ επίζεο ζηελ ελίζρπζε ηεο επαηζζεηνπνίεζεο γηα πεξηβαιινληηθή πξνζηαζία αλάκεζα ζηνλ πεξηθεξεηαθφ θαη ζηνλ ηνπηθφ πιεζπζκφ θαζψο θαη γηα ηελ πξνβνιή ηεο ζεκαζίαο ηνπ ηνπξηζκνχ γηα ην πεξηβάιινλ γεληθφηεξα. Παξαδείγκαηα νηθνινγηθήο ζήκαλζεο από αλαγλσξηζκέλνπο θνξείο. Έρνπλ δεκηνπξγεζεί αξθεηά πξνγξάκκαηα θαη νξγαληζκνί γηα ηελ πηζηνπνίεζε θαη ζήκαλζε ησλ πξνηφλησλ άιια ζε ηνπηθφ επίπεδν, επίπεδν ρσξψλ αιιά θαη παγθνζκίσο. Θα δνχκε ηα πην δηαδεδνκέλα πξνγξάκκαηα ζηηο Ζλσκέλεο Πνιηηείεο. Σν Green Seal θαζνξίδεη ζπγθεθξηκέλα πξφηππα θαη ζηάληαξ γηα ηα πξντφληα θαη ε εηηθέηα ηνπ κπνξεί λα βξεζεί ζε πιήζνο δηαθνξεηηθψλ πξντφλησλ ηφζν ζηνλ αγξνηηθφ ηνκέα, θαηαζθεπαζηηθφ αιιά θαη ζηνλ ειεθηξηζκφ. ( Scientific Certification Systems ) Γηα ηα θηίξηα ππάξρεη ην ακεξηθάληθν ζπκβνχιην γηα ηελ αμηνιφγεζε ησλ θηηξίσλ (The U.S. Green Building Council LEED Green Building Rating System ). Γηα πξντφληα πνπ δελ πεξηέρνπλ ρισξίλε ππάξρεη ε έλσζε (Chlorine Free Products Association ) ελψ ηα πξντφληα πνπ έρνπλ ην αζηέξη ελέξγεηαο (energy star) πηζηνπνηνχληαη απφ ηελ θπβέξλεζε ησλ Ζλσκέλσλ Πνιηηεηψλ (EPA- ENERGY STAR Program ). Σα πξντφληα μπιείαο θαη ηα παξάγσγά ηνπο πηζηνπνηνχληαη απφ ηα ζπζηήκαηα πηζηνπνίεζεο Scientific Certification Systems θαη Smartwood θαη ηα θξηηήξηα ζέηνληαη απφ ην ζπκβνχιην Forest Stewardship Council. Σα νξγαληθά πξντφληα πηζηνπνηνχληαη απφ ην πξφγξακκα USDA National Organic Program. Γηα ηελ 37

43 αλαλεψζηκε ελέξγεηα είλαη ην πξφγξακκα Green-e Certification Program. Γηεζλείο Πηζηνπνηήζεηο. Σν πξφγξακκα ηνπ Καλαδά EcoLogo Label program πνπ πηζηνπνηεί πάλσ απφ 120 θαηεγνξίεο γηα πξνηφληα απφ ηνλ Καλαδά θαη ηηο ΖΠΑ. Σν «Οηθνινγηθφ ήκα» ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο Σελ ηειεπηαία δεθαεηία ην «Λνπινχδη» έγηλε παλεπξσπατθφ ζχκβνιν γηα πξντφληα, παξέρνληαο απιέο θαη αθξηβείο νδεγίεο ζηνπο θαηαλαισηέο. ια ηα πξντφληα πνπ θέξνπλ ην «Λνπινχδη» έρνπλ ειεγρζεί απφ αλεμάξηεηνπο θνξείο σο πξνο ηε ζπκκφξθσζή ηνπο κε απζηεξά νηθνινγηθά θξηηήξηα θαη Δηθόλα 2 θξηηήξηα επίδνζεο. 23 δηαθνξεηηθέο νκάδεο πξντφλησλ έρνπλ πηζηνπνηεζεί έσο ηψξα θαη έρνπλ ήδε ρνξεγεζεί πεξηζζφηεξεο απφ 250 άδεηεο γηα πνιιέο εθαηνληάδεο πξντφληα. Σν νηθνινγηθφ ζήκα ηεο ΔΔ απνλέκεηαη απφ ην πκβνχιην Οηθνινγηθήο ήκαλζεο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (EUEB) θαη ππνζηεξίδεηαη απφ ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή θαη απφ φια ηα θξάηε κέιε ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο θαη ηνπ Δπξσπατθνχ Οηθνλνκηθνχ Υψξνπ (ΔΟΥ). ην πκβνχιην Οηθνινγηθήο ήκαλζεο ζπκκεηέρνπλ εθπξφζσπνη ηεο βηνκεραλίαο, πεξηβαιινληηθψλ νξγαλψζεσλ θαη νξγαλψζεσλ θαηαλαισηψλ. Δηθόλα 3 Ο «Γαιάδηνο Άγγεινο» ηεο Γεξκαλίαο (Blue Angel). 38

44 Ο «Κχθλνο» ησλ ζθαλδηλαβηθψλ ρσξψλ (Scandinavia's Nordic Swan) πνπ επηηξέπεη ζηηο επηρεηξήζεη λα αηηεζνχλ γηα νηθνινγηθά ζήκαηα ζε πάλσ απφ 66 θαηεγνξίεο πξντφλησλ. Σν πξφγξακκα ηεο Ηαπσλίαο EcoMark Program θαη ηεο Σαηβάλ Green Mark θαη Energy Label γηα πξάζηλα θαη ελεξγεηαθά απνδνηηθά πξντφληα. Καηαναλωηέρ Πξάζηλνη θαηαλαισηέο-δίλαη άηνκα: Κνηλσληθά ελεξγά θαη επαηζζεηνπνηεκέλα Ληγφηεξν ζπληεξεηηθά Απνθεχγνπλ ζπζηεκαηηθά νηηδήπνηε ζεσξνχλ βιαβεξφ (Harm avoiding) Δλδηαθέξνληαη γηα ην θαιφ ηεο θνηλσλίαο Πηζηεχνπλ φηη κε ηηο πξάμεηο ηνπο κπνξνχλ λα επεξεάζνπλ ην θνηλφ θαιφ. Γελ αηζζάλνληαη αξλεηηθέο πξνζσπηθέο επηπηψζεηο απφ ηε ρξήζε ή θαηαλάισζε "πξάζηλσλ" πξντφλησλ Αμίδεη λα εζηηάζνπκε κόλν ζηνλ πξάζηλν θαηαλαιωηή ; Γηα λα γίλεη ε κεηάβαζε ηεο επηρείξεζεο απφ ηελ παξαδνζηαθή ηεο ιεηηνπξγία ζε πξάζηλε ιεηηνπξγία ε επηρείξεζε έρεη λα αληηκεησπίζεη πιήζνο πξνθιήζεσλ πεξηιακβαλνκέλεο θαη ηεο εξψηεζεο αλ πξέπεη λα απεπζπλζεί ζηνλ πξάζηλν θαηαλαισηή θαη αλ λαη κε πνηνλ ηξφπν. Μπνξεί ε απάληεζε λα θαληάδεη πσο ινγηθά ζα είλαη θαηαθαηηθή αιιά πξέπεη λα ιάβνπκε ππφςε καο θάπνηεο παξακέηξνπο. 39

45 Σν λα εζηηάζνπκε ζηνλ πξάζηλν θαηαλαισηή κπνξεί λα είλαη ηειηθά επηθίλδπλν γηα κηθξέο θαη κεγάιεο εηαηξίεο. Οη επηρεηξήζεηο πνπ έρνπλ εδξαησζεί θαζηεξσζεί ήδε ζηνλ ρψξν θνβνχληαη πσο ζα απνκαθξχλνπλ ηελ βάζε ησλ ζπκβαηηθψλ ηνπο θαηαλαισηψλ πξνζπαζψληαο λα πξνζειθχζνπλ πξάζηλνπο θαηαλαισηέο. Ζ πιεηνςεθία ησλ θαηαλαισηψλ αλαδεηάεη λα ηθαλνπνηήζεη ηηο πξνζσπηθέο ηνπο αλάγθεο πξψηα θαη χζηεξα απηέο ηνπ πιαλήηε. Πνιιέο θνξέο πξάζηλα πξντφληα κπνξεί λα θαιχπηνπλ ηηο αλάγθεο γηα πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο αιιά φρη εμίζνπ θαιά κε ηηο αλάγθεο πνπ έπξεπε λα θαιχπηεη αξρηθά ζε ζρέζε κε ην ζπκβαηηθφ πξντφλ. Αθφκα θαη αλ απηφ δελ ηζρχεη γηα ην πξντφλ, έρεη ραξαρηεί ζηελ ζπλείδεζε ησλ θαηαλαισηψλ πσο ηα πξάζηλα πξντφληα ή ζα είλαη ιηγφηεξν απνηειεζκαηηθά ή πην αθξηβά απφ ηα ζπκβαηηθά. Οη κηθξέο πξάζηλεο επηρεηξήζεηο πνπ έρνπλ ηελ δηθή ηνπο επηηπρεκέλε γξακκή παξαγσγήο ζηνπο θχθινπο ησλ πεξηβαιινληνινγηθά επαηζζεηνπνηεκέλνπο θαηαλαισηέο δελ θαηαθέξλνπλ λα πξνζειθχζνπλ ηελ πιεηνλφηεηα ησλ θαηαλαισηψλ θαη ηελ καδηθή αγνξά. Οη επηρεηξήζεηο απηέο παγηδεχνληαη ζην πξάζηλν γθέην, κπνξεί λα θαιχπηνπλ πξαγκαηηθά ηνλ φξν πξάζηλε επηρείξεζε αιιά ην πεδίν δξάζεο θαη ην κέγεζνο ησλ θαηαλαισηψλ πνπ απεπζχλνληαη είλαη πεξηνξηζκέλν. Σν απνηέιεζκα είλαη νη πεξηζζφηεξεο επηρεηξήζεηο λα βξίζθνληαη θάπνπ ζηελ κέζε ησλ θαηαζηάζεσλ πνπ πεξηγξάςακε παξαπάλσ. Ζ ζπκπεξηθνξά απηή φκσο εγθπκνλεί θηλδχλνπο γηα ηελ επηρείξεζε. Ζ επηρείξεζε παίξλεη έλα παξαδνζηαθφ ηεο πξντφλ θαη πξνζπαζεί λα πνπιήζεη ηηο πξάζηλεο αξεηέο ηνπ. φηαλ απηφ δελ ιεηηνπξγήζεη φπσο πξέπεη ηφηε ηνλίδεη ζε ηέηνην βαζκφ ππεξβνιήο ηηο πξάζηλεο αξεηέο πνπ θαηαιήγνπκε ζην θαηλφκελν ηνπ greenwashing πνπ έρεη πάξεη δηαζηάζεηο επηδεκίαο. Γηα παξάδεηγκα φηαλ ε εηαηξεία πνδειάησλ Shimano απνθάζηζε λα δεκηνπξγήζεη έλα λέν πξντφλ δελ ζθέθηεθε φηη έπξεπε λα εζηηάζεη ζηνπο θαλαηηθνχο ηεο πνδειαζίαο ην 40

46 κεγαιχηεξν πνζνζηφ ηεο αγνξάο ηεο, νχηε ζηελ πξάζηλε κεηνςεθία. Αληί απηνχ απνθάζηζε λα αζρνιεζεί κε κία ζηξαηεγηθή αλάπηπμεο ηεο αγνξάο πνδειάηνπ κε πξάζηλα απνηειέζκαηα πεξηζζφηεξνη άλζξσπνη ρξεζηκνπνηνχλ ην πνδήιαην θαη ην απνιακβάλνπλ. Έηζη εζηηάζαλε ζε 161 εθαηνκκχξηα Ακεξηθάλνπο πνπ δελ ρξεζηκνπνηνχζαλ θαζφινπ ην πνδήιαην. Γηα ην ιφγν απηφ ν ζρεδηαζκφο παξέπεκπε ζηελ εηθφλα ηνπ πνδειάηνπ πνπ έρνπκε ζην κπαιφ καο απφ ηα παηδηθά καο ρξφληα ρσξίο λα ππάξρνπλ πνιχπινθνη κεραληζκνί θαη δηαθφπηεο γηα λα ην θάλεη πην εχρξεζην. Ζ δηαθνξνπνίεζε είλαη πσο ε εηαηξεία δελ ην είδε σο κία νηθνινγηθή ιχζε άιια σο ιχζε ζε έλα βαζηθφ πξφβιεκα κε νηθνινγηθέο φκσο πξνεθηάζεηο. Οη θαηαλαισηέο ζηξέθνληαη ζε κηα ζπλήζεηα κε επεξγεηηθά απνηειέζκαηα γηα ηνπο ίδηνπο θαη ην πεξηβάιινλ. Οη θαηαλαισηέο είηε είλαη νηθνινγηθά ζπλεηδεηνπνηεκέλνη είηε παξαδνζηαθνί δελ ζέινπλ απιψο θαη κφλν πξάζηλα πξντφληα αιιά ιχζεηο γηα ηα θαζεκεξηλά πξνβιήκαηα πνπ είλαη ηαπηφρξνλα ελαξκνληζκέλεο κε ην πεξηβάιινλ. Σν ζέκα είλαη ηη ζεκαίλεη πξάζηλν ζηελ θάζε επηρείξεζε θαη πσο κπνξεί απηή λα ην ππνζηεξίμεη αληί λα πξνζπνηείηαη γηα ηα πξντφληα ηεο. Εςκαιπίερ Μπνξεί ζε πνιινχο λα θαληάδεη απεηιή φιε απηή ε αιιαγή πξνο ηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη ηελ πεξηβαιινληηθή επαηζζεζία θαζψο θαη ε ζέζπηζε απζηεξφηεξσλ λφκσλ γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο αιιά ηαπηφρξνλα δεκηνπξγνχληαη επθαηξίεο γηα ηηο εηαηξίεο πνπ ήηαλ δηνξαηηθέο γηα ηηο κειινληηθέο αιιαγέο θαη αλάγθεο ησλ θαηαλαισηψλ ηνπο. 41

47 Ζ παγθφζκηα νηθνλνκηθή θξίζε πνπ έπιεμε ηηο κεγάιεο νηθνλνκίεο ησλ δπηηθψλ ρσξψλ δεκηνχξγεζε εξσηήκαηα αλ ζα νδεγνχζε ζην ηέινο ηνπ πξάζηλνπ θηλήκαηνο ή γηα λα ιήμεη ε θξίζε έπξεπε λα εζηηάζνπκε ζηελ βηψζηκε αλάπηπμε θαη ζηα πξάζηλα πξντφληα. Έθαλε ηνπο θαηαλαισηέο λα αλαζεσξήζνπλ ηελ θαηαλάισζε ηνπο θαη λα ακθηζβεηήζνπλ ην ακεξηθάληθν κνληέιν ηεο ππεξθαηαλάισζεο. ε έξεπλα πνπ έγηλε ζηηο ΖΠΑ ζρεηηθά κε ηνλ αλ επεξεάζηεθαλ αξλεηηθά νη θαηαλαισηέο κε ηελ νηθνλνκηθή θξίζε γηα ηελ αγνξά πξάζηλσλ πξντφλησλ ηα απνηειέζκαηα έδεημαλ πσο ην 82% ησλ θαηαλαισηψλ ζα ζπλερίδνπλ λα θαηαλαιψλνπλ ηα πξντφληα απηά θαη έρεη γίλεη εληνλφηεξε ε αλάγθε γηα πξντφληα πνπ ζπκβάιινπλ ζηελ κείσζε ησλ νηθνγελεηαθψλ εμφδσλ (ελεξγεηαθά απνδνηηθέο ζπζθεπέο). Απφ ηελ άιιε πιεπξά παξαηεξείηαη θάκςε ζηηο ηδησηηθέο επελδχζεηο γηα αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο φπνπ ηα πξνεγνχκελα ρξφληα είρε παξαηεξεζεί αλνδηθή αχμεζε. Θα πξέπεη λα επηζεκάλνπκε φκσο ηελ θξαηηθή πξσηνβνπιία πνπ εζηηάδεη ζηηο επελδχζεηο ζηελ πξάζηλε νηθνλνκία θαη εηδηθά γηα ρψξεο φπσο ε ΖΠΑ θαη ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε πξνθεηκέλνπ λα βγνπλ απφ ηελ νηθνλνκηθή θξίζε. Αθφκα ην θφζηνο πνπ ζα επέιζεη αλ δελ ζηακαηήζνπκε ηελ νηθνινγηθή θαηαζηξνθή θαη ηελ ζπαηάιε ησλ κε αλαλεψζηκσλ πφξσλ ζα είλαη πνιχ κεγαιχηεξν. χκθσλα κε έθζεζε ηεο WWF «Πξάζηλεο ζέζεηο εξγαζίαο ζηελ Δπξψπε», 3,4 εθαηνκκχξηα ζέζεηο εξγαζίαο ζηελ ΔΔ ζρεηίδνληαη άκεζα κε ηνπο ηνκείο ησλ αλαλεψζηκσλ πεγψλ ελέξγεηαο, ησλ βηψζηκσλ κεηαθνξψλ θαη ηεο ελεξγεηαθήο απφδνζεο. Απηφο ν αξηζκφο ππεξβαίλεη θαηά πνιχ ηα 2,8 εθαηνκκχξηα ζέζεηο πνπ θαιχπηνληαη απφ ξππνγφλεο βηνκεραλίεο φπσο ηνπ ιηγλίηε, ηνπ ηζηκέληνπ, ηνπ ζηδήξνπ θαη ηνπ ράιπβα. Δθηηκάηαη επίζεο, φηη ε νηθνλνκία ρακειψλ εθπνκπψλ άλζξαθα ζα ζπλερίζεη λα δηεπξχλεηαη ζην κέιινλ, ζε αληίζεζε κε ηελ απαζρφιεζε ζηηο ξππνγφλεο βηνκεραλίεο. Δπηπιένλ ζχκθσλα κε ηελ Δπξσπατθή Δπηηξνπή ππνινγίδεηαη φηη έσο ην 42

48 2010 ε πξνψζεζε ησλ Αλαλεψζηκσλ Πεγψλ Δλέξγεηαο ζα πξνζθέξεη 1,7 εθ. ζέζεηο εξγαζίαο θαη 2,5 εθ. έσο ην Αθφκα ε Δπξψπε ζθνπεχεη λα δηαζέζεη 6 δηζ. δνιάξηα ππέξ ηεο "πξάζηλεο" ηερλνινγίαο. Σν παθέην ηεο Δ.Δ. ζεσξείηαη ην δεχηεξν πην «πξάζηλν» (κεηά ηεο Νφηηαο Κνξέαο), αθνχ ην 59% δίλεηαη ζε επελδχζεηο νη νπνίεο ζρεηίδνληαη κε ην πεξηβάιινλ (22,8 δηζ. δνιάξηα). Κξαηηθέο ρξεκαηνδνηήζεηο πξνγξάκκαηα γηα βηψζηκε αλάπηπμε Απφζπξζε θιηκαηηζηηθψλ Απφζπξζε απηνθηλήησλ Δπηδφηεζε πξάζηλσλ ζπηηηψλ Γεκηνπξγία πξάζηλσλ ζέζεσλ εξγαζίαο Φνξνιφγεζε βάζεη εθπνκπψλ Σν ηειεπηαίν δηάζηεκα παξαηεξήζεθαλ πνιιέο ελέξγεηεο πνπ ζθνπφ είραλ λα επηδνηήζνπλ αγνξέο λέσλ πξντφλησλ πνπ θαηαλαιψλνπλ ιηγφηεξε ελέξγεηα θ ιηγφηεξνο ξχπνπο ζην πεξηβάιινλ. Μία απφ απηέο ήηαλ ε δξάζε «Αιιάδσ ΚΛΗΜΑηηζηηθφ» πνπ ζπγρξεκαηνδνηήζεθε απφ ην Δπξσπατθφ Σακείν Πεξηθεξεηαθήο Αλάπηπμεο θαη απφ πφξνπο ηεο Διιάδαο. ηφρνο ήηαλ λα κεησζεί ε ελεξγεηαθή θαηαλάισζε θαη ε κείσζε εθπνκπψλ ξχπσλ θαηά ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνχ δεδνκέλνπ φηη ε θαηαλάισζε ελέξγεηαο γηα θιηκαηηζκφ θηεξίσλ αλήθεη ζηηο πιένλ δπλακηθά εμειηζζφκελεο αλζξσπνγελείο πεγέο ξχπαλζεο. χκθσλα κε ηα ηειεπηαία ζηνηρεία, ζηηο 22 Απγνχζηνπ 2009: 43

49 Σν χςνο ηεο ζρεηηθήο δεκφζηαο δαπάλεο αλέξρεηαη ζηα 46,9 εθ, επξψ μεπεξλψληαο θαηά πνιχ ηνλ αξρηθφ πξνυπνινγηζκφ ησλ 15εθ, ν νπνίνο αλαζεσξήζεθε ιφγσ ηεο απμεκέλεο δήηεζεο θαη ηεο κεγάιεο αληαπφθξηζεο ησλ θαηαλαισηψλ. Αληηθαηαζηάζεθαλ θαη αλαθπθιψζεθαλ παιαηά θιηκαηηζηηθά, ππεξηξηπιάζηα ηνπ αξρηθνχ ζηφρνπ, πνπ ήηαλ Ζ εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο εθηηκάηαη ζε 53,26 γηγαβαηψξεο/έηνο φηαλ ν αξρηθφο ζηφρνο ήηαλ 16,96 γηγαβαηψξεο/έηνο. Αληίζηνηρα ε κείσζε ησλ εθπνκπψλ CO2 εθηηκάηαη ζε 46,87 ρηιηάδεο ηφλνπο/έηνο, κε αξρηθφ ζηφρν ηνπο 14,9 ρηιηάδεο ηφλνπο/έηνο. Ο κέζνο φξνο ησλ πσιήζεσλ αλά εκέξα αλήιζε ζε Καηά ηηο πξψηεο κέξεο εθαξκνγήο ηεο δξάζεο ν εκεξήζηνο κέζνο φξνο ησλ πσιήζεσλ ήηαλ πεξίπνπ 4.000, ελψ θαηά ηε δηάξθεηα εθαξκνγήο ηνπ πξνγξάκκαηνο κεηψζεθε πεξίπνπ ζηα Καηά ηηο δχν ηειεπηαίεο κέξεο πινπνίεζεο ηεο δξάζεο νη πσιήζεηο αλά εκέξα αλήιζαλ ζε πεξίπνπ Ζ κεγάιε ζπκκεηνρή ησλ θαηαζηεκάησλ ζηε δξάζε θαη ε απμεκέλε αληαπφθξηζε ησλ θαηαλαισηψλ απνδεηθλχεηαη θαη απφ ηελ επηζθεςηκφηεηα ηεο ηζηνζειίδαο θαη ηνλ αξηζκφ ησλ θιήζεσλ ζην Γξαθείν Αξσγήο Υξεζηψλ. Ζ ζπλνιηθή επηζθεςηκφηεηα ηεο επίζεκεο ηζηνζειίδαο ηεο δξάζεο αλήιζε ζηα άηνκα, ελψ ελδηαθέξνλ παξνπζηάδεη ε δηαπίζησζε φηη ηελ ηζηνζειίδα επηζθέθζεθαλ θαη άηνκα απφ 65 αθφκε ρψξεο (Γεξκαλία, Γαιιία, Ζλσκέλν Βαζίιεην, Κχπξνο, Βέιγην, Ζ.Π.Α., θ.ιπ.). Με ην ζπγθεθξηκέλν κέηξν δηαδφζεθε ζηνπο θαηαλαισηέο ε ζεκαζία ηεο ελεξγεηαθήο θιάζεο ζηηο ζπζθεπέο θαη εληάρζεθε ζηα θξηηήξηα ηνπο γηα ηελ αγνξά νηθηαθψλ ζπζθεπψλ θαη πξνβάιιεηαη παξάιιεια ε δηαδηθαζία αλαθχθισζεο ησλ ειεθηξηθψλ ζπζθεπψλ. Ζ αγνξά ηνλψζεθε ζε κηα πεξίνδν πνπ ραξαθηεξίδεηαη απφ θάκςε ησλ πσιήζεσλ ζηελ ιηαληθή θαη ηα πξντφληα πνπ έρνπλ πξάζηλα ραξαθηεξηζηηθά πξνβιήζεθαλ θαη είραλ ην αληαγσληζηηθφ πιενλέθηεκα έλαληη ησλ ζπκβαηηθψλ. 44

50 ηελ ίδηα θηινζνθία θηλείηαη θαη ε επηδφηεζε γηα ηα πξάζηλα ζπίηηα. Σα θηίξηα πνπ δελ έρνπλ ηελ θαηάιιειε κφλσζε έρνπλ κεγάιε απψιεηα ελέξγεηαο κε απνηέιεζκα λα θαηαλαιψλνπλ κεγαιχηεξε ελέξγεηα γηα ηελ ζέξκαλζε ηνπο ην ρεηκψλα θαη ηε ςχμε ην θαινθαίξη γηα ην ιφγν απηφ νη επηδνηήζεηο αθνξνχλ παιηά θηίξηα θαη ηελ ρξεκαηνδφηεζε γηα ηελ ζεξκνκφλσζε ηνπ θειχθνπο ηνπ θηεξίνπ, ησλ θνπθσκάησλ, ειηαθνχ ζεξκνζίθσλα θαη αληηθαηάζηαζε ηνπ ιέβεηα κε λέν πςειήο απφδνζεο ή θπζηθνχ αεξίνπ ή αλαλεψζηκσλ πεγψλ ελέξγεηαο. Ζ θνξνιφγεζε θαη ε επηβνιή πξάζηλσλ ηειψλ έρεη ήδε εθαξκνζηεί ζε θάπνηεο ρψξεο θαη ζρεδηάδεηαη ζχληνκα ε εθαξκνγή ηνπο θαη ζηελ Διιάδα. Έρνπλ αλαθνηλσζεί ηα πξάζηλα ηέιε γηα ηα απηνθίλεηα. Πιένλ, ν ηξφπνο ππνινγηζκνχ ησλ ηειψλ αιιάδεη θαη ε θιηκάθσζε ηεο ρξέσζήο ηνπο ζα βαζίδεηαη θαη ζηνλ θπβηζκφ, αιιά θαη ζηελ πεξηβαιινληηθή επηβάξπλζε ηνπ θηλεηήξα ησλ νρεκάησλ. Η νηθνλνκηθή θξίζε ηα Marks& Spencer θαη ηα ζρέδηα ηνπο γηα βηώζηκε αλάπηπμε Ηδηαίηεξν ελδηαθέξνλ έρεη λα δνχκε ηη έθαλαλ ζηελ πξάμε εηαηξείεο φηαλ επιήγεζαλ απφ ηελ νηθνλνκηθή θξίζε θαη αλ αθπξψζαλ ηα θνλδχιηα πνπ είραλ εγθξίλεη γηα πξνγξάκκαηα βηψζηκεο αλάπηπμεο φπσο κείσζε ησλ εθπνκπψλ ξχπσλ θαη αχμεζε ηνπ πνζνζηνχ ησλ απνξξηκκάησλ πνπ αλαθπθιψλνπλ. Γηα παξάδεηγκα ηα Marks &Spencer ην 2007 ζέζαλε ζε εθαξκνγή ην ρέδην Α κε 100 δεζκεχζεηο γηα λα επηηχρνπλ κέζα ζηα επφκελα 5 ρξφληα πνπ ζθνπφ έρνπλ κέρξη ην 2012 λα έρνπλ νπδέηεξν ηζνδχγην άλζξαθα θαη λα κελ ζηέιλνπλ απνξξίκκαηα ζηηο ρσκαηεξέο. ε ζπλεξγαζία κε ηνπο θαηαλαισηέο θαη ηνπο πξνκεζεπηέο ειπίδνπλ λα αληηκεησπίζνπλ ηελ θιηκαηηθή αιιαγή λα κεηψζνπλ ηα απνξξίκκαηα -απφβιεηα λα ρξεζηκνπνηήζνπλ λέεο αλαλεψζηκεο 45

51 πξψηεο χιεο λα εκπνξεχνληαη εζηθά θαη λα βνεζήζνπλ ηνπο πειάηεο ηνπο λα πηνζεηήζνπλ έλα πγηεηλφ ηξφπν δηαβίσζεο. Δίλαη εχθνιν νη εηαηξείεο λα αθηεξψζνπλ θνλδχιηα ζηελ πξάζηλε αλάπηπμε φηαλ ε νηθνλνκία πξνρσξάεη κφλε ηεο αιιά ηη γίλεηαη κε ηηο θαιέο πξνζέζεηο φηαλ ε κεηνρή ηεο εηαηξείαο ρηππάεη θφθθηλν ζην ηακπιφ ηνπ ρξεκαηηζηεξίνπ θαη πξνζπαζεί λα επηβηψζεη απφ ηελ νηθνλνκηθή θξίζε? Σν Γελάξε ηνπ 2008 φηαλ ηα M&S έθηαζαλ λα ράλνπλ 1.6 δηο ηεο αμίαο ηεο επηρείξεζεο κπνξεί λα θαηλφηαλ δειεαζηηθφ λα εγθαηαιείςνπλ ην ρέδην Α ψζηε λα ειαηησζεί ε αβεβαηφηεηα θαη λα ζσξαθίζνπλ ηνπο επελδπηέο. Παξφια απηά ε εηαηξεία απνθάζηζε λα επηκείλεη ζηελ πινπνίεζε ηνπ ρεδίνπ Α. χκθσλα κε ηνλ ηνχαξη Ρφνπδ Chief executive ησλ M&S ππήξραλ ζνβαξνί δηαθεκηζηηθνί αιιά θαη εζηθνί ιφγνη γηα λα κελ εγθαηαιείςνπλ ην ζρέδην. Ήδε ηα πξψηα απνηειέζκαηα απφ ηελ θακπάληα γηα πιχζηκν ζηνπο 30c νδήγεζε αξθεηνχο απφ ηνπο θαηαλαισηέο λα πιέλνπλε ζε ιηγφηεξνπο βαζκνχο απφ ην θαζηεξσκέλν θαη ππνιφγηζαλ πσο γιχησζαλ ηελ έθιπζε ηφλσλ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα θαη ε αιιαγή ζε αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο θαηά 23% νδήγεζε ζε πεξαηηέξσ κείσζεο ηφλσλ CO 2 ελψ ζρεηηθά κε ηνλ ζηφρν ηνπο γηα κεδεληθά απνξξίκκαηα ζηηο ρσκαηεξέο αλαθπθιψλνπλ ήδε ην 75%. Σν θφζηνο γηα ην ρέδην Α αλέξρεηαη ζηα 200 εθαηνκκχξηα γηα ηα 5 έηε ε επηρείξεζε δελ έρεη πξνβεί ζε αλάιπζε θφζηνπο-σθέιεηαο θαζψο πηζηεχνπλ πσο ε απνθάζεηο ηνπ θαζέλα κέζα ζην ζρέδην Α έρεη νηθνλνκηθή ζεκαζία. Γηα παξάδεηγκα ηα θίλεηξα γηα αλαθχθισζε ησλ θξεκαζηξψλ ησλ ξνχρσλ, ε κείσζε φγθνπ ησλ ζπζθεπαζηψλ θαη ε ρξήζε επαλαρξεζηκνπνηνχκελσλ ζαθνπιψλ γηα ηα ςψληα αληί ησλ πιαζηηθψλ εμνηθνλνκνχλ ζηελ επηρείξεζε εθαηνκκχξηα ιίξεο. Γηα ην ζρέδην Α ηα M&S ζπλεξγάδνληαη κε πιήζνο κε θπβεξλεηηθψλ νξγαλψζεσλ θαη έρνπλ θεξδίζεη βξαβείν γηα ηηο βηψζηκεο επηρεηξεκαηηθέο ηνπο πξαθηηθέο. Ζ επηρείξεζε έρεη ζθφπηκα ζπλδέζεη ηηο αλαθνξέο ηνπ 46

52 ρεδίνπ Α ζηελ νηθνλνκηθή αλαθνξά ψζηε λα μέξνπλ νη κέηνρνη ηη λα πεξηκέλνπλ θαη φηη ζα βξεζνχλ ππφινγνη γηα ηηο δεζκεχζεηο πνπ έρνπλ ζέζεη. Ζ απφζπξζε απφ ην ρέδην Α ζα ήηαλ δηαθεκηζηηθφ ιάζνο αθνχ ζε έξεπλα πνπ έθαλαλ ηα M&S ην 2007 ην 75% ησλ Βξεηαλψλ θαηαλαισηψλ ελδηαθεξφληνπζαλ γηα πξάζηλα ζέκαηα θαη επηπιένλ ην ζπγθεθξηκέλν ζρέδην είρε εληζρχζεη ζεκαληηθά ηε θήκε ηεο επηρείξεζεο. Βέβαηα ρξεηάζηεθαλ λα παξζνχλ θάπνηεο απνθάζεηο φπσο λα κε εγθαηαζηήζνπλ αλεκνγελλήηξηεο ζην πξψην θαηάζηεκα ηνπο πνπ θηίζηεθε βηνθιηκαηηθά θαζψο ζηελ ζπγθεθξηκέλε ηνπνζεζία ε επέλδπζε ζα ήηαλ απιψο ζπκβνιηθή θαη φρη ιεηηνπξγηθή απνδνηηθή. 47

53 Σπλζήθεο θαη εθαξκνγή ηνπ Πξάζηλνπ Μάξθεηηλγθ ζηελ Διιάδα Οη ζπλζήθεο πνπ επηθξαηνχλ ζε κία ρψξα πνιηηηθέο, νηθνλνκηθέο, θνηλσληθέο επεξεάδνπλ ην βαζκφ ηεο αλάπηπμεο ηεο πξάζηλεο νηθνλνκίαο θαη ηεο θνηλσληθήο εηαηξηθήο επζχλεο. Οη δηεζλείο επελδπηηθνί νίθνη έρνπλ ελζσκαηψζεη ζηα θξηηήξηα ηνπο φηαλ επελδχνπλ ζε κία ρψξα ηνλ βαζκφ πεξηβαιινληηθήο απφδνζεο ηεο ρψξαο (EPI Index). Ζ Διιάδα βξίζθεηαη ζηελ 44 ζέζε κε 80.2 βαζκνχο κε πνιιέο φκσο απφ ηηο ππφινηπεο ρψξεο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο λα βξίζθνληαη πην πάλσ ζηελ θαηάηαμε. Παξφιν πνπ ε ρψξα ζεσξείηαη πινχζηα ζε βηνπνηθηιία ππάξρνπλ ζπλερείο παξαβάζεηο ησλ θνηλνηηθψλ νδεγηψλ γηα ην πεξηβάιινλ. Ζ γξαθεηνθξαηία θαη ε θαζπζηεξεκέλε ελζσκάησζε ησλ θνηλνηηθψλ νδεγηψλ ζηελ ειιεληθή λνκνζεζία αιιά θπξίσο ε κε εθαξκνγή ηνπο νδεγνχλ ζε πιεζψξα παξαβάζεσλ απφ θξαηηθνχο θνξείο θαη επηρεηξήζεηο. Βαζηθά πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα είλαη ε ιεηηνπξγία ησλ ΥΤΣΑ θαη ε πξνζηαζία ηνπ νηθνζπζηήκαηνο, κε ηηο ππξθαγηέο ησλ δαζηθψλ πεξηνρψλ λα είλαη ε πην ζπρλή πεξηβαιινληηθή θαηαζηξνθή. ην ηνκέα ηεο Δηαηξηθήο Κνηλσληθήο Δπζχλεο ζηελ Διιάδα ππάξρεη νινέλα απμαλφκελν ελδηαθέξνλ απφ ηελ πιεπξά ησλ επηρεηξήζεσλ αιιά θαη ησλ θαηαλαισηψλ. Ήδε κεγάιεο επηρεηξήζεηο (ηξάπεδεο, πνιπεζληθέο) έρνπλ αξρίζεη λα δίλνπλ κεγάιν βάξνο ζηελ ΔΚΔ θαη έρνπλ αξρίζεη λα παξνπζηάδνπλ εηήζηνπο απνινγηζκνχο ηεο εηαηξείαο γηα ηελ θνηλσληθή επζχλε. Αθφκα φκσο είλαη ζε αξρηθφ ζηάδην θαη γίλνληαη πξνζπάζεηεο γηα ηελ αλάπηπμε ηεο ΔΚΔ ζηελ Διιάδα θαζψο ζεσξείηαη ζεκαληηθφ ζηξαηεγηθφ εξγαιείν γηα ηηο επηρεηξήζεηο. Γηα ηνλ ιφγσ απηφ έρνπλ ζπζηαζεί νξγαληζκνί θαη ηδξχκαηα (CRI,CSRHellas) γηα ηελ πξνβνιή θαη πξνψζεζε ηεο ΔΚΔ. Έλαο άιινο ηξφπνο είλαη ηα βξαβεία πνπ δηνξγαλψλνληαη φπσο ηα Αξηζηεία ΔΚΔ θαη γηα ηηο πξάζηλεο πξαθηηθέο θαη πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο ηα βξαβεία Οηθφπνιηο. 48

54 Σν ηειεπηαίν δηάζηεκα γίλνληαη ζπλέδξηα θαη εκεξίδεο κε ζέκα ηελ ΔΚΔ θαη ηηο λέεο πξάζηλεο πξαθηηθέο. Γεδνκέλνπ φηη ην κεγαιχηεξν πνζνζηφ ησλ επηρεηξήζεσλ ζηελ Διιάδα αιιά θαη ζηελ Δπξψπε είλαη νη κηθξνκεζαίεο επηρεηξήζεηο είλαη ζεκαληηθφ λα πηνζεηήζνπλ ηελ ΔΚΔ γηα λα ππάξρνπλ εθηεηακέλεο επηδξάζεηο ζηελ νηθνλνκία. ε έξεπλα γηα ηηο ΜΜΔ θαη ηελ εθαξκνγή ηεο ΔΚΔ απφ Δξγαζηήξην Νέσλ Σερλνινγηψλ ζηελ Δπηθνηλσλία, ηελ Δθπαίδεπζε θαη ηα Μ.Μ.Δ πξνέθπςε φηη νη βαζηθφηεξνη αλαζηαιηηθνί παξάγνληεο είλαη α) ην πςειφ θφζηνο β) ε θνξνινγία γ) ε δπζθνιία εμεχξεζεο πφξσλ θαη θαηάιιεισλ ζπλεξγαηψλ θαη δ) ε έιιεηςε ρξφλνπ αθνχ ηηο ΜΜΔ ζηειερψλεη κηθξφο αξηζκφο εξγαδνκέλσλ γηα λα αζρνιεζεί θάπνηνο απνθιεηζηηθά κε ηνλ ηνκέα ηεο ΔΚΔ. Οη ίδηεο νη MME επηρεηξήζεηο πνπ ξσηήζεθαλ ζηελ έξεπλα ζρεηηθά κε ηνλ βαζκφ πηνζέηεζεο ησλ πξαθηηθψλ ηεο ΔΚΔ απάληεζαλ ην 35% πσο ππάξρεη κέηξηα εθαξκνγή θαη ην 53% πηζηεχεη πσο εθαξκφδνληαη ιίγν ή ειάρηζηα. Σν πεξηβάιινλ σο ηνκέαο εθαξκνγήο ηεο ΔΚΔ απφ ηηο ΜΜΔ έξρεηαη ηξίην ζε βαζκφ ζεκαληηθφηεηαο ( εηθ. 5) 34% 18% Κνηλωλία Αγνξά 24% Πεηβάιινλ 24% Αλζξώπηλν δπλακηθό Δηθόλα 4 49

55 CR Index Σν CR Index είλαη έλα εξγαιείν αμηνιφγεζεο θαη έλαο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο δηεζλείο δείθηεο κέηξεζεο ηεο απφδνζεο ησλ επηρεηξήζεσλ ζηνλ ηνκέα ηεο Δηαηξηθήο Τπεπζπλφηεηαο. Υξεζηκνπνηείηαη σο εζληθφο δείθηεο ΔΚΔ ζε δηάθνξεο ρψξεο. Σν πξψην ειιεληθφ CR Index εηζήρζε απφ ην Ηλζηηηνχην Δηαηξηθήο Δπζχλεο, ζε ζπλεξγαζία κε ην BITC (Business in the Community) ην 2008 θαη ζπκκεηείραλ ζεκαληηθέο επηρεηξήζεηο. Ζ αμηνιφγεζε ησλ εηαηξεηψλ έγηλε βάζεη δηεζλψλ πξνηχπσλ θαη θξηηεξίσλ γηα ηηο επηδφζεηο ησλ επηρεηξήζεσλ ζηνλ ηνκέα ηεο εηαηξηθήο επζχλεο θαη ηελ επίδξαζή ηνπο ζηελ θνηλσλία, ην πεξηβάιινλ, ηελ αγνξά θαη ζηνπο εξγαδφκελνπο. χκθσλα κε ην δείθηε, ππάξρνπλ ηέζζεξα επίπεδα δηάθξηζεο ησλ θνηλσληθψλ θαη πεξηβαιινληηθψλ επηδφζεσλ ελφο νξγαληζκνχ: Platinum, Gold, Silver θαη Bronze. ηελ Διιάδα ην 2009 γηα ηα πξνγξάκκαηα πνπ εθάξκνζαλ νη εηαηξείεο ην 2008 δηαθξίζεθαλ θαη βξαβεχηεθαλ νη αθφινπζεο εηαηξείεο ζηελ θαηεγνξία Silver: Coca-Cola Σξία Έςηινλ, DIAGEO Hellas, OTE θαη Σξάπεδα Πεηξαηψο. ηελ θαηεγνξία Bronze δηαθξίζεθαλ θαη βξαβεχηεθαλ νη: Γέθπξα, Microsoft Διιάο, Piscines Ideales θαη Regency Entertainment. Δλδεηθηηθφ πσο ε Διιάδα είλαη αθφκα ζε πξψηκν ζηάδην ζηα ζέκαηα ΔΚΔ ζηνλ αληίζηνηρν δείθηε ζηελ Βξεηαλία ππάξρνπλ θαη νη θαηεγνξίεο Platinum θαη Gold. 50

56 51

57 Πεπιβαλλονηικά ππογπάμμαηα εηαιπειών ζηην Ελλάδα Έλα κέξνο ησλ πξνγξακκάησλ ησλ επηρεηξήζεσλ γηα ηελ θνηλσληθή επζχλε αθνξά ην πεξηβάιινλ.σα πξνγξάκκαηα ησλ εηαηξεηψλ φζνλ αθνξά ηελ πεξηβαιινληηθή πξνζηαζία, πεξηιακβάλεη θπξίσο : αλαθχθισζε βαζηθψλ πιηθψλ εμνηθνλφκεζε ελέξγεηαο-λεξνχ ζπιινγή κπαηαξηψλ Κάπνηεο επηρεηξήζεηο έρνπλ εθαξκφζεη πξνγξάκκαηα πνπ είλαη πξνζαλαηνιηζκέλα ζε κεγαιχηεξν βαζκφ ηηο πεξηβαιινληηθέο αξρέο θαη έρνπλ πξνρσξήζεη ζην Green Building. Γηα παξάδεηγκα ε Alpha Bank θξνληίδεη ψζηε φιεο νη λέεο εγθαηαζηάζεηο θαη θηίξηα πνπ θηίδεη λα είλαη βάζεη ηνπ Green building θαη ν Άθησξ πξνζπαζεί λα ην εθαξκφζεη φρη κφλν ζηελ ίδηα ηελ εηαηξεία αιιά θαη ζηα θηίξηα πνπ θαηαζθεπάδεη γηα ινγαξηαζκφ ηξίησλ. πγθεθξηκέλα ε ΔΡΣ έρεη πξφγξακκα αλαθχθισζεο ηεζζάξσλ θάζεσλ: α) Αλαθχθισζε βαζηθψλ πιηθψλ, β) Αμηνπνίεζε αλαθπθιψζηκσλ πιηθψλ πξνο εμνηθνλφκεζε ηδίσλ πφξσλ ηεο εηαηξείαο, γ) Γηεξεχλεζε πεξηζζφηεξν εμεηδηθεπκέλσλ πξνγξακκάησλ αλαθχθισζεο, πξνβνιή θαη πξνψζεζε ηεο αλαθχθισζεο θαη ηεο πεξηβαιινληηθήο αθχπληζεο κέζσ ηεο δεκνζηφηεηαο θαη ηεο πξσηνβνπιίαο δξάζεσλ. δ) Πξνβνιή θαη πξνψζεζε ηεο αλαθχθισζεο θαη ηεο πεξηβαιινληηθήο. ηνλ Ο.Σ.Δ ην 2007, κφλν ζηε πεξηνρή ηεο Αηηηθήο, αλαθπθιψζεθαλ πεξίπνπ 260 ηφλνη ραξηηνχ. Απφ ηελ πνζφηεηα απηή, 3 ηφλνη ραξηηνχ δηαηίζεληαη θάζε κήλα ζηε κε θπβεξλεηηθή νξγάλσζε ΚΛΗΜΑΚΑ. Δπίζεο ζεκαληηθφ είλαη ην πξφγξακκα γηα ηελ 52

58 αλαθχθισζε ηειεπηθνηλσληαθψλ ζπζθεπψλ (ζηαζεξψλ θαη θηλεηψλ,), θαζψο θαη ζπζθεπαζηψλ θαμ. ην πιαίζην απηνχ ηνπ πξνγξάκκαηνο ηνπνζεηήζεθαλ εηδηθνχ θάδνη ζε 100 Oteshop παλειιαδηθά, θαζψο θαη ζην Γηνηθεηηθφ Μέγαξν ηνπ ΟΣΔ, φπνπ απαζρνιείηαη κεγάινο αξηζκφο εξγαδνκέλσλ. Μφλν ζην ιεθαλνπέδην Αηηηθήο, γηα ην έηνο 2007 ζπγθεληξψζεθαλ πάλσ απφ 20 ηφλνη ηειεπηθνηλσληαθψλ ζπζθεπψλ. Μία αθφκε ζεκαληηθή δξάζε ηνπ ΟΣΔ είλαη ε ρξεζηκνπνίεζε ελαιιαθηηθψλ κνξθψλ ελέξγεηαο. "Υξεζηκνπνηνχληαη ήπηεο θαη αλαλεψζηκεο πεγέο ελέξγεηαο", εηδηθά ειηαθή. πγθεθξηκέλα ν Ο.Σ.Δ απφ ην 1994 έρεη ηνπνζεηήζεη 200 Φσηνβνιηατθά ζπζηήκαηα, γηα ηελ ηειεθσληθή ζχλδεζε αγξνηηθψλ πεξηνρψλ θαη γηα ηελ ειεθηξνδφηεζε ηειεπηθνηλσληαθνχ εμνπιηζκνχ ζε απνκαθξπζκέλεο πεξηνρέο. H μελνδνρεηαθή αιπζίδα Αldemar πινπνηεί απφ ην 2002 ην πεξηβαιινληηθφ πξφγξακκα "Mare Verde". ηφρνο ηνπ πξνγξάκκαηνο είλαη ε δηαθχιαμε θαη πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, αιιά θαη ε δηακφξθσζε πεξηβαιινληηθήο ζπλείδεζεο κέζα απφ νξζέο εηαηξηθέο πξαθηηθέο. ην πιαίζην απηφ, ε Aldemar πξνζθέξεη ην 2% ησλ εηεζίσλ εζφδσλ ηεο ζηελ ππνζηήξημε ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ φπνπ δξαζηεξηφηεηεο θαη νξγαλψλεη πξνγξάκκαηα αλαδάζσζεο κε εζεινληηζκφ ησλ εξγαδνκέλσλ, ζε ζπλεξγαζία κε κε θπβεξλεηηθνχο νξγαληζκνχο H Alpha Bank αλαπηχζζεη ζηα πιαίζηα ηεο εηαηξηθήο επζχλεο κηα νινθιεξσκέλε πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή. Ζ πνιηηηθή απηή πεξηιακβάλεη, πξνγξάκκαηα εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο, πξνζηαζίαο ηεο θχζεο, αλαθχθισζεο, εμνηθνλφκεζεο λεξνχ θ.α. Ζ ηξάπεδα ζε ζπλεξγαζία κε ηελ Διιεληθή Δηαηξεία Πξνζηαζίαο ηεο Φχζεο (Δ.Δ.Π.Φ), ππνζηεξίδεη γηα έβδνκν έηνο, σο απνθιεηζηηθφο ρνξεγφο, ην δηεζλέο πξφγξακκα γηα ηελ πξνζηαζία ησλ αθηψλ θαη καξίλσλ ηεο Διιάδαο κε ηηο "Γαιάδηεο εκαίεο", νη νπνίεο απνλέκνληαη κε απζηεξά θξηηήξηα. 53

59 Ζ Siemens απνηειεί ραξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα εηαηξείαο πνπ αληαπνθξίλεηαη ζηηο ζχγρξνλεο αλάγθεο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, αλαπηχζζνληαο ηερλνινγία θαη ζπζηήκαηα πνπ εμνηθνλνκνχλ ελέξγεηα θαη δελ κνιχλνπλ ην πεξηβάιινλ. Ζ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή ηεο Siemens, επηηξέπεη ην ζρεδηαζκφ ζπζθεπψλ κε κεγάιε εμνηθνλφκεζε πφξσλ, θαζψο θαη ηε ρξήζε αλαθπθιψζηκσλ θαη αλαθπθισκέλσλ πιηθψλ. Οη ζπζθεπαζίεο απνηεινχληαη απφ αλαθπθιψζηκα πιηθά ζε πνζνζηφ 96%. Ζ Α-Β Βαζηιφπνπινο εδψ θαη ρξφληα επελδχεη, ζην πιαίζην ηεο ΔΚΔ, ζηελ πεξηβαιινληηθή αλαβάζκηζε, αλαπηχζζνληαο έλα ζχλνιν δξάζεσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ αλαθχθισζε. Δηδηθφηεξα, ζχκθσλα κε ηελ θπξία Καηεξίλα Γθνχκα, δηεπζχληξηα δηαθήκηζεο θαη επηθνηλσλίαο ηεο εηαηξείαο, «ην 2004 ε Α-Β Βαζηιφπνπινο απέθηεζε ην κνλαδηθφ ζηελ Διιάδα θαη ζηε Δπξψπε Αηνκηθφ χζηεκα Δλαιιαθηηθήο Γηαρείξηζεο πζθεπαζηψλ. Σν ζχζηεκα δηαρσξίδεη εμ αξρήο ηηο πξνο αλαθχθισζε ζπζθεπαζίεο, ηηο επεμεξγάδεηαη, ηηο ζπκπηέδεη θαη ηηο ηεκαρίδεη, κεηψλνληαο ην ελεξγεηαθφ θφζηνο θαη ην θφζηνο κεηαθνξάο. Γίλεη αληαπνδνηηθφ αληίηηκν θαη ιεηηνπξγεί 24 ψξεο ην 24σξν. ήκεξα, ζηα θαηαζηήκαηά καο έρνπκε 11 νινθιεξσκέλα θέληξα αλαθχθισζεο θαη 20 απιά θέληξα δχν πιηθψλ». Ζ εηαηξεία έρεη επελδχζεη απφ ην 2003 πεξηζζφηεξα απφ 2 εθαη. επξψ ζηελ εγθαηάζηαζε θαη ηελ νινθιήξσζε ηνπ ζπζηήκαηνο, ελψ ζηνπο ζηφρνπο ηεο είλαη λα εγθαηαζηήζεη ζην άκεζν κέιινλ ζε φια ηα θαηλνχξγηα θαη αλαθαηληζκέλα ηεο θαηαζηήκαηα ζχζηεκα ελαιιαθηηθήο δηαρείξηζεο. Παξάιιεια, ζε ζπλεξγαζία κε ηελ εηαηξεία ΣΔΥΑΝ, εθαξκφδεη Αηνκηθφ χζηεκα Δλαιιαθηηθήο Γηαρείξηζεο. Σν θαηάζηεκα ζην Διιεληθφ είλαη ην πξψην ζηελ Διιάδα πνπ απφ ηνλ Ννέκβξην ηνπ 2003 δίλεη ηε δπλαηφηεηα αλαθχθισζεο 24 ψξεο ην 24ψξν νθηψ δηαθνξεηηθψλ πιηθψλ. Ζ απνδνρή ηνπ πξνγξάκκαηνο ψζεζε ηελ Α-Β λα επεθηείλεη ηελ εθαξκνγή ηνπ θαη ζε άιια θαηαζηήκαηα. Ήδε 7 απφ απηά δηαζέηνπλ νινθιεξσκέλα θέληξα δηαρείξηζεο, 20 54

60 άιια, δηαζέηνπλ κεραλήκαηα ζπγθέληξσζεο πιαζηηθψλ κπνπθαιηψλ θαη κεηαιιηθψλ θνπηηψλ, ελψ ζε 50 επηπιένλ θαηαζηήκαηα έρνπλ ηνπνζεηεζεί κεραλήκαηα επηζηξνθήο θελψλ θηαιψλ. Δμάιινπ, ε εηαηξεία, εθαξκφδνληαο θεληξηθνπνηεκέλν ζχζηεκα δηαθίλεζεο εκπνξεπκάησλ, κεηψλεη ηελ θαηαλάισζε θαπζίκσλ, άξα θαη ηε ξχπαλζε, εθαξκφδεη ζπζηήκαηα εμνηθνλφκεζεο ελέξγεηαο, ηα νπνία ζπκβάιινπλ ζηελ νξζνινγηθή θαηαλάισζε ειεθηξηθνχ ξεχκαηνο, ελψ δηαζέηεη ηα πξντφληα Green Leaf (απνξξππαληηθά θαη πξντφληα πξνζσπηθήο θξνληίδαο), ηα νπνία πξνέξρνληαη απφ ηελ νινθιεξσκέλε δηαρείξηζε ηεο ειηάο θαηά ηελ παξαγσγή ηνπ ειαηνιάδνπ, κε απνηέιεζκα ηα παξαγφκελα θαηάινηπα ηεο βηνκεραληθήο παξαγσγήο, αληί λα δηνρεηεχνληαη ζην πεξηβάιινλ, λα αμηνπνηνχληαη. Έλα άιιν πξφγξακκα αξθεηά δηαδεδνκέλν ηα ηειεπηαία ρξφληα είλαη νη δεληξνθπηεχζεηο γηα ηελ αλαδάζσζε θακέλσλ πεξηνρψλ απφ ηηο εζεινληηθέο νκάδεο ησλ εξγαδνκέλσλ ηεο εηαηξείαο θαη θάπνηεο εηαηξείεο εμέιημαλ ην ζπγθεθξηκέλν πξφγξακκα κελ κέλνληαο εθεί αιιά αλαιακβάλνληαο ηελ επζχλε γηα ηα δέληξα πνπ θπηεχηεθαλ. Ζ Coca-Cola 3Δ θαη ην θπζηθφ κεηαιιηθφ λεξφ AΤΡΑ, ζην πιαίζην ηεο επηθνηλσληαθήο θακπάληαο ΑΤΡΑ It s so easy being green πηνζεηνχλ δαζηθέο πεξηνρέο γηα ηα επφκελα 3 ρξφληα. Αλαιακβάλνπλ ηελ αλαδάζσζε θαη ηε δηαθχιαμε ηεο βησζηκφηεηαο ηξηψλ δαζηθψλ πεξηνρψλ ηεο Διιάδαο (Αηηηθή, Φιψξηλα, Αραΐα), κε ηε ζπλεξγαζία ηεο Με Κπβεξλεηηθήο Οξγάλσζεο "Αξθηνχξνο". Ζ Nestle κε ην λεξφ Κνξπή απφ ηελ άιιε πιεπξά πεξηνξίζηεθε λα αλαθνηλψζεη πσο πεξηφξηζε ηε ρξήζε πιαζηηθνχ θαηά 35% θαη δηνξγάλσζε νηθν-δηαγσληζκφ κε δψξα πβξηδηθά απηνθίλεηα, ζεη ειαζηηθψλ πνπ εμνηθνλνκνχλ θαχζηκα θαη νηθν-εθδξνκψλ. 55

61 Πξάζηλν Μάξθεηηλγθ θαη ν έιιελαο θαηαλαιωηήο Σν ελδηαθέξνλ ηνπ έιιελα θαηαλαισηή γηα ηα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα νινέλα απμάλεηαη. Έρεη αξρίζεη λα ελζσκαηψλεη πεξηβαιινληηθά θξηηήξηα ζηελ επηινγή αγνξάο θαη θαηαλάισζεο ελφο πξντφληνο. Πξφζθαηε έξεπλα ηνπ Ηλζηηηνχηνπ Δπηθνηλσλίαο έδεημε φηη ην πνζνζηφ ησλ θαηαλαισηψλ πνπ δείρλνπλ λα είλαη ζπλεηδεηνπνηεκέλνη, κάιινλ ζπλεηδεηνπνηεκέλνη ή παξνξκεηηθνί απέλαληη ζηελ θνηλσληθή ππεπζπλφηεηα ησλ επηρεηξήζεσλ αλέξρεηαη ζην 54,6%, θαζψο επίζεο φηη ην πνζνζηφ ησλ θαηαλαισηψλ πνπ επηβξαβεχνπλ ηηο θνηλσληθά ππεχζπλεο επηρεηξήζεηο αλέξρεηαη ζην 52,2%.. ε έξεπλα ηνπ Δξγαζηεξίνπ Μάξθεηηλγθ ηνπ Οηθνλνκηθνχ Παλεπηζηεκίνπ Αζελψλ ζρεηηθά κε ην πξάζηλν κάξθεηηλγθ έδεημε φηη ην 75% ησλ εξσηεζέλησλ δελ γλσξίδνπλ θάπνηα επηρείξεζε πνπ λα ππνζηεξίδεη ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Σν 96,4% ζπκθσλεί πσο νη επηρεηξήζεηο είλαη ππνρξεσκέλεο λα ζπκβάιινπλ ζηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ην 92,8% αληηκεησπίδεη πην ζεηηθά ηηο επηρεηξήζεηο πνπ είλαη επαηζζεηνπνηεκέλεο ζην πεξηβάιινλ. Σν 56% δειψλεη πσο απνθεχγεη λα αγνξάζεη πξντφληα απφ επηρεηξήζεηο πνπ δελ ζέβνληαη ην πεξηβάιινλ (θπξίσο γπλαίθεο κεγαιχηεξεο ειηθίαο, έγγακεο κε παηδηά). Οη θαηαλαισηέο πηζηεχνπλ πσο ε επηρείξεζε θαηά θχξην ιφγν πξνβαίλεη ζε ελέξγεηεο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο γηα λα βειηηψζεη ηελ εηθφλα ηεο ζηελ αγνξά θαη λα δηαθνξνπνηεζεί απφ ηνλ αληαγσληζκφ θαη πνιχ ιηγφηεξν γηαηί ζέιεη πξάγκαηη λα πξνζηαηεχζεη ην πεξηβάιινλ. Οη θαηαλαισηέο βάζεη ησλ απφςεσλ ηνπο γηα ηα θίλεηξα ηεο επηρείξεζεο ρσξίδνληαη ζε 3 θαηεγνξίεο Α) Απηνί πνπ πηζηεχνπλ πσο ε επηρείξεζε ελδηαθέξεηαη πξαγκαηηθά θαη κφλν γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο (10,4%) 56

62 Β)Απηνί πνπ πηζηεχνπλ πσο ε επηρείξεζε ζίγνπξα ελδηαθέξεηαη αιιά ηα θίλεηξά ηεο δελ αθνξνχλ κφλν ην πεξηβάιινλ (61,9%) Γ) Απηνχ πνπ πηζηεχνπλ πσο νη επηρεηξήζεηο δελ ελδηαθέξνληαη πξαγκαηηθά γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. (27,7%) ρεηηθά κε ηελ θαηαλαισηηθή ζπκπεξηθνξά επαηζζεηνπνηεκέλε πξνο ην πεξηβάιινλ κέζα ζηνλ ηειεπηαίν ρξφλν ην 33% ησλ ειιήλσλ θαηαλαισηψλ αγφξαζε θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ απνξξππαληηθά, ηνπιάρηζηνλ έλα πξντφλ θηιηθφ πξνο ην πεξηβάιινλ θαη πξνζπάζεζε λα κάζεη πφζν θηιηθφ πξνο ην πεξηβάιινλ είλαη έλα πξντφλ πξηλ ην αγνξάζεη. Μεγάιν είλαη θαη ην πνζνζηφ πνπ αγφξαζε βηνινγηθά θξνχηα θαη ιαραληθά (41,6%) βέβαηα κεγάιν ξφιν γηα ηελ αχμεζε πσιήζεσλ ζηα βηνινγηθά έπαημε ε εηζαγσγή ηνπο ζε κεγάιεο αιπζίδεο ζνχπεξ κάξθεη. Γλωξίδεηε θάπνηεο επηρ/ζεηο ζηελ Διιάδα πνπ λα ππνζηεξίδνπλ κε ηηο ελέξγεηέο ηνπο ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο; Γελ γλωξίδω θάπνηα επηρ/ζε 75% Γλωξίδω θάπνηα επηρ/ζε 25% Δηθόλα 5 57

63 Απνηειέζκαηα Έξεπλαο 1 ζηνπο 4 εξσηψκελνπο δειψλνπλ φηη γλσξίδνπλ ηνπιάρηζηνλ κία επηρείξεζε (πξντφλ) ζηελ Διιάδα πνπ ππνζηεξίδεη κε ζπγθεθξηκέλεο ελέξγεηεο ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο Ζ ζπληξηπηηθή πιεηνςεθία ησλ εξσηεζέλησλ έρνπλ ζεηηθή ζηάζε απέλαληη ζηηο επηρεηξήζεηο πνπ είλαη επαηζζεηνπνηεκέλεο σο πξνο ην πεξηβάιινλ (θπξίσο νη γπλαίθεο, κεγαιχηεξεο ειηθίαο, έγγακεο κε παηδηά, λνηθνθπξέο θαη ζπληαμηνχρνη) Γελ έρνπλ πείζεη νη επηρ/ζεηο γηα ηηο θαιέο ηνπο πξνζέζεηο, σο πξνο ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, αθνχ 9 ζηνπο 10 εξσηψκελνπο πηζηεχνπλ φηη νη επηρεηξήζεηο είηε δελ ελδηαθέξνληαη γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο, είηε ελδηαθέξνληαη αιιά πξσηίζησο θαη γηα εκπνξηθνχο ιφγνπο (π.ρ. βειηίσζε εηθφλαο, αχμεζε πσιήζεσλ) Οη ηξεηο βαζηθφηεξνη ηξφπνη κε ηνπο νπνίνπο κία επηρείξεζε πξέπεη λα ζπλεηζθέξεη ζηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη: α. ε κείσζε εθπνκπήο ξχπσλ (25,8%), β. ρξήζε αλαθπθιψζηκσλ πιηθψλ (20,8%) θαη γ. κείσζε ηνμηθψλ απνβιήησλ (18%) Πεξηζζφηεξν επαηζζεηνπνηεκέλε θαηαλαισηηθή ζπκπεξηθνξά εκθαλίδνπλ ηα άηνκα κεγαιχηεξεο ειηθίαο, αλψηαηεο κφξθσζεο θαη εηζνδήκαηνο 58

64 Οη απόςεηο ησλ επξσπαίσλ θαη ειιήλσλ πνιηηώλ γηα ηελ βηώζηκε θαηαλάισζε θαη παξαξσγή. Tέζζεξηο ζηνπο πέληε Eπξσπαίνπο ιέλε φηη εμεηάδνπλ ηηο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο πνπ έρνπλ ηα πξντφληα πνπ αγνξάδνπλ, φπσο απνθαιχπηεη έξεπλα ηνπ Eπξσβαξφκεηξνπ «ζρεηηθά κε ηε ζηάζε ησλ Δπξσπαίσλ ζηα ζέκαηα ηεο βηψζηκεο θαηαλάισζεο θαη παξαγσγήο». H πξνζνρή πνπ δίλεηαη ζηηο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ησλ πξντφλησλ παξνπζηάδεη ην κεγαιχηεξν πνζνζηφ ζηελ Διιάδα, φπνπ ζε πνζνζηφ 92% φζσλ πήξαλ κέξνο ζηελ έξεπλα εμέθξαζαλ ηελ άπνςε φηη νη πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ησλ πξντφλησλ πνπ αγνξάδνπλ δηαδξακαηίδνπλ ζεκαληηθφ ξφιν ζηελ απφθαζε πνπ παίξλνπλ γηα λα ηα αγνξάζνπλ. H ίδηα έξεπλα απέδεημε φηη δηραζκέλεο είλαη νη απφςεηο ησλ Δπξσπαίσλ φζνλ αθνξά ηνπο ηζρπξηζκνχο ησλ παξαγσγψλ ζρεηηθά κε ηηο πεξηβαιινληηθέο επηδφζεηο ησλ πξντφλησλ ηνπο, ελψ ζρεδφλ νη κηζνί πηζηεχνπλ φηη ν ζπλδπαζκφο ησλ απμεκέλσλ θφξσλ επί ησλ πξντφλησλ πνπ πξνθαινχλ θαηαζηξνθέο ζην πεξηβάιινλ θαη ησλ κεησκέλσλ θφξσλ ζηα θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφληα ζα πξνσζήζεη κε ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ ηξφπν ηα θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφληα. Πνιινί είλαη, επίζεο, απηνί πνπ πηζηεχνπλ φηη επηρεηξήζεηο ιηαληθήο πψιεζεο κπνξνχλ λα δηαδξακαηίζνπλ ζεηηθφ ξφιν φζνλ αθνξά ηελ πξνψζεζε ησλ θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφλησλ θαη ηελ ππνρξεσηηθή επηζήκαλζε ησλ εθπνκπψλ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα. Αλαιπηηθφηεξα, ηα ζεκαληηθφηεξα ζπκπεξάζκαηα πνπ ζπλάγνληαη απφ ηελ θνηλνηηθή δεκνζθφπεζε «Eπξσβαξφκεηξν» ζρεηηθά κε ηε ζηάζε ησλ Δπξσπαίσλ ζηα ζέκαηα ηεο βηψζηκεο θαηαλάισζεο θαη παξαγσγήο είλαη ηα αθφινπζα: 59

65 H ζπληξηπηηθή πιεηνλφηεηα ησλ Δπξσπαίσλ (83%) δειψλεη φηη νη πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ησλ πξντφλησλ πνπ αγνξάδνπλ δηαδξακαηίδνπλ ζεκαληηθφ ξφιν ζηε ιήςε ηεο απφθαζεο ζρεηηθά κε ηελ αγνξά ηνπο. Δηδηθφηεξα, απφ ηελ έξεπλα πξνθχπηεη φηη ην 92% ησλ Διιήλσλ εμεηάδεη ηηο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ησλ πξντφλησλ πνπ αγνξάδεη (ην πςειφηεξν πνζνζηφ ζηελ Δπξψπε), ελψ νη Σζέρνη είλαη απηνί πνπ ζπλππνινγίδνπλ ιηγφηεξν απηή ηελ παξάκεηξν ζηηο αγνξέο ηνπο (62%). ε ζρέζε κε ην ξφιν ησλ νηθνινγηθψλ ζεκάησλ ησλ πξντφλησλ πνπ αγνξάδνπλ (π.ρ. ζρεηηθά κε ηε θηιηθή πξνο ην πεξηβάιινλ πξνέιεπζή ηνπο, ηε δπλαηφηεηα αλαθχθισζεο θ.ιπ.), ην 47% ησλ Δπξσπαίσλ απαληά φηη επεξεάδνπλ πνιχ ηηο απνθάζεηο ηνπ γηα ηελ αγνξά ελφο πξντφληνο, ελψ ην 51% απαληά φηη είηε ηηο αγλνεί είηε δελ δηαδξακαηίδνπλ θαλέλαλ ξφιν ζηηο απνθάζεηο αγνξάο. Η Έιιελεο ζπγθεληξψλνπλ ην πςειφηεξν πνζνζηφ ζηελ E.E. (64%) ζηε ζεκαζία πνπ απνδίδνπλ ζηηο εηηθέηεο ησλ πξντφλησλ πνπ αγνξάδνπλ, κε ην κηθξφηεξν πνζνζηφ λα θαηαγξάθεηαη ζηελ Σζερία (22%). ηελ εξψηεζε θαηά πφζν ηα ζήκαηα απνηππψκαηνο άλζξαθα ελφο πξντφληνο πξέπεη λα γίλνπλ ππνρξεσηηθά, ε ζπληξηπηηθή πιεηνλφηεηα ησλ Δπξσπαίσλ (72%) απαληά θαηαθαηηθά, κε ην πςειφηεξν πνζνζηφ λα θαηαγξάθεηαη ζηελ Διιάδα, φπνπ ην 90% επηζπκεί ηελ ππνρξεσηηθή αλαγξαθή ησλ ελ ιφγσ ζηνηρείσλ. ηνλ αληίπνδα βξίζθνληαη νη Σζέρνη πνπ ππνζηεξίδνπλ απηή ηελ άπνςε ζε πνζνζηφ 47%. Γηεπθξηλίδεηαη φηη ην ζήκα απνηππψκαηνο ηνπ άλζξαθα ζα απεηθνλίδεη ηε ζπλνιηθή πνζφηεηα αεξίσλ ζεξκνθεπίνπ -ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ δηνμεηδίνπ ηνπ άλζξαθα- πνπ εθπέκπεηαη θαηά ηε δηάξθεηα ηεο δσήο ελφο πξντφληνο, απφ ηελ παξαγσγή έσο ηε δηνρέηεπζή ηνπ ζηα απφβιεηα. 60

66 ρεηηθά κε ηε γλψζε ηνπ επξσπατθνχ νηθνινγηθνχ ζήκαηνο ελφο πξντφληνο, κφιηο ην 19% ησλ Δπξσπαίσλ γλσξίδεη ηελ χπαξμή ηνπ ή ην έρεη αλαγλσξίζεη θαηά ηελ αγνξά ελφο πξντφληνο (ζηελ Διιάδα ην αληίζηνηρν πνζνζηφ είλαη 23%). Πεξίπνπ ην 46% ησλ πνιηηψλ ηεο E.E. πηζηεχεη φηη ν θαιχηεξνο ηξφπνο πξνψζεζεο ησλ νηθνινγηθψλ πξντφλησλ ζα ήηαλ λα κεησζνχλ νη θφξνη ζε απηά θαη αληίζηνηρα λα απμεζεί ε θνξνιφγεζε γηα ηα επηβιαβή πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφληα. H πιεηνλφηεηα ησλ Bξεηαλψλ (65%) είλαη ππέξ ελφο ηέηνηνπ ζπζηήκαηνο δηπιήο θνξνινγίαο, ελψ ην πνζνζηφ ησλ Mαιηέδσλ είλαη ην κηθξφηεξν ζηελ Eπξψπε (28%). Oη Έιιελεο, ζε πνζνζηφ 50%, ππνζηεξίδνπλ ηελ πξφηαζε γηα επηβνιή ζπζηήκαηνο δηπιήο θνξνιφγεζεο. Γηα ην ζέκα απηφ ν αξκφδηνο γηα ην πεξηβάιινλ Δπίηξνπνο ηεο E.E. ηαχξνο Γήκαο δήισζε: «H κάρε θαηά ηεο αιιαγήο ηνπ θιίκαηνο πξέπεη λα δηεμαρζεί ζε φια ηα κέησπα κε ηε ζπκκεηνρή φισλ καο. Γελ απνηειεί κφλν απνζηνιή ησλ επηρεηξήζεσλ θαη ησλ θπβεξλήζεσλ. Oη θαηαλαισηέο θαινχληαη, επίζεο, λα δηαδξακαηίζνπλ ηνλ δηθφ ηνπο ξφιν. Αγνξάδνληαο πξντφληα θηιηθά πξνο ην θιίκα θαη ην πεξηβάιινλ, νη ηδηψηεο θαηαλαισηέο ζηέιλνπλ ην ζσζηφ κήλπκα ζηνπο παξαγσγνχο πνπ αληαπνθξίλνληαη κε ηε ζεηξά ηνπο πξνρσξψληαο ζηελ παξαγσγή πεξηζζφηεξσλ θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφλησλ». Πεγή (AΠE-MΠE, Δπξσπατθή Δπηηξνπή) Να... θαίλνληαη ηα πξάζηλα πξντφληα H ζπληξηπηηθή πιεηνςεθία ησλ εξσηεζέλησλ εμέθξαζε ηελ άπνςε φηη νη επηρεηξήζεηο ιηαληθήο πψιεζεο πξέπεη λα αλαιάβνπλ ελεξγφ ξφιν ζηελ πξνψζεζε ησλ θηιηθψλ πξνο ην πεξηβάιινλ πξντφλησλ. Πεξίπνπ νη κηζνί απφ ηνπο πνιίηεο ηεο E.E. (49%) είλαη ηεο άπνςεο φηη ζα πξέπεη λα γίλεη εκθαλέζηεξε ε παξνπζία απηψλ ησλ πξντφλησλ ζηα 61

67 ξάθηα ησλ επηρεηξήζεσλ ιηαληθήο πψιεζεο ή λα πξνβιεθζεί κηα εηδηθή γσλία γηα ηα νηθνινγηθά πξντφληα ζηα ζπγθεθξηκέλα θαηαζηήκαηα. Οη Έιιελεο είλαη πην δχζπηζηνη σο πξνο ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα απηήο ηεο πξαθηηθήο (κφλν ην 38% πηζηεχεη φηη νη πξσηνβνπιίεο ησλ θαηαζηεκάησλ ιηαληθήο ζα έρνπλ απνηέιεζκα) θαη ηάζζνληαη ππέξ (ζε πνζνζηφ 59%) επηβνιήο δεζκεπηηθήο λνκνζεζίαο 62

68 ςμπεπάζμαηα και Πποηάζειρ Ζ θιηκαηηθέο αιιαγέο θαη ην θφζηνο πνπ πξνθαινχλ ζηελ νηθνλνκία θαη ζηηο επηρεηξήζεηο θάλεη ηελ πηνζέηεζε ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο αλάγθε θαη φρη παξνδηθφ θαηλφκελν κφδαο. Ζ δχλακε θαη ε επίδξαζε πνπ έρνπλ νη πνιπεζληθέο ζε δηεζλέο επίπεδν νδεγνχλ ζην λα αζρνινχληαη ζήκεξα νη επηρεηξήζεηο θαη κε άιια δεηήκαηα πνπ απαζρνινχλ ηελ θνηλσλία κέζα ζηελ νπνία δξαζηεξηνπνηνχληαη. Αιιά θαη νη θαηαλαισηέο απαηηνχλ απφ ηηο επηρεηξήζεηο λα απνδψζνπλ κέξνο ηνπ πινχηνπ πνπ απνθνκίδνπλ πίζσ ζηελ θνηλσλία. Ζ ζρέζε πεξηβάιινληνο θαη νηθνλνκηθήο δξαζηεξηφηεηαο εμειίζζεηαη θαη κεηαβάιιεηαη ζε κία ζρέζε win-win. Ζ πξάζηλε νηθνλνκία θαη ηα θνηλσληθά ππεχζπλα πξντφληα νινέλα ζα θαηαθηνχλ έδαθνο ηα βηνινγηθά ηξφθηκα θαη ν ηνκέαο αλαλεψζηκσλ πεγψλ ελέξγεηαο είλαη ε απφδεημε αθνχ αθφκα θαη κε ηελ νηθνλνκηθή θξίζε έρνπλ ξπζκνχο αλάπηπμεο πνπ δελ ζπλαληάκε ζε θαλέλαλ άιιν ηνκέα ηεο νηθνλνκίαο. Σα κέηξα ζηήξημεο ηεο νηθνλνκίαο πνπ έρνπλ ζρεδηάζεη ε Δπξσπατθή Έλσζε, νη ΖΠΑ πξνζαλαηνιίδνληαη ζηηο πξάζηλεο επελδχζεηο. ηελ Διιάδα ε πηνζέηεζε ηεο ΔΚΔ είλαη ζε αξρηθά ζηάδηα εηδηθά αλ ηελ ζπγθξίλνπκε κε ρψξεο φπσο ε Μεγάιε Βξεηαλία θαη νη Ζλσκέλεο Πνιηηείεο. Σν ελδηαθέξνλ νινέλα απμάλεηαη θαη ην πεξηβάιινλ είλαη κέζα ζηνπο ηξεηο πξψηνπο ηνκείο πνπ εθαξκφδεη ε επηρείξεζε ηα πξνγξάκκαηα εηαηξηθήο επζχλεο. Οη έιιελεο θαηαλαισηέο γεληθά ζεσξνχλ ππνρξέσζε ησλ επηρεηξήζεσλ λα πξνζηαηεχζνπλ ην πεξηβάιινλ αιιά είλαη δχζπηζηνη γηα ηα θίλεηξα ηεο επηρείξεζεο. Αλαζηαιηηθνί παξάγνληεο γηα ηελ πξνψζεζε ηεο πξάζηλεο νηθνλνκίαο θαη ηελ εθαξκνγή ηνπ πξάζηλνπ κάξθεηηλγθ είλαη ε γξαθεηνθξαηία θαη νη λσζξέο θηλήζεηο απφ ην θξάηνο γηα λα εθαξκφζεη ηα επξσπατθά πεξηβαιινληηθά πξνγξάκκαηα θαη 63

69 λνκνζεζία. Αθφκα ε παηδεία θαη ε επαηζζεζία ζρεηηθά κε πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα θαη ζπκπεξηθνξέο είλαη ζε ρακειφ επίπεδν ζηελ Διιάδα. Σν πξάζηλν κάξθεηηλγθ γηα λα έρεη επηηπρία ζηελ εθαξκνγή ηνπ απφ ηελ επηρείξεζε δελ πξέπεη λα ζεσξεζεί μερσξηζηφ εξγαιείν αιιά θπζηθή πξνέθηαζε κηαο πνιηηηθήο ηεο εηαηξείαο πξνζαλαηνιηζκέλεο ζηελ βηψζηκε αλάπηπμε. Ζ πξνζέγγηζε ηεο εηαηξείαο πξέπεη λα είλαη νινθιεξσκέλε θαη λα αθνξά φια ηα ζηάδηα θαη κέξε, απφ ηελ παξαγσγή, ηε δηαθίλεζε,ηε πξνψζεζε ηνπ πξντφληνο κέρξη ηελ απφξξηςε ηνπ ζην θάδν απνξξηκκάησλ. Οη ίδηεο αξρέο πνπ δηέπνπλ ηελ εηαηξεία πξέπεη λα δηέπνπλ θαη ηνπο πξνκεζεπηέο ηεο θαη ηνπο ζπλεξγάηεο ηεο. Οη ειιεληθέο επηρεηξήζεηο πξέπεη λα ιάβνπλ ππφςηλ πσο νη θαηαλαισηέο πεξηκέλνπλ απφ απηέο λα ιάβνπλ κέηξα γηα ην πεξηβάιινλ. Έλα θαιφ ζεκείν γηα λα μεθηλήζνπλ νη επηρεηξήζεηο είλαη ε αλαδηάξζξσζε ηεο επηρείξεζεο γηα εμνηθνλφκεζε πφξσλ θαη ελέξγεηαο. Ζ ζπλεξγαζία κε αλεμάξηεηνπο θνξείο είλαη κία αζθαιήο ιχζε γηα λα έρνπλ ηελ αμηνπηζηία θαη ηε γλψζε πνπ απαηηείηαη γηα ηα πεξηβαιινληηθά πξνγξάκκαηα εηδηθά αλ ζθεθηνχκε πσο είλαη κηα λέα πεξηνρή δξαζηεξηφηεηαο γηα ηελ επηρείξεζε θαη έρεη έιιεηςε εκπεηξίαο. ε έλα άιιν ζεκείν πνπ πξέπεη λα εζηηάζνπλ νη ειιεληθέο επηρεηξήζεηο είλαη νη νηθνινγηθέο πηζηνπνηήζεηο θαη ζήκαλζε αθνχ είλαη πεξηνξηζκέλε ε ρξήζε ηνπο αιιά νη θαηαλαισηέο ζεσξνχλ ρξήζηκν λα ππάξρεη ε θαηάιιειε ζήκαλζε θαη πιεξνθνξίεο γηα ηα πξάζηλα πξντφληα. Κιείλνληαο νη πξννπηηθέο πνπ ππάξρνπλ γηα ηελ πξάζηλε νηθνλνκία θαη ηα πξάζηλα πξντφληα είλαη κεγάιεο γηα ηηο επηρεηξήζεηο πνπ ζα πξνβιέςνπλ ζσζηά ηηο αλάγθεο ηεο αγνξάο θαη θάλνπλ ηηο θαηάιιειεο ελέξγεηεο γηα λα επσθειεζνχλ απφ απηέο. 64

70 Πίνακερ Δλδεηθηηθά ηα πξφζηηκα πνπ επηβιήζεθαλ απφ ηνπο Δπηζεσξεηέο Πεξηβάιινληνο απφ ην 2005 (Πεγή Ζκεξεζία) EPI Index Διβεηία Γαλία Ννξβεγία Μαιαηζία νπεδία Ρσζία Φηιαλδία Υηιή Κόζηα Ρίθα Ηζπαλία Απζηξία Λνπμεκβνύξγν Νέα Εειαλδία Παλακάο Λεηνλία Γνκηληθαλή Γεκνθξαηία Κνινκβία Βξαδηιία

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E.

Γεώργιος Μπριζκόλας. Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Γεώργιος Μπριζκόλας Πρόεδρος και Διεσθύνων Σύμβοσλος ηης EUROCERT A.E. Τηνζέηεζε Γηεζλψλ Πξνηχπσλ απφ ηε Βηνκεραλία Εθελοντικά πρότυπα Υποχρεωτική νομοθεσία ISO 9001 ISO14001 ISO 50001 OHSAS 18001 ISO

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων

Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Θέματα πτςσιακών επγασιών για το Υειμ. Εξαμ. 2015-2016 τος τμήματορ Διοίκησηρ Επισειπήσεων Α/Α ΣΙΣΛΟ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΚΑΘΗΓΗΣΗ ΑΡΙΜΟ ΦΟΙΣΗΣΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΘΕΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΕΡΓΑΙΑ 1 Σα κνληέια πξνψζεζεο Above-the-Line

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Πηπρηαθή εξγαζία. Αλάπηπμε Επηρεηξεκαηηθνύ Σρεδίνπ Μεηαπνηεηηθήο Επηρείξεζεο

Πηπρηαθή εξγαζία. Αλάπηπμε Επηρεηξεκαηηθνύ Σρεδίνπ Μεηαπνηεηηθήο Επηρείξεζεο Τετνολογικό Εκπαιδεσηικό Ίδρσμα Καβάλας Στολή Τετνολογικών Εθαρμογών Τμήμα Μητανολογίας Τομέας Καηαζκεσαζηικός Πηπρηαθή εξγαζία Αλάπηπμε Επηρεηξεκαηηθνύ Σρεδίνπ Μεηαπνηεηηθήο Επηρείξεζεο Φνηηεηέο: Τδαγθνπξλήο

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Η ζςμβολή ηηρ μείωζηρ ηος οικολογικού. αποηςπώμαηορ ζηην πποώθηζη πωλήζεων ζε. ξενοδοσειακέρ μονάδερ και μελέηη πεπιπηώζεωρ ζε. ξενοδοσείο ζηην Αθήνα

Η ζςμβολή ηηρ μείωζηρ ηος οικολογικού. αποηςπώμαηορ ζηην πποώθηζη πωλήζεων ζε. ξενοδοσειακέρ μονάδερ και μελέηη πεπιπηώζεωρ ζε. ξενοδοσείο ζηην Αθήνα ΣΜΗΜΑ ΣΟΡΙΣΙΚΩΝ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΩΝ ΣΔΙ ΚΡΗΣΗ Η ζςμβολή ηηρ μείωζηρ ηος οικολογικού αποηςπώμαηορ ζηην πποώθηζη πωλήζεων ζε ξενοδοσειακέρ μονάδερ και μελέηη πεπιπηώζεωρ ζε ξενοδοσείο ζηην Αθήνα ΚΟΜΑΝΣΟ ΠΑΛΟ Δπηβιέπσλ:

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ

Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Από ηε κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ ζηε ςεθηαθή πόιε. Μηα λέα καηηά ζην ηξόπν ζρεδηαζκνύ παξνρήο ππεξεζηώλ Μνρηαλάθεο Κσλ/λνο Πξντζηάκελνο Πιεξνθνξηθήο Γήκνπ Ηξαθιείνπ Η κεραλνξγάλσζε ησλ ππεξεζηώλ 1990-

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

Προοίμιο. Peter Drucker Ζ ΔΠΗΥΔΗΡΖΜΑΣΗΚΖ ΖΘΗΚΖ Ω ΜΔΟ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ - 2 - ΑΝΣΑΓΩΝΗΣΗΚΟΣΖΣΑ -

Προοίμιο. Peter Drucker Ζ ΔΠΗΥΔΗΡΖΜΑΣΗΚΖ ΖΘΗΚΖ Ω ΜΔΟ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΚΑΗ - 2 - ΑΝΣΑΓΩΝΗΣΗΚΟΣΖΣΑ - Προοίμιο «ε κηα βηνκεραληθή θνηλσλία κφλεο ζεκαληηθέο κνλάδεο ηνπηθήο δηνηθήζεσο είλαη ε επηρείξεζε θαη ην εξγνζηάζην. Ζ παξαθκή ηεο παξαδνζηαθήο κνξθήο ηνπηθήο δηνηθήζεσο, ζπγθεθξηκέλα ηεο δεκνηηθήο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

Κατάςτρωςη Σχεδίου Μάρκετινγκ (Marketing Plan) ςτην Εταιρεία: ΓΕΤΗΛ Σ. ΜΙΧΑΗΛΟΥ & ΣΙΑ Ο.Ε. Επιχείρηςη Προώθηςησ Ηλεκτρολογικοφ υλικοφ

Κατάςτρωςη Σχεδίου Μάρκετινγκ (Marketing Plan) ςτην Εταιρεία: ΓΕΤΗΛ Σ. ΜΙΧΑΗΛΟΥ & ΣΙΑ Ο.Ε. Επιχείρηςη Προώθηςησ Ηλεκτρολογικοφ υλικοφ ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΜΗΜΑ ΗΛΕΚΣΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012-2013 ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Κατάςτρωςη Σχεδίου Μάρκετινγκ (Marketing Plan) ςτην Εταιρεία: ΓΕΤΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΦΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΣΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΔΙΕΤΘΤΝΗ: ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ Πειραιάσ, 29 Οκτωβρίου 2010 ΣΜΗΜΑ: Εμπορίου Αρ.Πρωτ.: 8787 Πληροφορίεσ: Φ. Ανδριάνα Σηλέφωνο: 2104177241-5

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020

ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑ ΑΝΑΣΟΛΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ ΔΙΓΙΚΗ ΤΠΗΡΔΙΑ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΑΞΟΝΑ 4: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΝΟΥΗ Δ.Π. Αλαηνιηθήο Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο 2014 2020 Κομοηηνή 3 Απριλίοσ 2015 Παρουσίαση:

Διαβάστε περισσότερα

Π Σ Τ Υ Ι Α Κ Η Δ Ρ Γ Α Ι Α. ΘΔΜΑ: «Μάρκετινγκ: η εφαρμογή μέσω του διαδικτύου από επιχειρήσεις του κλάδου της πληροφορικής»

Π Σ Τ Υ Ι Α Κ Η Δ Ρ Γ Α Ι Α. ΘΔΜΑ: «Μάρκετινγκ: η εφαρμογή μέσω του διαδικτύου από επιχειρήσεις του κλάδου της πληροφορικής» Σ.Δ.Ι. ΚΑΒΑΛΑ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΙΚΗ Π Σ Τ Υ Ι Α Κ Η Δ Ρ Γ Α Ι Α ΘΔΜΑ: «Μάρκετινγκ: η εφαρμογή μέσω του διαδικτύου από επιχειρήσεις του κλάδου της πληροφορικής» ΔΙΗΓΗΣΗ ΠΟΤΓΑΣΡΙΑ θ.

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΔΜΠΟΡΗΑ ΚΑΗ ΓΗΑΦΖΜΗΖ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ SOCIAL MEDIA MARKETING ICCMI 2014

ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΔΜΠΟΡΗΑ ΚΑΗ ΓΗΑΦΖΜΗΖ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ SOCIAL MEDIA MARKETING ICCMI 2014 ΑΛΔΞΑΝΓΡΔΗΟ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΗΓΡΤΜΑ ΘΔΑΛΟΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΔΜΠΟΡΗΑ ΚΑΗ ΓΗΑΦΖΜΗΖ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ SOCIAL MEDIA MARKETING ICCMI 2014 ΑΝΣΔΡΟΝ ΒΑΝΔΑ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΗΑ Α.Μ:191/08 ΑΠΟΣΟΛΗΓΟΤ ΑΝΝΑ-ΜΑΡΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

«Η εθαξκνγή ηνπ e-marketing ζηελ Διιάδα θαη κειέηεο πεξηπηψζεσλ ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε»

«Η εθαξκνγή ηνπ e-marketing ζηελ Διιάδα θαη κειέηεο πεξηπηψζεσλ ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε» Σ.Δ.Ι. ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΔΡΡΔ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΙΚΗ & ΥΡΗΜΑΣΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ «Η εθαξκνγή ηνπ e-marketing ζηελ Διιάδα θαη κειέηεο πεξηπηψζεσλ ζηελ Δπξσπατθή Έλσζε» Φνηηεηήο:

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάιαην 1: Δηζαγσγή. 4. 1.1 Γεληθά... 4. 1.2 Υαξαθηεξηζηηθά ππεξεζηψλ. 8. 1.3 Οξηζκφο θαη δηαζηάζεηο πνηφηεηαο... 18. 1.4 Πνηφηεηα ππεξεζηψλ.

Κεθάιαην 1: Δηζαγσγή. 4. 1.1 Γεληθά... 4. 1.2 Υαξαθηεξηζηηθά ππεξεζηψλ. 8. 1.3 Οξηζκφο θαη δηαζηάζεηο πνηφηεηαο... 18. 1.4 Πνηφηεηα ππεξεζηψλ. Πεξηερφκελα Κεθάιαην 1: Δηζαγσγή. 4 1.1 Γεληθά... 4 1.2 Υαξαθηεξηζηηθά ππεξεζηψλ. 8 1.3 Οξηζκφο θαη δηαζηάζεηο πνηφηεηαο... 18 1.4 Πνηφηεηα ππεξεζηψλ. 24 Κεθάιαην 2: Έιεγρνο δηαδηθαζηψλ ζηηο ππεξεζίεο...

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ

ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΣΡΙΚΗ Α.Ε. ΜΕ ΙΧΤ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΗ ΗΛΕΚΣΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 2011 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΙΜΟΛΟΓΙΑ ΣΗ ΧΑΜΗΛΗ ΣΑΗ Ρο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Θήβα ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΩΛΗΕΩΝ 1/1/2011 TA ΔΚΞΝΟΗΘΑ ΡΗΚΝΙΝΓΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της

Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της Δ ε ί κ η η ρ Τ ά ζ ε ω ν Α γ ο π ά ρ Ε π γ α ζ ί α ρ 2010 Η Οικονομική Κρίση & οι Επιπτώσεις της ειδικό θέμα σοπηγόρ Δρ. Όλγα Επιηροπάκη Αναπλ. Καθ., Ακαδημαϊκή Έδπα «Σηαύπορ Κωζηόποςλορ» ζηη Διοίκηζη

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ι. ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΧΝ

Σ.Δ.Ι. ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΧΝ Σ.Δ.Ι. ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΓΙΟΙΚΗΗ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ ΓΙΟΙΚΗΗ ΔΠΙΥΔΙΡΗΔΧΝ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΣΙΣΛΟ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ: Η ΜΔΛΔΣΗ ΣΗ ΚΑΣΑΝΑΛΧΣΙΚΗ ΤΜΠΔΡΙΦΟΡΑ Χ ΔΡΓΑΛΔΙΟ ΣΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ ΑΠΟ ΣΙ ΜΜΔ ΣΗ ΚΡΗΣΗ ΣΗ ΦΟΙΣΗΣΡΙΑ: ΑΝΑΓΝΧΣΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ Γξαζηεξηόηεηα 1ε αο δίλεηαη ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ - Βαζηθέο Έλλνηεο" πνπ αθνξά ζηελ θεληξηθή έλλνηα "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ".

Διαβάστε περισσότερα

ΔΣΑΗΡΗΚΖ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΔΤΘΤΝΖ ΚΑΗ ΥΡΖΜΑΣΟΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ. ΓΗΔΡΔΤΝΖΖ ΣΖ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΠΡΑΓΜΑΣΗΚΟΣΖΣΑ ΣΟΝ ΣΡΑΠΔΕΗΚΟ ΚΛΑΓΟ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

ΔΣΑΗΡΗΚΖ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΔΤΘΤΝΖ ΚΑΗ ΥΡΖΜΑΣΟΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ. ΓΗΔΡΔΤΝΖΖ ΣΖ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΠΡΑΓΜΑΣΗΚΟΣΖΣΑ ΣΟΝ ΣΡΑΠΔΕΗΚΟ ΚΛΑΓΟ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΔΣΑΗΡΗΚΖ ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΔΤΘΤΝΖ ΚΑΗ ΥΡΖΜΑΣΟΟΗΚΟΝΟΜΗΚΖ ΑΠΟΓΟΖ. ΓΗΔΡΔΤΝΖΖ ΣΖ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΠΡΑΓΜΑΣΗΚΟΣΖΣΑ ΣΟΝ ΣΡΑΠΔΕΗΚΟ ΚΛΑΓΟ Αθανασιάδης Κ. Αναστάσιος ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Δπηβιέπωλ Καζεγεηήο: Παπαλαζηαζίνπ Ηωάλλεο, Αλαπιεξωηήο

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΙΓΜΑ MARKETING ΤΗΣ

ΤΟ ΜΙΓΜΑ MARKETING ΤΗΣ ΑΣΔΙ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ ΥΟΛΗ : ΓΙΟΙΚΗΗ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΜΗΜΑ : ΔΜΠΟΡΙΑ & ΓΙΑΦΗΜΙΗ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΤΟ ΜΙΓΜΑ MARKETING ΤΗΣ ΔΠΙΒΛΔΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΣΗ : ΔΙΗΓΗΣΔ: κ. Κοτδαϊβάδογλοσ Μωσσιάδες Γεμήτριος Ιορδάνες Σσιακπίνες Παναγιώτες

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ & ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ ΓΖΜΟΗΔ ΥΔΔΗ ΣΖΝ ΣΡΑΠΔΕΑ

ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ & ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ ΓΖΜΟΗΔ ΥΔΔΗ ΣΖΝ ΣΡΑΠΔΕΑ ΥΟΛΖ ΓΗΟΗΚΖΖ & ΟΗΚΟΝΟΜΗΑ ΣΜΖΜΑ ΓΗΟΗΚΖΖ ΔΠΗΥΔΗΡΖΔΧΝ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΘΔΜΑ ΓΖΜΟΗΔ ΥΔΔΗ ΣΖΝ ΣΡΑΠΔΕΑ ΠΟΤΓΑΣΡΗΔ:ΗΑΦΑΚΑ ΑΝΝΑ & ΜΠΑΓΛΑΝΔΑ ΠΔΛΑΓΗΑ ΤΠΔΤΘΤΝΟ ΚΑΘΖΓΖΣΖ: θ. ΑΡΖΓΗΑΝΝΗΓΖ ΑΚΑΓΖΜΑΨΚΟ ΔΣΟ: 2014 ΚΑΒΑΛΑ 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ

K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ K- Clusters Γξάζε 7.1.: ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΚΑΘΝΟΣΟΜΘΑ ΣΟΝ ΚΛΑΓΟ ΣΟΤ ΜΑΡΜΑΡΟΤ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΞΘΟΠΟΘΗΘΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΣΩΝ, ΑΠΌ ΣΑ ΠΑΡΑΠΡΟΪΟΝΣΑ ΚΑΘ ΣΑ ΜΠΑΖΑ ΣΟ ΣΡΑΝΟΒΑΛΣΟ Ο πινχηνο ηεο Διιάδαο ζε θνηηάζκαηα καξκάξνπ εθιεθηήο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκηρονική Επιχειρημαηικόηηηα ζηην Ελλάδα

Ηλεκηρονική Επιχειρημαηικόηηηα ζηην Ελλάδα ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΙΓΡΤΜΑ ΚΑΒΑΛΑ τολή Γιοίκηζης και Οικονομίας Σμήμα Λογιζηικής Θέμα πηστιακής εργαζίας: Ηλεκηρονική Επιχειρημαηικόηηηα ζηην Ελλάδα σποβληθείζα ζηον Αναπλ. Καθηγηηή Κλεοβούλοσ Ιωάννη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιζηήμιο Πειραιώς Σμήμα Οργάνωζης & Γιοίκηζης Δπιτειρήζεων Πρόγραμμα Μεηαπηστιακών ποσδών ζηη Γιοίκηζη Δπιτειρήζεων για ηελέτη (Δ-ΜΒΑ)

Πανεπιζηήμιο Πειραιώς Σμήμα Οργάνωζης & Γιοίκηζης Δπιτειρήζεων Πρόγραμμα Μεηαπηστιακών ποσδών ζηη Γιοίκηζη Δπιτειρήζεων για ηελέτη (Δ-ΜΒΑ) Πανεπιζηήμιο Πειραιώς Σμήμα Οργάνωζης & Γιοίκηζης Δπιτειρήζεων Πρόγραμμα Μεηαπηστιακών ποσδών ζηη Γιοίκηζη Δπιτειρήζεων για ηελέτη (Δ-ΜΒΑ) ΗΞΙΩΚΑΡΗΘΖ ΔΟΓΑΠΗΑ ΚΑΟΗΑΠ ΡΕΗΡΕΖ Τποβιεζείζα γηα ηο Μεηαπηστηαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΚΡΗΣΗ

ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΚΡΗΣΗ ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΚΡΗΣΗ ΥΟΛΗ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΜΗΜΑ ΗΛΕΚΣΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΑΓΗΜΑΙΚΟ ΔΣΟ : 2011-2012 ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Καηάζηρωζη Στεδίοσ Μάρκεηινγκ (Marketing Plan) ζε Επιτείρηζη Προώθηζης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET)

ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) ΔΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΔΦΑΛΑΙΟ 1 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ (BALANCE SHEET) 1 Έλλνηα ηνπ Ιζνινγηζκνύ Ο Ιζνινγηζκόο είλαη έλαο πίλαθαο πνπ δείρλεη ηελ νηθνλνκηθή θαηάζηαζε ηεο επηρείξεζεο ζε κηα δεδνκέλε ζηηγκή Σηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

Δςάγγελορ Νηάκοςλαρ Οηθνλνκνιφγνο-Μέινο Παηδαγσγηθήο Οκάδαο ΚΠΔ Φηιηππηάδαο. οθία Θάνος Οηθνλνκνιφγνο ΣΔΗ Ζπείξνπ

Δςάγγελορ Νηάκοςλαρ Οηθνλνκνιφγνο-Μέινο Παηδαγσγηθήο Οκάδαο ΚΠΔ Φηιηππηάδαο. οθία Θάνος Οηθνλνκνιφγνο ΣΔΗ Ζπείξνπ Η διοίκηζη ολικήρ ποιόηηηαρ και ηο κοινό πλαίζιο αξιολόγηζηρ ζηα Κένηπα Πεπιβαλλονηικήρ Δκπαίδεςζηρ. «Η άποτη ηυν εκπαιδεςηικών για ηην Γιοίκηζη Ολικήρ ποιόηηηαρ» Δςάγγελορ Νηάκοςλαρ Οηθνλνκνιφγνο-Μέινο

Διαβάστε περισσότερα

Κχξηνη Άμνλεο ΔΚΔ. Σχληαμε Μειέηεο & Έξεπλαο γηα ηελ Δ.Κ.Δ. Ση. Παληειαίνπ Κ.Κνιιπδάο ICAP Group Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε

Κχξηνη Άμνλεο ΔΚΔ. Σχληαμε Μειέηεο & Έξεπλαο γηα ηελ Δ.Κ.Δ. Ση. Παληειαίνπ Κ.Κνιιπδάο ICAP Group Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε Σχληαμε Μειέηεο & Έξεπλαο γηα ηελ Δ.Κ.Δ. Ση. Παληειαίνπ Κ.Κνιιπδάο ICAP Group Δηαηξηθή Κνηλσληθή Δπζχλε Κχξηνη Άμνλεο ΔΚΔ Ζ ηδέα ηεο Δηαηξηθήο Κνηλσληθήο Δπζχλεο ζρεηίδεηαη κε ηνλ ηξφπν πνπ κηα εηαηξεία

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ENRICO LETTA FORMER PRIME MINISTER OF ITALY TO THE 18 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE «THE BIG RETHINK FOR EUROPE THE BIG TURNING POINT FOR GREECE» ΣΔΣΑΡΣΗ 9 ΙΟΤΛΙΟΤ 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ ΣΜΖΜΑ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΜΑΘΖΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΗΓΑΚΟΝΣΔ: Β. ΥΡΖΣΑΡΑ, Καθ. ΔΞΑΜΖΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΗΝΟ, Δπ.Καθ. Φεβροσάριος

Διαβάστε περισσότερα