ΕΝΤΟΜΑ ΙΙ. Η ποικιλότητα των εντόμων. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΤΟΜΑ ΙΙ. Η ποικιλότητα των εντόμων. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων"

Transcript

1 ΕΝΤΟΜΑ ΙΙ Η ποικιλότητα των εντόμων Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων Πάτρα 2015

2 Τα Έντομα είναι πολλά...

3 Εξάποδα Τα Εξάποδα (που περιλαμβάνουν και τα Έντομα) κυριαρχούν στη ξηρά, τόσο σε αριθμό ειδών ( είδη) όσο και σε βιομάζα. Τα Εξάποδα περιλαμβάνουν τρεις Τάξεις άπτερων αρθροπόδων (Κολλέμβολα, Πρώτουρα, Δίπλουρα) καθώς και τα Έντομα. Τα άπτερα Εξάποδα ζουν στο χώμα ή στη φυλλοστρωμνή. Τα Κολλέμβολα είναι ίσως τα πιο άφθονα αρθρόποδα στη Γη. Τα Πρώτουρα είναι πολύ μικρά, ωχρά και σπάνια. Τα Δίπλουρα βρίσκονται συχνά σε υγρά εδάφη. Η πλειονότητα των ειδών των Εξαπόδων είναι τα Έντομα, πολλά από τα οποία ως ενήλικα έχουν φτερά. Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα των Εξαπόδων είναι η μείωση των βαδιστικών εξαρτημάτων σε έξι, με τρία σωματικά μεταμερή να σχηματίζουν το θώρακα που παρέχει την ικανότητα κίνησης σε αυτά τα ζώα.

4 Από που προέρχονται τα Εξάποδα: είναι τα Εξάποδα καβούρια; Τα έντομα ανήκουν στο Φύλο των Αρθροπόδων Τα Αρθρόποδα εμφανίστηκαν στο Κάμβριο (πριν 600 εκ. Χρόνια) Σημείωση: τα έντομα μπορεί να έχουν προέλθει από τα Καρκινοειδή

5 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Κύρια γεγονότα: 1. Πρώτα Εξάποδα 2. Φτερά 3. Αναδίπλωση των φτερών 4. Μεταμόρφωση 5. Εξαφανίσεις κατά το τέλος του Περμίου 6. Διαφοροποίηση κατά τον Κρητιδικό

6 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Κύρια γεγονότα: 1. Πρώτα Εξάποδα (Δεβόνιο) 2. Φτερά (Λιθανθρακοφόρος) 3. Αναδίπλωση των φτερών (Λιθανθρακοφόρος) 4. Μεταμόρφωση (Λιθανθρακοφόρος) 5. Εξαφανίσεις κατά το τέλος του Περμίου 6. Διαφοροποίηση κατά τον Κρητιδικό

7 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Αρχή Καμβρίου: mya Οι πρώτοι πολυκύτταροι οργανισμοί εμφανίζονται στη θάλασσα

8 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Ορδοβίσιο: mya Εμφάνιση των πρώτων φυτών στη ξηρά Εμφάνιση των πρώτων σπονδυλωτών (ψάρια)

9 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Τέλος Σιλούριου: mya Τα πρώτα τραχεόφυτα εμφανίζονται στη ξηρά (Cooksonia). Χερσαία αρθρόποδα: ακάρεα, αράχνες, μυριάποδα.

10 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Αρχή Δεβονίου: mya : Τα πρώτα Εξάποδα Περιοχές απολιθωμάτων:: 1. Rhynie (Σκωτία) 2. Gaspe (Κεμπέκ) 3. Gilboa (Β. Αμερική) Το κλίμα αυτήν την περίοδο πρέπει να ήταν υγρό και τροπικό Οι περιοχές απολιθωμάτων ήταν παράκτιες Σχεδόν όλα τα χερσαία αρθρόποδα αυτήν την περίοδο ήταν θηρευτές (δεν φαίνεται να υπήρχαν φυτοφάγα αρθρόποδα)

11 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Τα παλαιότερα απολιθώματα βρέθηκαν σε αποθέσεις στην περιοχή Rhynie της Σκωτίας ( mybp). Rhyniella praecursor (Κολλέμβολα) Rhyniognatha hirsti (άγνωστη τάξη, πιθανόν είχε φτερά!)

12 «Απτερυγωτά» Οι «απτερυγωτές» τάξεις: Ενδόγναθα: Πρώτουρα Κολλέμβολα Δίπλουρα Και από τα Έντομα: Αρχαιόγναθα Θυσάνουρα (Ζυγέντομα)

13 Τάξη Κολλέμβολα Σώμα μικρό (μέχρι 5mm) και μαλακό, συχνά καλυμμένο από λέπια. Στοματικά εξαρτήματα μέσα στο κεφάλι (ενδόγναθα) Τετραμερείς ή εξαμερείς κεραίες Χωρίς σύνθετους οφθαλμούς ή με ομματίδια οργανωμένα σε ομάδες των 8, το πολύ Κοιλιά με 6 μεταμερή Κολλοφόρο (σωληνοειδής προεξοχή) στο πρώτο μεταμερές της κοιλιάς (μάλλον όργανο υδατικής ισορροπίας) Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: Διχαλωτό όργανο αναπήδησης (έμβολο) στο 4ο κοιλιακό μεταμερές. Το έμβολο (furcula) είναι διπλωμένο κάτω από την κοιλιά, και όταν το ζώο ενοχληθεί ξεδιπλώνεται, χτυπά με δύναμη το υπόστρωμα και το ζώο πραγματοποιεί μεγάλα άλματα.

14 Τάξη Κολλέμβολα Η ανάπτυξη είναι άμεση (όμοια ώριμα και ανώριμα άτομα). Εναλλαγή αναπαραγωγικών και τροφικών σταδίων Τα ενήλικα συνεχίζουν να εκδύονται (μέχρι 50 εκδύσεις) Έμμεση μεταφορά σπέρματος Τα πιο ευρύοικα Εξάποδα (υπάρχουν και στην Ανταρκτική). Τα πιο άφθονα Εξάποδα (μέχρι και άτομα ανά εκτάριο). Φυτοσαπροφάγα. Συναντώνται ανάμεσα στη στρωμνή, κάτω από πέτρες, σε κορμούς δέντρων, σε σπηλιές, ελεύθερα στο έδαφος όταν αυτό είναι υγρό, ακόμα και πάνω στο χιόνι είδη

15 Τάξη Πρώτουρα Πολύ μικρά (κάτω από 1.5 mm) Χωρίς κεραίες Χωρίς σύνθετους οφθαλμούς Κεφάλι κωνικό, όλα τα εξαρτήματα εντός της κεφαλικής κάψας Ψευδομματίδια στο κεφάλι (ίσως υπολείμματα κεραιών) Πρώτο ζεύγος ποδιών με πρόσθιο προσανατολισμό (τα πόδια παίζουν το ρόλο αισθητήριων κεραιών) Κοιλιά με 9-12 πλήρη μεταμερή Χωρίς κέρκους ή κοιλιακά νημάτια Χωρίς χρωστικές, συνήθως λευκά Αναμορφική ανάπτυξη (στις εκδύσεις προστίθενται μεταμερή) (σε όλα τα άλλα Εξάποδα η ανάπτυξη είναι επιμορφική) Ζουν βαθιά στο υγρό χώμα των δασών Φυτοσαπροφάγα 500 είδη

16 Τάξη Δίπλουρα Συνήθως μικρότερα από 10 mm. Κεραίες νηματοειδείς, μακρύτερες απ το κεφάλι, με περισσότερα από 10 άρθρα Χωρίς σύνθετους οφθαλμούς Κοιλιά με 10 ορατά μεταμερή Δύο κέρκοι στο πίσω μέρος της κοιλιάς (νηματοειδείς ή λαβιδοειδείς) Ταρσοί με ένα άρθρο Τα περισσότερα είναι σαρκοφάγα (αλλά και φυτοφάγα) Συναντώνται κάτω από πέτρες ανάμεσα σε ξηρά φύλλα και σε κορμούς 800 είδη.

17 Τα αληθινά έντομα Στο τέλος του Δεβονίου ( mya) εμφανίζονται τα πρώτα αληθινά έντομα (όπως και τα πρώτα χερσαία σπονδυλωτά) Έχουν εξωτερικά εμφανή στοματικά εξαρτήματα. Φέρουν στο θώρακα 2 ζεύγη φτερών που άλλοτε είναι καλά αναπτυγμένα, άλλοτε υποπλασμένα ενώ άλλοτε, πρωτογενώς (Θυσάνουρα) ή δευτερογενώς (Πτερυγωτά) λείπουν. Η κοιλιά τους έχει εξαρτήματα μόνο στο τελευταίο μεταμερές.

18 Κεραίες εντόμων 1. Νηματοειδής (Filiform) 2. Πριονοειδής (Serrate) 3. Κομπολογοειδής (Moniliform) 4. Ροπαλοειδής (Clavate) 5. Κεφαλοειδής (Capilate) 6. Τριχοειδής (Setaceous) 7. Ριπιδοειδής (Flabellate) Ελασματοειδής (Lamellate) 9. Γονατοειδής (Geniculate) 10. Στυλοειδής (Stylate) 11. Κτενοειδής (Pectinate) 12. Πτεροειδής (Plumose) 13. Σταχυοειδής (Aristate)

19 Αρχαιόγναθα Σώμα στενό κυλινδρικό Μεγάλοι σύνθετοι οφθαλμοί και μεμονωμένα ομματίδια Κεραίες μακριές, νηματοειδείς Στοματικά εξαρτήματα μερικώς κρυμμένα Θώρακας τοξωτός ραχιαία που λυγίζει με ειδικούς μύες για να κινούνται με άλματα Ταρσοί με 3 άρθρα Κοιλιά με 10 πλήρη μεταμερή, μερικά από τα οποία φέρουν κοιλιακά στύλους (υπολειμματικά όργανα) Το 11ο κοιλιακό μεταμερές έχει επιμηκυνθεί και σχηματίζει μεσαίο κοιλιακό νημάτιο Δύο κέρκοι, κοντύτερες από το κοιλιακό νημάτιο Τα ανώριμα στάδια μοιάζουν με τα ώριμα Η έκδυση συνεχίζεται και όταν ωριμάσουν Σαπροφάγα Την ημέρα κρύβονται κάτω από πέτρες ή σε φλοιούς δέντρων 350 είδη

20 Θυσάνουρα (Ζυγέντομα) Σώμα σχετικώς πεπλατυσμένο, συχνά καλυμμένο με λέπια Μικροί ή απόντες σύνθετοι οφθαλμοί Κεραίες μακριές, νηματοειδείς Κοιλιά με 10 πλήρη μεταμερή, μερικά από τα οποία (7ο-9ο) φέρουν κοιλιακά στυλοειδή εξαρτήματα Το 11ο κοιλιακό μεταμερές έχει επιμηκυνθεί και σχηματίζει μεσαίο κοιλιακό νημάτιο Δύο κέρκοι, σχεδόν ισομήκεις με το κοιλιακό νημάτιο Ανάπτυξη άμεση Σαπροφάγα. Ζουν μέσα στη στρωμνή, κάτω από πέτρες, σε κορμούς δένδρων ακόμα και σε σπίτια τρώγοντας ρούχα και βιβλία. Τρέχουν πολύ γρήγορα ή κάνουν άλματα. 370 είδη

21 Τα πρώτα φτερά; Λιθανθρακοφόρος ( mya): πρώτη εμφάνιση των μεγάλων δέντρων (φτέρες και κωνοφόρα) Τέλος Λιθανθρακοφόρου: πολλές ενδείξεις για εκτεταμένη φυτοφαγία σε φτέρες. Μεγάλη ποικιλότητα εντόμων Εξέλιξη των φτερών: τα πτερυγωτά έντομα εμφανίζονται στα απολιθώματα κατά τη Λιθανθρακοφόρο περίοδο (350 mya). Σίγουρα είχαν εμφανιστεί νωρίτερα (πιθανόν κατά το Δεβόνιο) γιατί τα παλαιότερα απολιθώματα των πτερυγωτών εντόμων είχαν καλά ανεπτυγμένα και σύνθετα φτερά.

22 Η εξέλιξη των φτερών Πώς εξελίχθηκαν τα φτερά; Τι χρησιμεύει μια δομή σαν τα φτερά εκτός από την πτήση; 1 η άποψη: Προεκτάσεις του εξωσκελετού μπορεί να χρησίμευαν ως ηλιακά κάτοπτρα, συγκεντρώνοντας τη θερμότητα για να θερμανθεί το σώμα. 1. Σε μερικά έντομα σήμερα τα φτερά έχουν αυτή τη λειτουργία. Δεν υπάρχουν ενδείξεις από τα απολιθώματα. 2 η άποψη: Τα φτερά ξεκίνησαν ως βράγχια σε υδρόβιες νύμφες των εντόμων, που προήλθαν από τον πάνω λοβό των δισκελών εξαρτημάτων. 1. Τα βράγχια σε υδρόβιες νύμφες μερικών εντόμων έχουν κοινά δομικά χαρακτηριστικά με τα φτερά (νεύρωση). 2. Μερικά γονίδια που ελέγχουν την ανάπτυξη των φτερών ελέγχουν επίσης και την ανάπτυξη των βραγχίων στα Καρκινοειδή. 3. Μερικές προνύμφες εντόμων έχουν βράγχια σε όλα τα μεταμερή. 4. Τα βράγχια μπορούν να κινούνται (για αερισμό ή κολύμβηση). 5. Μπορεί να έχουν διατηρηθεί σε μερικά μεταμερή του θώρακα και να χρησιμοποιούνταν για άλλη λειτουργία (π.χ. ως ιστία) και τελικά χρησίμευσαν για την πτήση.

23 Τάξεις εντόμων κατά τον Παλαιοζωικό: εμφάνιση των φτερών Οι τάξεις των εντόμων κατά τον Παλαιοζωικό περιελάμβαναν παράξενα και τεράστια έντομα. Κάποια Οδοντόγναθα του Παλαιοζωικού είχαν άνοιγμα φτερών ½ μέτρο. Πολλά ήταν φυτοφάγα και είχαν στοματικά εξαρτήματα σαν ράμφη για την απομύζηση χυμών από τα φυτά.

24 Γιατί υπήρχαν τόσα πολλά γιγαντιαία έντομα κατά τον Παλαιοζωικό;

25 Εξαφανίσεις στο τέλος του Περμίου: περιορισμός πολλών τάξεων εντόμων

26 Πτερυγωτά: Παλαιόπτερα + Νεόπτερα

27 Παλαιόπτερα Μόνο δύο τάξεις εντόμων σήμερα αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη διαφοροποίηση των εντόμων κατά τον Παλαιοζωικό: τα Οδοντόγναθα και τα Εφημερόπτερα

28 Τάξη Εφημερόπτερα Κεραίες κοντές, σμηριγγοειδείς Μπροστινά πόδια μακριά και σε πρόσθια τοποθέτηση (για να πιάνουν το θηλυκό εν πτήση) Σύνθετα μάτια πολύ μεγάλα 2 ζεύγη άνισων μεμβρανωδών φτερών: τα μπροστινά μεγάλα με πολλά νεύρα, τα πίσω μικρότερα. Όταν κάθονται τα φτερά παραμένουν όρθια Κοιλιά στιβαρή με δύο (μερικές φορές τρία) μακριά νημάτια Νύμφες υδρόβιες με 4-9 ζεύγη βραγχίων στις πλευρές της κοιλιάς και 3 κοιλιακά νημάτια

29 Τάξη Εφημερόπτερα Τα μοναδικά έντομα που εκδύονται αφού έχουν αναπτυχθεί τα φτερά τους (έχουν ένα φτερωτό προ-ενήλικο στάδιο) Νύμφες συνήθως φυτοφάγες και ώριμα με υποπλασμένα στοματικά εξαρτήματα (δεν τρέφονται) και μικρή διάρκεια ζωής Συναντώνται πάνω ή γύρω από στάσιμα ή τρεχούμενα νερά. Σαν ώριμα ζουν μόνο λίγες ώρες ή μέρες. Δεν τρέφονται, μόνο γονιμοποιούνται, τοποθετούν τα αυγά τους και πεθαίνουν. Αναπτύσσονται σταδιακά στο νερό όπου ζούν από μερικούς μήνες μέχρι 3 χρόνια είδη

30 Τάξη Οδοντόγναθα Κεραίες κοντές, σμηριγγοειδείς Σύνθετα μάτια πολύ μεγάλα Υπάρχουν 2 ζευγάρια όμοια φτερά, χρωματιστά ή διαφανή. Όταν είναι διαφανή έχουν σκουρόχρωμες κηλίδες στα άκρα τους Βάση πίσω φτερών ευρύτερη από των μπροστινών (Ανισόπτερα) ή στενή μισχοειδής (Ζυγόπτερα) Κοιλιά επιμήκης, στιβαρή χωρίς νημάτια Νύμφες υδρόβιες με βράγχια Γνωστές μορφές: Λιβελλούλα, ελικοπτεράκι. Ζουν κυρίως κοντά σε περιοχές που υπάρχουν στάσιμα ή τρεχούμενα νερά. Τρέφονται με άλλα έντομα που συλλαμβάνουν στον αέρα (τα πόδια τους είναι προσαρμοσμένα στη σύλληψη άλλων ζώων στον αέρα και όχι στο βάδισμα). Η γονιμοποίηση γίνεται στον αέρα είδη

31 Τάξη Οδοντόγναθα

32 Νεόπτερα: τα φτερά διπλώνουν Η εξέλιξη της αναδίπλωσης των φτερών: Η αναδίπλωση των φτερών εξελίχθηκε κατά τη Λιθανθρακοφόρο, όχι πολύ μετά την πρωτοεμφάνιση των φτερών. Χαρακτηρίζει όλα τα Νεόπτερα έντομα και επέτρεψε στα έντομα να εποικίσουν σχισμές, φωλιές, στοές και γενικά να προστατευτούν τόσο αυτά όσο και τα φτερά τους.

33 Νεόπτερα: τρεις εξελικτικές γραμμές Ορθοπτεροειδή: σχετικά αδιαφοροποίητα στοματικά εξαρτήματα. Ημιπτεροειδή: στοματικά εξαρτήματα προσαρμοσμένα στη διάτρηση και την αναρρόφηση. Ενδοπτερυγωτά (Ολομετάβολα): έντομα που υφίστανται πλήρη μεταμόρφωση (τα 4/5 των εντόμων). Οι πτέρυγες αναπτύσσονται εσωτερικά κατά το στάδιο της χρυσαλλίδας

34 Πολυνεόπτερα ή Ορθοπτεροειδή Ορθόπτερα (Οrthοptera) Δικτυόπτερα (Βλαττοειδή + Μαντοειδή) (Dictyοptera Blattodea + Mantodea) Φασμίδια (Phasmida) Δερμάπτερα (Dermaptera) Πλεκόπτερα (Plecoptera) Ισόπτερα (Ιsοptera) Εμβιόπτερα (Embioptera) Γρυλλοβλαττάρια (Grylloblattodea) Ζωράπτερα (Zoraptera) Μαντοφασματοειδή (Mantophasmatodea)

35 Τάξη Ορθόπτερα Κεραίες νηματοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, υπογναθικά Προθώρακας ασπιδοειδής, καλύπτει ραχιαία μεγάλο μέρος του θώρακα Μπροστινά φτερά στενά δερματώδη, πίσω φαρδιά μεμβρανώδη. Το πρώτο ζεύγος καλύπτει το δεύτερο που είναι μαλακό και άμεσα υπεύθυνο για την πτήση. Υπάρχουν μορφές που δευτερογενώς έχασαν τα φτερά τους Το τρίτο ζευγάρι των ποδιών τους είναι πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα και χρησιμεύει στα άλματα Ταρσοί τριμερείς ή τετραμερείς Κέρκοι μικρές, χωρίς άρθρα Η μεταμόρφωσή τους είναι σταδιακή. Γνωστές μορφές: Ακρίδες, γρύλοι, τριζόνια. Είναι ζώα κυρίως φυτοφάγα, αλλά και παμφάγα. Γεννούν τα αυγά τους μέσα στο χώμα. Τα περισσότερα είδη είναι επιβλαβή για τον άνθρωπο. Σχηματίζουν κατά καιρούς μεγάλα σμήνη και καταστρέφουν τις καλλιέργειες είδη.

36 Τάξη Φασμίδια Κεραίες νηματοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, προγναθικά Σώμα μακρύ, κυλινδρικό Φτερά υποπλασμένα ή απόντα Προθώρακας βραχύτερος από το μεσο- και το μεταθώρακα Πόδια με μακριά και λεπτά άρθρα Ταρσοί πενταμερείς Κέρκοι μικρές, χωρίς άρθρα Έντονος φυλετικός διμορφισμός (τα αρσενικά πολύ μικρότερα από τα θηλυκά) Ζουν κυρίως στους τροπικούς Αργοκίνητα με κρυπτικό χρωματισμό Νυχτόβια Φυτοφάγα είδη

37 Τάξη Πλεκόπτερα Κεραίες μακριές, νηματοειδείς Μπροστινά φτερά μακριά και στενά, πίσω φτερά κοντύτερα με διευρυμένη βάση και με πτυχές Κέρκοι μακριές, με πολλά άρθρα Νύμφες υδρόβιες, με πεπλατυσμένο σώμα Κάθε θωρακικό μεταμερές των νυμφών καλύπτεται από ένα μεγάλο ραχιαίο σκληρίτη Τραχειακά βράγχια νυμφών γύρω από το κεφάλι, στη βάση των ποδιών ή γύρω από την έδρα Ζουν σε ψυχρά μέρη και η παρουσία τους υποδηλώνει καλή ποιότητα νερών Νύμφες συνήθως φυτοφάγες, αλλά υπάρχουν και σαρκοφάγες Ώριμα φυτοφάγα με υποπλασμένα στοματικά εξαρτήματα και περιορισμένη ικανότητα πτήσης είδη

38 Τάξη Εμβιόπτερα Κεραίες λεπτές, νηματοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, προγναθικά Κέρκοι με 1-2 άρθρα, ασύμμετρες στα αρσενικά Φτερά μόνο στα ώριμα αρσενικά Ταρσοί τριμερείς, ο μπροστινός διογκωμένος και φέρει αδένα που εκκρίνει μετάξι Πίσω ισχίο ισχυρό, προσαρμοσμένο για κίνηση προς τα πίσω Φυτοφάγα, σαρκοφάγα και σαπροφάγα Κυρίως ζουν στους τροπικούς Ζουν σε στοές και φωλιές που κατασκευάζουν από μετάξι κάτω από κορμούς, φύλλα ή στο έδαφος Σχηματίζουν οικογένειες με δύο ενήλικα και αρκετά μικρά (νύμφες) και ζουν μαζί αρκετό χρονικό διάστημα. 200 είδη

39 Τάξη Δερμάπτερα Έχουν σώμα επίμηκες Κεραίες λεπτές, κομπολογοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, προγναθικά Μπροστινά φτερά κοντά και δερματώδη, οπίσθια ημικυκλικά, επιμήκη, μεμβρανώδη και πτυχωμένα. Σε πολλά είδη τα φτερά έχουν υποπλαστεί. Ταρσοί τριμερείς Κέρκοι ανεπτυγμένες, σχηματίζουν λαβίδες (σαν ψαλίδα) Τρέφονται με ποικιλία φυτικών και ζωικών ουσιών, ενώ υπάρχουν και θηρευτικά Η μεταμόρφωση είναι σταδιακή. Τα θηλυκά προστατεύουν τα αυγά μέχρι την εκκόλαψη ή ακόμα και τις νύμφες Γνωστή μορφή: ψαλίδα. Ζουν σε χωράφια ανάμεσα σε φύλλα και σε κορμούς δένδρων. Πολλές φορές συναντώνται και μέσα στα σπίτια είδη

40 Τάξη Ισόπτερα Ο θώρακας δεν ξεχωρίζει από την κοιλιά Κεραίες λεπτές, κομπολογοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα Σύνθετα μάτια, μικρά ή απόντα από τα ανώριμα Τα αρσενικά και τα θηλυκά κατά την εποχή της γονιμοποίησης έχουν 2 ζευγάρια όμοια μεμβρανώδη φτερά που πέφτουν μετά το ζευγάρωμα Πραγματική ευκοινωνική συμπεριφορά, ζουν σε αποικίες. Ανώριμα ή νεοτενικά άτομα διακρίνονται σε κάστες: στρατιώτες (με μεγάλες γνάθους χωρίς φτερά, χρώμα, μάτια και γονάδες) και εργάτες Μεταμόρφωση σταδιακή. Γνωστή μορφή: τερμίτες. Ζουν σε τροπικές και εύκρατες περιοχές κοντά σε δάση. Τρέφονται με σηπόμενο ξύλο με τη βοήθεια συμβιωτικών μικροογρανισμών. Έχουν μεγάλη χημική ευαισθησία. Εκκρίνουν χημικές ουσίες (φερορμόνες) με τις οποίες αναγνωρίζουν εχθρούς και φίλους. Προκαλούν μεγάλες καταστροφές σε ξύλινες κατασκευές είδη

41 Τάξη Δικτυόπτερα (Βλαττοειδή + Μαντοειδή) Κεραίες νηματοειδείς Τριγωνικό κεφάλι με μασητικά στοματικά εξαρτήματα Προθώρακας ανεπτυγμένος, ωοειδής που καλύπτει μεγάλο μέρος του κεφαλιού και του θώρακα στα Βλαττοειδή και επιμήκης στα Μαντοειδή Κέρκοι κοντές με πολλά άρθρα Μπροστινά φτερά δερματώδη, οπίσθια μεμβρανώδη πτυχωμένα Ταρσοί πενταμερείς Μπροστινά πόδια διαφοροποιημένα σε συλληπτήρια όργανα στα Μαντοειδή Τα θηλυκά περιβάλλουν τα αυγά με ειδική θήκη («ωοθήκη») Παμφάγα (Βλαττοειδή) ή σαρκοφάγα (Μαντοειδή) Γνωστές μορφές: κατσαρίδες (Βλαττοειδή), αλογάκι της Παναγίας (Μαντοειδή) είδη (4.000 Βλαττοειδή και Μαντοειδή)

42 Τάξη Γρυλλοβλαττάρια Δεν έχουν φτερά Μακριές κέρκοι με πολλά τμήματα Εκτεινόμενος ωοαποθέτης Ασύμμετρα αρσενικά γεννητικά όργανα Ζουν σε ψυχρές περιοχές, συχνά σε βουνά, κάτω από πέτρες και στη φυλλοστρωμνή στα δάση, καθώς και σε σπηλιές το καλοκαίρι. Εξάπλωση: Δυτική βόρεια Αμερική, Ιαπωνία, Κίνα, Κορέα, Σιβηρία. Σαρκοφάγα ή πτωματοφάγα. 25 είδη

43 Τάξη Ζωράπτερα Μικροσκοπικά (μέχρι 3 mm) Μικρή νεύρωση στα φτερά Δύο μορφές: πτερωτές και χωρίς μάτια μορφές που ρίχνουν τα φτερά τους αφού διασπαρούν και τυφλές άπτερες μορφές που επικρατούν στις αποικίες τους. Ζουν σε μικρές κοινωνίες ατόμων μέσα σε σχισμές και σηπόμενους κορμούς. Κυρίως φυτοφάγα, αλλά και σαρκοφάγα. Ζουν κυρίως στους τροπικούς. 30 είδη

44 Τάξη Μαντοφασματοειδή Η πιο πρόσφατα ανακαλυμμένη τάξη των εντόμων Μοιάζουν με ανώριμα Μαντοειδή (δεν έχουν όμως ανεπτυγμένα συλληπτήρια πόδια), Φασμίδια (είναι όμως σαρκοφάγα και έχουν μακρύτερες κεραίες) ή Ορθόπτερα (δεν έχουν όμως ανεπτυγμένα αλτικά πόδια). Τα ώριμα έχουν μήκος 2-3cm και δεν έχουν φτερά. Σαρκοφάγα 13 είδη (Τανζανία, Ναμίμπια, Νότια Αφρική).

45 Παρανεόπτερα ή Ημιπτεροειδή Ημίπτερα (Hemiptera) = Ετερόπτερα (Ηeteroptera - Hemiptera) + Ομόπτερα (Ηοmοptera) Θυσανόπτερα (Thysanoptera) Ψωκόπτερα (ή Ψωχόπτερα) (Psocoptera) Φθειράπτερα (Phthiraptera) = Μαλλοφάγα (Mallophaga) + Ανόπλουρα (Anοplura )

46 Τάξη Ημίπτερα (Ετερόπτερα + Ομόπτερα) Ετερόπτερα Κεραίες λεπτές με 4-5 άρθρα Προβοσκίδα με 3-4 άρθρα στο πρόσθιο μέρος του κεφαλιού, τοποθετείται κοιλιακά όταν δεν τρέφονται Σώμα πεπλατυσμένο νωτοκοιλιακά Προνώτο ανεπτυγμένο, τραπεζοειδές ή κυλινδρικό, τριγωνικό ασπίδιο πίσω από το προνώτο Το πρώτο ζευγάρι φτερών στη βάση του είναι σκληρό (δερματώδες) και στο άκρο του μαλακό (μεμβρανώδες) (ημιέλυτρα). Όταν το ζώο κάθεται, τα φτερά διπλώνονται σχηματίζοντας Χ. Το δεύτερο ζευγάρι είναι μεμβρανώδες. Σε μερικά είδη τα φτερά έχουν εξαφανιστεί Ταρσοί διμερείς ή τριμερείς Είναι ζώα κυρίως χερσαία, αλλά και των γλυκών νερών Γνωστές μορφές: βρωμούσες, κοριοί, νεροσκορπιοί, υδροβάτες. Φυτοφάγα, πτωματοφάγα, σαρκοφάγα ή και εξωπαράσιτα είδη

47 Τάξη Ημίπτερα (Ετερόπτερα + Ομόπτερα) Ομόπτερα Κεραίες λεπτές Προβοσκίδα κοντύτερη από εκείνη των Ετεροπτέρων Σώμα πεπλατυσμένο πλευρικά Μπροστινά φτερά ομοιόμορφης υφής (μεμβρανώδη), σχηματίζουν «κεραμίδι» κατά την ανάπαυση, λείπουν σε πολλές μορφές Ταρσοί μονομερείς ή διμερείς Γνωστές μορφές: αφίδες, τζιτζίκια Φυτοφάγα, πολλά παράσιτα φυτών είδη

48 Τάξη Θυσανόπτερα Μακριά, πολύ στενά φτερά (εάν υπάρχουν) με λίγες νευρώσεις και με μακριές τρίχες στο περιθώριό τους. Ασύμμετρα μυζητικά στοματικά εξαρτήματα. Φυτοφάγα (αλλά κάποια τρέφονται με έντομα) είδη

49 Τάξη Φθειράπτερα (Μαλλοφάγα + Ανόπλουρα) Κεραίες κοντές με 3-5 άρθρα Μάτια υποπλασμένα ή απόντα Σώμα πεπλατυσμένο νωτοκοιλιακά Χωρίς φτερά Ταρσοί μονομερείς ή διμερείς (σε μερικά Μαλλοφάγα) Κεφάλι ευρύ με μασητικά στοματικά εξαρτήματα (Μαλλοφάγα) ή στενό με μυζητικά εξαρτήματα (Ανόπλουρα) Πόδια προσαρμοσμένα για τη συγκράτηση στον ξενιστή (με νύχια) Εξωπαράσιτα πτηνών (Μαλλοφάγα) και θηλαστικών (Μαλλοφάγα και Ανόπλουρα) Μεταφέρουν πολλές αρρώστιες Γνωστή μορφή: ψείρες είδη

50 Τάξη Ψωχόπτερα Σπάνια ξεπερνούν το μέγεθος των 6mm. Το κεφάλι, που είναι σχετικά μεγάλο σε σχέση με το σώμα, φέρει δηκτικά στοματικά εξαρτήματα, νηματοειδείς μακριές κεραίες και σύνθετα μάτια σχετικά μεγάλα. Ο θώρακας είναι καλά αναπτυγμένος με ή χωρίς φτερά. Ορισμένα άπτερα είδη έχουν πεπλατυσμένους τους μηρούς του τρίτου ζευγαριού των ποδιών και προεξέχοντα μάτια. Γεννούν αυγά αλλά κάποια είδη είναι ζωοτόκα Συναντώνται στο έδαφος μεταξύ διαφόρων φυτικών υλών, πάνω σε δένδρα και θάμνους, στην κάτω επιφάνεια των φύλλων ή σε φωλιές πτηνών και σφηκών ακόμη και σε σπίτια, σε βιβλία. Τρέφονται με κόκκους γύρης, φύκη και μικροσκοπικούς μύκητες είδη

51 Ενδοπτερυγωτά (ή Ολομετάβολα): τα εισιτήρια για την επιτυχία τους Εξέλιξη της μεταμόρφωσης: Η μεταμόρφωση στα έντομα εξελίχθηκε προς το τέλος της Λιθανθρακοφόρου ή στην αρχή του Περμίου. Ακολούθησε εκρηκτική διαφοροποίηση των εντόμων. Εξαφανίσεις κατά το Πέρμιο: Στο τέλος του Περμίου ( mya) συνέβησαν μαζικές εξαφανίσεις που αφάνισαν πολλές τάξεις των πολύ πρωτόγονων πτερωτών εντόμων. Έτσι, πιθανώς άνοιξε ο δρόμος για τη διαφοροποίηση των υπόλοιπων τάξεων των εντόμων και κυρίως των Ολομετάβολων. Διαφοροποίηση των αγγειοσπέρμων: Η ποικιλότητα των εντόμων αυξήθηκε δραματικά ακολουθώντας την εμφάνιση των αγγειόσπερμων (στον Κρητιδικό). Τα έντομα προσαρμόστηκαν γρήγορα στους νέους πόρους και εξέλιξαν νέες μεθόδους διατροφής και στενές σχέσεις με τα αγγειόσπερμα.

52 Ενδοπτερυγωτά (ή Ολομετάβολα): τα εισιτήρια για την επιτυχία τους

53 Ενδοπτερυγωτά (ή Ολομετάβολα): τα εισιτήρια για την επιτυχία τους

54 Ενδοπτερυγωτά ή Ολομετάβολα Νευρόπτερα (Neurοptera) Μεγαλόπτερα (Megaloptera) Ραφιδιόπτερα (Raphidioptera) Κολεόπτερα (Cοleοptera) Στρεψίπτερα (Strepsiptera) Μηκόπτερα (Mecoptera) Λεπιδόπτερα (Lepidοptera) Τριχόπτερα (Τrichοptera) Δίπτερα (Diptera) Σιφωνάπτερα (Siphοnaptera) Yμενόπτερα (Ηymenοptera)

55 Ενδοπτερυγωτά ή Ολομετάβολα

56 Τάξη Κολεόπτερα Ποικιλία τύπων κεραιών Σύνθετα μάτια και μεμονωμένα ομματίδια και στις προνύμφες Οι προνύμφες είναι σκωληκόμορφες με τρία ζευγάρια πόδια και χωρίς εξαρτήματα (παραπόδια) στην κοιλιά. Μπροστινά φτερά διαμορφωμένα σε έλυτρα, καλύπτουν τα μεμβρανώδη πίσω φτερά. Υπάρχουν μορφές που δεν έχουν φτερά. Ταρσοί από διμερείς έως πενταμερείς (ή και ετερομερείς) Είναι η πιο μεγάλη τάξη του ζωικού βασιλείου. Είναι ζώα φυτοφάγα, σαρκοφάγα, σαπροφάγα ή παμφάγα. Συναντώνται σε όλους τους χερσαίους βιότοπους και στα γλυκά νερά. Η προνύμφη είναι συνήθως σαρκοφάγα και φυτοφάγα. Παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην οικολογική ισορροπία και έχουν μεγάλη οικονομική σημασία. Κοινές μορφές: σκαθάρια, χρυσόμυγες, πασχαλίτσες, πυγολαμπίδες είδη

57 Τάξη Κολεόπτερα

58 Τάξη Κολεόπτερα

59 Νευροπτεροειδή (Νευρόπτερα + Μεγαλόπτερα + Ραφιδιόπτερα) Κεραίες νηματοειδείς Προνύμφες με μασητικά στοματικά εξαρτήματα, κεραίες και ομματίδια Προνύμφες με τρία ζεύγη ποδιών που φέρουν μονομερείς ταρσούς με διπλό νύχι Οι υδρόβιες προνύμφες φέρουν νηματοειδή βράγχια στα μεταμερή της κοιλιάς Μπροστινά και πίσω φτερά μεμβρανώδη, παρόμοιου μεγέθους Πλούσια νεύρωση στα φτερά, με πολλές εγκάρσιες διασυνδέσεις, ιδίως στο πρόσθιο κράσπεδο Τα περισσότερα είναι θηρευτές, τόσο οι προνύμφες όσο και τα ενήλικα, αλλά υπάρχει ποικιλία τύπων διατροφής και διαβίωσης. Οι προνύμφες των μυρηκολεόντων φτιάχνουν κρατήρες στην άμμο και παγιδεύουν μυρμήγκια Γνωστές μορφές: χρύσοπες, μυρμηκολέοντες είδη

60 Τάξη Στρεψίπτερα Μικρά παρασιτικά έντομα Θηλυκά χωρίς πτέρυγες, μάτια και κεραίες Αρσενικά με τεράστια μάτια, υποτυπώδεις πρόσθιες πτέρυγες και οπίσθιες πτέρυγες σε σχήμα βεντάλιας. Τα θηλυκά και οι προνύμφες παρασιτούν σε άλλα έντομα (κυρίως Υμενόπτερα και Ημίπτερα). Μπαίνουν στον ξενιστή στο στάδιο της προνύμφης μέχρι να φτάσουν στο στάδιο της χρυσαλλίδας. Τα αρσενικά βγαίνουν από τον ξενιστή, ενώ τα θηλυκά παραμένουν σε αυτόν με το κεφάλι τους να διακρίνεται ανάμεσα στα μεταμερή της κοιλιάς του. Τα θηλυκά προσελκύουν τα αρσενικά με φερομόνες και το ζευγάρωμα γίνεται μέσα στο σώμα του ξενιστή. Κοινή μορφή: στύλοπες 500 είδη

61 Τάξη Υμενόπτερα Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, ή συνδυασμός μασητικών με λειχητικά (μέλισσες) Καλά ανεπτυγμένα σύνθετα μάτια Ταρσοί συνήθως πενταμερείς Πίσω φτερά μικρότερα από τα μπροστινά, με τα οποία συνδέονται με μικρά άγκιστρα. Μερικά είδη δεν έχουν φτερά. Στενή άρθρωση θώρακα και κοιλιάς (με την εξαίρεση ορισμένων μορφών). Η κοιλιά των θηλυκών συνήθως καταλήγει σε ωαποθέτη που συχνά μετατρέπεται σε κεντρί, τρυπάνι, ή πριόνι. Προνύμφες διάφορων τύπων, συνήθως με μασητικά στοματικά εξαρτήματα, μπορεί να υπάρχουν σαρκώδη κοιλιακά προπόδια ή να είναι άποδες Τα περισσότερα είναι σαρκοφάγοι θηρευτές, αλλά υπάρχουν και πολλά φυτοφάγα ή παράσιτα φυτών Διάφορες διαβαθμίσεις κοινωνικής συμπεριφοράς Κοινές μορφές: μέλισσες, μυρμήγκια, σφήκες είδη

62 Τάξη Τριχόπτερα Κεραίες νηματοειδείς στα ενήλικα Φτερά καλυμμένα από μακριές τρίχες, κρατούνται σε μορφή «κεραμιδιού» κατά την ανάπαυση Ένα ζεύγος αγκιστροειδών προποδίων στο άκρο της κοιλιάς Στοματικά εξαρτήματα υπολειμματικά ή απόντα στα ενήλικα. Προνύμφες με μασητικά στοματικά εξαρτήματα και καλά ανεπτυγμένη κεφαλική κάψα Προνύμφες υδρόβιες, με τρία ζεύγη ποδιών και νηματοειδή βράγχια στα μεταμερή της κοιλιάς Οι περισσότερες προνύμφες (εκτός από τις σαρκοφάγες) ζουν σε σωλήνες που περιβάλλουν την κοιλιά, τους οποίους κατασκευάζουν από πέτρες, φύλλα και άλλα υλικά Τα ενήλικα δεν τρέφονται, οι προνύμφες μπορεί να είναι σαρκοφάγες, φυτοφάγες ή και πτωματοφάγες είδη

63 Τάξη Λεπιδόπτερα Στοματικά εξαρτήματα διαμορφωμένα σε προβοσκίδα Καλά ανεπτυγμένα σύνθετα μάτια Υπάρχουν 2 ζευγάρια άνισων φτερών. Τα φτερά καλύπτονται από μικροσκοπικά λέπια Τα πίσω φτερά συνδέονται με τα μπροστινά με χαλινάριο (σμήριγγα) Προνύμφες με μασητικά στοματικά εξαρτήματα, τρία ζεύγη βαδιστικών ποδιών και μέχρι 5 ζεύγη προποδίων στην κοιλιά Η προνύμφη έχει στην κοιλιά δύο αδένες που εκκρίνουν μετάξι. Σχηματίζουν κουκούλια μέσα στα οποία μεταμορφώνονται. Φυτοφάγες προνύμφες, νεκταροφάγα ενήλικα Κοινές μορφές: πεταλούδες, νυχτοπεταλούδες, μεταξοσκώληκες είδη

64 Τάξη Δίπτερα Μυζητικά στοματικά εξαρτήματα Μεσοθώρακας μεγαλύτερος από προκαι μεταθώρακα Ταρσοί πενταμερείς Ένα ζεύγος φτερών, το δεύτερο έχει μετασχηματισθεί σε αλτήρες Προνύμφες με ή χωρίς κεφαλική κάψα, χωρίς πόδια και προπόδια, στοματικά εξαρτήματα είτε μασητικά (κουνούπια) είτε υποπλασμένα σε άγκιστρα Οι προνύμφες είναι φυτοφάγες, πρωματοφάγες ή παρασιτικές, τα ενήλικα έχουν ποικιλία τύπων διατροφής Γνωστές μορφές: Μύγες, κουνούπια, σκνίπες, φρουτόμυγες, αλογόμυγες, ταβάνια είδη

65 Τάξη Μηκόπτερα Επιμηκυσμένο κεφάλι με λεπτά μασητικά στοματικά εξαρτήματα Παρόμοια στενόμακρα μπροστινά και πίσω φτερά. Σε ηρεμία οι πτέρυγες παραμένουν πάνω από την κοιλιά σαν στέγη. Ταρσοί πενταμερείς Σε μερικά είδη τα εξωτερικά γεννητικά όργανα των αρσενικών σχηματίζουν ένα συλληπτήριο όργανο σαν «ουρά σκορπιού» Οι προνύμφες μοιάζουν με εκείνες των λεπιδοπτέρων, με συνήθως 8 προπόδια Ζουν συνήθως σε δάση Πτωματοφάγα (οι προνύμφες) ή σαρκοφάγα. Τα αρσενικά προσφέρουν γαμήλια δώρα στα θηλυκά 500 είδη

66 Τάξη Σιφωνάπτερα Σώμα πλευρικά πεπλατυσμένο Μικρά και άπτερα Μυζητικά στοματικά εξαρτήματα Συχνά υπάρχουν μεγάλες σμήριγγες (κτενίδια) στο κεφάλι και το θώρακα Τρίτο ζεύγος ποδιών ανεπτυγμένο, διαμορφωμένο για άλματα Προνύμφες χωρίς πόδια και προπόδια, με υποπλασμένο κεφάλι με μασητικά στοματικά εξαρτήματα και χωρίς μάτια Οι προνύμφες τρέφονται με σηπόμενη οργανική ύλη, τα ώριμα είναι εξωπαράσιτα θηλαστικών και πτηνών Αποφεύγουν το φως. Μεταδίδουν πολλές αρρώστιες Γνωστή μορφή: ψύλλοι είδη

Κάρτες Προσδιορισµού των ζώων του γλυκού νερού

Κάρτες Προσδιορισµού των ζώων του γλυκού νερού Κάρτες Προσδιορισµού των ζώων του γλυκού νερού Barbara Bis Καθ. Βιολογίας, Τµ. Λιµνολογίας και Οικολογίας Ασπονδύλων, Ινστιτούτο Οικολογίας και Περιβαλλοντικής Προστασίας, Πανεπιστήµιο Łódž, Πολωνία Grażyna

Διαβάστε περισσότερα

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο 2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο Απολιθώματα πολλά και σε όλο το γεωλογικό χρόνο Οικοσυστήματα Μέγεθος Διάρκεια ζωής Θηρευτές χρήσεις από τον άνθρωπο κόσμηματα τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ

Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Το δυναµικό για υψηλούς ρυθµούς αναπαραγωγής στα έντοµα αντισταθµίζεται συνήθως από υψηλή θνησιµότητα. Υπάρχουν δύο ευρύτερες οµάδες παραγόντων θνησιµότητας, εκείνων

Διαβάστε περισσότερα

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Ο κόκκινος ρυγχωτός κάνθαρος (σκαθάρι) το έντοµο δηλαδή Rhynchophorus ferrugineus, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια: ΗΛ Ι Α Σ Η Μ Η Τ Ρ Ι Ο Υ & Ε Υ Α Κ Ο Λ Ο Μ Π Α Ρ Η, Ε Λ. Κ Ε. Θ. Ε.

Επιµέλεια: ΗΛ Ι Α Σ Η Μ Η Τ Ρ Ι Ο Υ & Ε Υ Α Κ Ο Λ Ο Μ Π Α Ρ Η, Ε Λ. Κ Ε. Θ. Ε. ράσεις ιατήρησης των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων (Μ.Ε.Λ.) στην Κρήτη ((LLIIFFEE0044NAATT//GGRR//000000110055)) Καταγραφή ειιδών Μακροασπονδύλων στιις περιοχές των Μ.Ε.Λ. της υτικής Κρήτης Επιµέλεια: ΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ 1. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το σώµα της µέλισσας χωρίζεται σε 3 διακριτά µέρη: την κεφαλή, το θώρακα και την κοιλία. Σε κάθε ένα από αυτά βρίσκονται διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο-

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ζωολογία Ι -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- Υπεύθυνος µαθήµατος: Καθ. Μυλωνάς Μωυσής Επιµέλεια σηµειώσεων: Παρµακέλης Άρης ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 8: Οι Τάξεις των εντόμων (Ενδοπτερυγωτά) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα ομιλίας. Τρόποι προσβολής. Ορισμοί 13/1/2012 ΞΥΛΟΦΑΓΑ ΕΝΤΟΜΑ ΚΟΛΕΟΠΤΕΡΑ. Ορισμός Κυριότερα είδη Τρόποι πρόληψης Καταπολέμηση Νομοθεσία

Περίγραμμα ομιλίας. Τρόποι προσβολής. Ορισμοί 13/1/2012 ΞΥΛΟΦΑΓΑ ΕΝΤΟΜΑ ΚΟΛΕΟΠΤΕΡΑ. Ορισμός Κυριότερα είδη Τρόποι πρόληψης Καταπολέμηση Νομοθεσία ΞΥΛΟΦΑΓΑ ΕΝΤΟΜΑ ΚΑΤΟΙΚΗΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ Χρήστος Γ. Αθανασίου Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας athanassiou@agr.uth.gr Περίγραμμα ομιλίας Ορισμός Κυριότερα είδη Τρόποι πρόληψης Καταπολέμηση Νομοθεσία Ορισμοί Τα ξυλοφάγα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ 1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ Κατά τη διενέργεια των μακροσκοπικών ελέγχων από τους υπόχρεους (παραγωγούς)

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ. 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες :

Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ. 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες : 50 Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες : α) Δεκάποδα (αστακοί, γαρίδες, καβούρια) β) Θυσσανόποδα (καρκινοειδή που ζούνε προσκολλημένα σε σκληρές επιφάνειες του

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη των πρωτευόντων

Εξέλιξη των πρωτευόντων Π. Πάσχου Εξέλιξη των πρωτευόντων Η ιστορία των σπονδυλωτών στη γη διαιρείται σε τρεις εποχές (αιώνες) -Παλαιοζωικό η εποχή της αρχαίας ζωής µε ψάρια, αµφίβια και πρωτόγονα ερπετά -Μεσοζωικό ενδιάµεση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΙΤΩΝ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΙΤΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΙΤΩΝ ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ > Brownbanded > Αμερικανική > Ανατολική > Γερμανική ΚΟΡΙΟΙ ΨΥΛΛΟΙ ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ ΜΥΓΕΣ Blow Fly Δροσοφιλα Κρεατόμυγα Μυγάκι Φρεατίων Μυγάκι με Καμπούρα Οικιακή Μύγα ΜΥΡΜΗΓΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

πρωτοστόμια δευτεροστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Αμπουλακράρια

πρωτοστόμια δευτεροστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Αμπουλακράρια πρωτοστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα δευτεροστόμια Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Αμπουλακράρια Τα περισσότερα πλαγκτονικοί θαλάσσιοι θηρευτές Πολύ παλιοί οργανισμοί (τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Λ. Θρακομακεδόνων 131, 136 79 Αχαρνές - Τηλ. 210 2445226 & 210 2435333 - Fax: 210 2445226 e-mail:info@parnitha.net - www.parnitha.

Λ. Θρακομακεδόνων 131, 136 79 Αχαρνές - Τηλ. 210 2445226 & 210 2435333 - Fax: 210 2445226 e-mail:info@parnitha.net - www.parnitha. 1 2 Φύλλο εργασίας 1 Σ Λ Σ Λ 3. Σ Λ 4. Σ Λ 5. Σ Λ Βιοτικοί Οργανισμοί: Αλεπού, Βελανιδιά, Δέντρο, Έλατο, Θάμνος, Πεύκο, Πλάτανος, Χελώνα, Σκίουρος Αβιοτικοί Οργανισμοί: Έδαφος, Θερμοκρασία, Κλίμα, Υγρασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp.

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΡΥΓΧΩΤΟΥ ΚΑΝΘΑΡΟΥ RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΡΥΓΧΩΤΟΣ ΚΑΝΘΑΡΟΣ ( Red Palm Weevil ) πρόκειται για κολεόπτερο έντοµο της οικογένειας Curculionidae το οποίο προσβάλλει τα

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Τα νεογνά των φυτοφάγων θηλαστικών, όπως της γίδας, γεννιούνται με τρίχωμα. Τα μάτια τους είναι ανοιχτά και μπορούν αμέσως να περπατήσουν. Αντίθετα, τα νεογνά των σαρκοφάγων

Διαβάστε περισσότερα

Λάμπρου Ειρήνη Μακρίδου Βαρβάρα Στούππα Κάλια

Λάμπρου Ειρήνη Μακρίδου Βαρβάρα Στούππα Κάλια Λάμπρου Ειρήνη Μακρίδου Βαρβάρα Στούππα Κάλια Περιεχόμενο ενότητας Κριτήρια ομαδοποίησης των ζώων Θεωρητικό υπόβαθρο Αξιολόγηση και αναδόμηση υφιστάμενου σχεδίου μαθήματος Βιβλιογραφία Τάξη: Δ Δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων

οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων ΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ οµή, οργάνωση και λειτουργία οικοσυστηµάτων Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Τα φυτά αποκαλούνται ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ επειδή

Διαβάστε περισσότερα

Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια;

Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια; Πόσα αβγά γεννούν τα ψάρια; Περιγραφή πειράματος Αποστολούδα Ο. 1,Ιωακειμίδου Α. 1, Κάλλου Σ. 1, Βακουφτσής Δ 2, Βαρελτζής Γ. 2, Γαβρίδης Δ. 2 Γεροντίδης Δ. 2, Δρακάκης Ε. 2, Ζαχαριάδης Σ. 2, Θεοδοσιάδης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Ceuthorrhynchus pallidactylus

Ceuthorrhynchus pallidactylus ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ /ΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ & ΦΥΤΟΫΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Ceuthorrhynchus pallidactylus ΡΑΜΑ 2011 Τί ζημιές

Διαβάστε περισσότερα

Κατα ολέµησηκουνου ιών

Κατα ολέµησηκουνου ιών Κατα ολέµησηκουνου ιών Κουνού ιακαιάνθρω ος: µια δύσκολη συµβίωση Α. Μιχαηλάκης Εργαστήριο Γεωργικής Εντοµολογίας, Τµήµα Εντοµολογίας και Γ. Ζωολογίας, Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Βιολογικός κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΙΡΙΔΙΖΟΥΣΑΣ ΠΕΣΤΡΟΦΑΣ 1. Συστηματική κατάταξη Οικογένεια : Salmonidae Γένος : Oncorhynchus Είδος : Oncorhynchus mykiss (Walbaum 1792) Κοινό όνομα : Ιριδίζουσα πέστροφα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - 1 -

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - 1 - ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΟΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μελέτη και σύγκριση της εδαφόβιας πανίδας σε τέσσερις βιοτόπους της Κω» ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ Σαραγιωτίδης Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΟ ΚΙΝΔΥΝΟΣ. για την καταπολέμηση βαδιστικών και ιπτάμενων εντόμων σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΟ ΚΙΝΔΥΝΟΣ. για την καταπολέμηση βαδιστικών και ιπτάμενων εντόμων σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Colors : CYAN MAGENTA YELLOW BLACK * Για την καταπολέμηση της κατσαρίδας, σε περίπτωση βαριάς προσβολής, όπου απαιτείται μεγαλύτερο διάστημα προστασίας και επικρατούν ιδιαίτερα ανθυγιεινές συνθήκες να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις. Προσαρμογές

Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους. Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις. Προσαρμογές Οι οργανισμοί προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους Ηθολογικές Μορφολογικές Φυσιολογικές Αποκρίσεις Προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφοροποιούν το περιβάλλον τους Παραδείγματα προσαρμογών Αποκρίσεις των τωνοργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ.. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗΣ ΕΝΤΟΜΩΝ ΕΛΑΙΩΝΑ ΜΕ ΚΙΤΡΙΝΕΣ ΚΟΛΛΗΤΙΚΕΣ ΠΑΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Θεωρία

Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ενότητα 7: Κατάταξη των εντόμων (συνέχεια) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ 2012 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ E-school by Agronomist.gr 2 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΓΕΩΡΓΙΚΗ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 3 Μελισσοκομία Ι Η μελισσοκομία αποτελεί κλάδο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΒΑΤΡΑΧΟΥ A. Γενικά χαρακτηριστικά και Συστηματική κατάταξη Αμφιβίων Φύλο: Χορδωτά Υποφύλο: Σπονδυλωτά Κλάση: Αμφίβια Τάξη: Άνουρα Οικογένεια :

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΕΦΑΛI

ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΕΦΑΛI ΓΕΝΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ Ο γερμανικός Ποιμενικός Σκύλος είναι μέσου μεγέθους, ελαφρά επιμήκης, δυνατός και μυώδης, με στεγνά οστά και γερή, (σταθερή, καλοδεμένη) συνολική δομή. ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ-ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ Ο Γερμανικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε.

Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ. Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Η ΜΕΛΙΣΣΑ, Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ Κατερίνα Καρατάσου, κτηνίατρος Ο.Μ.Σ.Ε. Βλέπουμε συχνά μέλισσες στα λουλούδια Τι ξέρουμε γι αυτές; Ημέλισσα είναι έντομο Υπάρχει στη Γη εδώ και 30 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Σκαθάρι Κυψέλης Διαχείριση μιας απειλής

Μικρό Σκαθάρι Κυψέλης Διαχείριση μιας απειλής Μικρό Σκαθάρι Κυψέλης Διαχείριση μιας απειλής Αθήνα 13 Μαρτίου 2015 Τρόποι αντιμετώπισης του Aethina tumida Ουρεϊλίδης Κων/νος Κτηνίατρος MSc Κτηνιατρικό Εργαστήριο Καβάλας Τηλ.: 2510-391865 chridbad@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 2007 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος κατά τάξη, σύμφωνα με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ. Επαφή, Αναγνώριση & Πρόσδεσητου σπερματοζωαρίου στο ωάριο ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΛΑΚΩΣΗ

ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ. Επαφή, Αναγνώριση & Πρόσδεσητου σπερματοζωαρίου στο ωάριο ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΛΑΚΩΣΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 2. BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΛΑΚΩΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Hράκλειο, Νοέμβριος 2013 ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* 1. Επαφή, αναγνώριση & πρόσδεση σπερματοζωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΙΑΛΕΞΗ 2. ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ - ΑΥΛΑΚΩΣΗ Ι ΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Hράκλειο, Νοέμβριος 2012 1 ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* 1. 2. 3. 4. Επαφή, αναγνώριση & πρόσδεση σπερματοζωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Προϊόντων. Προϊόντα δημόσιας υγείας για επαγγελματίες και ιδιώτες

Κατάλογος Προϊόντων. Προϊόντα δημόσιας υγείας για επαγγελματίες και ιδιώτες 2012 Κατάλογος Προϊόντων Προϊόντα δημόσιας υγείας για επαγγελματίες και ιδιώτες Η εταιρία ChemTec δραστηριοποιείται στον τομέα της καταπολέμησης παρασίτων στην Ελλάδα από το 1992, μεταφέροντας τις δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Θεωρία

Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Θεωρία Ενότητα 3: Εσωτερική μορφολογία & φυσιολογία των εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία!

Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! Διαγώνισμα ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γενικής Παιδείας ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 15/3/2015 Να συμπληρωθεί το παρακάτω φυλλάδιο με βάση τις οδηγίες σε κάθε θέμα. Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. Σας ευχόμαστε επιτυχία! ΘΕΜΑ Α Να αντιγράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες. Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ.

Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες. Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. Πολλά είδη ψαριών έχουν εισβάλλει στην Μεσόγειο από το κανάλι του Σουέζ αλλά και το Γιβραλτάρ και έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995

ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995 ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ TIMSS 1995 Οι ερωτήσεις που ακολουθούν μπορούν να αξιοποιηθούν στις ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος των Φυσικών Επιστημών κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός)

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) Η φροντίδα της καθαριότητας και υγείας των δοντιών και γενικά της στοματικής κοιλότητας επιβάλλεται για να αποφεύγονται δυσάρεστα συμπτώματα όπως......πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Σταβλισμός και συνθήκες υγιεινής. Γ. Ε. Βαλεργάκης, Λέκτορας Εργαστήριο Ζωοτεχνίας, Κτηνιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης

Σταβλισμός και συνθήκες υγιεινής. Γ. Ε. Βαλεργάκης, Λέκτορας Εργαστήριο Ζωοτεχνίας, Κτηνιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης Σταβλισμός και συνθήκες υγιεινής Γ. Ε. Βαλεργάκης, Λέκτορας Εργαστήριο Ζωοτεχνίας, Κτηνιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης Η παραγωγικότητα των ζώων περιορίζεται από το σύστημα εκτροφής Αρνιά και κατσίκια Γάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΗΣ ΠΑΡΜΑΚΕΛΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ

ΑΡΗΣ ΠΑΡΜΑΚΕΛΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΑΡΗΣ ΠΑΡΜΑΚΕΛΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Οι οργανισµοί προκειµένου να επιβιώσουν στο περιβάλλον τους, πρέπει να είναι σε θέση να προσαρµοστούν. Αν το περιβάλλον παρέµενε αµετάβλητο, οι οργανισµοί δεν θα χρειαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων

Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων Διάκριση φρέσκων και αποψυγμένων κατεψυγμένων αλιευμάτων Φωτεινή Γεωργίου Ωκεανογράφος Marine & Environmental Research Lab Επισκόπηση I. Θρεπτική Αξία Κριτήρια Νωπότητας Αλιευμάτων II. Διάκριση Νωπού και

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος Καθηγητής «Η Ιχθυοπανίδα των λιμνοθαλασσών» Στις λιμνοθάλασσες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές)

Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) KINΔΥΝΟΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Κίνδυνος: παράγοντας / ουσία που κάνει το τρόφιµο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για κατανάλωση (Μη ασφαλές) Μικροβιολογικός Χηµικός Φυσικός Η φυσική καταστροφή των τροφίµων κάνει τα τρόφιµα

Διαβάστε περισσότερα

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου

O υπονομευτής της τομάτας. Tuta absoluta. Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου. ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Κωνσταντίνος Β. Σίμογλου ΔΑΟ & Κ Δράμας, Τμήμα Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Δράμα, 25-10-2011 O υπονομευτής της τομάτας Tuta absoluta Βιολογικός κύκλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΜΟΝΟΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Αν διασταυρωθούν άτομα μοσχομπίζελου με κίτρινο χρώμα σπέρματος ποιες θα είναι οι φαινοτυπικές και γονοτυπικές αναλογίας της γενιάς; Κ=κίτρινο, κ=πράσινο,

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΙΑΛΕΞΗ 5. ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ Ι ΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Ηράκλειο, Νοέμβριος 2012 1 ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ Ισοζύγιο νερού και ωσμωρύθμιση Ρύθμιση των εξωκυττάριων υγρών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS)

ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) econteplusproject Organic.Edunet ΛΟΙΜΩΔΗΣ ΒΡΟΓΧΙΤΙΔΑ (INFECTIOUS BRONCHITIS) Δρ. Ευτυχία Ξυλούρη Φραγκιαδάκη Κτηνίατρος Υγιεινολόγος, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής Αγρ. Ζώων, Τμήμα Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι!

Φωλιές η φύση κατοικίες οι άνθρωποι! Αν ρίξουμε μια προσεκτική ματιά γύρω μας, θα δούμε με πόση σοφία, χάρη και ομορφιά είναι όλα φτιαγμένα. Το κάθε έμψυχο και άψυχο δημιούργημα της φύσης αποτελεί ένα έργο τέχνης. Όλα γύρω θυμίζουν πίνακες,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ 1. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΑΛΤΗΡΕΣ 2. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΟ 3. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΠΙΣΩ

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

ήγµατα ζώων Α. Τέτανος

ήγµατα ζώων Α. Τέτανος Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 91-99 ήγµατα ζώων Στο στόµα των διάφορων ζώων φιλοξενούνται πολλά µικρόβια και επειδή τα δόντια τους είναι συνήθως κοφτερά, µυτερά και

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου

Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Παράγοντες Επιτυχίας του Μελισσοκόμου Στόχος : το κέρδος 1. Να αγαπά τη μέλισσα 2. Να γνωρίζει καλά τη βιολογία της. 3. Να εφαρμόζει σωστές επεμβάσεις στον κατάλληλο χρόνο 4. Να γνωρίζει τη μελισσοκομική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Βιβλίο Δραστηριοτήτων για τους/τις μαθητές/τριες ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επιθεώρηση Φυσιογνωστικών / Βιολογίας / Γεωγραφίας Συγγραφή

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα