Σ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΤ. Η διδαςκαλία των παραδοςιακών μουςικών οργάνων ςτο Μουςικό χολείο Αλίμου ΑΡΤΑ 2010 ΣΜΗΜΑ ΛΑΪΚΗ & ΠΑΡΑΔΟΙΑΚΗ ΜΟΤΙΚΗ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΤ. Η διδαςκαλία των παραδοςιακών μουςικών οργάνων ςτο Μουςικό χολείο Αλίμου ΑΡΤΑ 2010 ΣΜΗΜΑ ΛΑΪΚΗ & ΠΑΡΑΔΟΙΑΚΗ ΜΟΤΙΚΗ."

Transcript

1 Σ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΛΑΪΚΗ & ΠΑΡΑΔΟΙΑΚΗ ΜΟΤΙΚΗ ΑΡΤΑ 2010 Η διδαςκαλία των παραδοςιακών μουςικών οργάνων ςτο Μουςικό χολείο Αλίμου Πτυχιακι εργαςία Ψωμόπουλοσ Αλζξανδροσ Επιβλζπων Κακθγθτισ: Ράπτθσ Θεοχάρθσ ΑΜ:712 1

2 Πίνακας Περιεχομένων ΡΟΛΟΓΟΣ 4 ΚΕΦΑΛΑΛΟ 1 : Θ ΡΑΑΔΟΣΛΑΚΘ ΜΟΥΣΛΚΘ ΣΤΘΝ ΕΚΡΑΛΔΕΥΣΘ 1.1 Λαϊκι, Δθμοτικι και Ραραδοςιακι Μουςικι Εννοιοδοτιςεισ Ρλαίςιο ζνταξθσ τθσ Ραραδοςιακισ μουςικισ ςτθν εκπαίδευςθ Ο κεςμόσ των Μουςικϊν Σχολείων Το Μουςικό Σχολείο Αλίμου ΚΕΦΑΛΑΛΟ 2: ΡΛΑΛΣΛΟ ΣΥΗΘΤΘΣΘΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΚΘΓΘΤΕΣ ΤΩΝ ΡΑΑΔΟΣΛΑΚΩΝ ΜΟΥΣΛΚΩΝ ΟΓΑΝΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΛΚΟΥ ΣΧΟΛΕΛΟΥ ΑΛΛΜΟΥ Ειςαγωγι Ρροςωπικζσ Ρλθροφορίεσ Μουςικζσ γνϊςεισ και ςπουδζσ Μζκοδοι Διδαςκαλίασ Ερωτιςεισ αναφορικά με το κεςμό των μουςικϊν ςχολείων ΚΕΦΑΛΑΛΟ 3: ΡΑΟΥΣΛΑΣΘ ΚΑΛ ΑΝΑΛΥΣΘ ΥΛΛΚΟΥ 3.1 Σφντομθ παρουςίαςθ των ςυνομιλθτϊν Οι μουςικζσ γνϊςεισ και ςπουδζσ των διδαςκόντων Οι μζκοδοι διδαςκαλίασ των ςυνομιλθτϊν Επιλογι βιβλιογραφίασ, φλθσ και ρεπερτορίου Τρόποσ οργάνωςθσ του μακιματοσ Τεχνικζσ διδαςκαλίασ Ο ρόλοσ τθσ προςωπικισ εξάςκθςθσ Θ χριςθ μουςικισ ςθμειογραφίασ Αντιμετϊπιςθ ανιςοτιτων επιπζδου μεταξφ των μακθτϊν Διαφοροποίθςθ του τρόπου διδαςκαλίασ ςτα πλαίςια του μουςικοφ ςχολείου ςυγκριτικά με άλλουσ χϊρουσ διδαςκαλίασ Κζματα ςχετικά με το κεςμό των Μουςικϊν Σχολείων

3 3.6.1 Ρροβλιματα που αντιμετωπίηουν οι διδάςκοντεσ Κζματα προσ βελτίωςθ Οφζλθ από τθ λειτουργία των Μουςικϊν Σχολείων ΚΕΦΑΛΑΛΟ 4: ΣΥΜΡΕΑΣΜΑΤΑ ΚΑΛ ΣΘΜΑΝΤΛΚΑ ΡΟΛΣΜΑΤΑ.74 ΒΛΒΛΛΟΓΑΦΛΑ 84 3

4 Πρόλογοσ Θ παροφςα πτυχιακι εργαςία εκπονικθκε από το Φεβρουάριο ζωσ το Σεπτζμβριο του 2010 με αφορμι το γενικότερο ενδιαφζρον μου για τθ διδαςκαλία των μουςικϊν παραδόςεων και ειδικότερα για τισ διδακτικζσ πρακτικζσ που ακολουκοφνται για τθν εκμάκθςθ των λαϊκϊν και παραδοςιακϊν μουςικϊν οργάνων. Στόχοσ αυτισ τθσ προςπάκειασ ιταν θ όςο το δυνατόν πλθρζςτερθ διερεφνθςθ των παραμζτρων που κακορίηουν το δφςκολο ζργο τθσ μουςικισ παιδαγωγικισ πραγματοποιϊντασ ςυηθτιςεισ με ανκρϊπουσ που αςκοφν κακθμερινά το ζργο αυτό. Οι ςυηθτιςεισ που παρουςιάηονται ςτθν παροφςα εργαςία πραγματοποιικθκαν με τουσ διδάςκοντεσ των λαϊκϊν και παραδοςιακϊν μουςικϊν οργάνων του Μουςικοφ Σχολείου Αλίμου, κάτι το οποίο ςτάκθκε ωσ αφορμι για ανάπτυξθ ηθτθμάτων που, μεταξφ άλλων, ςχετίηονται με τθ κζςθ που κατζχει θ λαϊκι και παραδοςιακι μουςικι ςτθ ςθμερινι πραγματικότθτα των Μουςικϊν Σχολείων. Λδιαίτερθ ζμφαςθ δόκθκε ςτο γεγονόσ ότι οι βιωματικζσ, επαγγελματικζσ και διδακτικζσ εμπειρίεσ των ςυνομιλθτϊν χαρακτθρίηονται από εξαιρετικά μεγάλθ ποικιλία κακϊσ και ςτισ ςυνκικεσ κάτω από τισ οποίεσ θ ςυγκεκριμζνθ ομάδα κακθγθτϊν καλείται να διδάξει μια μουςικι παράδοςθ με ζντονα ςτοιχεία προφορικότθτασ μζςα ςε ζναν απόλυτα εγγράμματο χϊρο. Πςον αφορά τθ δομι τθσ εργαςίασ, αποτελείται από τζςςερα κεφάλαια το περιεχόμενο των οποίων ζχει διαμορφωκεί ωσ εξισ: Στο πρϊτο κεφάλαιο γίνεται μια απόπειρα ανάλυςθσ και κατανόθςθσ ηθτθμάτων που ςχετίηονται με τθν ζνταξθ τθσ λαϊκισ και παραδοςιακισ μουςικισ ςτθν εκπαίδευςθ. Αρχικά κίγονται κάποια κζματα ορολογίασ αναφορικά με τουσ όρουσ «λαϊκι» και «παραδοςιακι» μουςικι, παρουςιάηοντασ ςυνοπτικά τισ εννοιοδοτιςεισ των ςυγκεκριμζνων όρων τόςο ςε ελλθνικό όςο και ςε διεκνζσ επίπεδο. Κατόπιν, δεδομζνου ότι το εγχείρθμα ζνταξθσ μιασ παράδοςθσ με ζντονα ςτοιχεία προφορικότθτασ ςε ζνα οργανωμζνο και κεςμοκετθμζνο πλαίςιο απαιτεί ιδιαιτζρωσ προςεκτικι αντιμετϊπιςθ, ζγινε μια διερεφνθςθ του ςχιματοσ προφορικότθτα εγγραμματοςφνθ, το οποίο κακορίηει ςε μεγάλο βακμό τον τρόπο 4

5 ζνταξθσ και μελζτθσ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςε ζνα απολφτωσ εγγράμματο περιβάλλον όπωσ αυτό το Μουςικοφ Σχολείου. Επιπλζον, ςτο πρϊτο κεφάλαιο αναλφεται ο κεςμόσ των μουςικϊν ςχολείων ενϊ γίνεται ςαφζσ ότι, πλζον, θ διδαςκαλία τθσ παραδοςιακισ μουςικισ κατζχει εξίςου ςθμαντικι κζςθ με τθ διδαςκαλία τθσ ευρωπαϊκισ. Στο δεφτερο κεφάλαιο γίνεται ο κακοριςμόσ του πλαιςίου μζςα ςτο οποίο πραγματοποιικθκαν οι ςυηθτιςεισ με τουσ διδάςκοντεσ. Ειδικότερα, παρουςιάηονται οι ερωτιςεισ που ετζκθςαν ςτουσ ςυνομιλθτζσ αποςαφθνίηοντασ ταυτόχρονα το ςκοπό για τον οποίο τζκθκαν και τα ςυμπεράςματα ςτα οποία ενδζχεται να οδθγθκοφμε βάςει των απαντιςεων των ςυνομιλθτϊν. Το τρίτο κεφάλαιο αποτελεί το κφριο μζροσ τθσ εργαςίασ κακϊσ περιζχει τθν παρουςίαςθ του υλικοφ που προζκυψε μζςα από τισ ςυηθτιςεισ με τουσ διδάςκοντεσ. Αρχικά, γίνεται μια προςπάκεια δθμιουργίασ ςφντομων βιογραφικϊν των ςυνομιλθτϊν κυρίωσ όςον αφορά τα ςτοιχεία που φανερϊνουν τθν πολυετι επαγγελματικι ςταδιοδρομία και τθν μακρά μακθςιακι και διδακτικι εμπειρία. Επίςθσ, μζςω αυτϊν των ςφντομων βιογραφικϊν γίνονται φανερζσ οι πολυποίκιλεσ μουςικζσ και γραμματικζσ τουσ γνϊςεισ κακϊσ και το γεγονόσ ότι οι ίδιοι ζχουν αρκετά διαφοροποιθμζνεσ προςλαμβάνουςεσ όςον αφορά τθ μουςικι ςε επίπεδο πολιτιςμικό και κοινωνικό. Στο μεγαλφτερο μζροσ του τρίτου κεφαλαίου παρουςιάηονται οι διδακτικζσ τουσ πρακτικζσ και εμπειρίεσ οι οποίεσ και κακορίηουν ςε ςθμαντικό βακμό το μάκθμα ςτθν αίκουςα διδαςκαλίασ του Μουςικοφ Σχολείου Αλίμου. Τζλοσ, ςτο τζταρτο κεφάλαιο τθσ εργαςίασ γίνεται μια αναςκόπθςθ όςων παρουςιάςτθκαν ςτα προθγοφμενα κεφάλαια και ςυνοψίηονται τα ςθμαντικότερα πορίςματα που προζκυψαν. Κλείνοντασ το παρόν ειςαγωγικό ςθμείωμα, κα ικελα να ευχαριςτιςω αφενόσ τουσ κακθγθτζσ των λαϊκϊν και παραδοςιακϊν οργάνων του Μουςικοφ Σχολείου Αλίμου για τθ ςυνεργαςία τουσ και το χρόνο που αφιζρωςαν και αφετζρου τον κακθγθτι του Τμιματοσ Λαϊκισ & Ραραδοςιακισ Μουςικισ του ΤΕΛ Θπείρου Κεοχάρθ άπτθ για τισ παρατθριςεισ του και τισ πολφτιμεσ ςυμβουλζσ του κακ όλθ τθ διάρκεια εκπόνθςθσ τθσ παροφςασ πτυχιακισ εργαςίασ. 5

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΠΑΡΑΔΟΙΑΚΗ ΜΟΤΙΚΗ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ 1.1 Λαϊκι, Δθμοτικι και Παραδοςιακι Μουςικι Εννοιοδοτιςεισ Αντικείμενο τθσ παροφςασ πτυχιακισ εργαςίασ είναι ο τρόποσ διδαςκαλίασ των παραδοςιακϊν μουςικϊν οργάνων και γενικότερα τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτο Μουςικό Σχολείο Αλίμου. Αυτομάτωσ, λοιπόν, τίκεται το ερϊτθμα τι ακριβϊσ περιλαμβάνει ο γενικόσ όροσ «Ραραδοςιακι Μουςικι». Σκοπόσ τθσ παροφςασ ενότθτασ δεν είναι, αςφαλϊσ, θ παρουςίαςθ ενόσ ακριβοφσ οριςμοφ τθσ «παραδοςιακισ μουςικισ» κακϊσ το περιεχόμενο του ςυγκεκριμζνου όρου διαφοροποιείται ςθμαντικά ανάλογα με το πλαίςιο ςτο οποίο εξετάηεται. Δεδομζνου ότι ςτθν παροφςα εργαςία θ παραδοςιακι μουςικι εξετάηεται ωσ αντικείμενο διδαςκαλίασ, θ ανάπτυξθ του όρου κα γίνει βάςει τθσ λειτουργίασ του ςτο ςυγκεκριμζνο πλαίςιο. Άλλωςτε, θ προςπάκεια οριςμοφ του φαινομζνου τθσ ελλθνικισ παραδοςιακισ μουςικισ κα ξζφευγε από τα όρια τθσ παροφςασ εργαςίασ. Ο Ross Daly 1 ςε ομιλία του για τθν ζνταξθ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτο ελλθνικό εκπαιδευτικό ςφςτθμα ζκεςε το ηιτθμα του αςαφοφσ οριςμοφ τθσ ζννοιασ «παραδοςιακι μουςικι»: «Εδϊ και περίπου τρεισ δεκαετίεσ βλζπουμε να εμφανίηεται ςταδιακά, ςε ςχεδόν όλα τα επίπεδα του Ελλθνικοφ εκπαιδευτικοφ ςυςτιματοσ, ζνα αντικείμενο που χαρακτθρίηεται κάπωσ γενικά ωσ «παραδοςιακι μουςικι». Ροτζ βζβαια δεν ορίςτθκε με ςαφινεια τι ακριβϊσ εννοοφμε λζγοντασ παραδοςιακι μουςικι, όπωσ επίςθσ δεν ιταν ποτζ ςαφισ ο ςτόχοσ τθσ όψιμθσ αυτισ ζνταξισ τθσ ςτο εκπαιδευτικό ςφςτθμα κακϊσ και ο λόγοσ τθσ μζχρι τότε απουςίασ τθσ. Στθν πρϊτθ μου επίςκεψθ ςτο Ελλθνικό Υπουργείο Ρολιτιςμοφ το 1977, μαηί με τθ κυρία Δόμνα Σαμίου, πλθροφορικθκα από τουσ υπεφκυνουσ του υπουργείου τότε ότι θ Ελλθνικι 1 Λρλανδόσ μουςικόσ, δεξιοτζχνθσ τθσ κρθτικισ λφρασ 6

