Ειρήνη Μπαγιάτη χολική ύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ηρακλείου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ειρήνη Μπαγιάτη eibagiat@yahoo.gr. χολική ύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ηρακλείου"

Transcript

1 Θέματα Επιστημώμ και Τεχμολογίας στημ Εκπαίδευση, 5(1-2), , 2012 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ και κριτική σκέψη. Συσχέτιση γμώσεωμ και στάσεωμ μαθητώμ για τα τροφικά πλέγματα Ειρήνη Μπαγιάτη χολική ύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ηρακλείου Περίληψη. Η παρούσα έρευνα εξετάζει εάν οι γνώσεις 234 μαθητών Α Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα, που είναι απαραίτητες για την κατανόηση της οικολογικής διάστασης κρίσιμων περιβαλλοντικών ζητημάτων, επιδρούν στις περιβαλλοντικές τους στάσεις. Σα υπό μελέτη ζητήματα είναι: η χρήση παρασιτοκτόνων, το κυνήγι αρπακτικών πουλιών, η υπεραλίευση, η εισαγωγή ενός ξενικού είδους, η εξόντωση ενός «επικίνδυνου» είδους, ο κατακερματισμός ενδιαιτημάτων αλλά και η βιολογική καταπολέμηση εντόμων. Από την έρευνα προκύπτει ότι η οικολογική γνώση δείχνει να έχει μια θετική συσχέτιση με τις στάσεις για τα υπό μελέτη οικολογικά ζητήματα. Λέξεις κλειδιά: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Διδακτική της Οικολογίας, οικολογικές γνώσεις, στάσεις, μεταφορά μάθησης, κριτική σκέψη Εισαγωγή τη σημερινή εποχή, η κοινωνική απαίτηση για επιστημονικό αλφαβητισμό του ανθρώπινου δυναμικού επιβάλλει μια αλλαγή στο περιεχόμενο των εκπαιδευτικών αναλυτικών προγραμμάτων με στόχους που αφορούν κυρίως στην προετοιμασία των μελλοντικών πολιτών, προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά και υπεύθυνα σε μια κοινωνία που εγκυμονεί αρκετά ρίσκα (Παπαδημητρίου, 1998; Μπαγιάτη, 2002). Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι ο αριθμός των μαθητών που μελετούν ΦΕ συνεχώς μειώνεται και ότι ένα χρόνο μετά την αποφοίτηση από το σχολείο, η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών έχει συγκρατήσει ελάχιστα απ όσα διδάχτηκε (Gough, 2002; Κουζέλης, 2005). το πλαίσιο του γενικότερου αυτού προβληματισμού και υπό το πρίσμα νέων θεωριών που ορίζονται γενικά ως κονστρουκτιβιστικές και περιγράφουν την ανθρώπινη γνώση ως διαδικασία γνωστικής κατασκευής ή επινόησης, στην οποία εμπλέκεται το άτομο στην προσπάθειά του να κατανοήσει το κοινωνικό ή το φυσικό του περιβάλλον (Taylor, 1993), αμφισβητήθηκε η παραδοσιακή σχολική πρακτική που περιορίζεται στην αποσπασματική μεταβίβαση γνώσεων και δε συνδέεται με θέματα της καθημερινής ζωής του μαθητή (Μπαγιάτη, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005; Κουζέλης, 2005). ύμφωνα με τον Perkins (1993), η κατανόηση ενός θέματος σημαίνει ότι ο μαθητευόμενος είναι ικανός να εκτελέσει μια ποικιλία επιδόσεων σχετικών με το υπό μελέτη αντικείμενο - όπως να κάνει προβλέψεις, να εξηγήσει, να επιλύσει προβλήματα και να κάνει συνδυασμούς ακόμη και σε πλαίσια διαφορετικά από το αρχικό πλαίσιο μάθησης - να αντιληφθεί δηλαδή πού και πότε αυτή η γνώση του είναι χρήσιμη. Οι Perkins & Salomon (1992) επισημαίνουν ότι η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στη θετική μεταφορά της μάθησης, η οποία λαμβάνει χώρα, όταν η μάθηση σ ένα πλαίσιο βελτιώνει την απόδοση σε κάποιο άλλο πλαίσιο. Παρόλα αυτά, άφθονες μελέτες υποδεικνύουν ότι πολύ συχνά η μεταφορά μάθησης δε συμβαίνει, όπως στον τομέα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.) όπου διαπιστώνεται ότι οι μαθητές βασίζονται συχνά

2 142 E. Μπαγιάτη σε μη επιστημονικές αντιλήψεις προκειμένου να αναλύσουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα (Hogan, 2002; Μπαγιάτη, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005). Ενθαρρυντικά ωστόσο, είναι ερευνητικά αποτελέσματα που υποδεικνύουν ότι η οικειότητα με βασικές οικολογικές έννοιες αδιαμφισβήτητα προετοιμάζει τους μαθητές να αναλύσουν τις πληροφορίες που σχετίζονται με τη λήψη αποφάσεων για τη διαχείριση των οικοσυστημάτων, ακόμη και αν δε διαθέτουν αρχικά οικειότητα με τις λεπτομέρειες ενός συγκεκριμένου περιβαλλοντικού ζητήματος (Μπαγιάτη, 2002; Hogan, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005). Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι φιλοπεριβαλλοντικές στάσεις που αποκτούσαν οι μαθητές από την εργασία στο πεδίο, ενισχύονταν και υιοθετούνταν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εφ όσον οι έννοιες που αποκτούσαν στο πεδίο επανατροφοδοτούνταν κατά την επιστροφή τους στην τάξη από σχετική διδακτική παρέμβαση, καθώς η ανάπτυξη αξιών φαίνεται να συσχετίζεται με την κατανόηση των πολύπλοκων θεμάτων που εμπεριέχονται στα περιβαλλοντικά προβλήματα (Dettmann Easler & Pease, 1999; Jiménez Aleixandre & Pereiro Muñoz, 2002). Πράγματι, η διερεύνηση περιβαλλοντικών ζητημάτων και η αξιολόγηση των προτεινόμενων λύσεων αποτελεί βασικό στόχο της Π.Ε. και απαιτεί από το μαθητή να κατακτήσει την πιο σύνθετη ιεραρχικά «νοητική δεξιότητα» (Gagné, 1977), τη μάθηση σύνθεσης κανόνων ή λύσεως προβλήματος. Ο μαθητής για να κατανοήσει και να αναζητήσει οικολογικά συμβατή λύση σ ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα, πρέπει να ανακαλέσει βασικές οικολογικές έννοιες και αρχές που δεν προκύπτουν από την εμπειρική γνώση, αλλά αναμένεται να τις αποκτήσει με τη σχολική εκπαίδευση (Μπαγιάτη, 2002). Παρόμοιο είναι το συμπέρασμα, που εξάγεται από το μοντέλο «πιθανότητας λεπτομερούς επεξεργασίας» ή γνωστότερο ως Elaboration Likelihood Model ή ELM (Petty & Cacioppo, 1986), σύμφωνα με το οποίο ο τρόπος που επεξεργάζεται ο δέκτης μια πληροφορία ή ένα μήνυμα έχει επιπτώσεις στην αλλαγή στάσεων. Ειδικότερα, άτομα που διαθέτουν γνώσεις και δεξιότητες, είναι πιθανότερο να επεξεργαστούν συστηματικά και λεπτομερώς την επιχειρηματολογία ενός μηνύματος και να εξάγουν συμπεράσματα που επηρεάζουν τις στάσεις τους σε σχέση με το υπό μελέτη θέμα. Μάλιστα, κάποιοι ερευνητές επιμένουν ότι η διαμόρφωση στάσεων που επέρχεται μέσω της κεντρικής οδού της πειστικότητας - που χαρακτηρίζεται από έμφαση στο περιεχόμενο του μηνύματος και λεπτομερή επεξεργασία των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτό - είναι πιθανότερο να διαρκέσει και αντιστέκεται σε περαιτέρω προσπάθειες επηρεασμού (Χαντζή, 1999). Αντιθέτως, άτομα που έχουν λίγα κίνητρα ή ικανότητες να επεξεργαστούν την επιχειρηματολογία ενός μηνύματος, πιθανότερο είναι να προσεγγίσουν επιφανειακά το μήνυμα δίνοντας έμφαση σε περιφερειακά στοιχεία της επικοινωνίας, όπως π.χ. η αξιοπιστία της πηγής, η ελκυστικότητα της πηγής, το μήκος του μηνύματος κ.ά.. την περίπτωση αυτή, της περιφερειακής οδού επεξεργασίας του μηνύματος, η αλλαγή στάσης που επέρχεται, είναι πιο επιφανειακή και πιθανόν ευμετάβλητη (Bright & Manfredo, 1997). τον αντίποδα των παραπάνω ερευνητικών αποτελεσμάτων, υποστηρίζεται ότι οι περιβαλλοντικές γνώσεις σχετίζονται σταθερά και θετικά με τις στάσεις ως προς τα περιβαλλοντικά ζητήματα, ωστόσο η σχέση αυτή δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρή (Arcury, 1990; Dimopoulos, Paraskevopoulos & Pantis, 2008). Εκτιμάται ως πιθανότερο, ότι οι πεποιθήσεις και οι αξίες του ατόμου παρά η αντικειμενική του γνώση καθορίζουν τη στάση του απέναντι σε διάφορα θέματα (Moscovici, 1995; Bright & Manfredo, 1997). Ωστόσο, συχνά παρατηρείται πρωταρχικά κίνητρα (φιλοπεριβαλλοντικές αξίες) να υποσκελίζονται από επιλεκτικά κίνητρα (προσωπική άνεση), με συνέπεια να γίνεται διάκριση μεταξύ της αφηρημένης πρόθεσης για δράση που στηρίζεται σε αξίες και στη συγκεκριμένη πρόθεση για δράση που στηρίζεται στις συνήθειες. Προς την ίδια κατεύθυνση οι Diekmann και Preseindoerfer (1992) προτείνουν ένα μοντέλο «χαμηλού/υψηλού κόστους» βάσει του οποίου, οι άνθρωποι επιλέγουν συμπεριφορές όπου το κόστος δεν αφορά στη στενά

3 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 143 οικονομική έννοια, αλλά στην ευρύτερη έννοια της προσπάθειας που απαιτείται να καταβάλει κάποιος για να επιδείξει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Εν τούτοις, διαπιστώνεται ότι άνθρωποι με υψηλά επίπεδα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης φαίνεται να είναι πιο πρόθυμοι να αποδεχτούν πολιτικές αλλαγές που ενισχύουν την υπεύθυνη περιβαλλοντική συμπεριφορά (π.χ. αύξηση φόρου στα καύσιμα) (Kollmuss & Agyeman, 2002). τον προβληματισμό αυτό εστιάζεται και η παρούσα έρευνα, καθώς διερευνά, εάν οι γνώσεις των μαθητών Α Λυκείου για το τροφικό πλέγμα επιδρούν στις στάσεις τους για κρίσιμα οικολογικά ζητήματα που προκύπτουν από ανθρώπινες παρεμβάσεις στα τροφικά πλέγματα όπως: χρήση παρασιτοκτόνων, κυνήγι αρπακτικών πουλιών, υπεραλίευση, εισαγωγή ενός ξενικού είδους, εξόντωση ενός «επικίνδυνου» είδους, κατακερματισμό ενδιαιτημάτων, αλλά και στη στάση τους σε σχέση με τη βιολογική ρύθμιση εντόμων. Η έρευνα αυτή θεωρούμε ότι είναι επίκαιρη καθώς, η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης που επιδιώκουν τα σύγχρονα προγράμματα σπουδών είναι η διαδικασία της σκόπιμης, αυτορυθμιζόμενης αξιολόγησης που καθοδηγεί την επίλυση προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων σε συγκεκριμένες περιστάσεις, αποτελώντας δείκτη της ικανότητας του μαθητή να διαχειρίζεται γνώσεις και δεξιότητες, προκειμένου μελλοντικά να αποφασίζει αποτελεσματικά για κρίσιμες καταστάσεις (Ernst & Monroe, 2006). Κριτήρια επιλογής τωμ τροφικώμ πλεγμάτωμ Σο τροφικό πλέγμα είναι ένα μοντέλο, μια απλοποιημένη αναπαράσταση των τροφικών σχέσεων σ ένα οικοσύστημα και η κατανόησή του αποτελεί επιδιωκόμενο στόχο του προγράμματος σπουδών κατά τη διάρκεια της τυπικής εκπαίδευσης. Από ερευνητικά δεδομένα προκύπτει ότι η έννοια αυτή αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση οικολογικών προβλημάτων (Hogan, 2000; Μπαγιάτη, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005). Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε πληθυσμούς, που αναπαρίστανται μ ένα τροφικό πλέγμα, μπορεί να είναι πολύ απλές έως και ιδιαίτερα σύνθετες. Οι μαθητές πρέπει να προσφύγουν σε απλούστερους «κανόνες», όπως η σχέση λείας - θηρευτή και να κάνουν ανάλογους συνδυασμούς, προκειμένου να προβλέψουν την αλληλεπίδραση των πληθυσμών ενός τροφικού πλέγματος (κάθετη μεταφορά μάθησης) (Φλουρής, 2000; Μπαγιάτη, 2002). τη συνέχεια, θα πρέπει να διακρίνουν τα «πανομοιότυπα στοιχεία» που βοηθούν στην επιλογή της οικολογικά συμβατής λύσης στα υπό μελέτη περιβαλλοντικά ζητήματα (οριζόντια ή κοντινή μεταφορά μάθησης) (Perkins & Salomon, 1992; Φλουρής, 2000). Η επιλογή του τροφικού πλέγματος για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας στηρίχθηκε και στην άποψη ότι, οι στάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σωστή πρόβλεψη της συμπεριφοράς όταν και οι δύο μεταβλητές (στάσεις, συμπεριφορά) έχουν μετρηθεί στο ίδιο επίπεδο σαφήνειας (Heberlein & Black, 1976; Χαντζή, 1999). Για παράδειγμα, εάν η συμπεριφορά που θέλουμε να προβλέψουμε είναι «εάν κάποιος θα δώριζε χρήματα στον Ερυθρό ταυρό», η στάση, που πρέπει να μετρήσουμε είναι ως προς το «να δωρίσει χρήματα στον Ερυθρό ταυρό» και όχι γενικότερες στάσεις, όπως εάν θα δώριζε χρήματα γενικά ή εάν θα υποστήριζε τον Ερυθρό ταυρό (Ajzen, 1991). Σο τροφικό πλέγμα προσφέρεται για τη διερεύνηση μιας ποικιλίας διακριτών και ιεραρχημένης δυσκολίας δεξιοτήτων (Griffiths & Grant, 1985), που είναι απαραίτητο να κατέχουν οι μαθητές, ώστε να αξιολογήσουν την οικολογική διάσταση περιβαλλοντικών ζητημάτων που προκύπτουν από ανθρώπινες παρεμβάσεις στο περιβάλλον.

4 144 E. Μπαγιάτη Μεθοδολογία της έρευμας Το δείγμα Σο δείγμα αποτέλεσαν 234 μαθητές Α τάξης Ενιαίων Λυκείων της πόλης του Ηρακλείου ηλικίας ετών. Ως μέθοδος επιλογής του δείγματος επιλέχθηκε η δειγματοληψία κατά δεσμίδες (Βάμβουκας, 1998), αφού το δείγμα συγκρότησαν φυσικά τμήματα της Α τάξης από τα δώδεκα Ενιαία Λύκεια της πόλης του Ηρακλείου. Η επιλογή αυτής της μεθόδου έγινε, γιατί δεν υπήρχαν πλήρη στατιστικά στοιχεία για τον πληθυσμό των μαθητών της Α τάξης των Ενιαίων Λυκείων της πόλης του Ηρακλείου. Από κάθε Ενιαίο Λύκειο κληρώθηκε ένα τμήμα της A τάξης, δηλαδή συνολικά 12 τμήματα. Εργαλείο της έρευμας Ως ερευνητικό εργαλείο χρησιμοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο, το οποίο συντάχθηκε από την ερευνήτρια και περιλαμβάνει ερωτήσεις πάνω σε καταστάσεις, που απαιτούν από το μαθητή να εφαρμόσει τη γνώση του γύρω από τα τροφικά πλέγματα και όχι απλά να ανακαλέσει μια πληροφορία (π.χ. πρόβλεψε τι επίδραση θα έχει η αλλαγή ενός πληθυσμού του τροφικού πλέγματος στους υπόλοιπους) (Griffiths & Grant, 1985). τις περισσότερες ερωτήσεις αποφεύγεται η χρησιμοποίηση επιστημονικών όρων, προκειμένου να διερευνήσουμε τις αντιλήψεις των παιδιών για τα οικολογικά φαινόμενα και τις εξηγήσεις, που δίνουν γι αυτά με δικούς τους όρους και γλώσσα. Σο ερωτηματολόγιο της έρευνας περιλαμβάνει συνολικά 16 ερωτήσεις που έχουν δύο σκέλη: μια ερώτηση κλειστού τύπου (πολλαπλής επιλογής στην περίπτωση της διερεύνησης γνώσεων ή τριχοτομική στην περίπτωση της διερεύνησης στάσεων) και μια ανοικτού τύπου όπου ζητείται από το υποκείμενο να αιτιολογήσει τη μία και μοναδική επιλογή του. την παρούσα δημοσίευση θα παραθέσουμε κυρίως, τα στοιχεία που προέκυψαν από τη στατιστική ανάλυση των απαντήσεων των μαθητών στις κλειστές ερωτήσεις. Η έρευνα των Griffiths & Grant (1985) χρησιμοποιήθηκε για την ιεράρχηση των ερωτήσεων του ερωτηματολογίου ως προς το βαθμό δυσκολίας τους. Επτά ζευγάρια ερωτήσεων προαπαιτούν την ίδια ειδική οικολογική γνώση για τη σωστή απάντησή τους, προκειμένου να διερευνηθεί εάν οι οικολογικές γνώσεις επιδρούν στις στάσεις των μαθητών για τα υπό μελέτη οικολογικά ζητήματα. Για παράδειγμα (διατηρήθηκε η αρίθμηση των ερωτήσεων στο ερωτηματολόγιο της έρευνας): Η στάση των μαθητών ως προς την υπεραλίευση (βλ. παράρτημα ερώτηση 12) είναι ανεξάρτητη από την ικανότητά τους να προβλέψουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής του μεγέθους του πληθυσμού της λείας, στο μέγεθος πληθυσμού του θηρευτή; (βλ. παράρτημα ερώτηση 2). Η στάση των μαθητών ως προς την εισαγωγή ενός ξενικού είδους (βλ. παράρτημα ερώτηση 10) είναι ανεξάρτητη από την ικανότητά τους να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, με τον οποίο είναι ανταγωνιστικοί ως προς την τροφή, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο; (βλ. παράρτημα ερώτηση 5). το ερωτηματολόγιο της έρευνας αρχικά, παρατίθενται οι ερωτήσεις που διερευνούσαν τις γνώσεις των μαθητών για τα τροφικά πλέγματα κατά αύξουσα σειρά δυσκολίας σύμφωνα με την ιεράρχηση των Griffiths & Grant (1985) και στη συνέχεια με τυχαία σειρά οι ερωτήσεις που διερευνούσαν τις στάσεις των μαθητών σε σχέση με τα υπό μελέτη περιβαλλοντικά ζητήματα, προκειμένου να μην επηρεαστούν οι μαθητές κατά τη συμπλήρωση του.

5 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 145 Ειδικότερα, με την παρούσα έρευνα διερευνήθηκε κατά αύξουσα δυσκολία η ικανότητα των μαθητών - σε σχέση με τα περιβαλλοντικά ζητήματα που την προαπαιτούν για την επιλογή της οικολογικά συμβατής λύσης - να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής: του μεγέθους του πληθυσμού της λείας, στο μέγεθος πληθυσμού του θηρευτή σε σχέση με τη στάση τους ως προς την υπεραλίευση (βλ. παράρτημα ερώτηση 2 και 12). του μεγέθους του πληθυσμού του θηρευτή, στο μέγεθος πληθυσμού της λείας σε σχέση με τη στάση τους ως προς την βιολογική καταπολέμηση εντόμων (βλ. παράρτημα ερώτηση 3 και 14). ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, που βρίσκεται ψηλότερα στην ίδια τροφική αλυσίδα, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο σε σχέση με τη στάση τους ως προς τη βιοσυσσώρευση (βλ. παράρτημα ερώτηση 4 και 13). ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, με τον οποίο είναι ανταγωνιστικοί ως προς την τροφή, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο σε σχέση με τη στάση τους ως προς την εισαγωγή ενός ξενικού είδους (βλ. παράρτημα ερώτηση 5 και 10). ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, που βρίσκεται χαμηλότερα στην ίδια τροφική αλυσίδα, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο σε σχέση με τη στάση τους ως προς την εξόντωση ενός επικίνδυνου είδους (βλ. παράρτημα ερώτηση 6 και 9). των παραγωγών στον πληθυσμό ενός ανώτερου θηρευτή, μέσω όλων των πιθανών τροφικών αλυσίδων που τους συνδέουν σε σχέση με τη στάση τους ως προς τον κατακερματισμό ενδιαιτημάτων (βλ. παράρτημα ερώτηση 7 και 11). του πληθυσμού ενός ανώτερου θηρευτή στον πληθυσμό ενός φυτοφάγου που δεν ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα και όταν η επίδραση μεταφέρεται μέσω περισσοτέρων της μιας τροφικής αλυσίδας σε σχέση με τη στάση τους ως προς το κυνήγι αρπακτικών πουλιών (βλ. παράρτημα ερώτηση 8 και 15). Για τον προσδιορισμό της οικολογικά συμβατής επιλογής βασιστήκαμε στο μοντέλο των Nuttle, Bredeweg & Salles (2004), οι οποίοι προκειμένου να αποδώσουν περισσότερο οικολογικό ρεαλισμό δημιούργησαν ένα μοντέλο αναπαράστασης που λαμβάνει υπόψη του τις συνέπειες των τροφικών αλληλεπιδράσεων στις βασικές διαδικασίες του πληθυσμού, δηλαδή των γεννήσεων και των θανάτων. Για παράδειγμα, στην ερώτηση 2 (βλ. παράρτημα) η σωστή απάντηση έχει ως εξής: Εφόσον η αφθονία της λείας (σαύρες) γίνεται μικρότερη από την τιμή, που είναι απαραίτητη να στηρίξει την αρχική αφθονία του θηρευτή (νυφίτσες), η συχνότητα θανάτων του θηρευτή θα αυξηθεί λόγω έλλειψης τροφής και η αφθονία του θα μειωθεί (θα λιγοστέψουν). Αντίστοιχα, στην ερώτηση 12 (βλ. παράρτημα) η οικολογικά αποδεκτή στάση είναι (διαφωνώ), εφόσον με την υπεραλίευση η συχνότητα θανάτων των ψαριών θα αυξηθεί λόγω έλλειψης τροφής. Πρέπει ωστόσο, να επισημάνουμε ότι κατά την απεικόνιση των τροφικών σχέσεων με τροφικά πλέγματα, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση γενίκευσης και σχηματοποίησης της φύσης γίνονται απλουστεύσεις. Ωστόσο, το ζητούμενο της έρευνας και της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης - δεν είναι οι μαθητές να διαχειριστούν τα περιβαλλοντικά ζητήματα ως εξειδικευμένοι επιστήμονες, αλλά να διερευνηθεί, εάν η βασική οικολογική τους γνώση μπορεί να συντελέσει στην κατανόηση τόσο της στενής αλληλεξάρτησης των οργανισμών ενός οικοσυστήματος, όσο και των δραστικών αλλαγών που επιφέρουν οι ανθρώπινες δραστηριότητες σε αυτό. Ο χρόμος και ο τόπος συλλογής τωμ δεδομέμωμ Σο ερωτηματολόγιο αρχικά δόθηκε πιλοτικά, το Μάιο 2004 σε δύο τμήματα της Α τάξης Ενιαίων Λυκείων, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες βελτιώσεις. Για παράδειγμα, ορισμένες

6 146 E. Μπαγιάτη ερωτήσεις που αποδείχθηκαν δυσνόητες ή παραπλανητικές για τους μαθητές επαναδιατυπώθηκαν. Κλειστού τύπου ερωτήσεις που κρίναμε ότι περιόριζαν την καταγραφή των απαντήσεων των μαθητών, μετατράπηκαν σε ανοικτού τύπου. Σέλος, βελτιώσαμε τη σειρά των ερωτήσεων, ώστε να μην κουράζει τους μαθητές κατά τη συμπλήρωσή του. Η τελική επίδοση του ερωτηματολογίου έγινε από τις 9/10/2004 έως τις 27/11/2004. Η επίδοση έγινε κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης σχολικής μέρας, από την ίδια την ερευνήτρια, χωρίς να έχει γίνει καμιά προηγούμενη πληροφόρηση των μαθητών. Μέθοδοι στατιστικής αμάλυσης τις κλειστού τύπου ερωτήσεις χρησιμοποιήθηκαν τιμές τακτικής κλίμακας (ordinal scale): για τις ερωτήσεις γνώσεων οι τιμές 1 = λάθος, 2 = σωστό και για τις ερωτήσεις στάσεων οι τιμές 1 = αντιπεριβαλλοντική στάση, 2 = ουδέτερη στάση και 3 = φιλοπεριβαλλοντική στάση. Οι απαντήσεις αναλύθηκαν στατιστικά με τη μορφή πινάκων διπλής εισόδου με απόλυτες και σχετικές συχνότητες και υπολογίστηκε ο δείκτης συσχέτισης Gamma, για να διερευνηθεί εάν υπάρχει σχέση μεταξύ της ειδικής γνώσης για την κατανόηση ενός οικολογικού ζητήματος και της στάσης απέναντι στο ζήτημα αυτό. Ο δείκτης Gamma, όπως είναι γνωστό, υπολογίζει τη συσχέτιση μεταβλητών σε πίνακες διπλής εισόδου με τακτικές τιμές των δύο μεταβλητών. Οι τιμές του δείκτη κυμαίνονται μεταξύ 1 (απόλυτη αρνητική συσχέτιση) και +1 (απόλυτη θετική συσχέτιση). Η αξιολόγηση της τιμής του δείκτη συσχέτισης Gamma, γίνεται με έλεγχο της στατιστικής σημαντικότητάς του. Αποτελέσματα Από τη στατιστική ανάλυση προκύπτει (Πίνακας 1) θετική συσχέτιση σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,001 μεταξύ της ικανότητας των μαθητών να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής του μεγέθους: του πληθυσμού της λείας στο μέγεθος του πληθυσμού του θηρευτή και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την υπεραλίευση του πληθυσμού ενός ανώτερου θηρευτή στον πληθυσμό ενός φυτοφάγου - που ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα - και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την εξολόθρευση ενός «επικίνδυνου» είδους ενός πληθυσμού στο μέγεθος του πληθυσμού του ανταγωνιστή του και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την εισαγωγή ενός ξενικού είδους του πληθυσμού ενός ανώτερου θηρευτή στον πληθυσμό ενός φυτοφάγου - που δεν ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα - και της στάσης των μαθητών σε σχέση με το κυνήγι αρπακτικών πουλιών. Θετική συσχέτιση σε μικρότερα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας διαπιστώνεται μεταξύ της ικανότητας των μαθητών να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής: του μεγέθους του πληθυσμού του θηρευτή στο μέγεθος του πληθυσμού της λείας και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την βιολογική ρύθμιση εντόμων - σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,017. του πληθυσμού των φυτοφάγων στον πληθυσμό ενός ανώτερου θηρευτή - που ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα - και της στάσης των μαθητών σε σχέση με τη χρήση παρασιτοκτόνων σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,002. Δε διαπιστώνεται συσχέτιση (επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,918) μόνο μεταξύ της ικανότητας των μαθητών να καθορίσουν: την επίδραση της εξάλειψης των παραγωγών στον πληθυσμό ενός ανώτερου θηρευτή και της στάσης των μαθητών σε σχέση με τον κατακερματισμό ενός δάσους.

7 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 147 Πίνακας 1. Δείκτης συνάφειας Gamma για κάθε συσχετιζόμενο ζεύγος ερωτήσεων Συσχέτιση ερωτήσεων Δείκτης συνάφειας A Ερώτηση 2 με ερώτηση 12 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση i) 0,809 0,001 Ερώτηση 3 με ερώτηση 14 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση v) 0,621 0,017 Ερώτηση 4 με ερώτηση 13 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση vi) 0,652 0,002 Ερώτηση 5 με ερώτηση 10 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση iii) 0,709 0,001 Ερώτηση 6 με ερώτηση 9 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση ii) 0,595 0,001 Ερώτηση 7 με ερώτηση 11 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση vii) 0,017 0,918 Ερώτηση 8 με ερώτηση 15 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση iv) 0,788 0,001 Συζήτηση - Συμπεράσματα ημαντικό συμπέρασμα της παρούσας έρευνας είναι, ότι η οικολογική γνώση που είναι αναγκαία για την κατανόηση ενός οικολογικού ζητήματος δείχνει να επιδρά θετικά στις στάσεις για την πλειοψηφία των υπό μελέτη οικολογικών ζητημάτων όπως εξόντωση ενός «επικίνδυνου» είδους, εισαγωγή ενός ξενικού είδους, υπεραλίευση, χρήση παρασιτοκτόνων, βιολογική καταπολέμηση εντόμων και κυνήγι αρπακτικών πουλιών. Ενισχύεται συνεπώς, η άποψη ότι η ανάκληση μιας βασικής οικολογικής γνώσης συμβάλει στην κριτική σκέψη των μαθητών ενισχύοντας την ικανότητά τους να κατανοούν τις οικολογικές επιπτώσεις μιας αναπτυξιακής παρέμβασης στα οικοσυστήματα, ώστε να πειστούν για τους λόγους για τους οποίους είναι σημαντικό να υιοθετήσουν μια φιλοπεριβαλλοντική στάση. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις απαντήσεις των μαθητών στις ανοιχτού τύπου ερωτήσεις της έρευνας. Ακόμη, φαίνεται να ενισχύεται η άποψη των Heberlein & Black (1976) ότι η μέτρηση των δύο μεταβλητών (στάσεις, συμπεριφορά) στο ίδιο επίπεδο σαφήνειας, μπορεί να οδηγήσει στην πρόβλεψη της συμπεριφοράς από τις στάσεις (Χαντζή, 1999), καθώς φαίνεται να προεκτείνεται και στην περίπτωση πρόβλεψης των στάσεων από τις γνώσεις. Μόνο στην περίπτωση κατακερματισμού ενδιαιτημάτων για την κατασκευή ενός δρόμου οι μεταβλητές ειδική οικολογική γνώση και στάση είναι ανεξάρτητες. Πιθανόν ενισχύεται έτσι, η άποψη ότι επιλεκτικά κίνητρα (προσωπική άνεση) υπερισχύουν των πρωταρχικών (περιβαλλοντικές αξίες) όταν το «κόστος» (π.χ. χρόνος, προσπάθεια κ.ά.) εκτιμάται ότι είναι υψηλό. Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι μόλις το 15,4 % των μαθητών κατανοούν πλήρως τις επιπτώσεις της ολοκληρωτικής εκχέρσωσης ενός δάσους στην αντίστοιχη ερώτηση γνώσης, ενώ στην περίπτωση κατακερματισμού οι μαθητές υποστηρίζουν ότι θα καταστραφεί μόνο ένα τμήμα του για να δικαιολογήσουν την αντιπεριβαλλοντική τους στάση. Γενικότερα, φαίνεται ότι καταρχάς τείνουμε να αποφεύγουμε πληροφορίες για τα περιβαλλοντικά ζητήματα, διότι βάσει της θεωρίας της γνωστικής ασυμφωνίας (Festinger, 1957; Χαντζή, 1999) έρχονται σε αντίθεση ή απειλούν κάποιες από τις βασικές μας προϋποθέσεις ως προς τις υλικές μας ανάγκες. Ωστόσο, η συνεπής επιστημονικά θεώρηση των συνεπειών της εκάστοτε αναπτυξιακής μας παρέμβασης στο οικοσύστημα, διαφαίνεται σημαντικός παράγοντας από την παρούσα έρευνα, για τη διαμόρφωση στάσεων σε σχέση με την περιβαλλοντική προστασία. Άλλωστε, εάν δεν κατανοούμε τις οικολογικές επιπτώσεις της εκάστοτε παρέμβασης μας στη φύση, δεν μπορούμε να έχουμε πλήρη επίγνωση μιας επιλογής μας σε ένα περιβαλλοντικό ζήτημα.

8 148 E. Μπαγιάτη υνεπώς, όταν οι εκπαιδευτικοί σχεδιάζουν ένα πρόγραμμα ΠΕ, θα ήταν χρήσιμο να λαμβάνουν υπόψη τους τις απαραίτητες για την κατανόηση και διερεύνηση του υπό μελέτη ζητήματος, βασικές επιστημονικές έννοιες. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί συνδέοντας το πρόγραμμα σπουδών με τις περιβαλλοντικές δραστηριότητες, εξοικονομώντας ταυτόχρονα χρόνο για την Π.Ε. Οι μαθητές θα μπορούσαν να διερευνήσουν οικολογικά ζητήματα που απαντώνται στο τοπικό περιβάλλον, παρόμοια με αυτά της έρευνας, προκειμένου να εξασκηθούν στη διαχείριση γνώσεων και δεξιοτήτων γύρω από προβλήματα της κοινότητάς τους. Σα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας άλλωστε υποδεικνύουν ότι η μεταφορά βασικών οικολογικών γνώσεων στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής είναι εφικτή, σε αντίθεση με την πλειοψηφία των ερευνητικών αποτελεσμάτων που αφορούν στη μεταφορά και επιδεικνύουν αρνητικά ευρήματα (Perkins & Salomon, 1992). Η μεταφορά μάθησης στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής αποτελεί κοινό στόχο στη διδακτική των ΦΕ τόσο για την κλασσική όσο και για τη νεότερη τάση που αφορά στον επιστημονικό αλφαβητισμό του ανθρώπινου δυναμικού. Οι διδάσκοντες των Φ.Ε. θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι η Π.Ε. προσφέρει στην εκπαίδευση των φυσικών επιστημών ένα εύρος προοπτικών για τη γνώση και τη μάθηση, καθώς συμβάλλει ώστε οι μαθητές να θεωρήσουν την επιστημονική γνώση που τους παρέχει το σχολείο χρηστικό εργαλείο για την κατανόηση των οικολογικών ζητημάτων, να συνειδητοποιήσουν τα όρια της επιστήμης που σε πολλές περιπτώσεις αδυνατεί να αποκαταστήσει την υποβάθμιση που προκαλείται από τις εφαρμογές της, αλλά και να φιλτράρουν πεποιθήσεις που χρήζουν κοινωνικής αποδοχής για την «ποιότητα ζωής» του σύγχρονου ανθρώπου. ημαντική ωστόσο, από τη σκοπιά της ΠΕ, είναι η διαπίστωση εκ μέρους των μαθητών σχετικά με την ανεπάρκεια της πρακτικοβιωματικής τους γνώσης να μην περιοριστεί μόνο στην κριτική συμπλήρωσή της από την επιστημονική, αλλά να δώσει το έναυσμα στους μαθητές να συνειδητοποιήσουν πως αυτή η ελλιπής γνώση επηρεάζει τις στάσεις τους για την περιβαλλοντική προστασία, ενισχύοντας παράλληλα την κριτική τους σκέψη (Μπαγιάτη, 2007). Αμαφορές Ajzen, Ι. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational Behaviour and Human Decision Processes, 50, Arcury, T. A. (1990). Environmental attitude and environmental knowledge. Human Organization, 49(4), Bright, A. D., & Manfredo, M. J. (1997). The influence of balanced information on attitudes toward natural resource issues. Society and Natural Resources, 10(5), Dettmann Easler, D., & Pease, J. L. (1999). Evaluating the effectiveness of residential environmental educationprograms in fostering positive attitudes toward wildlife. The Journal of Environmental Education, 31(1), Diekmann, Α., & Preιsendoerfer, P. (1992). Persönliches umweltverhalten: Die diskrepanz zwischen anspruchund wirklichkeit. Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, 44, Dimopoylos, D. I., Paraskevopoulos, S., & Pantis, J.D. (2008). The cognitive and attitudinal effects of a conservational module on elementary school students. Journal of Environmental Education, 39(3), Ernst, J. A., & Monroe, M. (2006). The effects of environment based education on students critical thinking skills and disposition toward critical thinking. Environmental Education Research, 12(3-4), Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford: Stanford University Press. Gagné, R. M. (1977). The Conditions of Learning. New York: Holt, Rinehart and Winston (2nd Ed.) Gough, A. (2002). Mutualism: a different agenda for environmental and science education. International Journal of Science Education, 24(11), Griffiths, Α. K., & Grant, A. C. (1985). High school students understanding of food webs: identification of a learning hierarchy and related misconceptions. Journal of Research in Science Teaching, 22(5),

9 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 149 Heberlein, T. A., & Black, J. S. (1976). Attitudinal specificity and the prediction of behaviour in a field setting. Journal of Personality and Social Psychology, 33, Hogan, K. (2002). Small groups ecological reasoning while making an environmental management decision. Journal of Research in Science Teaching, 39(4), Jiménez Aleixandre, M. P., & Pereiro-Muñoz, C. (2002). Knowledge producers or knowledge consumers? Argumentation and decision making about environmental management. International Journal of Science Education, 24(11), Kollmuss, A., & Agyeman, J. (2002). Mind the gap: why do people act environmentally and what are the barriersto pro environmental behaviour?. Environmental Education Research, 8(3), Moscovici, S. (1995). Η εποχή των κοινωνικών αναπαραστάσεων. το. Παπαστάμου και Α. Μαντόγλου (επιμ.), Σύγχρονες Έρευνες στην Κοινωνική Ψυχολογία: Κοινωνικές Αναπαραστάσεις (σ ). Αθήνα: Οδυσσέας. Nuttle, T., Bredeweg, B., & Salles, P. (2004). Qualitative reasoning about food webs: Exploring alternative representations. In K. Forbus & J. de Kleer (eds.), Proceedings of the 18th International Workshop on Qualitative Reasoning (QR'04) (pp ). Evanston, Illinois. Perkins, D. N. (1993). Teaching for understanding. American Educator, 17(3), Perkins, D. N., & Salomon, G. (1992). Transfer of learning. International Encyclopaedia of Education, Oxford: Pergamon Press. Retrieved 26 August 2005 from Petty, R. E., & Cacioppo, J. T. (1986). The elaboration likelihood model of persuasion. In L. Berkowitz (ed.), Advanced in Experimental Social Psychology (pp ). New York: Academic Press. Taylor, P. C. S. (1993). Collaborating to reconstruct teaching: The influence of researcher beliefs. In K. Tobin (ed.), The Practice of Constructivism in Science Education (pp ). New Jersey: Lawrence Erlbaum. Βάμβουκας, I. M. (1998). Εισαγωγή στην ψυχοπαιδαγωγική έρευνα και μεθοδολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη (5η έκδοση). Κουζέλης, Γ. (2005). Ενάντια στα φαινόμενα, για μια επιστημολογική προσέγγιση της διδακτικής των Κοινωνικών Επιστημών. Αθήνα: Νήσος. Μπαγιάτη, Ε. (2002). Διερεύνηση εναλλακτικών αντιλήψεων μαθητών της Στ τάξης δημοτικών σχολείων γύρω από τις τροφικές αλυσίδες και της ικανότητάς τους να κατανοούν σχετικά περιβαλλοντικά προβλήματα. Μεταπτυχιακή Εργασία. Ρέθυμνο: Π.Σ.Δ.Ε. χολή Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κρήτης. Μπαγιάτη, Ε. (2007). Αντιλήψεις και στάσεις μαθητών Λυκείου σε σχέση με βασικές οικολογικές έννοιες και ζητήματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Διδακτορική Διατριβή. Αθήνα: Σμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μπαγιάτη, Ε., & Φλογαΐτη, Ε. (2005). Ικανότητα μαθητών δημοτικού σχολείου να κατανοούν και να αξιολογούν οικολογικές επιπτώσεις ανθρώπινων παρεμβάσεων στα τροφικά πλέγματα. Πρακτικά 2 ου Πανελλήνιου Συμποσίου «Έμπνευση, Στοχασμός και Φαντασία στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση». Πανεπιστήμιο Πειραιά. Παπαδημητρίου, Β. (1998). Περιβαλλοντική εκπαίδευση και σχολείο. Αθήνα: Συπωθήτω. Φλουρής, Γ. (2000). Η αρχιτεκτονική της διδασκαλίας και η διαδικασία της μάθησης. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη. Χαντζή, Α. (1999). Κοινωνική Ψυχολογία. το. Βοσνιάδου (επιμ.), Εισαγωγή στην ψυχολογία. Τόμος Β Κοινωνική Ψυχολογία Κλινική Ψυχολογία (σ ). Αθήνα: Gutenberg.

10 150 E. Μπαγιάτη Παράρτημα. Το ερωτηματολόγιο Φύλλα, βλαστοί ακρίδες σαύρες αράχνες νυφίτσες Τροφικό πλέγμα 1 ΕΡΩΣΗΗ 2: Εάν ξαφνικά οι σαύρες γίνουν πολύ λίγες, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις νυφίτσες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) (βλ. Σροφικό πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 12: Οι ψαράδες ενός νησιού επιδόθηκαν στην αλίευση τεράστιων ποσοτήτων γαρίδων, μια εποχή που τα ψάρια ήταν πολύ μικρά για να τα εμπορευτούν. Πως κρίνεις την τακτική τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. Σροφικό πλέγμα 2). Φυτοπλαγκτόν γαρίδες ψάρια Τροφικό πλέγμα 2 ΕΡΩΣΗΗ 5: Εάν ξαφνικά οι αράχνες γίνουν πάρα πολλές, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις σαύρες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 10: ένα φαράγγι, που είναι εθνικός δρυμός, ζουν αγριοκάτσικα που ανήκουν σε ένα σπάνιο είδος. Οι άνθρωποι αποφασίζουν να μεταφέρουν ζαρκάδια στο φαράγγι, για να γίνει πιο εντυπωσιακό για τους επισκέπτες. Πως κρίνεις την απόφασή τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 3). αγριοκάτσικα αγριόχορτα ζαρκάδια Τροφικό πλέγμα 3 ΕΡΩΣΗΗ 3: Εάν ξαφνικά οι νυφίτσες γίνουν πάρα πολλές, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις σαύρες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 14: Οι καλλιέργειες ενός κάμπου κινδύνεψαν από μικρές φυτοφάγες κάμπιες. Οι γεωργοί αποφάσισαν να απελευθερώσουν πασχαλίτσες. Πως κρίνεις την απόφασή τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 4). Λαχανικά κάμπιες πασχαλίτσες Τροφικό πλέγμα 4 ΕΡΩΣΗΗ 4: Εάν ξαφνικά οι ακρίδες γίνουν πολύ λίγες, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις νυφίτσες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 13: Ο άνθρωπος για να καταπολεμήσει τα έντομα που καταστρέφουν τα φυτά που καλλιεργεί, ραντίζει τα φυτά με μεγάλες ποσότητες φυτοφάρμακων που είναι δηλητήρια. Σα φυτοφάρμακα δεν αποβάλλονται από το σώμα των φυτών και των ζώων. Οι καλλιέργειες μιας περιοχής ραντίστηκαν με φυτοφάρμακα. Έπειτα από λίγο καιρό βρέθηκαν

11 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 151 ψόφια γεράκια στην περιοχή. Οι οικολογικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι ο θάνατος των γερακιών οφείλεται στα φυτοφάρμακα. Εσύ τι γνώμη έχεις; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 5). Φυτά έντομα μικρά πουλιά γεράκια Τροφικό πλέγμα 5 ΕΡΩΣΗΗ 6: Εάν ξαφνικά οι νυφίτσες γίνουν πολύ λίγες, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις ακρίδες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 9: Γεωργοί, που καλλιεργούσαν σιτάρια σε έναν κάμπο, αποφάσισαν να εξολοθρέψουν όλα τα φίδια της περιοχής, γιατί τρόμαξαν κάποιους, καθώς έκαναν γεωργικές δουλειές. Πως κρίνεις την απόφασή τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 6). ιτάρια ποντίκια φίδια Τροφικό πλέγμα 6 σταυραετοί νυφίτσες κουνάβια δρυοκολάπτες σκίουροι ποντίκια καθάρια (ξυλοφάγα κολεόπτερα) πέρματα πεύκων Ξύλο και φλοιός πεύκων Τροφικό πλέγμα 7 ΕΡΩΣΗΗ 7: Εάν ξαφνικά τα πεύκα ξεραθούν, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στους σταυραετούς; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιοι - Θα γίνουν πάρα πολλοί) ( βλ. πλέγμα 7). ΕΡΩΣΗΗ 11: Οι αρμόδιες υπηρεσίες για τα οδικά έργα, αποφάσισαν να περάσει ένας αυτοκινητόδρομος μέσα από ένα πευκοδάσος. Για να υλοποιηθεί η διάνοιξη του δρόμου πρέπει να εκχερσωθεί το ένα τρίτο του δάσους. Είσαι κάτοικος της περιοχής και δυσκολεύεσαι στις μετακινήσεις σου, μια και οι δρόμοι που ήδη υπάρχουν είναι πολύ μικροί. Πως κρίνεις την απόφαση αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος).

12 152 E. Μπαγιάτη ΕΡΩΣΗΗ 8: Εάν ξαφνικά οι σταυραετοί γίνουν πολύ λίγοι, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στους σκίουρους; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιοι - Θα γίνουν πάρα πολλοί) ( βλ. πλέγμα 7). ΕΡΩΣΗΗ 15: Οι κάτοικοι του ίδιου κάμπου συνηθίζουν να κυνηγούν γεράκια, με αποτέλεσμα αυτά να κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Πως κρίνεις την συνήθειά τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 8). καθάρια Μικρά πουλιά διπλοσάινα Λαχανικά σαλιγκάρια Ποντίκια φίδια γεράκια Τροφικό πλέγμα 8 Αμαφορά στο άρθρο ως: Μπαγιάτη, Ε. (2012). Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ και κριτική σκέψη. Συσχέτιση γμώσεωμ και στάσεωμ μαθητώμ για τα τροφικά πλέγματα. Θέματα Επιστημώμ και Τεχμολογίας στημ Εκπαίδευση, 5(1-2),

e-mail:eimpag @ sch.gr e-mail: eflogait@ecd.uoa.gr

e-mail:eimpag @ sch.gr e-mail: eflogait@ecd.uoa.gr 90 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝ ΤΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ Μπαγιάτη Ειρήνη 1, Φλογαΐτη Ευγενία 2 1 Βιολόγος, Master στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι μας εμποδίζει να συμπεριφερθούμε φιλικά προς το περιβάλλον?

Τι μας εμποδίζει να συμπεριφερθούμε φιλικά προς το περιβάλλον? Τι μας εμποδίζει να συμπεριφερθούμε φιλικά προς το περιβάλλον? Ενα σύνθετο σύστημα αλληλεπίδρασης! (Γεωργαλής,Εμπεδοκλή 2015) Βασικός στόχος της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι η παρακίνηση των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου Ενότητα: Φυσικό Περιβάλλον και Οικολογία Κεφάλαιο: Τροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές αντιλήψεις μαθητών Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα

Εναλλακτικές αντιλήψεις μαθητών Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα Θέματα Επιστημών και Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση, 7(1-2), 41-58, 2014 Εναλλακτικές αντιλήψεις μαθητών Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα Ειρήνη Μπαγιάτη irinimpa@yahoo.gr Σχολική Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο

Διδάσκοντας Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο Η διερευνητική διδακτική προσέγγιση στην ανάπτυξη και την αξιολόγηση της κριτικής σκέψης των μαθητών Σταύρος Τσεχερίδης Εισαγωγή Παρά την ευρεία αποδοχή της άποψης ότι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12

Γεωργική Εκπαίδευση Ενότητα 12 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12: Αξιολόγηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49 Εισαγωγή... 15 Αλέξανδρος Γεωργόπουλος και Ευγενία Φλογαΐτη Σχηματοποίηση των εννοιών Μια διδακτική στρατηγική στη διάθεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Εφαρμογή σε διδακτική ενότητα του νερού Γ τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Π. Καριώτογλου. Παιδαγωγική Σχολή, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

Π. Καριώτογλου. Παιδαγωγική Σχολή, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ STED Π. Καριώτογλου Παιδαγωγική Σχολή, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Η παρουσίαση γίνεται στο πλαίσιο του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΣΤΙΣ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ.

ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΣΤΙΣ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ. ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΣΤΙΣ ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΩΝ. ΜΠΑΓΙΑΤΗ Ε. 1, και ΦΛΟΓΑΪΤΗ Ε. 2 1 Βιολόγος, Master στην Π.Ε.,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΡΟΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΡΟΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΡΟΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Ερώτηση 1. Τι σηµαίνει ο όρος ροή ενέργειας; Ερώτηση 2. Πώς διακρίνονται οι τροφικές σχέσεις µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 06: Σκοποί και Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα

Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Λογιστική & Χρηματοοικονομική Master of Science (MSc) in Accounting and Finance ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Λογιστική Θεωρία και Έρευνα Εισαγωγή στη Λογιστική Έρευνα Η αναζήτηση της αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Άννα Δογούλη 1, Ευγενία Φλογαΐτη 2 1. Med, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΜΕ ΡΗΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 5.4.1. Αποτελέσματα από το πρόγραμμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης δασκάλων και πειραματικής εφαρμογής των νοερών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Καθηγητής: Δρ. Ανδρέας Χατζηχαμπής Ημερομηνία: Ιανουάριος 2011 Αρ. Μαθ. : Χρόνος: 1 x 80 (συνολικά 4 x 80 ) Τάξη: Α Γυμσίου Ενότητα: Φυσικό Περιβάλλον και Οικολογία Κεφάλαιο: Τροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική. Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Συνύπαρξη και παιδαγωγική πρακτική Τάσος Μικρόπουλος Ιωάννα Μπέλλου Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πληροφορική και ΤΠΕ Η Πληροφορική και οι Τεχνολογίες της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ 2 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 1. Δίνεται το τροφικό πλέγμα ενός οικοσυστήματος: 10 11 8 9 5 6 7 1 2 3 4 α) Να σημειώσετε τις διαφορετικές τροφικές αλυσίδες που αναπτύσσονται στο τροφικό πλέγμα και να κατατάξετε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος Φερεντίνος, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Γ Αθήνας Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκουρος Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Σπύρος Φερεντίνος, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Γ Αθήνας Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκουρος Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΤΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΔΙΟΡΙΖΟΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥΣ Σπύρος Φερεντίνος, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών Γ Αθήνας Κατερίνα Κασιμάτη, Επίκουρος Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. Εισαγωγικές Έννοιες -- ΜΑΡΙΑ ΔΑΣΚΟΛΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. Εισαγωγικές Έννοιες -- ΜΑΡΙΑ ΔΑΣΚΟΛΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Εισαγωγικές Έννοιες -- ΜΑΡΙΑ ΔΑΣΚΟΛΙΑ Η «οικολογική» προσέγγιση του περιβάλλοντος Περιβάλλον: ταυτίζεται με την έννοια του οικοσυστήματος ή με την Οικόσφαιρα Περιβάλλον:

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης

Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης Αξιολόγηση της διδακτικής πράξης 1 } Ορισµός: Απόδοση αξίας Απόδοση προσήµου σε κάτι που αξιολογείται Σύγκρισης δύο πραγµάτων } Αξιολόγηση Αποτίµηση στόχου (σύγκριση του στόχου µε το αποτέλεσµα) Σηµασία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Οικολογίας

Γενικές Αρχές Οικολογίας Γενικές Αρχές Οικολογίας Γιώργος Αμπατζίδης Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ακαδημαϊκό έτος 2016-17 Στο προηγούμενο μάθημα Βιοκοινότητα και ιδιότητές της Οικολογική διαδοχή: πρωτογενής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Το ερωτηματολόγιο...

Το ερωτηματολόγιο... 1 Η έρευνά μας... Έλαβε μέρος στο ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ κατά το χειμερινό εξάμηνο 2012-2013 στο τμήμα Αυτοματισμού Έγινε σε εθελοντική - ανώνυμη βάση από τους φοιτητές. Το ερωτηματολόγιο μοιράστηκε κατά την 8 η

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 11: Σχεδιασμός και Οργάνωση ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΙV Πολυξένη

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία και παιχνίδι με το δυαδικό σύστημα

Γνωριμία και παιχνίδι με το δυαδικό σύστημα Γνωριμία και παιχνίδι με το δυαδικό σύστημα Δότσος Παύλος, Σπανουδάκη Αργυρώ dotsos_1@hotmail.com, argspan25@yahoo.gr Καθηγητής Πληροφορικής Μέσης Εκπαίδευσης, Καθηγήτρια Πληροφορικής Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Δυναμικό Μοντέλο Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Τι είναι η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία» (1) Εκπαιδευτική Τεχνολογία είναι «η εφαρμογή τεχνολογικών διαδικασιών και εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μ. Εργαζάκη Μ ά θ η μ α 1: «Ε ι σ α γ ω γ ή»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μ. Εργαζάκη Μ ά θ η μ α 1: «Ε ι σ α γ ω γ ή» ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΝΟΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Μ. Εργαζάκη Μ ά θ η μ α 1: «Ε ι σ α γ ω γ ή» Τα σημερινά μας θέματα Το περίγραμμα του μαθήματος η ερευνητική περιοχή της «Διδακτικής της Βιολογίας»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 6: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή,

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή, Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Ένας νηπιαγωγός, προκειµένου να διδάξει σε παιδιά προσχολικής ηλικίας το λεξιλόγιο των φρούτων Σωστό και λαχανικών που συνδέονται µε τις διατροφικές συνήθειες µας, δε ζητάει

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχείαδιδακτικής. Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04

Στοιχείαδιδακτικής. Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04 Στοιχείαδιδακτικής Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04 Βασικά χαρακτηριστικά ενός μαθήματος: Να έχει συγκεκριμένους και ξεκάθαρους στόχους. Ερώτηση: Τιδιδάσκω;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας ΘΕΜΑ 1 ο Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Μανώλης Πατσαδάκης ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ Δ/ΛΙΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Μανώλης Πατσαδάκης Γιατί Αξιολόγηση των Μαθητών; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Υποστηρίζει την επίτευξη των γενικών εκπ/κών στόχων της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ - ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ - ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΖΑΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ - ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. στην εικόνα που ακολουθεί να προσδιορίσετε τους βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ Δρ. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΠ65 Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Τι είναι η τριγωνοποίηση; Ποια είδη τριγωνοποίησης υπάρχουν; Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο είδος; Τι μας προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής ομάδας 2 ώρες Υλοποίηση δράσεων από υπο-ομάδες για συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Γεώργιος Ν. Πριµεράκης Σχ. Σύµβουλος ΠΕ03 1 Η αξιολόγηση (µπορεί να) αναφέρεται στον εκπαιδευτικό, στο µαθητή, στο Αναλυτικό Πρόγραµµα, στα διδακτικά υλικά στη σχολική µονάδα ή (και) στο θεσµό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αίσθηση που μου άφησε το 2ο τριήμερο :

1. Η αίσθηση που μου άφησε το 2ο τριήμερο : Αποτύπωση απαντήσεων ερωτηματολογίου αποτίμησης δεύτερου επιμορφωτικού τριημέρου Εισαγωγή Στο παρόν κείμενο γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστούν με εποπτικό τρόπο οι απαντήσεις των επιμορφούμενων εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία Ενότητα 3: Μέθοδοι έρευνας στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία Ενότητα 3: Μέθοδοι έρευνας στην Ψυχολογία Εισαγωγή στην Ψυχολογία Ενότητα 3: Μέθοδοι έρευνας στην Ψυχολογία Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση και εξοικείωση

Διαβάστε περισσότερα

COMPETENCIES για την ΕΑΑ και ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ. Δρ. Αραβέλλα Ζαχαρίου. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, 4-5 Φεβρουαρίου 2012

COMPETENCIES για την ΕΑΑ και ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ. Δρ. Αραβέλλα Ζαχαρίου. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά, 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 COMPETENCIES για την ΕΑΑ και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα