Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΙΙ. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΙΙ. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ"

Transcript

1 1 ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ή ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ (COLONY COLLAPSE DISORDER) Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας και Μελισσοκομίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το φθινόπωρο του 2006 οι μελισσοκόμοι των ΗΠΑ ανέφεραν περισσότερες απώλειες μελισσιών από τις συνηθισμένες. Μερικοί μελισσοκόμοι είχαν αναφέρει απώλειες μελισσιών από 50-90% συχνά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αυτό μεταφράζεται σε απώλειες χιλιάδων μελισσιών και επειδή οι μέλισσες συμβάλλουν τα μέγιστα στη γεωργική παραγωγή το γεγονός αυτό δεν έμεινε απαρατήρητο. Το 2007 ήταν μία πολύ κακή χρονιά για τη Βόρεια Αμερική. Μία μυστηριώδης ασθένεια σκότωνε δεκάδες χιλιάδων μελισσιών σε όλες τις Η.Π.Α. απειλώντας την παραγωγή μελιού και τη βιωσιμότητα των μελισσοκόμων. Οι ερευνητές αγωνίζονται να βρουν την αιτία της ασθένειας την οποία ονόμασαν διαταραχή ή σύνδρομο κατάρρευσης των μελισσιών. Με τέτοιο ρυθμό απωλειών θα οδηγήσει πολλούς μελισσοκόμους στην εγκατάλειψη της μελισσοκομίας σε μία εποχή που η Βόρεια Αμερική δεν καταφέρνει να ικανοποιήσει τις ανάγκες της για την επικονίαση των διαφόρων καλλιεργειών. Οι μέλισσες παίζουν έναν καθοριστικό ρόλο στην παραγωγή τροφής και είναι απαραίτητες για την επικονίαση για περισσότερες από 90 καλλιέργειες φρούτων και λαχανικών σε όλο τον κόσμο. Ακόμη είναι ο κυριότερος επικονιαστής της άγριας βλάστησης και συμβάλλει έτσι τα μέγιστα στην αύξηση της βιοποικηλότητας του περιβάλλοντος. Μόνο στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι το οικονομικό όφελος που αντιστοιχεί στις επικονιαζόμενες καλλιέργιες ανέρχεται στα 14,6 δισεκατομμύρια δολάρια (ScienceDaily, 2008). ΙΙ. ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Η κυψέλη καταλήγει με αρκετή ποσότητα αποθηκευμένου μελιού και γύρης, αρκετό γόνο και ελάχιστο πληθυσμό. Το μελίσσι αυτό τελικά καταστρέφεται γιατί δε μπορεί να επιβιώσει με τόσες λίγες μέλισσες. Τα βασικά συμπτώματα είναι τα παρακάτω: α) Στα μελίσσια που έχουν καταρρεύσει 1. Παντελής απουσία ενήλικων μελισσών μέσα στην κυψέλη με λίγες ή καθόλου νεαρές μέλισσες μέσα ή γύρω από την κυψέλη. Είναι μία ανεξήγητη ταχεία απώλεια του πληθυσμού της κυψέλης. 2. Στο μελίσσι που κατέρρευσε, οι μέλισσες που μένουν είναι ελάχιστες αποτελούμενες από τη βασίλισσα και πολύ μικρό αριθμό νεαρών εργατριών, με αρκετές κηρήθρες γόνου και μελιού (Εικ. 1 και 2). 3. Παρουσία σφραγισμένου γόνου. 4. Παρουσία αποθηκευμένης τροφής (μέλι και γύρη) η οποία δεν έχει λεηλατηθεί από άλλες μέλισσες ή από εχθρούς της μέλισσας, όπως είναι το σκαθάρι της κυψέλης, ο κηρόσκωρος κ.ά. Η λεηλασία της τροφής αρχίζει πολλές μέρες αργότερα.

2 2 5. Όταν τοποθετούμε πάτωμα από πεθαμένη κυψέλη επάνω σε ένα μη προσβεβλημένο μελίσσι, τότε πεθαίνει και ο κάτω πληθυσμός. β) Σε μελίσσια που καταρρέουν 1. Πολύ μικρός αριθμός ενηλίκων μελισσιών που δεν μπορούν να διατηρήσουν το γόνο της κυψέλης. 2. Ο πληθυσμός αποτελείται κατά το πλείστον από λίγες νεαρές εργάτριες. 3. Υπάρχει βασίλισσα. 4. Το αποθηκευμένο μέλι παραμένει άθικτο από τις λεηλάτριες μέλισσες και οι κηρήθρες δεν προσβάλλονται από εχθρούς όπως ο κηρόσκορος και το μικρό σκαθάρι της κυψέλης για τρεις περίπου εβδομάδες μετά την κατάρρευση. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο για τη μελισσοκομία. Παρατηρήθηκε στα μέσα του 1800 και για 150 χρόνια περίπου εμφανιζόταν κατά περιόδους και την έχουν ονομάσει ασθένεια του Μάη ή φθινοπωρινή κατάρρευση ή ασθένεια εξαφάνισης. Στις περιπτώσεις αυτές χάνονταν πολύς πληθυσμός από τις κυψέλες και είχαν διαφορετικά συμπτώματα. Αργότερα όμως τα μελίσσια είχαν βελτίωση. Εικόνα 1. Τυπικό παράδειγμα κατάρρευσης μελισσιών. Υπάρχει μικρός αριθμός νεαρών εργατριών, με αρκετές κηρήθρες γόνου και μελιού (Hayes, 2007). Εικόνα 2. Εξέταση νεκρών μελισσιών από την κατάρρευση (Marron, 2007).

3 3 Παρακάτω αναφέρονται επιγραμματικά μερικές καταγεγραμμένες περιπτώσεις που συνέβησαν μέχρι σήμερα (Underwood and VanEngelsdorp, 2007). 1. Το 1869 στις ΗΠΑ αναφέρθηκαν απώλειες μελισσών με κυψέλες όμως γεμάτες με μέλι. Τα πιθανά αίτια ήταν η έλλειψη γύρης, δηλητηριασμένο μέλι ή το ζεστό καλοκαίρι, 2. Το 1891 και 1896 στο Κολοράντο των ΗΠΑ καταγράφηκαν μεγάλες απώλειες σμηνών και την ονόμασαν Ασθένεια του Μάη. Υπεύθυνος ήταν ο μύκητας της λιθίασης (Aspergillus flavus). 3. Σε τρεις επιδημίες μεταξύ 1905 και 1919 στο νησί Χουάϊτ (Wight) της Αγγλίας, πέθανε το 90% των μελισσιών και τα αίτια ήταν η Τραχειακή Ακαρίαση, η λιμοκτονία και η Νοζεμίαση. 4. Το 1910 σε μια περιοχή της Αυστραλίας χάθηκε το 59% των μελισσιών και σε πολλά άλλα μελίσσια ο πληθυσμός μειώθηκε δραματικά. Το αίτιο ήταν το μέλι της Ευκαλύπτου (Eucalyptus leucoxylon) το οποίο είχε μεγάλο ποσοστό υγρασίας που ξύνιζε.το φαινόμενο αυτό συνέβαινε κατά διαστήματα από το Το 1975 στην Αυστραλία οι υψηλές απώλειες με τον όρο «Σύνδρομο Εξαφάνισης» φαίνεται να οφείλονταν στην υγρασία, στη φτωχή διατροφή και σε άλλες καταπονήσεις (στρες). 6. Το 1975 στο Μεξικό οι απώλειες ονομάστηκαν «Ασθένεια Εξαφάνισης» και τα αίτια ήταν περιβαλλοντικά. 7. Κατά τη διάρκεια των χειμώνων του 1998 έως 2000 στη Γαλλία αναφέρθηκαν μεγάλες απώλειες που οφείλονταν σε ακατάλληλους μελισσοκομικούς χειρισμούς, κακή διατροφή και παρουσία γεωργικών φαρμάκων στο περιβάλλον. ΙΙΙ ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ; Σε σχέση με παλιές περιπτώσεις απωλειών, η συγκεκριμένη κατάρρευση είναι διαφορετική γιατί έχει ευρεία εξάπλωση, μεγάλες απώλειες και είναι μεγάλης διάρκειας. Τα αίτια είναι υπό διερεύνηση και κάθε ρεαλιστικό αίτιο παραμένει πιθανότητα. Η επιτροπή αντιμετώπισης της κρίσης που συνεδρίασε στο Ομοσπονδιακό Εργαστήριο του Μπέλτσβιλ (Beltsville) των ΗΠΑ, εξέδωσε έκθεση (Pettis et al., 2007). Όλες οι λεπτομέρειες υπάρχουν στην ιστοσελίδα: Η έκθεση αναφέρει ότι, η κατάρρευση των μελισσιών δεν οφείλεται στην Τραχειακή Ακαρίαση (Acarapis woodi), τη Νοζεμίαση (Nosema sp.) και τη Βαρροϊκή Ακαρίαση (Varroa sp.). Η γνώμη τους είναι ότι σε ενήλικες μέλισσες που προήλθαν από κυψέλες με κατάρρευση των μελισσιών, το επίπεδο των παθογόνων ήταν ασυνήθιστα υψηλό. Ειδικά το υψηλό ποσοστό μυκήτων (όχι την Ασκοσφαίρωση) δείχνει σημάδια καταπόνισης (στρες) των μελισσών. Τέτοια συμπτώματα δεν είχαν αναφερθεί άλλη φορά (Pettis et al., 2007). Το πρόβλημα είναι ευρέως διαδεδομένο αλλά δεν επηρεάζει όλες τις εκμεταλλεύσεις εξίσου. Υπάρχουν μελισσοκόμοι που έχουν χάσει σχεδόν όλα τους τα μελίσσια, ενώ ο διπλανός τους μελισσοκόμος να μην έχει υποστεί σημαντικές απώλειες. Έτσι η ιδέα της ταυτόχρονης εξάπλωσης μιας μεταδοτικής ασθένειας ή τοξικής ουσίας ή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας δεν φαίνεται να ταιριάζει σε αυτή την περίπτωση (Mussen, 2007).

4 4 Η έκθεση αναφέρει ότι, η κατάρρευση των μελισσιών δεν οφείλεται μόνο σε ένα αίτιο, αλλά σε πολλά: 1. O Ισραηλινός Ιός της Οξείας Παράλυσης Ομάδα επιστημόνων από τρία πανεπιστήμια των ΗΠΑ (Columbia University, Pennsylvania State University, University of Arizona) και την Υπηρεσία Αγροτικής Έρευνας του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι υπάρχει στενή σχέση του Ισραηλινού Ιού της Οξείας Παράλυσης (Israeli Acute Paralysis Virus) (IAPV) με την Κατάρρευση των Μελισσιών. Σε 84% από τα μελίσσια που νοσούσαν είχαν και τον ιό. Ο ιός είναι ένας σημαντικός δείκτης για την κατάρρευση, αλλά όχι αποδεδειγμένο αίτιο. Η νέα αυτή ανακάλυψη απαιτεί επισταμένη έρευνα πριν δοθεί θετική απάντηση (Cox-Foster, et al. 2007). 2. Παραδοσιακοί εχθροί και ασθένειες των μελισσιών Παραδοσιακοί εχθροί και ασθένειες των μελισσιών όπως αμερικανική και ευρωπαϊκή σηψιγονία, ασκοσφαίρωση, νοζεμίαση και τραχειακή ακαρίαση. Αν και θεωρούνται πιθανά αίτια δεν θα πρέπει να θεωρούνται υπεύθυνα για την πρόκληση κατάρρευσης γιατί δεν έχουν μία τέτοια προϊστορία που να προκαλούν συμπτώματα όπως της κατάρρευσης. Παραδοσιακοί εχθροί και ασθένειες μπορεί να επιδεινώσουν την κατάρρευση, γι αυτό και οι επιστήμονες δεν έχουν σταματήσει να εξερευνούν την περίπτωση αυτή. 3. H μη ισορροπημένη διατροφή των μελισσών Ένα άλλο πιθανό αίτιο που δεν του δίνουν πολύ προσοχή είναι η μη ισορροπημένη διατροφή των μελισσών. Όπως όλοι οι οργανισμοί έτσι και η μέλισσα απαιτούν για τη διατροφή τους όλες τις ουσίες όπως πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, βιταμίνες και ανόργανα άλατα. Οι κακώς διατρεφόμενες μέλισσες είναι ευαίσθητες στις μολύνσεις και τοξίνες, αναμένεται να έχουν μικρότερο βάρος σώματος και να έχουν μειωμένη διάρκεια ζωής (Mussen, 2007). Η μη σωστή διατροφή καταπονεί (προκαλεί στρες) στις μέλισσες και πιθανόν αδυνατίζει το ανοσοποιητικό σύστημα της μέλισσας. Ένα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να μειώσει την ικανότητα της μέλισσας να αντιμετωπίσει τους εχθρούς και τις ασθένειες (Ellis, 2007). Οι τρόποι τροφοδότησης των μελισσιών και τα είδη των μελισσοτροφών ποικίλουν σημαντικά μεταξύ των μελισσοκόμων που αναφέρουν ότι είχαν απώλειες από την κατάρρευση. Μέχρι τώρα δεν έχει βρεθεί κάποια σχέση μεταξύ μελισσιών που τροφοδοτήθηκαν και την επιβίωσή τους. Παρά το γεγονός αυτό πολλοί μελισσοκόμοι έχουν εγκαταλείψει την πρακτική της τροφοδότησης με ισογλυκόζη επειδή υπάρχουν ενδείξεις που αναφέρουν ότι παράγουν παραπροϊόντα που είναι επιβλαβή στις μέλισσες. 4. Οι γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες Φαίνεται ότι μερικές πρωτεΐνες που εκφράζονται από τα γενετικά τροποποιημένα φυτά μειώνουν τη ζωή της μέλισσας και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητα στη μάθηση, προκαλώντας παραπλάνηση και έτσι παρατηρείται η δυσκολία της μέλισσας να επιστρέψει στην κυψέλη της. Αυτό εξηγεί γιατί σε μελίσσια που έχουν καταρρεύσει βρίσκουμε ελάχιστες μέλισσες μέσα στην κυψέλη (Conrad, 2007). Ανάμεσα στους υποστηρικτές αυτού του θέματος είναι και ο Pham Delegui (2000) που περιγράφει τις μακράς διάρκειας επιδράσεις στους καταστολείς της πρωτεάσης της σόγιας στα πεπτικά ένζυμα, στη διάρκεια ζωής και στην ικανότητα μάθησης της μέλισσας.

5 5 Οι 4 κυριότερες καλλιέργειες όπου εφαρμόσθηκε η γενετική τροποποίηση είναι το καλαμπόκι, η σόγια, το βαμβάκι και η ελαιοκράμβη. Και τα 4 αυτά φυτά είναι μελισσοκομικά φυτά. Το καλαμπόκι κατέχει την πρώτη θέση ανάμεσα στα 4. Όλη η ισογλυκόζη που ταΐζουν οι μελισσοκόμοι παράγεται από το καλαμπόκι και η πιθανότητα να υπάρχει γενετικώς τροποποιημένο υλικό είναι μεγάλη. Είναι ακόμη γνωστό ότι οι μέλισσες το καλοκαίρι συλλέγουν γύρη από το καλαμπόκι και μάλιστα σε μεγάλες ποσότητες. Μερικοί ερευνητές αναφέρουν ότι γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες είναι υπεύθυνες για την ευρεία θανάτωση των μελισσών. Ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι πολλοί σπόροι των γενετικά τροποποιημένων φυτών πριν σπαρούν εμβαπτίζονται μέσα σε διασυστηματικό εντομοκτόνο το οποίο αργότερα μπορεί να εμφανισθεί στο νέκταρ και τη γύρη του φυτού. Αυτό κάνει τα γενετικά τροποποιημένα φυτά ύποπτα λόγω της χημικής τους κατεργασίας και όχι επειδή είναι γενικά τροποποιημένα. Πολλοί επιστήμονες έχουν αρχίσει έρευνες για να διευκρινίσουν αν η χημική κατεργασία των σπόρων ή η γενετική τροποποίηση ή και τα δύο είναι υπεύθυνα για τις απώλειες των μελισσιών. Ενώ δεν έχει αποκλεισθεί η περίπτωση εμπλοκής των γενετικά τροποποιημένων φυτών στην κατάρρευση των μελισσιών, άλλες μελέτες υποστηρίζουν ότι η χρήση της γενετικής τροποποίησης του καλαμποκιού Bt corn (ΓΤ Bt corn) δε σχετίζεται με την κατάρρευση των μελισσιών. Ο κίνδυνος για τις μέλισσες σε κάποια τοξική ουσία εξαρτάται από την τοξικότητα και την έκθεση. Οι ενδοτοξίνες που παράγονται στο ΓΤ Bt corn είναι η Cry1 εναντίον των προνυμφών λεπιδοπτέρων και η Cry3 εναντίον των κολεοπτέρων δεν είναι βιολογικά δραστικές εναντίον των υμενοπτέρων εντόμων όπως είναι η μέλισσα. Ακόμη οι έρευνες αναφέρουν ότι οι ενδοτοξίνες σπάνια ανιχνεύονται σε αυτά τα υβρίδια του καλαμποκιού και ότι το καλαμπόκι δεν παράγει νέκταρ. Μερικοί διαφωνούν ότι η αύξηση της θνησιμότητας των μελισσιών είναι παράλληλη με την αύξηση της καλλιέργειας (ΓΤ Bt corn) στις ΗΠΑ. Όμως σοβαρές απώλειες έχουν αναφερθεί στην Ευρώπη και σε περιοχές του Καναδά όπου το (ΓΤ Bt corn) δεν καλλιεργείται. Πολλά εργαστήρια έχουν εξετάσει την επίδραση του (ΓΤ Bt corn) στις μέλισσες ως παρενέργεια ταΐζοντας τις μέλισσες με υψηλές δόσεις της γύρης ή συμπυκνωμένη ενδοτοξίνη ενσωματωμένη στο μέλι ή στο σιρόπι, ταΐζοντας αυτά κατευθείαν στις προνύμφες μέσα στα κελιά. Δημοσιευμένες μελέτες και άλλες τεχνικές εκθέσεις που έχουν υποβληθεί στο ΕΡΑ (υπηρεσία προστασίας του περιβάλλοντος στις ΗΠΑ) όλες έδειξαν ότι δεν υπάρχει επιβλαβής επίδραση. Στην πιο πρόσφατη μελέτη τοποθετήθηκαν μελίσσια στο Μέρυλαντ των ΗΠΑ σε καλλιέργεια (ΓΤ Bt corn) και φυσικά στη γύρη του. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν υπάρχει επιβλαβής επίδραση στο βάρος των μελισσιών, στη συλλογή τροφής, στον πληθυσμό και στην ανάπτυξη του γόνου. Αυτό όμως που απαιτεί περαιτέρω έρευνα εργαστηριακή και υπαίθρου είναι οι μακροχρόνιες επιδράσεις των υποθανατηφόρων αλλαγών στα μελίσσια και μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά της μέλισσας (Dively, 2007). 5. Βαρροϊκή ακαρίαση και συνδεόμενα παθογόνα Το άκαρι βαρρόα παραμένει ο πιο καταστρεπτικός εχθρός της μέλισσας. Το άκαρι και τους ιούς που μεταφέρει θεωρούνται ως πιθανά αίτια της κατάρρευσης των μελισσιών. Ακόμη τα βαρρόα αντιμετωπίζονται από τους μελισσοκόμους με χημικά μέσα έτσι η βαρροϊκή ακαρίαση θεωρείται πιθανό αίτιο της κατάρρευσης λόγω της απευθείας αφαίμαξης που κάνει στη μέλισσα, μεταφέρει ιώσεις στις μέλισσες και μπορεί να προκαλέσει βλάβες από τα χημικά που εφαρμόζει ο μελισσοκόμος (Εικ. 3). Παρόλα αυτά υπάρχουν περιπτώσεις μελισσιών που εμφανίζουν συμπτώματα κατάρρευσης όταν ο πληθυσμός του βαρρόα είναι υπό έλεγχο.

6 6 Βρέθηκε ότι το άκαρι βαρρόα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει τον ιό της οξείας παράλυσης (Acute Bee Paralysis Virus), τον ιό του Κασμίρ (Kashmir Bee Virus) και μία σειρά άλλων ιών. Η προσβολή από το άκαρι βαρρόα και μετέπειτα η προσβολή από τους ιούς μπορεί να οδηγήσει σε πολλά από τα συμπτώματα που σχετίζονται με την κατάρρευση (Carreck, 2008). Εικόνα 3. Βαρρόα στον πυθμένα ενός κελιού που με τις βλάβες που προκαλούν στο γόνο αλλά και τα χημικά που εφαρμόζει ο μελισσοκόμος μπορεί να συμβάλουν στην κατάρρευση των μελισσιών (Watanabe, 2008). 6. Μελισσοκομικοί χειρισμοί Οι μελισσοκομικοί χειρισμοί μπορεί να έχουν σκοπό την παραγωγή μελιού ή την βασική διαχείριση και ανάπτυξη των μελισσιών (σμηνουργία, πολλαπλασιασμός, τρόποι καταπολέμησης ασθενειών κ.τ.λ.), Οι παραπάνω μελισσοκομικοί χειρισμοί διαφέρουν σημαντικά από μελισσοκόμο σε μελισσοκόμο και μπορεί πιθανόν να προκαλέσουν κατάρρευση χωρίς να τους έχουν δώσει μεγάλη σημασία. Λανθασμένοι χειρισμοί μπορεί να επιδεινώσουν κάποια πάθηση του μελισσιού. Η μεταφορά των μελισσιών σε μεγάλες αποστάσεις επιδεινώνουν πολύ την κατάσταση (Εικ. 4). 7. Προέλευση της βασίλισσας Οι επιστήμονες ερευνούν την μειωμένη γενετική παραλλακτικότητα που σχετίζεται με την ποιότητα της βασίλισσας ως πιθανό αίτιο της κατάρρευσης. Υπάρχουν σχετικά λίγοι βασιλοτρόφοι στις ΗΠΑ που παράγουν τα εκατομμύρια βασιλισσών και επομένως όλες οι μέλισσες που χρησιμοποιούνται σε όλη τη χώρα προέρχονται από αυτούς τους βασιλοτρόφους. Γενετιστές αναφέρουν αυτό το φαινόμενο ως γενετικό στένωμα μπουκαλιού. Αυτή η έλλειψη γενετικής βιοποικιλότητας μπορεί να κάνει τις μέλισσες ευάλωτες σε κάθε εχθρό ή ασθένεια που εισέρχεται στο σύστημα.

7 7 Εικόνα 4. Οι μαζικές μεταφορές των μελισσιών και σε μεγάλες αποστάσεις καταπονούν πολύ τις μέλισσες. 8. Χρήση χημικών μέσα στις κυψέλες Όπως οι γεωργοί στις διάφορες καλλιέργειες, έτσι και οι μελισσοκόμοι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις διάφορες παθήσεις των μελισσιών με χημικά μέσα σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν τις μέλισσές τους υγιείς και παραγωγικές. Πρόσφατα οι ερευνητές έχουν βρει αρκετές υποθανατηφόρες επιδράσεις αυτών των χημικών στις μέλισσες (εργάτριες, βασίλισσες, κηφήνες). Ακόμη και όταν οι χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης του παρασκευαστή και με τους καλύτερους μελισσοκομικούς χειρισμούς. Αυτές οι υποθανατηφόρες επιδράσεις έχουν οδηγήσει μερικούς στο να ερευνήσουν το ρόλο των φαρμάκων μέσα στην κυψέλη σε σχέση με την κατάρρευση. 9. Χημικά τοξικά στο περιβάλλον Μία άλλη θεωρία αναφέρει ότι οι τοξίνες του περιβάλλοντος είναι υπεύθυνες για την κατάρρευση. Τα εντομοκτόνα χρησιμοποιούνται ευρέως στις καλλιέργειες σε μία προσπάθεια αντιμετώπισης των φυτοφάγων εντόμων, τα οποία όμως επιδρούν και στις συλλέκτριες μέλισσες. Οι μέλισσες εκτός της απευθείας έκθεσής τους στις τοξικές ουσίες, δηλητηριάζονται από τα μολυσμένα νερά αλλά και άλλες τοξικές ουσίες διαφόρων βιομηχανιών. 10. Τα νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα Επίσης αναφέρονται τα γεωργικά φάρμακα με πρωτεργάτη το imidacloprid και με το εμπορικό όνομα Gaucho. Είναι ειδικό νευροτοξικό για τα έντομα το οποίο επηρεάζει και τη μέλισσα. Ο Άγγλος Graham White αναφέρει χαρακτηριστικά: α) Υπάρχουν στοιχεία για ασυνήθιστη κατάρρευση μελισσιών στην Αγγλία.

8 8 β) Υπάρχει ανησυχία για τη χρήση σε μεγάλη έκταση ενός τόσο τοξικού διασυστηματικού και μεγάλης υπολλειματικότητας εντομοκτόνου. Καταστρέφει κάθε είδους ασπόνδυλα ζώα μέσα στο έδαφος όπως γεωσκώληκες, άλλα ωφέλιμα έντομα κλπ. με περαιτέρω οικολογικές επιπτώσεις όπως στα εντομοφάγα πουλιά και θηλαστικά. γ) Απορροφάται από όλα τα μέρη του φυτού όπως γύρη, νέκταρ και σπόρους. Όταν συλλέγεται από τις μέλισσες σταδιακά αυξάνεται η συγκέντρωση του φαρμάκου στο μέλι καθώς εξατμίζεται η περίσσεια υγρασίας από το νέκταρ. Όπως είναι νευροτοξικό, μπορεί να εμπλακεί στην τροφική αλυσίδα (Sanford, 2007). Είναι προφανές ότι η κατάρρευση προκαλείται από συνδυασμό παραγόντων, αναμφισβήτητα περιλαμβάνει διάφορους εχθρούς και ασθένειες, αλλά επιδεινώνεται και από τους διάφορους μελισσοκομικούς και γεωργικούς χειρισμούς. Είναι ακόμη πολύ σημαντική η συνεργασία και η μετάδοση πληροφοριών και τεχνογνωσίας μεταξύ επιστημόνων και μελισσοκόμων για την πλήρη κατανόηση της πολύπλοκης κατάστασης. Τέλος σημαντικές απαντήσεις θα δώσουν η επιδημιολογική έρευνα των ιώσεων των μελισσών, καθώς και οι μοριακές και σερολογικές τεχνικές (Carreck, 2008). 11. Νέοι εχθροί και ασθένειες. Νέοι εχθροί και παθογόνα που δεν έχουν ακόμη αναγνωρισθεί θεωρούνται πιθανά αίτια της κατάρρευσης. Μερικοί πιστεύουν ότι νέοι εχθροί και ασθένειες έχουν εισέλθει στις ΗΠΑ και προκαλούν την κατάρρευση. Για παράδειγμα το πρωτόζωο Νosema apis υπάρχει στις ΗΠΑ εδώ και πολλά χρόνια. Το 2006 επιστήμονες ανακάλυψαν και αναγνώρισαν ένα νέο είδος πρωτόζωου το Nosema ceranae το οποίο είναι παρόν σε μελίσσια που παρουσιάζουν τα συμπτώματα της κατάρρευσης. Όταν οι μέλισσες είναι βαριά προσβεβλημένες από αυτή την αρρώστια τότε αυτές εγκαταλείπουν την κυψέλη και δεν επιστρέφουν πίσω. Τα δύο είδη πρωτοζώων Nosema apis και Nosema ceranae θεωρούνται ως δείκτες της κατάρρευσης των μελισσιών (Cox-Foster, et al. 2007). Αν και ο ρόλος της Nosema ceranae στην εμφάνιση της κατάρρευσης είναι πιθανός, μπορεί άλλα νέα παθογόνα να παίζουν σημαντικό ρόλο στην αυξημένη θνησιμότητα των μελισσών. IV. ΑΠΩΛΕΙΕΣ α) Οι απώλειες μελισσιών στην Αμερική Ο Hackenberg ήταν ο πρώτος που ανέφερε την «πάθηση της κατάρρευσης των μελισσών» στους ερευνητές του Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας. Τους δήλωσε ότι το Νοέμβριο του 2006 είχε μελίσσια από που ξεκίνησε νωρίς το φθινόπωρο του ιδίου έτους. Στις ΗΠΑ μερικοί μελισσοκόμοι αναφέρουν απώλειες μέχρι και 90% στα μελισσοκομεία τους. Πρόσφατη καταμέτρηση που έγινε (Μάιος 2007) από τους Μελισσοκομικούς Επιθεωρητές των ΗΠΑ, υπολογίζεται ότι χάθηκαν από έως μελίσσια σε όλη τη χώρα. Ο μέσος όρος των απωλειών ήταν 31.8% Οι ΗΠΑ κατά το χειμώνα του είχαν συνολικά καταγεγραμμένα μελίσσια (Underwood and VanEngelsdorp, 2007, VanEngelsdorp et al ). Σε ακόμη πιο πρόσφατη έρευνα με στοιχεία Ιουνίου 2007, συλλέχθηκαν ερωτηματολόγια από 43 πολιτείες των ΗΠΑ και 5 περιφέρειες του Καναδά. Η πλήρης αναφορά υπάρχει στην ιστοσελίδα: Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι βρέθηκαν μελισσοκομεία με το σύνδρομο κατάρρευσης των μελισσιών σε 35 πολιτείες.

9 9 Το 40% των απαντήσεων δηλώνουν σοβαρές απώλειες μελισσιών από διάφορες αιτίες. Από τις απώλειες το 75% οφείλονται στην κατάρρευση (Henderson et al., 2007). Οι απώλειες για το 2008 είναι στο ίδιο επίπεδο με αυτές του 2007 (γύρω στο 31%). Όπως αναφέρει ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου της Μοντάνα των ΗΠΑ κ. Bromenshenk και συντονιστής του προγράμματος προειδοποίησης (Bee Alert Technology, Inc.) οι μελισσοκόμοι προσπαθούν να πολλαπλασιάσουν τα μελίσσια τους για να τα φέρουν στους αρχικούς αριθμούς. Δυστυχώς οι μελισσοκόμοι δεν αναφέρουν τις πραγματικές απώλειες στα ερωτηματολόγια που διανέμονται φοβούμενοι ότι θα έχει επιπτώσεις στα συμβόλαια που υπογράφουν με τους γεωργούς για την επικονίαση των καλλιεργειών (προσωπική επικοινωνία). Η κατάρρευση έχει πλέον εξαπλωθεί σχεδόν σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ (Εικ. 5). Εικόνα 5. Χάρτης των Η.Π.Α. όπου τα σκούρα είναι οι πολιτείες που έχουν επηρεασθεί από την κατάρρευση μέχρι τον Αύγουστο του Η κατάρρευση των μελισσιών εκτός από την απώλεια εισοδήματος σε μέλι και άλλα προϊόντα της κυψέλης προκάλεσε και οικονομική απώλεια από την ενοικίαση των μελισσιών σε καλλιέργειες για επικονίαση. Με τέτοιο ρυθμό απωλειών, η Βόρεια Αμερική δεν καταφέρνει να ικανοποιήσει τις ανάγκες της για την επικονίαση των διαφόρων καλλιεργειών όπως της αμυγδαλιάς (Εικ. 6). Εικόνα 6. Καλλιέργεια αμυγδαλιάς σε πλήρη άνθηση. Είναι από τις πιο απαιτητικές σε μέλισσες για την επικονίασή της και έχει επηρεασθεί περισσότερο από κάθε άλλη καλλιέργεια (Oliver, 2007).

10 10 β) Οι απώλειες μελισσιών στην Ευρώπη Σε ένα πρόγραμμα παρακολούθησης των μελισσιών για απώλειες ασχολείται με τα υπολείμματα χημικών. Το πρόγραμμα παρακολούθησης της Αγγλίας και Γαλλίας αναφέρεται στη δηλητηρίαση από εντομοκτόνα. Σε ερευνητικό πρόγραμμα της Γερμανίας αναλύονται υπολείμματα εντομοκτόνων στη γύρη. Στην Ιταλία υπολείμματα εντομοκτόνων στο μέλι και στην Ολλανδία φυτικά αλκαλοειδή στο μέλι. Σε πρόσφατη δημοσίευση του περιοδικού European Food Safety Authority (EFSA) καταγράφονται απώλειες από κάθε χώρα από στοιχεία τα οποία προήλθαν μέσω ερωτηματολογίου. Από τις 16 χώρες που έλαβαν μέρος οι 10 αναφέρουν θνησιμότητα μελισσιών όπως αυτή με τη λέξη κατάρρευση χωρίς όμως να διευκρινίζουν εάν είναι η ίδια με αυτή της Αμερικής (Anonymus, 2008). Πληροφορίες από το διαδίκτυο αναφέρουν ότι αρκετές χώρες όπως Ισπανία, Αγγλία, Γερμανία, Πορτογαλία, Ιταλία έχουν την κατάρρευση των μελισσιών αλλά αυτές οι πληροφορίες δεν είναι πειραματικά τεκμηριωμένες. V. ΠΩΣ Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Γενικά οι περισσότεροι άνθρωποι εκτιμούν τις μέλισσες αναγνωρίζοντας την σπουδαιότητά τους παρ όλο που τις φοβούνται όταν είναι κοντά τους λόγω των κεντρισμάτων. Η μέλισσα είναι γνωστή για το μέλι και τα άλλα προϊόντα που παράγει και ακόμη ότι απασχολούνται χιλιάδες μελισσοκομικές οικογένειες. Το μέλι και τα άλλα προϊόντα της κυψέλης είναι πολύ μικρής σημασίας όταν συγκρίνονται με τις ωφέλειες που έχει ο άνθρωπος από την μέλισσα με την επικονίαση που επιτελεί στις διάφορες καλλιέργειες και στην άγρια βλάστηση. Στις ΗΠΑ σε σχέση με τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις που έχει, ο αριθμός των μελισσιών που υπάρχουν είναι μικρός. Οι μελισσοκόμοι μεταφέρουν φορτία μελισσιών από περιοχή σε περιοχή με σκοπό την επικονίαση των καλλιεργειών (Εικ. 6). Οι καλλιεργητές πληρώνουν στους μελισσοκόμους από δολάρια για κάθε μελίσσι για να σιγουρευτούν ότι θα έχουν αρκετές μέλισσες για να επικονιάσουν την καλλιέργειά τους (Εικ. 7, 8, 9). Οι καλλιεργητές με τη σειρά τους ωφελούνται αυξάνοντας την παραγωγή ανά στρέμμα λαμβάνοντας μεγαλύτερο και καλύτερο σχήμα του προϊόντος και ακόμη βελτιώνοντας σε πολλές περιπτώσεις τη γεύση του προϊόντος (Εικ. 10). Με την επικονίαση κάθε χώρα εξασφαλίζει την απαραίτητη τροφή. Η γεωργία χρειάζεται απαραιτήτως τις μέλισσες και η κατάρρευση των μελισσιών προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Κανένας δεν πιστεύει ότι οι μέλισσες θα εξαφανισθούν εντελώς, όμως θα υπάρξει μειωμένη παραγωγή και αύξηση της τιμής των προϊόντων αν οι μέλισσες θα εξακολουθήσουν να πεθαίνουν με αυτό τον ρυθμό. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις μέχρι το 2010 μόνο για τις καλλιέργειες της αμυγδαλιάς της Καλιφόρνιας θα χρειασθούν όλα τα μελίσσια της Β. Αμερικής για την ικανοποιητική επικονίασή τους. Εάν όλα τα μελίσσια μεταφερθούν στην Καλιφόρνια τί θα απογίνει για τις υπόλοιπες καλλιέργειες της Αμερικής και για την άγρια βλάστηση; Κανείς δεν αμφισβητεί τις ωφέλειες που έχει ο άνθρωπος από την μέλισσα, εξ αιτίας της κατάρρευσης και της απώλειας πολλών μελισσιών και θα υπάρχει υποβάθμιση στο περιβάλλον. Η μέλισσα είναι ο καλύτερος βιολογικός δείκτης του περιβάλλοντος που σημαίνει ότι η παρουσία της αντικατοπτρίζει την υγεία του

11 11 περιβάλλοντος και σε περιπτώσεις μεγάλων απωλειών θα ξεκινήσει ένα σοβαρό περιβαλλοντολογικό πρόβλημα. Εικόνα 7. Επαγγελματίες μελισσοκόμοι με χιλιάδες μελίσσια στην κατοχή τους σε μελισσοκομεία αναμονής περιμένοντας για τη μεταφορά τους στους αμυγδαλεώνες για επικονίαση (Watanabe, 2008). Εικόνα 8. Καλλιέργεια κρεμμυδιού για παραγωγή σπόρου. Η παρουσία της μέλισσας απαραίτητη. Υπάρχουν χιλιάδες ανθοκεφαλές και κάθε ανθοκεφαλή έχει από 100 έως 200 ανθήλια.

12 12 Εικόνα 9. Πόσα εκατομμύρια μέλισσες απαιτούνται για να επικονιάσουν την καλλιέργεια αυτή. Εικόνα 10. Τίποτα από αυτά τα θαυμαστά φρούτα και λαχανικά δεν θα υπήρχαν χωρίς τη μέλισσα VI. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Επιτροπές εμπειρογνωμόνων από την Αμερική συμβουλεύουν τα παρακάτω: 1. Μην συνενώνετε μελίσσια που έχουν υποστεί κατάρρευση με δυνατά υγιή μελίσσια. 2. Μην ανταλλάσετε κηρήθρες ή άλλο υλικό μεταξύ των κυψελών όταν υπάρχουν υπόνοιες ότι έχουν ασθένειες. 3. Να κάνετε απολυμάνσεις του μελισσοκομικού υλικού όταν είναι δυνατόν. Η νοικοκυροσύνη στο μελισσοκομείο ή στην αποθήκη βοηθάει πολύ. 4. Όταν βρεθεί ένα μελίσσι που έχει καταρρεύσει, αποθηκεύουμε τον εξοπλισμό και προσέχουμε να μην έχουν άλλες μέλισσες πρόσβαση στο μέλι των

13 13 κηρηθρών για τουλάχιστον 15 ημέρες. Δεν συνιστάται το κάψιμο των κυψελών και των κηρηθρών προς το παρόν. 5. Μην χρησιμοποιείτε κυψέλες στις οποίες εμφανίστηκαν συμπτώματα κατάρρευσης. 6. Να χρησιμοποιείτε την ολοκληρωμένη μέθοδο για την αντιμετώπιση της βαρροϊκής ακαρίασης. Με αυτό τον τρόπο ελαχιστοποιείτε την χρήση χημικών μέσα στην κυψέλη και επομένως μειώνεται στο ελάχιστο την έκθεση των μελισσών σε τοξικές ουσίες. 7. Να διατηρείτε δυνατά μελίσσια με την εφαρμογή σωστών μελισσοκομικών χειρισμών. VII. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Anonymus, Bee mortality and bee surveillance in Europe. The European Food Safety Authority Journal 154: Carreck, N CCD-a view from across the pond. Bee Culture 136 (1): Conrad, R Colony collapse caused by genetically modified crops? American Bee Journal 147 (5): Cox-Foster,D.L., S.Conlan, E.Holmes, G.Palacios, J.D.Evans, N.A.Moran, P.Quan, T.Briese, M.Hornig, D.M.Geiser, V.Martinson, D,van Engelsdorp, A.Kalkstein, A.Drysdale, J.Hui, J.Zhai, L.Cui, S.K.Hutchison, J.F.Simons, M.Egholm, J.S.Pettis and W.I.Lipkin A metagenomic survey of microbes in honey bee Colony Collapse Disorder. Scienceexpress 6 September 2007: 1-9. (www. Scienceexpress.org/6 September 2007). Dively, G.P Bt corn cleared in honey bee colony collapse disorder. Ellis, J Colony collapse disorder (CCD) in honey bees. Honey Bee Research and Extension Laboratory, Department of Entomology and Nematology, University of Florida. 8 pp. Hayes, J Colony collapse disorder, research update. American Bee Journal 147 (12): Henderson,C., J.Bromenshenk, L.Tarver and D.Plummer National honey bee loss survey results available. American Bee Journal 147(8): Marron, D Die off. American Bee Journal 147 (4): Mussen, E From the U.C. apiaries. March/April, Cooperative Extension, University of California Davis. Oliver, R Almond pollination 2008 and beyond. American Bee Journal 147 (10):

14 14 Pettis, J., D. VanEngelsdorp and D. Cox-Foster Colony collapse disorder working group, pathogen sub-group progress report. American Bee Journal 147 (7): Pham Delegui, Minh-Ha Long term effects of soybean protease inhibitors on digestive enzymes, survival and learning abilities of honey bees. Entomologia Experimentalis et Applicata 95: Sanford, M.T Insecticides and CCD, Part II and what about the neonicotinoids? Bee Culture 135 (7): Underwood, R.M. and D.VanEngelsdorp Colony collapse disorder: Have we seen this before? Bee Culture 135 (7): VanEngelsdorp, D., R. Underwood, D. Caron and J. Hayes, Jr An estimate of managed colony losses in the winter of : A report commissioned by the Apiary Inspectors of America. American Bee Journal 147 (7): Watanabe, M.E Colony collapse disorder: Many suspects, no smoking gun. BioScience 58 (5). ScienceDaily. Retrieved August 27, 2008, from /releases/2007/09/ htm

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ή ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ (COLONY COLLAPSE DISORDER)

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ή ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ (COLONY COLLAPSE DISORDER) 1 ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Ή ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ (COLONY COLLAPSE DISORDER) Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας και Μελισσοκομίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το 2007 ήταν μία πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών

Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Πιλοτικό Πρόγραμμα Επιτήρησης των Απωλειών στις Αποικίες των Μελισσών Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ΠΕ Ανατολικής Αττικής Εισηγήτρια: Ειρήνη Τσάλου Κτηνίατρος Τα τελευταία χρόνια απασχολεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr 2 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 3 Μελισσοκομία Ι Η μελισσοκομία αποτελεί κλάδο της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ι. ΓΕΝΙΚΑ Το είδος και η ποικιλότητα του γενετικού υλικού είναι εξίσου σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ!

Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! Εισαγωγή στη Μελισσοκομία: Από το θέλω στο μπορώ! [5/3/2013] e-school by agronomist.gr Δομή του μαθήματος Κεφάλαιο 1 : Κατάταξη της μέλισσας σε φυλές Ποια είναι τα κριτήρια Υβριδισμός Φυλές μελισσών στην

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους

Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Ποσότητα γόνου & ακμαίων μελισσών Μεταχείριση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του έτους Ανάπτυξη γόνου & πληθυσμού στη διάρκεια του έτους Πληθυσμός Παραγωγική φάση Παράλληλη ανάπτυξη γόνος Μείωση γόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007

Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 ΔΜ 2-2 Γ` ΣΔΠ Σελ. 1 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ επε. (GR-BIO-02) Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Ε Σ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Σύμφωνα με: Τους Καν. (ΕΚ) 889/2008 & 834/2007 «Φυσιολογική» επε Εθνικής Αντίστασης 66, Αλεξάνδρεια 59300,,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλευτική δραστηριότητα

Μεταλλευτική δραστηριότητα Μεταλλευτική δραστηριότητα και μέλισσες A. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας, ΑΠΘ H μεταλλευτική δραστηριότητα στη Χαλκιδική θα επηρεάσει σημαντικά το περιβάλλον της μέλισσας και συνεπώς την ίδια τη

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός

Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Photos by Christina Christodoulou Μέλισσες ένας πολύτιμος θησαυρός Χριστίνα Χριστοδούλου Γεωπόνος Μελισσοκομικού Κέντρου Κύπρου 1 Μέλισσα Έντομο ανήκει στα Υμενόπτερα. Θεωρείτε κοινωνικό και επικοινωνεί

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαια ηλεκτρονικη εφημεριδα αγροτικης ενημερωσης. Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2010 Τεύχος 49 agrotypos.gr

Εβδομαδιαια ηλεκτρονικη εφημεριδα αγροτικης ενημερωσης. Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2010 Τεύχος 49 agrotypos.gr ΑγροΤύπος Εβδομαδιαια ηλεκτρονικη εφημεριδα αγροτικης ενημερωσης Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2010 Τεύχος 49 agrotypos.gr Ιδιοκτησία: ΑγροΤύπος ΑΕ Ευβοίας 5, 151 25 Μαρούσι Τηλ. 210-6142550 & 8064002 Fax 210-6125141

Διαβάστε περισσότερα

«ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ»

«ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ Τίτλος Προγράμματος Κατάρτισης : «ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Ημερ. Έναρξης: π.χ. 15-10-2012 Ημερ. Λήξης: π.χ. 16-10-12 Σύνολο ωρών: 150 Χώρος Υλοποίησης Προγράμματος Κατάρτισης:

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Στόχος : το κέρδος 1. Να αγαπά τη μέλισσα 2. Να γνωρίζει καλά τη βιολογία της. 3. Να εφαρμόζει σωστές επεμβάσεις στον κατάλληλο χρόνο 4. Να γνωρίζει τη μελισσοκομική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ. Μάριος Τζιτζινάκης Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ. Μάριος Τζιτζινάκης Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ Μάριος Τζιτζινάκης Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων Το 76% της παραγωγής τροφίμων για τον άνθρωπο εξαρτάται από τη μελισσοκομία. Το 84 % των φυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΕΥΣΕΒΙΟΣ ΚΗΠΟΥΡΓΟΣ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΜΗΜΑ Γ2 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΟΛΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2011-2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια από τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

Νοσεμίαση των μελισσών Ανδρέας Φυλακτού Κτηνίατρος

Νοσεμίαση των μελισσών Ανδρέας Φυλακτού Κτηνίατρος Νοσεμίαση των μελισσών Ανδρέας Φυλακτού Κτηνίατρος Η Νοζεμίαση είναι παρασιτική ασθένεια των μελισσών που οφείλεται σε δύο πρωτόζωα (μικροσπορίδια) το Nosema apis και το Nosema ceranae. Το Nosema ceranae

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόζμια Γκπαίδερζη «Σοξθή για όλξρπ Σοξθή για ζκέση»

Παγκόζμια Γκπαίδερζη «Σοξθή για όλξρπ Σοξθή για ζκέση» Παγκόζμια Γκπαίδερζη «Σοξθή για όλξρπ Σοξθή για ζκέση» Πείνα /Γενετικά Σροποποιημένα Σρόφιμα ΓΓΩΡΓΙΑΝΑ ΚΟΤΡΙΔΟΤ Γ- ΛΤΚΓΙΟΤ- ΛΤΚΓΙΟ ΑΓΙΟΤ ΙΩΑΝΝΗ ΛΓΜΓΟΤ Διαηοξθή και η ζημαζία ηηπ για ηημ ργεία 1) «Άφησε

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ''

ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' ΚΑΝΤΑΡΟΣ ΗΛΙΑΣ Γεωπόνος, Σύµβουλος Βιολογικής Γεωργίας '' ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ & ΥΓΕΙΑ'' Από το 1950 και µετά αρχίζει η εντατικοποίηση της γεωργικής παραγωγής εστιάζοντας το ενδιαφέρον της αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Σημείωμα

Ενημερωτικό Σημείωμα Ενημερωτικό Σημείωμα Αθήνα, 3 εκεμβρίου 2013 Την 1η εκεμβρίου 2013, τα τρία νεονικοτινοειδή εντομοκτόνα thiamethoxam (που παράγεται από την Syngenta), imidacloprid και clothianidin (που παράγονται από

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ

4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.1 Ομοιόσταση 4.2 Ασθένειες 4. ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥΣ 4.3 Αμυντικοί μηχανισμοί του ανθρώπινου οργανισμού 4.4 Τρόποι ζωής και ασθένειες Μάρθα Καρβουνίδου ΠΕ1404

Διαβάστε περισσότερα

Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας.

Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας. Βιολογική Γεωργία με Φυτικά ή φυσικά εντομοκτόνα Οι ουσίες, με ελάχιστη τοξικότητα, που δεν δηλητηριάζουν το περιβάλλον και το πιάτο μας. Παρ' ότι δεν είναι και ο πλέον δόκιμος όρος (βιολογικά εντομοκτόνα),

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΤΡΟΦΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΥΧΤΕΡΙΔΩΝ ΣΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γεωργιακάκης Παναγιώτης Βιολόγος Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Γιατί δεν συμπαθούμε τις νυχτερίδες; Δραστηριοποίηση τη νύχτα Ενεργητική πτήση Κινέζοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

Μελισσοκομία. Σημαντικός κλάδος της πρωτογενούς παραγωγής Εξαιρετικά μεγάλο ενδιαφέρον Στηρίζει το οικογενειακό εισόδημα Διαδεδομένη σε όλη τη χώρα

Μελισσοκομία. Σημαντικός κλάδος της πρωτογενούς παραγωγής Εξαιρετικά μεγάλο ενδιαφέρον Στηρίζει το οικογενειακό εισόδημα Διαδεδομένη σε όλη τη χώρα Μελισσοκομία Σημαντικός κλάδος της πρωτογενούς παραγωγής Εξαιρετικά μεγάλο ενδιαφέρον Στηρίζει το οικογενειακό εισόδημα Διαδεδομένη σε όλη τη χώρα Μελισσοκομία Μελισσοκομία 22.000 περίπου μελισσοκόμοι

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork

ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ολοκληρωμένη Προσέγγιση για την Ασφάλεια των τροφίμων food safety from farm to fork Δρ. Κων/νος Μπαρμπέρης Προϊστάμενος Δ/νσης Εργαστηριακών

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή διατριβή ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Πτυχιακή διατριβή ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Μάρθα Χατζηλοϊζή Λεµεσός 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ Χ. Τανανάκη, Α. Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας Σηροτροφίας Α.Π.Θ. Email: tananaki@agro.auth.gr Website: www.beelab.gr Tel: 2310-472983 2.500.000 Αριθμός Κυψελών

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Σκαθάρι Κυψέλης Διαχείριση μιας απειλής

Μικρό Σκαθάρι Κυψέλης Διαχείριση μιας απειλής Μικρό Σκαθάρι Κυψέλης Διαχείριση μιας απειλής Αθήνα 13 Μαρτίου 2015 Τρόποι αντιμετώπισης του Aethina tumida Ουρεϊλίδης Κων/νος Κτηνίατρος MSc Κτηνιατρικό Εργαστήριο Καβάλας Τηλ.: 2510-391865 chridbad@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή µας χωρίς φυτοφάρµακα: Στο δρόµο προς µία Βιώσιµη Γεωργία

Η ζωή µας χωρίς φυτοφάρµακα: Στο δρόµο προς µία Βιώσιµη Γεωργία Η ζωή µας χωρίς φυτοφάρµακα: Στο δρόµο προς µία Βιώσιµη Γεωργία ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Μάιος 2014 Η δραματική μείωση των πληθυσμών των άγριων και εκτρεφόμενων μελισσών που αναφέρεται τα τελευταία χρόνια στην

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ

Κεφάλαιο 1 Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Κεφάλαιο 1 Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ 1.1 Ο άνθρωπος και τα έντοµα Από τις τρεις κύριες οµάδες ζωικών οργανισµών που προσβάλλουν γεωργικές καλλιέργειες, τα Έντοµα, τα Ακάρεα και τους Νηµατώδεις, η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Κάθε µελίσσι, προκειµένου να επιβιώσει, έρχεται αντιµέτωπο µε διάφορες αντιξοότητες, οι οποίες αφορούν στις καιρικές συνθήκες (χαµηλές και υψηλές θερµοκρασίες,

Διαβάστε περισσότερα

«Δηλητηριάσεις Μελισσών στην Ανατολική Αττική ως συνέπεια των ψεκασμών των φοινικοειδών και όχι ΜΟΝΟ» Σοφία Γούναρη. Ερευνήτρια ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ»

«Δηλητηριάσεις Μελισσών στην Ανατολική Αττική ως συνέπεια των ψεκασμών των φοινικοειδών και όχι ΜΟΝΟ» Σοφία Γούναρη. Ερευνήτρια ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ» «Δηλητηριάσεις Μελισσών στην Ανατολική Αττική ως συνέπεια των ψεκασμών των φοινικοειδών και όχι ΜΟΝΟ» Σοφία Γούναρη Ερευνήτρια ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ» Το έντομο Το έντομο Rhynchophorus ferrugineus Η πρώτη αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review

Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Shellfish-borne Viral Outbreaks: A Systematic Review Μπέλλου Μαρία, Βανταράκης Γεώργιος, Κόκκινος Πέτρος, Βανταράκης Απόστολος 1 Μονάδα Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας, Εργαστήριο Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης

Το Contans WG εξολοθρεύει την πηγή της σκληρωτινίασης Contans WG Ο νεότερος, ασφαλέστερος και πιο ευπροσάρμοστος τρόπος ελέγχου της Σκληρωτινίασης, που υπάρχει! Τα αποτελέσματα από την χρήση του Contans WG δείχνουν σημαντική μείωση στον αριθμό των σκληρώτιων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟKΟΜΕΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟKΟΜΕΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟKΟΜΕΙΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν μπαίνουμε στον κόσμο της μέλισσας Apis mellifera, βρισκόμαστε σε ένα πολυδιάστατο τοπίο ύπαρξης. Η μορφή της ζωής της μέλισσας είναι μοναδική και για να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΙΣΣΟΤΡΟΦΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΝΑ ΓΕΝΙΚΟ ΑΛΑΛΟΥΜ. ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ; Ανδρέας Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας ΑΠΘ www.beelab.gr

ΜΕΛΙΣΣΟΤΡΟΦΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΝΑ ΓΕΝΙΚΟ ΑΛΑΛΟΥΜ. ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ; Ανδρέας Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας ΑΠΘ www.beelab.gr 1 ΜΕΛΙΣΣΟΤΡΟΦΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΝΑ ΓΕΝΙΚΟ ΑΛΑΛΟΥΜ. ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ; Ανδρέας Θρασυβούλου Εργαστήριο Μελισσοκομίας ΑΠΘ www.beelab.gr Οι μέλισσες διαφέρουν από τα άλλα παραγωγικά ζώα στ ότι δεν τους δίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ 1 Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ Πασχάλης Χαριζάνης Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών I. ΓΕΝΙΚΑ Σε ένα μελίσσι η βασίλισσα παίζει τον πρωταρχικό ρόλο και η απόδοση του μελισσιού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών

Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών Έκθεση βέλτιστου τρόπου εξαπόλυσης και διάθεσης φυσικών εχθρών «ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΡΟΥΛΙΟΥ HYDROFLIES» ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέλισσα και Ελλάδα μια Ευλογημένη Παρέα

Μέλισσα και Ελλάδα μια Ευλογημένη Παρέα Μέλισσα και Ελλάδα μια Ευλογημένη Παρέα Εισήγηση : Αικατερίνη Καλαϊτζίδου Τεχνολόγος Γεωπόνος Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής Π.Ε. Πέλλας Μελισσοκομία στην Ε.Ε Στοιχεία Μελιού Ετήσια Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Ρύπανση του εδάφους

4.2 Ρύπανση του εδάφους 110 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 4.2 Ρύπανση του εδάφους Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ρυπαίνουν το έδαφος Ερωτήσεις κατανόησης θεωρίας και προβλήματα 2-1. Η ρύπανση του εδάφους οφείλεται κυρίως στη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. ΖΗΤΗΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΖΗΤΗΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ. Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους

ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ. Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους ΣΜΗΝΟΥΡΓΙΑ Όταν οι Μέλισσες αναζητούν νέους τόπους Στην Φύση, το σημαντικότερο μέλημα κάθε Είδους είναι η επιβίωση του. Όλες οι επιμέρους δραστηριότητες, ακόμη και αυτή η ίδια η εξέλιξη του, περιστρέφονται

Διαβάστε περισσότερα

Ιοί ντόπιων ποικιλιών ψυχανθών: παράγοντες υποβάθμισης ή ανάδυσης γονιδίων ανθεκτικότητας;

Ιοί ντόπιων ποικιλιών ψυχανθών: παράγοντες υποβάθμισης ή ανάδυσης γονιδίων ανθεκτικότητας; Ιοί ντόπιων ποικιλιών ψυχανθών: παράγοντες υποβάθμισης ή ανάδυσης γονιδίων ανθεκτικότητας; Ελισάβετ Κ. Χατζηβασιλείου (echatz@aua.gr) Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Οι ιοί είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Δρ. Φανή Χατζήνα Βιολόγος Ινστιτούτο Μελισσσοκομίας Χαλκιδικής ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Βιολογία Μέλισσας Μέλισσες: Εμφανίστηκαν στη γη πριν περίπου 80 εκ. χρόνια Κοινή μέλισσα: Apis mellifera

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015

Ορθή Διαχείριση Τροφίμων. Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Ορθή Διαχείριση Τροφίμων Μαριέττα Κονταρίνη Ημερίδα ΕΣΔΥ για Ασφάλεια τροφίμων 27/4/2015 Κανόνες Ορθής Διαχείρισης των Τροφίμων Προληπτικοί κανόνες-μέτρα που απαιτούνται για να έχουμε ασφαλή τρόφιμα. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ Μελισσοκοµία-προωθούµενη επαγγελµατική δραστηριότητα µε εξαγωγικό ορίζοντα 30 Οκτωβρίου 2013 Άξονες στρατηγικής για την ανάπτυξη της µελισσοκοµίας Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος, MSc. ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒ ΟΜΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ Οι µέλισσες συλλέγουν το νέκταρ και το µετατρέπουν σε µέλι, αποθηκεύοντας έτσι ενέργεια για τις ανάγκες τους. Ο άνθρωπος εκµεταλλεύεται το γεγονός ότι η µέλισσες

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΕΛΙΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΝ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιδιωκόμενοι στόχοι της Νομοθεσίας Οι πολύτιμες ουσίες και κατά συνέπεια οι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ. Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης

Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ. Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης Η ΛΙΜΝΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑ ΩΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΤΗΝΟΠΑΝΙΔΑ Μπίρτσας Π. Κ., Χ. Κ. Σώκος, & Κ. Ε. Σκορδάς Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας & Θράκης Η λίμνη Κορώνεια βρίσκεται στην Κεντρική Μακεδονία, 20 km

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας

4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας 4 ο Συνέδριο Αγροτεχνολογίας 2015 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΙΚΙΖΑΣ ΑΒΕΕ ΤΡΟΦΙΜΩΝ δραστηριοποιείται από το 1947 στην παραγωγή ζυμαρικών Διαθέτει καθετοποιημένο συγκρότημα Μύλου & Μακαρονοποιείου στη Λάρισα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ. Καρκίνος και ΑΙDS Βουβωνική πανώλη Ισπανική Γρίπη Η ελονοσία Έμπολα Η χολέρα Η Ευλογιά Πολιομυελίτιδα Φυματίωση Γρίπη Διάρροια

ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ. Καρκίνος και ΑΙDS Βουβωνική πανώλη Ισπανική Γρίπη Η ελονοσία Έμπολα Η χολέρα Η Ευλογιά Πολιομυελίτιδα Φυματίωση Γρίπη Διάρροια ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Καρκίνος και ΑΙDS Βουβωνική πανώλη Ισπανική Γρίπη Η ελονοσία Έμπολα Η χολέρα Η Ευλογιά Πολιομυελίτιδα Φυματίωση Γρίπη Διάρροια AIDS 25 εκατ. Θάνατοι από το 1981 έως σήμερα Το AIDS

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία, Διατροφή και Περιβάλλον

Φυτοπροστασία, Διατροφή και Περιβάλλον Φυτοπροστασία, Διατροφή και Περιβάλλον Δρ Ροδιτάκης Εμμανουήλ Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας Επιμορφωτική Ημερίδα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Γεωργία - Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ - βλάπτει την υγεία των & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΝΕΡΟ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΟΝ ΣΠΟΡΟ, ΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΛΙΠΑΣΜΑ ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΣΠΟΡΑΣ (ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΓΕΥΣΤΙΚΑ) ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΠΟΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕ ΥΦΑΛΜΥΡΟ Η ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις του Πολέμου στα Βαλκάνια: Ραδιενέργεια και Χημική Ρύπανση Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε το Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013

aγρoterra #14 Αγροτικές εξαγωγές Τα προϊόντα-πρωταγωνιστές τού αύριο Πλήρης οδηγός για την αλόη και η ελληνική εμπειρία 14/09/2013 π ε ρ ι ο δ ι κ η ε κ δ ο σ η τ η ς ε φ η μ ε ρ ι δ α σ ε π ε ν δ υ τ η σ aγρoterra #14 14/09/2013 Μάρκετινγκ Εξάγεις; Χτίσε τον «μύθο» των προϊόντων σου Καλλιέργειες Λαχανικά: Μπορούμε να γίνουμε ο κήπος

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΡΡΟΪΚΗ ΑΚΑΡΙΑΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΡΡΟΪΚΗ ΑΚΑΡΙΑΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΡΡΟΪΚΗ ΑΚΑΡΙΑΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΑΕΡΑΚΗ ΑΝ ΡΟΝΙΚΗ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΑΘΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 3.3.3 Εγχειρίδιο ζωικών και φυσικών εχθρών, Κρήτη ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Έργο HYDROFLIES

ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 3.3.3 Εγχειρίδιο ζωικών και φυσικών εχθρών, Κρήτη ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Έργο HYDROFLIES ΤΙΤΛΟΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟΥ 3.3.3 Εγχειρίδιο ζωικών και φυσικών εχθρών, Κρήτη ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Έργο HYDROFLIES ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΒΙΟΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010)

ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010) ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010) Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

Διαβάστε περισσότερα

Μια επαναστατική τράπεζα βασιλισσών

Μια επαναστατική τράπεζα βασιλισσών 1 Ήβης 1, Αμπελάκια Σαλαμίνας TK 18902 Τηλ\fax: 2104671450-1 Κιν: 6986610223, 6979894070 e-mail: aiasbee@gmail.com Εισηγητής: Σταμάτης Φουτσιτζής (Γεωπόνος μελισσοκόμος) Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς

Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Διαφύλαξη της γεωργικής μας κληρονομιάς Αλκίνοος Νικολαΐδης, Διευθυντής Αξία των τοπικών ποικιλιών Οι τοπικές ποικιλίες καλλιεργούμενων ειδών είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας εξελικτικής διαδικασίας και επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.Τα

Διαβάστε περισσότερα

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της

Επειδή η συμβατική γεωργία. έχει φθάσει στα όρια της Βιολογική γεωργία Επειδή η συμβατική γεωργία έχει φθάσει στα όρια της Για να ανταπεξέλθη χρησιμοποιεί μεθόδους «παρά φύσιν» όπως: Ορμόνες κατάχρηση χημικών ουσιών βιομηχανοποίηση παραγωγής, μεγάλης κλίμακας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

15REQ002675036 2015-03-31

15REQ002675036 2015-03-31 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΜΟΣ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ- ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ-ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ============================ ΕΡΓΟ :

Διαβάστε περισσότερα