7 πολιτεία δεν αναγνωρίηει επίςθμα τθν παραδοςιακι ι δθμοτικι μουςικι όπωσ ςυνικιηαν να τθ λζνε τότε. Σιμερα προφανϊσ αυτό το κακεςτϊσ ζχει αλλάξει, αλλά θ αναγνωριςμζνθ πια «παραδοςιακι μουςικι» αναγνωρίηεται τϊρα ωσ τι ακριβϊσ;» 2 Ο όροσ «παραδοςιακι μουςικι» είναι όροσ που χρθςιμοποιείται περίπου τα τελευταία εκατόν πενιντα χρόνια για να περιγράψει το μουςικό ιδίωμα ενόσ λαοφ και θ κεματολογία ζχει να κάνει πρωτίςτωσ με τον κφκλο τθσ ηωισ. Χρθςιμοποιείται για οργανικι και φωνθτικι μουςικι και ςυνδζεται με ικθ, ζκιμα και γενικά με δρϊμενα που χαρακτθριςτικό τθσ είναι θ κίνθςθ (χορόσ). Ξεκινϊντασ από τθν «παραδοςιακι» μουςικι ςε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατά τα τζλθ του 18 ου και ιδίωσ κατά το 190 αιϊνα, ςτα πλαίςια του ρομαντιςμοφ άρχιςε να δίνεται ζμφαςθ ςτθ λαϊκι πολιτιςμικι δθμιουργία ςτο πλαίςιο τθσ διαδικαςίασ ςυγκρότθςθσ εκνικισ ταυτότθτασ. Στθν προςπάκεια λοιπόν δθμιουργίασ εκνικισ ταυτότθτασ οι προφορικζσ λαϊκζσ παραδόςεισ, άρα και θ μουςικι ιταν χριςιμα εργαλεία. Τότε, μάλιςτα, υιοκετικθκε για πρϊτθ φορά και ο όροσ folk music. Ωςτόςο, λόγω τθσ ςφνδεςθσ αυτοφ του όρου με τον εκνικιςμό ο οποίοσ κεωρικθκε ότι τον «μόλυνε» ςτθν ουςία του, αντικαταςτάκθκε ςε μεγάλο βακμό από τον όρο «traditional music» που κεωρικθκε πιο ουδζτεροσ. 3 Δεδομζνου ότι θ παροφςα εργαςία εςτιάηει ςτθν ελλθνικι παραδοςιακι μουςικι, αξίηει να μελετιςουμε το ηιτθμα τθσ παραδοςιακισ μουςικισ όςον αφορά τθν ελλθνικι περίπτωςθ. Είναι γεγονόσ ότι παρατθρείται ςθμαντικι αναντιςτοιχία των ελλθνικϊν χρθςιμοποιοφμενων όρων ςε ςχζςθ με αυτοφσ που υπάρχουν ςτθν διεκνι βιβλιογραφία 4. Συχνά ςτθν ελλθνικι βιβλιογραφία ςυναντϊνται οι όροι «δθμοτικι», «παραδοςιακι» και «λαϊκι» μουςικι χωρίσ, αρκετζσ φορζσ, να υπάρχει ςαφισ διαχωριςμόσ τουσ. 2 Απόςπαςμα από ομιλία του Ross Daly ςτο Ρανεπιςτιμιο Μακεδονίασ ςτθ Κεςςαλονίκθ. Ολόκλθρθ θ ομιλία του είναι διακζςιμθ ςτο προςωπικό blog του καλλιτζχνθ:http://blogs.myspace.com/rossdaly 3 Rice T.The Music of Europe: Unity and Diversity, ςτο Garland Encyclopedia of world music: Europe, vol 8, Routledge 2000 ςελ Σταφρου Λ., Η ελλθνικι παραδοςιακι μουςικι ςτθν πρωτοβάκμια εκπαίδευςθ. Ιςτορικι αναςκόπθςθ ςθμερινι πραγματικότθτα, Διδακτορικι διατριβι, Λόνιο Ρανεπιςτιμιο Τμιμα Μουςικϊν Σπουδϊν, Οκτϊβριοσ

8 Ο όροσ «δθμοτικι» μουςικι κατά τον 19 ο αιϊνα νοθματοδοτικθκε από τον ελλθνικό λαογραφικό λόγο ωσ θ «μουςικι του λαοφ» ςφμφωνα με το περιεχόμενο που δόκθκε και τθν χριςθ που ζγινε ςτον ςυγκεκριμζνο όρο ςτα πλαίςια του γερμανικοφ ρομαντιςμοφ 5. Αυτό ςθμαίνει ότι αυτι αναφζρεται ςτθν μουςικι τθσ υπαίκρου και πιο ςυγκεκριμζνα ςτον αγροτοκτθνοτροφικό ελλθνικό χϊρο. Δεν πρζπει να ξεχνοφμε ότι οι Ζλλθνεσ λαογράφοι επθρεάςτθκαν ιδιαιτζρωσ από τθν γερμανικι λαογραφία ςτθν προςπάκειά τουσ να διαμορφϊςουν τθν ελλθνικι εκνικι ταυτότθτα: «Η γερμανικι λαογραφία ςτάκθκε για τουσ Ζλλθνεσ λόγιουσ πρότυπο όταν βρζκθκαν κι αυτοί ςτθν ανάγκθ να υποςτθρίξουν τα δικαιϊματα τθσ φυλισ τουσ» 6 Βζβαια, κα πρζπει να τονιςτεί ότι θ βάςθ ςτθν οποία ςτθρίχκθκε και αναπτφχκθκε θ ζννοια του ζκνουσ διαφζρει μεταξφ τθσ ελλθνικισ και γερμανικισ περίπτωςθσ. Για τουσ Γερμανοφσ το βαςικό πρόβλθμα ιταν εμείσ και οι άλλοι. Για τουσ Ζλλθνεσ όμωσ θ διάκριςθ αυτι παίρνει τθ μορφι εμείσ και οι αρχαίοι 7. Θ ςτροφι των Ελλινων προσ τθν κλαςικι αρχαιότθτα ςθμαίνει ςτροφι προσ το φιλελευκεριςμό, τθν ανεξαρτθςία, τθν ιςότθτα και το δθμοκρατικό πνεφμα. Αντίκετα οι Γερμανοί, προςβλζποντασ ςτο Μεςαίωνα, γυρνοφν πίςω ςτο ςυντθρθτιςμό, γι αυτό και ςυγκροφονται με τα ιδεϊδθ του ορκολογιςμοφ. 8 Ο Michael Herzfeld εξθγεί με βάςθ τθν ιςτορικι ςυγκυρία το πόςο αναγκαία ιταν θ ςτροφι προσ τισ ρίηεσ του ελλθνικοφ ζκνουσ και για ποιουσ λόγουσ το πρόβλθμα εμείσ και οι αρχαίοι παρζμενε πάντοτε βαςανιςτικό. Θ Ελλάδα είχε ανάγκθ τθν υποςτιριξθ των Ευρωπαίων, τόςο για τθν απελευκζρωςι τθσ από τθν Οκωμανικι Αυτοκρατορία, όςο και για τθν κακιζρωςθ του νεοςφςτατου ελλθνικοφ κράτουσ ςτα πρϊτα χρόνια τθσ απελευκζρωςθσ. Οι Ευρωπαίοι ζχουν μια εξωραϊςμζνθ εικόνα τθσ Ελλάδασ, βαςιςμζνθ ςτα πρότυπα τθσ κλαςικισ αρχαιότθτασ, ενϊ τθν ίδια ςτιγμι, οι αγράμματοι αγρότεσ που αποτελοφςαν τον ελλθνικό λαό ιταν μια αντίκεςθ ς αυτι τθν εικόνα. Θ αποκατάςταςθ τθσ εικόνασ των νεοελλινων ςτα μάτια των Ευρωπαίων ιταν το βαςικό 5 Το κίνθμα του ρομαντιςμοφ χρονολογείται ςτισ αρχζσ του 19 ου αιϊνα και αφορά τον τονιςμό τθσ ανάγκθσ φπαρξθσ «ανομοιομορφίασ» μεταξφ των άλλων προκειμζνου να υπάρχει ςαφισ διαμόρφωςθ τθσ εκνικισ ταυτότθτασ κάκε λαοφ. Σε αυτό το πλαίςιο κινικθκε και θ γερμανικι λαογραφία. 6 Κυριακίδου Νζςτοροσ Α., Η κεωρία τθσ ελλθνικισ λαογραφίασ, κριτικι ανάλυςθ, Εταιρία ςπουδϊν νεοελλθνικοφ πολιτιςμοφ και γενικισ παιδείασ, Ακινα 2001, ςελ.24 7 Κυριακίδου Νζςτοροσ 2001, ςελ Κυριακίδου Νζςτοροσ 2001, ςελ. 41 8

9 πρόβλθμα των διανοοφμενων : «...Τι κα ζκαναν, γενικότερα, οι Ζλλθνεσ με όλα τα πολιτιςμικά γνωρίςματα τα οποία, αν και οικείο μζροσ τθσ ηωισ τουσ, κεωροφνταν τόςο από τουσ θγζτεσ τουσ όςο και από τουσ ξζνουσ «βάρβαρα» και «ανατολίτικα», και επομζνωσ ολότελα αντίκετα με τα ελλθνικά; *...+ Η μελζτθ τθσ λαϊκισ παράδοςθσ ζδινε τθν πιο περιεκτικι απάντθςθ...» 9. Θ λαογραφία ανζλαβε το ζργο τθσ ανάπτυξθσ εκνικισ ςυνείδθςθσ και τθσ απόδειξθσ ότι οι νεοζλλθνεσ είναι γνιςιοι απόγονοι των αρχαίων. Ραρόλο που το προαναφερκζν ιδεολόγθμα 10 κεωρείται πλζον ξεπεραςμζνο, από τα πρϊτα κιόλασ χρόνια τθσ ελλθνικισ λαογραφίασ, θ παραδοςιακι μουςικι παράδοςθ αποτζλεςε αντικείμενο καταγραφισ με προςανατολιςμό τθ ςυλλογι και καταγραφι των τραγουδιϊν και ςκοπϊν που εκφράηουν τθν «ψυχι του λαοφ» με ςτόχο τθν απόδειξθ τθσ αδιάςπαςτθσ ςυνζχειασ του ςφγχρονου ελλθνικοφ πολιτιςμοφ με το αρχαιοελλθνικό παρελκόν 11. Άλλωςτε, αυτοφ του είδουσ θ μουςικι παράδοςθ κεωρικθκε κατάλλθλθ ϊςτε να ενιςχφςει ικανοποιθτικά το εκνοκεντρικό πρόταγμα τθσ πρϊιμθσ λαογραφικισ ζρευνασ. Θ κεματολογία των «δθμοτικϊν» τραγουδιϊν ζχει να κάνει τόςο με τον κφκλο τθσ ηωισ (νανουρίςματα, ταχταρίςματα, τθσ αγάπθσ, του γάμου, τθσ ξενιτιάσ, μοιρολόγια), όςο και με τον κφκλο του χρόνου (κάλαντα Χριςτουγζννων, Ρρωτοχρονιάσ, Φϊτων, Ράςχα, αποκριάτικα) ενϊ κάκε περιοχι τθσ Ελλάδασ απαντά ςτο δικό τθσ ξεχωριςτό και ιδιαίτερο μουςικό ιδίωμα. Οι πιο εμφανείσ διαφορζσ διακρίνονται ανάμεςα ςε ςτεριανι και καλαςςινι Ελλάδα. 12 Στεριανι είναι θ μουςικι των περιοχϊν τθσ Κράκθσ, Μακεδονίασ, Θπείρου, Κεςςαλίασ, Στερεάσ Ελλάδασ και Ρελοποννιςου, ενϊ θ νθςιϊτικθ περιλαμβάνει τα νθςιά του Βορειοανατολικοφ Αιγαίου, τα Δωδεκάνθςα, τισ Κυκλάδεσ, και τθν Κριτθ. Ο Ρόντοσ είναι περιοχι του Εφξεινου Ρόντου και με τον όρο «Μ. Αςία» εννοοφνται τα παράλια. Θ Επτανθςιακι μουςικι ςκοπίμωσ δεν αναφζρκθκε κακϊσ αποτελεί ξεχωριςτι περίπτωςθ λόγω τθσ άμεςθσ επιρροισ τθσ από τθν ιταλικι παράδοςθ (καντάδεσ, άριεσ κτλ). 9 Herzfeld Michael, «Ράλι δικά μασ. Λαογραφία. Ιδεολογία και θ διαμόρφωςθ τθσ ςφγχρονθσ Ελλάδασ», μτφρ Σαρθγιάννθσ Μαρίνοσ, Ακινα: εκδόςεισ Αλεξάνδρεια, Σελ Δθλ. τθσ ςυνζχειασ από τθν αρχαιότθτα 11 Ρολίτθσ Α., Θ ανακάλυψθ των ελλθνικϊν δθμοτικϊν τραγουδιϊν. Ακινα: Κεμζλιο Λιάβασ Λάμπροσ, Μζρεσ Μουςικισ , αφιζρωμα ςτο δθμοτικό τραγοφδι,

10 Από το περιεχόμενο του όρου «δθμοτικι μουςικι» αρχικά εξαιρζκθκε θ μουςικι των πόλεων κακϊσ επικρατοφςε θ εντφπωςθ ότι τα αςτικά κζντρα ιταν φορείσ ευρωπαϊκϊν επιρροϊν. Ζτςι εξθγείται ςε μεγάλο βακμό και θ ζμφαςθ που δόκθκε ςτθ μουςικι τθσ υπαίκρου, κακϊσ κεωροφνταν ότι είναι πιο «κακαρι» από ξζνεσ επιρροζσ, άρα και πιο κατάλλθλθ προσ τθν ανάδειξθ τθσ Ελλθνικότθτασ. Με τθν πάροδο του χρόνου, θ αςτικι μουςικι απζκτθςε τθ δικι τθσ ετικζτα θ οποία ιταν ο όροσ «λαϊκι μουςικι». Ωςτόςο, θ διαφοροποίθςθ του περιεχομζνου των όρων «δθμοτικι» και «λαϊκι» μουςικι με τθν πάροδο του χρόνου άρχιςε να γίνεται βάςει διαφόρων κριτθρίων. Ζνα από αυτά ιταν θ φπαρξθ ι μθ επϊνυμου δθμιουργοφ κάκε τραγουδιοφ. Στισ αρχζσ του 20 ου αιϊνα, ζναν περίπου αιϊνα με τθν ελλθνικι επανάςταςθ, ο όροσ «λαϊκι» μουςικι ζχει διαδεχκεί τον όρο «δθμοτικι» μουςικι και πλζον ο διαχωριςμόσ που αναφζρκθκε προθγουμζνωσ (μουςικι τθσ υπαίκρου μουςικι των πόλεων) παφει να υπάρχει. Από τον 19 ο αιϊνα και μετά, ο επϊνυμοσ δθμιουργόσ μζςω αυτοφ του τφπου τραγουδιϊν, δθλαδι των ονομαηόμενων «λαϊκϊν», εκφράηεται δια μζςου του ςτόματοσ του λαοφ. Θ λαϊκι μουςικι γενικότερα εντάςςεται μζςα ςτον ευρφτερο όρο τθσ λαϊκισ δθμιουργίασ, ο οποίοσ άλλοτε εκλαμβάνεται με τθν εκνολογικι του ςθμαςία, ωσ ζνα ςφνολο ανκρϊπων που δθμιουργοφν ζνα ζκνοσ με κοινι γλϊςςα, αιςκθτικζσ και θκικζσ αξίεσ, και άλλοτε με τθν κοινωνιολογικι του διάςταςθ, ωσ το τμιμα του ζκνουσ που ςχθματίηει ζνα υποςφνολο. Βζβαια, είναι γεγονόσ ότι θ Ελλάδα, όχι μόνο θ ςθμερινι, αλλά όλεσ εκείνεσ οι περιοχζσ ςτισ οποίεσ είχε αναπτυχκεί ο ελλθνικόσ πολιτιςμόσ, ςτο ςταυροδρόμι τριϊν θπείρων ζχει ςυγχωνεφςει κατά τθ διάρκεια των αιϊνων ςτοιχεία από Ανατολι και Δφςθ. Ο Samuel Baud-Bovy ςτο δοκίμιό του για το ελλθνικό δθμοτικό τραγοφδι αναφζρει: «Ππωσ και ςτισ μουςικζσ, ζτςι και οι μουςικζσ διάλεκτοι δεν ζχουν ξεκακαριςμζνα όρια, ςε μια χϊρα μάλιςτα όπου, ιδθ από τθν αρχαιότθτα, ζχουν τόςο πολφ ανακατωκεί διάφορα φυλετικά ςτοιχεία. Οι όλο και πιο μακρινζσ αποικίεσ, οι ξζνεσ επιδρομζσ, θ κατοχι οριςμζνων περιοχϊν από διάφορουσ κατακτθτζσ, θ εγκατάςταςθ νζων κατοίκων ςτα μζρθ που τα είχαν ερθμϊςει οι πόλεμοι ι οι ςειςμοί, οι ανταλλαγζσ πλθκυςμϊν δεν ζπαψαν να αλλοιϊνουν τθν ανκρϊπινθ 10

11 ςφςταςθ ςτισ διάφορεσ επαρχίεσ. Είναι μάλιςτα αξιοκαφμαςτο ότι κράτθςαν τόςα ιδιαίτερα χαρακτθριςτικά ςτισ παραδόςεισ, ςτθ λαλιά, ςτθ μουςικι τουσ». 13 Από τα ςτοιχεία που παρατζκθκαν είναι, λοιπόν, εμφανζσ ότι οι όροι «λαϊκι», «δθμοτικι» και «παραδοςιακι» μουςικι τουσ τελευταίουσ αιϊνεσ ζχουν εννοιοδοτθκεί ποικιλοτρόπωσ. Σιμερα, θ παραδοςιακι μουςικι αποτελεί αντικείμενο μελζτθσ, αναπαραγωγισ και ςε οριςμζνεσ περιπτϊςεισ αναδθμιουργίασ ενϊ ο όροσ «παραδοςιακι μουςικι» πλζον χρθςιμοποιείται αποκλειςτικά για τθ λαϊκι μουςικι όπου ο δθμιουργόσ είναι ςυνικωσ ανϊνυμοσ και θ διάδοςι τθσ είναι κατά βάςθ προφορικι. Με τθν πάροδο του χρόνου, τα κριτιρια που τίκενται για τον οριςμό των προφορικϊν μουςικϊν παραδόςεων διαφοροποιοφνται και κατά ςυνζπεια δεν υπάρχει ςαφισ διάκριςθ των μουςικϊν ιδιωμάτων που χαρακτθρίηουν κάκε όρο. Σθμαντικό ρόλο ςτθ ςυνεχι διαφοροποίθςθ των προαναφερκζντων ιδιωμάτων διαδραματίηει θ ςυνεχισ αλλαγι κοινωνιολογικϊν και πολιτιςμικϊν παραγόντων, θ οποία κακιςτά προβλθματικι τθν κατθγοριοποίθςθ τθσ ελλθνικισ μουςικι παράδοςθσ. Συνοψίηοντασ, είναι ςαφζσ ότι θ προςπάκεια οριςμοφ του φαινομζνου τθσ ελλθνικισ «λαϊκισ και παραδοςιακισ» μουςικισ ξεφεφγει από τα όρια τθσ παροφςασ εργαςίασ. Ωςτόςο θ παραπάνω ςυηιτθςθ μπορεί να είναι χριςιμθ ςε ζνα μουςικοπαιδαγωγικό πλαίςιο, κακϊσ δίνει τθ δυνατότθτα να αναδειχτοφν και άλλεσ πλευρζσ του ηθτιματοσ και διανοίγονται ζτςι νζεσ μεκοδολογικζσ δυνατότθτεσ για τον εκπαιδευτικό. Καταλιγοντασ μποροφμε να ποφμε ότι είτε μιλϊντασ για τθν λεγόμενθ δθμοτικι μουςικι εννοϊντασ αυτι τθσ υπαίκρου είτε για τθν αςτικι λαϊκι δθμιουργία, είναι ςαφισ θ παράμετροσ τθσ λαϊκότθτασ ςτα κοινωνιολογικά τουσ ςυμφραηόμενα ωσ διαχωριςτικό ςτοιχείο από τθν λόγια μουςικι δθμιουργία. 13 Baud-Bovy, Samuel, Δοκίμιο για το ελλθνικό δθμοτικό τραγοφδι, Ρελοποννθςιακό λαογραφικό ίδρυμα, Ναφπλιο

12 1.2 Πλαίςιο ζνταξθσ τθσ Παραδοςιακισ μουςικισ ςτθν εκπαίδευςθ Θ ανάγκθ ζνταξθσ τθσ διδαςκαλίασ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτο εκπαιδευτικό πρόγραμμα προζκυψε αφενόσ από τθν ανάγκθ ι ακόμα και υποχρζωςθ τθσ πολιτείασ για μετάδοςθ τθσ μουςικισ μασ παράδοςθσ αλλά και από τθν ανάγκθ των ίδιων των μακθτϊν ςπουδαςτϊν να ζρκουν ςε επαφι με τθν ελλθνικι παραδοςιακι μουςικι: «Τα τελευταία χρόνια παρατθροφμε ότι θ νζοι αρχίηουν να προςεγγίηουν τθν παραδοςιακι μουςικι. Ρολλοί νζοι μακαίνουν βυηαντινι μουςικι, ςτρζφονται ςτα παραδοςιακά μασ όργανα, μελετοφν τθ κεωρία τθσ ελλθνικισ μουςικισ. Ο πλοφτοσ τθσ παράδοςισ μασ, με τθ βοικεια των μουςικϊν και των μουςικϊν ςχολείων μεταλαμπαδεφεται και παραδίδεται ςτθ νεότερθ γενιά.» 14 Με αφορμι τθν παραπάνω ςυςχζτιςθ βυηαντινισ και παραδοςιακισ μουςικισ αξίηει να ςθμειϊςουμε ότι θ ςχζςθ των δφο προαναφερκζντων ειδϊν μουςικισ αποτελεί ζνα ηιτθμα το οποίο ζχει αποτελζςει αντικείμενο ςυηιτθςθσ. Στα Μουςικά Σχολεία διδάςκεται θ κεωρία τθσ βυηαντινισ μουςικισ ςτα πλαίςια τθσ διδαςκαλίασ των παραδοςιακϊν μουςικϊν οργάνων και, όπωσ κα δοφμε ςτα επόμενα κεφάλαια, αρκετοί από τουσ κακθγθτζσ του Μουςικοφ Σχολείου Αλίμου διακζτουν γνϊςεισ και πτυχία βυηαντινισ μουςικισ. Γενικότερα, κυριαρχεί θ αντίλθψθ ότι πρόκειται για τον ίδιο μουςικό πολιτιςμό με τθ διαφορά ότι το ζνα είδοσ μουςικισ είναι κοςμικό (παραδοςιακι μουςικι) και το άλλο εκκλθςιαςτικό (βυηαντινι μουςικι). Θ παραδοςιακι μουςικι αναφζρεται ςτισ κοινωνικζσ εκδθλϊςεισ του ανκρϊπου, γάμοι, κανατικά, γλζντια, ιςτορίεσ κακθμερινζσ, γι' αυτό και ζχουμε τραγοφδια τθσ τάβλασ, του χοροφ, ιςτορικά, παραλογζσ, ερωτικά, γαμιλια, κάλαντα, τθσ ξενιτιάσ κ.α., ςφμφωνα με τθ διάκριςθ του ςπουδαίου λαογράφου Νικόλαου Ρολίτθ ενϊ θ Βυηαντινι ζχει, ευλόγωσ, κακαρά λατρευτικό και πνευματικό χαρακτιρα. Ωςτόςο, αιϊνεσ τϊρα θ βυηαντινι και παραδοςιακι μουςικι ςυμπορεφονται και αλλθλοςυμπλθρϊνονται. Δεν είναι τυχαίο, άλλωςτε, ότι ςε πάρα πολλζσ περιπτϊςεισ, οι ίδιοι άνκρωποι που ζψελναν τραγουδοφςαν κιόλασ. 14 Στανίςθ Ν.,, Η αναγκαιότθτα τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτα Μουςικά Σχολεία. Συνζδριο με κζμα «Τα Μουςικά Σχολεία ςτθν Ελλάδα» Ξάνκθ

13 Χαρακτθριςτικό παράδειγμα ζνασ από τουσ διδάςκοντεσ του Μουςικοφ Σχολείου Αλίμου, ο κοσ Τςαντάκθσ, ο οποίοσ κατά τθ διάρκεια των ςυηθτιςεων ανζφερε: «Ψάλιηα από 6 χρονϊν που αυτό ζχει μια ςχζςθ με τα παραδοςιακά μασ πράγματα και θχοχρϊματα» Θ παραδοςιακι μουςικι βζβαια είναι προφορικι μουςικι. Ζτςι μασ διαςϊκθκε, αλλά τϊρα πια που μποροφμε να τθ γράφουμε, χρθςιμοποιοφμε μεταξφ άλλων καιβυηαντινι ςθμειογραφία, για όςα τραγοφδια βζβαια μποροφν να γραφοφν. Επανερχόμενοι ςτο ηιτθμα τθσ ζνταξθσ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτθν εκπαίδευςθ, τα τελευταία χρόνια ζχει καταβλθκεί ςθμαντικι προςπάκεια για ζνταξθ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ και ειδικότερα των παραδοςιακϊν μουςικϊν οργάνων μζςα ςε ζνα οργανωμζνο και εγγράμματο πλαίςιο. Σθμαντικό εγχείρθμα ςτθν παραπάνω προςπάκεια αποτελεί θ ίδρυςθ των μουςικϊν Γυμναςίων και Λυκείων κακϊσ και θ ίδρυςθ τριτοβάκμιων ιδρυμάτων με τμιματα που ζχουν ωσ αντικείμενο τθ διδαςκαλία τθσ παραδοςιακισ μουςικισ. Θ παροχι δθμόςιασ δωρεάν μουςικισ παιδείασ ξεκίνθςε ςτθ χϊρα μασ πριν από 20 περίπου χρόνια μζςα από τα Μουςικά Σχολεία τθσ δευτεροβάκμιασ εκπαίδευςθσ (Γυμνάςια Λφκεια). Λίγο πιο πριν, και παράλλθλα, ιδρφκθκαν και Μουςικά Τμιματα ςτθν τριτοβάκμια εκπαίδευςθ, με ζμφαςθ ςτθ μουςικολογικι κυρίωσ κατάρτιςθ. Στα πλαίςια του εγχειριματοσ ζνταξθσ τθσ μουςικισ ςτο δθμόςιο εκπαιδευτικό ςφςτθμα, το 2000 ιδρφεται και το τμιμα Λαϊκισ και Ραραδοςιακισ Μουςικισ του ΤΕΛ Θπείρου: «Το Τμιμα Λαϊκισ & Ραραδοςιακισ Mουςικισ δζχτθκε τουσ πρϊτουσ ςπουδαςτζσ του τον Σεπτζμβριο του Ρρόκειται λοιπόν για ζνα καινοφριο Τμιμα, που εντάςςεται ςτθ Σχολι Mουςικισ Tεχνολογίασ του T.E.I. Hπείρου και εδρεφει ςτθν Άρτα. Η ίδρυςι του ςθματοδοτεί μια απολφτωσ νζα πραγματικότθτα ςτθν ιςτορία τθσ ελλθνικισ μουςικισ παιδείασ. Ρράγματι, είναι θ πρϊτθ φορά που το Ελλθνικό Κράτοσ κεςμοκετεί ζνα ςοβαρό πλαίςιο (ςε επίπεδο μάλιςτα τριτοβάκμιασ 13

14 εκπαίδευςθσ), όπου βαςικό γνωςτικό αντικείμενο είναι θ ελλθνικι μουςικι, ςε όλεσ τθσ τισ εκφάνςεισ.» 15 Το ερϊτθμα όμωσ που τίκεται είναι πωσ κα διαςφαλιςκεί θ μετάδοςθ μιασ γνϊςθσ κυρίωσ εμπειρικισ και βιωματικισ μζςα ςε ζνα πλαίςιο πρωτοβάκμιασ, δευτεροβάκμιασ και τριτοβάκμιασ εκπαίδευςθσ. Ο κοσ Κοκκϊνθσ κζτει το ςυγκεκριμζνο ηιτθμα, αναφερόμενοσ ςτθν περίπτωςθ τθσ ζνταξθσ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτο τριτοβάκμιο επίπεδο εκπαίδευςθσ: «Ρωσ μπορεί όμωσ το αντικείμενο τθσ διδαςκαλίασ τθσ λαϊκισ μουςικισ να ενταχκεί από πρακτικι άποψθ μζςα ςτον κορμό ενόσ προγράμματοσ ςπουδϊν τριτοβάκμιασ εκπαίδευςθσ; Ρϊσ το ακαδθμαϊκό πλαίςιο μπορεί να εξαςφαλίςει τθν μετάδοςθ μιασ γνϊςθσ κυρίωσ εμπειρικισ και βιωματικισ; H απάντθςι μασ δεν προζκυψε αβίαςτα, δίχωσ βάςανο και προβλθματιςμό. Απορρζει από τθν ςθμερινι κζςθ των λαϊκϊν μουςικϊν ςτθν ελλθνικι κοινωνία, όςο και από τθν ίδια τθν φυςιογνωμία τθσ κοινωνίασ αυτισ. Είναι φυςικά μια πρόκλθςθ, ςτθν οποία ωςτόςο προςπακιςαμε να απαντιςουμε διατθρϊντασ κατ αρχιν μια υψθλι προχπόκεςθ υπεράνω όλων: απεριόριςτο ςεβαςμό ςτθν μεγάλθ οικογζνεια των μαςτόρων, από τθν οποία άλλωςτε αντλοφμε τθν γνϊςθ και το ικοσ που πρζπει να μεταδϊςουμε ςτουσ νζουσ ςπουδαςτζσ.» Είναι ςαφζσ ότι ςτθν περίπτωςθ που θ διδαςκαλία ενόσ παραδοςιακοφ οργάνου γινόταν, για παράδειγμα, μζςω ιδιαίτερου μακιματοσ ςε κάποιον μακθτι, τα πλαίςια κα ιταν λιγότερα αυςτθρά κι ενδεχομζνωσ το πρόγραμμα οργάνωςθσ τθσ διδαςκαλίασ κα ιταν περιςςότερο ρευςτό. Πμωσ, θ διδαςκαλία ςε χϊρουσ όπωσ είναι τα ςχολεία ι τα τριτοβάκμια ιδρφματα απαιτεί τιρθςθ βαςικϊν κανόνων οργάνωςθσ του ςχολικοφ ακαδθμαϊκοφ προγράμματοσ οι οποίοι επθρεάηουν άμεςα τον τρόπο με τον οποίο κα οργανωκοφν τα επιμζρουσ κομμάτια τθσ διδαςκαλίασ. 15 Κοκκϊνθσ Γ., Η διδαςκαλία των λαϊκϊν παραδόςεων ςτα Μουςικά Σχολεία και το Τμιμα Λαϊκισ και Ραραδοςιακισ Μουςικισ του ΤΕΙ Ηπείρου. Μια αμφίδρομθ ςχζςθ. Συνζδριο με κζμα «τα μουςικά ςχολεία ςτθν Eλλάδα Μουςικι και Ραιδεία: Αναδρομι, Αξιολόγθςθ και Ρροοπτικζσ» Ξάνκθ

15 Για παράδειγμα, θ διεξαγωγι του μακιματοσ ςε οριςμζνο χρόνο και με ςυγκεκριμζνθ ςυχνότθτα κατά τθ διάρκεια του ζτουσ, θ φπαρξθ αξιολόγθςθσ των μακθτϊν φοιτθτϊν με τθ μορφι εξετάςεων εξεταςτικϊν αντίςτοιχα κακορίηει ςε μεγάλο βακμό τον τρόπο με τον οποίο οι διδάςκοντεσ καλοφνται να φζρουν εισ πζρασ τθ μετάδοςθ γνϊςεων ςτουσ μακθτζσ. Ο όροσ «βιωματικι γνϊςθ» που χρθςιμοποιικθκε προθγουμζνωσ εντάςςεται ςτο γενικότερο πλαίςιο τθσ προφορικότθτασ μζςα ςτο οποίο κινοφνται οι λαϊκζσ παραδόςεισ και βζβαια θ λαϊκι παραδοςιακι μουςικι. Σε αυτό το ςτοιχείο πρζπει να δοκεί ιδιαίτερθ ςθμαςία κακϊσ θ ζνταξθ ενόσ αντικειμζνου με ζντονα ςτοιχεία προφορικότθτασ ςε ζνα κακαρά εγγράμματο χϊρο όπωσ είναι ο χϊροσ ενόσ μουςικοφ ςχολείου ι ενόσ τριτοβάκμιου ιδρφματοσ παρουςιάηει κάποιεσ ιδιαιτερότθτεσ και αρκετά επιμζρουσ ηθτιματα πρζπει να διερευνθκοφν. Είναι αλικεια ότι το ηιτθμα τθσ προφορικότθτασ, ζχει ςθμαντικι κζςθ ςε όλεσ τισ λαϊκζσ ι/και «παραδοςιακζσ» μουςικζσ του κόςμου. Βεβαίωσ το ίδιο ιςχφει και για τθν ελλθνικι περίπτωςθ και μάλιςτα αποτελεί και βαςικό ςτοιχείο ςε επίπεδο αναγνϊριςθσ τουσ ωσ τζτοιων. Ο Ph. Bohlman είναι χαρακτθριςτικόσ: «Τόςο ιςχυρι είναι θ ςυςχζτιςθ τθσ προφορικισ παράδοςθσ με τθν folk μουςικι ϊςτε οι περιςςότεροι οριςμοί κεωροφν τθν προφορικι παράδοςθ κεμελιϊδθ ςτθν folk μουςικι, αν δεν είναι το πιο περίοπτο γνϊριςμα» 16 Βζβαια, κα πρζπει να τονιςτεί ότι θ προφορικότθτα θ οποία χαρακτθρίηει αυτοφ του είδουσ τθ μουςικι δε ςυνεπάγεται απλοϊκότθτα αλλά κα μποροφςε να χαρακτθριςτεί ωσ μια περίπλοκθ πράξθ που δεν ζχει αναλυκεί ακόμθ ςε όλο τθσ το βάκοσ. 17 Ο W.Ong ςτο ζργο του «Ρροφορικότθτα και Εγγραμματοςφνθ: Θ εκτεχνολόγθςθ του λόγου» διακρίνει δφο μορφζσ πολιτιςμοφ: τον προφορικό και τον εγγράμματο. Σφμφωνα με τον Ong, το ςτοιχείο το οποίο διαχωρίηει αυτά τα δφο είδθ πολιτιςμοφ είναι θ τεχνολογία τθσ γραφισ 18, θ οποία γίνεται το μζςο το οποίο διαμεςολαβεί 16 Bohlman Ph. V., The study of folk music in the modern world, Indiana university press, Σκοφλιοσ Μ., Ρροφορικότθτα και διαςτθματικόσ πλοφτοσ ςε μουςικά ιδιϊματα τθσ Βορειοανατολικισ Μεςογείου, ςτο Ρροφορικότθτεσ: Τα κείμενα, Εκδόςεισ του τμιματοσ Λαϊκισ και Ραραδοςιακισ μουςικισ ΤΕΛ Θπείρου, Άρτα Ong W. J., Ρροφορικότθτα και εγγραμματοςφνθ: Η εκτεχνολόγθςθ του λόγου, Ρανεπιςτθμιακζσ εκδόςεισ Κριτθσ, Θράκλειο 2005, ςελ. xvii 15

16 ςτθν επικοινωνία και το οποίο ζχει άμεςα αποτελζςματα όςον αφορά το επίπεδο τθσ ανκρϊπινθσ γνωςτικότθτασ, εμπειρίασ και ςυνείδθςθσ. Σφμφωνα με τον Ong, οι πολιτιςμοί ξεκίνθςαν από το επίπεδο τθσ πρωταρχικισ προφορικότθτασ θ οποία περιλαμβάνει επικοινωνία μζςω τθσ φυςικισ φωνοφμενθσ γλϊςςασ. Τθν περίοδο αυτοφ του τφπου προφορικότθτασ διαδζχεται θ χειρογραφικι περίοδοσ κατά τθν οποία γίνεται θ πρϊτθ χριςθ τθσ ιδιόχειρθσ γραφισ, θ οποία αποτελεί το μζςο επικοινωνίασ το οποίο, ςφμφωνα πάντα με τον Ong, κακορίηει ςε μεγάλο βακμό τθν γνωςτικι και ςυνειδθςιακι κατάςταςθ των ανκρϊπων: «Χωρίσ τθ γραφι ο εγγράμματοσ νουσ δεν κα μποροφςε να ςκεφτεί όπωσ ςκζφτεται, όχι μόνο όταν γράφει αλλά και όταν απλϊσ ςυγκροτεί τισ ςκζψεισ του προφορικά. Η γραφι,ζχει μεταςχθματίςει τθν ανκρϊπινθ ςυνείδθςθ περιςςότερο από οποιαδιποτε άλλθ επινόθςθ» 19 Από τθν άλλθ μεριά, ο προφορικόσ πολιτιςμόσ είναι ζνασ δυναμικόσ και απρόβλεπτοσ κόςμοσ. Ζχει διαδραςιακι διάςταςθ θ οποία είναι και θ οργανικι ςχζςθ που ςυνδζει τον ομιλθτι με το ακροατιριό του και τζλοσ διακρίνεται για τον ραψωδιακό χαρακτιρα του, εννοϊντασ ότι εμπεριζχει ςτοιχεία επαναλθπτικότθτασ, λογοτυπικισ δομισ, παρατακτικότθτασ 20. Ο εγγράμματοσ πολιτιςμόσ αντικζτωσ λόγω τθσ χριςθσ τθσ γραφισ χάνει αυτιν τθν δυναμικότθτα διότι το καταγεγραμμζνο κείμενο παγιϊνεται και απομακρφνει τον εαυτό από το ςφνολο των άλλων. Ρροωκεί τθν αναλυτικι ςκζψθ πράγμα που οδθγεί άμεςα ςτον λογικό ζλεγχο και ςτθν επιςτιμθ κάτι που ςτον προφορικό πολιτιςμό κατά τον Ong δεν είναι εφικτό: «Κάκε είδουσ ςκζψθ, ακόμα και εκείνθ που ςυναντάμε ςτουσ πρωταρχικά προφορικοφσ πολιτιςμοφσ είναι ςε κάποιο βακμό αναλυτικι: διαςπά το υλικό τθσ ςε διάφορεσ ςυνιςτϊςεσ. Αλλά θ αφαιρετικά γραμμικι, ταξινομικι εξθγθματικι διεφρυνςθ των φαινομζνων ι των διατυπωμζνων αλθκειϊν είναι ανζφικτθ χωρίσ τθν γραφι και τθν ανάγνωςθ. Στουσ πρωταρχικά προφορικοφσ πολιτιςμοφσ που αγνοοφν παντελϊσ τθ γραφι, οι άνκρωποι μακαίνουν πολλά, διακζτουν και επιδεικνφουν μεγάλθ ςοφία, αλλά δεν «μελετοφν» W.Ong., ςελ W.Ong, ςελ. xvi. 21 W.Ong, ςελ. 6 16

17 Ρλζον, μετά τθν ζλευςθ και τθσ τυπογραφικισ περιόδου, διανφουμε τθν περίοδο τθσ δευτερογενοφσ προφορικότθτασ, όπου πλζον θ εγγραμματοςφνθ «ςυμπλζκεται» με ποικίλα θλεκτρονικά θχθτικά μζςα όπωσ το ραδιόφωνο, θ τθλεόραςθ και ο θλεκτρονικόσ υπολογιςτισ. Ππωσ κα δοφμε και ςτο 3 ο κεφάλαιο, το ςχιμα τθσ δευτερογενοφσ προφορικότθτασ κυριαρχεί ςτισ διδακτικζσ πρακτικζσ των ςυνομιλθτϊν, αςυνείδθτα ι ενςυνείδθτα, όπωσ άλλωςτε κυριάρχθςε και ςε μεγάλο βακμό ςτον τρόπο που μεγάλοι λαϊκοί μουςικοί εξζλιξαν τθν τζχνθ τουσ. Σε αρκετζσ περιπτϊςεισ εγγράμματεσ πρακτικζσ όπωσ θ χριςθ τθσ παρτιτοφρασ ςυνδυάηονται με κακαρά προφορικζσ πρακτικζσ όπωσ θ διαδικαςία του «μιμθτιςμοφ» που όπωσ κα δοφμε παίηει ςθμαντικό ρόλο ςτθ διαδικαςία τθσ μετάδοςθσ γνϊςεων από τουσ διδάςκοντεσ. Κζτοντασ όμωσ το ηιτθμα τθσ διδαςκαλίασ των «λαϊκϊν και παραδοςιακϊν» οργάνων που είναι και το βαςικό αντικείμενο αυτισ τθσ εργαςίασ, ςτο πλαίςιο προφορικότθτα και εγγραμματοςφνθ, προκφπτει το ερϊτθμα αν τελικά αυτό το δυαδικό και ςυνεπϊσ αντικετικό και ςε μεγάλο βακμό απόλυτο ςτισ διαπιςτϊςεισ του, αναλυτικό μοντζλο, που γεννά αγεφφρωτεσ ςυχνά διχοτομιςεισ, μπορεί πράγματι να περιγράψει ωσ ζχει, επαρκϊσ όλεσ αυτζσ τισ πολφπλοκεσ διαδικαςίεσ και ςχζςεισ που πραγματοποιοφνται και αναπτφςςονται κατά τθν διάρκειά τθσ διδαςκαλίασ. Ππωσ κα δοφμε ςτθ ςυνζχεια, μζςω των ςυηθτιςεων που πραγματοποιικθκαν με τουσ κακθγθτζσ παραδοςιακϊν οργάνων του Μουςικοφ Σχολείου Αλίμου, οι βιωματικζσ, επαγγελματικζσ και διδακτικζσ εμπειρίεσ τουσ χαρακτθρίηονται από εξαιρετικά μεγάλθ ποικιλία. Ζτςι το ερϊτθμα που ζκεςε ο κοσ Κοκκϊνθσ γίνεται περιςςότερο ευδιάκριτο δεδομζνου ότι θ ςυγκεκριμζνθ ομάδα κακθγθτϊν καλείται να διδάξει μία μουςικι παράδοςθ με ζντονα ςτοιχεία προφορικότθτασ, μζςα ς ζναν απόλυτα εγγράμματο χϊρο. Για παράδειγμα, οι παραδοςιακοί επαγγελματίεσ μουςικοί κα πρζπει να εντάξουν ςτθ διδαςκαλία τουσ τεχνικζσ διδαςκαλίεσ τισ οποίεσ δεν ζχουν δεχκεί ωσ μακθτευόμενοι: «Οι παλιότεροι λαϊκοί μουςικοί, ωσ γνωςτόν ακολουκοφςαν ςτο φυςικό τουσ περιβάλλον μεκόδουσ διδαςκαλίασ που περιλάμβαναν πλείςτουσ όςουσ κϊδικεσ επικοινωνίασ και ςυμπεριφοράσ, χαρακτθριςτικά μιασ ςυντεχνιακισ ομάδασ, θ οποία κεράπευε πρϊτα πρϊτα, ωσ όφειλε άλλωςτε, τθν αυτοςυντιρθςθ, τισ 17

18 ςυνκικεσ επιβίωςισ τθσ. Οι μζκοδοι αυτζσ ιταν ςυχνά προςωπικζσ (κλθρονομθμζνα προςωπικζσ, ςπανίωσ καινοτόμεσ), και πάντωσ κακαρά εμπειρικζσ. Λόγω τθσ προφορικισ φφςθσ τθσ μουςικισ ζκφραςθσ, τα ίδια ιςχφουν ακόμθ και ςιμερα» 22 Βζβαια, όπωσ προαναφζρκθκε, θ αλικεια είναι ότι δεν μποροφμε να είμαςτε απόλυτοι όςον αφορά τθν κατάταξθ μιασ πρακτικισ διδαςκαλίασ ςε ςυγκεκριμζνθ κατθγορία (προφορικι εγγράμματθ) και αυτό διότι με τα εφόδια που διακζτει κάκε διδάςκων είναι δυνατόν να προςδϊςει ςτοιχεία εγγραμματοςφνθσ, για παράδειγμα, ςε μια μζκοδο διδαςκαλίασ που εκ πρϊτθσ όψεωσ εντάςςεται ςτο πλαίςιο τθσ προφορικότθτασ ι και το αντίςτροφο. Θ φπαρξθ ςθμειογραφίασ για παράδειγμα είναι ζνα ςθμαντικό εργαλείο διδαςκαλίασ και ανικει ςαφϊσ ςτθν περιοχι τθσ εγγραμματοςφνθσ. Ωςτόςο, μπορεί να αποτελζςει και ζναν ςκελετό πάνω ςτον οποίο ο αυτοςχεδιαςμόσ και θ προςωπικι γνϊςθ και αιςκθτικι του μουςικοφ μπορεί όχι απλϊσ να διαφοροποιιςει τθν ερμθνεία του μουςικοφ κειμζνου αλλά να το «αλλάξει» εξ ολοκλιρου. Ο τρόποσ χριςθσ, λοιπόν, κάκε μζςου κάνει τθ διαφορά. Ζνα ακόμα χαρακτθριςτικό παράδειγμα όπου τα όρια του ςχιματοσ προφορικότθτα εγγραμματοςφνθ δεν είναι ςαφι είναι και θ διδακτικι πρακτικι τθσ μίμθςθσ του παλαιότερου μουςικοφ από τον νεότερο. Μία διαδικαςία που εν πρϊτθσ εντάςςεται ξεκάκαρα ςτο πεδίο τθσ προφορικότθτασ πλαιςιϊνεται ςτθν ςφγχρονθ εποχι με νζα διδακτικά μζςα και πρακτικζσ όπωσ θ χριςθ οπτικοακουςτικϊν μζςων, του διαδικτφου, τθσ παρτιτοφρασ. Ωσ διαδικαςία παραμζνει βζβαια προφορικι όμωσ θ χριςθ των προαναφερκζντων προςδίδει χαρακτθριςτικά εγγραμματοςφνθσ τα οποία διαφοροποιοφν αυτιν τθν πρακτικι ςε ςχζςθ με το παρελκόν. Συνεπϊσ, ξεπερνϊντασ τθ δυαδικοφ τφπου λογικι του Ong μποροφμε εφκολα να αναγνωρίςουμε ζνα πιο ευζλικτο ςχιμα, όπου διακρίνονται ςχζςεισ που αναδφονται, κατά το πρότυπο προφορικότθτα/εγγραμματοςφνθ και οι οποίεσ μάλιςτα χρθςιμοποιοφνται ευρζωσ ενςυνείδθτα ι αςυνείδθτα και από τουσ ςυνομιλθτζσ κακθγθτζσ μουςικϊν οργάνων, που απαςχολοφν τθν παροφςα 22 Κοκκϊνθσ Γ. (2007), ςελ

19 εργαςία, ςε επίπεδο μουςικό, οργανολογικό και διδακτικό. Τζτοιεσ είναι: ακοι/όραςθ, μνιμθ/μουςικι ανάγνωςθ, πρωτόγονο/πολιτιςμζνο, παραδοςιακό/ςφγχρονο,, λαϊκό/λόγιο, κ.α. Τα παραπάνω γίνονται περιςςότερο κατανοθτά ςτο 3 ο κεφάλαιο τθσ εργαςίασ όπου θ κζςθ που κατζχει το ςχιμα προφορικότθτα-εγγραμματοςφνθ ςτθ διδαςκαλία γίνεται ςαφισ μζςω των μεκόδων που ακολουκοφν οι ςυνομιλθτζσ. Συνάγεται, λοιπόν, το ςυμπζραςμα ότι προκειμζνου να είναι επιτυχζσ το εγχείρθμα τθσ ζνταξθσ τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ωσ αντικείμενο διδαςκαλίασ ςτθν εκπαίδευςθ είναι απαραίτθτοσ ο ςυνδυαςμόσ ςτοιχείων προφορικότθτασ και εγγραμματοςφνθσ. Κάτι τζτοιο είναι απαραίτθτο αφενόσ για να διατθρθκεί ο χαρακτιρασ του ςυγκεκριμζνου αντικειμζνου και αφετζρου για να τθρθκοφν οι «κανόνεσ» που διζπουν το κεςμό τθσ εκπαίδευςθσ. Άλλωςτε, ςε πολλζσ περιπτϊςεισ, όπωσ είδαμε ςτα παραδείγματα που παρατζκθκαν, δεν υπάρχει ςαφισ διαχωριςμόσ προφορικότθτασ και εγγραμματοςφνθσ. Μζτα ςτο παραπάνω ενδιάμεςο πλαίςιο, λοιπόν, ζχει διαμορφωκεί θ διδαςκαλία τθσ παραδοςιακισ μουςικισ ςτθν ελλθνικι εκπαίδευςθ ςε επίπεδο δευτεροβάκμιασ και τριτοβάκμιασ εκπαίδευςθσ. Βζβαια, δεν παφει να ιςχφει το γεγονόσ ότι είναι ςτθν προςωπικι ευχζρεια του κάκε διδάςκοντα να επιλζξει τον τρόπο με τον οποίο κα προςαρμόςει τθ διδαςκαλία του ζτςι ϊςτε να είναι όςο το δυνατόν αποτελεςματικότερθ, δεδομζνων των δυςκολιϊν που καλείται να αντιμετωπίςει και οι οποίεσ διερευνϊνται ςτα επόμενα κεφάλαια (πχ ζλλειψθ βιβλιογραφίασ, προτεινόμενθσ φλθσ). Άλλωςτε, όπωσ όλεσ οι μορφζσ αυτονομίασ, ζτςι και θ αυτονομία των εκπαιδευτικϊν τθσ ςχολικισ τάξθσ προςφζρει ελευκερίεσ αλλά απαιτεί υπευκυνότθτα Ο κεςμόσ των Μουςικών χολείων Δεδομζνου ότι το κζμα το οποίο πραγματεφεται θ παροφςα πτυχιακι εργαςία είναι θ διδαςκαλία των παραδοςιακϊν μουςικϊν οργάνων ςτο Μουςικό Σχολείο 23 Goodlad, J., Soder, R., Sirotnik, K. (eds.) (1990). The Moral Dimensions of Teaching. San Francisco: Jossey-Bass 19

20 Αλίμου, κεωρικθκε ςκόπιμο να πραγματοποιθκεί μια ςφντομθ αναφορά ςτο κεςμό των Μουςικϊν Σχολείων, όπωσ αυτόσ ζχει διαμορφωκεί ςτθν Ελλάδα. Το Μουςικό Σχολείο είναι ζνα δθμόςιο ςχολείο (Γυμνάςιο Λφκειο), το οποίο λειτουργεί όπωσ όλα τα άλλα Γυμνάςια και Λφκεια, δθλαδι διδάςκονται τα ίδια μακιματα Γενικισ Ραιδείασ με τα ίδια βιβλία και τισ ίδιεσ ϊρεσ διδαςκαλίεσ, αλλά επιπλζον οι μακθτζσ διδάςκονται και μακιματα Μουςικισ Ραιδείασ. Βάςει του ιδρυτικοφ νόμου (3345/ , άρκρο 1), ςκοπόσ του Μουςικοφ Σχολείου είναι «Η προετοιμαςία και θ κατάρτιςθ των νζων που επικυμοφν να ακολουκιςουν τθν επαγγελματικι κατεφκυνςθ τθσ μουςικισ χωρίσ να υςτεροφν ςε γενικι παιδεία, αν τελικά επιλζξουν άλλον τομζα επιςτθμονικισ ι επαγγελματικισ ζκφραςθσ 24». Θ λειτουργία των Μουςικϊν Σχολείων ξεκίνθςε πειραματικά ςτα τζλθ τθσ δεκαετίασ του 1980 και το πρϊτο μουςικό ςχολείο (Γυμνάςιο) που τζκθκε ςε λειτουργία ιταν ςτθν Ραλλινθ εν ζτει Το πρωτοφανζσ για τα ελλθνικά δεδομζνα γεγονόσ αποτζλεςε ζναυςμα για τθ δθμιουργία πολλϊν ακόμθ Μουςικϊν ςχολείων ςε όλεσ ςχεδόν τισ μεγάλεσ πόλεισ τθσ χϊρασ. Στθν ίδια πόλθ ακολοφκθςε θ δθμιουργία του αντίςτοιχου Λυκείου το ζτοσ Από το 1988 ζωσ ςιμερα ζχουν ιδρυκεί ςυνολικά 36 Μουςικά Σχολεία ςε όλθ τθν Ελλάδα 26. Ρεριςςότερα του ενόσ Μουςικά ςχολεία διακζτουν το λεκανοπζδιο Αττικισ (Άλιμοσ, Μλιον, Ραλλινθ, Ρειραιάσ) και ο νομόσ Κοηάνθσ (Ρτολεμαΐδα, Σιάτιςτα). Στα μουςικά ςχολεία οι μακθτζσ ζρχονται ςε επαφι με τθν παράδοςθ και τον πολιτιςμό αυτοφ του τόπου, ενϊ το εγχείρθμα τθσ ίδρυςθσ τζτοιων ςχολείων αγκαλιάςτθκε από τισ τοπικζσ κοινωνίεσ μικρζσ και μεγάλεσ, αφοφ αυτά κατάφεραν να ζχουν ςθμαντικι προςφορά ςτα πολιτιςτικά δρϊμενα των περιοχϊν όπου βρίςκονται. Στα Μουςικά Σχολεία, εκτόσ από τθ κεωρία τθσ Ευρωπαϊκισ και Βυηαντινισ Μουςικισ, οι μακθτζσ διδάςκονται ςε ατομικά μακιματα 27 και 3 μουςικά όργανα. Ζνα όργανο επιλογισ (οι μακθτζσ ζχουν τθ δυνατότθτα να επιλζξουν μεταξφ 24 ΥΡ.Ε.Ρ.Κ. 3345/88 (ΦΕΚ 649 Β') : Μδρυςθ και λειτουργία μουςικϊν ςχολείων 25 Λςτοςελίδα του Μουςικοφ Σχολείου Ραλλινθσ: 26 Λςτοςελίδα των μακθτϊν των Μουςικϊν Σχολείων: 27 Ανάλογα με τισ ςυνκικεσ του ςχολείο κάποια μακιματα ενδζχεται να διδάςκονται ςε μικρζσ ομάδεσ μακθτϊν (όπωσ για παράδειγμα ςτθν περίπτωςθ τθσ διδαςκαλίασ του ταμπουρά ςτο Μουςικό Σχολείο Αλίμου όπου θ τάξθ περιλαμβάνει 3-4 μακθτζσ 20

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: 1. Ομάδα Ανκρωπιςτικών Σπουδών 2. Ομάδα Οικονομικών, Πολιτικών, Κοινωνικών & Παιδαγωγικών Σπουδών 3. Ομάδα Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ.

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Απαντιςεισ Α1. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Βαςικά ςθμεία: Λόγοι προςταςίασ: 1. Εκφραςτζσ δθμοκρατικοφ πνεφματοσ 2. Χϊροι ψυχαγωγίασ και πολιτιςμικισ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΕ ςτα μακιματα του Κ.Ε.Π.Ε.Μ.

ΕΓΓΡΑΦΕ ςτα μακιματα του Κ.Ε.Π.Ε.Μ. ΕΓΓΡΑΦΕ ςτα μακιματα του Κ.Ε.Π.Ε.Μ. Δευτζρα-Πζμπτθ, 5-8 μ.μ., ςτθν ζδρα του Κζντρου και για όλο το εκπαιδευτικό ζτοσ για τα ατομικά μακιματα. Δευτζρα-Πζμπτθ, 5-8 μ.μ., ςτθν ζδρα του Κζντρου, μζχρι τζλθ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά

Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά Τα νύλιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα ξφλινα πνευςτά τα ξφλινα! 1. Γιατί τα λζμε ξφλινα πνευςτά; Πνευςτά ονομάηονται τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται μζςα ςε ζνα ςωλινα απ όπου περνάει ο

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Δομι ειςιγθςθσ Επιςτθμονικζσ Προςεγγίςεισ τθσ Αξιολόγθςθσ ςτθν Εκπαίδευςθ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι ΣΟΜΕΑ 1: ΜΕΑ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτον βακμό που οι υπάρχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ και Εκπαίδευςθ ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΣΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΟΤ ΔΙΔΑΚΟΤΝ ΣΑ 800 ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΔΗΜΟΣΙΚΑ ΧΟΛΕΙΑ ΜΕ ΕΑΕΠ

ΤΠΕ και Εκπαίδευςθ ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΣΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΟΤ ΔΙΔΑΚΟΤΝ ΣΑ 800 ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΔΗΜΟΣΙΚΑ ΧΟΛΕΙΑ ΜΕ ΕΑΕΠ ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΣΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΟΤ ΔΙΔΑΚΟΤΝ ΣΑ 800 ΟΛΟΗΜΕΡΑ ΔΗΜΟΣΙΚΑ ΧΟΛΕΙΑ ΜΕ ΕΑΕΠ ΤΠΕ και Εκπαίδευςθ Τάςοσ Παπάσ Δάςκαλοσ, Επιμορφωτισ Βϋ Επιπζδου Οκτϊβριοσ 2010 Σο πλαίςιο ειςαγωγισ των ΣΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Ειςαγωγή Τπάρχουν τρία επίπεδα ςτα οποία καλείςτε να αξιολογιςετε το εργαςτιριο D-ID: Νζα κζματα Σεχνολογία Διδακτικι Νέα θέματα Σο εργαςτιριο κα ειςαγάγουν τουσ ςυμμετζχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο 210-9519043, info@odsk.gr Ειςαγωγή ιμερα, με τθν αλματϊδθ πρόοδο τθσ τεχνολογίασ και ειδικότερα ςτον τομζα των τθλεπικοινωνιϊν, ανοίγονται

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ

Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ Μάκθμα: Σχεδιαςμόσ και Λειτουργία Αεροπορικϊν Συςτθμάτων Ζτοσ 5 ο Οδθγόσ μακιματοσ 2013 2014 ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ ΣΟΜΕΑ 5: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ, ΠΑΡΕΜΒΑΕΙ ΚΑΙ ΔΡΑΕΙ ΒΕΛΣΙΩΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΕ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΔΙΔΑΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΣΟ ΔΤΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΣΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ

Η ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΔΙΔΑΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΣΟ ΔΤΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΣΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ «Προωθώντασ την Ποιότητα και την Ιςότητα ςτην Εκπαίδευςη: Ανάπτυξη, Εφαρμογή και Αξιολόγηςη Παρεμβατικοφ Προγράμματοσ για Παροχή Ίςων Εκπαιδευτικών Ευκαιριών ςε όλουσ τουσ Μαθητζσ» Η ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΔΙΔΑΚΑΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ειςαγωγή μαθητών και ςχετικζσ ρυθμίςεισ ςτα Πρότυπα Πειραματικά χολεία (Π.Π..) για το ςχολικό ζτοσ 2013-2014»

ΘΕΜΑ: «Ειςαγωγή μαθητών και ςχετικζσ ρυθμίςεισ ςτα Πρότυπα Πειραματικά χολεία (Π.Π..) για το ςχολικό ζτοσ 2013-2014» Μαροφςι, 12/03/2013 ΘΕΜΑ: «Ειςαγωγή μαθητών και ςχετικζσ ρυθμίςεισ ςτα Πρότυπα Πειραματικά χολεία (Π.Π..) για το ςχολικό ζτοσ 2013-2014» Η ΔΙΟΙΚΟΤΑ ΕΠΙΣΡΟΠΗ ΠΡΟΣΤΠΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑΣΙΚΩΝ ΧΟΛΕΙΩΝ (Δ.Ε.Π.Π..) Ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1) Τίτλοσ τθσ ζρευνασ: «Ποια είναι θ επίδραςθ τθσ κερμοκραςίασ ςτθ διαλυτότθτα των ςτερεϊν ςτο νερό;» 2) Περιγραφι του ςκοποφ τθσ ζρευνασ: Η ζρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

Σπίτι μου, ςπιτάκι μου!

Σπίτι μου, ςπιτάκι μου! 4ο Δημοτικό Σχολείο Νζασ Ευκαρπίασ Αρχαιολογικό Μουςείο Θεςςαλονίκησ Σπίτι μου, ςπιτάκι μου! 1 Συμμετζχοντεσ Σχολείο: 4 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ευκαρπίασ Τάξη / Τμήμα: Β1 Αριθμόσ μαθητών: 19 Αριθμόσ παλιννοςτοφντων

Διαβάστε περισσότερα

Facebook Μία ειςαγωγι

Facebook Μία ειςαγωγι Facebook Μία ειςαγωγι Κοινωνικά δίκτυα Κοινωνικι δικτφωςθ ονομάηεται θ δθμιουργία ομάδων από ανκρϊπουσ με κοινά χαρακτθριςτικά (πχ γείτονεσ, ςυμμακθτζσ). Ενϊ τα κοινωνικά δίκτυα αναπτφςςονται μεταξφ προςϊπων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικόσ Όμιλοσ ΕΥΡΩΓΝΩΗ EUROLAB. Γιώργοσ Κολοκοτρώνθσ Εμπορικόσ & Ακαδημαϊκόσ Διευθυντήσ

Εκπαιδευτικόσ Όμιλοσ ΕΥΡΩΓΝΩΗ EUROLAB. Γιώργοσ Κολοκοτρώνθσ Εμπορικόσ & Ακαδημαϊκόσ Διευθυντήσ Εκπαιδευτικόσ Όμιλοσ ΕΥΡΩΓΝΩΗ EUROLAB Γιώργοσ Κολοκοτρώνθσ Εμπορικόσ & Ακαδημαϊκόσ Διευθυντήσ κοπόσ ίδρυςθσ: Σφντομθ Αναφορά Για τον Πμιλο μασ Ο Εκπαιδευτικόσ Πμιλοσ ΕΥΡΩΓΝΩΗ EUROLAB ιδρφκθκε το 1996 ϊςτε

Διαβάστε περισσότερα

Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1

Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΙΑΝ-ΑΠΡ 2015 ΜΑΛΑΞΗ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Επίςθμο Περιοδικό Όργανο του Ελ.Ι.Μ. Σο μυαλό δεν χρηςιμοποιείται πραγματικά εάν δεν πράττει το καλό. A.T.Still Σόμοσ 3 Σεφχοσ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΗΜΕΙΩΜΑ ΤΝΣΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ςυςτιματα γραμμικϊν εξιςϊςεων

ςυςτιματα γραμμικϊν εξιςϊςεων κεφάλαιο 7 Α ςυςτιματα γραμμικϊν εξιςϊςεων αςικζσ ζννοιεσ Γραμμικά, λζγονται τα ςυςτιματα εξιςϊςεων ςτα οποία οι άγνωςτοι εμφανίηονται ςτθν πρϊτθ δφναμθ. Σα γραμμικά ςυςτιματα με δφο εξιςϊςεισ και δφο

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.2: Ανάπτυξη και εφαρμογή ςχεδίων δράςησ για τη βελτίωςη του εκπαιδευτικοφ ζργου

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.2: Ανάπτυξη και εφαρμογή ςχεδίων δράςησ για τη βελτίωςη του εκπαιδευτικοφ ζργου Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.2: Ανάπτυξη και εφαρμογή ςχεδίων δράςησ για τη βελτίωςη του εκπαιδευτικοφ ζργου ΣΟΜΕΑ 5: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ, ΠΑΡΕΜΒΑΕΙ ΚΑΙ ΔΡΑΕΙ ΒΕΛΣΙΩΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΕ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο δείκτθσ αυτόσ

Διαβάστε περισσότερα

MySchool Πρακτικζσ οδθγίεσ χριςθσ

MySchool Πρακτικζσ οδθγίεσ χριςθσ MySchool Πρακτικζσ οδθγίεσ χριςθσ 1) Δθμιουργία τμθμάτων (ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ, Διαχείριςθ, Διαχείριςθ τμθμάτων) Το πρώτο που πρζπει να κάνουμε ςτο MySchool είναι να δθμιουργιςουμε τα τμιματα που υπάρχουν ςτο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουςίαςθ Λογιςμικοφ Μαριάννα Χατηοποφλου. Προμθκευτισ: HYPER SYSTEMS.

Παρουςίαςθ Λογιςμικοφ Μαριάννα Χατηοποφλου. Προμθκευτισ: HYPER SYSTEMS. Λογιςμικό: Η γλϊςςα με τα μάτια μου Κατθγορία αναπθρίασ: Κϊφωςθ-Βαρθκοΐα Μάκθμα:Γλϊςςα και Λογοτεχνία για Κωφοφσ και Βαρικοουσ μακθτζσ Τάξθ/εισ: Αϋ, Βϋ, Γϋ Δθμοτικοφ Παρουςίαςθ Λογιςμικοφ Μαριάννα Χατηοποφλου

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Ειςιγθςθ για το Συνζδριο ςτο Ηράκλειο Κριτθσ με κζμα :Γυναικεία απαςχόλθςθ ςε περίοδο οικονομικισ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων 12 Ιουνίου 2013, ώρα 18:00, Γραφεία ΧΕΝ Ελλάδος(Αμερικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΤΧΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΤΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΟ ΧΩΡΟ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ - ΨΧ92

ΨΤΧΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΤΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΟ ΧΩΡΟ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ - ΨΧ92 ΨΤΧΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΤΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΣΟ ΧΩΡΟ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ - ΨΧ92 Aργυροποφλου, Μαρία Ιωάννα, Kλινικόσ Ψυχολόγοσ, MSc, Ph.D. -Ψυχοκεραπεφτρια Γνωςιακισ / υμπεριφοριςτικισ κατεφκυνςθσ gmargirop@gmail.com,

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτεσ Διαχείριςθ Μνιμθσ. Βαγγζλθσ Οικονόμου Διάλεξθ 8

Δείκτεσ Διαχείριςθ Μνιμθσ. Βαγγζλθσ Οικονόμου Διάλεξθ 8 Δείκτεσ Διαχείριςθ Μνιμθσ Βαγγζλθσ Οικονόμου Διάλεξθ 8 Δείκτεσ Κάκε μεταβλθτι ςχετίηεται με μία κζςθ ςτθν κφρια μνιμθ του υπολογιςτι. Κάκε κζςθ ςτθ μνιμθ ζχει τθ δικι τθσ ξεχωριςτι διεφκυνςθ. Με άμεςθ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικζσ Ανάλυςησ Διοικητικών Αποφάςεων

Τεχνικζσ Ανάλυςησ Διοικητικών Αποφάςεων Τεχνικζσ Ανάλυςησ Διοικητικών Αποφάςεων Ενότητα 7: Ειςαγωγι ςτο Δυναμικό Προγραμματιςμό Κακθγθτισ Γιάννθσ Γιαννίκοσ Σχολι Οργάνωςθσ και Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Τμιμα Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Σκοποί ενότητασ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΙΙ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΙΙ ΑΡΙΣΟΣΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΑΝΟΙΚΣΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΙΙ Ενότητα 10: Ψυχοκινθτικι Αγωγι Χατηόπουλοσ Δθμιτρθσ Σχολι Επιςτιμθσ Φυςικισ Αγωγισ και Ακλθτιςμοφ

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότθτεσ πεδίων Γενικζσ.

Ιδιότθτεσ πεδίων Γενικζσ. Οι ιδιότθτεσ των πεδίων διαφζρουν ανάλογα με τον τφπο δεδομζνων που επιλζγουμε. Ορίηονται ςτο κάτω μζροσ του παρακφρου ςχεδίαςθσ του πίνακα, ςτθν καρτζλα Γενικζσ. Ιδιότθτα: Μζγεκοσ πεδίου (Field size)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ ΣΗ ΚΟΙΝΕΠ ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΚΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ ΣΗ ΚΟΙΝΕΠ ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΚΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ ΣΗ ΚΟΙΝΕΠ ΕΝΗΜΕΡΩΣΙΚΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΤΛΙΚΟ ΕΠΙΛΕΓΟΝΣΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΗΡΙΟΣΗΣΑ - ΘΕΜΑΣΑ ΤΝΕΡΓΑΙΑ 1 Η οικονομικι δραςτθριότθτα αποτελεί ζνα από τα ςυςτατικά ςτοιχεία που

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΖσ ΒΆΕΩΝ ΔΕΔΟΜΖΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΣΥΟΤ. Ειρινθ Φιλιοποφλου

ΕΦΑΡΜΟΓΖσ ΒΆΕΩΝ ΔΕΔΟΜΖΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΣΥΟΤ. Ειρινθ Φιλιοποφλου ΕΦΑΡΜΟΓΖσ ΒΆΕΩΝ ΔΕΔΟΜΖΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΣΥΟΤ Ειρινθ Φιλιοποφλου Ειςαγωγι Ο Παγκόςμιοσ Ιςτόσ (World Wide Web - WWW) ι πιο απλά Ιςτόσ (Web) είναι μία αρχιτεκτονικι για τθν προςπζλαςθ διαςυνδεδεμζνων εγγράφων

Διαβάστε περισσότερα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα Προςωπικά δεδομζνα Η Λείρ Ναγιάλα, θ Σίλβια Αντρζσ, θ Χουάνα Γκαλβάν και θ Γερμάν Καςτανζντα δθμιοφργθςαν τθ δικι τουσ εταιρία, τθν AUXILIARTE FACTORIA το 2004. Ζχοντασ και ςυνειδθτοποίθςαν ότι μοιράηονταν

Διαβάστε περισσότερα

Μετατροπή των ΕΠΑ.Λ. ΕΠΑ.Σ. σε Τετνολογικό Λύκειο Σσνενώσεις Καταργήσεις

Μετατροπή των ΕΠΑ.Λ. ΕΠΑ.Σ. σε Τετνολογικό Λύκειο Σσνενώσεις Καταργήσεις Μετατροπή των ΕΠΑ.Λ. ΕΠΑ.Σ. σε Τετνολογικό Λύκειο Σσνενώσεις Καταργήσεις ΣΑΡΣΟΛΗ ΧΡΗΣΟ Δ/ντθσ ΕΠΑ.. Χαϊδαρίου Πρϊθν προϊςτάμενοσ τμιματοσ Βϋ τθσ Δ/νςθσ πουδϊν ΔΕ του ΤΠΔΒΜΘ Άλλθ μια αλλαγι ςτθν ΣΕΕ κα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΒΑΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΗ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΗ. Φιλιοποφλου Ειρινθ

ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΒΑΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΗ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΗ. Φιλιοποφλου Ειρινθ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΒΑΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΗ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΗ Φιλιοποφλου Ειρινθ Προςθήκη νζων πεδίων Ασ υποκζςουμε ότι μετά τθ δθμιουργία του πίνακα αντιλαμβανόμαςτε ότι ζχουμε ξεχάςει κάποια πεδία. Είναι ζνα πρόβλθμα το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V

Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η. Statisticum collegium V Σ ΤΑΤ Ι Σ Τ Ι Κ Η i Statisticum collegium V Στατιςτική Συμπεραςματολογία Ι Σημειακζσ Εκτιμήςεισ Διαςτήματα Εμπιςτοςφνησ Στατιςτική Συμπεραςματολογία (Statistical Inference) Το πεδίο τθσ Στατιςτικισ Συμπεραςματολογία,

Διαβάστε περισσότερα

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Δρ. Παναγιϊτθσ Ζαχαριάσ Οικονομικό Πανεπιςτιμιο Ακθνϊν - 15/5/2014 Ημερίδα με κζμα: «Οικονομία τθσ Γνϊςθσ: Αξιοποίθςθ τθσ καινοτομίασ ςτθ Β Βάκμια

Διαβάστε περισσότερα

ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ, παρότι δεν μασ λείπουν τα δυνατά και δθμιουργικά μυαλά.

ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ, παρότι δεν μασ λείπουν τα δυνατά και δθμιουργικά μυαλά. Χαιρετιςμόσ Γενικοφ Γραμματζα Νζασ Γενιάσ κ. Γιάννου Λιβανοφ ςε εκδήλωςη για την ίδρυςη του Μεταπτυχιακοφ Προγράμματοσ MSc in Strategic Product Design του Διεθνοφσ Πανεπιςτημίου Ελλάδοσ 17.02.12 Κυρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

Βάςεισ Δεδομζνων Ι. Ενότητα 12: Κανονικοποίηςη. Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικών Πλθροφορικισ ΤΕ

Βάςεισ Δεδομζνων Ι. Ενότητα 12: Κανονικοποίηςη. Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικών Πλθροφορικισ ΤΕ Βάςεισ Δεδομζνων Ι Ενότητα 12: Κανονικοποίηςη Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικών Πλθροφορικισ ΤΕ Άδειεσ Χρήςησ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται ςε άδειεσ χριςθσ Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα

τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα Τα χάλκιμα! ΧΟΡΗΓΟΣ τα χάλκινα! 9 ερωτιςεισ & 10 απαντιςεισ για τα χάλκινα όργανα 1. Γιατί τα λζμε χάλκινα πνευςτά όργανα; Πνευςτά χαρακτθρίηονται όλα τα όργανα ςτα οποία ο ιχοσ παράγεται από τθν (ανα)πνοι

Διαβάστε περισσότερα

Ειςαγωγή ςτη διδακτική των γλωςςών

Ειςαγωγή ςτη διδακτική των γλωςςών ΑΡΙΣΟΣΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΑΝΟΙΚΣΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΣΑ Ειςαγωγή ςτη διδακτική των γλωςςών Ενότητα 5: Μζκοδοι διδαςκαλίασ IV Άννα Μουτι, Α.Π.Θ & Πανεπιςτιμιο Θεςςαλίασ Άδειεσ Χρήςησ Σο παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO

ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO ΡΟΓΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΡΕΙΒΑΛΛΟΝ MICRO WORLDS PRO Το Micro Worlds Pro είναι ζνα ολοκλθρωμζνο περιβάλλον προγραμματιςμοφ. Χρθςιμοποιεί τθ γλϊςςα προγραμματιςμοφ Logo (εξελλθνιςμζνθ) Το Micro Worlds Pro περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Βάςεισ Δεδομζνων Ι. Ενότητα 4: Μετατροπή ςχήματοσ Ο/Σ ςε ςχεςιακό. Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικϊν Ρλθροφορικισ ΤΕ

Βάςεισ Δεδομζνων Ι. Ενότητα 4: Μετατροπή ςχήματοσ Ο/Σ ςε ςχεςιακό. Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικϊν Ρλθροφορικισ ΤΕ Βάςεισ Δεδομζνων Ι Ενότητα 4: Μετατροπή ςχήματοσ Ο/Σ ςε ςχεςιακό Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικϊν Ρλθροφορικισ ΤΕ Άδειεσ Χρήςησ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται ςε άδειεσ χριςθσ Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονο γραφείο. Αυτοματιςμόσ γραφείου Μάθημα 1 ο 29/6/2015

Σύγχρονο γραφείο. Αυτοματιςμόσ γραφείου Μάθημα 1 ο 29/6/2015 Αυτοματιςμόσ γραφείου Μάθημα 1 ο Μαΰργιώτησ Αντώνησ Σύγχρονο γραφείο Δεν είναι απλϊσ ςφνολο από καρζκλεσ, γραφεία και μθχανζσ Αποτελεί χϊρο όπου οι ςφγχρονοι εργαηόμενοι περνοφν το περιςςότερο χρόνο τουσ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Γιώργος Ν. Μαγούλιος, Κακθγθτις Τμιμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειεσ Χρήςησ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται ςε άδειεσ χριςθσ Creative

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικι τθσ Γλϊςςασ Ι

Διδακτικι τθσ Γλϊςςασ Ι Διδακτικι τθσ Γλϊςςασ Ι Ενότθτα 1: Ειςαγωγικά Μαριάννα Κoνδφλθ Σχολι Ανκρωπιςτικϊν και Κοινωνικϊν Επιςτθμϊν Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. Σκοποί ενότθτασ Να καταρριφκοφν οι προεπιςτθμονικοί μφκοι για τθ γλϊςςα Να αναδειχκεί

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι

ΘΥ101: Ειςαγωγι ςτθν Πλθροφορικι Παράςταςη κινητήσ υποδιαςτολήσ ςφμφωνα με το πρότυπο ΙΕΕΕ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης το πρότυπο ΙΕΕΕ 754 ζχει χρθςιμοποιθκεί ευρζωσ ςε πραγματικοφσ υπολογιςτζσ. Το πρότυπο αυτό κακορίηει δφο βαςικζσ μορφζσ κινθτισ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα Διδακτικών Πλάνων. Χαρίκλεια Τςαλαπάτα 25/11/2011

Παραδείγματα Διδακτικών Πλάνων. Χαρίκλεια Τςαλαπάτα 25/11/2011 Παραδείγματα Διδακτικών Πλάνων Χαρίκλεια Τςαλαπάτα 25/11/2011 Σχεδιαςμόσ Ξανά Αντικείμενο Ομάδα - ςτόχοσ Εκπαιδευτικζσ ανάγκεσ Ελλιπείσ γνϊςεισ, προςδοκίεσ, ενδιαφζροντα Γνωςτικό υπόβακρο Σι γνωρίηουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΜΒΟΛΗ ΣΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΗΝ ΠΡΟΩΘΗΗ ΣΗ ΜΑΘΗΗ: ΠΟΡΙΜΑΣΑ ΣΗ ΕΡΕΤΝΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ

Η ΤΜΒΟΛΗ ΣΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΗΝ ΠΡΟΩΘΗΗ ΣΗ ΜΑΘΗΗ: ΠΟΡΙΜΑΣΑ ΣΗ ΕΡΕΤΝΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΙΚΟΣΗΣΑ «Προωθώντασ την Ποιότητα και την Ιςότητα ςτην Εκπαίδευςη: Ανάπτυξη, Εφαρμογή και Αξιολόγηςη Παρεμβατικοφ Προγράμματοσ για Παροχή Ίςων Εκπαιδευτικών Ευκαιριών ςε όλουσ τουσ Μαθητζσ» Η ΤΜΒΟΛΗ ΣΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προςέγγιςη ςυςτημάτων και μηχανική ςυςτημάτων. Αντώνησ Μαΰργιώτησ

Προςέγγιςη ςυςτημάτων και μηχανική ςυςτημάτων. Αντώνησ Μαΰργιώτησ Προςέγγιςη ςυςτημάτων και μηχανική ςυςτημάτων Αντώνησ Μαΰργιώτησ Το έργο ωσ ςύςτημα Ζνα ζργο (project), ωσ μία εναλλακτικι κεώρθςθ, είναι ζνα ςφςτθμα ανκρϊπων, ςυςκευϊν, υλικϊν και όλων εκείνων των ςυςτατικϊν

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο, 14-9-2015 Αρικ. Εγκ.: Φ. 34.1/3/7596 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠ. ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ & ΘΡΗΚ/ΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Π. & Δ.

Ηράκλειο, 14-9-2015 Αρικ. Εγκ.: Φ. 34.1/3/7596 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠ. ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ & ΘΡΗΚ/ΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Π. & Δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ Ηράκλειο, 14-9-2015 Αρικ. Εγκ.: Φ. 34.1/3/7596 ΤΠ. ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ & ΘΡΗΚ/ΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Π. & Δ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΑΣΣΙΚΗ Δ/ΝΗ Α/ΘΜΙΑ ΕΚΠ/Η Βϋ ΑΘΗΝΑ ΠΡΟ: χολικζσ Μονάδεσ Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΙΣΡΟΦΗ ΤΝΑΡΣΗΗ. f y x y f A αντιςτοιχίηεται ςτο μοναδικό x A για το οποίο. Παρατθριςεισ Ιδιότθτεσ τθσ αντίςτροφθσ ςυνάρτθςθσ 1. Η. f A τθσ f.

ΑΝΣΙΣΡΟΦΗ ΤΝΑΡΣΗΗ. f y x y f A αντιςτοιχίηεται ςτο μοναδικό x A για το οποίο. Παρατθριςεισ Ιδιότθτεσ τθσ αντίςτροφθσ ςυνάρτθςθσ 1. Η. f A τθσ f. .. Αντίςτροφθ ςυνάρτθςθ Ζςτω θ ςυνάρτθςθ : A θ οποία είναι " ". Τότε ορίηεται μια νζα ςυνάρτθςθ, θ μζςω τθσ οποίασ το κάκε ιςχφει y. : A με Η νζα αυτι ςυνάρτθςθ λζγεται αντίςτροφθ τθσ. y y A αντιςτοιχίηεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΒΑΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟΤ. Φιλιοποφλου Ειρινθ

ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΒΑΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟΤ. Φιλιοποφλου Ειρινθ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ΒΑΕΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟΤ Φιλιοποφλου Ειρινθ Βάςθ Δεδομζνων Βάζη δεδομένων είναι μια οπγανωμένη ζςλλογή πληποθοπιών οι οποίερ πποζδιοπίζοςν ένα ζςγκεκπιμένο θέμα.χπηζιμεύοςν ζηην Σςλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1]

Πωσ δημιουργώ μάθημα ςτο e-class του ΠΣΔ [επίπεδο 1] Το e-class του Πανελλινιου Σχολικοφ Δίκτυου [ΠΣΔ/sch.gr] είναι μια πολφ αξιόλογθ και δοκιμαςμζνθ πλατφόρμα για αςφγχρονο e-learning. Ανικει ςτθν κατθγορία του ελεφκερου λογιςμικοφ. Αρχίηουμε από τθ διεφκυνςθ

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα είναι και αλλάηει

Μόδα είναι και αλλάηει Μόδα είναι και αλλάηει Οριςμόσ μόδασ Παροδικι ςυνικεια που για οριςμζνο χρονικό διάςτθμα γενικεφεται ςε μεγάλο φάςμα τθσ κοινωνίασ, ςε ότι αφορά τθν ενδυμαςία, τθν κόμμωςθ, τθ μουςικι. Κακρεφτίηει τισ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων

Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Ανάπτυξη Εφαρμογών με Σχεςιακέσ Βάςεισ Δεδομένων Δρ. Θεοδώρου Παύλοσ theodorou@uoc.gr Περιεχόμενα Τι είναι οι Βάςεισ Δεδομζνων (DataBases) Τι είναι Σφςτθμα Διαχείριςθσ Βάςεων Δεδομζνων (DBMS) Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66)

Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66) Πειραματικι Ψυχολογία (ΨΧ66) Διδάςκουςα: Αλεξάνδρα Οικονόμου Παρουςίαςη διαλζξεων: Πζτροσ Ροφςςοσ Διάλεξη 1 Ειςαγωγι Αντικείμενο και τρόποσ λειτουργίασ του μακιματοσ Τι είναι επιςτιμθ; Καλωςορίςατε ςτο

Διαβάστε περισσότερα

LLP IT-LEONARDO-LMP ΠΟΛΤΠΛΕΤΡΑ ΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΗ ΚΑΙΝΟΣΟΜΙΑ

LLP IT-LEONARDO-LMP ΠΟΛΤΠΛΕΤΡΑ ΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΗ ΚΑΙΝΟΣΟΜΙΑ EUCoopC Σχζδιο αρ.: 527301-LLP-1-2012-1-IT-LEONARDO-LMP ΠΟΛΤΠΛΕΤΡΑ ΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΣΗ ΚΑΙΝΟΣΟΜΙΑ D.3.3. Επιχειρηςιακόσ οδηγόσ για τη χορήγηςη διδακτικών μονάδων Ευρωπαϊκό φςτημα Βαθμών για την Επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2

Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Παράςταςη ακεραίων ςτο ςυςτημα ςυμπλήρωμα ωσ προσ 2 Δρ. Χρήζηος Ηλιούδης Μθ Προςθμαςμζνοι Ακζραιοι Εφαρμογζσ (ςε οποιαδιποτε περίπτωςθ δεν χρειάηονται αρνθτικοί αρικμοί) Καταμζτρθςθ. Διευκυνςιοδότθςθ.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική τησ Πληροφορικήσ Ι Ο Στόχοσ του Μαθήματοσ. Χαρίκλεια Τςαλαπάτα 27/9/2011

Διδακτική τησ Πληροφορικήσ Ι Ο Στόχοσ του Μαθήματοσ. Χαρίκλεια Τςαλαπάτα 27/9/2011 Διδακτική τησ Πληροφορικήσ Ι Ο Στόχοσ του Μαθήματοσ Χαρίκλεια Τςαλαπάτα 27/9/2011 Τι είναι η Διδακτική τησ Πληροφορικήσ; Η μελζτθ, ο προβλθματιςμόσ, και θ εξάςκθςθ τθσ μετάδοςθσ γνϊςθσ ςτα γνωςτικά αντικείμενα:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΙΝΟ ΧΟΛΕΙΟ TΗΟΤΜΕΡΚΩΝ & Ν.Α. ΠΙΝΔΟΤ ΙΣΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΣΙΜΟ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΡΙΝΟ ΧΟΛΕΙΟ TΗΟΤΜΕΡΚΩΝ & Ν.Α. ΠΙΝΔΟΤ ΙΣΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΣΙΜΟ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΙΝΟ ΧΟΛΕΙΟ TΗΟΤΜΕΡΚΩΝ & Ν.Α. ΠΙΝΔΟΤ ΙΣΟΡΙΑ, ΠΟΛΙΣΙΜΟ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ 1 θ υνάντθςθ: «Θεωρία και Μεκοδολογία τθσ Ζρευνασ» Σμιμα Ιςτορίασ, Αρχαιολογίασ & Κοινωνικισ Ανκρωπολογίασ, Πανεπιςτιμιο Θεςςαλίασ Ιςτορικι

Διαβάστε περισσότερα

Ανϊτερεσ πνευματικζσ λειτουργίεσ Μνιμθ Μάκθςθ -Συμπεριφορά

Ανϊτερεσ πνευματικζσ λειτουργίεσ Μνιμθ Μάκθςθ -Συμπεριφορά Ανϊτερεσ πνευματικζσ λειτουργίεσ Μνιμθ Μάκθςθ -Συμπεριφορά Οδθγίεσ Προτείνεται να γίνει ςαφισ ο ρόλοσ κάκε τμιματοσ του ΚΝΣ και να αναδειχκεί θ ςχζςθ που ζχουν τα μζρθ αυτά με τισ ανϊτερεσ πνευματικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα

Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα Τα ςτοιχεία που παρατίκενται ζχουν αντλθκεί αυτοφςια από τθν δθμοςιευμζνθ Ζκκεςθ του Κζντρου Ανάπτυξθσ Εκπαιδευτικισ Πολιτικισ τθσ ΓΣΕΕ με τίτλο «Τα

Διαβάστε περισσότερα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα Δια-γενεακι κινθτικότθτα Κατά κανόνα οι τρζχουςεσ επιλογζσ των ατόμων ζχουν ςυνζπειεσ ςτο μζλλον (δυναμικι ςχζςθ). Σε ότι αφορά τισ επιλογζσ των ατόμων ςε ςχζςθ με τθν εκπαίδευςθ γνωρίηουμε ότι τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

τα κρουςτά! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά

τα κρουςτά! Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά Τα κροσζηά! ΧΟΡΗΓΟΣ Ερωτιςεισ & απαντιςεισ για τα κρουςτά τα κρουςτά! 1. Γιατί ονομάηονται κρουςτά όργανα; Το όνομα «κρουςτά» όργανα προζρχεται από το ριμα κροφω/χτυπώ και δθλϊνει τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΩΝ

ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΑΠΛΗΡΩΣΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΙΟΡΙΜΟΙ ΜΟΝΙΜΩΝ ΚΑΘΗΓΗΣΩΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΑΡΙΘΜΟ ΔΙΟΡΙΘΕΝΣΩΝ 2006-2007 34 2007-2008 40 2008-2009 38 2009-2010 25 2010-2011 13 ΤΝΟΛΟ: 150 ΔΙΟΡΙΜΟΙ ( ΜΕΟ ΟΡΟ 30 ΔΙΟΡΙΜΟΙ ΑΝΑ ΕΣΟ) Με

Διαβάστε περισσότερα

Μθχανολογικό Σχζδιο, από τθ κεωρία ςτο πρακτζο Χριςτοσ Καμποφρθσ, Κων/νοσ Βαταβάλθσ

Μθχανολογικό Σχζδιο, από τθ κεωρία ςτο πρακτζο Χριςτοσ Καμποφρθσ, Κων/νοσ Βαταβάλθσ Λεπτζσ Αξονικζσ γραμμζσ χρθςιμοποιοφνται για να δθλϊςουν τθν φπαρξθ ςυμμετρίασ του αντικειμζνου. Υπενκυμίηουμε ότι οι άξονεσ ςυμμετρίασ χρθςιμοποιοφνται μόνον όταν το ίδιο το εξάρτθμα είναι πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΣΗΣΑ 1: ΓΝΩΡIΖΩ ΣΟΝ ΤΠΟΛΟΓΙΣΗ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εργονομία

ΕΝΟΣΗΣΑ 1: ΓΝΩΡIΖΩ ΣΟΝ ΤΠΟΛΟΓΙΣΗ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εργονομία ΕΝΟΣΗΣΑ 1: ΓΝΩΡIΖΩ ΣΟΝ ΤΠΟΛΟΓΙΣΗ Εργονομία, ωςτι ςτάςθ εργαςίασ, Εικονοςτοιχείο (pixel), Ανάλυςθ οκόνθσ (resolution), Μζγεκοσ οκόνθσ Ποιεσ επιπτϊςεισ μπορεί να ζχει θ πολφωρθ χριςθ του υπολογιςτι ςτθν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικι τθσ Γλϊςςασ Ι

Διδακτικι τθσ Γλϊςςασ Ι Διδακτικι τθσ Γλϊςςασ Ι Ενότθτα 5: Η παιδαγωγικι του γραμματιςμοφ Μαριάννα Κoνδφλθ Σχολι Ανκρωπιςτικϊν και Κοινωνικϊν Επιςτθμϊν Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. Σκοποί ενότθτασ Να εντοπιςτοφν οι διαφορζσ προφορικοφ και γραπτοφ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόβλθμα γραμμικοφ προγραμματιςμοφ βρίςκεται ςτθν κανονικι μορφι όταν:

Ένα πρόβλθμα γραμμικοφ προγραμματιςμοφ βρίςκεται ςτθν κανονικι μορφι όταν: Μζθοδος Simplex Η πλζον γνωςτι και περιςςότερο χρθςιμοποιουμζνθ μζκοδοσ για τθν επίλυςθ ενόσ γενικοφ προβλιματοσ γραμμικοφ προγραμματιςμοφ, είναι θ μζκοδοσ Simplex θ οποία αναπτφχκθκε από τον George Dantzig.

Διαβάστε περισσότερα

Το ςχολείο ςταματά αλλά θ δθμιουργικότθτα των παιδιϊν ςυνεχίηει να αναπτφςςεται! Ζλα κι εςφ ςτθν παρζα μασ!

Το ςχολείο ςταματά αλλά θ δθμιουργικότθτα των παιδιϊν ςυνεχίηει να αναπτφςςεται! Ζλα κι εςφ ςτθν παρζα μασ! Summer Cαmp 2016 ςτα Εκπαιδευτιρια Σακκά (νζο) Το ςχολείο ςταματά αλλά θ δθμιουργικότθτα των παιδιϊν ςυνεχίηει να αναπτφςςεται! Ζλα κι εςφ ςτθν παρζα μασ! Το κερινό πρόγραμμα δθμιουργικισ απαςχόλθςθσ και

Διαβάστε περισσότερα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα

Ζπειτα κάναμε μια ςυηιτθςθ και εκφράςαμε τισ απορίεσ που είχαμε. Όλεσ οι ερωτιςεισ που κάναμε ςτον κ. Γιάννθ είναι: Επ : Πωρ μοξπώ μα Στα πλαίςια του προγράμματοσ Κυκλοφοριακισ Αγωγισ : «Ασ μάκουμε τα ςιματα, μθν πάκουμε ατυχιματα» που υλοποιεί θ τάξθ μασ κατά τθ φετινι ςχολικι χρονιά, τθν Τρίτθ 17 Φεβρουαρίου 2015 πραγματοποιιςαμε επίςκεψθ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο

Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Ο ήχοσ ωσ φυςικό φαινόμενο Φφλλο Εργαςίασ Ονοματεπώνυμο. Παραγωγή και διάδοςη του ήχου Ήχοσ παράγεται όταν τα ςωματίδια κάποιου υλικοφ μζςου αναγκαςκοφν να εκτελζςουν ταλάντωςθ. Για να διαδοκεί ο ιχοσ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων Τροφίμων

Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων Τροφίμων Εγχειρίδιο Χριςθσ: Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 Περιεχόμενα Εφαρμογι Αιτιςεων για τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Προςωπικοφ των Επιχειριςεων...

Διαβάστε περισσότερα

Terra Batida Πόρτο, Πορτογαλία www.terrabatida.com

Terra Batida Πόρτο, Πορτογαλία www.terrabatida.com Η επιχείρηςη και η ιδζα Η Μαρία Γκαμπριζλ ξεκίνθςε τθ δικι τθσ επιχείρθςθ το 2003. Παρόλο που εκείνθ τθ ςτιγμι είχε μια ςτακερι δουλειά ςε μια πολυεκνικι εταιρεία τθλεπικοινωνιϊν, ζνιωςε τθν ανάγκθ να

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη ςτη ΝΕΤ ςτην εκπομπή «Συμβαίνει τώρα» με την Mαρία Σαράφογλου 14/10/2010

Συνέντευξη ςτη ΝΕΤ ςτην εκπομπή «Συμβαίνει τώρα» με την Mαρία Σαράφογλου 14/10/2010 Συνέντευξη ςτη ΝΕΤ ςτην εκπομπή «Συμβαίνει τώρα» με την Mαρία Σαράφογλου 14/10/2010 M. ΣΑΑΦΟΓΛΟΥ: Τθν επόμενθ εβδομάδα κα ανακοινωκοφν οι πρϊτεσ αλλαγζσ, τουλάχιςτον αυτό γνωρίηουμε, ςτο ςφςτθμα ειςαγωγισ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνα: Δείκτες [ποσοτικοί/ποιοτικοί] τηλεοπτικών δελτίων. ΕΙΔΘΣΕΙΣ

Ερευνα: Δείκτες [ποσοτικοί/ποιοτικοί] τηλεοπτικών δελτίων. ΕΙΔΘΣΕΙΣ Ερευνα: Δείκτες [ποσοτικοί/ποιοτικοί] τηλεοπτικών δελτίων. ΕΙΔΘΣΕΙΣ Δίκτυο: ΝΕΤ MEGA ALTER SKAI σφνολο ειδήσεων: 6 15 1η Είδηση Διλωςθ του υπουργοφ Υγείασ, Ανδρζα Λοβζρδου "Δεν ζχω κζςθ ςε αντιφατικζσ

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ

Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ Κατερίνα Χριςτοδοφλου Ψυχολόγοσ Μτπχ.Συμβουλευτικήσ Ψυχολογίασ Περίοδοσ εξετάςεων Προςδοκία για αποτζλεςμα ανάλογο των προςπακειϊν μασ και του χρόνου που αφιερϊκθκε Τι είναι ο φόβοσ των εξετάςεων; Ο φόβοσ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ζργο χρηματοδοτοφμενο από την Ευρωπαϊκή Ζνωςη, με τίτλο: Using New Media to prevent and combat against Media Violence (Αρ. Συμβολαίου: JUST/2010/DAP3/AG/1350)

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Περίληψη Η βιοποικιλότθτα ζχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια ςυγκριτικά με τισ αλλαγζσ που παρατθροφνται ςε όλθ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΡΑΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΤΑ ΡΑΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΑ ΡΑΑΜΥΘΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΡΤΥΞΗ ΤΗΣ ΚΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ένασ από τουσ πρϊτουσ ανκρϊπουσ που μίλθςε για τθν ικανότθτα των παιδιϊν να ςκζφτονται αφθρθμζνα ιταν ο ιδρυτισ τθσ Φιλοςοφίασ για παιδιά Matthew Lipman.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΣΗΝ ΧΡΗΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΗ ΣΩΝ ΣΠΕ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΣΗΝ ΧΡΗΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΗ ΣΩΝ ΣΠΕ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΩΝ ΣΗΝ ΧΡΗΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΗ ΣΩΝ ΣΠΕ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΗ ΔΙΔΑΚΣΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΑ Διδάςκοντασ με τθ βοικεια λογιςμικοφ παρουςίαςθσ papastasos@gmail.com Το λογιςμικό παρουςιάςεων Το Microsoft

Διαβάστε περισσότερα

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά"

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου Σεχνικι Προςφορά υντάκτθσ : Ευάγγελοσ Κρζτςιμοσ χόλιο: ΠΑΡΑΣΗΡΗΗ 1 ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά" Για τθν αποφυγι μεγάλου όγκου προςφοράσ και για τθ διευκόλυνςθ του ζργου τθσ επιτροπισ προτείνεται τα

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 4.1: Σχζςεισ μεταξφ εκπαιδευτικών μαθητών και μεταξφ των μαθητών

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 4.1: Σχζςεισ μεταξφ εκπαιδευτικών μαθητών και μεταξφ των μαθητών Δείκτησ Αξιολόγηςησ 4.1: Σχζςεισ μεταξφ εκπαιδευτικών μαθητών και μεταξφ των μαθητών ΤΟΜΕΑΣ 4: ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτισ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχία, προςωπικότθτα και ικανότθτα. Συςχετίηονται; Μαρία Κοκκίνου Manager, ICAP Human Capital Consulting

Πτυχία, προςωπικότθτα και ικανότθτα. Συςχετίηονται; Μαρία Κοκκίνου Manager, ICAP Human Capital Consulting Πτυχία, προςωπικότθτα και ικανότθτα. Συςχετίηονται; Μαρία Κοκκίνου Manager, ICAP Human Capital Consulting Προγράμματα Management Trainees Ένα πεδίο ανηαγφνιζμού για ηα νέα ηαλένηα Οξφσ ανταγωνιςμόσ Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!!

ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΘΘ ΝΕΡΟΤ!!!! Χωρίσ νερό δεν μπορεί να υπάρξει ανκρϊπινθ ηωι! Ζνασ μζςοσ άνκρωποσ μπορεί να αντζξει χωρίσ τροφι 2 μινεσ, ενϊ χωρίσ νερό μόνο 2-3 μζρεσ. Αν ο ανκρϊπινοσ οργανιςμόσ χάςει μεγάλθ ποςότθτα

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέςματα αξιολόγηςησ των ςυμμετεχόντων

Αποτελέςματα αξιολόγηςησ των ςυμμετεχόντων Σεμινάριο μεικτήσ μάθηςησ του ΚΠΕ Βιςτωνίδασ: «Δημιουργία παρουςιάςεων για την περιβαλλοντική εκπαίδευςη με χωροταξική οργάνωςη τησ πληροφορίασ: το διαδικτυακό εργαλείο Prezi» Αποτελέςματα αξιολόγηςησ

Διαβάστε περισσότερα

Αλάγλωζε εηθαζηηθώλ έργωλ ως ηζηορηθώλ πεγώλ. Γεκήηρηος Βιάτος, Στοιηθός Σύκβοσιος Φηιοιόγωλ Ροδόπες

Αλάγλωζε εηθαζηηθώλ έργωλ ως ηζηορηθώλ πεγώλ. Γεκήηρηος Βιάτος, Στοιηθός Σύκβοσιος Φηιοιόγωλ Ροδόπες Αλάγλωζε εηθαζηηθώλ έργωλ ως ηζηορηθώλ πεγώλ Γεκήηρηος Βιάτος, Στοιηθός Σύκβοσιος Φηιοιόγωλ Ροδόπες Ανάγνωςθ εικαςτικϊν ζργων ωσ ιςτορικϊν πθγϊν Τρία επίπεδα ερμθνείασ που αντιςτοιχοφν, κατά τον Ζρβιν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟ: 151 80 Μαροφςι Πληροφορίεσ : Διακουμάκου Ελζνθ Σηλζφωνο : 210-3442376 FAX : 210-3442210 E-mail : physea@minedu.gov.gr

ΠΡΟ: 151 80 Μαροφςι Πληροφορίεσ : Διακουμάκου Ελζνθ Σηλζφωνο : 210-3442376 FAX : 210-3442210 E-mail : physea@minedu.gov.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ ΑΠΟΦΑΗ ΑΠΟΦ ----- ΕΝΙΑΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΙΚΟ ΣΟΜΕΑ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ & ΔΕΤΣΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΕΝΙΑΙΟ ΦΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΙΚΟ ΑΓΩΓΗ ΣΟΜΕΑ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ & ΔΕΤΣΕΡΟΒΑΘΜ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΡΤΙΚΟΣ ΡΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΧΑΑΚΤΗΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΡΟΤΑΣΗΣ

ΣΥΝΟΡΤΙΚΟΣ ΡΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΧΑΑΚΤΗΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΡΟΤΑΣΗΣ Αφόρμθςθ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΖΩΝΤΑΝΟΙ ΟΓΑΝΙΣΜΟΙ/ΦΥΤΑ ΣΥΝΟΡΤΙΚΟΣ ΡΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΑ ΧΑΑΚΤΗΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΡΟΤΑΣΗΣ Δείκτθσ Επιτυχίασ: Να διατυπϊνουν παρατθριςεισ για διάφορεσ εμφανείσ ιδιότθτεσ των ηωντανϊν

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θζματα Βάςεων Δεδομζνων

Ειδικά Θζματα Βάςεων Δεδομζνων Ειδικά Θζματα Βάςεων Δεδομζνων Ενότητα 11: Αντικειμενοςτραφήσ και αντικείμενοςχεςιακζσ βάςεισ Δρ. Τςιμπίρθσ Αλκιβιάδθσ Τμιμα Μθχανικϊν Πλθροφορικισ ΤΕ Άδειεσ Χρήςησ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Το έργο υλοποιείται ςτο πλαίςιο τησ δημιουργίασ βίντεο για τα MOOC του υποέργου 4 με τίτλο «Μονάδα Εςωτερικήσ Αξιολόγηςησ και Επιμόρφωςησ» τησ Πράξησ

Το έργο υλοποιείται ςτο πλαίςιο τησ δημιουργίασ βίντεο για τα MOOC του υποέργου 4 με τίτλο «Μονάδα Εςωτερικήσ Αξιολόγηςησ και Επιμόρφωςησ» τησ Πράξησ Το έργο υλοποιείται ςτο πλαίςιο τησ δημιουργίασ βίντεο για τα MOOC του υποέργου 4 με τίτλο «Μονάδα Εςωτερικήσ Αξιολόγηςησ και Επιμόρφωςησ» τησ Πράξησ «Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιςτήμιο», η οποία έχει ενταχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΕΡΓΑΣΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Στο εργαςτιριο αυτό κα δοφμε πωσ μποροφμε να προςομοιϊςουμε μια κίνθςθ χωρίσ τθ χριςθ εξειδικευμζνων εργαλείων, παρά μόνο μζςω ενόσ προγράμματοσ λογιςτικϊν φφλλων, όπωσ είναι το Calc και το Excel. Τα δφο

Διαβάστε περισσότερα