ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΑ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΑ."

Transcript

1 ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΑ.

2 Παιδαγωγική Ομάδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας: Ηλιάδης Νικόλαος, Φυσικός-Ραδιοηλεκτρολόγος, Υπεύθυνος του ΚΠΕ Σαββοπούλου Άννα, Πολιτικών Επιστημών, Αναπλ. Υπεύθυνη του ΚΠΕ Βασιλοπούλου Σμαράγδα, Δασκάλα Μπία Δήμητρα, Νηπιαγωγός Παπαδοπούλου Άννα, Δασκάλα Στροφύλας Διονύσιος, Βιολόγος Τριανταφύλλου Σταυρούλα, Φιλόλογος, Δρ. Φιλοσοφίας ISBN: Επιμέλεια, σχεδιασμός εκπαιδευτικού υλικού: Στροφύλας Διονύσιος - Παπαδοπούλου Άννα Ηλεκτρονική έκδοση Φεβρουάριος 2010

3 Αντί προλόγου. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Σάρωνας ήταν βασιλιάς της Τροιζήνας και φανατικός κυνηγός. Τόσο φανατικός που μια μέρα, κυνηγώντας μια ελαφίνα που κατέφυγε στη θάλασσα για να σωθεί, συνέχισε να κυνηγάει το ζώο κολυμπώντας. Απομακρύνθηκε όμως πολύ από την ακτή, κουράστηκε και πνίγηκε. Το πτώμα του εκβράστηκε κοντά στο ναό της Σαρωνίας Αρτέμιδας και από τότε η θάλασσα αυτή ονομάστηκε «Σαρωνικός Κόλπος». Για να τιμήσουμε λοιπόν το μυθικό Σάρωνα που έδωσε το όνομα του στο Σαρωνικό, θα ονομάσουμε τα θαλάσσια ζώα που ζουν σε αυτόν «Παιδιά του Σάρωνα» και θα ασχοληθούμε με μερικά από αυτά, τα ψάρια. Για τα άλλα θαλάσσια ζώα, όπως τα ασπόνδυλα, πιθανόν να αναφερθούμε σε μια άλλη μας έκδοση.

4 ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΧΘΕΣ ΣΗΜΕΡΑ - ΑΥΡΙΟ Ο Σαρωνικός Κόλπος έκτασης 3000 τ.χ., ήταν μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 50 από τους παραγωγικότερους αλιευτικά κόλπους της Ελλάδας και τόπος αναπαραγωγής πολλών ψαριών. Η τερατώδης όμως επέκταση του πολεοδομικού συγκροτήματος της Αθήνας - Πειραιά και περιχώρων, καθώς και η βιομηχανική ανάπτυξη του Θριάσιου Πεδίου, με τα κάθε είδους λύματα, δημιούργησαν μια απελπιστική οικολογική υποβάθμιση στον κόλπο που απέκτησε καφεκόκκινα νερά. Από το 1994 που λειτούργησε το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυτάλλειας (Κ.Ε.Λ.Ψ) ή Βιολογικός Καθαρισμός Ψυτάλλειας, τα νερά αυτά που είχαν γίνει το σήμα κατατεθέν του Σαρωνικού, έδωσαν την θέση τους σε εμφανώς πιο διαυγή νερά. Σε βάθη 2-5 μ. αναπτύχθηκαν είδη φυκιών, που συναντώνται σε καθαρά θαλάσσια νερά, ωστόσο σε μεγαλύτερα βάθη το πρόβλημα παραμένει. Την ίδια στιγμή εμφανίστηκαν δελφίνια στον Έξω Σαρωνικό ( στα όρια με το Αιγαίο ) και πολλά από τα είδη ψαριών που είχαν παρατηρηθεί πριν το 1960, αλλά σε μικρότερους πληθυσμούς Το (Κ.Ε.Λ.Ψ.), όπως καταγράφουν οι έρευνες του ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών ( ΕΛΚΕΘΕ), προσφέρει στο Σαρωνικό σημαντική βοήθεια. Ωστόσο, ο βυθός θα αργήσει να καθαρίσει από τα ανόργανα και οργανικά τοξικά ιζήματα, που έχουν κατακαθίσει στο βυθό εδώ και δεκαετίες και περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων. Οι μέχρι σήμερα έρευνες του ΕΛΚΕΘΕ στο Σαρωνικό, έχουν δείξει ότι τις σημαντικότερες επιπτώσεις στην οικολογική τους κατάσταση υφίστανται οι θαλάσσιοι βιότοποι της Ψυτάλλειας και του Κερατσινίου, του Κόλπου της Ελευσίνας, οι περιοχές πλησίον του λιμανιού του Πειραιά ( Έσω Σαρωνικός ) και της Δυτικής λεκάνης, κοντά στη Σαλαμίνα (Δυτικός Σαρωνικός), όπου παρατηρήθηκε υψηλή μείωση του οξυγόνου, εμφάνιση εκτεταμένου ευτροφισμού και εξαφάνιση αρκετών ειδών θαλάσσιων ασπονδύλων. Μεγάλη ανησυχία στους επιστήμονες, προκαλούν οι κηλίδες φυτοπλαγκτόν (τοξική κόκκινη παλίρροια δινομαστιγωτών), που

5 εμφανίστηκαν σε ορισμένες περιοχές ( Νέα Πέραμος, 1991). Αντίθετα οι απομακρυσμένες περιοχές του Δυτικού Σαρωνικού π.χ. νησίδες Διαπόρια καθώς και οι παραλίες του Έξω Σαρωνικού από τη Βουλιαγμένη έως το Σούνιο, βρίσκονται σε αρκετά καλή οικολογική κατάσταση, με επάρκεια οξυγόνου, είναι ολιγοτροφικές και έχουν ικανοποιητική βιοποικιλότητα. Οι περιοχές Φαλήρου, Αλίμου, Αγίου Κοσμά, Καβουρίου, Γλυφάδας βρίσκονται σε μέτρια οικολογική κατάσταση, που καλυτερεύει όσο πλησιάζουμε προς τον Έξω Σαρωνικό. Η ολοκλήρωση του ( Κ.Ε.Λ.Ψ. - όλα τα στάδια ) και το εργοστάσιο ξήρανσης της λυματολάσπης θα βελτιώσει την κατάσταση και στα βαθύτερα σημεία του Έσω Σαρωνικού, που δέχεται και πλέον τόνους αστικών και βιομηχανικών λυμάτων την ημέρα. Επίσης απαιτείται, για τη σωτηρία του κόλπου της Ελευσίνας, η κατασκευή ενός νέου βιολογικού καθαρισμού, που θα επεξεργάζεται τα λύματα του Θριάσιου Πεδίου και ο έλεγχος των παράνομων συνδέσεων, οχετών, που χύνονται στον ποταμό Κηφισό και τους παραποτάμους του, ώστε να εξυγιανθεί ο Φαληρικός Όρμος. Μεγάλο και δυσεπίλυτο πρόβλημα αποτελούν επίσης και τα τοξικά υφαλοχρώματα των εκατοντάδων πλοίων που διέρχονται από τον κόλπο. (1922-πρόσφυγες ψαράδες)

6 ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ Η θαλάσσια πανίδα μαζί με τη θαλάσσια χλωρίδα, τους αβιοτικούς παράγοντες (π.χ. νερά, βράχια, άμμος ), το κλίμα και οι δραστηριότητες του ανθρώπου (π.χ.. λιμάνια, μαρίνες, αγωγοί) μιας καθορισμένης γεωγραφικά περιοχής, αποτελούν ένα θαλάσσιο οικοσύστημα. Κάθε οικοσύστημα το χωρίζουμε σε μικρότερες γεωγραφικές περιοχές, για να το μελετήσουμε καλύτερα. Τα σπουδαιότερα είδη θαλάσσιων οικοσυστημάτων είναι: ωκεάνια, κλειστών θαλασσών, ανοικτών θαλασσών, νησιωτικά, βενθικά (βυθού), ειδικών παράκτιων ζωνών (παλίρροιας, άμπωτης), κοραλλιογενών νήσων (ατολλών), κλειστών κόλπων, ανοιχτών κόλπων, πελαγικά κλπ. ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ Κατά τους διαφόρους ερευνητές (WHO REPORT) 1975, το θαλάσσιο οικοσύστημα του Σαρωνικού χωρίζεται ως εξής: α. Στον Εξωτερικό κόλπο κοντά στο Αιγαίο, μέγιστο βάθος 247 μ. β. Στον Εσωτερικό κόλπο που ορίζεται από τις ακτές του Φαλήρου, του Πειραιά, της Ανατολικής Σαλαμίνας και της Βόρειας Αίγινας, μέγιστο βάθος 97 μ. γ. Στο Δυτικό κόλπο που βρίσκεται δυτικά της Αίγινας και της Σαλαμίνας, μέγιστο βάθος 172 μ. δ. Τον κόλπο της Ελευσίνας, μέγιστο βάθος 20 μ. Το οικοσύστημα του Σαρωνικού, είναι οικοσύστημα ανοικτού κόλπου (άνοιγμα 50 χμ., Πόρος- Σούνιο) με κλειστές περιοχές και αρκετά μεγάλα βάθη. Στο Σαρωνικό δεν περιλαμβάνεται ο κόλπος της Επιδαύρου, όπου υπάρχει ένα μέγιστο βάθος 401 μ.

7 ΦΥΚΙΑ ΦΥΤΟΠΛΑΓΚΤΟΝ Τα φύκη ή φύκια αποτελούν μεγάλο τμήμα της θαλάσσιας χλωρίδας. Ζουν στην ευφωτική ζώνη της υφαλοκρηπίδας. Εκεί αναπτύσσονται εκτεταμένες μάζες φυκιών. Μπορούν να επιβιώνουν σε όλα τα θαλάσσια οικοσυστήματα και είναι σε θέση ν αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις π.χ. ισχυρά κύματα. Οι τρεις κύριες κατηγορίες των φυκιών που είναι τα πράσινα χλωροφύκη, τα καφέ φαιοφύκη και τα κόκκινα ερυθροφύκη ή ροδοφύκη, δεν παρουσιάζουν μεγάλες εποχικές μεταβολές στη μορφή, αλλά αυξάνεται ο πληθυσμός τους όταν αυξάνονται τα νιτρικά και φωσφορικά άλατα στο θαλασσινό νερό (ευτροφισμός). Το φυτοπλαγκτόν (φ/π) που αποτελείται από δισεκατομμύρια μικροσκοπικά φυτά, επιπλέει και παρασύρεται από τη θάλασσα. Οι σπουδαιότερες κατηγορίες του είναι τα δινομαστιγωτά ή δινοφύκη, τα διάτομα και τα κοκκολιθοφόρα. Άλλη μία κατηγορία του (φ/π) που ζει σε γλυκά, υφάλμυρα και θαλάσσια νερά, είναι τα κυανοβακτήρια ή κυανοφύκη, που συμμετέχουν ενεργά στον κύκλο του αζώτου ( δεσμεύουν N2). Η θαλάσσια χλωρίδα φωτοσυνθέτει, απορροφώντας μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και παράγει οξυγόνο και γλυκόζη ( ένα σάκχαρο - τη σπουδαιότερη τροφή στον πλανήτη ). Ένα μεγάλο μέρος του οξυγόνου αυτού εξέρχεται από τη θάλασσα στην ατμόσφαιρα. Το 65 0/0 του παραγόμενου στη Γη 02, προέρχεται από τη φωτοσύνθεση στην υδρόσφαιρα και από αυτό το 50 0/0 είναι παραγωγή του (φ/π). Όλα τα φύκια και το (φ/π) παθαίνουν εύκολα ευτροφισμό και γεμίζουν τους κλειστούς κόλπους, τα δέλτα των ποταμών και τις λιμνοθάλασσες με παχύ στρώμα οργανικής ύλης, που εμποδίζει την ανταλλαγή αέριων με την ατμόσφαιρα και δημιουργεί όταν σαπίζει, συνθήκες ανοξίας στο νερό (έλλειψης οξυγόνου). Το φαινόμενο οδηγεί συχνά σε ομαδικούς θανάτους ψαριών. Η ρύπανση των θαλασσών και οι υπεριώδεις ακτινοβολίες, μειώνουν τα τελευταία χρόνια την ικανότητα του (φ/π) να φωτοσυνθέτει, γεγονός που συντελεί στην αύξηση του CO2 της ατμόσφαιρας (φαινόμενο του θερμοκηπίου).

8 ΖΩΟΠΛΑΓΚΤΟΝ Τα μικροσκοπικά ζώα του ζωοπλαγκτόν (ζ/π), ανήκουν σε πολλές διαφορετικές ομάδες. Είναι πολύ μεγαλύτερα από τα πλαγκτονικά φυτά και διακρίνονται με κοινό φακό. Σε 1m3 νερού υπάρχουν χιλιάδες πρωτόζωα (π,χ. ραδιολάριες, ηλιόζωα, τρηματοφόρα), τροχόζωα, χαιτόγναθα, μικροκαρκινοειδή (π.χ. κωπήποδα, μυσιδώδη) κ.τ.λ. Αυτό το πλούσιο μείγμα μικροσκοπικών ζώων που επιπλέουν, αποτελεί την τροφή πολλών θαλάσσιων ασπόνδυλων και πολλών ψαριών (ζωοπλαγκτονοφάγα). Όσο (ζ/π) δεν καταναλώνεται καταπίπτει στα βάθη σα βροχή και αποτελεί τροφή ορισμένων βενθικών οργανισμών. Ως προς το μέγεθος οι ερευνητές κατατάσσουν το (ζ/π) σε νάνο (ζ/π) μεγέθους λίγων μικρών (μ), π.χ. πρωτόζωα, σε μέσο (ζ/π) μεγέθους έως 0,5 m.m π.χ. τροχόζωα και στο μάκρο (ζ/π) μεγέθους από 0,5 m.m έως μερικά c.m π.χ. μικρογαριδόμορφα κριλ (ευφασεώδη) που αποτελούν την τροφή των μπαλαινοφόρων φαλαινών. Στο (ζ/π) ανήκουν τα αυγά καθώς και οι λάρβες (νεανικές ατελείς μορφές) θαλάσσιων ασπονδύλων π.χ. πολύχαιτων σκωλήκων, κοχυλιών, καβουριών και τα αυγά και ο γόνος των ψαριών (ιχθύδια) που έχουν εκκολαφθεί και κολυμπούν ελεύθερα. Πολλά είδη (ζ/π) την ημέρα κρύβονται στα βαθιά και τη νύχτα ανεβαίνουν για να καταναλώσουν το (φ/π), που φωτοσύνθεσε κατά τη διάρκεια της ημέρας και είναι γεμάτο γλυκόζη. (κωπήποδο aκάρτια) (γόνος ψαριών)

9 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΛΑΓΚΤΟΝ Στις αρχές της άνοιξης αρχίζει η πρώτη άνθιση ή εαρινή βλάστηση του (φ/π) και η ωοτοκία του (ζ/π). Η ωοτοκία παρουσιάζει, σε κανονικές συνθήκες, μια μέγιστη ανάπτυξη τον Αύγουστο και τότε ακριβώς ελαττώνεται το (φ/π), λόγω της μεγάλης κατανάλωσης του από το (ζ/π). Τα επιφανειακά στρώματα της θάλασσας κατακλύζονται από το νέο (ζ/π), όπως, τροχόζωα, τρηματοφόρα, μικροκαρκινοειδή ιδίως κωπήποδα, λάρβες θαλάσσιων ασπονδύλων και γόνο ψαριών που έχουν αναπαραχθεί αυτή την εποχή. Αυτό παρασύρεται σε μεγάλες ποσότητες από τα θαλάσσια ρεύματα και μεταφέρεται σε μικρούς όρμους, μεγάλους κόλπους και σε κάθε είδους ακτές. Τότε είναι ακριβώς που εφορμούν από το πέλαγος, τα νεαρά κοπάδια των μικρών αφρόψαρων (γαύροι, σαρδέλες, αθερίνες, φρίσσες, μικρά σκουμπριά), για να το καταβροχθίσουν. Τα μικρά αφρόψαρα ακολουθούν τα μεγαλύτερα πελαγικά αφρόψαρα, μέχρι τις θαλάσσιες περιοχές των ακτών που μπορούν ν αντέξουν τις αλλαγές της αλατότητας. Κατά τα μέσα Σεπτεμβρίου το (ζ/π) ελαττώνεται σημαντικά λόγω της κατανάλωσής του και από τα παράκτια ψάρια των κόλπων, ενώ αντιθέτως αρχίζει η δεύτερη ή φθινοπωρινή βλάστηση του (φ/π). Αυτή διαρκεί μέχρι τέλος Οκτωβρίου κι αν είναι καλός ο καιρός, μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Με τη δεύτερη αυτή παραγωγή (φ/π), τρέφονται όλο το χειμώνα τα είδη των φυτοπλαγκτονοφάγων οργανισμών που επέζησαν. Ορισμένα μεσαία και μεγάλα είδη ζ/π, εκτός από φ/π, καταναλώνουν και νάνο ζ/π, δηλ. εδώ ισχύει <<το μεγάλο ζ/π τρώει το μικρό>>. Ο κύκλος του πλαγκτόν ευνοείται όταν υπάρχουν ανοδικά θαλάσσια ρεύματα που ανεβάζουν από τα κατώτερα θαλάσσια στρώματα θρεπτικά υλικά. Οι περιοχές αυτές λέγονται περιοχές ανάβλυσης και είναι ιδιαίτερα παραγωγικές. Έτσι παρατηρούμε έναν ετήσιο κύκλο του πλαγκτόν που πραγματοποιείται στην ανοικτή θάλασσα και στους κόλπους.

10 (το κοκκολιθοφόρο φ/π, κορωνόσφαιρα η μεσογειακή) (ευτροφισμός σε εκβολές μικρού ποταμού στον Άλιμο)

11 ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑ ΤΑ ΛΙΒΑΔΙΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ Ο βυθός της θάλασσας δεν είναι μια έρημος από άμμο και βράχια. Έχει την ποικιλία που έχουν οι σχηματισμοί της στεριάς. Ρήγματα, πλαγιές και πεδιάδες φιλοξενούν τις δικές τους μορφές ζωής και συχνά τη δική τους βλάστηση. Όπως για παράδειγμα οι ποσειδωνίες, ανθοφόρα φυτά (αγγειόσπερμα φανερόγαμα), μέγιστου ύψους 40 εκ., που αποτελούν βασικό συστατικό των οικοσυστημάτων της Μεσογείου και σχηματίζουν υποθαλάσσια λιβάδια. Προσφέρουν τροφή και καταφύγιο σε πολλούς θαλάσσιους οργανισμούς, παράγουν οξυγόνο και προστατεύουν την υφαλοκρηπίδα και τις ακτές από τη διάβρωση. Ο καρπός του πολύτιμου αυτού φυτού, μοιάζει με μικρή ελιά. Η ποσειδωνία συνήθως δεν ευδοκιμεί σε βάθος μεγαλύτερο από τα 50 μέτρα (ευφωτική ζώνη). Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν λιβάδια και σε μεγαλύτερα βάθη, όταν τα νερά είναι διαυγή και φθάνει εκεί το φως του ήλιου. Τα λιβάδια αυτά είναι ένας παράδεισος για τη θαλάσσια ζωή, με εμφανή όμως τα σημάδια της υποβάθμισης τους, που έχει ξεκινήσει με τα έργα των ανθρώπων. Σε πολλές από τις ελληνικές θάλασσες, οι σημαντικοί αυτοί βιότοποι καταστρέφονται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Οι αιτίες είναι πολλές: μόλυνση και ρύπανση των νερών, μηχανότρατες που σέρνουν το σάκο τους στο βυθό, δυναμίτες κ.ά. Τα λιβάδια της ποσειδωνίας θεωρούνται βιότοποι, των οποίων η προστασία αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( Ευρωπαϊκή Οδηγία για τους Βιότοπους ). Οφείλει και η χώρα μας να πάρει στα σοβαρά την Οδηγία και να λάβει κατάλληλα μέτρα για την προστασία τους, καθώς είναι υποχρεωμένη και από τη Συνθήκη της Βαρκελώνης, 1999πρωτόκολλο Special Protected Areas. Οι περιοχές του Δυτικού και Έξω Σαρωνικού που υπάρχουν λιβάδια ποσειδωνίας, πρέπει να χαρτογραφηθούν και να οριοθετηθούν ως θαλάσσια καταφύγια, όπου θa απαγορεύεται η αλιεία.

12 ΕΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΕΙ 40% ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΟΞΥΓΟΝΟ ΑΠΟ ΕΝΑ ΛΙΒΑΔΙ ΤΗΣ ΞΗΡΑΣ. ΣΕ ΜΊΑ ΜΈΡΑ ΜΊΑ ΜΗΧΑΝΌΤΡΑΤΑ ΜΠΟΡΕΊ ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΡΈΨΕΙ ΚΑΙ 100 ΣΤΡΈΜΜΑΤΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝΊΑΣ.

13 ΤΑ ΨΑΡΙΑ Οι ιχθυολόγοι κατατάσσουν τα ψάρια σε δύο κύριες κλάσεις, αυτή των χονδριχθύων (καρχαρίες, ράγες, ρίνες, σαλάχια) που ο σκελετός τους είναι χόνδρινος και σε αυτή των οστεϊχθύων που έχουν σκελετό οστέϊνο π.χ. (τσιπούρες, λαβράκια, γαύροι κ.τ.λ.). Οι οξύρρυγχοι (στουργιόνια) παρ ότι έχουν χόνδρινο σκελετό, κατατάσσονται στους οστεϊχθείς, επειδή έχουν οστέινες πλάκες στα πλευρά του σώματος και οστέινες ακτίνες στα πτερύγια. Ψάρια υπάρχουν στη γη πάνω από 450 εκατ. χρόνια! Το μισό και πλέον από τα είδη των σπονδυλόζωων της γης ανήκουν στα ποικιλόθερμα ψάρια. Υπάρχουν είδη ψαριών που ζουν σε θερμοπηγές με 42 0 C και άλλα είδη που διαβιούν σε πολικές θερμοκρασίες. Άλλα είδη ζουν στην επιφάνεια της θάλασσας και άλλα σε υποθαλάσσιες τάφρους υψηλών πιέσεων και σε λίμνες βαθιών σπηλιών. Το πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι τα ψάρια θεωρούνται από τους εξελικτικούς βιολόγους ως οι μακρινοί πρόγονοι όλων των χερσαίων σπονδυλωτών, επομένως και του ανθρώπου. Στα δέλτα ορισμένων ποταμών της Δυτικής Αφρικής, Βραζιλίας και Αυστραλίας διαβιούν ακόμα σα ζωντανά απολιθώματα, οι Δίπνευστοι, ψάρια με πνεύμονες που ζουν εύκολα έξω από το νερό σε περιόδους ξηρασίας και είναι οι πρόγονοι των αμφίβιων. (δίπνευστος) Τα ψάρια, από το πιο μικρό ως το πιο μεγάλο, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν τα παρατηρήσεις.

14 Είναι άριστοι κολυμβητές, και ξέρουν να εισχωρούν επιδέξια ανάμεσα στα φύκια, κάτω από τα βράχια και να κρύβονται στον παραμικρό κίνδυνο. Η νηκτική κύστη (αεροφόρος σάκος) που διαθέτουν, γεμίζει με αέρια όταν το ψάρι θέλει να ανέβει στην επιφάνεια και αδειάζει όταν θέλει να κατέβει στο βυθό. Εξαιρούνται οι χονδριχθείς και ορισμένα μεγάλα αφρόψαρα. Γι αυτό κινούνται συνεχώς για να μη βυθιστούν. Οι καρχαρίες έχουν επίσης και πολύ μεγάλο ελαιώδες συκώτι που τους βοηθάει στην επίπλευση ( μπορεί να φτάσει και το 1/4 του βάρους τους). (μεγάλο ελαιώδες συκώτι καρχαρία) Τα ψάρια αναπνέουν απορροφώντας το οξυγόνο που βρίσκεται μέσα στο νερό με ειδικά όργανα, τα βράγχια, που είναι πολύ ευαίσθητα σε μικρόβια, σε δηλητήρια, σε αλλαγές της αλατότητας και φράζουν από άμμο, ευτροφικό φυτοπλαγκτόν, πετρελαιοειδή, απορρυπαντικά κ.λ.π. Τα βράγχια των οστεΐχθύων έχουν επικάλυμμα προστασίας, ενώ οι χονδριχθείς τα καλύπτουν με σχισμές. Η έλλειψη επικαλύμματος, το οποίο βοηθάει συγχρόνως και στην οξυγόνωση των βραγχίων, είναι μια ακόμη αιτία που οι χονδριχθείς κολυμπούν συνεχώς (για μην πάθουν ασφυξία). Το σώμα των περισσοτέρων ψαριών έχει σχήμα και χρωματισμό εναρμονισμένο με το περιβάλλον που ζουν. Αυτό είναι μια πολύ καλή προσαρμογή για την επιβίωση τους. Για τα ψάρια που δε διαθέτουν δικά τους όπλα ενάντια στα αρπαχτικά, η κοινή ζωή τους εξασφαλίζει προστασία. Όταν ζουν πολλά μαζί, σε μεγάλο κοπάδι ή σμήνος, μπορούμε να πούμε πως

15 το κάθε άτομο που κρύβεται μέσα στο πλήθος, έχει περισσότερες πιθανότητες να αποφύγει έναν εχθρό. Μέσα σε ένα κοπάδι υπάρχει αξιοθαύμαστη επικοινωνία, αφού όλα τα ψάρια αλλάζουν ταυτόχρονα διεύθυνση. Ο φόβος των αρπαχτικών τα κάνει να συμπεριφέρονται ομαδικά. Πολλά ψάρια για να αντιμετωπίσουν τις αντίξοες συνθήκες των βιοτόπων τους αναγκάζονται να μεταναστεύουν. Οι τελεόστεοι οστεϊχθείς, εξελίχτηκαν σε εκατομμύρια χρόνια και κατέκλυσαν τον υδάτινο κόσμο, αφού απέκτησαν σπουδαία προσόντα, όπως συμμετρική ουρά για άνετη κολύμβηση, νηκτική κύστη για επίπλευση και αλληλεπικαλυπτόμενα βλεννώδη λέπια για προστασία. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ Οι οστεϊχθείς πρέπει να γεννούν πολύ μεγάλους αριθμούς αυγών (ωοτόκοι), για να επιζήσουν μερικά. H γονιμοποίηση των αυγών γίνεται μέσα στο νερό. Η πλειοψηφία των οστεΐχθύων και όλων των χονδριχθύων είναι γονοχωριστικοί. Ο λόγος είναι, ότι εκτός από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες, πεινασμένα ασπόνδυλα και σπονδυλωτά αρπακτικά, εξαφανίζουν τεράστιους πληθυσμούς από αυγά και γόνο. Οι περισσότεροι χονδριχθείς είναι ζωοτόκοι δηλ. γεννούν νεογνά, λίγα κάθε φορά. Κάθε αυγό είναι κλεισμένο σε μια λεπτή, ζελατινώδη θήκη, με θρεπτικό υλικό, τη λέκιθο. Τα αυγά των χονδριχθύων είναι μεγάλα με πολύ λέκιθο και ισχυρό προστατευτικό κάλυμμα.

16 (αυγό καρχαρία) Όλα τα ψάρια πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν την τροφή, τους εχθρούς, το αντίθετο φύλο και τις περιοχές αναπαραγωγής. Κάθε ψάρι παίρνει με τις αισθήσεις του πληροφορίες για το περιβάλλον του. Η όσφρηση και η ακοή αποκτούν μεγαλύτερη σημασία στο νερό. Ta ψάρια ακούνε με εσωτερικά αυτιά, χωρίς πτερύγια κι έχουν ωτόλιθους που αποτελούν το στατικό όργανο ισορροπίας. Η αίσθηση της όσφρησης παίζει εξαιρετικά μεγάλο ρόλο στη ζωή πολλών ψαριών. Η όσφρηση στο νερό είναι εύκολη γιατί οι ουσίες είναι διαλυμένες. Τα ρουθούνια λέγονται μυκτήρες. Τα ψάρια, έχουν την αίσθηση της αφής, που τους επιτρέπει να εντοπίζουν και να αντιδρούν στις παλμικές κινήσεις, που προκαλούνται από αντικείμενα κινούμενα μέσα στο νερό γύρω τους. Αυτό γίνεται με ένα σύστημα πλευρικής γραμμής, που είναι μία σειρά κυττάρων από το κεφάλι μέχρι την ουρά, ευαίσθητα στην πίεση του νερού. (σύστημα πλευρικής γραμμής) Στην πλειονότητά τους τα ψάρια βλέπουν καλά στα πλάγια και έχουν μειωμένη όραση μπροστά, γιατί τα μάτια βρίσκονται στα πλευρά του κεφαλιού, εξασφαλίζοντας έτσι μεγάλο οπτικό πεδίο.

17 Πολλοί θαλάσσιοι οργανισμοί και τα ψάρια που ζουν σε πολύ μεγάλα βάθη, έχουν ειδικά κύτταρα στο δέρμα τους που φωσφορίζουν. Αυτό το φαινόμενο λέγεται βιοφωσφορισμός ή βιοφωταύγεια (εκπομπή φωτός από οξείδωση φωσφόρου, χωρίς την παραγωγή θερμότητας). Έτσι προσελκύουν το αντίθετο φύλο ή την τροφή τους. Όσα ψάρια μετακινούνται από τις λίμνες, τα ποτάμια και τις παραλίες για να γεννήσουν στην ανοικτή θάλασσα, λέγονται κατάδρομα π.χ. τα χέλια, ενώ όσα κάνουν την αντίθετη κίνηση ονομάζονται ανάδρομα π.χ. οι σολομοί. Το γεγονός δείχνει την ύπαρξη μιας πολύπλοκης μνήμης που αναγνωρίζει γεωγραφικά δεδομένα, κυρίως από τις διαφορές της αλατότητας των νερών. Η ΚΙΝΗΣΗ ΣΤΟ ΝΕΡΟ Το νερό της θάλασσας είναι 800 φορές περίπου πυκνότερο από τον αέρα. Η πυκνότητα του νερού παίζει σημαντικό ρόλο στη στήριξη του σώματος των θαλασσίων ζώων, λόγω του φαινομένου της άνωσης. Το υδροδυναμικό σχήμα και τα βλεννώδη λέπια βοηθούν τα ψάρια να μειώνουν την απαιτούμενη ενέργεια για κίνηση και να αποκτούν ταχύτητα, γλιστρώντας στο νερό. Όλα τα ψάρια έχουν μονά και διπλά πτερύγια που χρησιμεύουν στην κίνηση, ισορροπία και άμυνα. Τα επιμήκη και αιχμηρά πτερύγια των αφρόψαρων τους επιτρέπουν ταχείς κινήσεις, ενώ των βενθικών είναι στρογγυλεμένα, επειδή εξυπηρετούν στις αργές κινήσεις στο βυθό. Πολλά ψάρια αν και διαθέτουν ισχυρό μυϊκό σύστημα, μπαίνουν μέσα στα θαλάσσια ρεύματα για να μετακινούνται εύκολα.

18 (πτερύγιο αφρόψαρου βυθόψαρου) TA ΨΑΡΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΚΤΙΑ: Όσα παραμένουν στον Κόλπο. Είναι συνήθως μοναχικά. (κατσούλα) ΕΠΟΧΙΚΑ: Όσα πηγαινοέρχονται στους γειτονικούς Κόλπους και το Αιγαίο. Είναι συνήθως κοπαδιάρικα. ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΑ: Όσα έρχονται στον κόλπο μια φορά το χρόνο, συνήθως το καλοκαίρι.

19 Τα παρακάτω 38 είδη ψαριών του Σαρωνικού, επιλέχθηκαν από είδη δημοσιευθέντων πειραματικών αλιεύσεων και στοιχεία που συγκεντρώσαμε από αλιείς και ιχθυολόγους. Η επιλογή έγινε με διάφορα κριτήρια: την αντιπροσώπευση των τριών παραπάνω κατηγοριών, τη συχνότητα εμφάνισης, τον κίνδυνο εξαφάνισης, την οικολογική σημασία, το περίεργο σχήμα, το περίεργο χρώμα, την ικανότητα προσαρμογής στο περιβάλλον, την εμπορευσιμότητα κ.λ.π. Τα ψάρια με περίεργο σχήμα ή έντονα χρώματα εντυπωσιάζουν παρά πολύ τα παιδιά. Τα πιο πολλά αναγνωρίζουν το ανεμωνόψαρο Νέμο και τον ιππόκαμπο και όχι το γαύρο. Επίσης τους αρέσουν τα άγρια και επικίνδυνα ψάρια σαν τους καρχαρίες. Για το λόγο αυτό στο παρόν μελετούμε ορισμένα από τα παραπάνω όπως τη δράκαινα και τον καρχαρία αλεπού. Χρησιμοποιώντας τα ψάρια μπορεί κανείς να εμβαθύνει σε πολλά θέματα οικολογίας, βιολογίας, διαιτολογίας, φυσικής, χημείας, ιστορίας και καλλιτεχνικών. Ας μην ξεχνάμε ότι από τα ψάρια έχουν εμπνευστεί και μεγάλα παιδιά, όπως βιοχημικοί για νέα φάρμακα π.χ. αντιπηκτικά από το αίμα των ψαριών της Ανταρκτικής, ναυπηγοί για πρωτοποριακά υδροδυναμικά σχήματα πλοίων και όσοι σήμερα προσπαθούν να δημιουργήσουν το ρομποτικό ψάρι με μικροκάμερα, για την εξερεύνηση των θαλασσών. (καπόνι)

20 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΕΠΟΧΙΚΑ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΑ Γωβιός Γλώσσα Δράκαινα Ιππόκαμπος Καπόνι Κέφαλος Κουτσομούρα Λαβράκι Μπαρμπούνι Πεσκαντρίτσα Ροφός Σκάρος Σκορπιός κόκκινος Σκορπιός μαύρος Χειλού Χοίρος Χριστόψαρο Αθερίνα Ζαργάνα Κατσούλα Λιθρίνι Μαρίδα Σαργός Σπάρος Συναγρίδα Τσιπούρα Γαύρος Γόπα Γοφάρι Καρχαρίας αλεπού Κολιός Μπακαλιάρος Ξιφίας Σαυρίδι Σαρδέλα Σμέρνα Σκουμπρί Φρίσσα (σμέρνα η ελληνική)

21 Αθερίνα ή αθερινός: Μικρό αφρόψαρο, πελαγικό και εποχικό είδος. Μέγιστο μήκος 12 εκ. Σχηματίζει μεγάλα κοπάδια. Είναι από τα πιο ευρύαλα ψάρια, έτσι κατορθώνει και ζει στη θάλασσα, στις λιμνοθάλασσες, στα δέλτα των ποταμών ακόμη και σε λίμνες. Τρέφεται με ζωοπλαγκτόν. Εξαπλώνεται σε όλη τη Μεσόγειο και τη Μαύρη θάλασσα. Αναπαράγεται από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο. Αλιεύεται με απόχες, αθερινόδιχτα και γρι-γρι, το φθινόπωρο που αφθονεί. Γαύρος ή χαψί: Μικρό αφρόψαρο, πελαγικό και μεταναστευτικό. Το καλοκαίρι πλησιάζει στις ακτές για να γεννήσει. Το μέγιστο μήκος του φτάνει τα 20 εκ. Τρέφεται με (ζ/π). Σχηματίζει πυκνά κοπάδια και αλιεύεται αποκλειστικά με γρι-γρι. Επιτρεπόμενο ελάχιστο εμπορεύσιμο μήκος 9 εκ. Εξαπλώνεται από το Μαρόκο ως τη Μαύρη θάλασσα. Μαζί με τη σαρδέλα αποτελούν τους βασικότερους κρίκους των μεσογειακών τροφικών αλυσίδων. Κινδυνεύει ακόμα και αυτός, ο άλλοτε τόσο άφθονος, από την υπεραλίευση. Ο αλίπαστος γαύρος πωλείται με την εμπορική ονομασία αντζούγα ή αντζούγια. Γλώσσα: Παράκτιο, σαρκοφάγο ψάρι των αμμωδών βυθών, με πεπλατυσμένο σώμα και στίγματα παραλλαγής λιγότερο ή περισσότερο έντονα, πάνω σε καστανό φόντο. Τα μάτια του βρίσκονται στην πάνω πλευρά του κεφαλιού. Μπορεί να κατέβει και σε 200 μ. βάθος. Την ημέρα παραμένει κρυμμένο στην άμμο και τη νύχτα βγαίνει για κυνήγι. Αναπαράγεται το χειμώνα στην ανοικτή θάλασσα σε μεγάλα βάθη στα όρια της υφαλοκρηπίδας.

22 Ο γόνος που σημειωτέον έχει μάτια και στις δύο πλευρές του κεφαλιού, έρχεται να μεγαλώσει πολύ κοντά στις ακτές, συνήθως στις λιμνοθάλασσες, που αποτελούν τα νηπιοτροφεία για πολλά ευρύαλα είδη. Οι ενήλικες μπορούν να φτάσουν τα 50 εκ. μέγιστο μήκος. Αλιεύεται κυρίως με μηχανότρατα. Εξαπλώνεται σε όλη τη Μεσόγειο. Επιτρεπόμενο ελάχιστο εμπορεύσιμο μήκος 20 εκ. Γόπα: Είναι ψάρι του βυθού (βενθικό). Προτιμά τα λιβάδια της ποσειδωνίας. Σχηματίζει κοπάδια και μετακινείται στο Αιγαίο. Τρέφεται κυρίως με φύκια και μικρά ασπόνδυλα. Το μέγιστο μήκος της φτάνει τα 35 εκ. Αναπαράγεται στο διάστημα μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου. Γεννά περίπου αυγά και ο γόνος της για να επιβιώσει, κρύβεται κάτω από σκυφομέδουσες. Αλιεύεται κυρίως με γρι-γρι, αλλά και με μηχανότρατα. Επιτρεπόμενο ελάχιστο εμπορεύσιμο μήκος 10 εκ. Πολλοί ιχθυοπώλες πουλούν τη μικρή γόπα (γοπαρέλο) για μαρίδα, κερδίζοντας ανά κιλό 75 0/0. Γοφάρι ή λουφάρι ή τεμνόδους ο άλτης: Μεγάλο αφρόψαρο, μεταναστευτικό και υπεραρπακτικό. Μέγιστο μήκος σώματος 1.30 μ. Πλησιάζει άνετα τις ακτές. Από τα μέσα της δεκαετίας του 80 εμφανίζεται όλο και πιο σπάνια στον Έξω Σαρωνικό, ακολουθώντας τα κοπάδια κυρίως των σαυριδιών. Οι λίγες εμφανίσεις του οφείλονται στην υπεραλίευση του που γίνεται στη Μαύρη Θάλασσα. Όσα σωθούν από τα μεγάλα γρι-γρι νύχτας με τις πανίσχυρες ηλεκτρογεννήτριες μεταναστεύουν στην Ανατολική Μεσόγειο κάθε καλοκαίρι. Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι όπου εμφανίζονται κοπάδια αδηφάγων γοφαριών, γεμίζει η θάλασσα αίμα Επιτίθεται και εναντίον των δελφινιών.

23 Γωβιός ή κοκωβιός: Παράκτιο, μοναχικό ψάρι, βουρκοφάγο, ευρύαλο, που κρύβεται στα φύκια. Το μέγιστο μήκος του φθάνει τα 15 εκ. Έχει ωραίο μαύρο καφέ χρώμα με γκρίζες κηλίδες. Τα πτερύγια του είναι μαύρα, ενώ τα μάτια του εξέχουν. Κάνει απότομες κινήσεις και μικρά πηδήματα στην άμμο. Μπορεί να ζήσει άνετα και στα βρόμικα νερά π.χ. σε περιοχές λιμανιών και βούρκους. Επίσης αντέχει τη ζωή σε ενυδρεία σα διακοσμητικός ιχθύς. Δεν τρώγεται και χρησιμοποιείται μόνο σα δόλωμα. Δράκαινα: Παράκτιο, μοναχικό σαρκοφάγο ψάρι. Το μέγιστο μήκος της φθάνει τα 40 εκ. Έχει χρώμα καφέ - κιτρινωπό, το καλοκαίρι ζει κοντά στις ακτές, ενώ το χειμώνα κατεβαίνει στα μεγάλα βάθη. Στα αγκάθια των ραχιαίων πτερυγίων της έχει ισχυρό δηλητήριο, για το λόγο αυτό είναι επικίνδυνη στον άνθρωπο που θα την πατήσει. Ο πόνος στην αρχή είναι τοπικός, μετά όμως απλώνεται. Αν τα αγκάθια εισχωρήσουν βαθιά και μελανιάσει η πληγή, χρειάζεται ιατρική βοήθεια. Με το βράσιμο ή το ψήσιμο το δηλητήριο γίνεται ακίνδυνο, όπως και στα ψάρια σκορπιούς. Ζαργάνα ή βελόνα: Κοπαδιάρικο εποχικό, πολύ χαρακτηριστικό αφρόψαρο των ελληνικών θαλασσών. Το καλοκαίρι πλησιάζει στις ακτές για να γεννήσει και να τραφεί. Τρέφεται με μικρότερα αφρόψαρα, π. χ. γαύρο. Το μέγιστο μήκος της φτάνει τα

24 90 εκ. Έχει μύτη σαν ξίφος και στα κόκαλα της έχει μια πράσινη ουσία που περιέχει φωσφορικό σίδηρο. Εξαπλώνεται σε όλη τη Μεσόγειο. Οι μικρές ζαργάνες αλιεύονται με αφρόδιχτα και γρι-γρι, ενώ οι μεγάλες με αγκίστρι συρτή. Ιππόκαμπος ή αλογάκι της θάλασσας: Παράκτιο, μοναχικό μικρό ψάρι των λιβαδιών ποσειδωνίας. Μέγιστο μήκος 15 εκ. Το σώμα του είναι συμπιεσμένο πλευρικά. Κρατιέται με την ουρά του πάνω στα φυτά για να μην το παρασύρουν τα ρεύματα και τρώει το (ζ/π) που φθάνει με αυτά. Το αρσενικό φυλάει τα αυγά σε κοιλιακό σάκο μέχρι την εκκόλαψη. Είναι δείκτης καθαρότητας της θάλασσας, γιατί ζει μόνο σε πολύ καθαρά νερά. Κινδυνεύει από τις μηχανότρατες που ξεριζώνουν τις ποσειδωνίες και τους συλλέκτες. Και τα 32 είδη ιππόκαμπων σε όλο τον κόσμο απειλούνται με εξαφάνιση. Καπόνι ή τρίγλα: Παράκτιο, βενθικό, μοναχικό, ευρύαλο και σαρκοφάγο είδος. Έχει πολύ ωραία χρώματα ( ροζ, πράσινες και μπλε κηλίδες ) πάνω σε κίτρινο φόντο και μέγιστο μήκος 50 εκ. Το καλοκαίρι πλησιάζει τις ακτές και το χειμώνα κατεβαίνει σε μεγάλα βάθη, ακόμη και στα 500 μ. Μερικές φορές μοιάζει να περπατάει, κουνώντας τα μεγάλα πλευρικά του πτερύγια, στους αμμώδεις βυθούς. Κινδυνεύει από την υπεραλίευση κυρίως από τις μηχανότρατες.

25 Καρχαρίας αλεπού ή αλεπόσκυλος: Μεταναστευτικός, πελαγικός καρχαρίας του αφρού. Πήρε την ονομασία του από το μακρύ ουραίο πτερύγιο (άνω λοβός) που μοιάζει με ουρά αλεπούς. Μέγιστο μήκος στη Μεσόγειο 4,50 μ. και μέγιστο βάρος 400 κιλά. Έχει γκρι- μπλε ράχη και είναι υπόλευκος στην κοιλιά. Ωοζωοτόκος, γεννάει 2-4 νεογνά μήκους 1 μ. Κυνηγάει τα αφρόψαρα από σαρδέλες έως τόνους - χτυπώντας την ουρά του για να τα τρομάξει. Δεν θεωρείται επικίνδυνος για τον άνθρωπο. Στον Σαρωνικό έχει αλιευθεί στα ανοιχτά της Παλαιάς Φώκαιας. Ζει μοναχικά, αλλά όταν κυνηγάει σχηματίζει κοπάδια. Κατσούλα ή χτένι: Ζει ανάμεσα στα φύκια και σε αμμώδεις βυθούς. Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των λαμπριδών, όπως και οι χειλούδες. Μέγιστο μήκος 40 εκ. Εποχικό, το χειμώνα πηγαίνει στα βαθιά. Τρέφεται κυρίως με μικρά ασπόνδυλα. Το δάγκωμα της είναι επώδυνο γιατί έχει κοφτερά δόντια. Το κρέας της είναι νόστιμο. Τη δεκαετία του 60 ήταν άφθονες στο Σαρωνικό, γύρω από την Αίγινα, το Αγκίστρι και τη Βουλιαγμένη. Αποτελεί θύμα της ρύπανσης, της υπεραλίευσης και των παράκτιων έργων.

26 Κέφαλος: Παράκτιο, μοναχικό ψάρι. Ζει στα ρηχά θαλάσσια, αλλά και σε υφάλμυρα νερά και τρέφεται με φύκια, μικρά ψάρια, ασπόνδυλα και σάπια ύλη. Το μέγιστο μήκος του φτάνει το 1 μ. Αναπαράγεται από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο. Εξαπλώνεται σε όλη τη Μεσόγειο, ακόμα και σε πολύ βρόμικα λιμάνια. Αλιεύεται με αγκίστρια, με παραγάδια και με δίχτυα. Από τα αυγά του θηλυκού ( μπάφα ) παράγεται το πανάκριβο κερωμένο αυγοτάραχο ( φημισμένο είναι του Μεσολογγίου ). Κολιός: Είναι κοπαδιάρικο, μεταναστευτικό αφρόψαρο. Ζει στο πέλαγος και πλησιάζει στις ακτές τον Ιούλιο Αύγουστο, που είναι η αναπαραγωγική του περίοδος. Γνωστή είναι η λαϊκή παροιμία << Κάθε πράγμα στον καιρό του και ο κολιός τον Αύγουστο >>, που υποδηλώνει και την αφθονία του ψαριού αυτή την εποχή. Τρέφεται με μικρότερα αφρόψαρα. Το μήκος του φτάνει τα 40 εκ. Επιτρεπόμενο ελάχιστο εμπορεύσιμο μήκος 12 εκ. Αλιεύεται με γρι-γρι. Ανήκει στη μεγάλη οικογένεια των Scombridae μαζί με το σκουμπρί, την παλαμίδα και τον τόνο. Κουτσομούρα: Ψάρι των παράκτιων βυθών. Ζει μοναχικά ή σε μικρά κοπάδια και προτιμά τα λιβάδια της ποσειδωνίας. Ο Δυτικός Σαρωνικός ήταν από τους σημαντικότερους βιότοπους της κουτσομούρας, γεγονός που ισχύει κατά ένα βαθμό και σήμερα. Τρέφεται με μικρά ασπόνδυλα και σάπια ύλη. Το

27 μήκος της φτάνει τα 30 εκ. Αναπαράγεται από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο. Επιτρεπόμενο ελάχιστο εμπορεύσιμο μήκος 11 εκ. Αλιεύεται με μηχανότρατες που σέρνουν το σάκο τους στα θαλάσσια λιβάδια. Λαβράκι ή λύκος: Αρπακτικό, σαρκοφάγο, παράκτιο, ευρύαλο ψάρι που ζει άνετα στις λιμνοθάλασσες και τα δέλτα των ποταμών ( αντέχει αλατότητες /00 ). Το χειμώνα μεταναστεύει σε πελαγικούς βυθούς για να γεννήσει. Τα νεογέννητα την άνοιξη έρχονται στα υφάλμυρα νερά για να μεγαλώσουν. Το μέγιστο μήκος του φτάνει τα 1,10 μ. Εξαπλώνεται σε όλες τις λιμνοθάλασσες και τα δέλτα ποταμών της Μεσογείου. Αλιεύεται κυρίως το Σεπτέμβριο ως τον Οκτώβριο με δίχτυα και αγκίστρια. Καλλιεργείται πολύ εύκολα σε πλωτούς κλωβούς ( Δυτικός Σαρωνικός ). Αντέχει πολύ τη ρύπανση και τη μόλυνση, γι αυτό πλησιάζει και τις εκβολές των οχετών στα λιμάνια. Λιθρίνι: Είναι βενθικό, εποχικό ψάρι που ζει στο βυθό των παραλίων αλλά και του πελάγους. Κατεβαίνει σε βάθη έως και τα 200 μ., σε όλα τα είδη των βυθών. Τρέφεται με μικρότερα ψάρια και ασπόνδυλα. Το μέγιστο μήκος του φτάνει τα 50 εκ. Αναπαράγεται από τον Απρίλιο ως τον Οκτώβριο. Αλιεύεται με παραγάδια, δίχτυα και μηχανότρατες. Όταν τρομάζει εμφανίζει έντονες κόκκινες ταινίες στο σώμα του.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΑ.

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΑ. 1 ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΣΑΡΩΝΑ. ISBN: 978-960-98111-6-3 Επιμέλεια, σχεδιασμός εκπαιδευτικού υλικού - 2009: Στροφύλας Διονύσιος - Παπαδοπούλου Άννα Νέα ηλεκτρονική έκδοση Φεβρουάριος 2013: Στροφύλας Διονύσιος 2

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ ΙΟΥΝΙΟΣ 2013 Το εκπαιδευτικό υλικό αυτό στην αρχική του μορφή δημιουργήθηκε και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ. ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ - Σχολική χρονιά 2014-15 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451 ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες

10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες 10 + αλήθειες που μάθαμε συζητώντας με ψαράδες Ο Παγασητικός είναι μια κλειστή θάλασσα που τα νερά της αλλάζουν κάθε 8-9 μέρες χάρη στα ρεύματα Οι παλιές, μεγάλες πληγές Ελλιπής βιολογικός καθαρισμός Τα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ομάδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας:

Παιδαγωγική Ομάδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας: ÊÐÅ ÄÑÁÐÅÔÓÙÍÁÓ Παιδαγωγική Ομάδα του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας: Ηλιάδης Νίκος, Σαββοπούλου Άννα Βασιλοπούλου Σμαράγδα Μπία Δήμητρα Παπαδοπούλου Άννα Στροφύλας Διονύσιος Τριανταφύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ 98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» ΤΟ ΝΕΡΟ - Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο-

Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα είδη που κινδυνεύουν περισσότερο- Σχεδιασμός: www.myrmigidesignhouse.gr Κλεισόβης 9, 106 77 Αθήνα Tηλ.: 210 3840774-5 Fax: 210 3804008 E-mail: cnetwork@greenpeace.org www.greenpeace.gr Ψάρια και Θαλασσινά στο Kόκκινο! - μία λίστα με τα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ-ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Ι ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Δρ. Γεώργιος Χώτος Καθηγητής «Η Ιχθυοπανίδα των λιμνοθαλασσών» Στις λιμνοθάλασσες

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες. Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ.

Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες. Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. Ηεξάπλωσητου«Λαγοκέφαλου» (Lagocephalus sceleratus) στις Ελληνικές θάλασσες Π. Περιστεράκη, ΕΛ.ΚΕ.ΘΕ. Πολλά είδη ψαριών έχουν εισβάλλει στην Μεσόγειο από το κανάλι του Σουέζ αλλά και το Γιβραλτάρ και έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου!

Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Προστατευόμενα Ζώα της Κύπρου! Ψάξαμε και βρήκαμε. Ομαδικές εργασίες στα πλαίσια της ενότητας «Οι ακροβάτες της θάλασσας». Οι μαθητές έφτιαξαν δελτία ταυτότητας για κάθε προστατευόμενο ζώο. Έψαξαν και

Διαβάστε περισσότερα

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά.

Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Καλλιεργώντας τη νατουραλιστική νοημοσύνη των παιδιών. Οι θαυμαστοί συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες: τα θαλάσσια θηλαστικά. Φάλαινες, φυσητήρες, σταχτοδέλφινα, ρινοδέλφινα, φώκιες και ζιφιοί Είναι

Διαβάστε περισσότερα

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1

41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 41o Γυμνάσιο Αθήνας Σχ. Έτος 2013-2014 Τμήμα Β1 Φώκια Μονάχους- Μονάχους Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus πήρε το όνομά της είτε εξαιτίας του σχήματος του πάνω μέρους του κεφαλιού της που μοιάζει σαν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3

Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 Ο ΦΑΛΑΙΝΟΚΑΡΧΑΡΙΑΣ ΑΝΤΡΕΑΣ ΣΕΡΓΙΔΗΣ, Γ 3 ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Ο φαλαινοκαρχαρίας (Rhincodon typus - Ρυγχόδων ο τύπος) είναι ένας αργά κινούμενος καρχαρίας που τρέφεται φιλτράροντας την τροφή του και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Chromis chromis (Linnaeus, 1758)

Chromis chromis (Linnaeus, 1758) 6. Παράρτημα Είδη που καταγράφηκαν σε μεγαλύτερη αφθονία ανά τροφική ομάδα και μη ενδημικά είδη. Chromis chromis (Linnaeus, 1758) Κοινά ονόματα: Καλογρίτσα, Καλογριά, Παπαδιά, Καστανάκι Εύρος βάθους: 2

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΑΡΟΨΑΡΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΞΕΝΙΚΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ & ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΑΛΙΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΛΕΟΝΤΑΡΟΨΑΡΟ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΞΕΝΙΚΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ & ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΑΛΙΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΞΕΝΙΚΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΛΕΟΝΤΑΡΟΨΑΡΟ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ & ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΕΣ ΑΛΙΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον

Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Επιδράση των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον Παύλος Μακρίδης, επίκουρος καθηγητής Τμήμα Βιολογίας, Τομέας Βιολογίας Ζώων Πανεπιστήμιο Πατρών Τι είναι υδατοκαλλιέργειες; Η καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ. ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ Η ΠΑΝΙΔΑ ΣΤΗΝ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΟΜΑΔΑ 1 Κορμπάκη Δέσποινα Κολακλίδη Ναταλία Ζαχαροπούλου Φιλιππούλα Θανοπούλου Ιωαννά ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΠΙΛΕΞΑΜΕ: Η χλωρίδα και η πανίδα στην χώρα μας είναι ένα πολύ σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Νομοθεσίας για την Ερασιτεχνική Αλιεία

Οδηγός Νομοθεσίας για την Ερασιτεχνική Αλιεία Οδηγός Νομοθεσίας για την Ερασιτεχνική Αλιεία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗN ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2016 Συγγραφή Ιωάννης Κεραμιδάς Γενική επιμέλεια Κωνσταντίνα Κάρλου-Ρήγα,

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Αυτότροφοι και ετερότροφοι οργανισμοί Η ζωή στον πλανήτη μας στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Η ενέργεια αυτή εκπέμπεται με τη μορφή ακτινοβολίας. Ένα πολύ μικρό μέρος αυτής της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΩΝ Λιμνοθάλασσες οι λιμνοθάλασσες είναι παράκτιες υδάτινες περιοχές με μικρό βάθος και συνήθως χωρίζονται από τη γειτονική θαλάσσια περιοχή με φυσικό φράκτη την αμμολουρίδα η οποία διαχωρίζει και ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Η τραγωδία των θαλασσών. Γιάννης Α. Φίλης Πολυτεχνείο Κρήτης

Η τραγωδία των θαλασσών. Γιάννης Α. Φίλης Πολυτεχνείο Κρήτης Η τραγωδία των θαλασσών Γιάννης Α. Φίλης Πολυτεχνείο Κρήτης Οι ωκεανοί καλύπτουν το 70% της Γης. Καθ όλες τις ενδείξεις η ζωή πρωτοεμφανίσθηκε εκεί. Η ζωή στους ωκεανούς είναι πολύ πλούσια αλλά και ευάλωτη!

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2

Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας. Κεφάλαιο 2.2 Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Κεφάλαιο 2.2 Ο ρόλος της ενέργειας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.2 Τροφικές σχέσεις και ροή ενέργειας Τροφικές Σχέσεις και Ροή Ενέργειας Κάθε οργανωμένο σύστημα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ 2012 µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 20 HP

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ 2012 µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 20 HP ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 3 Ιουλίου 214 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 2 HP Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνονται

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ. Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi

Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ. Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi Αυτό το βιβλίο ανήκει στον / στην Οι φίλοι μας τα ΔΕΛΦΙΝΙΑ Κείμενο και εικονογράφηση: Giovanni Bearzi (1994) Μετάφραση: Βούλα Αλεξιάδου

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΧΑΡΙΑΣ Κωνσταντίνος Κροκίδης

ΚΑΡΧΑΡΙΑΣ Κωνσταντίνος Κροκίδης Οι καρχαρίες είναι ψάρια που ανήκουν στην υπέρταξη σελαχίμορφα. Οι καρχαρίες και τα μικρότερα συγγενικά τους (σκυλόψαρα, γαλέοι κ.ά.) έχουν ασβεστοποιημένο και αποκλειστικά χόνδρινο σκελετό, μεγάλο κεφάλι,

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Βιοκοινότητα και ιδιότητές της Οικολογική διαδοχή: πρωτογενής

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως:

ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: ΚΥΚΛΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Η ύλη που υπάρχει διαθέσιμη στη βιόσφαιρα είναι περιορισμένη. Ενώσεις και στοιχεία όπως: Το νερό (Η 2 Ο) Το οξυγόνο (Ο 2 ) Ο άνθρακας (C) Το άζωτο (N 2 ) Το θείο (S) Οφώσφορος(P) κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι µεταβολές του αριθµού των µηχανοκίνητων αλιευτικών σκαφών 1, κατά κατηγορία αλιείας και τύπο αλιευτικού εργαλείου, είναι οι εξής:

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι µεταβολές του αριθµού των µηχανοκίνητων αλιευτικών σκαφών 1, κατά κατηγορία αλιείας και τύπο αλιευτικού εργαλείου, είναι οι εξής: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11-12-2015 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ 2014 µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 20 HP Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους

Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Έννοιες Βιολογίας και Οικολογίας και η Διδακτική τους Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Αναπαραγωγικό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Φως =Hλιακή ενέργεια. Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι

Φως =Hλιακή ενέργεια. Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι Φως Φως =Hλιακή ενέργεια Επίδραση στους οργανισμούς ανάλογα με: διάρκεια, ένταση, μήκος κύματος, αναλογία φως/σκοτάδι εκτός Γης ηλιακή ακτινοβολία Το μεγαλύτερο τμήμα ανακλάται, απορροφάται από τα σύννεφα

Διαβάστε περισσότερα

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς

Σέσσι, Γραμματικό. κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Σέσσι, Γραμματικό κείμενο-φωτό: Κώστας Λαδάς Το καλοκαίρι του 2009 το Γραμματικό έγινε η περισσότερο συζητημένη περιοχή, αφού δυστυχώς για μια εβδομάδα σχεδόν το όνομα του φιγουράριζε σε όλα τα δελτία

Διαβάστε περισσότερα

Yπεραλίευση. Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδώσει ζωή στις θάλασσες

Yπεραλίευση. Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδώσει ζωή στις θάλασσες Yπεραλίευση Η Ευρώπη οφείλει να ξαναδώσει ζωή στις θάλασσες Στοιχεία και στατιστικά Τα εννέα στα δέκα Ευρωπαϊκά ιχθυαποθέματα υπεραλιεύονται (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2009). Η υπεραλίευση κοστίζει παγκοσμίως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφέρουν στην εμφάνιση, στον τρόπο με τον οποίο ζουν, στον τόπο όπου κατοικούν Ποιο είναι το μυστικό της τεράστιας ποικιλομορφίας;

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑ Αρχές και έννοιες της Ωκεανογραφίας, με ιδιαίτερη έμφαση στις φυσικές διεργασίες των ωκεάνιων συστημάτων. Φυσικές ιδιότητες και οι φυσικές παράμετροι του θαλασσινού νερού, και χωροχρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς

ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς 2016 ΤΑΞΙΔΕΎΟΝΤΑς ΜΕ ΤΟΝ ΙΩΝΆ ΣΤΟ ΒΑΘΎ ΓΑΛΆΖΙΟ ΤΗς ΘΆΛΑΣΣΑς ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η θάλασσα με την τεράστια και ποικίλη ζωή που διαθέτει και την αισθητική της ομορφιά, αποτελεί πηγή αρετών και αγαθών για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

Οι φίλοι μας, τα ζώα Σχ. έτος

Οι φίλοι μας, τα ζώα Σχ. έτος Ο ΣΚΥΛΟΣ Το τρίχωμά του έχει χρώμα μαύρο. Έχει τέσσερα πόδια, μεγάλα μάτια, μακριά αυτιά και μαύρη μύτη. Η ουρά του είναι κοντή. Είναι θηλαστικό ζώο. Γεννάει κουταβάκια. Τα κουταβάκια είναι παιχνιδιάρικα.

Διαβάστε περισσότερα

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ MOYΣΕΙΟ ΨΑΡΙΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ Βαγενάς Γ., Επεσλίδης Δ., Καρδαμηλιώτης Κ., Λαπατσάνης M., Μέττας Λ., Μητσόπουλος Δ. Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Θεσσαλονίκη georgevgn@hotmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι µεταβολές του αριθµού των µηχανοκίνητων αλιευτικών σκαφών 1, κατά κατηγορία αλιείας και τύπο αλιευτικού εργαλείου, είναι οι εξής:

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι µεταβολές του αριθµού των µηχανοκίνητων αλιευτικών σκαφών 1, κατά κατηγορία αλιείας και τύπο αλιευτικού εργαλείου, είναι οι εξής: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 31-12-214 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ 213 µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 2 HP Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα «Πάρε μέρος και Καθάρισες» Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού ακτών

Πρόγραμμα «Πάρε μέρος και Καθάρισες» Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού ακτών Πρόγραμμα «Πάρε μέρος και Καθάρισες» Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού ακτών Ευχαριστούμε για τη συμβολή σας στη δράση εθελοντικού καθαρισμού ακτών που διοργανώνει το MEDASSET. Ετοιμάσαμε αυτό το σύντομο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα

Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα Πατάτες Πατάτες Ποιότητα 3 Να έχουν χαμηλό ποσοστό νιτρικών αλάτων (που ως γνωστό είναι βλαβερά για την υγεία των νεαρών ατόμων) και να μην έχουν υπολείμματα φυτοφαρμάκων πέραν των επιτρεπτών ορίων, σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας

Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη. Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσια οικοσυστήματα Απειλούμενα είδη Περιβαλλοντική ομάδα Γ Γυμνασίου Κερατέας Θαλάσσιο παράκτιο οικοσύστημα της Ποσειδωνίας Στις Ελληνικές θάλασσες υπάρχουν πυκνά και εκτεταμένα υποθαλάσσια λιβάδια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΒΑΘ.:... / 40 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: dd/mm/yyyy ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΧΡΟΝΟΣ: 1 h 30 min

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05/02/1017 ΘΕΜΑ 1 ο Επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1. Σε ένα οικοσύστημα θα τοποθετήσουμε τις ύαινες και τα λιοντάρια στο ίδιο τροφικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας ΘΕΜΑ 1 ο Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Αλιεία. Τατιάνα Θεοδωροπούλου, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας (ιχθυολόγος)

Αλιεία. Τατιάνα Θεοδωροπούλου, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας (ιχθυολόγος) Αλιεία Τατιάνα Θεοδωροπούλου, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας (ιχθυολόγος) Ένα καλάθι με την ψαριά ενός προϊστορικού ψαρά, τα σύνεργά του στο πλάι, πιο πέρα μια τριποδική κατσαρόλα στη φωτιά Οι πληθυσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη»

Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης µε θέµα «Ένα σπίτι στην πόλη» Εργασίες παιδιών 3 ης τάξης που αφορούν στην επεξεργασία κειµένου Ο ΣΚΑΝΤΖΟΧΟΙΡΟΣ Ο σκαντζόχοιρος είναι πολύ συνηθισµένο είδος στη χώρα µας.

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική αλιεία στην Κύπρο

Επαγγελματική αλιεία στην Κύπρο Επαγγελματική αλιεία στην Κύπρο Πολίνα Πολυκάρπου BSc: Βιολογία MSc: Υδροβιολογία & Υδατοκαλλιέργειες Marine and Environmental Research Lab Ltd ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ιστορική αναδρομή 2. Επαγγελματική αλιεία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και Περιβάλλον

Άνθρωπος και Περιβάλλον Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία είναι: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών (και φυσικά του ανθρώπου) με: τους αβιοτικούς παράγοντες του περιβάλλοντός τους, δηλαδή το κλίμα (υγρασία, θερμοκρασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου:

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου: ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 23 Μαρτίου 2014 Ονοματεπώνυμο εξεταζόμενου: Θέμα 1 ο Να απαντηθούν οι παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. 1. Το νερό της ατμόσφαιρας εισέρχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΥΛΙΚΟΥ Τίτλος Δραστηριότητας: «Υπεραλίευση; Βιώσιμη Αλιεία: Ακόμη και η γάτα μου το ξέρει!» Σημείωση: Όλο το παράρτημα έχει σταλεί στο North Tree, Θεσσαλονίκη Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα: Καταστροφική μηχανότρατα και υπεραλίευση.

Το πρόβλημα: Καταστροφική μηχανότρατα και υπεραλίευση. Μην ψαρώνεις! Το πρόβλημα: Καταστροφική μηχανότρατα και υπεραλίευση. Το ελληνικό ψάρι έγινε είδος πολυτελείας και κινδυνεύει να χαθεί από τις θάλασσες και τη διατροφή μας. Χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, οι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Η ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Οι πολικές περιοχές, όπως βλέπεις και στον παραπάνω παγκόσμιο χάρτη, βρίσκονται βορειότερα από το Βόρειο Πολικό Κύκλο και νοτιότερα από το Νότιο Πολικό Κύκλο. Συγκεκριμένα ανήκουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Πύθωνας των βράχων από. το Βιβλίο της Ζούγκλας, μεγαλόσωμο φίδι, μεγάλη. μυϊκή δύναμη, μικρό κεφάλι. κάνοντας πλάγια βήματα, τα

Πύθωνας των βράχων από. το Βιβλίο της Ζούγκλας, μεγαλόσωμο φίδι, μεγάλη. μυϊκή δύναμη, μικρό κεφάλι. κάνοντας πλάγια βήματα, τα ΟΝΟΜΑ ΧΑΡΑΚΤΙΡΙΣΤΙΚΑ Πύθωνας των βράχων από KAA το Βιβλίο της Ζούγκλας, μεγαλόσωμο φίδι, μεγάλη μυϊκή δύναμη, μικρό κεφάλι. Ζώο της θάλασσας, κινείται ΚΑΒΟΥΡΑΣ κάνοντας πλάγια βήματα, τα μάτια του κινούνται

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Γυμνάσιο Ιεράπετρας. Η θάλασσά μας

3 ο Γυμνάσιο Ιεράπετρας. Η θάλασσά μας 3 ο Γυμνάσιο Ιεράπετρας Η θάλασσά μας Ο υγρότοπος του Αγ. Ανδρέα Τις περασμένες σχολικές χρονιές υλοποιήσαμε περιβαλλοντικό πρόγραμμα με θέμα τον Άγιο Ανδρέα. Είναι ένας φυσικός υγρότοπος (αφού καλύπτεται

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΛΟΓΗ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΕΝΘΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ

ΕΚΛΟΓΗ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΕΝΘΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΕΚΛΟΓΗ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΕΝΘΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 64 προνυμφικές ( πελαγική διαβίωση ) μορφές εγκατάσταση στο κατάλληλο υπόστρωμα ( βενθική διαβίωση ) ανάπτυξη σε ενήλικα άτομα οι προνύμφες δεν «πέφτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ. με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ. με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ με ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ, ΧΗΜΙΚΕΣ, ΓΕΩΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Κύκλος του άνθρακα ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΕΊΝΑΙ ΙΔΙΟΣ ΣΕ ΧΕΡΣΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώ και μαθαίνω για τα ζώα

Ερευνώ και μαθαίνω για τα ζώα Ερευνώ και μαθαίνω για τα ζώα Στα πλαίσια του μαθήματος των Ελληνικών και με αφορμή κείμενα του βιβλίου που είχαν σχέση με ζώα, φέραμε από το σπίτι μας βιβλία με ζώα. Μέσα από τα βιβλία και μέσα από πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014

ΘΕΜΑ 1 Ο ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/01/2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Διαπνοή είναι η: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος. ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 6 η Ενότητα Βασικές διαδικασίες πρωτογενούς παραγωγικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια

ΛΙΟΝΤΑΡΙ. Η οικογένεια των λιονταριών. Λιοντάρια Μέγεθος Βάρος Τροφή Περιοχή Λιοντάρια ως 1,90 µέτρα µήκος ως 1,10 µέτρα ύψος µέχρι 250 κιλά τρώνε ζώα µεγάλα, όπως καµηλοπαρδάλεις, αντιλόπες, ζέβρες Αφρική και Ινδία ΛΙΟΝΤΑΡΙ Τα λιοντάρια είναι τα µεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα