Ανασκόπηση. Aγγειακές δυσπλασίες. Vascular Malformations. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. Σουρά Ε. Στεφανάκη Χ. Κατσαρού-Κάτσαρη Α.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανασκόπηση. Aγγειακές δυσπλασίες. Vascular Malformations. Ðå ñß ëç øç. Summa ry. Σουρά Ε. Στεφανάκη Χ. Κατσαρού-Κάτσαρη Α."

Transcript

1 Ανασκόπηση Aγγειακές δυσπλασίες Σουρά Ε. Στεφανάκη Χ. Κατσαρού-Κάτσαρη Α. Ειδικευόμενη Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Δερματολόγος/Αφροδισιολόγος, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Αν. Καθηγήτρια Δερματολογίας/Αφροδισιολογίας, Νοσοκομείο Α. Συγγρός Ðå ñß ëç øç Οι αγγειακές δυσπλασίες είναι αποτέλεσμα παθολογικής ανάπτυξης των αγγείων. Ανάλογα με το αγγείο που προεξάρχει ταξινομούνται σε τριχοειδικές, αρτηριακές, φλεβικές και λεμφικές, καθώς και σε χαμηλής και υψηλής ροής δυσπλασίες. Πολλές από αυτές μπορούν να συνυπάρχουν με σύνδρομα και η σοβαρότητα τους όπως και η κλινική τους εικόνα ποικίλει. Το είδος της βλάβης, η εντόπιση της και η έκταση της παίζουν σημαντικό ρόλο στην επιλογή της θεραπείας και τη πρόγνωση του ασθενή. Summa ry Vascular Malformations Soura E., Stefanaki Ch., Katsarou-Katsari A. Vascular malformations are secondary to errors in vascular morphogenesis. Depending on the type of vessel involved they can be categorized as capillary, venous, arterial and lymphatic, as well as high and low flow type malformations. Many of them can coexist with syndromes and their manifestations and severity vary. The types of malformation, the location and the size are all factors that play a major role in the choice of therapy and general prognosis. ËÅ ÎÅÉÓ ÅÕ ÑÅ ÔÇ ÑÉÏÕ Αγγειακές δυσπλασίες, τηλαγγειεκτασίες, σύνδρομο KEY WORDS Vascular malformations, telangiectasias, syndrome Ω ς αγγειακή δυσπλασία ορίζουμε το αποτέλεσμα παθολογικής ανάπτυξης των αγγείων που μπορεί να αφορά τα τριχοειδή, τις φλέβες, τις αρτηρίες ή τα λεμφαγγεία 1. Οι βλάβες αυτές είναι μόνιμες και παρουσιάζουν αργή ανάπτυξη, ή και επιδείνωση αναλογικά με την αύξηση του ασθενή² (Εικόνα 1). Διαχωρίζονται από τα αιμαγγειώματα από το γεγονός ότι δεν παρουσιάζουν μιτωτική δραστηριότητα και είναι GLUT 1 αρνητικές³. Ο συγκεκριμένος μεταφορέας της γλυκόζης, ο οποίος δεν απαντάται στη φυσιολογική αγγείωση του δέρματος, μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στη διαφοροδιάγνωση ανάμεσα στα αιμαγγειώματα και τις αγγειακές δυσπλασίες ειδικά στα αρχικά τους στάδια 4. Η αγγειογένεση είναι μια περίπλοκη διαδικασία η οποία ξεκινά από την εμβρυική ζωή. Μετά τη γέννηση, τα αγγεία διατηρούνται σε μία σταθερή κατάσταση μέσα από λεπτές ισορροπίες διαφόρων παραγόντων όπως είναι ο VEGF, o TGF - β1 κ.α. Αγγειογένεση μπορεί να παρατηρηθεί και σε έναν ενήλικα υπό ορισμένες συνθήκες, άλλοτε φυσιολογικές (π.χ. τραύμα) και άλλοτε όχι (π.χ. θρόμβωση, αρτηριο- Eëë. Åðéè. Äåñì. Áöñ. 23: , 2012

2 144 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη Åé êü íá 1 Η φυσική πορεία των αιμαγγειωμάτων και των αγγειακών δυσπλασιών 7. σκλήρυνση). Όσον αφορά τις αγγειακές δυσπλασίες, η λεπτή αυτή ισορροπία διαταράσσεται λόγω μεταλλάξεων σε γονίδια που αφορούν τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων. Μοναδική εξαίρεση σε αυτό αποτελούν οι glomuvenous δυσπλασίες στις οποίες επηρεάζεται απευθείας ο αγγειακός λείος μυς 5,6. Οι αγγειακές δυσπλασίες ταξινομούνται με δυο διαφορετικούς τρόπους: ανάλογα με το τύπο του αγγείου που προεξάρχει, και σε χαμηλής ή υψηλής ροής ανάλογα από το αν στην δυσπλασία εμπεριέχεται ή όχι αρτηριακό μέρος (Πίνακας 1). Τα ιστολογικά χαρακτηριστικά των αγγειακών δυσπλασιών είναι κοινά για σχεδόν όλες τις δυσπλασίες αν και, θα πρέπει να προσαρμόζονται στα ειδικά χαρακτηριστικά του αγγείου που προσβάλλεται. Έτσι, στις τριχοειδικές δυσπλασίες παρατηρείται αυξημένος αριθμός και διεύρυνση τριχοειδικών αγγείων στο χόριο, στις φλεβικές δυσπλασίες παρατη- Ðß íá êáò 1 Ταξινόμηση των αγγειακών δυσπλασιών Τριχοειδικού τύπου Τριχοειδικές δυσπλασίες Χαμηλής ροής Τηλαγγειεκτασίες Αγγειοκερατώματα Φλεβικού τύπου Φλεβικές δυσπλασίες Χαμηλής ροής Φλεβικές λίμνες Glomuvenous δυσπλασίες Λεμφικού τύπου Λεμφικές δυσπλασίες Χαμηλής ροής Σύνθετες αγγειακές δυσπλασίες CVM, CLM, LVM, CLVM Χαμηλής ροής Αρτηριακού τύπου Αρτηριακή δυσπλασία Υψηλής ροής Αρτηριοφλεβώδης fistula Αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία Σύνθετες αγγειακές δυσπλασίες AVM-LM, CM-AVM ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

3 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ 145 ρούνται διευρυμένα αγγεία με λεπτό τοίχωμα και ανωμάλως αναστομούμενα, στις λεμφικές δυσπλασίες παρατηρούνται διευρυμένα, ανώμαλα λεμφικά αγγεία με λεπτό ενδοθήλιο και τέλος, στις αρτηριοφλεβικές δυσπλασίες παρατηρούνται αγγεία με ανωμάλως πεπαχυμένα τοιχώματα και αναστομώσεις αρτηριών φλεβών χωρίς ενδιάμεσα τριχοειδικά αγγεία 7. Υπάρχουν και ορισμένες αγγειακές δυσπλασίες με ιδιαίτερα ιστολογικά χαρακτηριστικά (όπως π.χ. οι Glomuvenous δυσπλασίες) οι οποίες θα περιγραφούν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια στη συνέχεια. ΤΡΙΧΟΕΙΔΙΚEΣ ΔΥΣΠΛΑΣIΕΣ Οι τριχοειδικού τύπου δυσπλασίες εμφανίζονται περίπου στο 0,3% - 0,5% των νεογέννητων και με την ίδια συχνότητα σε αγόρια και κορίτσια 8. Είναι βλάβες παρούσες κατά τη γέννηση και κλινικά ομοιάζουν με μώλωπα ή ερύθημα. Μπορούν να είναι μονήρεις ή πολλαπλές. Κύρια εντόπιση (90%) είναι η κεφαλή ή ο τράχηλος, απαντώνται, όμως, και σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος 9,2. Ιστολογικά, οι τριχοειδικές δυσπλασίες χαρακτηρίζονται από διευρυμένα αγγεία τα οποία έχουν φυσιολογικά τοιχώματα. Μια υπόθεση αναφέρει ότι αποτελούν υπολείμματα του αδιαφοροποίητου τριχοειδικού πλέγματος 10. Μία άλλη υπόθεση αναφέρει ότι οφείλονται σε αγγεία θηλώδους και άνω δικτυωτού χορίου τα οποία είναι εκτατικά λόγω παθολογικής νεύρωσης 2. Γεγονός είναι, ότι μετά από ανοσοϊστοχημική εξέταση παρατηρείται εμφανώς μειωμένη πυκνότητα νευρώνων. Αυτό υποδηλώνει ότι ή τα τριχοειδικά αγγεία είναι διατεταμένα εξαιτίας αυτής της ελλαττωματικής νεύρωσης 11, ή ότι, αντιθέτως, η ελλαττωματική νεύρωση υφίσταται εξαιτίας της κακής κυκλοφορίας του αίματος λόγω της διάτασης των αγγείων 12. Ο VEGF, ο οποίος εκκρίνεται από τα περιφερικά νεύρα, φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο σε όλη αυτή τη διαδικασία 13. Η κλινική πορεία των τριχοειδικών δυσπλασιών είναι σταδιακά επιδεινούμενη, ανάλογα με την αύξηση των ασθενών 2. Έτσι, οι βλάβες που πρωτοεμφανίζονται ως μώλωπες, έως την ηλικία των ετών εξελίσσονται σε βλάβες που χαρακτηρίζονται από έντονη επίταση χρώματος, υπερπλασία της επιδερμίδος και οζίδια ή, ακόμη και, πυογόνα κοκκιώματα 14. Εάν δε, η τριχοειδική δυσπλασία περιλαμβάνει την άνω γνάθο, τότε μπορεί να παρατηρηθεί υπερπλασία των οστών, του άνω χείλους και των ούλων, κάτι που εκτός από δυσμορφία μπορεί να οδηγήσει και σε δυσκολία μάσησης. Οι τριχοειδικές δυσπλασίες που καταλαμβάνουν τα άκρα χωρίζονται δύο τύπους, σε αυτές με κηλιδώδη κατανομή και σε εκείνες με γεωγραφική κατανομή. Ο πρώτος τύπος, είναι η πιο καλοήθης μορφή τριχοειδικής δυσπλασίας και χαρακτηρίζεται από ανώμαλα όρια και ερυθρότητα που υποχωρεί με το πέρασμα των χρόνων. Αντιθέτως, ο γεωγραφικός τύπος χαρακτηρίζεται από σαφώς αφοριζόμενα όρια, επίταση του χρώματος με την αύξηση του ασθενή, με πιθανή υπερπλασία του άκρου που προσβάλλεται, χωρίς παρουσία υπερπλασίας της επιδερμίδας ή οζιδίων 15. Σημαντική είναι η διαφοροδιάγνωση των τριχοειδικών δυσπλασιών από τα αιμαγγειώματα, και πιο συγκεκριμένα από τις παροδικές ερυθηματώδεις κηλίδες (salmon patch). Οι βλάβες αυτές απαντώνται στο 70% των φυσιολογικών νεογνών και εντοπίζονται κεντροπροσωπικά, στον τράχηλο, τα βλέφαρα, το άνω χείλος και το μέτωπο. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι αποδράμουν έως το πρώτο έτος της ζωής 2. Θεραπεία τριχοειδικών δυσπλασιών Η κύρια θεραπεία των τριχοειδικών δυσπλασιών είναι τα παλμικά laser χρωστικής. Ο τρόπος δράσης αυτών των laser είναι μέσω της αρχής της επιλεκτικής φωτοθερμόλυσης. Τα laser αυτά, χαρακτηρίζονται από τέσσερις βασικές παραμέτρους. Το μήκος κύματος (590, 595, 600 nm), το χρόνο παλμού (1,5 40 msec), το μέγεθος δέσμης (>3 mm, συνήθως 7-10 mm) και την ενεργειακή πυκνότητα (με τις υψηλές πυκνότητες να είναι πιο αποτελεσματικές). Η αιμοσφαιρίνη απορροφά την ενέργεια του laser, με αποτέλεσμα να προκαλείται θρόμβωση των αγγείων και κατ επέκταση καταστροφή τους. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν την ανταπόκριση των τριχοειδικών δυσπλασιών στη θεραπεία με τα PDL. Καλύτερο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται στους ασθενείς που ξεκινούν θεραπεία σε ηλικία μικρότερη των 10 ετών και σε αυτή τη περίπτωση συνήθως δε παρατηρούνται υποτροπές. Αντιθέτως, εάν η θεραπεία καθυστερήσει, οι βλάβες θα υποτροπιάσουν στο 11%-50% των ασθενών μέσα σε 3-4 έτη. Γενικά, η συντριπτική πλειοψηφία των τριχοειδικών δυσπλασιών (75%) θα βελτιωθεί μετά από, κατά μέσο όρο, 6 θεραπείες 17. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την ανταπόκριση στη θεραπεία είναι το μέγεθος της βλάβης (με καλύτερη ανταπόκριση σε βλάβες μικρότερες των 20 Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

4 146 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη cm 2 ), το βάθος και το μέγεθος των αγγείων, η εντόπιση της βλάβης (με χειρότερα αποτελέσματα στις δυσπλασίες που εντοπίζονται κεντροπροσωπικά, πάνω στη κατανομή του V2 κλάδου τριδύμου, στον κορμό και στα κάτω άκρα) και τέλος το χρώμα της δυσπλασίας (οι ερυθρές βλάβες έχουν τη καλύτερη ανταπόκριση, σε αντίθεση με τις ιώδεις ή ροδόχροες). Ουδεμία θεραπεία, δυστυχώς, υπάρχει χωρίς παρενέργειες. Οι σημαντικότερες παρενέργειες των PDL χωρίζονται σε δυο κατηγορίες: στις άμεσες και στις απώτερες. Στις άμεσες παρενέργειες εντάσσονται: η πορφυρική αντίδραση (100%), το οίδημα (100%), η φυσαλιδοποίηση (5,9%) και η εφελκιδοποίηση (0,7%), Στις απώτερες παρενέργειες συμπεριλαμβάνονται: η υπερμελάγχρωση (9,1%), οι ατροφικές ουλές (4,3%), η υπομελάγχρωση (1,4%) και οι υπερτροφικές ουλές (0,7%) 19. Πάντοτε θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το όφελος της θεραπείας σε σχέση με τη πιθανότητα εμφάνισης κάποιας παρενέργειας. Δεδομένου της προοδευτικά επιδεινούμενης πορείας των τριχοειδικών δυσπλασιών και των επιπλοκών τους, δεν υπάρχει καμία άλλη επιλογή από την αντιμετώπιση τους σε όσο το δυνατόν νεαρότερη ηλικία γίνεται. Σχετιζόμενα σύνδρομα με τις τριχοειδικές δυσπλασίες Σύνδρομο Sturge Weber To σύνδρομο Sturge Weber είναι μια σπάνια συγγενής διαταραχή που εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα σε αγόρια και κορίτσια 14. Στην παθογένεια του συνδρόμου εμπλέκεται κάποια ανωμαλία στο σχηματισμό της κεφαλικής νευρικής ακρολοφίας κατά την οργανογένεση 6. Χαρακτηριστική είναι η παρουσία τριχοειδικής δυσπλασίας προσώπου σε συνδυασμό με ομόπλευρη αγγειακή δυσπλασία των λεπτομηνίγγων και του οφθαλμού 25. Η τριχοειδική δυσπλασία μπορεί να καλύπτει και τους τρεις κλάδους του τριδύμου. Στα παιδιά που εμπλέκεται ο 1ος κλάδος και συγκεκριμένα η περιοχή του άνω κανθού, η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου είναι αυξημένη (8%) σε σχέση με άλλα παιδιά που παρουσιάζουν δυσπλασία μόνο στον 2 ο ή 3 ο κλάδο 15. Παρατηρούνται, ακόμη, λεπτομηνιγγικές αγγειακές δυσπλασίες κυρίως στους μετωπιαίους λοβούς και λιγότερο συχνά στους κροταφικούς και βρεγματικούς λοβούς. Συνέπεια αυτού είναι η εμφάνιση σπασμών στο 55 90% των ασθενών, οι οποίοι μπορούν να είναι εντοπισμένοι ή γενικευμένοι. Όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση της δυσπλασίας τόσο σοβαρότεροι οι σπασμοί και τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα εμφάνισης διανοητικής καθυστέρησης. Τέλος, παρατηρείται αγγειακή δυσπλασία του χορειοειδούς του οφθαλμού. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα, επομένως, του συνδρόμου είναι η εμφάνιση γλαυκώματος 14. Σημαντικές διαγνωστικές εξετάσεις σε υποψία εμφάνισης του συνδρόμου είναι η αξονική και η μαγνητική τομογραφία (κυρίως για τις νευρολογικές εκδηλώσεις της νόσου) και η ακτινογραφία κεφαλής, η οποία σε πιο προχωρημένα στάδια θα αποκαλύψει αποτιτανώσεις δίκην γραμμής τραμ 2. Η θεραπεία είναι κυρίως παρηγορητικού χαρακτήρα και γίνεται με τη χορήγηση αντιεπιληπτικών και χρήση PDL για την αντιμετώπιση της τριχοειδικής δυσπλασίας. Σημαντική είναι και η παρακολούθηση για την εμφάνιση γλαυκώματος η οποία γίνεται ανά 4 μήνες τον πρώτο χρόνο και ύστερα ανά έτος για όλη την υπόλοιπη διάρκεια της ζωής 2. Σύνδρομο Klippel Trenauney Το σύνδρομο Klippel Trenauney είναι μια σπάνια συγγενής διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την παρουσία τριχοειδικής δυσπλασίας άκρου, σε συνδυασμό με οίδημα των μαλακών ιστών με ή χωρίς υπερτροφία του άκρου 14. Τρίτο βασικό χαρακτηριστικό του συνδρόμου αυτού είναι η ύπαρξη κιρσών που μπορεί να περιλαμβάνουν και το εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο. Η συγγενής αυτή διαταραχή θα πρέπει να προσεγγίζεται ως μια μικτή αγγειακή δυσπλασία με τριχοειδικό, φλεβικό και (πιθανό) λεμφικό χαρακτήρα 20. Η αιτία εμφάνισης του συνδρόμου είναι άγνωστη, όμως, σύμφωνα με κάποιες θεωρίες πιθανώς να ενοχοποιείται κάποια ανωμαλία στη διάπλαση του μεσοδέρματος που οδηγεί σε εμφάνιση αγγειακών δυσπλασιών 21. Άλλες θεωρίες ενοχοποιούν μεταλλάξεις στο γονίδιο Ε133Κ με αποτέλεσμα την αυξημένη έκφραση του VG5Q, ενός προ-αγγειογενετικού παράγοντα 22. Κύριο χαρακτηριστικό του συνδρόμου είναι η παρουσία τριχοειδικής δυσπλασίας που συνήθως εντοπίζεται στο κάτω άκρο (75%). Σπανιότερη εντόπιση είναι το άνω άκρο, ενώ, όταν προσβάλλεται το άνω και το κάτω άκρο ταυτόχρονα, η εντόπιση είναι πάντα ετερόπλευρη 23. Η τριχοειδική δυσπλασία μπορεί να είναι γεωγραφικού ή κηλιδώδους τύπου. Στη πρώτη περίπτωση, οι επιπλοκές είναι συχνότερες. Κύριο πρόβλημα αποτελεί η υπερτροφία του σκέλους και οι κιρσοί των φλεβών, που μπορεί να οδηγήσουν σε οίδημα, θρομβοφλεβίτιδα, ερυσίπελας, δερματίτιδα εκ στάσεως, εξελκώσεις, διαταραχές πήξης και δυσλειτουργία του άκρου 24. Διαγνωστικά εργαλεία αποτελούν ο υπέρηχος ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

5 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ 147 Doppler και Duplex Triplex, οι οποίοι μπορούν να αποκαλύψουν κάποια υποβόσκουσα φλεβική ή αρτηριοφλεβώδη διαφυγή, καθώς και η μαγνητική τομογραφία, η οποία είναι χρήσιμη στην εκτίμηση του οιδήματος των μαλακών μορίων, της υπερτροφίας του άκρου και στην διερεύνηση της ύπαρξης λεμφικής δυσπλασίας. Η θεραπεία είναι κυρίως παρηγορητική και περιλαμβάνει την τακτική παρακολούθηση για την αποφυγή θρομβοεμβολικών επεισοδίων και την χρήση ειδικών καλτσών για τους κιρσούς. Σε υπερτροφία σκέλους μεγαλύτερη των 2 cm απαραίτητη είναι η συνεκτίμηση από ορθοπεδικό, ενώ οι ασθενείς με συμπτωματικούς κιρσούς θα πρέπει να υποβάλλο - νται σε χειρουργική επέμβαση. Phacomatosis pigmentovascularis Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση τριχοειδικής δυσπλασίας σε συνδυασμό με κάποιο τύπο μελαγχρωματικού σπίλου (Πίνακας 2). Μερικοί συγγραφείς υποστηρίζουν την ύπαρξη και ενός 5ου τύπου ο οποίος αποτελεί συνδυασμό τριχοειδικής δυσπλασίας με μαρμαροειδές δέρμα και μογγολοειδείς κηλίδες 32. Ο πιο συχνός τύπος είναι ο 2 ος και αποτελεί το 80% των περιπτώσεων 31. Γενικώς, αν και οι δερματικές εκδηλώσεις είναι οι συχνότερες, πάντα θα πρέπει να γίνεται οφθαλμολογική εκτίμηση για τον αποκλεισμό συνύπαρξης συνδρόμου Sturge-Weber, ειδικά εάν η τριχοειδική δυσπλασία εντοπίζεται στην κεφαλή. Σύνδρομο Parkes Weber Το σύνδρομο Parkes Weber αποτελεί μια σπανιότατη συγγενή διαταραχή, που χαρακτηρίζεται από υπερτροφία σκέλους άμεσα σχετιζόμενη με μια υψηλής ροής τριχοειδική και αρτηριοφλεβώδη δυσπλασία άκρου. Η δυσπλασία εντοπίζεται συχνότερα στο κάτω άκρο και έχει σταδιακά επιδεινούμενη πορεία 27. Σημαντική είναι η διαφοροδιάγνωση από το σύνδρομο Klippel Trenauney καθώς η κλινική εικόνα είναι όμοια αλλά η πρόγνωση διαφορετική, με αυτή του συνδρόμου Parkes Weber να είναι χειρότερη. Διαφοροδιαγνωστικά εργαλεία αποτελούν ο υπέρηχος Doppler και η μαγνητική αγγειογραφία 26. Η θεραπεία είναι συμπτωματική. Σύνδρομο του Πρωτέα To σύνδρομο του Πρωτέα είναι μία εξαιρετικά σπάνια νόσος, και χαρακτηρίζεται από ασύμμετρη ανάπτυξη και πολλαπλούς αμαρτώδεις όγκους. Θεωρητικά, το σύνδρομο αυτό είναι αποτέλεσμα μωσαϊκισμού κάποιου θανατηφόρου γονιδίου 28. Συμπτώματα του συνδρόμου είναι εμφανή κατά τη γέννηση. Διαγνωστικά κριτήρια αποτελούν η παρουσία υπερτροφικών παλαμών και πελμάτων, χοριακών σπίλων, υποδόριων οζιδίων, δυσπλασίας του κρανίου και ο αυξημένος ρυθμός ανάπτυξης 29. Παρατηρείται ασύμμετρη υπερτροφία προσώπου, κορμού ή άκρων, ενώ διαγνωστική είναι η υπερτροφία παλαμών και πελμάτων που ομοιάζει χαρακτηριστικά με τις αύλακες και τις έλικες του εγκεφάλου. Οι χοριακοί σπίλοι που παρατηρούνται είναι υπό ή υπερχρωματικοί και μυρμηκιώδεις 30. Η διάγνωση τίθεται συνήθως από τη κλινική εικόνα και η θεραπεία είναι συμπτωματική. ΤΗΛΑΓΓΕΙΕΚΤΑΣΙΕΣ Ðß íá êáò 2 Η ταξινόμηση της Phacomatosis pigmentovascularis 31 Υπότυπος Α: Δερματικές μορφές Τύπος 1Α: Tριχοειδική δυσπλασία & επιδερμιδικός σπίλος Τύπος 2Α: Tριχοειδική δυσπλασία & Μογγολικές κηλίδες Τύπος 3Α: Tριχοειδική δυσπλασία & σπιλοκυτταρικός σπίλος Τύπος 4Α: Tριχοειδική δυσπλασία & Μογγολικές κηλίδες & σπιλοκυτταρικός σπίλος Υπότυπος Β: Συστηματική μορφή Τύποι 1Β έως 4Β: Ως άνωθεν μαζί με Σύνδρομο Klippel Trenauney ή Σύνδρομο Sturge-Weber ή σπίλο του Ota Οι τηλαγγειεκτασίες είναι διευρυμένα τριχοειδή αγγεία που μπορεί να έχουν τη μορφή λεπτών και ανώμαλου σχήματος ερυθρών ή ιωδών γραμμών, σαφώς περιγεγραμμένων κηλίδων ή σιγμοειδών βλατίδων. Υπάρχουν τρία είδη τηλαγγειεκτασιών: οι εντοπισμένες τηλαγγειεκτασικού τύπου αγγειακές δυσπλασίες, οι τηλαγγειεκτασίες στα πλαίσια συνδρόμου και οι δευτεροπαθείς τηλαγγειεκτασίες. Εντοπισμένες τηλαγγειεκτασικού τύπου αγγειακές δυσπλασίες Οι τηλαγγειεκτασίες αυτού του τύπου ανευρίσκο - νται χωρίς να σχετίζονται με κάποιο σύνδρομο ή με συστηματική νόσο και χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

6 148 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη 1. Ετερόπλευρη σπιλοειδής τηλαγγειεκτασία Η ετερόπλευρη σπιλοειδής τηλαγγειεκτασία χαρακτηρίζεται από εκ γενετής ή επίκτητες τηλαγγειεκτασίες με μονομερή γραμμοειδή κατανομή. Οι βλάβες ακολουθούν τις γραμμές του Blaschko και εντοπίζονται πιο συχνά πάνω στο 3 ο και 4 ο αυχενικό δερμοτόμιο (και σπανιότερα στο θωρακικό δερμοτόμιο) 33. Οι αιτίες εμφάνισης είναι άγνωστες. Ο συγγενής τύπος είναι πιο συχνός στους άνδρες ενώ ο επίκτητος στις γυναίκες. Υπάρχει συσχετισμός με τα επίπεδα οιστρογόνων και παρατηρείται επιδείνωση κατά την εφηβεία και την εγκυμοσύνη 34. Μερικοί συγγραφείς υποστηρίζουν ότι ίσως να υπάρχει σχέση και με ηπατικές νόσους όπως η λοίμωξη από HCV, η αλκοολική ηπατίτις και ο μεταστατικός καρκίνος του ήπατος 35. Διαγνωστικά, πρέπει να διενεργείται τεστ κυήσεως, εργαστηριακός έλεγχος για την εκτίμηση των ηπατικών ενζύμων και ορολογικός έλεγχος για ηπατίτιδες. Η θεραπευτική προσέγγιση είναι μέσω χρήσης PDL ή ειδικού μακιγιάζ και γίνεται για αισθητικούς, κυρίως, λόγους Κληρονομική καλοήθης τηλαγγειεκτασία Η κληρονομική καλοήθης τηλαγγειεκτασία είναι μία σπάνια συγγενής διαταραχή. Χαρακτηρίζεται από τηλαγγειεκτασίες που μπορεί να έχουν τη μορφή βλατίδων, πλακών ή απλού ερυθήματος 37. Οι βλάβες εμφανίζονται συνήθως πριν την εφηβεία 38. Καθώς η κύρια εντόπιση των τηλαγγειεκτασίων, εκτός από το δέρμα, είναι τα χείλη και ο βλεννογόνος του στόματος, σημαντικό είναι να γίνεται διαφοροδιάγνωση από την κληρονομική αιμορραγική τηλαγγειεκτασία, καθώς τα δυο νοσήματα μοιράζονται γονίδια αλλά έχουν τελείως διαφορετική πρόγνωση Γενικευμένη τηλαγγειεκτασία Η γενικευμένη τηλαγγειεκτασία είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από τηλαγγειεκτασίες ερυθρού χρώματος, στικτές, γραμμοειδείς ή κηλιδώδεις που εντοπίζονται, κυρίως, στα κάτω άκρα και έχουν αμφοτερόπλευρη κατανομή 40. Η αιτία της νόσου είναι άγνωστη. Συνήθως εμφανίζεται σε γυναίκες κατά την 4 η ή 5 η δεκαετία της ζωής 41. Η θεραπευτική προσέγγιση γίνεται μέσω χρήσης IPL, PDL και Nd;YAG χωρίς ικανοποιητικά αποτελέσματα ακόμη και μετά από αρκετές συνεδρίες λόγω της εντόπισης και του χρώματος των βλαβών 42. Καθώς η διαταραχή αυτή προκαλεί μόνο αισθητικό πρόβλημα προτιμότερο είναι να συνιστάται η χρήση ειδικού καλυπτικού μακιγιάζ. Τηλαγγειεκτασίες στα πλαίσια συνδρόμου 1. Cutis marmorata telangiectatica congenita Η Cutis marmorata telangiectatica congenita είναι μια σπάνια συγγενής αγγειακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από μια μόνιμη αγγειεκτασία δικτυωτού τύπου, που θυμίζει κατά πολύ το φυσιολογικό μαρμαροειδές δέρμα 43. Η νόσος είναι συχνότερη στα κορίτσια και είναι αγνώστου αιτιολογίας. Πιθανώς να οφείλεται σε ένα αυτοσωμικό επικρατών γονίδιο ποικίλης διεισδυτικότητας 44. Κλινικά, παρατηρείται αγγειακή δυσπλασία δικτυωτού τύπου, η οποία δεν υποστρέφει με τη θερμότητα όπως το φυσιολογικό μαρμαροειδές δέρμα στα νεογνά. Οι βλάβες μπορεί να παρουσιάζουν ερύθημα ποικίλης έντασης, ενώ το δέρμα μπορεί να είναι ατροφικό ή και εξελκώμενο, ιδίως στους αγκώνες και τα γόνατα. Η νόσος μπορεί να είναι εντοπισμένη και να έχει δερμοτομική κατανομή, ή γενικευμένη και να παρουσιάζει και εξωδερματικές εκδηλώσεις. Οι πιο συχνές εξωδερματικές εκδηλώσεις είναι το γλαύκωμα, ο υποθυρεοειδισμός, η μειωμένη ανάπτυξη, συγγενής σπίλος, aplasia cutis congenita, εκτεταμένη μογγολοειδής κηλίδα, ασυμμετρία κρανίου, συνδακτυλία, σκολίωση, οι ανωμαλίες γεννητικών οργάνων, η υποπλασία σκέλους κ.α. Γενικά, η Cutis marmorata telangiectatica congenita υποστρέφει μέσα σε δυο έτη από τη γέννηση ποτέ, όμως, πλήρως 45. Η διαφοροδιάγνωση συμπεριλαμβάνει το φυσιολογικό μαρμαροειδές δέρμα, το σύνδρομο Bochenheimer, τη συγγενή πελίδνωση που παρατηρείται στο σύνδρομο Cornelia de Lange, στη τρισωμία 21 και την ομοκυστεϊνουρία καθώς και το νεογνικό λύκο 46. Η θεραπεία είναι συμπτωματική, μετά από αποκλεισμό συνύπαρξης κάποιου συνδρόμου, ή μέσω χρήσης PDL. 2. Αταξία τηλαγγειεκτασία (σύνδρομο Louis Barr) H αταξία τηλαγγειεκτασία είναι μια σπάνια συγγενής νευραγγειακή διαταραχή και είναι αποτέλεσμα μετάλλαξης του γονιδίου ΑΤΜ. Το γονίδιο αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό και έχει τρεις κυρίαρχους ρόλους: αποτελεί ρυθμιστή της επισκευής κατεστραμμένων αλύσων DNA 47, επηρεάζει τη λειτουργία των ογκοκατασταλτικών γονιδίων TP53 και ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

7 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ 149 BRCA1 48 και, τέλος, είναι υπεύθυνο για την καταστροφή ελαττωματικών νευρώνων κατά την ανάπτυξη του ΚΝΣ 49. Σχετίζεται επίσης με την έκφραση της υπεροικογένειας των γονιδίων των ανοσοσφαιρινών. Έχοντας υπόψιν τις δράσεις της πρωτεΐνης του γονιδίου ΑΤΜ, είναι πιο εύκολο να γίνουν κατανοητές οι εκδηλώσεις της νόσου. Δερματολογικώς, χαρακτηριστικές είναι οι τηλαγγειεκτασίες του επιπεφυκότα, του προσώπου, του τραχήλου καθώς και των άνω και κάτω άκρων. Από το νευρικό σύστημα παρατηρούνται κυρίως συμπτώματα από την παρεγκεφαλίδα όπως: παρεγκεφαλιδική αταξία, δυσαρθρία, μυοκλωνίες και διανοητική καθυστέρηση 51. Ενδοκρινολογικά μπορεί να παρατηρηθεί σακχαρώδης διαβήτης και διαταραχές ανάπτυξης. Οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν αυξημένη πιθανότητα για λοιμώξεις αναπνευστικού (ειδικά αυτές που προκαλούνται από τον πνευμονιόκοκκο) 50. Επίσης, έχουν αυξημένο ρίσκο εμφάνισης νεοπλασιών, ειδικά λευχαιμιών, λεμφωμάτων και καρκίνου του μαστού, κάτι που ισχύει και για τους φορείς του γονιδίου. Ακόμη ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του συνδρόμου είναι η αυξημένη ευαισθησία που παρουσιάζουν οι ασθενείς στην ιονίζουσα ακτινοβολία και στα ραδιομιμητικά φάρμακα, πιθανώς λόγω της μειωμένης ικανότητας τους για επισκευή των κατεστραμμένων αλύσων DNA. Στον εργαστηριακό έλεγχο ανευρίσκονται υψηλά επίπεδα α-fp και CEA και χαμηλά επίπεδα IgA και IgG 2. Η διενέργεια MRI μπορεί να αποκαλύψει παρεγκεφαλιδική ατροφία, η οποία σε συνδυασμό με τα χαμηλά επίπεδα των ανοσοσφαιρινών και την αυξημένη α-fp μπορεί να θέσει τη διάγνωση της νόσου. Η θεραπεία είναι καθαρά συμπτωματική, και γίνεται με τη χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής και την αναπλήρωση ανοσοσφαιρινών. 3. Κληρονομική αιμορραγική τηλαγγειεκτασία (σύνδρομο Rendu Osler-Weber) Η κληρονομική αιμορραγική τηλαγγειεκτασία είναι μια συγγενής διαταραχή που κληρονομείται με αυτοσωμικό επικρατούντα τρόπο και χαρακτηρίζεται από σιγμοειδείς, γραμμοειδείς, αραχνοειδείς ή οζώδεις τηλαγγειεκτασίες, που εντοπίζονται στις παρειές, στη μύτη, στα χείλη, στο βλεννογόνο του στόματος και στα δάκτυλα. Παρατηρούνται επίσης τηλαγγειεκτασίες εσωτερικών οργάνων και αρτηριοφλεβώδη συρίγγια 52. Τα γονίδια που ενοχοποιούνται είναι το HHT-1 και το HHT-2 τα οποία είναι υπεύθυνα για την παραγωγή της ενδογλίνης και της ALK1 αντίστοιχα. Οι δυο αυτές πρωτεΐνες παίζουν ρόλο στη ρύθμιση της σταθερότητας του ενδοθηλίου των αγγείων μέσω του TGF-β 5. Εκτός από τις δερματικές βλάβες, το πιο συχνό σύμπτωμα είναι οι αιμορραγίες. Στο 80% περίπου των ασθενών παρατηρείται επίσταξη κατά την εφηβεία 53. Κατά την ενήλικο ζωή παρατηρούνται αιμορραγίες από το γαστρεντερικό σύστημα λόγω αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών και γαστρεντερικών τηλαγγειεκτασιών. Αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες μπορούν να εμφανιστούν και στο ήπαρ, τους πνεύμονες, και το ΚΝΣ. Πνευμονική συμμετοχή της νόσου μπορεί να οδηγήσει σε αιμόπτυση ή και αιμοθώρακα ενώ συμμετοχή του ΚΝΣ μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία αποστηματίων στον εγκέφαλο, θρομβοεμβολικά επεισόδια και επιληπτικές κρίσεις 55. Για να τεθεί κλινικά η διάγνωση της κληρονομικής αιμορραγικής τηλαγγειεκτασίας θα πρέπει να υπάρχουν τουλάχιστον 3 από τα παρακάτω χαρακτηριστικά 55 : I. Επίσταξη αυθόρμητη και υποτροπιάζουσα II. Πολλαπλές τηλαγγειεκτασίες προσώπου και στόματος III. Αγγειακές δυσπλασίες εσωτερικών οργάνων (πνεύμονες, γαστρεντερικό, εγκέφαλος) IV. Πρώτου βαθμού συγγενής με κληρονομική αιμορραγική τηλαγγειεκτασία Η θεραπεία είναι παρηγορητική και γίνεται μέσω παρακολούθησης του ασθενή με γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση, και χορήγηση αντιβιοτικής αγωγής και σιδήρου όπου κριθεί αναγκαίο. Δευτεροπαθείς τηλαγγειεκτασίες Οι δευτεροπαθείς τηλαγγειεκτασίες είναι οι συχνότερες τηλαγγειεκτασίες. Σχετίζονται άμεσα με κάποια συστηματική νόσο. Ορισμένα από τα αίτια των δευτεροπαθών τηλαγγειεκτασιών παραθέτονται παρακάτω (Πίνακας 3) ΑΓΓΕΙΟΚΕΡΑΤΩΜΑΤΑ Τα αγγειοκερατώματα είναι υπερκερατωσικές αγγειακού τύπου βλάβες, και χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: τα εντοπισμένα και τα διάχυτα. Εντοπισμένα αγγειοκερατώματα Αγγειοκεράτωμα circumscriptum Το αγγειοκεράτωμα circumscriptum είναι μια Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

8 150 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη Αίτια δευτεροπαθών τηλαγγειεκτασιών Έκθεση στον ήλιο Laser ή κρυοθεραπεία Ακτινοθεραπεία BCC Νοσήματα κολλαγόνου (δερματομυοσίτιδα, ερυθηματώδης λύκος, σκληροδερμία) Σύνδρομο Cushing Κίρρωση Εγκυμοσύνη Αντισυλληπτικά Τοπικά κορτικοστεροειδή Μεταστατικός καρκίνος Λιποειδική νεκροβίωση Ποικιλόδερμα Ροδόχρους νόσος Telangiectasia macularis eruptiva perstans Xeroderma pigmentosum Ελαστικό ψευδοξάνθωμα Ðß íá êáò 3 σπάνια βλάβη που εμφανίζεται ως υπερκερατωσική αγγειακή πλάκα κυανού ή μαύρου χρώματος. Είναι παρόν κατά τη γέννηση, έχει δερμοτομική κατανομή και εντοπίζεται συνηθέστερα στο κάτω άκρο, αλλά μπορεί να ανευρεθεί και στα άνω άκρα, τον κορμό, το πρόσωπο και τη ραχιαία επιφάνεια της γλώσσας. Με την αύξηση της ηλικίας μπορεί να γίνει μυρμηκιώδες και να αποκτήσει βαθύτερο χρώμα 56. Η διαφοροδιάγνωση από το μυρμηκιώδες αιμαγγείωμα, τις μικροκυστικές λεμφικές δυσπλασίες και το ψευδολυμφωματώδες αγγειοκεράτωμα (σύνδρομο APACHE) μπορεί να είναι δύσκολη και γίνεται μόνο μέσω ιστολογικής εξέτασης 57. Η θεραπεία επιλέγεται ανάλογα με το μέγεθος των βλαβών και είναι είτε καυτηριασμός ή laser ή χειρουργική αφαίρεση 58. Αγγειοκεράτωμα Mibelli Το αγγειοκεράτωμα Mibelli εμφανίζεται στη ηλικία των ετών ως έντονα ερυθρές σιγμοειδείς κηλίδες και εξελίσσεται σε επηρμένες, υπερκερατωσικές, σκοτεινέρυθρες βλατίδες. Κληρονομείται με επικρατούντα αυτοσωμικό τρόπο που παρουσιάζει ποικίλη διεισδυτικότητα, δεν είναι όμως απίθανη και η συμμετοχή περιβαλλοντικών παραγόντων στην εμφάνιση του 59. Συχνά υπάρχει ιστορικό χειμέτλων που υποδηλώνει μια πιθανή τραυματική αιτιολογία λόγω έκθεσης στο κρύο. Οι βλάβες είναι πολλαπλές και εντοπίζονται στη ράχη και τα πλάγια των δακτύλων καθώς και στους αγκώνες και τα γόνατα. Είναι συνήθως ασυμπτωματικές όμως σπάνια, μπορεί να προκαλέσουν εξελκώσεις των άκρων δακτύλων 60. Η θεραπεία εκλογής είναι ο καυτηριασμός, το laser ή η κρυοθεραπεία 61. Μονήρες βλατιδώδες αγγειοκεράτωμα Το μονήρες βλατιδώδες αγγειοκεράτωμα είναι μία κυανόμαυρη, μυρμηκιώδης βλατίδα η οποία εντοπίζεται κυρίως στα κάτω άκρα. Εμφανίζεται σε ηλικία από 10 έως 40 ετών και έχει τραυματική αιτιολογία. Είναι ασυμπτωματικό, αλλά διαφοροδιαγνωστικά πρέπει να διαχωριστεί από μια απλή μυρμηκιά, ένα μελαγχρωματικό σπίλο ή ακόμη και ένα πιθανό μελάνωμα 62. Θεραπεία δεν είναι απαραίτητη, εκτός και αν είναι δύσκολη η διάκριση από το μελάνωμα, οπότε και αφαιρείται χειρουργικά. Αγγειοκεράτωμα αιδοίου/oσχέου (Αγγειοκεράτωμα Fordyce) Τα αγγειοκερατώματα Fordyce είναι έντονα ερυθρές βλατίδες, διαμέτρου 1-4 mm και εντοπίζονται στο αιδοίο ή το όσχεο 14. Σπάνια, βλάβες μπορεί να παρατηρηθούν στην κλειτορίδα ή την ουρήθρα. Αποτελούν τα συνηθέστερα από όλα τα αγγειοκερατώματα και γίνονται συχνότερα με την αύξηση της ηλικίας, με ποσοστά εμφάνισης που κυμαίνονται από 0,6% στους εφήβους έως 17% σε άτομα ηλικίας 70 ετών. Συνήθως είναι ασυμπτωματικά, μπορεί όμως να συνοδεύονται από κνησμό ή ερυθρότητα 62. Στα αίτια εμφάνισης στους άνδρες συμπεριλαμβάνονται η αυξημένη φλεβική πίεση (λόγω όγκων της επιδιδυμίδος ή του ουροποιητικού συστήματος, κηλών, τραύματος και θρομβοφλεβίτιδος) καθώς και η ύπαρξη κιρσοκήλης 63. Περίπου τα 2/3 των ασθενών παρουσιάζουν κάποιο συνοδό νόσημα. Στις γυναίκες, οι βλάβες τείνουν να εμφανίζονται λόγω χρήσης αντισυλληπτικών, κατά την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό καθώς και ύστερα από υστερεκτομή 64. Θεραπεία δεν είναι απαραίτητη, εκτός εάν υπάρχει έντονο αισθητικό πρόβλημα οπότε και προτιμάται η κρυοθεραπεία, ο καυτηριασμός ή το laser 14. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

9 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ 151 Διάχυτα αγγειοκερατώματα Αγγειοκεράτωμα corporis diffusum (νόσος Fabry) H νόσος Fabry είναι η συνηθέστερη από τις σπάνιες νόσους των λυσοσωματίων. Κληρονομείται με φυλοσύνδετο υπολειπόμενο τρόπο και χαρακτηρίζεται από έλλειψη του ενζύμου α-γαλακτοσιδάση. Αυτή η εκ γενετής μεταβολική διαταραχή οδηγεί στην συσσωρευτική εναπόθεση γλυκοσφιγγολιπιδίων στα λυσοσωμάτια των κυττάρων του αγγειακού ενδοθηλίου, των ινοβλαστών και των περικυττάρων του χορίου, της καρδιάς, των νεφρών και του αυτόνομου νευρικού συστήματος 65. Η παγκόσμια επίπτωση της νόσου κυμαίνεται από 1: έως 1: Η έναρξη της νόσου είναι συνήθως κατά την παιδική ηλικία, με αποτέλεσμα έως την ηλικία των ετών να παρατηρείται πλήρης εκδήλωση όλων των συμπτωμάτων. Είναι συχνότερη στους άνδρες (καθώς το μεταλλαγμένο γονίδιο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα Χ), όμως ένα μεγάλο ποσοστό των γυναικών που είναι φορείς θα παρουσιάσουν συμπτώματα, όπως αγγειοκερατώματα (30%) ή ατροφία του κερατοειδούς χιτώνα (70%) 65. Η συμπτωματολογία ποικίλει. Αποτέλεσμα αυτού είναι, η διάγνωση να τίθεται δύσκολα εάν στην οικογένεια δεν υπάρχει άλλο άτομο που να πάσχει από τη νόσο. Αρχικές εκδηλώσεις είναι η εμφάνιση χρόνιων παραισθησιών, οι έντονες γαστρεντερικές διαταραχές, η δυσανεξία στη ζέστη σε συνδυασμό από υποΐδρωσία ή ανιδρωσία και η γενικευμένη εμφάνιση αγγειοκερατωμάτων. Εάν η διάγνωση αργήσει να τεθεί, ο ασθενής θα παρουσιάσει τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια και καρδιαγγειακες και νευρολογικές εκδηλώσεις που οδηγούν στον πρόωρο θάνατο 66. Πιο χαρακτηριστικά, από το δέρμα, παρατηρούνται υπερκερατωσικές αγγειακές βλατίδες με κυανό ή σκοτεινέρυθρο χρώμα και εντόπιση περιομφαλικά, στους γλουτούς, στους μηρούς, στο όσχεο και στην οσφυική χώρα 14. Συστηματικά, οι εκδηλώσεις είναι πολλαπλές (Πίνακας 4). Η διάγνωση της νόσου τίθεται με τη βοήθεια μιας σειράς ειδικών διαγνωστικών δοκιμασιών. Παρατηρείται μειωμένη δραστηριότητα της α-γαλακτοσιδάσης στον ορό του αίματος, στα δάκρυα, στα λευκοκύτταρα και σε καλλιέργειες κυττάρων. Ανευρίσκεται Gb3 (ανήκει στην κατηγορία των κεραμίδιων) σε ίζημα ούρων, στον ορό του αίματος και σε καλλιέργεια ινοβλαστών. Σε ίζημα ούρων παρατηρούνται κύτταρα που περιέχουν διπλοθλαστικά σφαιρίδια λιπιδίων που ονομάζονται σταυροί της Μάλτας. Τέλος, η βιοψία δέρματος και νεφρού δείχνει τη χαρακτηριστική εναπόθεση λιπιδίων 74. Η θεραπεία της νόσου είναι συμπτωματική. Για τα αγγειοκερατώματα μπορεί να χρησιμοποιηθεί κρυοθεραπεία, laser ή καυτηριασμός. Για τις συστηματικές νόσους η θεραπεία επιλέγεται ανάλογα με το όργανο που προσβάλλεται. Τέλος, τα τελευταία χρόνια σε άτομα με νόσο Fabry χορηγείται αγωγή με ένζυμα αντικατάστασης. Τα ένζυμα αυτά είναι η αγαλσιδάση α και η αγαλσιδάση β. Η χορήγηση τους από νεαρή ηλικία, φαίνεται να βελτιώνει τη πρόγνωση των ασθενών καθώς και τη γενικότερη κλινική εικόνα και πορεία της νόσου 75. ΦΛΕΒΙΚEΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ Οι φλεβικές δυσπλασίες είναι αγγειακές βλάβες Ðß íá êáò 4 Συστηματικές εκδηλώσεις νόσου Fabry Καρδιαγγειακό σύστημα ΣΝ, βαλβιδοπάθεια, ñ LDL, αρρυθμίες, ΑΥ, μικροαγγειακές βλάβες, καρδιακή ανεπάρκεια 69 Αναπνευστικό σύστημα ΧΑΠ, δύσπνοια 73 Νευρικό σύστημα Οφθαλμοί Άλγος, παραισθησίες κ. άκρων, άνοια, κατάθλιψη, εγκεφαλικά επεισόδια, ημιπληγία, αλλαγές προσωπικότητας 68 Αλλοίωση αγγείων του αμφιβληστροειδούς, ατροφία του κερατοειδούς χιτώνα, καταρράκτης 70 Νεφροί ΧΝΑ 72 Γαστρεντερικό σύστημα Διάρροια, δυσαπορρόφηση, έμετοι 71 Άλλα Κώφωση, υποθυρεοειδισμός, αναιμία, οστεοπενία, οστεοπώρωση 74 Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

10 152 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη χαμηλής ροής που αποτελούνται από ανώμαλα φλεβικά δίκτυα παρόντα κατά τη γέννηση 76. Έχουν κυανό χρώμα και εμφανίζονται ως μαλακοί, μη σφύζοντες ευπίεστοι όγκοι. Χαρακτηριστικό τους είναι ότι αλλάζουν σχήμα και μέγεθος με την άσκηση ή τη δοκιμασία Vasalva και ότι έχουν την τάση να αυξάνονται με την αύξηση της ηλικίας 14. Η επίπτωση της νόσου είναι σποραδική, όμως έχουν αναφερθεί και περιπτώσεις στις οποίες φαίνεται να είναι κληρονομούμενη 77. Μελέτες δείχνουν ότι μία μετάλλαξη στον ειδικό για τα αγγειακά ενδοθηλιακά κύτταρα υποδοχέα TIE-2 ίσως να είναι υπεύθυνη για την δυσπλασία αυτή 5. To 40% των φλεβικών δυσπλασιών εντοπίζεται στην κεφαλή, τον τράχηλο, τα χείλη ή το βλεννογόνο του στόματος. Μπορεί να προκαλέσουν ασυμμετρία προσώπου, κακή ευθυγράμμιση της άνω και κάτω γνάθου, δυσφαγία και αποφρακτική άπνοια κατά τον ύπνο. Ενδοκογχικές φλεβικές δυσπλασίες μπορεί να προκαλέσουν ενόφθαλμο στην όρθια θέση και εξόφθαλμο κατά την κατάκλιση. Σπάνια παρατηρείται συμπίεση του οπτικού νεύρου. Πολλαπλές φλεβικές δυσπλασίες μπορεί να συνδυάζονται και με εγκεφαλικές αγγειακές δυσπλασίες 78. Οι φλεβικές δυσπλασίες του κορμού και των άκρων αποτελούν το 40% των φλεβικών δυσπλασιών. Μπορούν να συμπεριλάβουν, εκτός από το δέρμα, μυς και αρθρώσεις και είναι μονήρεις ή πολλαπλές. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι οίδημα, άλγος ή αίσθημα καύσου, αποτέλεσμα αιμαρθρώσεων ή θρομβοφλεβίτιδας. Οι φλεβικές δυσπλασίες των άκρων μπορεί να οδηγήσουν σε ήπια αύξηση διαμέτρου του μέλους, και σε πιο ακραίες περιπτώσεις, σε δυσλειτουργία του. Η ακαμψία και η δυσκολία στην κίνηση λόγω της συμμετοχής των αρθρώσεων και των μυών, οδηγεί και σε οστικές ανωμαλίες όπως λέπτυνση των οστών, οστεόλυση, υποπλασία ή ακόμη και σε παθολογικά κατάγματα. Γενικώς, οι δυσπλασίες αυτού του τύπου μπορεί να αυξηθούν απότομα σε μέγεθος μετά από τραύμα, αιμορραγία, ορμονικές ανωμαλίες ή μερική εκτομή και γι αυτό ο χειρισμός τους πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή 79. Μία από τις βασικές επιπλοκές των φλεβικών δυσπλασιών είναι οι διαταραχές πήξης οι οποίες εκδηλώνονται ως χαμηλές τιμές ινωδογόνου στο αίμα, υψηλά επίπεδα των D-dimers, αυξημένα παράγωγα του καταβολισμού του ινωδογόνου και θρομβοπενία. Όλοι οι ασθενείς με εκτεταμμένες φλεβικές δυσπλασίες θα πρέπει να ελέγχονται, διότι εγκυμοσύνες, χειρουργεία, τραυματισμοί ή ακόμη και η έναρξη της εμμήνου ρύσεως μπορεί να προκαλέσει διάχυτη ενδοαγγειακή πήξη 80. Εκτός από τον εργαστηριακό έλεγχο σημαντικός είναι και ο απεικονιστικός έλεγχος. Η MRI και η MRΑ είναι οι εξετάσεις εκλογής και μπορούν να αποκαλύψουν μια πιθανή αγγειακή δυσπλασία εγκεφάλου χωρίς να υπάρχει μεγάλος κίνδυνος επιπλοκών. Θεραπευτικές επιλογές αποτελούν η σκληροθεραπεία και η χειρουργική εκτομή. Σε ορισμένες περιπτώσεις (όπως στις μεγάλες φλεβικές δυσπλασίες των άκρων) μπορεί να χρησιμοποιηθούν και συνδυαστικά. Δυστυχώς, και οι δύο μέθοδοι συνοδεύονται από επιπλοκές. Μερικές από αυτές είναι η νέκρωση και εξέλκωση των ιστών, το οίδημα, οι νευρολογικές βλάβες και η ουλοποίηση 81. Σχετιζόμενα σύνδρομα Σύνδρομο Maffucci Το σύνδρομο Maffucci χαρακτηρίζεται από πολλαπλές φλεβικές δυσπλασίες άκρων και ενχονδρομάτωση. Οι δερματικές βλάβες εμφανίζονται κατά τη νεογνική ηλικία ως πολλαπλά αγγειακά οιδήματα και εξελίσσονται σε μαλακά, κυανά εξωφυτικά οζίδια. Τα ενχονδρόματα εκφύονται κυρίως από τα οστά των δακτύλων και, σπανιώτερα, από τις μεταφύσεις των μακρών οστών του άνω και κάτω άκρου. Το σύνδρομο αυτό συνοδεύεται από μεγάλη ποικιλία καλοήθων και κακοήθων όγκων μεσοδερμικής προέλευσης. Ο πιο συχνός από αυτούς είναι το χονδροσάρκωμα (15%) και ακολουθούν το ινοσάρκωμα και το αγγειοσάρκωμα κ.α 82. Οι ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθούνται λόγω αυξημένης πιθανότητας για εμφάνιση κακοήθειας. Χειρουργική εκτομή των βλαβών γίνεται μόνο για αισθητικούς λόγους 14. Σύνδρομο Blue rubber bleb (Bean) Το σύνδρομο Blue rubber bleb είναι μια σπάνια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από φλεβικές δυσπλασίες δέρματος και γαστρεντερικού συστήματος, καθώς και άλλων οργάνων όπως το ήπαρ, ο σπλήνας, οι πνεύμονες, ο νωτιαίος μυελός και τα οστά. Οι δερματικές βλάβες είναι χαρακτηριστικά κυανά ιώδη μαλακά ευπίεστα οζίδια με ελαστική υφή που μπορούν να συρρέουν σχηματίζοντας όγκους. Συνήθως εντοπίζονται στον κορμό και τα άνω άκρα, μπορούν όμως, να εμφανιστούν και σε άλλα σημεία του σώματος. Οι βλάβες του γαστρε - ντερικού είναι πολυποειδείς και μπορούν να αι- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

11 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ 153 μορραγήσουν, αν τραυματιστούν, προκαλώντας σοβαρή αναιμία. Η θεραπεία των αγγειακών βλαβών γίνεται με τη χρήση laser ή σκληροθεραπείας. Θεραπεία των συμπτωμάτων από τα άλλα συστήματα γίνεται κατά περίπτωση 83. Cutaneomucosal venous malformation Η κλινική εικόνα του συνδρόμου αυτού είναι όμοια με εκείνη του συνδρόμου Blue rubber bleb, όμως, σε αυτή τη περίπτωση δε παρατηρούνται αγγειακές δυσπλασίες εσωτερικών οργάνων. Η θεραπεία των βλαβών γίνεται με τη χρήση laser, σκληροθεραπείας ή χειρουργική εκτομή 7. Φλεβικές λίμνες Οι φλεβικές λίμνες εκδηλώνονται ως κυανές, ιώδεις ή και μαύρες ευπίεστες βλατίδες οι οποίες προκαλούνται από διάταση των φλεβιδίων. Εντοπίζονται στις ηλιοεκτεθειμένες περιοχές και στα χείλη ατόμων ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών. Αποτελούν καλοήθεις βλάβες, όμως, μιμούνται κλινικά το μελάνωμα, το πυογόνο κοκκίωμα και τα μελαγχρωματικά βασικοκυτταρικά καρκινώματα. Έχουν συνήθως διάμετρο έως 1 cm και εξαφανίζονται με την άσκηση πίεσης. Όσον αφορά το μηχανισμό εμφάνισης τους, έχουν διατυπωθεί δύο θεωρίες. Η μια υποστηρίζει ότι προκαλούνται μετά από ακτινική βλάβη στον εξωτερικό χιτώνα των αγγείων του δέρματος, και η άλλη ότι προκαλούνται από μικροθρομβώσεις των αγγείων της περιοχής 84. Η δερματοσκόπηση βοηθά στην διαφοροδιάγνωση των φλεβικών λιμνών από άλλες νόσους. Σε περίπτωση που υπάρχει δυσκολία στη διάγνωση συνιστάται η χειρουργική αφαίρεση και η διενέργεια βιοψίας. Θεραπείες εκλογής είναι η κρυοχειρουργική, ο καυτηριασμός και το laser 85. Glomuvenous δυσπλασίες Οι δυσπλασίες αυτού του τύπου είναι εξαιρετικά σπάνιες και χαρακτηρίζονται από πολλαπλές ερυθροκύανες ευπίεστες βλατίδες που συρρέουν, σχηματίζοντας μονήρεις ή πολλαπλές πλάκες. Αποτελούν ξεχωριστή οντότητα, καθώς σε αντίθεση με τις φλεβικές δυσπλασίες όπου το λείο μυϊκό τοίχωμα των φλεβών είναι ανώμαλο και σχεδόν απουσιάζει, σε αυτές παρατηρείται η ύπαρξη κυττάρων glomus (κύτταρα αδιαφοροποίητου λείου μυ) στα τοιχώματα των αγγείων 86. Οι βλάβες είναι σχετικά επώδυνες και έχουν προοδευτικά επιδεινούμενη πορεία. Θεραπείες εκλογής είναι η σκληροθεραπεία και η χειρουργική εκτομή με απογοητευτικά, όμως, αποτελέσματα, καθώς οι υποτροπές είναι συχνές 14. Αρτηριοφλεβώδεις Δυσπλασίες Οι αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες είναι οι συνηθέστερες δυσπλασίες υψηλής ροής και αποτελούνται από αρτηρίες και φλέβες που συγκοινωνούν ανωμάλως χωρίς την μεσολάβηση τριχοειδών αγγείων. Θεωρούνται, λόγω των πιθανών επιπλοκών, ως οι σοβαρότερες από όλες τις αγγειακές δυσπλασίες 7. Το 40 60% των δυσπλασιών αυτών είναι παρούσες στη γέννηση, και εντοπίζονται συχνότερα στην κεφαλή (70%). Τα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων που συμμετέχουν, φαίνεται να πολλαπλασιάζονται με υψηλούς ρυθμούς και να έχουν χαμηλή ευαισθησία σε ανασταλτικές κυτοκίνες όπως ο TNF α, η IL-1β και η INF-γ. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι διάφορα γονίδια που εμπλέκονται στην αγγειογένεση, και ειδικότερα εκείνα που ρυθμίζουν τον πολλαπλασιασμό και την απόπτωση των κυττάρων, είναι υπεύθυνα για την εμφάνιση των αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών 5. Η κλινική εικόνα και η σοβαρότητα των δυσπλασιών αυτών, έχει κατηγοριοποιηθεί από τη δεκαετία του 90 με το σύστημα Schobinger (Πίνακας 5). Στους παράγοντες που μπορούν να πυροδοτήσουν την επέκταση των βλαβών συμπεριλαμβάνονται ο τραυματισμός, η εγκυμοσύνη, η μερική εκτομή και η εφηβεία 87. Οι αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες θα πρέπει να διαφοροδιαγιγνώσκονται από τις τριχοειδικές δυσπλασίες και τα υποστρέφοντα αιμαγγειώματα. Αυτό μπορεί να γίνει με τη βοήθεια της κλινικής εικόνας, μια που οι αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες είναι βλάβες θερμές κατά τη ψηλάφηση και συχνά παρουσιάζουν ροίζο ή φύσημα. Ο υπέρηχος Doppler αποτελεί εξαιρετικό εργαλείο στην διάγνωση των αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών. Χρήσιμα εργαλεία είναι, επίσης, η MRI και η MRA. Οι επιπλοκές των αρτηριοφλεβωδών δυσπλασιών είναι πολλές και σοβαρές. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η αιμορραγία, η εξέλκωση, το έντονο άλγος, η υπερτροφία σκελετού και ούλων, καθώς και η δυσλειτουργία των πασχόντων μελών λόγω ισχαιμίας. Η θεραπευτική προσέγγιση είναι ανάλογη με το στάδιο. Στα στάδια Ι και ΙΙ προτιμάται η συντηρητική θεραπεία, αν και, η χειρουργική εκτομή είναι πιο Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

12 154 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη Ðß íá êáò 5 Κατηγοριοποίηση Schobinger για τις αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες Σταδιο Ι: Ανενεργή φάση Οζίδια/ερυθρές πλάκες Θερμές, φύσημα κατά τη ψηλάφηση Στάδιο ΙΙ: Φάση επέκτασης Επέκταση, διήθηση υποκείμενων ιστών ñθερμότητας, ψηλαφητός παλμός ακρόαση = φύσημα Στάδιο ΙΙΙ: Φάση καταστροφής Καταστροφή των εν τω βάθει ιστών εξέλκωση, αιμορραγία, οστεολυτικές βλάβες Στάδιο ΙV Στάδιο ΙΙΙ και καρδιακή ανεπάρκεια εύκολη σε αυτή τη φάση λόγω του μικρού μεγέθους της δυσπλασίας. Λόγω του κινδύνου της ραγδαίας επιδείνωσης της κλινικής εικόνας σε περίπτωση μερικής αφαίρεσης της βλάβης, εάν προτιμηθεί η χειρουργική εκτομή σε αυτή τη φάση, γίνεται πάντα με ευρέα όρια. Εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση αποτελεί ο εμβολισμός, με υψηλά ποσοστά υποτροπών. Σύνδρομα που σχετίζονται με αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες Σύνδρομο Cobb Το σύνδρομο Cobb αποτελεί μια εξαιρετικά σπάνια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από μεταμεριδιακές αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες που εντοπίζονται στο δέρμα, στους σπονδύλους και στο νωτιαίο μυελό. Οι δυσπλασίες που περιλαμβάνουν το νευρικό σύστημα μπορούν να γίνουν συμπτωματικές κατά τη παιδική ηλικία και να προκαλέσουν σπαστική παράλυση ή και παραπληγία 7. Η διαφοροδιάγνωση γίνεται με τη διενέργεια MRI ή MRA. Ο ενδοαγγειακός εμβολισμός της αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας του νωτιαίου μυελού μπορεί να βελτιώσει θεαματικά την πρόγνωση της νόσου 88. Σύνδρομο Bonnet Dechaume Blanc (Wyburn- Mason) Το σύνδρομο αυτό είναι μια σπάνια διαταραχή η οποία περιλαμβάνει αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες εγκεφάλου, αμφιβληστροειδούς και δέρματος, όλες με σύστοιχη εντόπιση, μονόπλευρη ή και αμφοτερόπλευρη. Συχνά συμπτώματα της νόσου αποτελούν οι πονοκέφαλοι, η επιληψία και οι οφθαλμολογικές διαταραχές που μπορεί να κυμαίνονται από περιορισμό των οπτικών πεδίων έως και τύφλωση. Η διαφοροδιάγνωση γίνεται με τη διενέργεια MRI ή MRA. Η θεραπεία είναι καθαρά συμπτωματική 14. Λεμφικές δυσπλασίες Οι λεμφικές δυσπλασίες αποτελούν διαταραχές ανάπτυξης του λεμφικού συστήματος και διακρίνονται σε εντοπισμένες ή διάχυτες, καθώς και σε πρωτοπαθείς ή δευτεροπαθείς. Διάχυτη λεμφική δυσπλασία (λεμφοίδημα) Πρωτοπαθής διάχυτη λεμφική δυσπλασία Το πρωτοπαθές λεμφοίδημα χαρακτηρίζεται από υποδόριο οίδημα, συνήθως των κάτω άκρων, σε συνδυασμό με απλασία, υπερπλασία ή υποπλασία των λεμφαγγείων της περιοχής που προσβάλλεται. Ανάλογα με την ηλικία έναρξης των συμπτωμάτων χωρίζεται σε τρεις υποτύπους. 1. Συγγενές οικογενές τύπου 1 (Nonne Milroy) Η νόσος Nonne Milroy παρουσιάζεται ως λεμφοίδημα κάτω άκρων παρόν στη γέννηση, αμφοτερόπλευρο και ανώδυνο 89. Σχετίζεται με μία μετάλλαξη στο γονίδιο VEGFR3 και έχει συνδυαστεί με λεμφαγγειεκτασίες εντέρου, υδροκήλες και ανωμαλίες ονύχων 90. Η θεραπεία είναι παρηγορητική και γίνεται με τη χορήγηση διουρητικών και χρήση ειδικών καλτσών. 2. Συγγενές οικογενές τύπου 2 (praecox) Το λεμφοίδημα praecox είναι το συχνότερο από τα πρωτοπαθή λεμφοιδήματα και αποτελεί το 80% των περιπτώσεων. Συνήθως το οίδημα είναι μονόπλευρο (70%) και προκαλείται από υποπλασία των περιφερειακών λεμφαγγείων και διάταση των λεμφαγγείων που διοχετεύουν τη λέμφο προς το μείζω- ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

13 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ 155 να ή ελάσσωνα θωρακικό πόρο 91. Εμφανίζεται μέχρι την ηλικία των 35 ετών και συνηθέστερα κατά την εφηβεία. Προκαλείται από μεταλλάξεις στα γονίδια VEGFR3 και FOXC2 και μπορεί να συνοδεύεται από πτώση βλεφάρου, υπερωϊοσχιστία, δυσχρωμίες ονύχων και συγγενείς καρδιοπάθειες 92. Η θεραπεία είναι ίδια με τη νόσο Nonne Milroy. 3. Λεμφοίδημα tarda Το λεμφοίδημα tarda εμφανίζεται μετά την ηλικία των 35 ετών. Δεν έχει εξακριβωθεί εάν προκαλείται από κάποια μετάλλαξη σε γονίδιο, αν και πιθανώς να ενοχοποιείται το FOXC2. Προκαλείται λόγω ανεπάρκειας των βαλβίδων των λεμφαγγείων. Η θεραπεία είναι ίδια με τη νόσο Nonne Milroy και το λεμφοίδημα praecox 93. Δευτεροπαθής διάχυτη λεμφική δυσπλασία Το δευτεροπαθές λεμφοίδημα προκαλείται από βλάβες στο λεμφαγγειακό σύστημα οι οποίες είναι επίκτητες. Στα αίτια συμπεριλαμβάνονται οι λοιμώξεις (π.χ. από W. Bancrofti), η κακοήθεια, η παχυσαρκία, το τραύμα και οι θεραπευτικές προσεγγίσεις (όπως η λεμφαδενεκτομή) 94. Εντοπισμένη λεμφική δυσπλασία Μικροκυστική λεμφική δυσπλασία (lymphagioma circumscriptum) Οι μικροκυστικές λεμφικές δυσπλασίες παρουσιάζονται ως πλάκες που αποτελούνται από συρρέουσες διαυγείς ή αιμορραγικές φυσαλίδες. Συχνά παρατηρείται και υποδόριο οίδημα. Οι βλάβες αυτές είναι παρούσες κατά τη γέννηση και εντοπίζονται σε σημεία του σώματος πλούσια σε λεμφαγγεία, όπως η κεφαλή, ο τράχηλος, ο θώρακας, οι μηρογενετικές πτυχές και οπισθοπεριτοναϊκά. Έχουν τη τάση να τραυματίζονται και στις επιπλοκές τους περιλαμβάνονται η αιμορραγία και η λοίμωξη 14. Η διάγνωση είναι συνήθως κλινική, όμως χρήσιμο μπορεί να είναι και το υπερηχογράφημα Doppler και η MRI. Θεραπείες εκλογής είναι η εκτομή, το CO 2 laser και η κρυοθεραπεία 96. Μακροκυστική λεμφική δυσπλασία (hygroma) Οι μακροκυστικές λεμφικές δυσπλασίες είναι μεγαλύτερες σε μέγεθος από τις μικροκυστικές λεμφικές δυσπλασίες και εμφανίζονται ως τεταμένες, ομαλές, ημιδιαφανείς μάζες, καλυπτόμενες από δέρμα με φυσιολογικό ή κυανό χρώμα. Αποτελούνται από αθροίσματα συγκοινωνουσών μεγάλων λεμφικών κυστών. Η πλειοψηφία τους (85%) παρουσιάζεται έως το δεύτερο χρόνο της ζωής. Εντοπίζονται συνήθως κάτω από το επίπεδο του υοειδούς οστού και επί του πρόσθιου και οπίσθιου αυχενικού τριγώνου. Άλλες εντοπίσεις είναι η μασχαλιαία πτυχή και το πλάγιο θωρακικό τοίχωμα. Οι δυσπλασίες αυτού του τύπου συχνά επιπλέκονται καθώς η αύξηση του μεγέθους τους μπορεί να οδηγήσει σε επιλοίμωξη ή αιμορραγία. Σπανιότατα παρατηρείται σήψη ή κυτταρίτιδα μετά από τραυματισμούς. Μπορούν, ακόμα, εκτός από αισθητικές διαταραχές να προκαλέσουν, ανάλογα με την εντόπιση τους, δυσκολία στη σίτιση, δύσπνοια, υπερτροφία των υποκείμενων ιστών, πρόπτωση οφθαλμού, καταρράκτη, στραβισμό κ.ά. 95 Η διάγνωση γίνεται βάση της κλινικής εικόνας σε συνδυασμό με U/S, CT, MRI και εξέτασης υγρού απο τη βλάβη. Η θεραπεία εκλογής είναι η χειρουργική αφαίρεση 96. ΣΥΜΠΕΡAΣΜΑΤΑ Οι αγγειακές δυσπλασίες είναι μια ομάδα απο ποικίλες διαταραχές, με διαφορετική πρόγνωση, κλινική εικόνα και αιτιοπαθογένεια. Ορισμένες από αυτές μπορεί να αποτελούν τμήμα ενός συνδρόμου. Δεδομένου του γεγονότος, όμως, ότι όλες παρουσιάζουν μια σταδιακά επιδεινούμενη πορεία και δεν υποστρέφουν ποτέ αυτόματα, είναι σημαντική η διαφοροδιάγνωση τους απο άλλες διαταραχές (όπως τα αιμαγγειώματα) και ο αποκλεισμός συνδυασμού τους με κάποιο σύνδρομο. Πάντοτε, η κλινική προσέγγιση μιας πιθανής αγγειακής δυσπλασίας θα πρέπει να γίνεται με προσοχή και να ζητείται η συμβουλή και άλλων ειδικοτήτων όπου κρίνεται απαραίτητο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦIA 1. Dohil M, Baugh WP, Eichenfield LF. Vascular and pigmented birthmarks. Pediatr Clin N Am 2000; 47: Garzon M, Huang J, Enjolras O, Frieden IJ. Vascular Malformations. J Am Acad Dermatol 2007; 56: Dr Kurosh Parsi et al. An Overview of Vascular Anomalies Sydney course notes Yuan SM, Jiang HQ, Hong ZJ, et al. The expression and role of glucose transporter-1 in infantile hemangioma, Zhonghua Zheng Xing Wai Ke Za Zhi. 2007; 23(2): Brouillard P, Vikkula M. Vascular malformations: localized defects in vascular morphogenesis, Clin Genet 2003: 63: Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

14 156 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη 6. Tille JC. Pepper M.S. Hereditary Vascular Anomalies- New Insights Into Their Pathogenesis, Arterioscler Thromb Vasc Biol Bologna J, Jorizzo JL, Rapini R. Dermatology Second Edition 8. Jacobs AH, Walton RG. The incidence of birthmarks in the neonate. Pediatrics 1976: 58: Dohil M, Baugh WP, Eichenfield LF. Vascular and pigmented birthmarks. Pediatr Clin N Am 2000; 47: Mulliken JB, Young AE. Vascular Birthmarks: Hemangiomas and Malformations. Philadelphia: W.B. Saunders, Smoller BR, Rosen S. Port-wine stains. A disease of altered neural modulation of blood vessels? Arch Dermatol 1986; 122: Rydh M, Malm M, Jernbeck J, Dalsgaard CJ. Ectatic blood vessels in port-wine stains lack innervation: possible role in pathogenesis. PlastReconstrSurg 1991; 87: Mukouyama YS, Shin D, Britsch S, et al. Sensory nerves determine the pattern of arterial differentiation and blood vessel branching in the skin. Cell 2002; 109: Rook Textbook of dermatology 8th edition. 15. Habif, Thomas P. Clinical dermatology. - 5th ed. 16. Fitzpatrick's Color Atlas and Synopsis of Clinical Dermatology 6 th ed. 17. Stier MF, Glick SA, Hirsch RJ. Laser treatment of pediatric vascular lesions: port wine stains and hemangiomas. J Am Acad Dermatol 2008; 58: Dubois J, Garel L. Imaging and therapeutic approach of hemagiomas and vacular malformations in the pediatric age group. Pediatr Radiol 1999; 29: Zheng JW, Zhoo Q, Yang XJ, et al. Treatment guideline for hemangiomas and vascular malformations of the head and neck. Head and Neck 2009; DOI: Maari C, Frieden IJ. Klippel Trenaunay syndrome: the importance of geographic stains in identifying lymphatic disease and risk of complications. J Am Acad Dermatol 2004; 51: Aelvoet GE, Jorens PG, Roelen LM. Genetic aspects of the Klippel Trenaunay syndrome. Br J Dermatol 1992; 126: Tian XL, Kadaba R, You SA et al. Identification of an angiogenic factor that when mutated causes susceptibility to Klippel Trenaunay syndrome. Nature 2004; 427: Samuel M, Spitz L. Klippel Trenaunay syndrome: clinical features, complications and management in children. Br J Surg 1995; 82: Baskerville PA, Ackroyd JS, Thomas ML et al. The Klippel Trenaunay syndrome: clinical, radiological and haemodynamic features and management. Br J Surg 1985; 72: Pascual-Castroviejo I, Diaz-Gonzalez C, Garcia-Melian R et al. Sturge Weber syndrome: study of 40 patients. PediatrNeurol 1993; 76: Rogalski R, Hensinger R, Loder R. Vascular abnormalities of the extremities, clinical findings and management. J Pediatr Orthop 1993; 13: Enjolras O, Chapot R, Merland JJ. Vascular anomalies and the growth of limbs: a review. J Pediatr Orthop B 2004; 13: Happle R. Lethal genes surviving by mosaicism: a possible explanation for sporadic birth defects involving the skin. J Am Acad Dermatol 1987; 16: Weidemann HR, Burgio GR, Aldenhoff P et al. The Proteus syndrome. Eur J Pediatr 1983; 140: Biesecker LG, Happle R, Mulliken JB et al. Proteus syndrome: diagnostic criteria, differential diagnosis, and patient evaluation. Am J Med Genet 1999; 84: Happle R. Phacomatosis pigmentovascularis revisited and reclassified. Arch Dermatol 2005; 141: Torrelo A, Zambrano A, Happle R. Cutis marmoratate langiectatica congenital and extensive mongolian spots: type 5 phacomatosis pigmentovascularis. Br J Dermatol 2003; 148: Kreft B, Marsch WC, Wohlrab J. Unilateral nevoid telangiectasia syndrome. Dermatology. 2004; 209(3): Uhlin SR, McCarty KS Jr. Unilateral nevoid telangiectatic syndrome. The role of estrogen and progesterone receptors. Arch Dermatol. Mar 1983; 119(3): Hynes LR, Shenefelt PD. Unilateral nevoid telangiectasia: occurrence in two patients with hepatitis C. J Am Acad- Dermatol. May 1997; 36(5 Pt 2): Sharma VK, Khandpur S. Unilateral nevoid telangiectasia- -response to pulsed dye laser. Int J Dermatol. Aug 2006; 45(8): Zahorcsek Z, Schneider I. Hereditary benign telangiectasia. Dermatology 1994; 189: Watanabe M, Tomita Y, Tagami H. Hereditary benign telangiectasia: a congenital type. Dermatologica 1990; 181: Ryan TJ, Wells RS. Hereditary benign telangiectasia. Trans St Johns Hosp Dermatol Soc 1971; 57: Blume JE. Generalized essential telangiectasia: a case report and review of the literature. Cutis. Apr 2005; 75(4): Long D, Marshman G. Generalized essential telangiectasia. Australas J Dermatol. Feb 2004; 45(1): Gambichler T, Avermaete A, Wilmert M, et al. Generalized essential telangiectasia successfully treated with high-energy, long-pulse, frequency-doubled Nd:YAG laser. Dermatol Surg. Apr 2001; 27(4): Toriello H, Moore C, Dobyns W. Macrocephaly-cutis marmoratatelangiectaticacongenita: description of twelve patients with this previously undescribed common multiple congenital anomaly syndrome. Eur J Hum Genet 1996; 4: Moore CA, Toriello HV, Abuelo DN et al. Macrocephalycutis marmorata telangiectatica congenita: a distinct disorder with developmental delay and connective tissue abnormalities. Am J Med Genet 1997; 70: Picascia DD, Esterly NB. Cutis marmorata telangiectatica congenita: report of 22 cases. J Am Acad Dermatol 1989; 20: Devillers ACA, de Waard-van der Spek FB, Oranje AP. Cutis marmorata telangiectatica congenita: clinical features in 35 cases. Arch Dermatol 1999; 135:34-8. ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

15 ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ Zhan H, Suzuki T, Aizawa K, et al. Ataxia telangiectasia mutated (ATM)-mediated DNA damage response in oxidative stress-induced vascular endothelial cell senescence. J Biol Chem. Sep ; 285(38): Byrd PJ, Srinivasan V, Last JI, et al. Severe reaction to radiotherapy for breast cancer as the presenting feature of ataxia telangiectasia. Br J Cancer. Dec Lee Y, Chong MJ, McKinnon PJ. Ataxia telangiectasia mutated-dependent apoptosis after genotoxic stress in the developing nervous system is determined by cellular differentiation status. J Neurosci. Sep ; 21(17): Guerra-Maranhao MC, Costa-Carvalho BT, Nudelman V, et al. Response to polysaccharide antigens in patients with ataxia-telangiectasia. J Pediatr (Rio J). Mar-Apr 2006; 82(2): Biton S, Barzilai A, Shiloh Y. The neurological phenotype of ataxia-telangiectasia: solving a persistent puzzle. DNA Repair (Amst). Jul ; 7(7): Fuchizaki U, Miyamori H, Kitawaga S et al. Hereditary haemorrhagic telangiectasia (Rendu-Osler-Weber disease). Lancet 2003; 362: Porteous ME, Burn J, Proctor SJ. Hereditary haemorrhagic telangiectasia: a clinical analysis. J Med Genet 1992; 29: Guttmacher AE, Marchuk DA, White RI Jr. Hereditary hemorrhagic telangiectasia. N Engl J Med 1995; 333: Shovlin CL, Guttmacher AE, Buscarini E et al. Diagnostic criteria for hereditary hemorrhagic telangiectasia (Rendu Osler Weber syndrome). Am J Med Genet 2000; 91: Schiller PI, Itin PH. Angiokeratomas: an update. Dermatology. 1996; 193(4): Mittal R, Aggarwal A, Srivastava G. Angiokeratomacircumscriptum: a case report and review of the literature. Int J Dermatol 2005; 44: Ozdemir R, Karaaslan O, Tiftikcioglu YO, Kocer U. Angiokeratoma circumscriptum. Dermatol Surg. Oct 2004; 30(10): Imperial R, Helwig EB. Angiokeratoma: a clinicopathological study. Arch Dermatol 1967; 95: Dave VK, Main RA. Angiokeratoma of Mibelli with necrosis of the fingertips. Arch Dermatol 1972; 106: Sommer S, Merchant WJ, Sheehan-Dare R. Severe predominantly acral variant of angiokeratoma of Mibelli: response to long-pulse Nd: YAG (1064 nm) laser treatment. J Am Acad Dermatol 2001; 45: William D. James, Timothy G. Berger, Dirk M. Elston. Andrew s diseases of the skin 11th Edition. 63. Agger P, Osmundsen PE. Angiokeratoma of the scrotum (Fordyce). A case report on response to surgical treatment of varicocele. Acta Derm Venereol. 1970; 50(3): Imperial R, Helwig EB. Angiokeratoma of the scrotum (Fordyce type). J Urol. Sep 1967; 98(3): Larralde M, Boggio P, Amartino H, Chamoles N. Fabry disease: a study of 6 hemizygous men and 5 heterozygous women with emphasis on dermatologic manifestations. Arch Dermatol. Dec 2004; 140(12): Eng CM, Fletcher J, Wilcox WR, et al. Fabry disease: baseline medical characteristics of a cohort of 1765 males and females in the Fabry Registry. J Inherit Metab Dis. Apr 2007; 30(2): Muller AT, Jensen TS. Neurological manifestations in Fabry's disease. Nat ClinPract Neurol. Feb 2007; 3(2): Linhart A, Kampmann C, Zamorano JL, et al. Cardiac manifestations of Anderson-Fabry disease: results from the international Fabry outcome survey. Eur Heart J. May 2007; 28(10): Allen LE, Cosgrave EM, Kersey JP, Ramaswami U. Fabry disease in children: correlation between ocular manifestations, genotype and systemic clinical severity. Br J Ophthalmol. Jun Hoffmann B, Schwarz M, Mehta A, Keshav S. Gastrointestinal symptoms in 342 patients with Fabry disease: prevalence and response to enzyme replacement therapy. Clin Gastroenterol Hepatol. Dec 2007; 5(12): Suzuki K, Miura N, Kitagawa W, et al. Progressive renal failure despite long-term biweekly enzyme replacement therapy in apatient with Fabry disease secondary to a new alpha-galactosidase mutation of Leu311Arg(L311R). Clin Exp Nephrol. Jul Kim W, Pyeritz RE, Bernhardt BA, et al. Pulmonary manifestations of Fabry disease and positive response to enzyme replacement therapy. Am J Med Genet A. Feb ; 143(4): Germain DP, Benistan K, Boutouyrie P, Mutschler C. Osteopenia and osteoporosis: previously unrecognized manifestations of Fabry disease. Clin Genet. Jul 2005; 68(1): Holzl MA, Gartner M, Kovarik JJ, et al. Quantification of alpha-galactosidase activity in intact leukocytes. Clin Chim Acta. Jun Lidove O, Joly D, Barbey F, et al. Clinical results of enzyme replacement therapy in Fabry disease: a comprehensive review of literature. Int J ClinPract. Feb 2007; 61(2): Vikkula M, Boon LM, Carraway KL et al. Vascular dysmorphogenesis caused by an activating mutation in the receptor tyrosine kinase TIE2. Cell 1996; 87: Boon LM, Mulliken JB, Enjolras O, et al. Glomulin and Tie2mutations cause clinicopathologically distinct venous malformations. Unpublished. 78. Elluru RG, Azizkhan RG. Cervicofacial abnormalities. II. Vascular malformations. Sem Pediatr Surg 2006; 15: Enjolras O, Ciabrini D, Mazoyer E et al. Extensive pure venous malformations in the upper or lower limb: a review of 27 cases. J Am Acad Dermatol 1997; Mazereeuuw-Hautier J, Syed S, Leisner RI et al. Extensive venous/lymphatic malformations causing life-threatening haematological complications. Br J Dermatol 2007; 157: Dubois J, Sebag G, De Prosty Y et al. Soft tissue venous malformations in children: percutaneous sclerotherapy with Ethibloc. Radiology 1991; 180: Ôüìïò 23, Ôåý ïò 3, Ioύλιος - Σεπτέμβριος 2012

16 158 Ε. Σουρά, Χ. Στεφανάκη, Α. Κατσαρού-Κάτσαρη 82. Auyeung J, Mohanty K, Tayton K. Maffucci lymphangioma syndrome: an unusual variant of Ollier s disease, a case report and a review of the literature. J Pediatr Orthop 2003; 12: Ertem D, Acar Y, Kotiloglu E et al. Blue rubber bleb nevus syndrome. Pediatrics 2001; 107: Alcalay J, Sandbank M. The ultrastructure of cutaneous venous lakes. Int J Dermatol. Dec 1987; 26(10): Roncero M, Canueto J, Blanco S, et al. Multi wave length Laser Treatment of Venous Lakes. Dermatol Surg. Nov Laurence M. Boon, MD, PhD; John B. Mulliken, MD; OdileEnjolras, MD; MiikkaVikkula, MD, PhD. Glomuvenous Malformation (Glomangioma) and Venous Malformation Distinct Clinicopathologic and Genetic Entities. Arch Dermatol. 2004; 140: Enjolras O, Boon LM, Mulliken JB. Vascular malformations. In: Harper J, Oranje A, Prose N, eds. Textbook of Pediatric Dermatology, 2nd edn. Oxford: Blackwell, 2006: Miyatake SI, Kikuchi H, Koide T et al. Cobb s syndrome and its treatment with embolization. J Neurosurg 1990; 72: Karkkainen MJ, Ferrell RE, Lawrence EC, et al. Missense mutations interfere with VEGFR-3 signalling in primary lymphoedema. Nat Genet. Jun 2000; 25(2): Salim A, Pike M, Turner R, Mortimer P. Lymphedema: an additional finding in the charge association. Pediatr Dermatol. Nov-Dec 2003; 20(6): Samlaska CP. Congenital lymphedema and distichiasis. Pediatr Dermatol. Mar-Apr 2002; 19(2): Rosbotham JL, Brice GW, Child AH, et al. Distichiasislymphoedema: clinical features, venous function and lymphoscintigraphy. Br J Dermatol. 2000; 142: Hilliard RI, McKendry JB, Philips MJ. Congenital abnormalities of the lymphatic system: a new clinical classification. Pediatrics 1990; 86: Lerner R. What's New in Lymphedema Therapy in America?. Int J Angiol. May 1998; 7(3): Alqahtani A, Nguyen LT, Flageole H et al. 25 years experience with lymphangiomas in children. J Pediatr Surg 1999; 34: Giguere CM, Bauman NM, Smith RJH. New treatment options for lymphangioma in infants and children. Ann OtolRhinolLaryngol 2002; 111: Áë ëç ëï ãñá ößá: Ε. Σουρά Íï óï êï ìåßï Á. Óõã ãñüò, Ι. Äñá ãïý ìç 5, Êá é óá ñéá íþ, Αθήνα Ôçë.: , Fax: ÅËËÇÍÉÊÇ ÅÐÉÈÅÙÑÇÓÇ ÄÅÑÌÁÔÏËÏÃÉÁÓ ÁÖÑÏÄÉÓÉÏËÏÃÉÁÓ

ÅË ËÇ ÍÉÊH ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ

ÅË ËÇ ÍÉÊH ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÅË ËÇ ÍÉÊH ÅÐÉ ÈÅ Ù ÑÇ ÓÇ ÄÅÑ ÌÁ ÔÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ ÁÖÑÏ ÄÉ ÓÉÏ ËÏ ÃÉ ÁÓ (ðñþ çí Áñ åßá Íï óï êï ìåß ïõ Á. Óõã ãñüò ) Ôñé ìç íéáßá ê äï óç Íï óï êï ìåß ïõ Á. Óõã ãñüò ÇEL LE NIC DER MA TO-VE NE RE O LO GI CAL

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΘΩΡΑΚΙΟΥ Α. Δ. ΓΟΥΛΙΑΜΟΣ Ορισμός : Μεσοθωράκιο είναι ο εξωυπεζωκοτικός χώρος που παρεμβάλλεται μεταξύ των πνευμόνων Περιλαμβάνει την καρδιά και τα μεγάλα αγγεία, το περικάρδιο,

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις µελανοκυτταρικοί όγκοι Ταξινόµηση WHO 2006 1% - 2% των βρεφών Επιφανειακοί Όψιµοι Επιφανειακοί Οποιαδήποτε ανατοµική θέση Μ.δ. < 1,5 cm Κηλίδες, βλατίδες ή πλάκες Λευκόφαιοι έως µελανόφαιοι Ωοειδείς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ

ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ Ένας ενημερωτικός οδηγός για την πραγματικότητα του σήμερα Δρ. Αναστάσιος Ιωάννης Κανελλόπουλος Καθηγητής Οφθαλμολογίας Παν/μιου Νέας Υόρκης Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Laser

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration.

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration. Γυναίκα ηλικίας 26 ετών, προσέρχεται στο ιατρείο λόγω κακουχίας, πυρετού, βήχα και πυώδους απόχρεμψης. Από το ιστορικό αναφέρεται επεισόδιο λοίμωξης του αναπνευστικού προ μηνός, το οποίο βελτιώθηκε μετά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θεοδοσίου Αικατερίνη¹, Βαρσάμης Νικόλαος¹, Σαλβερίδης Νικόλαος¹, Ταβλαρίδης Θεόδωρος¹, Σουφτάς Βασίλειος², Χρισ 1. Α Χειρουργική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας 2. Μονάδα Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS. Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ»

Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS. Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ» Νικόλαος Ε. Λιάσης PhD,ISNVD,IUA.AVF,EVF,ESVS Επιστημονικός Διευθυντής του ομίλου «ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ» ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Εγκυμοσύνη-Λοχεία: τεκμηριωμένες καταστάσεις αυξημένου κινδύνου για θρομβοεμβολική

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Δρ Μαίρη Βαρβουτσή-Κωνσταντινίδη Παιδίατρος- Ογκολόγος, Δ/ντρια Ογκολογικού Τμ. Νοσ. Παίδων Αθηνών «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» Τα κακοήθη νεοπλάσματα της

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μυελογενής λευχαιμία

Οξεία μυελογενής λευχαιμία Οξεία μυελογενής λευχαιμία Γενικά στοιχεία Ταξινόμηση και τύποι Ενδείξεις και συμπτώματα Αίτια πρόκλησης Διάγνωση Παρουσίαση και επαναστόχευση από Βικιπαίδεια Οξεία μυελογενής λευχαιμία : Ζήσου Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ DERMATOFIBROSARCOMA PROTUBERANS DFSP 1924: «προοδευτικό και υποτροπιάζον

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ο ασθενής μας 32 ετών Εισαγωγή : 10 / 05 / 2012 Αιτία εισαγωγής : γενικευμένο οίδημα ΙΣΤΟΡΙΚΟ Από 2 μήνου Eπιδείνωση οιδημάτων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΥ. ΨΕΥΔΟΑΓΓΕΙΩΜΑΤΩΔΗΣ ΣΤΡΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΟΓΚΟΥ. Σαλεμής Στ. Νικόλαος. Σαλεμής Στ.

ΟΓΚΟΥ. ΨΕΥΔΟΑΓΓΕΙΩΜΑΤΩΔΗΣ ΣΤΡΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΟΓΚΟΥ. Σαλεμής Στ. Νικόλαος. Σαλεμής Στ. Μονάδα Μαστού, 401 ΓΣΝΑ, Αθήνα Σκοπός αυτής της εργασίας είναι η παρουσίαση ασυνήθους περίπτωσης ψευδοαγγειωματώδους στρωματικής υπερπλασίας σε έφηβη ασθενή με ευμεγέθη όγκο μαστού με γρήγορη αύξηση του

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΓΕΝΙΚΑ: Αποτελούν τη μειονότητα των όγκων που απαντώνται στη σπονδυλική στήλη, καθότι οι περισσότεροι είναι αποτέλεσμα μεταστατικής νόσου ή συστηματικής παθήσεως (μυέλωμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Ασθενής, 68 ετών, με πλευριτική συλλογή ΔΕ αγνώστου αιτιολογίας, προσήλθε για διερεύνηση.

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΡΙΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΡΙΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗ ΡΙΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ Γενικά Η κεντρική θέση και ο σημαντικότατος ρόλος που κατέχει η μύτη στην ανατομία και την λειτουργία του ανώτερου αναπνευστικού και συνολικά του ΩΡΛ συστήματος είναι αδιαμφισβήτητος

Διαβάστε περισσότερα