ΚΑΠΝΙΣΜΑ KAI ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΑΠΝΙΣΜΑ KAI ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΩΝ"

Transcript

1 ΚΑΠΝΙΣΜΑ KAI ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΔΡΑΣΗ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ 1

2 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ (ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟ) 2

3 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ 1. ΕΝΕΡΓΟ Νυν καπνιστές Πρώην καπνιστές 2. ΠΑΘΗΤΙΚΟ (ETS) Περιβαλλοντική έκθεση (δουλειά, σπίτι, έξοδος κλπ) 3

4 ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΑΣΘΜΑ Το κάπνισμα είναι συχνό στους ασθματικούς % των ασθματικών είναι νυν καπνιστές % των ασθματικών είναι πρώην καπνιστές Σχετίζεται με χαμηλότερο κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο. Το άσθμα συσχετίζεται με την έναρξη του καπνίσματος στους εφήβους. 4

5 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Σχετίζεται με την εμφάνιση-έναρξη του άσθματος; Κι αν ναι αυτό ισχύει μόνο για το παιδικό άσθμα; Επιπτώσεις στο ήδη εγκατεστημένο άσθμα. 5

6 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Δεν έχει μελετηθεί εκτενώς. Το ενεργό κάπνισμα συνδέεται με το άσθμα των ενηλίκων, αλλά ο μηχανισμός της συσχέτισης δεν έχει ακόμη πλήρως διαλευκανθεί (Siroux ERJ 2000, Sparrow Am Rev Res Dis 1993, Piipari ERJ 2004). Υπάρχει πρόβλημα στη ΔΔ των ασθματικών καπνιστών από τους ασθενείς με ΧΑΠ. 6

7 KAΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΑΣΘΜΑ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ Στη διάρκεια 2.5 ετών όλες οι νεοδιαγνωσθείσες περιπτώσεις άσθματος (n=521) από μια γεωγραφική περιοχή στη Φιλανδία. Σε νυν καπνιστές OR:1.3 (95% CI, ) Σε πρώην καπνιστές OR:1.5 (95% CI ) R. Piipari et al, Smoking and asthma in adults Eur Respir J Nov;24(5):

8 ΤΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΕΠΙΔΕΙΝΩΝΕΙ ΤΟ ΗΔΗ ΥΠΑΡΧΟΝ ΑΣΘΜΑ; 8

9 ΑΣΘΜΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 9

10 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ι. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Συμπτώματα(Althuis J Asthma 1999). 2. Σοβαρότερο άσθμα (Siroux ERJ 2000). 3. Σοβαρότητακρίσεων(Silverman Chest 2003) έως και μοιραίες (Marquette Am Rev Resp Dis 1992). 4. Aνάγκη για ανακουφιστικά φάρμακα (Gallefoss F, Patient Educ Couns 2003). 5. Ποιότηταζωής. 10

11 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ι. ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ 11

12 ΜΕΣΗ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ FEV 1 ( ) 15.9± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ±8.7 Lange ΝΕJM

13 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ι. ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΜΕΣΗ ΔΕΚΑΕΤΗΣ FEV1 ΜΗ ΑΣΘΜΑΤΙΚΟΙ - ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΑΣΘΜΑΤΙΚΟΙ - ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ 8,5% 10,1% ΜΗ ΑΣΘΜΑΤΙΚΟΙ - ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ 11,1% ΑΣΘΜΑΤΙΚΟΙ - ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ 17,8% Apostol ΑJRCCM

14 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Οι θεραπευτικές οδηγίες είναι βασισμένες σε ασθματικούς που είναι μη καπνιστές ή πρώην καπνιστές. Καινούργιο πρόβλημα; Υποεκτιμημένο Μελέτες απέκλειαν καπνιστές 14

15 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙV. ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ ICS ( BUD 400 μg ή 1600mg d) 11 μήνες. PFTs (FEV1, PC20) ECP, EPX/EPN MPO, LF Μη καπνιστές: PFTs (FEV1) (ECP, EPX/EPN) MPO Δενυπήρξεβελτίωσηστους ασθματικούς καπνιστές. (Pedersen AJRRCM 1996). 15

16 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ Chalmers Thorax

17 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ ΔPEF πρ (L/ min) ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ Chalmers Thorax

18 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ FEV1 (L) ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΝΥΝ ΠΡΩΗΝ ΜΗ 18 Chaudhuri AJRCCM 2003

19 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ Tomlinson et al. Thorax Apr;60(4):

20 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙV. ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ 20 Chaudhuri AJRCCM 2006

21 ΚΑΠΝΙΣΜΑ: ένας ξεχασμένος παράγοντας αντίστασης στα κορτικοειδή Αν και τα Κορτικοειδή αποτελούν τη δραστικότερη θεραπεία για το άσθμα, οι ασθματικοί καπνιστές ανθίστανται στην ευεργετικά θεραπευτικά αποτελέσματα αυτών. 21

22 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΤΥΠΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ 1. Τύπος φλεγμονωδών κυττάρων 2. Κυτταροκίνες και διαβιβαστές 3. Αναδιαμόρφωση των αεραγωγών 4. Κυκλοφορούντα κύτταρα 5. Μηχανισμοί αντίστασης στα κορτικοειδή 22

23 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΙΙ. Τύπος φλεγμονωδών κυττάρων 23 Chalmers Chest 2001

24 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΙΙ. Κυτταροκίνες και διαβιβαστές Α: Μη καπνιστές ασθματικοί χωρίς Κ Β: Μη καπνιστές ασθματικοί με Κ C: Καπνιστές ασθματικοί χωρίς Κ D: Μη καπνιστές E: Καπνιστές 24 Verleden CHEST 1999

25 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΙΙ. Κυτταροκίνες και διαβιβαστές mrna IL-18 ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ McKay Clin Exp Allergy

26 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΙΙ. Κυτταροκίνες και διαβιβαστές +ΚΟΡΤΙΖΟΝΗ KΑΠΝΙΣΤΕΣ ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ KΑΠΝΙΣΤΕΣ ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ 26 Van Hal P, J Apppl Physiol 1996

27 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΙΙ. Κύτταρα περιφερικού αίματος ΟR για Η>4% ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΜΗ ΠΡΩΗΝ ΝΥΝ Sunyer Clin Exp Allergy

28 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΙΙ. ANAΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ LBΑ (mm2) CONTROL AΣΘΜΑ ΜΟΙΡΑΙΟ ΑΣΘΜΑ 28 Carroll AJRCCM 2000

29 TΣΙΓΑΡΟ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ TΣΙΓΑΡΟ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΥΠΕΡΟΞΕΊΔΙΟ ΥΠΕΡΟΞΕΊΔΙΟ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ 29

30 ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ HDAC ΛΟΓΩ ΤΣΙΓΑΡΟΥ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΑΣΘΜΑ & ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΥΨΕΛΙΔΙΚΟ ΜΑΚΡΟΦΑΓΟ EΡΕΘΙΣΜΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ Ο2 ΝΟΟ inos ΝΟ2 ΥΠΕΡΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΤΣΙΓΑΡΟ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ & ΦΛΕΓΜΟΝΗ NF-kB ΑΚΕΤΥΛΙΩΣΗ ΙΣΤΟΝΗΣ - HDAC2 HDAC2 ΑΚΕΤΥΛΙΩΣΗ ΙΣΤΟΝΗΣ NF-kB TNF-α ΙL-8 MMP-9 ΑΚΕΤΥΛΙΩΣΗ ΙΣΤΟΝΗΣ TNF-α ΙL-8 MMP-9 30 Barnes PJ

31 HDAC ΣΕ ΜΦ ΑΣΘΜΑΤΙΚΩΝ 31 Cosio AJRCCM 2004

32 ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΗDAC2 Ito Faseb

33 ΑΣΘΜΑ ΚΛΙΝΙΚΑ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ συμπτώματα & αναπηρία πτώση της FEV1 Αλλαγή του τύπου της φλεγμονής απόκριση στα 33 κορτικοειδή

34 ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ETS 34

35 ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ETS Sidestream και mainstream καπνός. >4,000 χημικά συστατικά. 4 από τα 6 στοιχεία μόλυνσης της ατμόσφαιρας (PM 10, NO 2, SO 2, CO) U.S. EPA. Πολλαπλά καρκινογόνα (benzene, chromium, πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες). Άλλα ερεθιστικά στοιχεία -acrolein, φορμαλδεϋδη 35

36 ΠΩΣ ΜΕΤΡΙΕΤΑΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΝΟ (ETS); 36

37 ΜΕΤΡΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΑΠΝΟ (ETS) Ερωτηματολόγια Μέτρηση ατομικής έκθεσης με badge νικοτίνης. Biomarkers (δόση) - κοτινίνη, χρόνος ημιζωής: 20 ώρες, υψηλή ειδικότητα. 37

38 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ETS ΧΩΡΟΣ ΣΠΙΤΙ AΛΛΑ ΣΠΙΤΙΑ/ ΚΤΙΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ/ ΟΧΗΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (Εσωτερικό/ Εξωτερικό) ΜΠΑΡ/ Nighclub -Έκθεση σε καπνό σε ώρες την εβδομάδα. -Ένταση. 38

39 Περιβαλλοντική έκθεση στον καπνό Αυτοαναφερόμενη: 37-63% στις ΗΠΑ σε ενήλικες. 88% από επίπεδα κοτινίνης. Ακόμη υψηλότερα σε αναπτυσσόμενες χώρες. Λίγα στοιχεία επιδημιολογικά πακοσμίως. 39

40 ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΝΟ (ETS); 40

41 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΨΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΗΣ (8-hr average, ug/m 3 ) 16-cities study, Jenkins et al, 1999 EΠΑΓΓΕΛΜΑ Nicotine (median) Nicotine (95 th %tile) Διοικητικοί RSP (median) Ελεύθεροι επαγγελματίες Κληρικοί Δημόσιοι υπάλληλοι Υπάλληλοι σε εστιατόρια κλπ * Εργαζόμενοι σε νυχτερινά κέντρα* Οικιακά

42 ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ Νικοτίνη ορού (n= 2672 εργάτες) NHANES III ΧΩΡΟΣ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΗ ΕΚΘΕΣΗ (ETS) ΚΟΤΙΝΙΝΗ (GM, ng/ml) ΚΑΜΙΑ 50%.13 ΜΟΝΟ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ 12%.65 ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ 29%.32 ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ 9%.93 Home and work exposure have additive effect on serum cotinine 42

43 ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΝΟ (ETS); Στις ΗΠΑ (Καλιφόρνια) υπάρχουν μεγαλύτεροι περιορισμοί. Έπονται οι χώρες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επαγγελματική έκθεση στον καπνό παρουσιάζει ομοιότητες μεταξύ των διαφόρων χωρών, ενώ η οικιακή έκθεση διαφέρει σημαντικά ( ποσοστό γυναικών που καπνίζουν). 43

44 ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ETS ΣΤΟ ΑΣΘΜΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 44

45 ΜΠΟΡΕΙ Η ETS ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ ΑΣΘΜΑ (ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΝΑΡΞΗ) ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ; ΝΑΙ 45

46 ΝΕΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ 37 μελέτες ( by US EPA): αιτιολογική συσχέτιση 46

47 ΜΠΟΡΕΙ Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΝΟ (ETS) ΝΑ ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ; ΝΑΙ Αρκετά ισχυρά στοιχεία Συμπτώματα Χρήση υπηρεσιών υγείας Στοιχεία από μέτρηση κοτινίνης (δοσοεξάρτηση) 47

48 IL-2 IFN-γ Th 1 /Th 2 Exposure time Dose Environement Genetic factors IL-4 IL-5 IL-10 IL-13 48

49 ΚΥΗΣΗ Μητρική Th 1, Th 2 IL-4 IL-13 ΟΧΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ IL-10 TGF-β 49

50 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣ Fetal Th 2 biased allergen sensitisation Circulating allergens and maternal IgE to amniotic fluid IL-4 IL-13 IL-10 TGF-β Fetal swallowing 50

51 ENΔΟΜΗΤΡΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ ΚΑΠΝΟ ΤΣΙΓΑΡΟΥ Μητρικό κάπνισμα σχετίζεται με αυξημένο oξειδωτικό stress στο 3 μηνών νεογνό (Noakes P. et al, Τhorax 2007). Eνδομήτρια έκθεση σε καπνό ευωδώνει την αλλεργική απόκριση σε αλλεργιογόνα σε ποντίκια (Penn A. et al, Environmental Health Percpectives 2007). Μητρικό κάπνισμα (κατά την κύηση και στη συνέχεια) σχετίζεται με wheezing {OR:1.24 [ ]} και άσθμα {OR:1.22 [ ]}.(Raherison C et al, Respiratory Medicine 2006) 51

52 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΥΗΣΗ Θηλασμός Aντιβιοτικά Οικογενειακό ιστορικό Κάπνισμα Λοιμώξεις Περιβάλλον 52

53 ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ ΚΑΠΝΟ Το γονεϊκό κάπνισμα αυξάνει την πιθανότητα έκφρασης του αλληλόμορφου TNF-308 SNP το οποίο σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης παιδικού άσθματος (Wu et al, Environmental Health Percpectives 2007). Pattenden S.,Tobacco Control

54 ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ETS ΣΤΟ ΑΣΘΜΑ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ; 1. Καινούργια έναρξη άσθματος. 2. Επιδείνωση προϋπάρχοντος άσθματος. 54

55 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΠΝΟ (ETS) ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ Ca πνεύμονος - RR 1.24 (Hackshaw et al, 1997). Εργαζόμενοι σε μπαρ/ Γκαρσόνια Οξύς ερεθισμός ανώτερου αναπνευστικού. Συμπτώματα από το κατώτερο αναπνευστικό. Άσθμα. Παροξύνσεις γνωστού άσθματος. 55

56 Σχετίζεται η ETS με την έναρξη του άσθματος των ενηλίκων; 56

57 Study Subjects N ETS Study Results Exposure Outcomes Measure OR (95% CI) Leuenberger Populationbased 4197 Any ETS Asthma 1.39 ( ) past 12 mo yrs (home, work) Wheezing 1.94 ( ) Switzerland Dyspnea on exertion Never Chronic Smokers bronchitis 1.45 ( ) 1.65 ( ) Flodin Populationbased ETS at Asthma home, work Sweden Workplace 1.5 ( ) Cases: yrs old Controls: age/gender matched 79 Home ETS 0.9 ( )

58 Environmental tobacco smoke and new-onset adult asthma Study, Design Subjects N ETS Exposure Measure Study Outcomes OR (95% CI) Dayal, Casecontrol Populationbased, USA Cases: obstructive airway disease, never smokers Controls: age/gender/ neighborhood matched 219 Live with smoker Obstructive airway disease (asthma, chronic bronchitis) 657 Light ETS exposure Heavy ETS exposure 1.16 ( ) 1.86 ( ) Hu, Cohort yrs 2041 Parental smoking Southern California, USA Asthma at 7 yr f/u Mother smoking 1.8 ( ) Father smoking 1.6 ( ) 58

59 Environmental tobacco smoke and new-onset adult asthma Subjects N ETS Study Results Exposure Outcomes Measure OR (95% CI) Adult, nonsmoking 7 th Day Adventists Adult nonsmoking 7 th Day Adventists 3917 Duration of workplace ETS (per 10 yrs exp) 3091 Duration of workplace ETS (per 10 yrs exp) Asthma, at 10 year f/u Men 1.5 ( ) Women 1.5 ( ) Asthma, at 15-year f/u Men N.S. (not reported) Women 1.21 ( ) 59

60 ETS ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ: Κίνδυνος για εμφάνιση βρογχόσπασμου (SAPALDIA Study) 3.0 Work OR 2.0 Home Hours of Passive Smoke Exposure Per Day (Total) 60

61 ΠΡΟΚΑΛΛΕΙ Η ETS ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΠΡΟΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ; 61

62 Environmental tobacco smoke and exacerbation of pre-existing asthma Study Desi gn Subjects N ETS Study Outcomes Results Exposure Measure RR(95% CI)* Jindal, S.K. cross -sxn Adults with asthma 200 >1 hr/day ETS for Daily bronchodilator use 66% vs. 56% yrs at least 1 yr Corticosteroid use 56% vs. 42% Chest clinic, India ED visits (# per patient/yr) 0.82 vs. 0.6 Hospitalization (# per patient/yr) 0.33 vs. 0.34; p=n.s. Work absence (weeks per patient/yr) 3.6 vs. 3.0 Blanc, P.D. cross -sxn 1.7 ( ) Populationbased 206 Regular ETS Respiratory-related work disability 1.8 ( ) 5 at work yrs Work-associated symptomatic asthma Sweden 62

63 Environmental tobacco smoke and exacerbation of pre-existing asthma Study Design Subjects N ETS Exposure Study Outcomes RR(95% CI Ostro Cohort Adults with asthma 164 ETS exposure at home Cough 1.21 ( ) Denver, USA Dyspnea 1.85 ( ) Non-smokers Noctural respiratory symptoms 1.24 ( ) Restricted activity 2.08 ( ) Sippel Cohort yrs HMO, asthma 619 Regular ETS exposure, home or work Hospitalbased care (ED, hospital) 2.34 ( ) 63

64 Διαχρονικές επιπτώσεις Η παύση έκθεσης (δοσοεξαρτώμενη) στον καπνό βελτιώνει σημαντικά τα συμπτώματα του άσθματος. Η συνέχιση της έκθεσης σχετίζεται με την επιδείνωση της ποιοτητας της ζωής, αλλά όχι με την επιδείνωση της σοβαρότητας του άσθματος. 64

65 ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Η περιβαλλοντική έκθεση σε καπνό: 1. Αναμφισβήτητα προκαλεί και επιδεινώνει το παιδικό άσθμα. 2. Επιδεινώνει το άσθμα των ενηλίκων. 3. Αντικρουόμενα και μη επιβεβαιωμένα στοιχεία αναφορικά με την έναρξη του άσθματος των ενηλίκων. 65

66 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1. Οι ασθματικοί που καπνίζουν παρουσιάζουν μεγαλύτερη δυσκολία στη θεραπευτική αντιμετώπιση. 2. Το άσθμα δεν είναι πάντοτε ευαίσθητο στα κορτικοειδή. 3. Η επίπτωση του άσθματος ανθιστάμενου στα κορτικοειδή πιθανότατα υποεκτιμάται. 66

67 ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1. Η αντίσταση στα κορτικοειδή στους καπνιστές: γενικευμένο φαινόμενο ή περιορισμένο στους πνεύμονες; 2. Η ευαισθησία στα στεροειδή μπορεί να επανακτηθεί μετά τη διακοπή του καπνίσματος. 3. Η συστηματική χορήγηση κορτικοειδών είναι αποτελεσματική στους ασθματικούς καπνιστές; 4. Υπάρχουν επιπρόσθετες ή εναλλακτικές θεραπείες στα εισπνεόμενα κορτικοειδή; 5. Αντιπροσωπεύουν οι ασθματικοί καπνιστές διαφορετικό φαινότυπο με τύπο φλεγμονής που δεν είναι ευαίσθητο στα κορτικοειδή; 67

68 ΕΝΤΩΜΕΤΑΞΥ... Βέβαιη και απόλυτη σύσταση στους ασθματικούς αποτελεί η ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ 68

69 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΩΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ ΣΤΗ ΧΑΠ 69

70 ΧΑΠ - Σταδιοποίηση 0 "σε κίνδυνο" Σπιρομέτρηση κ.φ. Χρόνια συμπτώματα (βήχας, απόχρεμψη) FEV 1 /FVC<70% FEV 1 80% ± συμπτώματα FEV 1 /FVC<70% FEV % ± συμπτώματα Αποφυγή παραγόντων κινδύνου - Αντιγριππικός εμβολιασμός 2006 Ι Ήπια ΙΙ Μέτρια ΙΙΙ Σοβαρή FEV 1 /FVC<70% FEV % ± συμπτώματα Βρογχοδιασταλτικά βραχείας δράσης κατ' επίκληση Βρογχοδιασταλτικά μακράς δράσης Αποκατάσταση (Rehabilitation) IV Πολύ σοβαρή FEV 1 /FVC<70% FEV 1 <30% ή FEV 1 <50% + ΧΑΑ (ήχπκ) Εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή (σε συχνές παροξύνσεις) LTOT Χειρουργικές επεμβάσεις LTOT: μακροχρόνια οξυγονοθεραπεία 70 GOLD 2005

71 ΑNTIΣΤΑΣΗ ΣΤΑ ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ Το οξειδωτικό stress που προέρχεται από τον καπνό του τσιγάρου, ελαττώνει την έκφραση και δραστικότητα τoυ ενζύμου HDAC, η οποία είναι απαραίτητη για την επαρκή αναστολή της παραγωγής των κυτταροκινών από τα κορτικοειδή (Ιto Faseb 2001, ΝEJM 2005). 71

72 ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΜΕΤΑΓΡΑΦΗΣ HDAC2 ΣΕ ΧΑΠ Έχει μελετηθεί η επίδραση του οξειδωτικό στρες στο μηχανισμό της καταστολής της γονιδιακής μεταγραφής (transrepression). Tο οξειδωτικό stress προκαλεί μειωμένη δραστικότητα HDAC 2 στα μακροφάγα και τα μονοκύτταρα κύτταρα καπνιστών και ασθενών με Χ.Α.Π., με επίπεδα αντιστρόφως ανάλογα της βαρύτητας της νόσου τους (Ito K, NEJM 2005), γεγονός που αυξάνει τη γονιδιακή έκφραση κυτταροκινών, όπως της IL-8 (Ito Faseb 2001). 72

73 HDAC ΣΕ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΧΑΠ MAKΡΟΦΑΓΑ (BAL) ΒΙΟΨΙΕΣ 73 Ito NEJM 2005

74 ICS ΣΕ ΧΑΠ Σε σοβαρές παροξύνσεις Σε συνυπάρχον άσθμα Μικρή αντιφλεγμονώση δράση Δεν επιδρούν στην εξέλιξη της νόσου Ανεπιθύμητες ενέργειες Ακριβά. Επίδραση σε σοβαρές παροξύνσεις. ΣΥΝΙΣΤΩΝΤΑΙ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΟΒΑΡΗ ΧΑΠ (FEV 1 <50%pr) ΜΕ ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΕΙΣ (3/ΕΤΟΣ) ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΗΣΑΝ ΚΟΡΤΙΚΟΣΤΕΡΟΕΙΔΕΣ PO Ή ΑNTIBIOTKO 74

75 ICS ΣΤΗ ΧΑΠ Η τακτική θεραπεία με ICS συστήνεται σε ασθενείς στα τελευταία στάδια της νόσου (ΙΙΙ και IV) με: Βελτίωση των συμπτωμάτων και αποδεδειγμένη σπιρομετρική ανταπόκριση στα ICS ή FEV 1 < 50%pr & επαναλαμβανόμενους παροξυσμούς (π.χ. 3 τα τελευταία τρία χρόνια) - Ητακτική θεραπεία με ICS δεν διαφοροποιεί την μακρόχρονη έκπτωση της FEV 1 σε ασθενείς με ΧΑΠ. - Η δοσοεξαρτώμενη σχέση και η μακροχρόνια ασφάλεια των ICS δεν είναι γνωστή. - Η μακρόχρονη χρήση από του στόματος στεροειδών δεν συνιστάται. 75

76 ΚΟΡΤΙΚΟΕΙΔΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ ΣΕ ΠΑΡΟΞΥΝΣΕΙΣ Επιπρόσθετα των βρογχοδιασταλτικών εφόσον FEV 1 < 50% pr mg/d. Πρεδνιζολόνη για 7-10 d. 76

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΜΗ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟ ΣΟΒΑΡΟ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΑΣΘΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη

Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Σοβαρό άσθμα-λύσεις για το παρόν Μη φαρμακευτική προσέγγιση- Επεμβατικές θεραπείες Πασχάλης Στειρόπουλος MD, PhD, FCCP ΓΝΘ Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Θεσσαλονίκη Δομή Σοβαρό άσθμα: ορισμός, προβληματισμοί Ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Άσθμα στα παιδιά: ομοιότητες και διαφορές με τους ενήλικες Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση.

27. ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ. Πίνακας 1: Επιπλοκές σοβαρού ή μη ελεγχόμενου άσθματος στην κύηση. Το βρογχικό άσθμα είναι η πιο συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος στη διάρκεια της κύησης, με το ποσοστό εμφάνισης να κυμαίνεται μεταξύ 3-8%. Η πορεία της νόσου στις εγκυμονούσες γυναίκες ποικίλει,

Διαβάστε περισσότερα

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική

Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ιατρικής Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία Θεραπευτική Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας των πολυμορφισμών

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Ανασκόπηση Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Κωνσταντίνος Κατσούλης Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής, 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Λέξεις κλειδιά - Άσθμα - Σπιρομέτρηση - Δοκιμασία προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ Γεωργία Γ. Πίτσιου,, MD, PhD Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας ΑΠΘ ΑΓΓΕΙΟΔΙΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ανταγωνιστές

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεραπείες για Βρογχικό άσθμα: Υπάρχουν? Κατερίνα Μανίκα Λέκτορας Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ

Εναλλακτικές θεραπείες για Βρογχικό άσθμα: Υπάρχουν? Κατερίνα Μανίκα Λέκτορας Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Εναλλακτικές θεραπείες για Βρογχικό άσθμα: Υπάρχουν? Κατερίνα Μανίκα Λέκτορας Πνευμονολογίας Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Ορισμός Ευρύ φάσμα θεραπειών που περιλαμβάνει όλα τα συστήματα υγείας και τις πρακτικές,

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 34: Η χορήγηση β αναστολέων θα πρέπει να γίνεται μόνο σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και κατόπιν συνεργασίας με ειδικούς (IV).

Σύσταση 34: Η χορήγηση β αναστολέων θα πρέπει να γίνεται μόνο σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και κατόπιν συνεργασίας με ειδικούς (IV). β αναστολείς Σύσταση 34: Η χορήγηση β αναστολέων θα πρέπει να γίνεται μόνο σε ιδιαίτερες περιπτώσεις και κατόπιν συνεργασίας με ειδικούς (IV). Βαθμός τεκμηρίωσης: IV Βαθμός σύστασης: A Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονή μικρών αεραγωγών στο άσθμα. Aθανάσιος Κωνσταντινίδης Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Φλεγμονή μικρών αεραγωγών στο άσθμα. Aθανάσιος Κωνσταντινίδης Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Φλεγμονή μικρών αεραγωγών στο άσθμα Aθανάσιος Κωνσταντινίδης Πνευμονολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γιατί η φλεγμονή των μικρών αεραγωγών στο άσθμα είναι σημαντική? Η βαρύτητα της φλεγμονής στους

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία ανάπτυξης των Κ.Ο.

Μεθοδολογία ανάπτυξης των Κ.Ο. Μεθοδολογία ανάπτυξης των Κ.Ο. Η ομάδα ανασκόπησης των κατευθυντήριων οδηγιών για το άσθμα, είχε ως σκοπό την ανάπτυξη και τη συγγραφή συστάσεων για το άσθμα ώστε να παραδοθούν στην ομάδα ομοφωνίας (consensus

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχικό Άσθμα. Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος. Διάγνωση του βρογχικού άσθματος

Βρογχικό Άσθμα. Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος. Διάγνωση του βρογχικού άσθματος Βρογχικό Άσθμα Ελευθέριος Ζέρβας, Πέτρος Μπακάκος Διάγνωση του βρογχικού άσθματος Η διάγνωση του άσθματος βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τις λειτουργικές δοκιμασίες του αναπνευστικού.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα

Θεωρία ενιαίων αεραγωγών. το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα- Θεωρία ενιαίων αεραγωγών το 80% των περιπτώσεων λλεργικής ρινίτιδος υνυπάρχει αλλεργικό άσθµα Τί είναι το άσθμα γµονή των αεραγωγών που χαρακτηρίζεται από αναστρέψιµη απόφρα των βρόγχων

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Διάγνωση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 1: Συστήνεται να γίνεται σπιρομέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI

Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI Πρωτότυπη Εργασία Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI Χρίστος Π. Καρβούνης 1, Νίκος Νίκας 2, Έλενα Πανίττι

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι

Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι Ανασκόπηση Σοβαρό άσθμα: Oρισμοί, παράγοντες κινδύνου και φαινότυποι Πέννυ Μωραϊτάκη, Δέσποινα Παπαμιχαήλ, Νίκη Γεωργάτου 5 η Πνευμονολογική Κλινική, Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακα «Σωτηρία», Αθήνα Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΤΑΚΑΑΤΑΚΑ Κίνητρο Είναι ο δυναμικός παράγοντας ο οποίος διεγείρει, καθορίζει και κατευθύνει τη συμπεριφορά του ατόμου προς ένα σκοπό. Model of

Διαβάστε περισσότερα

Περιεμμηνορυσιακό άσθμα

Περιεμμηνορυσιακό άσθμα 4 ο Σεμινάριο Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Ημέρες Άσθματος 2014 «ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ & ΕΝΔΟΤΥΠΟΙ ΑΣΘΜΑΤΟΣ» Περιεμμηνορυσιακό άσθμα Γεώργιος Χειλάς Πνευμονολόγος Επικουρικός Επιμελητής Πνευμονολογικής Μονάδας

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΑΣΘΜΑ: ΑΠΟ ΤΟ Α ΩΣ ΤΟ Α ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΚΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικό άσθμα. Καρακατσάνη Άννα Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ»

Επαγγελματικό άσθμα. Καρακατσάνη Άννα Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Επαγγελματικό άσθμα Καρακατσάνη Άννα Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πνευμονολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» 1200 πχ πάπυρος Sallier υφαντές βυσσίνωση? 460-370 πχ Ιπποκράτης Μεταλλωρύχοι Ράφτες

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες φλεγμονής στο άσθμα. ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΟΥΚΙΔΗΣ MD FCCP Ιατρική σχολή ΕΚΠΑ

Δείκτες φλεγμονής στο άσθμα. ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΟΥΚΙΔΗΣ MD FCCP Ιατρική σχολή ΕΚΠΑ Δείκτες φλεγμονής στο άσθμα ΣΤΕΛΙΟΣ ΛΟΥΚΙΔΗΣ MD FCCP Ιατρική σχολή ΕΚΠΑ Παθογένεια άσθματος Αλλεργιογόνο Μακροφάγο Th2 κύτταρο Δενδριτικό Μαστοκύτταρο Ουδετερόφιλο Βύσμα βλέννας Ηωσινόφιλο Καταστροφή επιθηλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ

ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΚΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΡΟΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ F = k. l Εκπτυξη θώρακος Είσοδος αέρος στους πνεύµονες Σύσπαση εισπνευστικών µυών

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά

Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά Κατευθυντήριες οδηγίες στη διερεύνηση της χρόνιας πνευμονοπάθειας στα παιδιά 2012 Ελπίδα Χατζηαγόρου Παιδοπνευµονολογική Μονάδα Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Χρόνια πνευµονοπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Δρ Αντώνης Παπαγιάννης MD, MRCP(UK), DipPallMed, FCCP Πνευμονολόγος Περιεχόμενο Σύντομη ανασκόπηση της νόσου μέσα από τις τελευταίες διεθνείς οδηγίες GOLD 2011 Να θυμάστε:

Διαβάστε περισσότερα

Βήμα 3- Συνδυασμός εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών και β2 αγωνιστών μακράς δράσης

Βήμα 3- Συνδυασμός εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών και β2 αγωνιστών μακράς δράσης Βήμα 3- Συνδυασμός εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών και β2 αγωνιστών μακράς δράσης Σύσταση 16: Στο βήμα 3 συστήνεται ως προτιμώμενη θεραπευτική επιλογή η χορήγηση χαμηλής δόσης εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας ΑΣΘΜΑ: ΑΠΟ ΤΟ Α ΩΣ ΤΟ Α Αμφιθέατρο ΝΝΘΑ Η Σωτηρία 6-4-2013 ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΙ ΑΣΘΜΑΤΟΣ: Άσθμα και ρινίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 30: Συστήνεται η διερεύνηση για αλλεργική ρινίτιδα στους ασθενείς με άσθμα.

Σύσταση 30: Συστήνεται η διερεύνηση για αλλεργική ρινίτιδα στους ασθενείς με άσθμα. Αλλεργική ρινίτιδα και άσθμα Σύσταση 30: Συστήνεται η διερεύνηση για αλλεργική ρινίτιδα στους ασθενείς με άσθμα. Βαθμός τεκμηρίωσης: III-3 Βαθμός σύστασης: A Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της GINA

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Η επιδημία του 21ου αιώνα.

Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Η επιδημία του 21ου αιώνα. Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Η επιδημία του 21ου αιώνα. Σταύρος Η. Κωνσιανιόπουλος Καθηγητής Πνευμονολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ~ Ί ο 2001 δημοσιεύθηκαν τα πορίσματα μιας παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική κλινική Γ.Ν.Γ.Παπανικολάου

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική κλινική Γ.Ν.Γ.Παπανικολάου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΙΩΠΗ ΔΗΜΗΤΡΑ Πνευμονολόγος Β Πνευμονολογική κλινική Γ.Ν.Γ.Παπανικολάου Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας 82 ετών με ιστορικό ΧΑΠ υπό ΧΟΘ κατ οίκον, παλαιάς TBC πνευμόνων και Α/Υ Συχνές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Το PULMIHAL ενδείκνυται σε ασθενείς με βρογχικό άσθμα και σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Το PULMIHAL ενδείκνυται σε ασθενείς με βρογχικό άσθμα και σε ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). ΒΟΥΔΕΣΟΝΙΔΗ Η βουδεσονίδη είναι γλυκοκορτικοστεροειδές με ισχυρή τοπική αντιφλεγμονώδη δράση. Έχει δείξει αντιαναφυλακτική και αντιφλεγμονώδη δράση σε μελέτες πρόκλησης επί πειραματόζωων και ασθενών που

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα»

ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη. Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Σ. Μιχόπουλος Γαστρεντερολογική κλινική Νοσ. «Αλεξάνδρα» Γονιμότητα ΙΦΝΕ & εγκυμοσύνη Επίδραση εγκυμοσύνης στις ΙΦΝΕ Επίδραση των ΙΦΝΕ στην εγκυμοσύνη Χειρισμός ΙΦΝΕ κατά την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Μακροχρόνια Θεραπεία με OMALIZUMAB

Μακροχρόνια Θεραπεία με OMALIZUMAB 20 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσηµάτων Θώρακος 2011 Μακροχρόνια Θεραπεία με OMALIZUMAB στο Βαρύ Αλλεργικό Άσθμα: Η εμπειρία στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Ελένη Τζωρτζάκη MD, PhD, FCCP Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος. Στερητικά Συμπτώματα. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Άμεσα αποτελέσματα διακοπής του καπνίσματος Στερητικά Συμπτώματα Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Εκδηλώσεις αμέσως μετά τη διακοπή του καπνίσματος Στερητικές εκδηλώσεις - ταξινόμηση Εργαλεία διάγνωσης και καταγραφής

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα

Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ειδικά Άρθρα για το Άσθμα Σοβαρό άσθμα: Διαγνωστικά κριτήρια και διαγνωστικά προβλήματα Ελένη Γ. Τζωρτζάκη 1, Alberto Papi 2, Νικόλαος Μ. Σιαφάκας 1 1 Πνευμονολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση. Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος

Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση. Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος Βήχας: Προβληµατισµοί στη διάγνωση και αντιµετώπιση Θεοφάνης Τσιλιγιάννης Παιδίατρος - Παιδοπνευµονολόγος Τι είναι ο βήχας (ένα ή δύο παρόµοια πράγµατα;) Widdicombe J Fonata G: Cough: What s in a name?

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών

Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών Κωνσταντίνος Χαλκιάς Διευθυντής Παθολογικής Κλινικής Ευρωκλινική Αθηνών «Συνήθη Συµβάµατα του Χειµώνα από το αναπνευστικό και Βασικές γνώσεις αντιµετώπισής τους µε σκευάσµατα OTC- ΒΗΧΑΣ» Ο βήχας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΣΙΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞ/ΣΙΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ

ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΣΙΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞ/ΣΙΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΣΙΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞ/ΣΙΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ Π.Ο.Υ. ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ ΜΕ ΕΞΑΡΣΕΙΣ ΚΑΙ ΥΦΕΣΕΙΣ. Ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΧΑΣΑΠΗ ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Ν.Μ ΝΑΥΠΛΙΟΥ MASTER IN PUBLIC HEALTH(ESDY ATHENS) ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΠΜΣ ΔΙΕΘΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ) ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και θεραπεία του βρογχικού άσθµατος: Θέσεις Αντιπαραθέσεις

ιάγνωση και θεραπεία του βρογχικού άσθµατος: Θέσεις Αντιπαραθέσεις ιάγνωση και θεραπεία του βρογχικού άσθµατος: Θέσεις Αντιπαραθέσεις Θέσεις: ρ Θεόφιλος Πεχλιβανίδης Πνευµονολόγος Αντιπαραθέσεις:. Παπακώστα Επίκ. Καθηγήτρια Πνευµονολογίας ΑΠΘ Θέµατα ιάγνωση 1. Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

stavrostryfon@yahoo.gr

stavrostryfon@yahoo.gr Ο φαινότυπος των συχνών παροξύνσεων στην ΧΑΠ stavrostryfon@yahoo.gr Venn Diagram(s) Friedlander AM, COPD 2007 2009 1ος φαινότυπος (20,2%) 1. IL8 πτύελα 2. Ουδετερόφιλα πτυέλων 3. TNFa πλάσματος 3ος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩ ΠΙΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΣΘΕΝΩ Ν ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩ ΠΙΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΣΘΕΝΩ Ν ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩ ΠΙΣΗΣ ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΣΘΕΝΩ Ν ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Βασισμένο στην Παγκόσμια στρατηγική για Την Διάγνωση, αντιμετώπιση και Πρόληψη Της ΧαΠ: Global InItIatIve

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Aridol, κόνις για εισπνοή (σκληρό καψάκιο) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1 καψάκιο περιέχει 0 mg, 5 mg, 10 mg, 20 mg

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Υποτροπή - Αντιμετώπιση Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία Ομαδα Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος και Προαγωγης Υγείας Υποτροπή Ορισμοί συχνότητα Παράγοντες κινδύνου Εργαλεία πρόβλεψης

Διαβάστε περισσότερα

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας

H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας H παρουσίαση αυτή αποτελεί δημιουργία του ομιλητή Παρακαλείστε να τη χρησιμοποιήσετε μόνο για ενημέρωσή σας Αξιολόγηση της παρόξυνσης άσθματος Αθανάσιος Κωνσταντινίδης Επίκουρος Καθηγητής Πνευμονολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα

Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Μετεγχειρητική αντιμετώπιση νόσου Crohn (ΝC) Γιώργος Μπάμιας «Λαικό» Νοσοκομείο, Αθήνα Ποσοστά χειρουργικής θεραπείας στη ΝC 60% των ασθενών θα έχουν χειρουργηθεί στα 4 χρόνια Βασικά ερωτήματα μετά το

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Χρ.Γκράτζιου Πνευμονολόγος Επίκ. Καθ/τρια, Παν/μιου Αθηνών Τι θα συζητηθεί : Στόχοι θεραπείας στο άσθμα Φάρμακα και τρόπος δράσης Διεθνείς οδηγίες GINA Δύσκολο άσθμα Εκπαίδευση ασθενή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολούθηση. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ προσδιορισμό νέων πληροφοριών ασφάλειας. Ζητείται από τους επαγγελματίες

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω να Μην καπνίζω

Μαθαίνω να Μην καπνίζω Μαθαίνω να Μην καπνίζω 1ο Βραβείο: Μπαμπά μην καπνίζεις Κεκλίκογλου Γ., Κουρουνιώτη Δ., Μολύνδρη Μ., Πλαμαντούρα, Κ. Δημοτικό Σχολείο Σταυράκη Το κάπνισμα είναι η πρώτη αποτρέψιμη αιτία θανάτου σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου

Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου Πρωτότυπη Εργασία Συσχέτιση της συχνότητας των νοσηλειών των ασθενών με σοβαρή χαπ με τις μεταβλητές που εκφράζουν τη βαρύτητα της νόσου Ελένη Γάκη 1, MD, Γεώργιος Παπαθεοδώρου 2, PhD, Ιόλη Παπά 3, MD,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός ΧΑΠ. Άσκηση και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) 44 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από ΧΑΠ παγκοσμίως

Ορισμός ΧΑΠ. Άσκηση και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) 44 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από ΧΑΠ παγκοσμίως Ορισμός ΧΑΠ Άσκηση και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια νοσολογική οντότητα, που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, με συστηματικές συνέπειες.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΣΙΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞ/ΣΙΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΠΕΖΙΡΚΙΑΝΙΔ

ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΣΙΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞ/ΣΙΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΠΕΖΙΡΚΙΑΝΙΔ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΤΣΙΟΥΔΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞ/ΣΙΑ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΠΕΖΙΡΚΙΑΝΙΔ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ Π.Ο.Υ. ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΟ ΜΕ ΕΞΑΡΣΕΙΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις

Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Αποτελέσματα της Έρευνας της EQUIPP και Βασικές Συστάσεις Γιάννης Κυριόπουλος,MD, MSc, MPH, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Μάιος 2011 Περίγραμμα Εισαγωγή Επίδοση πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΚΠΑ ΜΟΝΑΔΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ- Κ.Ε.Θ. ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΙΚΟ ΔΕΝΔΡΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ. Ιωάννα Οικονοµίδου. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ANOΣΟΓΗΡΑΝΣΗ Ιωάννα Οικονοµίδου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Το ανοσιακό σύστηµα θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για την διατήρηση της υγείας και την επιβίωση στους ηλικιωµένους

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία Αναπνευστικού- Αναπνευστικοί μύες

Φυσιολογία Αναπνευστικού- Αναπνευστικοί μύες Φυσιολογία Αναπνευστικού- Αναπνευστικοί μύες Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Πνευμονολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστημίο Αθηνών Νοσοκομείο «ο Ευαγγελισμός»

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΠΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΟΠΩΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Παθολογική Κλινική Πνευμονολογικό Τμήμα Διευθυντής: Καθηγητής Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΡaΟ 2 ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βρογχοδιασταλτικά Μακράς ράσης - Προχωρώντας πέρα από τη βρογχοδιαστολή

Βρογχοδιασταλτικά Μακράς ράσης - Προχωρώντας πέρα από τη βρογχοδιαστολή Βρογχοδιασταλτικά Μακράς ράσης - Προχωρώντας πέρα από τη βρογχοδιαστολή ΜΑΝΟΣ Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Πνευμονολόγος Επιμελητής Β Υπεύθυνος Βρογχολογικού Εργαστηρίου Πνευμονολογική Κλινική Γ.Ν. Λαμίας Έγγραφη δήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Παθογένεια της ΧΑΠ: νεώτερα δεδοµένα. Καθηγητής: : N.M.Σιαφάκας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης

Παθογένεια της ΧΑΠ: νεώτερα δεδοµένα. Καθηγητής: : N.M.Σιαφάκας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης Παθογένεια της ΧΑΠ: νεώτερα δεδοµένα Καθηγητής: : N.M.Σιαφάκας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Κρήτης Ορισµός της ΧΑΠ Η Χρόνια αποφρακτική πνευµονοπάθεια (ΧΑΠ) χαρακτηρίζεται από απόφραξη των αεραγωγών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΝΩΣΤΑ ΕΩΣ ΠΑΣΙΓΝΩΣΤΑ Το κάπνισμα αποτελεί τη μόνη αιτία θανάτου που μπορεί να προληφθεί Η νικοτίνη προκαλεί αληθινή εξάρτηση παρόμοια με της ηρωίνης, της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΡΓΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΡΓΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΡΓΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Υπεύθυνοι Προγράμματος: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΜΑΤΖΙΟΥ-ΜΕΓΑΠΑΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α.

Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση στις χρόνιες πνευμονοπάθειες Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Μ.Α.Α. Πνευμονική υπέρταση σε χρόνιες υποξυγοναιμικές πνευμονοπάθειες ορίζεται ως μέση πνευμονική πίεση

Διαβάστε περισσότερα