Θεραπευτική Δράση του Ραδονίου των Ιαματικών Πηγών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεραπευτική Δράση του Ραδονίου των Ιαματικών Πηγών"

Transcript

1 Ιατρός - Επιδημιολόγος Θεραπευτική Δράση του Ραδονίου των Ιαματικών Πηγών ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΚΑΡΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Οκτώβριος 2015

2 Θεραπευτική Δράση του Ραδονίου των Ιαματικών Πηγών Περίληψη: Από τη μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με την εφαρμογή του ραδονίου για θεραπευτικούς σκοπούς, προκύπτει ότι υπάρχουν δύο αγεφύρωτες παραταξιακές απόψεις σχετικά με το θέμα. Η μία των υποστηρικτών της ωφελιμότητας χαμηλών δόσεων ιοντίζουσας ακτινοβολίας και η άλλη των πολέμιων κάθε είδους ακτινοβολίας ανεξάρτητα από τη δόση. Η πρώτη ομάδα βασίζεται κυρίως στην εμπειρία εκατοντάδων ετών και εκατομμυρίων ασθενών οι οποίοι βρήκαν ανακούφιση σε ιαματικές πηγές. Από τις αρχές του 20ου αιώνα, που έγινε γνωστό ότι το βασικότερο συστατικό των περισσότερων ιαματικών πηγών είναι το ραδόνιο, δρομολογήθηκαν μια σειρά επιδημιολογικών, κλινικών και πειραματικών μελετών προκειμένου να τεκμηριώσουν επιστημονικά την πανθομολογούμενη από ασθενείς θεραπευτική δράση. Οι περισσότερες από τις μελέτες αυτές και ιδιαίτερα οι πλέον αξιόπιστες, που έχουν διεξαχθεί με τους κανόνες της αποδεικτικής ιατρικής (GCP), δείχνουν εντυπωσιακά θεραπευτικά αποτελέσματα και παντελή έλλειψη ανεπιθύμητων παρενεργειών που θα μπορούσαν να αποδοθούν στο ραδόνιο. Συγχρόνως έχει γίνει δεκτό, ότι μεγάλες δόσεις και για μεγάλο χρονικό διάστημα έκθεσης ατόμων σε ραδόνιο, όπως για παράδειγμα σε μεταλλωρύχους ορυχείων ουρανίου, μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο των πνευμόνων. Η δεύτερη ομάδα αρνείται κάθε θεραπευτική ωφελιμότητα που ξεπερνά τα αποτελέσματα οποιασδήποτε εφαρμογής θερμού ύδατος στα διάφορα spa και προειδοποιεί για τις σοβαρές επιπτώσεις που συνεπάγεται η εφαρμογή οποιασδήποτε, ακόμη και πολύ μικρής δόσης ακτινοβολίας στον οργανισμό. Δεν παρουσιάζουν όμως καμία επιστημονική κλινική εργασία, που να επιβεβαιώνει τη θέση τους. Έτσι, αντί να θέσουν τον ισχυρισμό τους αυτό ως αποδεικτέα υπόθεση για επιστημονική μελέτη, τον θεωρούν σαν αυταπόδεικτη πραγματικότητα, που βασίζεται σε αναγωγές από μαθηματικούς υπολογισμούς! Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι μέχρι να παραδεχθούν, οι λίγο ως πολύ γραφειοκρατικά σκεπτόμενοι αρνητές, την ωφελιμότητα των μικρών δόσεων ραδονίου, οι ασθενείς πρέπει να στερηθούν τα κατά την άποψη τους «θαυματουργά» μπάνια στις αγαπημένες τους λουτροπόλεις. Συμπερασματικά από την ουδέτερη αξιολόγηση των μελετών και των διάφορων πληροφοριών μπορεί να γίνει δεκτό, ότι το ραδόνιο ανακουφίζει σημαντικά τους πόνους που προέρχονται ιδιαίτερα από παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος, βελτιώνει αισθητά την ποιότητα ζωής των ασθενών, ενώ η αναλγητική περίοδος ξεκινά συνήθως μερικούς μήνες μετά τη λουτροθεραπεία και μπορεί να διαρκέσει έως και 12 μήνες. Αυτό οδηγεί στη σημαντική μείωση, έως και πλήρη εγκατάλειψη της φαρμακοθεραπείας με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, τα οποία έχουν μεν αναλγητική δράση, αλλά και σοβαρές παρενέργειες που σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να καταλήξουν στο θάνατο.

3 Εισαγωγή: Από αρχαιολογικά ευρήματα ηλικίας ετών, κοντά σε γνωστές σήμερα ιαματικές πηγές (όπως ο πέλεκυς της πηγής Fledermaus στο Badgastein της Αυστρίας) βγαίνει το συμπέρασμα, ότι ήδη από την νεολιθική εποχή γινόταν χρήση των υδάτων ορισμένων πηγών για θεραπευτικούς σκοπούς. Εδώ και πολλούς αιώνες εξάλλου, φημίζονται ορισμένες θερμές πηγές, όπως στο ιταλικό νησί Ίσχια (αρχαία Πυθικούσα, αποικία των Ευβοέων), ή το Bad Gastein της Αυστρίας, για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες, τις οποίες παλαιά εξηγούσαν μεταφυσικά και τις απέδιδαν σε κάποιο καλό πνεύμα που κατοικούσε μέσα τους το «πνεύμα της πηγής». Από τις αρχές του περασμένου αιώνα, συγκεκριμένα το 1904, είναι πλέον γνωστό, ότι η θεραπευτική δράση των σημαντικότερων ιαματικών πηγών, στις οποίες ανέκαθεν συνέρρεαν ασθενείς με παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος για ανακούφιση από τους αφόρητους πόνους, όπως και αυτή της Αυστρίας στην οποία ανακαλύφθηκε ο νεολιθικός πέλεκυς, οφείλεται στο ραδόνιο που περιέχουν. Περισσότερο από ένα αιώνα μετά τη ταυτοποίηση του ραδονίου στις πηγές και μέχρι σήμερα εξακολουθεί να εφαρμόζεται η λουτροθεραπεία αποτελεσματικά και να κατέχει περίοπτη θέση στη θεραπευτική αγωγή διάφορων ασθενειών. Στην Ευρώπη (Αυστρία, Γερμανία, Τσεχία, Πολωνία, Ιταλία και Ελλάδα) και στην Αμερική (Μοντάνα) εκμεταλλεύονται φυσικές πηγές και υπόγειες στοές, στις οποίες υπάρχουν φυσικές συγκεντρώσεις ραδονίου. Στις χώρες της τέως Σοβιετικής Ένωσης και στην Ιαπωνία (με την πολύ αυστηρή νομοθεσία ακτινοπροστασίας) χρησιμοποιούν μάλιστα, εκτός των πηγών, τεχνητά παρασκευαζόμενο ραδόνιο, για ευρύτατη θεραπευτική και προφυλακτική εφαρμογή. Τι είναι το ραδόνιο: Το ραδόνιο (ραδόνιο-222) είναι ένα φυσικό, άχρωμο, άοσμο και άγευστο ραδιενεργό ευγενές αέριο, το οποίο διασπάται απελευθερώνοντας ακτίνες άλφα και εισέρχεται 3

4 στην κυκλοφορία κυρίως μέσω των πνευμόνων και του δέρματος. Προέρχεται από το ράδιο που βρίσκεται στο φλοιό της γης, το οποίο με τη σειρά του είναι προϊόν της διάσπασης του ουρανίου, που βρίσκεται στα πετρώματα και τους βράχους.ο φυσικός χρόνος ημιζωής 1 του ραδονίου ανέρχεται σε 3,8 ημέρες (δηλαδή σ αυτό το διάστημα διασπάται η μισή ποσότητα του ραδιενεργού στοιχείου, που στην προκειμένη περίπτωση είναι το ραδόνιο), ενώ ο βιολογικός χρόνος ημιζωής 2 του είναι μόνο 20 έως 30 λεπτά. Αυτό συνεπάγεται, ότι η μισή ποσότητα ραδονίου αποβάλλεται από το σώμα μέσα σε αυτό το διάστημα. Ήδη μετά από μερικές ώρες δεν ανιχνεύεται καθόλου ραδόνιο στον οργανισμό. Στη συζήτηση για την επικινδυνότητα του ραδονίου δεν ενοχοποιείται το ίδιο το ευγενές αέριο, αλλά μία σειρά βραχύβιων 3 θυγατρικών του στοιχείων, στα οποία διασπάται το Ραδόνιο (Πολώνιο, Βισμούθιο και Μόλυβδος), τα οποία δεν είναι αέρια, αλλά βαρέα μέταλλα και μπορούν να κατακρατηθούν στο σώμα. Ενώ το ραδόνιο ως αδρανές αέριο δε δημιουργεί καμία χημική ένωση στον οργανισμό και κατά τη σύντομη παραμονή του στο σώμα κάνει ελάχιστες διασπάσεις, από τις οποίες προέρχονται τα βραχύβια θυγατρικά του. Υπολογίζεται ότι μόνο το 2% της ποσότητας του διασπάται σε αυτό το σύντομο διάστημα. Οι διάφορες εφαρμογές (ραδονιούχα λουτρά και ατμόλουτρα καθώς και υπόγειες ραδονιούχες στοές) εκμεταλλεύονται το πώς γίνεται απορρόφηση, με διαφορετικό τρόπο. Ως συνηθέστερη και πλέον αποτελεσματική ραδονιοθεραπεία θεωρείται η λουτροθεραπεία σε υπέρθερμες ραδονιούχες πηγές, όπως είναι στη χώρα μας πρωτίστως τα Θέρμα της Ικαρίας, έπονται τα Καμένα Βούρλα και σε ακόμη μικρότερη περιεκτικότητα σε ραδόνιο η Αιδηψός και άλλες από τις πολλές λουτροπόλεις της Ελλάδας. 1 Φυσικός χρόνος ημιζωής λέγεται ο χρόνος που χρειάζεται για να διασπαστεί η μισή ποσότητα του ραδιενεργού στοιχείου. 2 Βιολογικός χρόνος ημιζωής είναι ο χρόνος που χρειάζεται ο οργανισμός για να αποβάλλει τη μισή ποσότητα του ραδιενεργού στοιχείου που έχει δεχθεί. 3 Βραχύβια είναι τα θυγατρικά ραδιενεργά στοιχεία που προέρχονται από τη διάσπαση του ραδονίου κι έχουν σχετικά μικρό έως πολύ μικρό χρόνο φυσικής ημιζωής. 4

5 Επικρατούσα αντίληψη περί ραδιενέργειας και ακτινοφοβία Στην εποχή μας, των ατομικών βομβών και των καταστροφών από ατυχήματα εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας, πολλοί άνθρωποι φοβούνται τη ραδιενέργεια σε τέτοιο βαθμό που πανικοβάλλονται όταν ακούνε ότι πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για ειρηνικούς σκοπούς. Την θεωρούν επικίνδυνη ανεξάρτητα από πόσο ισχυρή είναι η δόση της κι από πού προέρχεται. Προφανώς αγνοούν ή δεν θέλουν να πιστέψουν, ότι κάθε άνθρωπος, όπως και κάθε άλλο έμβυο ον, είναι από την αρχή της ζωής του εκτεθειμένο στη λεγόμενη φυσική ή περιβαλλοντική ακτινοβολία. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ακτινοβολίας αποτελείται από ραδόνιο. Από ένα μέσο όρο 2,4 msv περιβαλλοντικής ακτινοβολίας στην Ευρώπη, το ραδόνιο ξεπερνά το μισό με 1,4 msv κατά μέσον όρο στον εισπνεόμενο αέρα. Αυτό το ραδιενεργό αέριο θεωρείται από τη μια μεριά ύποπτο για τη δημιουργία καρκίνου των πνευμόνων (αυτό δεν αφορά βέβαια το ίδιο το ραδόνιο, αλλά τα βραχύβια θυγατρικά του) και από την άλλη μεριά χρησιμοποιείται στα ιαματικά λουτρά ως θεραπευτικό μέσο. Το παμπάλαιο αξίωμα του Παρακέλσου: «Μόνο η δόση κάνει το δηλητήριο», εξηγεί την αντίφαση ανάμεσα στη θεραπευτική και την επιβλαβή δράση του ραδονίου. Αυτή η παράδοξη αντίληψη οδηγεί σε σκληρή και εν μέρει ιδεολογικά φορτισμένη αντιπαράθεση σε επιστημονικούς κύκλους και στα μέσα ενημέρωσης. Θεραπευτικές ενδείξεις του ραδονίου: Το ραδόνιο εφαρμόζεται θεραπευτικά κυρίως στην αντιμετώπιση νόσων του μυοσκελετικού συστήματος όπως: Αγκυλοποιητική σπονδυλοπάθεια (ή νόσος του Bechterew), ψωριατική αρθρίτιδα, χρόνια πολυαρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, καθώς και εκφυλιστικές ασθένειες της σπονδυλικής στήλης και των αρθρώσεων, ινομυαλγία, πόνους λόγω οστεοπόρωσης, χρόνιες νευραλγίες και πολυνευροπάθειες, καθώς επίσης μετατραυματικούς ή μετεγχειρητικούς πόνους, κυρίως μετά από ορθοπεδικές επεμβάσεις. Διάφορα δερματικά νοσήματα, όπως ψωρίαση και νευροδερματίτιδα, αλλά και σκληροδερμία, περιφερική κυκλοφορική ανεπάρκεια και κακή επούλωση πληγών, έχουν ευμενή εξέλιξη με την εφαρμογή ραδονιούχων λουτρών. Άλλη ένδειξη είναι χρόνιες ασθένειες του αναπνευστικού. 5

6 Ανεπιθύμητες παρενέργειες και σχετικές αντενδείξεις: Ουσιαστικά δεν υπάρχουν καταγραφές στη βιβλιογραφία, που να ενοχοποιούν τη θεραπευτική εφαρμογή του ραδονίου για άμεσες ανεπιθύμητες παρενέργειες, διαφορετικές από τις γνωστές παρενέργειες των άλλων θερμών λουτρών. Στις πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις από την ακτινοβολία δίνεται απάντηση στο επόμενο κεφάλαιο «ωφελιμότητα και επικινδυνότητα». Δυσμενείς άμεσες αντιδράσεις προέρχονται κυρίως από τη σχετικά υψηλή θερμοκρασία του νερού, με την οποία συνδέονται η επιβάρυνση της καρδιάς και του κυκλοφορικού. Σε ασθενείς με επιβαρυμένο ιστορικό, όπως για παράδειγμα μη ελεγχόμενη ή μερικώς ελεγχόμενη καρδιακή ανεπάρκεια, μπορεί κατά την είσοδο στη μπανιέρα ή στο διάστημα της λούσης να επέλθει οξεία επιδείνωση (ανεπαρκής αντιρρόπηση). Το ίδιο ισχύει και για μη ρυθμισμένη ή ανεπαρκώς ρυθμισμένη αρτηριακή υπέρταση (πίεση). Ως εκ τούτου στοιχειοθετούνται οι σχετικές αντενδείξεις της λουτροθεραπείας γενικά, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται, λόγω των μικρών κλειστών καμπίνων που βρίσκονται οι ατομικές μπανιέρες, και ασθενείς με κλειστοφοβία, κρίσεις πανικού και άλλα παρόμοια ψυχικά συμπτώματα. Άλλες αντενδείξεις είναι: Υπερθυρεοειδισμός, εγκυμοσύνη, παιδιά και έφηβοι, καθώς και ασθενείς με οξείες καταστάσεις, όπως επίσης νεοπλασίες με μη επαρκή αποθεραπεία. Για να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα εμφάνισης των παραπάνω παρενεργειών και αντενδείξεων, πρέπει οι ασθενείς, πριν αρχίσουν τη λουτροθεραπεία, να συμπληρώνουν σχετικά ερωτηματολόγια και να εξετάζονται από ιατρό. 6

7 Ωφελιμότητα (το φαινόμενο της όρμησης) και επικινδυνότητα: Η ιοντίζουσα ακτινοβολία (ραδιενέργεια) απελευθερώνει ενέργεια η οποία, ανάλογα με τη δόση, προκαλεί στο σώμα συγκεκριμένες αλλαγές στο κύτταρο. Οι ειδικοί επιστήμονες συμφωνούν, ότι η ραδιενέργεια σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει καρκίνο ή να βλάψει το αγέννητο έμβρυο στο μητρικό σώμα. Ασυμφωνία υπάρχει όμως στο εάν και σε ποιο βαθμό υπάρχει επικινδυνότητα στις μικρές δόσεις ακτινοβολίας. Από πειράματα σε ζώα και πληθυσμιακές μελέτες προκύπτουν σαφείς ενδείξεις, ότι η ραδιενέργεια σε μικρές δόσεις δεν είναι μόνο ακίνδυνη, αλλά μπορεί μάλιστα να αποβεί ωφέλιμη για την υγεία. Οι ειδικοί λουτροθεραπευτές υποστηρίζουν, ότι χαμηλές δόσεις ακτινοβολίας με τη μορφή εφαρμογής του ραδονίου στη λουτροθεραπεία, προκαλεί στον οργανισμό ένα μικρής διάρκειας ερεθισμό, ο οποίος διεγείρει κύτταρα και όργανα. Αυτή η θετική δράση των μικρών δόσεων ακτινοβολίας σε αντίθεση με την αρνητική δράση των μεγάλων δόσεων ονομάζεται όρμιση (hormesis), από το ελληνικό ρήμα ορμάω, που σημαίνει κίνηση με σφοδρότητα ή επίθεση και μεταφορικά ενθάρρυνση ή ερέθισμα. Οι αρνητές κάθε ευεργετικής δράσης του ραδονίου προβάλλουν ως κυριότερο επιχείρημα την επικινδυνότητα για πρόκληση καρκίνου των πνευμόνων. Από πολύ καιρό γίνεται έντονη συζήτηση σχετικά με πιθανολογούμενες μακροχρόνιες επιπτώσεις στον οργανισμό εκείνων που ακολουθούν θεραπευτική αγωγή με το ήπια ραδιενεργό ραδόνιο. Αιτία είναι παρατηρήσεις που έγιναν τον περασμένο αιώνα σε μεταλλωρύχους της περιοχής Erzgebirge και συγκεκριμένα της πόλης Schneeberg της Ανατολικής Γερμανίας, οι οποίοι μετά από πολλά χρόνια εργασίας στα ορυχεία, όπου ήταν εκτεθειμένοι σε τεράστιες ποσότητες ραδονίου, παρουσίασαν ασυνήθιστα μεγάλη θνησιμότητα από καρκίνο των πνευμόνων (Ασθένεια του Schneeberg). Σήμερα γνωρίζουμε, ότι πράγματι υπάρχει μια σαφής σχέση ανάμεσα σε υψηλές δόσεις ραδονίου και καρκίνο του πνεύμονα. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα και με υποθετικούς υπολογισμούς, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ένας θεωρητικά μικρός κίνδυνος και για τη ραδονιοθεραπεία. 7

8 Αυτός ο κίνδυνος, όμως, δεν αφορά πρωτίστως ασθενείς, οι οποίοι κατά κανόνα, μια φορά το χρόνο, μέσα σε διάστημα 2-4 εβδομάδων κάνουν εικοσάλεπτα μπάνια, αλλά το προσωπικό ορυχίων ή εργοστασίων οικοδομικών υλικών και κατεργασίας γρανίτη, το οποίο καθημερινά και για πολλές ώρες εργάζεται σε χώρους όπου υπάρχουν ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες ραδονίου ή ενοίκους κατοικιών, στο περιβάλλον των οποίων ανιχνεύεται ραδόνιο σε μεγάλες ποσότητες. Έτσι κι αλλιώς στη θεραπευτική εφαρμογή σε μπανιέρα, η έκθεση σε ραδόνιο είναι πολύ μικρή. Αφενός παραμένει το ραδόνιο πολύ λίγο χρονικό διάστημα στο σώμα (ο φυσικός χρόνος ημιζωής είναι μεν 3,8 ημέρες, το ραδόνιο όμως, ως ευγενές αέριο δεν δημιουργεί με κανένα μόριο του σώματος κάποια χημική ένωση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, με χρόνο βιολογικής ημιζωής λεπτά, η παραμονή του στον οργανισμό να είναι πολύ μικρότερη. Αφετέρου, σε αυτό το διάστημα διασπάται μόνο το 2% του ραδονίου που έχει προσληφθεί. Αυτό συνεπάγεται, ότι το ποσοστό των ραδιενεργών θυγατρικών, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα, λόγω του μεγαλύτερου χρόνου που ακτινοβολούν τοπικά σε συγκεκριμένους ιστούς, είναι σχετικά μικρό. Συγκεκριμένα, σε διαμονή τριών εβδομάδων σε λουτρόπολη και λούσεις, η συνολική ακτινοβολία από ραδόνιο ανέρχεται ετησίως σε περίπου 1,8 msv και θα μπορούσε να αντιστοιχεί με την επιβάρυνση σε ραδιενέργεια ίση με αυτή που προκύπτει από έναν ακτινογραφικό έλεγχο της σπονδυλικής στήλης. Εξάλλου, η ακτινοβολία των 1,8 msv ετησίως, βρίσκεται στα επίπεδα της φυσιολογικής περιβαλλοντικής ακτινοβολίας, την οποία δέχεται, κατά μέσο όρο, κάθε ευρωπαίος ετησίως από το ραδόνιο. Προσωπικές μετρήσεις της ολικής ακτινοβολίας (ακτίνες α+β+γ), με μετρητή Geiger, στα υδροθεραπευτήρια «Σπηλιά», Απόλλων και Κράτσα των Θέρμων Ικαρίας. έδειξε υπερβολικά μικρές δόσεις ιοντίζουσας 4 ακτινοβολίας. Συγκεκριμένα στο χώρο που είναι οι πισίνες και το χαμάμ της «Σπηλιάς», με μέσο όρο 0,0170 msv, δεν υπήρχε καμία διαφορά με τις μετρήσεις του εξωτερικού χώρου. Η πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση, 0,0516 msv, μετρήθηκε σε καμπίνα του «Απόλλωνα», την ώρα που γέμιζε η μπανιέρα με το ραδονιούχο νερό προς λούση. Ακόμη και αυτή η 4 Ιοντίζουσα ή ιονίζουσα ακτινοβολία είναι η ενέργει που εκλείεται από τη διάσπαση ραδιενεργών στοιχείων. 8

9 συγκέντρωση θεωρείται πολύ μικρή και κυμαίνεται στο στατιστικό εύρος της περιβαλλοντικής ακτινοβολίας. Στις καμπίνες των λουτρών Κράτσα η ολική ακτινοβολία, είναι εξίσου μικρή, μεταξύ 0,0185 και 0,0318 msv, την ώρα που γεμίζουν οι μπανιέρες ραδονιούχο νερό. Γενικά, και με βάση όλα τα δεδομένα που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας, ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα από ραδονιούχο λουτροθεραπεία, είναι αμελητέος. Κίνδυνος για άλλες μορφές καρκίνου μετά από χρήση ραδονίου δεν υπάρχει, γιατί έτσι κι αλλιώς δεν έχει ποτέ αναφερθεί κάτι τέτοιο. Τρόπος δράσης: Οι διορθωτικοί μηχανισμοί του κυττάρου (επιδιόρθωση βλάβης του DNA), βελτιώνονται με την επίδραση της α-ακτινοβολίας του ραδονίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάθε κύτταρο είναι από τη φύση του ικανό να διορθώνει λειτουργικά σφάλματα μέχρι και να ανακαλύπτει και να εξαφανίζει, εγκαίρως, ακόμη και κακοήθεις μεταλλάξεις. Εάν τα κύτταρα μάλιστα που υφίστανται μικρή ακτινοβολία, τύχει κάποια στιγμή να εκτεθούν σε μεγάλη ακτινοβολία, οι αναμενόμενες δυσμενείς συνέπειες θα είναι ηπιότερες. Τα βραχύβια θυγατρικά του ραδόνιου συγκεντρώνονται κυρίως στο λιπώδη ιστό και στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπου με την ακτινοβολία τους διεγείρουν την παραγωγή ορμονών. Η αναλγητική δράση της ραδονιούχου λουτροθεραπείας οφείλεται, εκτός των άλλων, στη μεγαλύτερη παραγωγή των ενδορφινών (ενδογενείς ουσίες του σώματος που μειώνουν τον πόνο). Όπως δείχνουν μετρήσεις σε ασθενείς με Morbus Bechterew και εκφυλιστικές ασθένειες των αρθρώσεων, μετά από εφαρμογή ραδονίου, η αρχικώς χαμηλή δραστηριότητα των αμυντικών κυττάρων του ανοσοποιητικού, αυξάνεται σημαντικά. 9

10 Επίσης αυξάνεται σημαντικά και η παραγωγή συλλεκτών ελεύθερων ριζών, οι οποίοι αδρανοποιούν τις καταστροφικές ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, οι οποίες ως υποπροϊόντα του μεταβολισμού, παιζουν εκτός των άλλων, αρνητικό ρόλο και στις ρευματοπάθειες. Τελικά, η βασική έρευνα των τελευταίων ετών μας βοήθησε σημαντικά στο να κατανοήσουμε τον τρόπο της θεραπευτικής δράσης του ραδονίου, παρόλο που η εμπεριστατωμένη τεκμηρίωση δεν έχει ακόμη πλήρως καταγραφεί.. Είναι πλέον γνωστό, ότι ιδιαίτερα μετά τη ραδονιούχο λουτροθεραπεία, δεν επηρεάζονται μόνο τα συστήματα αυτόματης επισκευής των κυττάρων (DNA-repair) αλλά και οι νευροδιαβιβαστές της αίσθησης του πόνου, καθώς επίσης και η παραγωγή των ορμονών του φλοιού των επινεφριδίων. Το πλέον αποκαλυπτικό πρόσφατο ερευνητικό αποτέλεσμα είναι η απόδειξη της δραστηριοποίησης της αντιφλεγμονώδους κυττοκίνης TGF-βήτα (εγγενή νευροδιαβιβαστή του σώματος και ανταγωνιστή του TNF- άλφα). Τα επίπεδα του TGF-βήτα ανεβαίνουν σημαντικά σε ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα μετά την παραμονή τους σε ραδονιούχες υπόγειες στοές ορυχείων. Έτσι μπορούν να εξηγηθούν καλύτερα οι ανοσορυθμιστικές και αντιφλεγμονώδεις ενέργειες καθώς και η μακράς διάρκειας αναλγητική δράση του ραδονίου, που έχει παρατηρηθεί και καταγραφεί από δεκαετίες. Ο Helmut Pratzel, καθηγητής υδροθεραπείας και κλιματικής έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και από τους πλέον γνωστούς ερευνητές του ραδονίου, περιγράφει αυτό το φυσικό προϊόν ως εξής: «Το ραδόνιο δεν είναι φάρμακο. Δεν μπορεί να είναι φάρμακο, γιατί δεν έχει καμία φαρμακολογική δράση. Δεν μπορεί να έχει φαρμακολογική δράση επειδή είναι ευγενές αέριο. Πως δρα τότε;; Το ραδόνιο δρα ως πηγή α-ακτινοβολίας. Μέσω του ραδονίου ορισμένες περιοχές του οργανισμού διεγείρονται από την πλούσια σε ενέργεια τοπική δράση της ιοντίζουσας ακτινοβολίας. Γι αυτό, η ραδονιούχος λουτροθεραπεία αποτελεί μια ιδιαίτερη μορφή ακτινοθεραπείας, η οποία κάνει χρήση της ελαχιστότατης δόσης ακτινοβολίας σε σχέση με κάθε άλλη ακτινοθεραπεία». 10

11 Η αναλγητική δράση είναι η κυριότερη δράση του ραδονίου, με την οποία διευκολύνεται η κινητικότητα εκεί που λόγω πόνων υπάρχει σημαντικός περιορισμός κίνησης των αρθρώσεων (δυσκαμψία) στο μεγαλύτερο ποσοστό των χρονίως πασχόντων από παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος. Ετσι, εξακολουθεί το ραδόνιο, ακόμη και στις αρχές του 21ου αιώνα, παρά την τεράστια τεχνική εξέλιξη της ιατρικής, να εφαρμόζεται αποτελεσματικά στις ρευματοπάθειες. Κλινικές μελέτες: Η έλλειψη «επιστημονικών» εργασιών με τους όρους της αποδεικτικής ιατρικής (Good Clinical Practice), γινόταν συνήθως στόχος αμφισβήτησης της θεραπευτικής αξίας του ραδονίου. Τις τελευταίες δεκαετίες έγιναν αρκετές εργασίες που πληρούν τους όρους της «επιστημονικής εργασίας», από τις οποίες ξεχωρίζουν 5 ελεγχόμενες κλινικές μελέτες ραδονιοθεραπείας σε εκφυλιστικές ασθένειες της σπονδυλικής στήλης, ρευματοειδή αρθρίτιδα και αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (Morbus Becterew). Οι 3 μελέτες με ραδονιούχο λουτροθεραπεία σε μπανιέρες έγιναν ως προοπτικές, τυχαιοποιημένες, placebo- ελεγχόμενες διπλά τυφλές έρευνες 5. Οι 2 άλλες εργασίες έγιναν σε υπόγειες στοές παλαιών ορυχείων, όπου η μία ομάδα ασθενών εκτός από τη συνήθη θεραπεία έπαιρνε επιπλέον ραδόνιο, ενώ η άλλη ομάδα, που χρησιμοποιήθηκε ως δείγμα, περιορίζονταν μόνο στη συνήθη θεραπεία (χωρίς ραδόνιο). Από άλλους ερευνητές έγινε μια ανασκόπηση (meta-analysis) αυτών των εργασιών, η οποία επιβεβαίωσε τα επιμέρους αποτελέσματα. Μία έκτη εργασία, η πιο πρόσφατη από όλες (δημοσιεύτηκε το Νοέμβριο του 2013), τεκμηριώνει με άψογο τρόπο την αναλγητική δράση του ραδονίου σε 681 ασθενείς που έλαβαν μέρος σε μια πολυκεντρική 6 μελέτη. Λεπτομερέστερα οι κλινικές αυτές μελέτες έχουν ως εξής: 5 Έρευνες οι οποίες διεξάγονται βάσει πρωτοκόλου σε ασθενείς που τυχαία, μέσω κλήρωσης χωρίζονται σε ομάδες προκειμένου να γίνει σύγκριση δύο ή περισσότερων ειδών θεραπείας, χωρίς να γνωρίζει ούτε ο ασθενής ούτε ο θεράπων ιατρός σε ποιο είδος θεραπείας εντάσσεται ο κάθε ασθενής. Συνήθως η μία ομάδα παίρνει τη θεραπεία της οποίας τη δράση θέλουμε να μελετήσουμε και η άλλη ομάδα εικονική θεραπεία, δηλαδή ουδέτερο φάρμακο ή ανεργή ουσία (placebo). 6 Είναι η μελέτη η οποίας το ερευνητικό μέρος διεξάγεται σε περισσότερα του ενός ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, νοσοκομεία και μεμονομένους ιατρούς. 11

12 H.G. Pratzel, B. Legler, K. Aurand, K. Baumann, Th. Franke (1993): Wirksamkeitsnachweis von Radonbädern im Rahmen einer kurortmedizinischen Behandlung des zervikalen Schmerzsyndroms. Phys Rehab Kur Med; 3:76-82 Αποτελεσματικότητα της ραδονιούχου λουτροθεραπείας σε ασθενείς με αυχενικό σύνδρομο: Πρόκειται για μια ελεγχόμενη (συγκριτική), τυχαιοποιημένη (randomized) διπλή-τυφλή μελέτη (με placebo) με 46 ασθενείς σε παράλληλες ομάδες, με διαγνωσμένο μη φλεγμονώδες εκφυλιστικό αυχενικό σύνδρομο. Είχαν επιλεγεί τυχαία από τους εσωτερικούς ασθενείς του Radonbad του Schlema της Σαξονίας στη Γερμανία και είχαν χωριστεί σε δύο ομάδες με διαφορετική θεραπεία. Η θεραπεία της μιας ομάδας ήταν 9 λουτρά διάρκειας 20 λεπτών το καθένα, σε μπανιέρες χωρητικότητας 150lt. γεμισμένες με ραδονιούχο νερό περιεκτικότητας σε ραδόνιο 3000 bq/lt και με θερμοκρασία C. Η θεραπεία της δεύτερης ομάδας ήταν πανομοιότυπη με την πρώτη, μόνο που αντί ραδονιούχο νερό της θερμοπηγής, που είναι άχρωμο, άοσμο και άγευστο, περιείχε πόσιμο νερό από τη βρύση στην ίδια θερμοκρασία, εξίσου άχρωμο, άοσμο και άγευστο. Ας σημειωθεί ότι ούτε ο θεράπων ιατρός ούτε ο ασθενής γνώριζαν ποιος μπαίνει σε ποιο νερό (διπλό-τυφλό πείραμα). Το ζητούμενο ήταν η ένταση του πόνου, μετρημένη σε προκαθορισμένα υπερευαίσθητα σημεία ισχυρού πόνου (trigger points). Η μέτρηση γίνονταν στην κλίμακα ειδικού πιεσόμετρου (Thershold Meter). Όσο μεγαλύτερη πίεση χρειάζονταν για να προκληθεί πόνος, τόσο καλύτερο ήταν το αναλγητικό αποτέλεσμα της μεθόδου. Στο τέλος της θεραπείας οι ασθενείς και των δύο ομάδων έδειξαν άνοδο στην κλίμακα πίεσης μέχρι την πρόκληση πόνου, χωρίς σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων (p>0,05). Όμως 2 και 4 μήνες μετά τη θεραπεία, η αναλγητική δράση της ομάδας του ραδονίου ήταν σημαντικά (p=0,041) μεγαλύτερη από τη συγκριτική 12

13 ομάδα χωρίς ραδόνιο (placebo), στην οποία η κατάσταση των ασθενών, σχετικά με τον πόνο, χειροτέρευε όσο περνούσε ο χρόνος. Είναι αξιοσημείωτο, ότι 3 μήνες μετά το πέρας της θεραπείας, στους ασθενείς με ραδόνιο, η καμπύλη πίεσης μέχρι την πρόκληση πόνου αυξήθηκε άλλη μια φορά τόσο όσο κατά τη διάρκεια της λουτροθεραπείας, ενώ στους ασθενείς με κοινό νερό κατέβηκε στα ίδια περίπου επίπεδα, όπως πριν τη λουτροθεραπεία. H. G. Pratzel, B. Legler, K.Aurand, S. Heisig, G. Klein (1999) Schmerzstillender Langzeiteffekt durch Radonbäder bei nicht entzündlichen rheumatischen Erkrankungen. In: Deetjen P, Falkenbach A (Hrsg) Radon und Gesundheit, Radon and Health Verlag Peter Lang, Frankfurt/M 1999, S Μακροχρόνια αναλγητική δράση των ραδονιούχων λουτρών σε μη φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις: Παρόμοια αποτελέσματα καταγράφουν οι ίδιοι ερευνητές σ αυτήν την πανομοιότυπη έρευνα, η οποία εκτός της περιεκτικότητας του νερού σε ραδόνιο (800 bq/lt) δεν διαφέρει σε τίποτα από την προηγούμενη. Πραγματοποιήθηκε σε 52 ασθενείς με συμπτώματα στη σπονδυλική στήλη και τις αρθρώσεις στο Bad Steben της Βαυαρίας. Κι εδώ, μετά την αρχική βελτίωση του πόνου και στις δύο ομάδες, στους μεν ασθενείς με το ραδόνιο συνεχίστηκε να βελτιώνεται η κατάστασή τους 2 και 4 μήνες μετά τη θεραπεία, ενώ οι ασθενείς της ομάδας του ζεστού νερού από τη βρύση χειροτέρευαν συνεχώς! Η διαφορά στην κλίμακα πόνου ήταν σημαντική μεταξύ των δύο ομάδων (p<0,05) μετά από 2 και 4 εβδομάδες από τον τερματισμό της θεραπείας. Franke, L. Reiner, H.G. Pratzel, Th. Franke, K. L. Resch (2000): Long-term efficacy of radon spa therapy in rheumatoid arthritis a radomised, shamcontroled study and follow-up. Rheumatology (Oxford); 39:

14 Μακροχρόνια επίδραση του ραδονίου ιαματικών πηγών στη ρευματοειδή αρθρίτιδα: Παρομοίως και αυτή η μελέτη έδειξε, μήνες μετά τη θεραπεία, σημαντική διαφορά (p<0,05) στην ένταση του πόνου, ανάμεσα στις ομάδες ραδονίου και placebo. Πρόκειται για διπλό τυφλό πείραμα σε 60 ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα στα πλαίσια αγωγής αποκατάστασης στο Bad Brambach της Γερμανίας. Χωρισμένοι σε 2 τυχαιοποιημένες ομάδες, η μία ομάδα έλαβε σύνθετα λουτρά (Ραδόνιο 1300 Bq/lt και CO 2 1.6gr/lt) και η άλλη απλά λουτρά με μόνο CO gr./lt. Στο τέλος της θεραπευτικής περιόδου και στις 2 ομάδες οι στοχευόμενες παράμετροι, «ένταση πόνου» και «κινητική δυσκαμψία» είχαν σαφώς καλυτερέψει, χωρίς όμως σημαντική διαφορά ανάμεσα στις ομάδες. Μόλις 6 μήνες μετά τη θεραπευτική φάση παρατηρήθηκε σημαντικά μεγαλύτερη βελτίωση στην ομάδα του ραδονίου, σε σχέση με την ομάδα με μόνο CO 2 (placebo). G. Lind-Albrecht (1994 & 1999) : Radoninhalation bei Morbus Bechterew. In: P. Deetjen, A. Falkenbach (Hrsg): Radon und Gesundheit, Radon and Health. Verlag Peter Lang, Franfurt/M 1999, S Σπηλαιοθεραπεία σε ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλοπάθεια (Morbus Bechterew) 262 ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα (Morbus Becterew) νοσηλεύτηκαν στα πλαίσια κλινικής αποκατάστασης με τις συνηθισμένες μεθόδους θεραπευτικής αγωγής. Από αυτούς οι 100, με τυχαία επιλογή, έκαναν συμπληρωματική σπηλαιοθεραπεία (περιεκτικότητα ραδονίου 30 και 130 Kbq/m 3 και απροσδιόριστη θερμοκρασία) στις υπόγειες στοές του Bad Kreuznach, Γερμανία. Διάφορες παράμετροι, όπως η ένταση του πόνου, ο περιορισμός της κινητικότητας και η κατανάλωση φαρμάκων, έδειξαν 6 μήνες μετά τη θεραπευτική φάση, σημαντικά ικανοποιητικότερη δράση στην ομάδα με την επιπλέον εφαρμογή ραδονίου. Η θετική ευεργετική δράση του ραδονίου συνεχιζόταν ακόμη και 9 μήνες μετά από το εξιτήριο από την κλινική και για μεγάλο διάστημα ακόμη. Ήταν σημαντικά καλύτερη από τη 14

15 δράση της ομάδας χωρίς ραδόνιο και η κατανάλωση παυσίπονων, αντιφλεγμονωδών φαρμάκων είχε μειωθεί σημαντικά και σε ορισμένες περιπτώσεις είχε μηδενιστεί! Α. Van Tubergen, N. Wolter, A. Falkenbach, H. Goei The, D. van der Heijde, A. Hilding, R. Landewe, S. van der Linden (2000): Efficacy of spa therapy in patients with ankylosing spondylitis. Z. Rheumatol.;Suppl.3:III/16 Αποτελεσματικότητα ιαματικής αγωγής spa σε ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα 120 Ολλανδοί ασθενείς με διαπιστωμένη αγκυλωτική (ή αγκυλοποιητική) σπονδυλίτιδα (Morbus Bechterew), χωρίστηκαν με κλήρωση προκειμένου να διεξαχθεί συγκριτική μελέτη, σε 3 ομάδες με 40 ασθενείς η καθεμιά. Η θεραπεία ανά ομάδα είχε ορισθεί ως εξής: Ομάδα Α. Στα πλαίσια παραμονής 3 εβδομάδων στο Bad Gastein της Αυστρίας, εκτός των προκαθορισμένων θεραπευτικών ενεργειών προς αποκατάσταση, έλαβαν συμπληρωματικά και 10 εισπνοές ραδονίου (4400 Bq/m 3 ) σε υπόγειες στοές παλαιού ορυχείου με θερμοκρασία μέχρι 41,5 C. Ομάδα Β. Tο ίδιο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας, όπως η ομάδα Α, με τη διαφορά ότι οι ασθενείς εδώ παρέμειναν για νοσηλεία στο Arcen της Ολλανδίας κι αντί για υπόγειες στοές με ραδόνιο, επισκέφθηκαν 10 φορές τη τοπική sauna. Ομάδα C. Οι ασθενείς της ομάδας αυτής παρέμειναν στο σπίτι τους στην Ολλανδία, όπου συνέχισαν την αντιρρευματική φαρμακοθεραπεία κι εκτός αυτού έκαναν μια εβδομαδιαία 3ωρη γυμναστική. (H ομάδα αυτή χρησίμευσε ως σύγκριση, control group). Μετά τη θεραπευτική φάση διάρκειας 3 εβδομάδων, η κατάσταση των ασθενών των δύο πρώτων ομάδων ως προς τη γενική κατάσταση, ένταση πόνου και πρωινή δυσκαμψία, είχε καλυτερέψει σημαντικά σε ποσοστό 20-30% σε σχέση με τις τιμές πριν τη θεραπευτική αγωγή, ενώ στους ασθενείς της τρίτης ομάδας, που παρέμειναν σπίτι τους, δεν σημειώθηκε καμία αλλαγή. 6 και 9 μήνες μετά την έναρξη της μελέτης μόνο τα αποτελέσματα της ομάδας Α, όπου είχε παρασχεθεί συμπληρωματικά 15

16 ραδόνιο, ήταν σημαντικά καλύτερα από την ομάδα C, που είχε παραμείνει στο σπίτι. Αντίθετα οι ασθενείς της ομάδας Β, που, αντί σπηλαιοθεραπεία με ραδόνιο είχαν επισκεφτεί συμπληρωματικά τη sauna, δεν παρατηρήθηκε καμία διαφορά σε σχέση με τους ασθενείς της ομάδας C, που παρέμειναν στο σπίτι. Falkenbach A, KovacsJ, Franke A, JörgensK, Ammer K,. Radon therapy for the treatment of rheumatic diseases-review and meta-analysis of controled clinical trials. Rheumatol Int Apr;25(3): Ραδονιοθεραπεία σε ασθενείς με ρευματικές παθήσεις (ανασκόπηση μελετών) Μια μετα-ανάλυση (ανασκόπηση μελετών) της επίδρασης του ραδονίου στην ένταση του πόνου σε ομαδοποιημένα δεδομένα 378 ασθενών έδειξε τα ίδια αποτελέσματα. Δηλαδή. ότι αμέσως μετά το τέλος της θεραπείας δεν υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ ασθενών που έλαβαν ραδόνιο και των υπόλοιπων που έλαβαν placebo (εικονική θεραπεία). Στη συνέχεια, όμως, και συγκεκριμένα, μετά 3 μήνες (p=0.02) και μετά 6 μήνες (p=0.002), η ένταση του πόνου στους ασθενείς που έλαβαν ραδόνιο ήταν σημαντικά μικρότερη από τους ασθενείς της εικονικής θεραπείας (placebo). Κλινική μελέτη με βάση όλους τους κανόνες της σύγχρονής κλινικής έρευνας (GCP) Annegret F, Franke Th. Long-term benefits of radon spa therapy in rheumatic diseases: results of the randomised, multi-centre IMuRa trial. Rheumatol Int Nov;33(11): Μακροπρόθεσμα οφέλη της ραδονιούχου λουτροθεραπείας σε ασθενείς με ρευματικές παθήσεις (πολυκεντρική έρευνα) Είναι η μόνη μελέτη, της οποίας ο σχεδιασμός και η διεξαγωγή ανταποκρίνεται στις οδηγίες για την κατάταξη στην κατηγορία Ab της Evidence Based Medicine. Στην έρευνα αυτή πήραν μέρος συνολικά 681 τυχαιοποιημένα επιλεγμένοι εξωτερικοί 16

17 ασθενείς, εκ των οποίων 59,7% γυναίκες, με διάφορες ρευματικές παθήσεις (χρόνιοι πόνοι στην πλάτη, οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και άλλες πολλαπλές ρευματικές παθήσεις) και μέσο όρο ηλικίας 58,3 έτη (σταθερή απόκλιση ± 11.1), σε 7 κέντρα αποκατάστασης με ραδονιούχα λουτρά και σπήλαια στη Γερμανία και Αυστρία. Τόσο οι μελετητές και οι θεραπευτές, όσο και οι 681 ασθενείς (εκτός από εκείνους που είχαν σπηλαιοθεραπεία) δεν γνώριζαν το είδος της θεραπείας (διπλό- τυφλό πείραμα). Η θεραπευτική επέμβαση συνίστατο σε 12 ραδονιούχα λουτρά σε διάστημα 3-4 εβδομάδων ή κοινό νερό της βρύσης (στην ίδια θερμοκρασία με τα ραδονιούχα λουτρά) για τους ασθενείς που χρησιμοποιήθηκαν ως «μάρτυρες» (ομάδα συγκριτικού ελέγχου). Στη σπηλαιοθεραπεία διενεργήθηκαν 10 κύκλοι επίσκεψης μέσα σε 3 εβδομάδες, ενώ στην ομάδα συγκριτικού ελέγχου έγιναν ήπια ατμόλουτρα σε κλιματολογικές συνθήκες παρόμοιες με το σπήλαιο. Στην αρχή της μελέτης όλοι οι ασθενείς που έλαβαν μέρος, παρουσίαζαν σαφείς χρόνιους ή υποτροπιάζοντες πόνους, που διαρκούσαν περισσότερο από 6 μήνες. Τα αποτελέσματα σχετικά με τους πόνους (ένταση-διάρκεια) και την κατανάλωση (μείωση της ποσότητας) αναλγητικών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, έδειξαν ιδιαίτερα αξιόλογη επίδραση της θεραπείας στις ομάδες που χορηγήθηκε ραδόνιο, με σημαντική (p= 0,032 και p= 0,007 αντίστοιχα) διαφορά στη διαχείριση του πόνου, αλλά και στη μείωση της φαρμακευτικής αγωγής, μέχρι και 9 μήνες μετά το τέλος της φαρμακευτικής αγωγής. Σε επιστημονική ημερίδα, που διοργάνωσε ο Ιατρικός Σύλλογος της Βιέννης, τον Ιανουάριο του 2014, με θέμα τη ραδονιοθεραπεία και προσκεκλημένους όλους όσους αποτελούν την αφρόκρεμα της Ρευματολογίας στην Αυστρία, έγινε η παρουσίαση κι επιστημονική αξιολόγηση της παραπάνω μελέτης. Τα σχόλια όλων των ειδικών ήταν, χωρίς εξαίρεση, θετικά κι επαινετικά. Όπως επεσήμαναν, είναι, πλέον, αναμφισβήτητη η ευεργετική δράση του ραδονίου σε πόνους διαφόρων ρευματικών παθήσεων. Η στατιστική ανάλυση από τον καθηγητή Franke είναι άψογη και αποτελεί πρότυπο για περισσότερες κλινικές μελέτες. Επίσης, προτάθηκε να γίνουν και πειραματικές εργασίες σε αρθροπαθή ποντίκια, προκειμένου να εξηγηθεί επακριβώς ο τρόπος δράσης του ραδονίου. 17

18 ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΝΟΝΤΑΣ, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η ραδονιοθεραπεία αποτελεί για την αντιμετώπιση ασθενειών του κινητικού συστήματος μία λογικού κόστους θεραπεία, η οποία παρέχει ισχυρή και μακροχρόνια ανακούφιση από τους πόνους, καθώς επίσης μείωση της παρεχόμενης φαρμακοθεραπείας και βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων. Η συνολική έκθεση σε ακτινοβολία-α σε όλο το διάστημα που διαρκεί η θεραπεία, συνήθως μια φορά το χρόνο, κυμαίνεται μεταξύ 0,2 msv και 1,8 msv, δόση που βρίσκεται μέσα στα περιθώρια της περιβαλλοντικής ακτινοβολίας και δεν θεωρείται επικίνδυνη από ιατρικής πλευράς, καθώς συμπίπτει με την επιβάρυνση ενός συνήθους ακτινογραφικού ελέγχου. Από γενική σκοπιά, επιτυγχάνεται με τη ραδονιοθεραπεία μείωση των αντιφλεγμονών φαρμάκων, που συνεπάγεται μείωση του κινδύνου από τις σοβαρές παρενέργειες των μη στεροειδών αντιρευματικών παρασκευασμάτων, οι οποίες ενίοτε οδηγούν στο θάνατο. 18

19 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Andrejew SV, Semjonow BN, Tauchert D: Zum Wirkmechanismus von Radonbädern. Z Phys Med Baln Med Klim 1990; 19 (Sonderheft 2): Deetjen P, Falkenbach A, Harder D, Jöckel H, Kaul A, von Philippsborn H: Radon als Heilmittel 2005 Verlag Dr. Kovac, Hamburg, ISBN Falkenbach A: Combined radon and heat exposure for treatment of rheumatic diseases. In: Kosaka M, Sugahara T, Schmidt KL, Simon E (eds.): Thermotherapy for neoplasia, inflammation, and pain. Springer, Tokyo 2000, pp Falkenbach A, Kovacs J, Franke A, Jörgens K, Ammer K: Radon therapy for the treatment of rheumatic diseases review and meta-analysis of controlled clinical trials. Rheumatol. Int. 2005, 25: Franke A, Reiner L, Pratzel HG, Franke Th, Resch KL: Long-term efficacy of radon spa therapy in rheumatoid arthritis a randomised, sham-controlled study and followup. Rheumatology (Oxford) 2000; 39: Graf A, Minnich B: Nachweis der Schmerzlinderung durch die Gasteiner Heilstollenkur: Ergebnisse einer psychologischen und neuroendokrinologischen Evaluierung. Frankfurt, Peter Lang, 1999: Lind-Albrecht G: Radon-Therapie bei Erkrankungen des Bewegungsapparates Gasteiner Kur-Reha-und Heilstollen Betriebsges m.b.h. Lind-Albrecht G: Einfluss der Radonstollen-Therapie auf Schmerzen und Verlauf bei Spondylitis ankylosans. Dissertation, Johannes Gutenberg-University, Mainz 1994 Lind-Albrecht G: Radoninhalation bei Morbus Bechterew.In: Deetjen P, Falkenbach A (Hrsg): Radon und Gesundheit, Radon and Health. Frankfurt: Peter Lang, 1999:

20 Lind-Albrecht G: Langzeitbetrachtung von M. Bechterew-Patienten nach (wiederholter) Radonstollen-Therapie im Rahmen der stationären Rehabilitation-12 Jahres-follow-up einer kontrollierten prospektiven Studie. 14. Rehabilitationswissenschaftliches Kolloqium, DRV-Schriften Band 59, 2005: 304 Pratzel HG, Legler B, Aurand K, Baumann K, Franke T: Wirksamkeitsnachweis von Radonbädern im Rahmen einer kurortmedizinischen Behandlung des zervikalen Schmerzsyndroms. Phys Rehab Kur Med 1993; 3:76-82 Pratzel HG, Legler B, Heisig S, Klein G: Schmerzstillender Langzeiteffekt durch Radonbäder bei nicht entzündlichen rheumatischen Erkrankungen. In: Deetjen P, Falkenbach A Radon und Gesundheit, Radon and Health. Frankfurt: (Hersg) Peter Lang, 1999: Schwarzmeier J, Shehata M: et alii: Increased levels of TGF-Beta1 in Patients with Ankylosing Spondylitis after SPA Therapy. European Cytokine Network, Vol. 14, Suppl., Sept van Tubergen A, Landewé R, van der Heijde D, Hidding A, Wolter N, Asscher M, Falkenbach A, Genth E, Goei Thé H, van der Linden S: Combined spa-exercise therapy is effective in ankylosing spondylitis patients: a randomised controlled trial. Arthritis Rheum 2001; 45(5):430-8 van Tubergen A, Boonen A, Landewe R, Rutte- vand Mölken M, van der Heijde D, Hidding A, van der Linden S: Cost effectiveness of combined spa-exercise therapy in ankylosing spondylitis: a randomized controlled trial. Arthritis Rheum 2002; 47: Yamaoka K, Komoto Y: Experimental study of alleviation of hypertension, diabetes and pain by radon inhalation. Physiol Chem Phys Med. NMR 1996; 28:1-5 20

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ραδόνιο. Το ραδόνιο που εκλύεται από το έδαφος και τα οικοδομικά υλικά εισέρχεται στο εσωτερικό των κτιρίων μέσω:

Ραδόνιο. Το ραδόνιο που εκλύεται από το έδαφος και τα οικοδομικά υλικά εισέρχεται στο εσωτερικό των κτιρίων μέσω: Ραδόνιο Τι είναι το ραδόνιο? Το ραδόνιο αποτελεί φυσική πηγή ακτινοβολίας, το οποίο προέρχεται από τη φυσική διάσπαση του ραδίου που υπάρχει στο έδαφος και στα πετρώματα της γης. Είναι ένα άχρωμο, άοσμο

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΣΩΜΗ ΚΡΥΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΟΛΟΣΩΜΗ ΚΡΥΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Τι είναι η Ολόσωμη Κρυοθεραπεία Ολόσωμη Κρυοθεραπεία είναι η τεχνική η οποία περιλαμβάνει την έκθεση του σώματος σε χαμηλές θερμοκρασίες (-110 έως -190 ο C) για χρονική περίοδο από 1 ως 3 λεπτά. Τι προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ΜΕΛΙΣΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΔΗΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δρ Μάριος Χριστοφίνης Η μελισσοθεραπεία είναι μια πανάρχαια θεραπεία που χρησιμοποίει όλα τα φυσικά προιόντα της μέλισσας και της κυψέλης, στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ 1 Η απεικόνιση βοηθά τους γιατρούς στη διάγνωση και στην

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Έλεγχος Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Έλεγχος Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Έλεγχος Ραδιενέργειας Περιβάλλοντος 2 Εισαγωγή Στην καθημερινή μας ζωή συνυπάρχουμε με τις ακτινοβολίες, καθώς μας περιβάλλουν φυσικές και τεχνητές πηγές ακτινοβόλησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA)

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) HCQI OA 1: Όταν διαγιγνώσκεται συµπτωµατική οστεοαρθρίτιδα σε έναν ασθενή, θα πρέπει να αξιολογείται ο πόνος, η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ιδιότητες του νερού

ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Ιδιότητες του νερού ΥΔΡΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Η φυσικοθεραπεία βασίζεται σε φυσικά μέσα. Ένα από αυτά είναι και το υγρό στοιχείο, το νερό. Η εφαρμογή του νερού ως μέσο στη θεραπεία ονομάζεται Υδροθεραπεία. Η επίδραση του νερού είναι ευεργετική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ. Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα;

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ. Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα; ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ Πότε ακτινοβολούν τα κινητά τηλέφωνα; Τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μόνο κατά την διάρκεια της τηλεφωνικής μας επικοινωνίας. Επίσης, όταν ένα κινητό βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www.

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Η ακτινοβολία ΔΕΝ «φαίνεται» ΔΕΝ «μυρίζει» ΔΕΝ προκαλεί - με την πρώτη επαφή - άμεσα συμπτώματα (πχ τσούξιμο,

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

IΙ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΡΑ ΟΝΙΟΥ ( 222 Rn) ΣΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ

IΙ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΡΑ ΟΝΙΟΥ ( 222 Rn) ΣΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ IΙ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΡΑ ΟΝΙΟΥ ( 222 Rn) ΣΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ Α. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΑ ΕΠΙΠΕ Α ΡΑ ΟΝΙΟΥ ( 222 Rn) ΣΤΑ ΚΤΙΡΙΑ Η κύρια πηγή Ραδονίου ( 222 Rn) στους εσωτερικούς χώρους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ

ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ ΚΝΗΣΜΟΣ ΕΝΑ ΕΥΡΕΩΣ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΝΗΣΜΟΥ Ως χρόνιος κνησμός, ορίζεται ένας κνησμός ο οποίος διαρκεί περισσότερο από 6 εβδομάδες. Ο επιπολασμός του χρονίου κνησμού στο γενικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία

Οργανωτική Επιτροπή. Θεματολογία Οργανωτική Επιτροπή Πρόεδρος: Μέλη: Λάζαρος Σακκάς Ιωάννης Αλεξίου Χαράλαμπος Γεροδήμος Αθανάσιος Ζιώγας Αλέξιος Ηλιόπουλος Χριστίνα Κατσιάρη Αθανάσιος Κουτρούμπας Ευάγγελος Ντάβας Θεματολογία Ανοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΓΟΝΑΤΟΣ: ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ ΕΛΒΕΤΙΑΣ ΚΝΩΣΣΟΥ 236 -ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ ΤΗΛ 2810 327988 6937 363 880 Η αρθρίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ρευματολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ General ΚΥΗΣΗ & ΡΕΥΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Οι ρευματικές παθήσεις αφορούν,σε ένα μεγάλο ποσοστό, νέες γυναίκες που βρίσκονται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ.(ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ/ΙΣΧΙΑΛΓΙΑ/ΑΥΧΕΝΑΛΓΙΑ) ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος

Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος Η ολοκληρωμένη αγωγή για τη θεραπεία και αναζωογόνηση του δέρματος AΠΟΚΛΕIΣΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑI ΚΥΠΡΟ: MIMI D.lux - SQOOM Concept HELLAS Εμπορικό Κέντρο Μεγ. Αλεξάνδρου 65302 Καβάλα, ΕΛΛΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α.

ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Βασιλείου Ιωάννα Φαρμακοποιός Μ.Ρ.Α. ΜΠΟΛΝΤΟ (PEUMUS BOLDUS) Το μπόλντο ανήκει στην οικογένεια των Monimiaceae. Eίναι αυτοφυές της περιοχής των Άνδεων της Χιλής και του Περού, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες.

Τα ναρκωτικά μπορούν να διακριθούν σε ομάδες με διάφορους τρόπους: για παράδειγμα νόμιμες (νομικά αποδεκτές) και παράνομες (απαγορευμένες) ουσίες. Τι είναι ναρκωτικά; Τα ναρκωτικά είναι ουσίες που επιδρούν στον εγκέφαλο και γι' αυτό προκαλούν εθισμό. Οι άνθρωποι που τα χρησιμοποιούν θέλουν να βιώσουν τις συνέπειες των ναρκωτικών. Ορισμένα φάρμακα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ Ι Μη Ναρκωτικά Αναλγητικά Π. ΠΑΠΠΑΣ Εργαστήριο Φαρµακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Αντιµετώπιση του πόνου ΑΝΑΛΓΗΤΙΚΑ αίσθηµα πόνου Ναρκωτικά αναλγητικά Μη ναρκωτικά

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ και ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ και ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ - (ΕΠΕΜΥ) 6 ο Επιστημονικό Συμπόσιο Μυοσκελετικών Παθήσεων - ΕΠΕΜΥ 2014 «Εξελίξεις στις φλεγμονώδεις ρευματικές παθήσεις και στα νοσήματα του οστικού μεταβολισμού»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛ. ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΕΑ ΕΕΚΕ-ΟΜΑΔΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ

ΚΛ. ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΕΑ ΕΕΚΕ-ΟΜΑΔΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΚΛ. ΥΓΕΙΑΣ, ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΕΑ ΕΕΚΕ-ΟΜΑΔΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ Συνοπτική περιγραφή των καλύψεων του ΤΕΑ ΕΕΚΕ και του Ομαδικού Ασφαλιστηρίου. ΕΙΔΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ TEA-EEKE μέχρι 70 ετών ΟΜΑΔΙΚΟ ΑΣΦ. Τα ημερήσια έξοδα για

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ - Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑΣ-

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ - Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ - Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑΣ- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου, Αν. Καθ. Ακτινοφυσικός Μονάδα Ακτινοφυσικής, Α Εργαστήριο Ακτινολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών 1896 Henri Becquerel ανακαλύπτει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ Σε ποιούς ασθενείς µε τι µακροχρόνια αποτελέσµατα. Νικ. Λάγιος Χειρ. Ορθοπαιδικός Διευθυντής Α Ορθοπαιδικής Κλινικής Ι ΙΑΣΩ GENERAL ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β.Πρασόπουλος /ντής Πυρηνικής Ιατρικής PET/CT.Θ.Κ.Α. Υγεία ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΥΣ -Ραδιοφάρµακο εκλογής I 131 -Εφαρµογή σε καλοήθεις και κακοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ Αθήνα 10/ 05 / 2010 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΣΦ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ Αριθ. Πρωτ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Π13/8 ΑΡ.

ΔΙΟΙΚΗΣΗ Αθήνα 10/ 05 / 2010 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΣΦ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ Αριθ. Πρωτ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Π13/8 ΑΡ. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Αθήνα 10/ 05 / 2010 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΣΦ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΑΡΟΧΩΝ Αριθ. Πρωτ. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΟΧΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Π13/8 ΑΡ.: 34 Ταχ. Δ/νση: Αγ. Κων/νου 8 (10241) Πληροφορίες: Γ. Τσακαλάκη ΠΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσειςθωρακικής µοίραςσπονδυλικήςστήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικήςµοίρας Σκολίωση Νόσο Scheuermann Αγκυλοποιητική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και ιοντίζουσες ακτινοβολίες Δρ. Παναγιώτης Κηπουρός Φυσικός Ιατρικής - Ακτινοφυσικός Εισαγωγή Τα βιολογικά αποτελέσματα στο κύημα λόγω ακτινοβόλησης του εξαρτώνται από : Το στάδιο της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων. Οι απαντήσεις πολλαπλής επιλογής δεν είναι πάντα όλες σωστές. Συμβουλευτείτε το αντίστοιχο αρχείο pdf

Τράπεζα θεμάτων. Οι απαντήσεις πολλαπλής επιλογής δεν είναι πάντα όλες σωστές. Συμβουλευτείτε το αντίστοιχο αρχείο pdf 1 Τράπεζα θεμάτων Οι απαντήσεις πολλαπλής επιλογής δεν είναι πάντα όλες σωστές. Συμβουλευτείτε το αντίστοιχο αρχείο pdf Α. Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Τεχνολογία Σημειώσεις: εισαγωγικό μάθημα pdf στο e-class

Διαβάστε περισσότερα

Tηλέφωνα επικοινωνίας: 2384091423, 6946066130 e-mail: filoksenoi@yahoo.gr

Tηλέφωνα επικοινωνίας: 2384091423, 6946066130 e-mail: filoksenoi@yahoo.gr 2108832450 Tηλέφωνα επικοινωνίας: 2384091423, 6946066130 e-mail: filoksenoi@yahoo.gr Eκ του σωματείου ενοικιαζομένων δωματίων Σε αυτό τον οδηγό μπορείτε να βρείτε γενικές πληροφορίες για το Λουτράκι Αριδαίας-Πόζαρ,τα

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα