ΕΝΤΟΜΑ ΙΙ. Η ποικιλότητα των εντόμων. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΝΤΟΜΑ ΙΙ. Η ποικιλότητα των εντόμων. Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων"

Transcript

1 ΕΝΤΟΜΑ ΙΙ Η ποικιλότητα των εντόμων Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων Πάτρα 2015

2 Τα Έντομα είναι πολλά...

3 Εξάποδα Τα Εξάποδα (που περιλαμβάνουν και τα Έντομα) κυριαρχούν στη ξηρά, τόσο σε αριθμό ειδών ( είδη) όσο και σε βιομάζα. Τα Εξάποδα περιλαμβάνουν τρεις Τάξεις άπτερων αρθροπόδων (Κολλέμβολα, Πρώτουρα, Δίπλουρα) καθώς και τα Έντομα. Τα άπτερα Εξάποδα ζουν στο χώμα ή στη φυλλοστρωμνή. Τα Κολλέμβολα είναι ίσως τα πιο άφθονα αρθρόποδα στη Γη. Τα Πρώτουρα είναι πολύ μικρά, ωχρά και σπάνια. Τα Δίπλουρα βρίσκονται συχνά σε υγρά εδάφη. Η πλειονότητα των ειδών των Εξαπόδων είναι τα Έντομα, πολλά από τα οποία ως ενήλικα έχουν φτερά. Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα των Εξαπόδων είναι η μείωση των βαδιστικών εξαρτημάτων σε έξι, με τρία σωματικά μεταμερή να σχηματίζουν το θώρακα που παρέχει την ικανότητα κίνησης σε αυτά τα ζώα.

4 Από που προέρχονται τα Εξάποδα: είναι τα Εξάποδα καβούρια; Τα έντομα ανήκουν στο Φύλο των Αρθροπόδων Τα Αρθρόποδα εμφανίστηκαν στο Κάμβριο (πριν 600 εκ. Χρόνια) Σημείωση: τα έντομα μπορεί να έχουν προέλθει από τα Καρκινοειδή

5 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Κύρια γεγονότα: 1. Πρώτα Εξάποδα 2. Φτερά 3. Αναδίπλωση των φτερών 4. Μεταμόρφωση 5. Εξαφανίσεις κατά το τέλος του Περμίου 6. Διαφοροποίηση κατά τον Κρητιδικό

6 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Κύρια γεγονότα: 1. Πρώτα Εξάποδα (Δεβόνιο) 2. Φτερά (Λιθανθρακοφόρος) 3. Αναδίπλωση των φτερών (Λιθανθρακοφόρος) 4. Μεταμόρφωση (Λιθανθρακοφόρος) 5. Εξαφανίσεις κατά το τέλος του Περμίου 6. Διαφοροποίηση κατά τον Κρητιδικό

7 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Αρχή Καμβρίου: mya Οι πρώτοι πολυκύτταροι οργανισμοί εμφανίζονται στη θάλασσα

8 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Ορδοβίσιο: mya Εμφάνιση των πρώτων φυτών στη ξηρά Εμφάνιση των πρώτων σπονδυλωτών (ψάρια)

9 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Τέλος Σιλούριου: mya Τα πρώτα τραχεόφυτα εμφανίζονται στη ξηρά (Cooksonia). Χερσαία αρθρόποδα: ακάρεα, αράχνες, μυριάποδα.

10 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Αρχή Δεβονίου: mya : Τα πρώτα Εξάποδα Περιοχές απολιθωμάτων:: 1. Rhynie (Σκωτία) 2. Gaspe (Κεμπέκ) 3. Gilboa (Β. Αμερική) Το κλίμα αυτήν την περίοδο πρέπει να ήταν υγρό και τροπικό Οι περιοχές απολιθωμάτων ήταν παράκτιες Σχεδόν όλα τα χερσαία αρθρόποδα αυτήν την περίοδο ήταν θηρευτές (δεν φαίνεται να υπήρχαν φυτοφάγα αρθρόποδα)

11 Χρονολόγιο της εξέλιξης των εντόμων Τα παλαιότερα απολιθώματα βρέθηκαν σε αποθέσεις στην περιοχή Rhynie της Σκωτίας ( mybp). Rhyniella praecursor (Κολλέμβολα) Rhyniognatha hirsti (άγνωστη τάξη, πιθανόν είχε φτερά!)

12 «Απτερυγωτά» Οι «απτερυγωτές» τάξεις: Ενδόγναθα: Πρώτουρα Κολλέμβολα Δίπλουρα Και από τα Έντομα: Αρχαιόγναθα Θυσάνουρα (Ζυγέντομα)

13 Τάξη Κολλέμβολα Σώμα μικρό (μέχρι 5mm) και μαλακό, συχνά καλυμμένο από λέπια. Στοματικά εξαρτήματα μέσα στο κεφάλι (ενδόγναθα) Τετραμερείς ή εξαμερείς κεραίες Χωρίς σύνθετους οφθαλμούς ή με ομματίδια οργανωμένα σε ομάδες των 8, το πολύ Κοιλιά με 6 μεταμερή Κολλοφόρο (σωληνοειδής προεξοχή) στο πρώτο μεταμερές της κοιλιάς (μάλλον όργανο υδατικής ισορροπίας) Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: Διχαλωτό όργανο αναπήδησης (έμβολο) στο 4ο κοιλιακό μεταμερές. Το έμβολο (furcula) είναι διπλωμένο κάτω από την κοιλιά, και όταν το ζώο ενοχληθεί ξεδιπλώνεται, χτυπά με δύναμη το υπόστρωμα και το ζώο πραγματοποιεί μεγάλα άλματα.

14 Τάξη Κολλέμβολα Η ανάπτυξη είναι άμεση (όμοια ώριμα και ανώριμα άτομα). Εναλλαγή αναπαραγωγικών και τροφικών σταδίων Τα ενήλικα συνεχίζουν να εκδύονται (μέχρι 50 εκδύσεις) Έμμεση μεταφορά σπέρματος Τα πιο ευρύοικα Εξάποδα (υπάρχουν και στην Ανταρκτική). Τα πιο άφθονα Εξάποδα (μέχρι και άτομα ανά εκτάριο). Φυτοσαπροφάγα. Συναντώνται ανάμεσα στη στρωμνή, κάτω από πέτρες, σε κορμούς δέντρων, σε σπηλιές, ελεύθερα στο έδαφος όταν αυτό είναι υγρό, ακόμα και πάνω στο χιόνι είδη

15 Τάξη Πρώτουρα Πολύ μικρά (κάτω από 1.5 mm) Χωρίς κεραίες Χωρίς σύνθετους οφθαλμούς Κεφάλι κωνικό, όλα τα εξαρτήματα εντός της κεφαλικής κάψας Ψευδομματίδια στο κεφάλι (ίσως υπολείμματα κεραιών) Πρώτο ζεύγος ποδιών με πρόσθιο προσανατολισμό (τα πόδια παίζουν το ρόλο αισθητήριων κεραιών) Κοιλιά με 9-12 πλήρη μεταμερή Χωρίς κέρκους ή κοιλιακά νημάτια Χωρίς χρωστικές, συνήθως λευκά Αναμορφική ανάπτυξη (στις εκδύσεις προστίθενται μεταμερή) (σε όλα τα άλλα Εξάποδα η ανάπτυξη είναι επιμορφική) Ζουν βαθιά στο υγρό χώμα των δασών Φυτοσαπροφάγα 500 είδη

16 Τάξη Δίπλουρα Συνήθως μικρότερα από 10 mm. Κεραίες νηματοειδείς, μακρύτερες απ το κεφάλι, με περισσότερα από 10 άρθρα Χωρίς σύνθετους οφθαλμούς Κοιλιά με 10 ορατά μεταμερή Δύο κέρκοι στο πίσω μέρος της κοιλιάς (νηματοειδείς ή λαβιδοειδείς) Ταρσοί με ένα άρθρο Τα περισσότερα είναι σαρκοφάγα (αλλά και φυτοφάγα) Συναντώνται κάτω από πέτρες ανάμεσα σε ξηρά φύλλα και σε κορμούς 800 είδη.

17 Τα αληθινά έντομα Στο τέλος του Δεβονίου ( mya) εμφανίζονται τα πρώτα αληθινά έντομα (όπως και τα πρώτα χερσαία σπονδυλωτά) Έχουν εξωτερικά εμφανή στοματικά εξαρτήματα. Φέρουν στο θώρακα 2 ζεύγη φτερών που άλλοτε είναι καλά αναπτυγμένα, άλλοτε υποπλασμένα ενώ άλλοτε, πρωτογενώς (Θυσάνουρα) ή δευτερογενώς (Πτερυγωτά) λείπουν. Η κοιλιά τους έχει εξαρτήματα μόνο στο τελευταίο μεταμερές.

18 Κεραίες εντόμων 1. Νηματοειδής (Filiform) 2. Πριονοειδής (Serrate) 3. Κομπολογοειδής (Moniliform) 4. Ροπαλοειδής (Clavate) 5. Κεφαλοειδής (Capilate) 6. Τριχοειδής (Setaceous) 7. Ριπιδοειδής (Flabellate) Ελασματοειδής (Lamellate) 9. Γονατοειδής (Geniculate) 10. Στυλοειδής (Stylate) 11. Κτενοειδής (Pectinate) 12. Πτεροειδής (Plumose) 13. Σταχυοειδής (Aristate)

19 Αρχαιόγναθα Σώμα στενό κυλινδρικό Μεγάλοι σύνθετοι οφθαλμοί και μεμονωμένα ομματίδια Κεραίες μακριές, νηματοειδείς Στοματικά εξαρτήματα μερικώς κρυμμένα Θώρακας τοξωτός ραχιαία που λυγίζει με ειδικούς μύες για να κινούνται με άλματα Ταρσοί με 3 άρθρα Κοιλιά με 10 πλήρη μεταμερή, μερικά από τα οποία φέρουν κοιλιακά στύλους (υπολειμματικά όργανα) Το 11ο κοιλιακό μεταμερές έχει επιμηκυνθεί και σχηματίζει μεσαίο κοιλιακό νημάτιο Δύο κέρκοι, κοντύτερες από το κοιλιακό νημάτιο Τα ανώριμα στάδια μοιάζουν με τα ώριμα Η έκδυση συνεχίζεται και όταν ωριμάσουν Σαπροφάγα Την ημέρα κρύβονται κάτω από πέτρες ή σε φλοιούς δέντρων 350 είδη

20 Θυσάνουρα (Ζυγέντομα) Σώμα σχετικώς πεπλατυσμένο, συχνά καλυμμένο με λέπια Μικροί ή απόντες σύνθετοι οφθαλμοί Κεραίες μακριές, νηματοειδείς Κοιλιά με 10 πλήρη μεταμερή, μερικά από τα οποία (7ο-9ο) φέρουν κοιλιακά στυλοειδή εξαρτήματα Το 11ο κοιλιακό μεταμερές έχει επιμηκυνθεί και σχηματίζει μεσαίο κοιλιακό νημάτιο Δύο κέρκοι, σχεδόν ισομήκεις με το κοιλιακό νημάτιο Ανάπτυξη άμεση Σαπροφάγα. Ζουν μέσα στη στρωμνή, κάτω από πέτρες, σε κορμούς δένδρων ακόμα και σε σπίτια τρώγοντας ρούχα και βιβλία. Τρέχουν πολύ γρήγορα ή κάνουν άλματα. 370 είδη

21 Τα πρώτα φτερά; Λιθανθρακοφόρος ( mya): πρώτη εμφάνιση των μεγάλων δέντρων (φτέρες και κωνοφόρα) Τέλος Λιθανθρακοφόρου: πολλές ενδείξεις για εκτεταμένη φυτοφαγία σε φτέρες. Μεγάλη ποικιλότητα εντόμων Εξέλιξη των φτερών: τα πτερυγωτά έντομα εμφανίζονται στα απολιθώματα κατά τη Λιθανθρακοφόρο περίοδο (350 mya). Σίγουρα είχαν εμφανιστεί νωρίτερα (πιθανόν κατά το Δεβόνιο) γιατί τα παλαιότερα απολιθώματα των πτερυγωτών εντόμων είχαν καλά ανεπτυγμένα και σύνθετα φτερά.

22 Η εξέλιξη των φτερών Πώς εξελίχθηκαν τα φτερά; Τι χρησιμεύει μια δομή σαν τα φτερά εκτός από την πτήση; 1 η άποψη: Προεκτάσεις του εξωσκελετού μπορεί να χρησίμευαν ως ηλιακά κάτοπτρα, συγκεντρώνοντας τη θερμότητα για να θερμανθεί το σώμα. 1. Σε μερικά έντομα σήμερα τα φτερά έχουν αυτή τη λειτουργία. Δεν υπάρχουν ενδείξεις από τα απολιθώματα. 2 η άποψη: Τα φτερά ξεκίνησαν ως βράγχια σε υδρόβιες νύμφες των εντόμων, που προήλθαν από τον πάνω λοβό των δισκελών εξαρτημάτων. 1. Τα βράγχια σε υδρόβιες νύμφες μερικών εντόμων έχουν κοινά δομικά χαρακτηριστικά με τα φτερά (νεύρωση). 2. Μερικά γονίδια που ελέγχουν την ανάπτυξη των φτερών ελέγχουν επίσης και την ανάπτυξη των βραγχίων στα Καρκινοειδή. 3. Μερικές προνύμφες εντόμων έχουν βράγχια σε όλα τα μεταμερή. 4. Τα βράγχια μπορούν να κινούνται (για αερισμό ή κολύμβηση). 5. Μπορεί να έχουν διατηρηθεί σε μερικά μεταμερή του θώρακα και να χρησιμοποιούνταν για άλλη λειτουργία (π.χ. ως ιστία) και τελικά χρησίμευσαν για την πτήση.

23 Τάξεις εντόμων κατά τον Παλαιοζωικό: εμφάνιση των φτερών Οι τάξεις των εντόμων κατά τον Παλαιοζωικό περιελάμβαναν παράξενα και τεράστια έντομα. Κάποια Οδοντόγναθα του Παλαιοζωικού είχαν άνοιγμα φτερών ½ μέτρο. Πολλά ήταν φυτοφάγα και είχαν στοματικά εξαρτήματα σαν ράμφη για την απομύζηση χυμών από τα φυτά.

24 Γιατί υπήρχαν τόσα πολλά γιγαντιαία έντομα κατά τον Παλαιοζωικό;

25 Εξαφανίσεις στο τέλος του Περμίου: περιορισμός πολλών τάξεων εντόμων

26 Πτερυγωτά: Παλαιόπτερα + Νεόπτερα

27 Παλαιόπτερα Μόνο δύο τάξεις εντόμων σήμερα αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη διαφοροποίηση των εντόμων κατά τον Παλαιοζωικό: τα Οδοντόγναθα και τα Εφημερόπτερα

28 Τάξη Εφημερόπτερα Κεραίες κοντές, σμηριγγοειδείς Μπροστινά πόδια μακριά και σε πρόσθια τοποθέτηση (για να πιάνουν το θηλυκό εν πτήση) Σύνθετα μάτια πολύ μεγάλα 2 ζεύγη άνισων μεμβρανωδών φτερών: τα μπροστινά μεγάλα με πολλά νεύρα, τα πίσω μικρότερα. Όταν κάθονται τα φτερά παραμένουν όρθια Κοιλιά στιβαρή με δύο (μερικές φορές τρία) μακριά νημάτια Νύμφες υδρόβιες με 4-9 ζεύγη βραγχίων στις πλευρές της κοιλιάς και 3 κοιλιακά νημάτια

29 Τάξη Εφημερόπτερα Τα μοναδικά έντομα που εκδύονται αφού έχουν αναπτυχθεί τα φτερά τους (έχουν ένα φτερωτό προ-ενήλικο στάδιο) Νύμφες συνήθως φυτοφάγες και ώριμα με υποπλασμένα στοματικά εξαρτήματα (δεν τρέφονται) και μικρή διάρκεια ζωής Συναντώνται πάνω ή γύρω από στάσιμα ή τρεχούμενα νερά. Σαν ώριμα ζουν μόνο λίγες ώρες ή μέρες. Δεν τρέφονται, μόνο γονιμοποιούνται, τοποθετούν τα αυγά τους και πεθαίνουν. Αναπτύσσονται σταδιακά στο νερό όπου ζούν από μερικούς μήνες μέχρι 3 χρόνια είδη

30 Τάξη Οδοντόγναθα Κεραίες κοντές, σμηριγγοειδείς Σύνθετα μάτια πολύ μεγάλα Υπάρχουν 2 ζευγάρια όμοια φτερά, χρωματιστά ή διαφανή. Όταν είναι διαφανή έχουν σκουρόχρωμες κηλίδες στα άκρα τους Βάση πίσω φτερών ευρύτερη από των μπροστινών (Ανισόπτερα) ή στενή μισχοειδής (Ζυγόπτερα) Κοιλιά επιμήκης, στιβαρή χωρίς νημάτια Νύμφες υδρόβιες με βράγχια Γνωστές μορφές: Λιβελλούλα, ελικοπτεράκι. Ζουν κυρίως κοντά σε περιοχές που υπάρχουν στάσιμα ή τρεχούμενα νερά. Τρέφονται με άλλα έντομα που συλλαμβάνουν στον αέρα (τα πόδια τους είναι προσαρμοσμένα στη σύλληψη άλλων ζώων στον αέρα και όχι στο βάδισμα). Η γονιμοποίηση γίνεται στον αέρα είδη

31 Τάξη Οδοντόγναθα

32 Νεόπτερα: τα φτερά διπλώνουν Η εξέλιξη της αναδίπλωσης των φτερών: Η αναδίπλωση των φτερών εξελίχθηκε κατά τη Λιθανθρακοφόρο, όχι πολύ μετά την πρωτοεμφάνιση των φτερών. Χαρακτηρίζει όλα τα Νεόπτερα έντομα και επέτρεψε στα έντομα να εποικίσουν σχισμές, φωλιές, στοές και γενικά να προστατευτούν τόσο αυτά όσο και τα φτερά τους.

33 Νεόπτερα: τρεις εξελικτικές γραμμές Ορθοπτεροειδή: σχετικά αδιαφοροποίητα στοματικά εξαρτήματα. Ημιπτεροειδή: στοματικά εξαρτήματα προσαρμοσμένα στη διάτρηση και την αναρρόφηση. Ενδοπτερυγωτά (Ολομετάβολα): έντομα που υφίστανται πλήρη μεταμόρφωση (τα 4/5 των εντόμων). Οι πτέρυγες αναπτύσσονται εσωτερικά κατά το στάδιο της χρυσαλλίδας

34 Πολυνεόπτερα ή Ορθοπτεροειδή Ορθόπτερα (Οrthοptera) Δικτυόπτερα (Βλαττοειδή + Μαντοειδή) (Dictyοptera Blattodea + Mantodea) Φασμίδια (Phasmida) Δερμάπτερα (Dermaptera) Πλεκόπτερα (Plecoptera) Ισόπτερα (Ιsοptera) Εμβιόπτερα (Embioptera) Γρυλλοβλαττάρια (Grylloblattodea) Ζωράπτερα (Zoraptera) Μαντοφασματοειδή (Mantophasmatodea)

35 Τάξη Ορθόπτερα Κεραίες νηματοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, υπογναθικά Προθώρακας ασπιδοειδής, καλύπτει ραχιαία μεγάλο μέρος του θώρακα Μπροστινά φτερά στενά δερματώδη, πίσω φαρδιά μεμβρανώδη. Το πρώτο ζεύγος καλύπτει το δεύτερο που είναι μαλακό και άμεσα υπεύθυνο για την πτήση. Υπάρχουν μορφές που δευτερογενώς έχασαν τα φτερά τους Το τρίτο ζευγάρι των ποδιών τους είναι πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα και χρησιμεύει στα άλματα Ταρσοί τριμερείς ή τετραμερείς Κέρκοι μικρές, χωρίς άρθρα Η μεταμόρφωσή τους είναι σταδιακή. Γνωστές μορφές: Ακρίδες, γρύλοι, τριζόνια. Είναι ζώα κυρίως φυτοφάγα, αλλά και παμφάγα. Γεννούν τα αυγά τους μέσα στο χώμα. Τα περισσότερα είδη είναι επιβλαβή για τον άνθρωπο. Σχηματίζουν κατά καιρούς μεγάλα σμήνη και καταστρέφουν τις καλλιέργειες είδη.

36 Τάξη Φασμίδια Κεραίες νηματοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, προγναθικά Σώμα μακρύ, κυλινδρικό Φτερά υποπλασμένα ή απόντα Προθώρακας βραχύτερος από το μεσο- και το μεταθώρακα Πόδια με μακριά και λεπτά άρθρα Ταρσοί πενταμερείς Κέρκοι μικρές, χωρίς άρθρα Έντονος φυλετικός διμορφισμός (τα αρσενικά πολύ μικρότερα από τα θηλυκά) Ζουν κυρίως στους τροπικούς Αργοκίνητα με κρυπτικό χρωματισμό Νυχτόβια Φυτοφάγα είδη

37 Τάξη Πλεκόπτερα Κεραίες μακριές, νηματοειδείς Μπροστινά φτερά μακριά και στενά, πίσω φτερά κοντύτερα με διευρυμένη βάση και με πτυχές Κέρκοι μακριές, με πολλά άρθρα Νύμφες υδρόβιες, με πεπλατυσμένο σώμα Κάθε θωρακικό μεταμερές των νυμφών καλύπτεται από ένα μεγάλο ραχιαίο σκληρίτη Τραχειακά βράγχια νυμφών γύρω από το κεφάλι, στη βάση των ποδιών ή γύρω από την έδρα Ζουν σε ψυχρά μέρη και η παρουσία τους υποδηλώνει καλή ποιότητα νερών Νύμφες συνήθως φυτοφάγες, αλλά υπάρχουν και σαρκοφάγες Ώριμα φυτοφάγα με υποπλασμένα στοματικά εξαρτήματα και περιορισμένη ικανότητα πτήσης είδη

38 Τάξη Εμβιόπτερα Κεραίες λεπτές, νηματοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, προγναθικά Κέρκοι με 1-2 άρθρα, ασύμμετρες στα αρσενικά Φτερά μόνο στα ώριμα αρσενικά Ταρσοί τριμερείς, ο μπροστινός διογκωμένος και φέρει αδένα που εκκρίνει μετάξι Πίσω ισχίο ισχυρό, προσαρμοσμένο για κίνηση προς τα πίσω Φυτοφάγα, σαρκοφάγα και σαπροφάγα Κυρίως ζουν στους τροπικούς Ζουν σε στοές και φωλιές που κατασκευάζουν από μετάξι κάτω από κορμούς, φύλλα ή στο έδαφος Σχηματίζουν οικογένειες με δύο ενήλικα και αρκετά μικρά (νύμφες) και ζουν μαζί αρκετό χρονικό διάστημα. 200 είδη

39 Τάξη Δερμάπτερα Έχουν σώμα επίμηκες Κεραίες λεπτές, κομπολογοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, προγναθικά Μπροστινά φτερά κοντά και δερματώδη, οπίσθια ημικυκλικά, επιμήκη, μεμβρανώδη και πτυχωμένα. Σε πολλά είδη τα φτερά έχουν υποπλαστεί. Ταρσοί τριμερείς Κέρκοι ανεπτυγμένες, σχηματίζουν λαβίδες (σαν ψαλίδα) Τρέφονται με ποικιλία φυτικών και ζωικών ουσιών, ενώ υπάρχουν και θηρευτικά Η μεταμόρφωση είναι σταδιακή. Τα θηλυκά προστατεύουν τα αυγά μέχρι την εκκόλαψη ή ακόμα και τις νύμφες Γνωστή μορφή: ψαλίδα. Ζουν σε χωράφια ανάμεσα σε φύλλα και σε κορμούς δένδρων. Πολλές φορές συναντώνται και μέσα στα σπίτια είδη

40 Τάξη Ισόπτερα Ο θώρακας δεν ξεχωρίζει από την κοιλιά Κεραίες λεπτές, κομπολογοειδείς Μασητικά στοματικά εξαρτήματα Σύνθετα μάτια, μικρά ή απόντα από τα ανώριμα Τα αρσενικά και τα θηλυκά κατά την εποχή της γονιμοποίησης έχουν 2 ζευγάρια όμοια μεμβρανώδη φτερά που πέφτουν μετά το ζευγάρωμα Πραγματική ευκοινωνική συμπεριφορά, ζουν σε αποικίες. Ανώριμα ή νεοτενικά άτομα διακρίνονται σε κάστες: στρατιώτες (με μεγάλες γνάθους χωρίς φτερά, χρώμα, μάτια και γονάδες) και εργάτες Μεταμόρφωση σταδιακή. Γνωστή μορφή: τερμίτες. Ζουν σε τροπικές και εύκρατες περιοχές κοντά σε δάση. Τρέφονται με σηπόμενο ξύλο με τη βοήθεια συμβιωτικών μικροογρανισμών. Έχουν μεγάλη χημική ευαισθησία. Εκκρίνουν χημικές ουσίες (φερορμόνες) με τις οποίες αναγνωρίζουν εχθρούς και φίλους. Προκαλούν μεγάλες καταστροφές σε ξύλινες κατασκευές είδη

41 Τάξη Δικτυόπτερα (Βλαττοειδή + Μαντοειδή) Κεραίες νηματοειδείς Τριγωνικό κεφάλι με μασητικά στοματικά εξαρτήματα Προθώρακας ανεπτυγμένος, ωοειδής που καλύπτει μεγάλο μέρος του κεφαλιού και του θώρακα στα Βλαττοειδή και επιμήκης στα Μαντοειδή Κέρκοι κοντές με πολλά άρθρα Μπροστινά φτερά δερματώδη, οπίσθια μεμβρανώδη πτυχωμένα Ταρσοί πενταμερείς Μπροστινά πόδια διαφοροποιημένα σε συλληπτήρια όργανα στα Μαντοειδή Τα θηλυκά περιβάλλουν τα αυγά με ειδική θήκη («ωοθήκη») Παμφάγα (Βλαττοειδή) ή σαρκοφάγα (Μαντοειδή) Γνωστές μορφές: κατσαρίδες (Βλαττοειδή), αλογάκι της Παναγίας (Μαντοειδή) είδη (4.000 Βλαττοειδή και Μαντοειδή)

42 Τάξη Γρυλλοβλαττάρια Δεν έχουν φτερά Μακριές κέρκοι με πολλά τμήματα Εκτεινόμενος ωοαποθέτης Ασύμμετρα αρσενικά γεννητικά όργανα Ζουν σε ψυχρές περιοχές, συχνά σε βουνά, κάτω από πέτρες και στη φυλλοστρωμνή στα δάση, καθώς και σε σπηλιές το καλοκαίρι. Εξάπλωση: Δυτική βόρεια Αμερική, Ιαπωνία, Κίνα, Κορέα, Σιβηρία. Σαρκοφάγα ή πτωματοφάγα. 25 είδη

43 Τάξη Ζωράπτερα Μικροσκοπικά (μέχρι 3 mm) Μικρή νεύρωση στα φτερά Δύο μορφές: πτερωτές και χωρίς μάτια μορφές που ρίχνουν τα φτερά τους αφού διασπαρούν και τυφλές άπτερες μορφές που επικρατούν στις αποικίες τους. Ζουν σε μικρές κοινωνίες ατόμων μέσα σε σχισμές και σηπόμενους κορμούς. Κυρίως φυτοφάγα, αλλά και σαρκοφάγα. Ζουν κυρίως στους τροπικούς. 30 είδη

44 Τάξη Μαντοφασματοειδή Η πιο πρόσφατα ανακαλυμμένη τάξη των εντόμων Μοιάζουν με ανώριμα Μαντοειδή (δεν έχουν όμως ανεπτυγμένα συλληπτήρια πόδια), Φασμίδια (είναι όμως σαρκοφάγα και έχουν μακρύτερες κεραίες) ή Ορθόπτερα (δεν έχουν όμως ανεπτυγμένα αλτικά πόδια). Τα ώριμα έχουν μήκος 2-3cm και δεν έχουν φτερά. Σαρκοφάγα 13 είδη (Τανζανία, Ναμίμπια, Νότια Αφρική).

45 Παρανεόπτερα ή Ημιπτεροειδή Ημίπτερα (Hemiptera) = Ετερόπτερα (Ηeteroptera - Hemiptera) + Ομόπτερα (Ηοmοptera) Θυσανόπτερα (Thysanoptera) Ψωκόπτερα (ή Ψωχόπτερα) (Psocoptera) Φθειράπτερα (Phthiraptera) = Μαλλοφάγα (Mallophaga) + Ανόπλουρα (Anοplura )

46 Τάξη Ημίπτερα (Ετερόπτερα + Ομόπτερα) Ετερόπτερα Κεραίες λεπτές με 4-5 άρθρα Προβοσκίδα με 3-4 άρθρα στο πρόσθιο μέρος του κεφαλιού, τοποθετείται κοιλιακά όταν δεν τρέφονται Σώμα πεπλατυσμένο νωτοκοιλιακά Προνώτο ανεπτυγμένο, τραπεζοειδές ή κυλινδρικό, τριγωνικό ασπίδιο πίσω από το προνώτο Το πρώτο ζευγάρι φτερών στη βάση του είναι σκληρό (δερματώδες) και στο άκρο του μαλακό (μεμβρανώδες) (ημιέλυτρα). Όταν το ζώο κάθεται, τα φτερά διπλώνονται σχηματίζοντας Χ. Το δεύτερο ζευγάρι είναι μεμβρανώδες. Σε μερικά είδη τα φτερά έχουν εξαφανιστεί Ταρσοί διμερείς ή τριμερείς Είναι ζώα κυρίως χερσαία, αλλά και των γλυκών νερών Γνωστές μορφές: βρωμούσες, κοριοί, νεροσκορπιοί, υδροβάτες. Φυτοφάγα, πτωματοφάγα, σαρκοφάγα ή και εξωπαράσιτα είδη

47 Τάξη Ημίπτερα (Ετερόπτερα + Ομόπτερα) Ομόπτερα Κεραίες λεπτές Προβοσκίδα κοντύτερη από εκείνη των Ετεροπτέρων Σώμα πεπλατυσμένο πλευρικά Μπροστινά φτερά ομοιόμορφης υφής (μεμβρανώδη), σχηματίζουν «κεραμίδι» κατά την ανάπαυση, λείπουν σε πολλές μορφές Ταρσοί μονομερείς ή διμερείς Γνωστές μορφές: αφίδες, τζιτζίκια Φυτοφάγα, πολλά παράσιτα φυτών είδη

48 Τάξη Θυσανόπτερα Μακριά, πολύ στενά φτερά (εάν υπάρχουν) με λίγες νευρώσεις και με μακριές τρίχες στο περιθώριό τους. Ασύμμετρα μυζητικά στοματικά εξαρτήματα. Φυτοφάγα (αλλά κάποια τρέφονται με έντομα) είδη

49 Τάξη Φθειράπτερα (Μαλλοφάγα + Ανόπλουρα) Κεραίες κοντές με 3-5 άρθρα Μάτια υποπλασμένα ή απόντα Σώμα πεπλατυσμένο νωτοκοιλιακά Χωρίς φτερά Ταρσοί μονομερείς ή διμερείς (σε μερικά Μαλλοφάγα) Κεφάλι ευρύ με μασητικά στοματικά εξαρτήματα (Μαλλοφάγα) ή στενό με μυζητικά εξαρτήματα (Ανόπλουρα) Πόδια προσαρμοσμένα για τη συγκράτηση στον ξενιστή (με νύχια) Εξωπαράσιτα πτηνών (Μαλλοφάγα) και θηλαστικών (Μαλλοφάγα και Ανόπλουρα) Μεταφέρουν πολλές αρρώστιες Γνωστή μορφή: ψείρες είδη

50 Τάξη Ψωχόπτερα Σπάνια ξεπερνούν το μέγεθος των 6mm. Το κεφάλι, που είναι σχετικά μεγάλο σε σχέση με το σώμα, φέρει δηκτικά στοματικά εξαρτήματα, νηματοειδείς μακριές κεραίες και σύνθετα μάτια σχετικά μεγάλα. Ο θώρακας είναι καλά αναπτυγμένος με ή χωρίς φτερά. Ορισμένα άπτερα είδη έχουν πεπλατυσμένους τους μηρούς του τρίτου ζευγαριού των ποδιών και προεξέχοντα μάτια. Γεννούν αυγά αλλά κάποια είδη είναι ζωοτόκα Συναντώνται στο έδαφος μεταξύ διαφόρων φυτικών υλών, πάνω σε δένδρα και θάμνους, στην κάτω επιφάνεια των φύλλων ή σε φωλιές πτηνών και σφηκών ακόμη και σε σπίτια, σε βιβλία. Τρέφονται με κόκκους γύρης, φύκη και μικροσκοπικούς μύκητες είδη

51 Ενδοπτερυγωτά (ή Ολομετάβολα): τα εισιτήρια για την επιτυχία τους Εξέλιξη της μεταμόρφωσης: Η μεταμόρφωση στα έντομα εξελίχθηκε προς το τέλος της Λιθανθρακοφόρου ή στην αρχή του Περμίου. Ακολούθησε εκρηκτική διαφοροποίηση των εντόμων. Εξαφανίσεις κατά το Πέρμιο: Στο τέλος του Περμίου ( mya) συνέβησαν μαζικές εξαφανίσεις που αφάνισαν πολλές τάξεις των πολύ πρωτόγονων πτερωτών εντόμων. Έτσι, πιθανώς άνοιξε ο δρόμος για τη διαφοροποίηση των υπόλοιπων τάξεων των εντόμων και κυρίως των Ολομετάβολων. Διαφοροποίηση των αγγειοσπέρμων: Η ποικιλότητα των εντόμων αυξήθηκε δραματικά ακολουθώντας την εμφάνιση των αγγειόσπερμων (στον Κρητιδικό). Τα έντομα προσαρμόστηκαν γρήγορα στους νέους πόρους και εξέλιξαν νέες μεθόδους διατροφής και στενές σχέσεις με τα αγγειόσπερμα.

52 Ενδοπτερυγωτά (ή Ολομετάβολα): τα εισιτήρια για την επιτυχία τους

53 Ενδοπτερυγωτά (ή Ολομετάβολα): τα εισιτήρια για την επιτυχία τους

54 Ενδοπτερυγωτά ή Ολομετάβολα Νευρόπτερα (Neurοptera) Μεγαλόπτερα (Megaloptera) Ραφιδιόπτερα (Raphidioptera) Κολεόπτερα (Cοleοptera) Στρεψίπτερα (Strepsiptera) Μηκόπτερα (Mecoptera) Λεπιδόπτερα (Lepidοptera) Τριχόπτερα (Τrichοptera) Δίπτερα (Diptera) Σιφωνάπτερα (Siphοnaptera) Yμενόπτερα (Ηymenοptera)

55 Ενδοπτερυγωτά ή Ολομετάβολα

56 Τάξη Κολεόπτερα Ποικιλία τύπων κεραιών Σύνθετα μάτια και μεμονωμένα ομματίδια και στις προνύμφες Οι προνύμφες είναι σκωληκόμορφες με τρία ζευγάρια πόδια και χωρίς εξαρτήματα (παραπόδια) στην κοιλιά. Μπροστινά φτερά διαμορφωμένα σε έλυτρα, καλύπτουν τα μεμβρανώδη πίσω φτερά. Υπάρχουν μορφές που δεν έχουν φτερά. Ταρσοί από διμερείς έως πενταμερείς (ή και ετερομερείς) Είναι η πιο μεγάλη τάξη του ζωικού βασιλείου. Είναι ζώα φυτοφάγα, σαρκοφάγα, σαπροφάγα ή παμφάγα. Συναντώνται σε όλους τους χερσαίους βιότοπους και στα γλυκά νερά. Η προνύμφη είναι συνήθως σαρκοφάγα και φυτοφάγα. Παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην οικολογική ισορροπία και έχουν μεγάλη οικονομική σημασία. Κοινές μορφές: σκαθάρια, χρυσόμυγες, πασχαλίτσες, πυγολαμπίδες είδη

57 Τάξη Κολεόπτερα

58 Τάξη Κολεόπτερα

59 Νευροπτεροειδή (Νευρόπτερα + Μεγαλόπτερα + Ραφιδιόπτερα) Κεραίες νηματοειδείς Προνύμφες με μασητικά στοματικά εξαρτήματα, κεραίες και ομματίδια Προνύμφες με τρία ζεύγη ποδιών που φέρουν μονομερείς ταρσούς με διπλό νύχι Οι υδρόβιες προνύμφες φέρουν νηματοειδή βράγχια στα μεταμερή της κοιλιάς Μπροστινά και πίσω φτερά μεμβρανώδη, παρόμοιου μεγέθους Πλούσια νεύρωση στα φτερά, με πολλές εγκάρσιες διασυνδέσεις, ιδίως στο πρόσθιο κράσπεδο Τα περισσότερα είναι θηρευτές, τόσο οι προνύμφες όσο και τα ενήλικα, αλλά υπάρχει ποικιλία τύπων διατροφής και διαβίωσης. Οι προνύμφες των μυρηκολεόντων φτιάχνουν κρατήρες στην άμμο και παγιδεύουν μυρμήγκια Γνωστές μορφές: χρύσοπες, μυρμηκολέοντες είδη

60 Τάξη Στρεψίπτερα Μικρά παρασιτικά έντομα Θηλυκά χωρίς πτέρυγες, μάτια και κεραίες Αρσενικά με τεράστια μάτια, υποτυπώδεις πρόσθιες πτέρυγες και οπίσθιες πτέρυγες σε σχήμα βεντάλιας. Τα θηλυκά και οι προνύμφες παρασιτούν σε άλλα έντομα (κυρίως Υμενόπτερα και Ημίπτερα). Μπαίνουν στον ξενιστή στο στάδιο της προνύμφης μέχρι να φτάσουν στο στάδιο της χρυσαλλίδας. Τα αρσενικά βγαίνουν από τον ξενιστή, ενώ τα θηλυκά παραμένουν σε αυτόν με το κεφάλι τους να διακρίνεται ανάμεσα στα μεταμερή της κοιλιάς του. Τα θηλυκά προσελκύουν τα αρσενικά με φερομόνες και το ζευγάρωμα γίνεται μέσα στο σώμα του ξενιστή. Κοινή μορφή: στύλοπες 500 είδη

61 Τάξη Υμενόπτερα Μασητικά στοματικά εξαρτήματα, ή συνδυασμός μασητικών με λειχητικά (μέλισσες) Καλά ανεπτυγμένα σύνθετα μάτια Ταρσοί συνήθως πενταμερείς Πίσω φτερά μικρότερα από τα μπροστινά, με τα οποία συνδέονται με μικρά άγκιστρα. Μερικά είδη δεν έχουν φτερά. Στενή άρθρωση θώρακα και κοιλιάς (με την εξαίρεση ορισμένων μορφών). Η κοιλιά των θηλυκών συνήθως καταλήγει σε ωαποθέτη που συχνά μετατρέπεται σε κεντρί, τρυπάνι, ή πριόνι. Προνύμφες διάφορων τύπων, συνήθως με μασητικά στοματικά εξαρτήματα, μπορεί να υπάρχουν σαρκώδη κοιλιακά προπόδια ή να είναι άποδες Τα περισσότερα είναι σαρκοφάγοι θηρευτές, αλλά υπάρχουν και πολλά φυτοφάγα ή παράσιτα φυτών Διάφορες διαβαθμίσεις κοινωνικής συμπεριφοράς Κοινές μορφές: μέλισσες, μυρμήγκια, σφήκες είδη

62 Τάξη Τριχόπτερα Κεραίες νηματοειδείς στα ενήλικα Φτερά καλυμμένα από μακριές τρίχες, κρατούνται σε μορφή «κεραμιδιού» κατά την ανάπαυση Ένα ζεύγος αγκιστροειδών προποδίων στο άκρο της κοιλιάς Στοματικά εξαρτήματα υπολειμματικά ή απόντα στα ενήλικα. Προνύμφες με μασητικά στοματικά εξαρτήματα και καλά ανεπτυγμένη κεφαλική κάψα Προνύμφες υδρόβιες, με τρία ζεύγη ποδιών και νηματοειδή βράγχια στα μεταμερή της κοιλιάς Οι περισσότερες προνύμφες (εκτός από τις σαρκοφάγες) ζουν σε σωλήνες που περιβάλλουν την κοιλιά, τους οποίους κατασκευάζουν από πέτρες, φύλλα και άλλα υλικά Τα ενήλικα δεν τρέφονται, οι προνύμφες μπορεί να είναι σαρκοφάγες, φυτοφάγες ή και πτωματοφάγες είδη

63 Τάξη Λεπιδόπτερα Στοματικά εξαρτήματα διαμορφωμένα σε προβοσκίδα Καλά ανεπτυγμένα σύνθετα μάτια Υπάρχουν 2 ζευγάρια άνισων φτερών. Τα φτερά καλύπτονται από μικροσκοπικά λέπια Τα πίσω φτερά συνδέονται με τα μπροστινά με χαλινάριο (σμήριγγα) Προνύμφες με μασητικά στοματικά εξαρτήματα, τρία ζεύγη βαδιστικών ποδιών και μέχρι 5 ζεύγη προποδίων στην κοιλιά Η προνύμφη έχει στην κοιλιά δύο αδένες που εκκρίνουν μετάξι. Σχηματίζουν κουκούλια μέσα στα οποία μεταμορφώνονται. Φυτοφάγες προνύμφες, νεκταροφάγα ενήλικα Κοινές μορφές: πεταλούδες, νυχτοπεταλούδες, μεταξοσκώληκες είδη

64 Τάξη Δίπτερα Μυζητικά στοματικά εξαρτήματα Μεσοθώρακας μεγαλύτερος από προκαι μεταθώρακα Ταρσοί πενταμερείς Ένα ζεύγος φτερών, το δεύτερο έχει μετασχηματισθεί σε αλτήρες Προνύμφες με ή χωρίς κεφαλική κάψα, χωρίς πόδια και προπόδια, στοματικά εξαρτήματα είτε μασητικά (κουνούπια) είτε υποπλασμένα σε άγκιστρα Οι προνύμφες είναι φυτοφάγες, πρωματοφάγες ή παρασιτικές, τα ενήλικα έχουν ποικιλία τύπων διατροφής Γνωστές μορφές: Μύγες, κουνούπια, σκνίπες, φρουτόμυγες, αλογόμυγες, ταβάνια είδη

65 Τάξη Μηκόπτερα Επιμηκυσμένο κεφάλι με λεπτά μασητικά στοματικά εξαρτήματα Παρόμοια στενόμακρα μπροστινά και πίσω φτερά. Σε ηρεμία οι πτέρυγες παραμένουν πάνω από την κοιλιά σαν στέγη. Ταρσοί πενταμερείς Σε μερικά είδη τα εξωτερικά γεννητικά όργανα των αρσενικών σχηματίζουν ένα συλληπτήριο όργανο σαν «ουρά σκορπιού» Οι προνύμφες μοιάζουν με εκείνες των λεπιδοπτέρων, με συνήθως 8 προπόδια Ζουν συνήθως σε δάση Πτωματοφάγα (οι προνύμφες) ή σαρκοφάγα. Τα αρσενικά προσφέρουν γαμήλια δώρα στα θηλυκά 500 είδη

66 Τάξη Σιφωνάπτερα Σώμα πλευρικά πεπλατυσμένο Μικρά και άπτερα Μυζητικά στοματικά εξαρτήματα Συχνά υπάρχουν μεγάλες σμήριγγες (κτενίδια) στο κεφάλι και το θώρακα Τρίτο ζεύγος ποδιών ανεπτυγμένο, διαμορφωμένο για άλματα Προνύμφες χωρίς πόδια και προπόδια, με υποπλασμένο κεφάλι με μασητικά στοματικά εξαρτήματα και χωρίς μάτια Οι προνύμφες τρέφονται με σηπόμενη οργανική ύλη, τα ώριμα είναι εξωπαράσιτα θηλαστικών και πτηνών Αποφεύγουν το φως. Μεταδίδουν πολλές αρρώστιες Γνωστή μορφή: ψύλλοι είδη

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Εξάποδα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Εξάποδα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι Εργαστηριακή άσκηση: Εξάποδα Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας Πάτρα 2015 1 ΕΞΑΠΟΔΑ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΤΑΞΕΩΝ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

XI. Το Βασίλειο των Ζώων. Μέρος 2 ο

XI. Το Βασίλειο των Ζώων. Μέρος 2 ο XI. Το Βασίλειο των Ζώων Μέρος 2 ο ΕΥΚΟΙΛΩΜΑΤΙΚΑ πρωτοστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα δευτεροστόμια Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Φύλο ΜΑΛΑΚΙΑ = Μαλακό σώμα Ευκοιλωματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι. Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι Εργαστηριακή άσκηση: Αρθρόποδα Επιμέλεια: Σίνος Γκιώκας Πάτρα 2015 ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ & ΜΥΡΙΑΠΟΔΑ ΧΗΛΗΚΕΡΑΙΩΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΑΡΑΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 3: Έντομα: Μέρη του σώματος (Θώρακας Κοιλία & τα εξαρτήματά τους) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 2: Έντομα: Μέρη του σώματος (Κεφαλή & εξαρτήματα) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΜΑ. Αλλόκοτος κόσμος; Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων

ΕΝΤΟΜΑ. Αλλόκοτος κόσμος; Σίνος Γκιώκας. Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΕΝΤΟΜΑ Αλλόκοτος κόσμος; Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων Πάτρα 2015 Έντομα: η πιο διαφοροποιημένη ομάδα οργανισμών στη Γη... ...με έντονη εξέλιξη από την εμφάνισή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ. Εργαστηριακή άσκηση. Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων

ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ. Εργαστηριακή άσκηση. Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ Εργαστηριακή άσκηση Σίνος Γκιώκας Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Βιολογίας Τομέας Βιολογίας Ζώων Πάτρα 2015 Συστήνοντας τα Αρθρόποδα Ποια είναι τα Αρθρόποδα; Τι είναι ένα Αρθρόποδο; Βασικές ερωτήσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΝΗΜΑΤΩΔΕΙΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Σώμα νηματοειδούς μορφής, καλύπτεται εξωτερικά από παχύ, υαλώδες και ελαστικό στρώμα (εφυμενίδα): είναι διαπερατή στο νερό αλλά αδιαπέραστη σε πολλές ουσίες προστατεύει

Διαβάστε περισσότερα

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο

2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο 2ο φύλο του ζωικού βασιλείου ( ~100.000 είδη) Μεγαλύτερο ασπόνδυλο Απολιθώματα πολλά και σε όλο το γεωλογικό χρόνο Οικοσυστήματα Μέγεθος Διάρκεια ζωής Θηρευτές χρήσεις από τον άνθρωπο κόσμηματα τέχνη

Διαβάστε περισσότερα

Κάρτες Προσδιορισµού των ζώων του γλυκού νερού

Κάρτες Προσδιορισµού των ζώων του γλυκού νερού Κάρτες Προσδιορισµού των ζώων του γλυκού νερού Barbara Bis Καθ. Βιολογίας, Τµ. Λιµνολογίας και Οικολογίας Ασπονδύλων, Ινστιτούτο Οικολογίας και Περιβαλλοντικής Προστασίας, Πανεπιστήµιο Łódž, Πολωνία Grażyna

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα Αρθρόποδα αποτελούν τους πολυπληθέστερους οργανισμούς πάνω στη Γη (περίπου το 55-60% όλων των ειδών φυτών και ζώων) Είναι γνωστά περίπου 1.000.000 είδη Το σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν η ζωή στη Γη γεννήθηκε πριν από δώδεκα ώρες.

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν η ζωή στη Γη γεννήθηκε πριν από δώδεκα ώρες. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Η ιστορία της Γης χωρίζεται σε αιώνες, περιόδους και εποχές. Καθεμία από αυτές τις χρονικές περιόδους σηματοδοτείται από σημαντικά γεγονότα για την εξέλιξη της ζωής. Αν η ζωή στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης Βασίλειο: Animalia Υπερσυνομοταξία/Υπερφύλο: Λοφοτροχόζωα Συνομοταξία/Φύλο: Μαλάκια

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΕΝΤΟΜΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΜΕΤΑΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΛΥΚΥΤΤΑΡΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΕΜΦΑΝΙΖΕΙ ΙΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΝΑΧΙΚΗ ΙΑΒΙΩΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΥΚΟΙΝΩΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο. Φυλογενετικό δέντρο

Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο. Φυλογενετικό δέντρο Σχολές Συστηματικής Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο Φυλογενετικό δέντρο Σκορπιός Χειλόποδο Διπλόποδο Ορθόπτερο Ημίπτερο Υμενόπτερο Κολεόπτερο 14 12 11 7 Φαινόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Η μέλισσα έχει τρίχωμα διαφορετικού χρώματος στο σώμα της που κάνουν τις ρίγες των μελισσών να φαίνονται καφέ και κίτρινες. Στο κεφάλι της έχει δεξιά και αριστερά δύο μεγάλα μάτια,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα

Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα Κοινωνική οργάνωση στα κοινωνικά έντομα Κοινωνικά έντομα Πρόκειται για συγκεκριμένες ομάδες εντόμων: μέλισσες, μυρμήγκια, τερμίτες και σφήκες. Το πλήθος τους και η σημασία τους στα οικοσυστήματα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Δρ. Φανή Χατζήνα Βιολόγος Ινστιτούτο Μελισσσοκομίας Χαλκιδικής ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑΣ Βιολογία Μέλισσας Μέλισσες: Εμφανίστηκαν στη γη πριν περίπου 80 εκ. χρόνια Κοινή μέλισσα: Apis mellifera

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΧΕΡΣΑΙΑ ΑΡΘΡΟΠΟ Α ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ. Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών

ΤΑ ΧΕΡΣΑΙΑ ΑΡΘΡΟΠΟ Α ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ. Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ΤΑ ΧΕΡΣΑΙΑ ΑΡΘΡΟΠΟ Α ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών Πανελλήνιο Συνέδριο «Η φυσική κληρονομιά μας, αξία, προστασία», Αθήνα, 6-8.2.2009 Ποια είναι η ελληνική πανίδα;

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι του Μαθήματος

Στόχοι του Μαθήματος Γενική Εντομολογία Νικόλαος Παπαδόπουλος Καθηγητής, Εργαστήριο Εντομολογίας & Γεωργικής Ζωολογίας, Σχολή Γεωπονικών Επιστημών, Τμήμα Φυτικής Παραγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τηλ.: 24210 93285 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΝΤΟΜΟΛΟΓΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3

Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης. 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Πώς προσαρμόζονται οι οργανισμοί στις αλλαγές του περιβάλλοντος (τροφή, κλίμα κ. ά.); Κληρονομώντας ευνοϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη Επόμενα συστήματα κατάταξης John Ray (1627-1705): Νέο σύστημα κατάταξης και εισαγωγή έννοιας του είδους Charles Linnaeus

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας

Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Κυψέλη - το σπίτι της μέλισσας Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ του ΣΠΥΡΟΥ ΣΚΑΡΕΑ, Γεωπόνου-Εντομολόγου Όλοι μας έχουμε δει μέλισσες να πετούν από λουλούδι σε λουλούδι. Όλοι μας έχουμε απολαύσει το μέλι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΙΩΝ ΥΓΡΩΝ ΠΑΓΙ ΕΥΣΗΣ Ε ΑΦΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΣΕ ΠΑΓΙ ΕΣ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗΣ. Ζωή Λιαντράκη Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ = 34 ΦΥΛΑ

ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ = 34 ΦΥΛΑ ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ = 34 ΦΥΛΑ Πολυκύτταροι, ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με υψηλό βαθμό κυτταρικής εξειδίκευσης. Τα κύτταρα οργανώνονται σε ιστούς και στη συνέχεια σε όργανα. Είναι ετερότροφοι οργανισμοί.

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταμόρφωση στη Drosophila. Δίσκοι ενηλίκου

Η μεταμόρφωση στη Drosophila. Δίσκοι ενηλίκου Η μεταμόρφωση στη Drosophila Δίσκοι ενηλίκου Ο κύκλος ζωής της Drosophila Νευροεκκριτικά κύτταρα Προθωρακικοτρόπος ορμόνη Προθωρακικός αδένας Εκδυσόνη Μεταμόρφωση Έκδυση Μεταμόρφωση Έκδυση Νεανική ορμόνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΤΟΜΟΠΑΝΙΔΑΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΣΕ ΕΝΝΕΑ ΑΜΠΕΛΩΝΕΣ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΤΟΜΟΠΑΝΙΔΑΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΣΕ ΕΝΝΕΑ ΑΜΠΕΛΩΝΕΣ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΤΟΜΟΠΑΝΙΔΑΣ ΕΔΑΦΟΥΣ ΣΕ ΕΝΝΕΑ ΑΜΠΕΛΩΝΕΣ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 4: Αναπαραγωγή, ανάπτυξη & μεταμόρφωση των εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ

Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΑ ΤΡΟΠΙΚΑ ΔΑΣΗ Οι περιοχές των τροπικών δασών όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται στη Νότια Αμερική(γύρω από τον ισημερινό), στη Βόρεια Αμερική(ανάμεσα από τον Τροπικό του

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν.

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Grapholita molesta Busck. (Lepidoptera: Tortricidae) (κν. βλαστορύκτης της ροδακινιάς) σε ροδάκινα και νεκταρίνια για εξαγωγή στη Ρωσία Για φυτοϋγειονομικούς

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια

Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό. Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια Οδηγίες μακροσκοπικών ελέγχων για τον επιβλαβή οργανισμό Frankliniella occidentalis (Thysanoptera: Thripidae) (κν. θρίπας της Καλιφόρνιας) σε ροδάκινα και νεκταρίνια και επιτραπέζια σταφύλια για εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Από τους Σπόγγους στα σχιζοκοιλωματικά Πρωτοστόμια

Από τους Σπόγγους στα σχιζοκοιλωματικά Πρωτοστόμια Από τους Σπόγγους στα σχιζοκοιλωματικά Πρωτοστόμια Προέλευση Μεταζώων Την εμφάνιση του ευκαρυωτικού κυττάρου ακολούθησε μια διαφοροποίηση σε πολλές διακριτές γενεαλογικές γραμμές μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Από τους Σπόγγους στα σχιζοκοιλωματικά Πρωτοστόμια

Από τους Σπόγγους στα σχιζοκοιλωματικά Πρωτοστόμια Από τους Σπόγγους στα σχιζοκοιλωματικά Πρωτοστόμια Προέλευση Μεταζώων Την εμφάνιση του ευκαρυωτικού κυττάρου ακολούθησε μια διαφοροποίηση σε πολλές διακριτές γενεαλογικές γραμμές μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος

Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Το κόκκινο σκαθάρι Rhynchophorus ferrugineus Απειλεί το φοινικόδασος Ενημερώσου Προστάτευσε το φοινικόδασος Ο κόκκινος ρυγχωτός κάνθαρος (σκαθάρι) το έντοµο δηλαδή Rhynchophorus ferrugineus, είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ

Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Κεφάλαιο 7 ΦΥΣΙΚΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Το δυναµικό για υψηλούς ρυθµούς αναπαραγωγής στα έντοµα αντισταθµίζεται συνήθως από υψηλή θνησιµότητα. Υπάρχουν δύο ευρύτερες οµάδες παραγόντων θνησιµότητας, εκείνων

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 1: Εισαγωγή Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της σημερινής διάλεξης

Σύνοψη της σημερινής διάλεξης Γενική Εντομολογία Νικόλαος Παπαδόπουλος Καθηγητής, Εργαστήριο Εντομολογίας & Γεωργικής Ζωολογίας, Σχολή Γεωπονικών Επιστημών, Τμήμα Φυτικής Παραγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τηλ.: 24210 93285 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος

Ασκήσεις για το σπίτι και για σένα! 0.5 5. μελετούμε τους ζωντανούς οργανισμούς; Τρόποι μελέτης των ζωντανών οργανισμών Επιστημονική μέθοδος Προγραμματισμός Διδακτέας Ύλης Βιολογίας Α Γυμνασίου 2012-2013 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Ενότητα Δραστηριότητες Βασικές Έννοιες Δ/κές Π/δοι Γνωριμία Εισαγωγικές σελίδες Γνωριμία με το βιβλίο μου 1 1 Ενότητα 1: Η Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 11: Συλλογή, χειρισμός & διατήρηση εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΖΩΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ ΓΝΑΘΟΦΟΡΑ & ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΛΟΦΟΤΡΟΧΟΖΩΑ Νταϊλιάνης Στέφανος

ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΖΩΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ ΓΝΑΘΟΦΟΡΑ & ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΛΟΦΟΤΡΟΧΟΖΩΑ Νταϊλιάνης Στέφανος 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μελέτη Πρωτοστομίων (σχηματισμός στόματος από τον εμβρυϊκό βλαστοπόρο) που διαιρούνται σε 2 μεγάλους κλάδους: τα Λοφοτροχόζωα και τα Εκδυσόζωα. Τα Λοφοτροχόζωα είναι ακοιλωματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ, ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ 1. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το σώµα της µέλισσας χωρίζεται σε 3 διακριτά µέρη: την κεφαλή, το θώρακα και την κοιλία. Σε κάθε ένα από αυτά βρίσκονται διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ

Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΠΤΑΜΕΝΗΣ ΕΝΤΟΜΟΠΑΝΙΔΑΣ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΟΥ ΑΓΡΟΥ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια: ΗΛ Ι Α Σ Η Μ Η Τ Ρ Ι Ο Υ & Ε Υ Α Κ Ο Λ Ο Μ Π Α Ρ Η, Ε Λ. Κ Ε. Θ. Ε.

Επιµέλεια: ΗΛ Ι Α Σ Η Μ Η Τ Ρ Ι Ο Υ & Ε Υ Α Κ Ο Λ Ο Μ Π Α Ρ Η, Ε Λ. Κ Ε. Θ. Ε. ράσεις ιατήρησης των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων (Μ.Ε.Λ.) στην Κρήτη ((LLIIFFEE0044NAATT//GGRR//000000110055)) Καταγραφή ειιδών Μακροασπονδύλων στιις περιοχές των Μ.Ε.Λ. της υτικής Κρήτης Επιµέλεια: ΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Εξέλιξη των πρωτευόντων

Εξέλιξη των πρωτευόντων Π. Πάσχου Εξέλιξη των πρωτευόντων Η ιστορία των σπονδυλωτών στη γη διαιρείται σε τρεις εποχές (αιώνες) -Παλαιοζωικό η εποχή της αρχαίας ζωής µε ψάρια, αµφίβια και πρωτόγονα ερπετά -Μεσοζωικό ενδιάµεση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ 1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ή ΜΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΤΟΜΟ Diabrotica virgifera ΣΤΟΝ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟ Κατά τη διενέργεια των μακροσκοπικών ελέγχων από τους υπόχρεους (παραγωγούς)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο-

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ζωολογία Ι -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- Υπεύθυνος µαθήµατος: Καθ. Μυλωνάς Μωυσής Επιµέλεια σηµειώσεων: Παρµακέλης Άρης ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα ομιλίας. Τρόποι προσβολής. Ορισμοί 13/1/2012 ΞΥΛΟΦΑΓΑ ΕΝΤΟΜΑ ΚΟΛΕΟΠΤΕΡΑ. Ορισμός Κυριότερα είδη Τρόποι πρόληψης Καταπολέμηση Νομοθεσία

Περίγραμμα ομιλίας. Τρόποι προσβολής. Ορισμοί 13/1/2012 ΞΥΛΟΦΑΓΑ ΕΝΤΟΜΑ ΚΟΛΕΟΠΤΕΡΑ. Ορισμός Κυριότερα είδη Τρόποι πρόληψης Καταπολέμηση Νομοθεσία ΞΥΛΟΦΑΓΑ ΕΝΤΟΜΑ ΚΑΤΟΙΚΗΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ Χρήστος Γ. Αθανασίου Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας athanassiou@agr.uth.gr Περίγραμμα ομιλίας Ορισμός Κυριότερα είδη Τρόποι πρόληψης Καταπολέμηση Νομοθεσία Ορισμοί Τα ξυλοφάγα

Διαβάστε περισσότερα

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών

Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Η θαυμαστή κοινωνία των μελισσών Οι Έλληνες ανέκαθεν ήταν στενά δεμένοι με τον κόσμο των μελισσών. Ο πρώτος που ασχολήθηκε επιστημονικά με αυτές 300 χρόνια π.χ., ήταν ο Αριστοτέλης. Την εποχή εκείνη, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 5ο ΔΙΫΒΡΙΔΙΣΜΟΣ ΟΜΑΔΑ Α 1. Από τη διασταύρωση μοσχομπίζελων προκύπτουν στην επόμενη γενιά τα εξής άτομα: 110 άτομα με κίτρινο χρώμα σπέρματος και ιώδες χρώμα άνθους. 109 άτομα με

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 8: Οι Τάξεις των εντόμων (Ενδοπτερυγωτά) Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

Το αλφαβητάρι των ζώων

Το αλφαβητάρι των ζώων Το αλφαβητάρι των ζώων Ομάδα εργασίας: οι μαθητές/τριες του Α1 Υπεύθυνη εργασίας: Καλλιπολίτη Στυλιανή Χώρος εργασίας: 13ο Δ.Σ. Ρόδου Σχολικό έτος: 2011-2012 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ. 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες :

Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ. 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες : 50 Β) ΜΕΡΟΠΛΑΓΚΤΟ 1) ΠΡΟΝΥΜΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΕΙΔΩΝ : περιλαμβάνει δύο κύριες κατηγορίες : α) Δεκάποδα (αστακοί, γαρίδες, καβούρια) β) Θυσσανόποδα (καρκινοειδή που ζούνε προσκολλημένα σε σκληρές επιφάνειες του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια).

Στην Κεντρική Ασία βρίσκεται η έρημος Γκόμπι και της Αραβίας. Στην Αμερική η Μοχάβι(Βόρεια) και η Ατακάμα (Νότια). H ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΟ Στη Γη υπάρχουν μεγάλες αφιλόξενες άνυδρες εκτάσεις που ονομάζονται έρημοι.καλύπτουν το 1/3 της ξηράς και βρίσκονται κυρίως κοντά στους δύο Τροπικούς ( Αιγόκερω και Καρκίνου) Στην Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα

Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Προληπτικές εφαρμογές καταπολέμησης αφίδων σε πυρηνόκαρπα και γιγαρτόκαρπα Ανήκει στην υποκατηγορία cyanomidines των νεονικοτινοειδών και γι αυτό: 1. Δεν εφαρμόζεται στο έδαφος 2. Δεν θεωρείται πολύ τοξικό

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ :

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ : ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΑΞΗ : Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1.30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ :... ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ :... ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ Κεφάλαιο 4 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ 4.1 Εξωτερική ανατοµία Επιπρόσθετα στα γενικά χαρακτηριστικά του Φύλου Αρθρόποδα, τα οποία είναι κοινά για όλες τις Κλάσεις του, τα ενήλικα Έντοµα έχουν:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΒΑΘΜΟΣ:. Υπογραφή:... Ονοματεπώνυμο:.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 20/05/2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2.

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΙΤΩΝ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΙΤΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟΓΟΣ ΠΑΡΑΣΙΤΩΝ ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ > Brownbanded > Αμερικανική > Ανατολική > Γερμανική ΚΟΡΙΟΙ ΨΥΛΛΟΙ ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ ΜΥΓΕΣ Blow Fly Δροσοφιλα Κρεατόμυγα Μυγάκι Φρεατίων Μυγάκι με Καμπούρα Οικιακή Μύγα ΜΥΡΜΗΓΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

πρωτοστόμια δευτεροστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Αμπουλακράρια

πρωτοστόμια δευτεροστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Αμπουλακράρια πρωτοστόμια Δακτυλιοσκώληκες Μαλάκια Αρθρόποδα Ονυχοφόρα δευτεροστόμια Χαιτόγναθα Εχινόδερμα Ημιχορδωτά Χορδωτά Αμπουλακράρια Τα περισσότερα πλαγκτονικοί θαλάσσιοι θηρευτές Πολύ παλιοί οργανισμοί (τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Σελ7: Ο βαρύτερος δεινόσαυρος Σελ8: Ο μικρότερος δεινόσαυρος Σελ9: Ο πιο πνευματώδης δεινόσαυρος

Σελ7: Ο βαρύτερος δεινόσαυρος Σελ8: Ο μικρότερος δεινόσαυρος Σελ9: Ο πιο πνευματώδης δεινόσαυρος Σελ1:ΤΙΤΛΟΣ Σελ2:ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ3: ΔΕΙΝΟΣΑΥΡΟΙ Σελ4: Ο πρώτος δεινόσαυρος που ονομάστηκε Σελ 12: Ο αρχαιότερος δεινόσαυρος Σελ5: Ο πρώτος δεινόσαυρος που ανακαλύφθηκε στην Αμερική Σελ6:O μακρύτερος δεινόσαυρος

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι ΔΑΚΤΥΛΙΟΣΚΩΛΗΚΕΣ & ΣΥΓΓΕΝΗ ΤΑΞΑ Νταϊλιάνης Στέφανος

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ι ΔΑΚΤΥΛΙΟΣΚΩΛΗΚΕΣ & ΣΥΓΓΕΝΗ ΤΑΞΑ Νταϊλιάνης Στέφανος 1. Γενικά χαρακτηριστικά - Παρουσία μεταμέρειας* (γραμμικές επαναλαμβανόμενες μονάδες με αυτοτέλεια). - Είναι όλα κοιλωματικά Πρωτοστόμια. - Ανήκουν στην υποομάδα των Λοφοτροχόζωων. - Κοινή προγονική τροχοφόρο

Διαβάστε περισσότερα

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp.

RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS. Washingtonia spp. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ ΡΥΓΧΩΤΟΥ ΚΑΝΘΑΡΟΥ RHYNCHOFORUS FERRUGINEUS Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΡΥΓΧΩΤΟΣ ΚΑΝΘΑΡΟΣ ( Red Palm Weevil ) πρόκειται για κολεόπτερο έντοµο της οικογένειας Curculionidae το οποίο προσβάλλει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑΣΠΟΡΑ ΤΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΣΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α. Λεγάκις* & Π.Β. Πετράκης** * Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστημίου Αθηνών ** ΕΘΙΑΓΕ, Ινστιτούτο Μεσογειακών Οικοσυστημάτων 11 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Αιμορραγικός πυρετός Κριμαίας Κονγκό. Crimean Congo Hemorrhagic Fever (CCFV)

Αιμορραγικός πυρετός Κριμαίας Κονγκό. Crimean Congo Hemorrhagic Fever (CCFV) Αιμορραγικός πυρετός Κριμαίας Κονγκό Crimean Congo Hemorrhagic Fever (CCFV) Αιμορραγικός πυρετός Κριμαίας Κονγκό Λοιμώδης μεταδοτική νόσος των ζώων Οφείλεται σε ιό RNA του γένους Nairovirus της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Τα νεογνά των φυτοφάγων θηλαστικών, όπως της γίδας, γεννιούνται με τρίχωμα. Τα μάτια τους είναι ανοιχτά και μπορούν αμέσως να περπατήσουν. Αντίθετα, τα νεογνά των σαρκοφάγων

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων

Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Ζωικοί εχθροί και ασφάλεια τροφίμων Δημήτρης Παπαχρήστος Εργαστήριο Γεωργικής Εντομολογίας Τμήμα Εντομολογίας και Γεωργικής Ζωολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο e-mail : d.papachristos@bpi.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΙΠΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΙΞΗΣ, ΣΤΟΝ ΑΓΡΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ ΤΟΥ ΤΕΙ.

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΙΠΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΠΑΝΙΔΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΙΞΗΣ, ΣΤΟΝ ΑΓΡΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟ ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ ΤΟΥ ΤΕΙ. ΑΝΩΤΕΡΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ( Α.Τ.Ε.Ι) ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ( ΣΤΕΓ) ΤΜΗΜΑ: ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΟΚΟΜΙΑΣ (ΘΕ.Κ.Α.) ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΙΠΤΑΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΕΙ ΩΝ ΠΑΝΙ ΑΣ Α. Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο Πανεπιστηµίου Αθηνών Η παρακολούθηση των ειδών της πανίδας µιας προστατευόµενης περιοχής είναι µια ιδιαίτερα πολύπλοκη διαδικασία γιατί ο αριθµός

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα