Ειρήνη Μπαγιάτη χολική ύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ηρακλείου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ειρήνη Μπαγιάτη eibagiat@yahoo.gr. χολική ύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ηρακλείου"

Transcript

1 Θέματα Επιστημώμ και Τεχμολογίας στημ Εκπαίδευση, 5(1-2), , 2012 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ και κριτική σκέψη. Συσχέτιση γμώσεωμ και στάσεωμ μαθητώμ για τα τροφικά πλέγματα Ειρήνη Μπαγιάτη χολική ύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Ηρακλείου Περίληψη. Η παρούσα έρευνα εξετάζει εάν οι γνώσεις 234 μαθητών Α Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα, που είναι απαραίτητες για την κατανόηση της οικολογικής διάστασης κρίσιμων περιβαλλοντικών ζητημάτων, επιδρούν στις περιβαλλοντικές τους στάσεις. Σα υπό μελέτη ζητήματα είναι: η χρήση παρασιτοκτόνων, το κυνήγι αρπακτικών πουλιών, η υπεραλίευση, η εισαγωγή ενός ξενικού είδους, η εξόντωση ενός «επικίνδυνου» είδους, ο κατακερματισμός ενδιαιτημάτων αλλά και η βιολογική καταπολέμηση εντόμων. Από την έρευνα προκύπτει ότι η οικολογική γνώση δείχνει να έχει μια θετική συσχέτιση με τις στάσεις για τα υπό μελέτη οικολογικά ζητήματα. Λέξεις κλειδιά: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Διδακτική της Οικολογίας, οικολογικές γνώσεις, στάσεις, μεταφορά μάθησης, κριτική σκέψη Εισαγωγή τη σημερινή εποχή, η κοινωνική απαίτηση για επιστημονικό αλφαβητισμό του ανθρώπινου δυναμικού επιβάλλει μια αλλαγή στο περιεχόμενο των εκπαιδευτικών αναλυτικών προγραμμάτων με στόχους που αφορούν κυρίως στην προετοιμασία των μελλοντικών πολιτών, προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά και υπεύθυνα σε μια κοινωνία που εγκυμονεί αρκετά ρίσκα (Παπαδημητρίου, 1998; Μπαγιάτη, 2002). Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι ο αριθμός των μαθητών που μελετούν ΦΕ συνεχώς μειώνεται και ότι ένα χρόνο μετά την αποφοίτηση από το σχολείο, η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών έχει συγκρατήσει ελάχιστα απ όσα διδάχτηκε (Gough, 2002; Κουζέλης, 2005). το πλαίσιο του γενικότερου αυτού προβληματισμού και υπό το πρίσμα νέων θεωριών που ορίζονται γενικά ως κονστρουκτιβιστικές και περιγράφουν την ανθρώπινη γνώση ως διαδικασία γνωστικής κατασκευής ή επινόησης, στην οποία εμπλέκεται το άτομο στην προσπάθειά του να κατανοήσει το κοινωνικό ή το φυσικό του περιβάλλον (Taylor, 1993), αμφισβητήθηκε η παραδοσιακή σχολική πρακτική που περιορίζεται στην αποσπασματική μεταβίβαση γνώσεων και δε συνδέεται με θέματα της καθημερινής ζωής του μαθητή (Μπαγιάτη, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005; Κουζέλης, 2005). ύμφωνα με τον Perkins (1993), η κατανόηση ενός θέματος σημαίνει ότι ο μαθητευόμενος είναι ικανός να εκτελέσει μια ποικιλία επιδόσεων σχετικών με το υπό μελέτη αντικείμενο - όπως να κάνει προβλέψεις, να εξηγήσει, να επιλύσει προβλήματα και να κάνει συνδυασμούς ακόμη και σε πλαίσια διαφορετικά από το αρχικό πλαίσιο μάθησης - να αντιληφθεί δηλαδή πού και πότε αυτή η γνώση του είναι χρήσιμη. Οι Perkins & Salomon (1992) επισημαίνουν ότι η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στη θετική μεταφορά της μάθησης, η οποία λαμβάνει χώρα, όταν η μάθηση σ ένα πλαίσιο βελτιώνει την απόδοση σε κάποιο άλλο πλαίσιο. Παρόλα αυτά, άφθονες μελέτες υποδεικνύουν ότι πολύ συχνά η μεταφορά μάθησης δε συμβαίνει, όπως στον τομέα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.) όπου διαπιστώνεται ότι οι μαθητές βασίζονται συχνά

2 142 E. Μπαγιάτη σε μη επιστημονικές αντιλήψεις προκειμένου να αναλύσουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα (Hogan, 2002; Μπαγιάτη, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005). Ενθαρρυντικά ωστόσο, είναι ερευνητικά αποτελέσματα που υποδεικνύουν ότι η οικειότητα με βασικές οικολογικές έννοιες αδιαμφισβήτητα προετοιμάζει τους μαθητές να αναλύσουν τις πληροφορίες που σχετίζονται με τη λήψη αποφάσεων για τη διαχείριση των οικοσυστημάτων, ακόμη και αν δε διαθέτουν αρχικά οικειότητα με τις λεπτομέρειες ενός συγκεκριμένου περιβαλλοντικού ζητήματος (Μπαγιάτη, 2002; Hogan, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005). Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι φιλοπεριβαλλοντικές στάσεις που αποκτούσαν οι μαθητές από την εργασία στο πεδίο, ενισχύονταν και υιοθετούνταν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, εφ όσον οι έννοιες που αποκτούσαν στο πεδίο επανατροφοδοτούνταν κατά την επιστροφή τους στην τάξη από σχετική διδακτική παρέμβαση, καθώς η ανάπτυξη αξιών φαίνεται να συσχετίζεται με την κατανόηση των πολύπλοκων θεμάτων που εμπεριέχονται στα περιβαλλοντικά προβλήματα (Dettmann Easler & Pease, 1999; Jiménez Aleixandre & Pereiro Muñoz, 2002). Πράγματι, η διερεύνηση περιβαλλοντικών ζητημάτων και η αξιολόγηση των προτεινόμενων λύσεων αποτελεί βασικό στόχο της Π.Ε. και απαιτεί από το μαθητή να κατακτήσει την πιο σύνθετη ιεραρχικά «νοητική δεξιότητα» (Gagné, 1977), τη μάθηση σύνθεσης κανόνων ή λύσεως προβλήματος. Ο μαθητής για να κατανοήσει και να αναζητήσει οικολογικά συμβατή λύση σ ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα, πρέπει να ανακαλέσει βασικές οικολογικές έννοιες και αρχές που δεν προκύπτουν από την εμπειρική γνώση, αλλά αναμένεται να τις αποκτήσει με τη σχολική εκπαίδευση (Μπαγιάτη, 2002). Παρόμοιο είναι το συμπέρασμα, που εξάγεται από το μοντέλο «πιθανότητας λεπτομερούς επεξεργασίας» ή γνωστότερο ως Elaboration Likelihood Model ή ELM (Petty & Cacioppo, 1986), σύμφωνα με το οποίο ο τρόπος που επεξεργάζεται ο δέκτης μια πληροφορία ή ένα μήνυμα έχει επιπτώσεις στην αλλαγή στάσεων. Ειδικότερα, άτομα που διαθέτουν γνώσεις και δεξιότητες, είναι πιθανότερο να επεξεργαστούν συστηματικά και λεπτομερώς την επιχειρηματολογία ενός μηνύματος και να εξάγουν συμπεράσματα που επηρεάζουν τις στάσεις τους σε σχέση με το υπό μελέτη θέμα. Μάλιστα, κάποιοι ερευνητές επιμένουν ότι η διαμόρφωση στάσεων που επέρχεται μέσω της κεντρικής οδού της πειστικότητας - που χαρακτηρίζεται από έμφαση στο περιεχόμενο του μηνύματος και λεπτομερή επεξεργασία των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτό - είναι πιθανότερο να διαρκέσει και αντιστέκεται σε περαιτέρω προσπάθειες επηρεασμού (Χαντζή, 1999). Αντιθέτως, άτομα που έχουν λίγα κίνητρα ή ικανότητες να επεξεργαστούν την επιχειρηματολογία ενός μηνύματος, πιθανότερο είναι να προσεγγίσουν επιφανειακά το μήνυμα δίνοντας έμφαση σε περιφερειακά στοιχεία της επικοινωνίας, όπως π.χ. η αξιοπιστία της πηγής, η ελκυστικότητα της πηγής, το μήκος του μηνύματος κ.ά.. την περίπτωση αυτή, της περιφερειακής οδού επεξεργασίας του μηνύματος, η αλλαγή στάσης που επέρχεται, είναι πιο επιφανειακή και πιθανόν ευμετάβλητη (Bright & Manfredo, 1997). τον αντίποδα των παραπάνω ερευνητικών αποτελεσμάτων, υποστηρίζεται ότι οι περιβαλλοντικές γνώσεις σχετίζονται σταθερά και θετικά με τις στάσεις ως προς τα περιβαλλοντικά ζητήματα, ωστόσο η σχέση αυτή δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρή (Arcury, 1990; Dimopoulos, Paraskevopoulos & Pantis, 2008). Εκτιμάται ως πιθανότερο, ότι οι πεποιθήσεις και οι αξίες του ατόμου παρά η αντικειμενική του γνώση καθορίζουν τη στάση του απέναντι σε διάφορα θέματα (Moscovici, 1995; Bright & Manfredo, 1997). Ωστόσο, συχνά παρατηρείται πρωταρχικά κίνητρα (φιλοπεριβαλλοντικές αξίες) να υποσκελίζονται από επιλεκτικά κίνητρα (προσωπική άνεση), με συνέπεια να γίνεται διάκριση μεταξύ της αφηρημένης πρόθεσης για δράση που στηρίζεται σε αξίες και στη συγκεκριμένη πρόθεση για δράση που στηρίζεται στις συνήθειες. Προς την ίδια κατεύθυνση οι Diekmann και Preseindoerfer (1992) προτείνουν ένα μοντέλο «χαμηλού/υψηλού κόστους» βάσει του οποίου, οι άνθρωποι επιλέγουν συμπεριφορές όπου το κόστος δεν αφορά στη στενά

3 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 143 οικονομική έννοια, αλλά στην ευρύτερη έννοια της προσπάθειας που απαιτείται να καταβάλει κάποιος για να επιδείξει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Εν τούτοις, διαπιστώνεται ότι άνθρωποι με υψηλά επίπεδα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης φαίνεται να είναι πιο πρόθυμοι να αποδεχτούν πολιτικές αλλαγές που ενισχύουν την υπεύθυνη περιβαλλοντική συμπεριφορά (π.χ. αύξηση φόρου στα καύσιμα) (Kollmuss & Agyeman, 2002). τον προβληματισμό αυτό εστιάζεται και η παρούσα έρευνα, καθώς διερευνά, εάν οι γνώσεις των μαθητών Α Λυκείου για το τροφικό πλέγμα επιδρούν στις στάσεις τους για κρίσιμα οικολογικά ζητήματα που προκύπτουν από ανθρώπινες παρεμβάσεις στα τροφικά πλέγματα όπως: χρήση παρασιτοκτόνων, κυνήγι αρπακτικών πουλιών, υπεραλίευση, εισαγωγή ενός ξενικού είδους, εξόντωση ενός «επικίνδυνου» είδους, κατακερματισμό ενδιαιτημάτων, αλλά και στη στάση τους σε σχέση με τη βιολογική ρύθμιση εντόμων. Η έρευνα αυτή θεωρούμε ότι είναι επίκαιρη καθώς, η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης που επιδιώκουν τα σύγχρονα προγράμματα σπουδών είναι η διαδικασία της σκόπιμης, αυτορυθμιζόμενης αξιολόγησης που καθοδηγεί την επίλυση προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων σε συγκεκριμένες περιστάσεις, αποτελώντας δείκτη της ικανότητας του μαθητή να διαχειρίζεται γνώσεις και δεξιότητες, προκειμένου μελλοντικά να αποφασίζει αποτελεσματικά για κρίσιμες καταστάσεις (Ernst & Monroe, 2006). Κριτήρια επιλογής τωμ τροφικώμ πλεγμάτωμ Σο τροφικό πλέγμα είναι ένα μοντέλο, μια απλοποιημένη αναπαράσταση των τροφικών σχέσεων σ ένα οικοσύστημα και η κατανόησή του αποτελεί επιδιωκόμενο στόχο του προγράμματος σπουδών κατά τη διάρκεια της τυπικής εκπαίδευσης. Από ερευνητικά δεδομένα προκύπτει ότι η έννοια αυτή αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο για την κατανόηση οικολογικών προβλημάτων (Hogan, 2000; Μπαγιάτη, 2002; Μπαγιάτη & Φλογαΐτη, 2005). Οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα σε πληθυσμούς, που αναπαρίστανται μ ένα τροφικό πλέγμα, μπορεί να είναι πολύ απλές έως και ιδιαίτερα σύνθετες. Οι μαθητές πρέπει να προσφύγουν σε απλούστερους «κανόνες», όπως η σχέση λείας - θηρευτή και να κάνουν ανάλογους συνδυασμούς, προκειμένου να προβλέψουν την αλληλεπίδραση των πληθυσμών ενός τροφικού πλέγματος (κάθετη μεταφορά μάθησης) (Φλουρής, 2000; Μπαγιάτη, 2002). τη συνέχεια, θα πρέπει να διακρίνουν τα «πανομοιότυπα στοιχεία» που βοηθούν στην επιλογή της οικολογικά συμβατής λύσης στα υπό μελέτη περιβαλλοντικά ζητήματα (οριζόντια ή κοντινή μεταφορά μάθησης) (Perkins & Salomon, 1992; Φλουρής, 2000). Η επιλογή του τροφικού πλέγματος για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας στηρίχθηκε και στην άποψη ότι, οι στάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σωστή πρόβλεψη της συμπεριφοράς όταν και οι δύο μεταβλητές (στάσεις, συμπεριφορά) έχουν μετρηθεί στο ίδιο επίπεδο σαφήνειας (Heberlein & Black, 1976; Χαντζή, 1999). Για παράδειγμα, εάν η συμπεριφορά που θέλουμε να προβλέψουμε είναι «εάν κάποιος θα δώριζε χρήματα στον Ερυθρό ταυρό», η στάση, που πρέπει να μετρήσουμε είναι ως προς το «να δωρίσει χρήματα στον Ερυθρό ταυρό» και όχι γενικότερες στάσεις, όπως εάν θα δώριζε χρήματα γενικά ή εάν θα υποστήριζε τον Ερυθρό ταυρό (Ajzen, 1991). Σο τροφικό πλέγμα προσφέρεται για τη διερεύνηση μιας ποικιλίας διακριτών και ιεραρχημένης δυσκολίας δεξιοτήτων (Griffiths & Grant, 1985), που είναι απαραίτητο να κατέχουν οι μαθητές, ώστε να αξιολογήσουν την οικολογική διάσταση περιβαλλοντικών ζητημάτων που προκύπτουν από ανθρώπινες παρεμβάσεις στο περιβάλλον.

4 144 E. Μπαγιάτη Μεθοδολογία της έρευμας Το δείγμα Σο δείγμα αποτέλεσαν 234 μαθητές Α τάξης Ενιαίων Λυκείων της πόλης του Ηρακλείου ηλικίας ετών. Ως μέθοδος επιλογής του δείγματος επιλέχθηκε η δειγματοληψία κατά δεσμίδες (Βάμβουκας, 1998), αφού το δείγμα συγκρότησαν φυσικά τμήματα της Α τάξης από τα δώδεκα Ενιαία Λύκεια της πόλης του Ηρακλείου. Η επιλογή αυτής της μεθόδου έγινε, γιατί δεν υπήρχαν πλήρη στατιστικά στοιχεία για τον πληθυσμό των μαθητών της Α τάξης των Ενιαίων Λυκείων της πόλης του Ηρακλείου. Από κάθε Ενιαίο Λύκειο κληρώθηκε ένα τμήμα της A τάξης, δηλαδή συνολικά 12 τμήματα. Εργαλείο της έρευμας Ως ερευνητικό εργαλείο χρησιμοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο, το οποίο συντάχθηκε από την ερευνήτρια και περιλαμβάνει ερωτήσεις πάνω σε καταστάσεις, που απαιτούν από το μαθητή να εφαρμόσει τη γνώση του γύρω από τα τροφικά πλέγματα και όχι απλά να ανακαλέσει μια πληροφορία (π.χ. πρόβλεψε τι επίδραση θα έχει η αλλαγή ενός πληθυσμού του τροφικού πλέγματος στους υπόλοιπους) (Griffiths & Grant, 1985). τις περισσότερες ερωτήσεις αποφεύγεται η χρησιμοποίηση επιστημονικών όρων, προκειμένου να διερευνήσουμε τις αντιλήψεις των παιδιών για τα οικολογικά φαινόμενα και τις εξηγήσεις, που δίνουν γι αυτά με δικούς τους όρους και γλώσσα. Σο ερωτηματολόγιο της έρευνας περιλαμβάνει συνολικά 16 ερωτήσεις που έχουν δύο σκέλη: μια ερώτηση κλειστού τύπου (πολλαπλής επιλογής στην περίπτωση της διερεύνησης γνώσεων ή τριχοτομική στην περίπτωση της διερεύνησης στάσεων) και μια ανοικτού τύπου όπου ζητείται από το υποκείμενο να αιτιολογήσει τη μία και μοναδική επιλογή του. την παρούσα δημοσίευση θα παραθέσουμε κυρίως, τα στοιχεία που προέκυψαν από τη στατιστική ανάλυση των απαντήσεων των μαθητών στις κλειστές ερωτήσεις. Η έρευνα των Griffiths & Grant (1985) χρησιμοποιήθηκε για την ιεράρχηση των ερωτήσεων του ερωτηματολογίου ως προς το βαθμό δυσκολίας τους. Επτά ζευγάρια ερωτήσεων προαπαιτούν την ίδια ειδική οικολογική γνώση για τη σωστή απάντησή τους, προκειμένου να διερευνηθεί εάν οι οικολογικές γνώσεις επιδρούν στις στάσεις των μαθητών για τα υπό μελέτη οικολογικά ζητήματα. Για παράδειγμα (διατηρήθηκε η αρίθμηση των ερωτήσεων στο ερωτηματολόγιο της έρευνας): Η στάση των μαθητών ως προς την υπεραλίευση (βλ. παράρτημα ερώτηση 12) είναι ανεξάρτητη από την ικανότητά τους να προβλέψουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής του μεγέθους του πληθυσμού της λείας, στο μέγεθος πληθυσμού του θηρευτή; (βλ. παράρτημα ερώτηση 2). Η στάση των μαθητών ως προς την εισαγωγή ενός ξενικού είδους (βλ. παράρτημα ερώτηση 10) είναι ανεξάρτητη από την ικανότητά τους να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, με τον οποίο είναι ανταγωνιστικοί ως προς την τροφή, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο; (βλ. παράρτημα ερώτηση 5). το ερωτηματολόγιο της έρευνας αρχικά, παρατίθενται οι ερωτήσεις που διερευνούσαν τις γνώσεις των μαθητών για τα τροφικά πλέγματα κατά αύξουσα σειρά δυσκολίας σύμφωνα με την ιεράρχηση των Griffiths & Grant (1985) και στη συνέχεια με τυχαία σειρά οι ερωτήσεις που διερευνούσαν τις στάσεις των μαθητών σε σχέση με τα υπό μελέτη περιβαλλοντικά ζητήματα, προκειμένου να μην επηρεαστούν οι μαθητές κατά τη συμπλήρωση του.

5 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 145 Ειδικότερα, με την παρούσα έρευνα διερευνήθηκε κατά αύξουσα δυσκολία η ικανότητα των μαθητών - σε σχέση με τα περιβαλλοντικά ζητήματα που την προαπαιτούν για την επιλογή της οικολογικά συμβατής λύσης - να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής: του μεγέθους του πληθυσμού της λείας, στο μέγεθος πληθυσμού του θηρευτή σε σχέση με τη στάση τους ως προς την υπεραλίευση (βλ. παράρτημα ερώτηση 2 και 12). του μεγέθους του πληθυσμού του θηρευτή, στο μέγεθος πληθυσμού της λείας σε σχέση με τη στάση τους ως προς την βιολογική καταπολέμηση εντόμων (βλ. παράρτημα ερώτηση 3 και 14). ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, που βρίσκεται ψηλότερα στην ίδια τροφική αλυσίδα, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο σε σχέση με τη στάση τους ως προς τη βιοσυσσώρευση (βλ. παράρτημα ερώτηση 4 και 13). ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, με τον οποίο είναι ανταγωνιστικοί ως προς την τροφή, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο σε σχέση με τη στάση τους ως προς την εισαγωγή ενός ξενικού είδους (βλ. παράρτημα ερώτηση 5 και 10). ενός πληθυσμού σε ένα δεύτερο «μη γειτονικό» πληθυσμό, που βρίσκεται χαμηλότερα στην ίδια τροφική αλυσίδα, όταν η επίδραση μεταφέρεται με ένα μόνο τρόπο σε σχέση με τη στάση τους ως προς την εξόντωση ενός επικίνδυνου είδους (βλ. παράρτημα ερώτηση 6 και 9). των παραγωγών στον πληθυσμό ενός ανώτερου θηρευτή, μέσω όλων των πιθανών τροφικών αλυσίδων που τους συνδέουν σε σχέση με τη στάση τους ως προς τον κατακερματισμό ενδιαιτημάτων (βλ. παράρτημα ερώτηση 7 και 11). του πληθυσμού ενός ανώτερου θηρευτή στον πληθυσμό ενός φυτοφάγου που δεν ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα και όταν η επίδραση μεταφέρεται μέσω περισσοτέρων της μιας τροφικής αλυσίδας σε σχέση με τη στάση τους ως προς το κυνήγι αρπακτικών πουλιών (βλ. παράρτημα ερώτηση 8 και 15). Για τον προσδιορισμό της οικολογικά συμβατής επιλογής βασιστήκαμε στο μοντέλο των Nuttle, Bredeweg & Salles (2004), οι οποίοι προκειμένου να αποδώσουν περισσότερο οικολογικό ρεαλισμό δημιούργησαν ένα μοντέλο αναπαράστασης που λαμβάνει υπόψη του τις συνέπειες των τροφικών αλληλεπιδράσεων στις βασικές διαδικασίες του πληθυσμού, δηλαδή των γεννήσεων και των θανάτων. Για παράδειγμα, στην ερώτηση 2 (βλ. παράρτημα) η σωστή απάντηση έχει ως εξής: Εφόσον η αφθονία της λείας (σαύρες) γίνεται μικρότερη από την τιμή, που είναι απαραίτητη να στηρίξει την αρχική αφθονία του θηρευτή (νυφίτσες), η συχνότητα θανάτων του θηρευτή θα αυξηθεί λόγω έλλειψης τροφής και η αφθονία του θα μειωθεί (θα λιγοστέψουν). Αντίστοιχα, στην ερώτηση 12 (βλ. παράρτημα) η οικολογικά αποδεκτή στάση είναι (διαφωνώ), εφόσον με την υπεραλίευση η συχνότητα θανάτων των ψαριών θα αυξηθεί λόγω έλλειψης τροφής. Πρέπει ωστόσο, να επισημάνουμε ότι κατά την απεικόνιση των τροφικών σχέσεων με τροφικά πλέγματα, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση γενίκευσης και σχηματοποίησης της φύσης γίνονται απλουστεύσεις. Ωστόσο, το ζητούμενο της έρευνας και της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης - δεν είναι οι μαθητές να διαχειριστούν τα περιβαλλοντικά ζητήματα ως εξειδικευμένοι επιστήμονες, αλλά να διερευνηθεί, εάν η βασική οικολογική τους γνώση μπορεί να συντελέσει στην κατανόηση τόσο της στενής αλληλεξάρτησης των οργανισμών ενός οικοσυστήματος, όσο και των δραστικών αλλαγών που επιφέρουν οι ανθρώπινες δραστηριότητες σε αυτό. Ο χρόμος και ο τόπος συλλογής τωμ δεδομέμωμ Σο ερωτηματολόγιο αρχικά δόθηκε πιλοτικά, το Μάιο 2004 σε δύο τμήματα της Α τάξης Ενιαίων Λυκείων, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες βελτιώσεις. Για παράδειγμα, ορισμένες

6 146 E. Μπαγιάτη ερωτήσεις που αποδείχθηκαν δυσνόητες ή παραπλανητικές για τους μαθητές επαναδιατυπώθηκαν. Κλειστού τύπου ερωτήσεις που κρίναμε ότι περιόριζαν την καταγραφή των απαντήσεων των μαθητών, μετατράπηκαν σε ανοικτού τύπου. Σέλος, βελτιώσαμε τη σειρά των ερωτήσεων, ώστε να μην κουράζει τους μαθητές κατά τη συμπλήρωσή του. Η τελική επίδοση του ερωτηματολογίου έγινε από τις 9/10/2004 έως τις 27/11/2004. Η επίδοση έγινε κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης σχολικής μέρας, από την ίδια την ερευνήτρια, χωρίς να έχει γίνει καμιά προηγούμενη πληροφόρηση των μαθητών. Μέθοδοι στατιστικής αμάλυσης τις κλειστού τύπου ερωτήσεις χρησιμοποιήθηκαν τιμές τακτικής κλίμακας (ordinal scale): για τις ερωτήσεις γνώσεων οι τιμές 1 = λάθος, 2 = σωστό και για τις ερωτήσεις στάσεων οι τιμές 1 = αντιπεριβαλλοντική στάση, 2 = ουδέτερη στάση και 3 = φιλοπεριβαλλοντική στάση. Οι απαντήσεις αναλύθηκαν στατιστικά με τη μορφή πινάκων διπλής εισόδου με απόλυτες και σχετικές συχνότητες και υπολογίστηκε ο δείκτης συσχέτισης Gamma, για να διερευνηθεί εάν υπάρχει σχέση μεταξύ της ειδικής γνώσης για την κατανόηση ενός οικολογικού ζητήματος και της στάσης απέναντι στο ζήτημα αυτό. Ο δείκτης Gamma, όπως είναι γνωστό, υπολογίζει τη συσχέτιση μεταβλητών σε πίνακες διπλής εισόδου με τακτικές τιμές των δύο μεταβλητών. Οι τιμές του δείκτη κυμαίνονται μεταξύ 1 (απόλυτη αρνητική συσχέτιση) και +1 (απόλυτη θετική συσχέτιση). Η αξιολόγηση της τιμής του δείκτη συσχέτισης Gamma, γίνεται με έλεγχο της στατιστικής σημαντικότητάς του. Αποτελέσματα Από τη στατιστική ανάλυση προκύπτει (Πίνακας 1) θετική συσχέτιση σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,001 μεταξύ της ικανότητας των μαθητών να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής του μεγέθους: του πληθυσμού της λείας στο μέγεθος του πληθυσμού του θηρευτή και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την υπεραλίευση του πληθυσμού ενός ανώτερου θηρευτή στον πληθυσμό ενός φυτοφάγου - που ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα - και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την εξολόθρευση ενός «επικίνδυνου» είδους ενός πληθυσμού στο μέγεθος του πληθυσμού του ανταγωνιστή του και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την εισαγωγή ενός ξενικού είδους του πληθυσμού ενός ανώτερου θηρευτή στον πληθυσμό ενός φυτοφάγου - που δεν ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα - και της στάσης των μαθητών σε σχέση με το κυνήγι αρπακτικών πουλιών. Θετική συσχέτιση σε μικρότερα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας διαπιστώνεται μεταξύ της ικανότητας των μαθητών να καθορίσουν την επίδραση μιας ξαφνικής αλλαγής: του μεγέθους του πληθυσμού του θηρευτή στο μέγεθος του πληθυσμού της λείας και της στάσης των μαθητών σε σχέση με την βιολογική ρύθμιση εντόμων - σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,017. του πληθυσμού των φυτοφάγων στον πληθυσμό ενός ανώτερου θηρευτή - που ανήκουν στην ίδια τροφική αλυσίδα - και της στάσης των μαθητών σε σχέση με τη χρήση παρασιτοκτόνων σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,002. Δε διαπιστώνεται συσχέτιση (επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας α = 0,918) μόνο μεταξύ της ικανότητας των μαθητών να καθορίσουν: την επίδραση της εξάλειψης των παραγωγών στον πληθυσμό ενός ανώτερου θηρευτή και της στάσης των μαθητών σε σχέση με τον κατακερματισμό ενός δάσους.

7 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 147 Πίνακας 1. Δείκτης συνάφειας Gamma για κάθε συσχετιζόμενο ζεύγος ερωτήσεων Συσχέτιση ερωτήσεων Δείκτης συνάφειας A Ερώτηση 2 με ερώτηση 12 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση i) 0,809 0,001 Ερώτηση 3 με ερώτηση 14 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση v) 0,621 0,017 Ερώτηση 4 με ερώτηση 13 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση vi) 0,652 0,002 Ερώτηση 5 με ερώτηση 10 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση iii) 0,709 0,001 Ερώτηση 6 με ερώτηση 9 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση ii) 0,595 0,001 Ερώτηση 7 με ερώτηση 11 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση vii) 0,017 0,918 Ερώτηση 8 με ερώτηση 15 (βλ. αποτελέσματα περίπτωση iv) 0,788 0,001 Συζήτηση - Συμπεράσματα ημαντικό συμπέρασμα της παρούσας έρευνας είναι, ότι η οικολογική γνώση που είναι αναγκαία για την κατανόηση ενός οικολογικού ζητήματος δείχνει να επιδρά θετικά στις στάσεις για την πλειοψηφία των υπό μελέτη οικολογικών ζητημάτων όπως εξόντωση ενός «επικίνδυνου» είδους, εισαγωγή ενός ξενικού είδους, υπεραλίευση, χρήση παρασιτοκτόνων, βιολογική καταπολέμηση εντόμων και κυνήγι αρπακτικών πουλιών. Ενισχύεται συνεπώς, η άποψη ότι η ανάκληση μιας βασικής οικολογικής γνώσης συμβάλει στην κριτική σκέψη των μαθητών ενισχύοντας την ικανότητά τους να κατανοούν τις οικολογικές επιπτώσεις μιας αναπτυξιακής παρέμβασης στα οικοσυστήματα, ώστε να πειστούν για τους λόγους για τους οποίους είναι σημαντικό να υιοθετήσουν μια φιλοπεριβαλλοντική στάση. Άποψη που επιβεβαιώνεται και από τις απαντήσεις των μαθητών στις ανοιχτού τύπου ερωτήσεις της έρευνας. Ακόμη, φαίνεται να ενισχύεται η άποψη των Heberlein & Black (1976) ότι η μέτρηση των δύο μεταβλητών (στάσεις, συμπεριφορά) στο ίδιο επίπεδο σαφήνειας, μπορεί να οδηγήσει στην πρόβλεψη της συμπεριφοράς από τις στάσεις (Χαντζή, 1999), καθώς φαίνεται να προεκτείνεται και στην περίπτωση πρόβλεψης των στάσεων από τις γνώσεις. Μόνο στην περίπτωση κατακερματισμού ενδιαιτημάτων για την κατασκευή ενός δρόμου οι μεταβλητές ειδική οικολογική γνώση και στάση είναι ανεξάρτητες. Πιθανόν ενισχύεται έτσι, η άποψη ότι επιλεκτικά κίνητρα (προσωπική άνεση) υπερισχύουν των πρωταρχικών (περιβαλλοντικές αξίες) όταν το «κόστος» (π.χ. χρόνος, προσπάθεια κ.ά.) εκτιμάται ότι είναι υψηλό. Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι μόλις το 15,4 % των μαθητών κατανοούν πλήρως τις επιπτώσεις της ολοκληρωτικής εκχέρσωσης ενός δάσους στην αντίστοιχη ερώτηση γνώσης, ενώ στην περίπτωση κατακερματισμού οι μαθητές υποστηρίζουν ότι θα καταστραφεί μόνο ένα τμήμα του για να δικαιολογήσουν την αντιπεριβαλλοντική τους στάση. Γενικότερα, φαίνεται ότι καταρχάς τείνουμε να αποφεύγουμε πληροφορίες για τα περιβαλλοντικά ζητήματα, διότι βάσει της θεωρίας της γνωστικής ασυμφωνίας (Festinger, 1957; Χαντζή, 1999) έρχονται σε αντίθεση ή απειλούν κάποιες από τις βασικές μας προϋποθέσεις ως προς τις υλικές μας ανάγκες. Ωστόσο, η συνεπής επιστημονικά θεώρηση των συνεπειών της εκάστοτε αναπτυξιακής μας παρέμβασης στο οικοσύστημα, διαφαίνεται σημαντικός παράγοντας από την παρούσα έρευνα, για τη διαμόρφωση στάσεων σε σχέση με την περιβαλλοντική προστασία. Άλλωστε, εάν δεν κατανοούμε τις οικολογικές επιπτώσεις της εκάστοτε παρέμβασης μας στη φύση, δεν μπορούμε να έχουμε πλήρη επίγνωση μιας επιλογής μας σε ένα περιβαλλοντικό ζήτημα.

8 148 E. Μπαγιάτη υνεπώς, όταν οι εκπαιδευτικοί σχεδιάζουν ένα πρόγραμμα ΠΕ, θα ήταν χρήσιμο να λαμβάνουν υπόψη τους τις απαραίτητες για την κατανόηση και διερεύνηση του υπό μελέτη ζητήματος, βασικές επιστημονικές έννοιες. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί συνδέοντας το πρόγραμμα σπουδών με τις περιβαλλοντικές δραστηριότητες, εξοικονομώντας ταυτόχρονα χρόνο για την Π.Ε. Οι μαθητές θα μπορούσαν να διερευνήσουν οικολογικά ζητήματα που απαντώνται στο τοπικό περιβάλλον, παρόμοια με αυτά της έρευνας, προκειμένου να εξασκηθούν στη διαχείριση γνώσεων και δεξιοτήτων γύρω από προβλήματα της κοινότητάς τους. Σα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας άλλωστε υποδεικνύουν ότι η μεταφορά βασικών οικολογικών γνώσεων στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής είναι εφικτή, σε αντίθεση με την πλειοψηφία των ερευνητικών αποτελεσμάτων που αφορούν στη μεταφορά και επιδεικνύουν αρνητικά ευρήματα (Perkins & Salomon, 1992). Η μεταφορά μάθησης στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής αποτελεί κοινό στόχο στη διδακτική των ΦΕ τόσο για την κλασσική όσο και για τη νεότερη τάση που αφορά στον επιστημονικό αλφαβητισμό του ανθρώπινου δυναμικού. Οι διδάσκοντες των Φ.Ε. θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ότι η Π.Ε. προσφέρει στην εκπαίδευση των φυσικών επιστημών ένα εύρος προοπτικών για τη γνώση και τη μάθηση, καθώς συμβάλλει ώστε οι μαθητές να θεωρήσουν την επιστημονική γνώση που τους παρέχει το σχολείο χρηστικό εργαλείο για την κατανόηση των οικολογικών ζητημάτων, να συνειδητοποιήσουν τα όρια της επιστήμης που σε πολλές περιπτώσεις αδυνατεί να αποκαταστήσει την υποβάθμιση που προκαλείται από τις εφαρμογές της, αλλά και να φιλτράρουν πεποιθήσεις που χρήζουν κοινωνικής αποδοχής για την «ποιότητα ζωής» του σύγχρονου ανθρώπου. ημαντική ωστόσο, από τη σκοπιά της ΠΕ, είναι η διαπίστωση εκ μέρους των μαθητών σχετικά με την ανεπάρκεια της πρακτικοβιωματικής τους γνώσης να μην περιοριστεί μόνο στην κριτική συμπλήρωσή της από την επιστημονική, αλλά να δώσει το έναυσμα στους μαθητές να συνειδητοποιήσουν πως αυτή η ελλιπής γνώση επηρεάζει τις στάσεις τους για την περιβαλλοντική προστασία, ενισχύοντας παράλληλα την κριτική τους σκέψη (Μπαγιάτη, 2007). Αμαφορές Ajzen, Ι. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational Behaviour and Human Decision Processes, 50, Arcury, T. A. (1990). Environmental attitude and environmental knowledge. Human Organization, 49(4), Bright, A. D., & Manfredo, M. J. (1997). The influence of balanced information on attitudes toward natural resource issues. Society and Natural Resources, 10(5), Dettmann Easler, D., & Pease, J. L. (1999). Evaluating the effectiveness of residential environmental educationprograms in fostering positive attitudes toward wildlife. The Journal of Environmental Education, 31(1), Diekmann, Α., & Preιsendoerfer, P. (1992). Persönliches umweltverhalten: Die diskrepanz zwischen anspruchund wirklichkeit. Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, 44, Dimopoylos, D. I., Paraskevopoulos, S., & Pantis, J.D. (2008). The cognitive and attitudinal effects of a conservational module on elementary school students. Journal of Environmental Education, 39(3), Ernst, J. A., & Monroe, M. (2006). The effects of environment based education on students critical thinking skills and disposition toward critical thinking. Environmental Education Research, 12(3-4), Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford: Stanford University Press. Gagné, R. M. (1977). The Conditions of Learning. New York: Holt, Rinehart and Winston (2nd Ed.) Gough, A. (2002). Mutualism: a different agenda for environmental and science education. International Journal of Science Education, 24(11), Griffiths, Α. K., & Grant, A. C. (1985). High school students understanding of food webs: identification of a learning hierarchy and related misconceptions. Journal of Research in Science Teaching, 22(5),

9 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 149 Heberlein, T. A., & Black, J. S. (1976). Attitudinal specificity and the prediction of behaviour in a field setting. Journal of Personality and Social Psychology, 33, Hogan, K. (2002). Small groups ecological reasoning while making an environmental management decision. Journal of Research in Science Teaching, 39(4), Jiménez Aleixandre, M. P., & Pereiro-Muñoz, C. (2002). Knowledge producers or knowledge consumers? Argumentation and decision making about environmental management. International Journal of Science Education, 24(11), Kollmuss, A., & Agyeman, J. (2002). Mind the gap: why do people act environmentally and what are the barriersto pro environmental behaviour?. Environmental Education Research, 8(3), Moscovici, S. (1995). Η εποχή των κοινωνικών αναπαραστάσεων. το. Παπαστάμου και Α. Μαντόγλου (επιμ.), Σύγχρονες Έρευνες στην Κοινωνική Ψυχολογία: Κοινωνικές Αναπαραστάσεις (σ ). Αθήνα: Οδυσσέας. Nuttle, T., Bredeweg, B., & Salles, P. (2004). Qualitative reasoning about food webs: Exploring alternative representations. In K. Forbus & J. de Kleer (eds.), Proceedings of the 18th International Workshop on Qualitative Reasoning (QR'04) (pp ). Evanston, Illinois. Perkins, D. N. (1993). Teaching for understanding. American Educator, 17(3), Perkins, D. N., & Salomon, G. (1992). Transfer of learning. International Encyclopaedia of Education, Oxford: Pergamon Press. Retrieved 26 August 2005 from Petty, R. E., & Cacioppo, J. T. (1986). The elaboration likelihood model of persuasion. In L. Berkowitz (ed.), Advanced in Experimental Social Psychology (pp ). New York: Academic Press. Taylor, P. C. S. (1993). Collaborating to reconstruct teaching: The influence of researcher beliefs. In K. Tobin (ed.), The Practice of Constructivism in Science Education (pp ). New Jersey: Lawrence Erlbaum. Βάμβουκας, I. M. (1998). Εισαγωγή στην ψυχοπαιδαγωγική έρευνα και μεθοδολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη (5η έκδοση). Κουζέλης, Γ. (2005). Ενάντια στα φαινόμενα, για μια επιστημολογική προσέγγιση της διδακτικής των Κοινωνικών Επιστημών. Αθήνα: Νήσος. Μπαγιάτη, Ε. (2002). Διερεύνηση εναλλακτικών αντιλήψεων μαθητών της Στ τάξης δημοτικών σχολείων γύρω από τις τροφικές αλυσίδες και της ικανότητάς τους να κατανοούν σχετικά περιβαλλοντικά προβλήματα. Μεταπτυχιακή Εργασία. Ρέθυμνο: Π.Σ.Δ.Ε. χολή Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κρήτης. Μπαγιάτη, Ε. (2007). Αντιλήψεις και στάσεις μαθητών Λυκείου σε σχέση με βασικές οικολογικές έννοιες και ζητήματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Διδακτορική Διατριβή. Αθήνα: Σμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μπαγιάτη, Ε., & Φλογαΐτη, Ε. (2005). Ικανότητα μαθητών δημοτικού σχολείου να κατανοούν και να αξιολογούν οικολογικές επιπτώσεις ανθρώπινων παρεμβάσεων στα τροφικά πλέγματα. Πρακτικά 2 ου Πανελλήνιου Συμποσίου «Έμπνευση, Στοχασμός και Φαντασία στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση». Πανεπιστήμιο Πειραιά. Παπαδημητρίου, Β. (1998). Περιβαλλοντική εκπαίδευση και σχολείο. Αθήνα: Συπωθήτω. Φλουρής, Γ. (2000). Η αρχιτεκτονική της διδασκαλίας και η διαδικασία της μάθησης. Αθήνα: Εκδόσεις Γρηγόρη. Χαντζή, Α. (1999). Κοινωνική Ψυχολογία. το. Βοσνιάδου (επιμ.), Εισαγωγή στην ψυχολογία. Τόμος Β Κοινωνική Ψυχολογία Κλινική Ψυχολογία (σ ). Αθήνα: Gutenberg.

10 150 E. Μπαγιάτη Παράρτημα. Το ερωτηματολόγιο Φύλλα, βλαστοί ακρίδες σαύρες αράχνες νυφίτσες Τροφικό πλέγμα 1 ΕΡΩΣΗΗ 2: Εάν ξαφνικά οι σαύρες γίνουν πολύ λίγες, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις νυφίτσες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) (βλ. Σροφικό πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 12: Οι ψαράδες ενός νησιού επιδόθηκαν στην αλίευση τεράστιων ποσοτήτων γαρίδων, μια εποχή που τα ψάρια ήταν πολύ μικρά για να τα εμπορευτούν. Πως κρίνεις την τακτική τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. Σροφικό πλέγμα 2). Φυτοπλαγκτόν γαρίδες ψάρια Τροφικό πλέγμα 2 ΕΡΩΣΗΗ 5: Εάν ξαφνικά οι αράχνες γίνουν πάρα πολλές, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις σαύρες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 10: ένα φαράγγι, που είναι εθνικός δρυμός, ζουν αγριοκάτσικα που ανήκουν σε ένα σπάνιο είδος. Οι άνθρωποι αποφασίζουν να μεταφέρουν ζαρκάδια στο φαράγγι, για να γίνει πιο εντυπωσιακό για τους επισκέπτες. Πως κρίνεις την απόφασή τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 3). αγριοκάτσικα αγριόχορτα ζαρκάδια Τροφικό πλέγμα 3 ΕΡΩΣΗΗ 3: Εάν ξαφνικά οι νυφίτσες γίνουν πάρα πολλές, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις σαύρες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 14: Οι καλλιέργειες ενός κάμπου κινδύνεψαν από μικρές φυτοφάγες κάμπιες. Οι γεωργοί αποφάσισαν να απελευθερώσουν πασχαλίτσες. Πως κρίνεις την απόφασή τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 4). Λαχανικά κάμπιες πασχαλίτσες Τροφικό πλέγμα 4 ΕΡΩΣΗΗ 4: Εάν ξαφνικά οι ακρίδες γίνουν πολύ λίγες, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις νυφίτσες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 13: Ο άνθρωπος για να καταπολεμήσει τα έντομα που καταστρέφουν τα φυτά που καλλιεργεί, ραντίζει τα φυτά με μεγάλες ποσότητες φυτοφάρμακων που είναι δηλητήρια. Σα φυτοφάρμακα δεν αποβάλλονται από το σώμα των φυτών και των ζώων. Οι καλλιέργειες μιας περιοχής ραντίστηκαν με φυτοφάρμακα. Έπειτα από λίγο καιρό βρέθηκαν

11 Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ 151 ψόφια γεράκια στην περιοχή. Οι οικολογικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι ο θάνατος των γερακιών οφείλεται στα φυτοφάρμακα. Εσύ τι γνώμη έχεις; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 5). Φυτά έντομα μικρά πουλιά γεράκια Τροφικό πλέγμα 5 ΕΡΩΣΗΗ 6: Εάν ξαφνικά οι νυφίτσες γίνουν πολύ λίγες, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στις ακρίδες; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιες - Θα γίνουν πάρα πολλές) ( βλ. πλέγμα 1). ΕΡΩΣΗΗ 9: Γεωργοί, που καλλιεργούσαν σιτάρια σε έναν κάμπο, αποφάσισαν να εξολοθρέψουν όλα τα φίδια της περιοχής, γιατί τρόμαξαν κάποιους, καθώς έκαναν γεωργικές δουλειές. Πως κρίνεις την απόφασή τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 6). ιτάρια ποντίκια φίδια Τροφικό πλέγμα 6 σταυραετοί νυφίτσες κουνάβια δρυοκολάπτες σκίουροι ποντίκια καθάρια (ξυλοφάγα κολεόπτερα) πέρματα πεύκων Ξύλο και φλοιός πεύκων Τροφικό πλέγμα 7 ΕΡΩΣΗΗ 7: Εάν ξαφνικά τα πεύκα ξεραθούν, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στους σταυραετούς; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιοι - Θα γίνουν πάρα πολλοί) ( βλ. πλέγμα 7). ΕΡΩΣΗΗ 11: Οι αρμόδιες υπηρεσίες για τα οδικά έργα, αποφάσισαν να περάσει ένας αυτοκινητόδρομος μέσα από ένα πευκοδάσος. Για να υλοποιηθεί η διάνοιξη του δρόμου πρέπει να εκχερσωθεί το ένα τρίτο του δάσους. Είσαι κάτοικος της περιοχής και δυσκολεύεσαι στις μετακινήσεις σου, μια και οι δρόμοι που ήδη υπάρχουν είναι πολύ μικροί. Πως κρίνεις την απόφαση αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος).

12 152 E. Μπαγιάτη ΕΡΩΣΗΗ 8: Εάν ξαφνικά οι σταυραετοί γίνουν πολύ λίγοι, τι προβλέπεις ότι θα συμβεί στους σκίουρους; (Θα λιγοστέψουν - Θα μείνουν οι ίδιοι - Θα γίνουν πάρα πολλοί) ( βλ. πλέγμα 7). ΕΡΩΣΗΗ 15: Οι κάτοικοι του ίδιου κάμπου συνηθίζουν να κυνηγούν γεράκια, με αποτέλεσμα αυτά να κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Πως κρίνεις την συνήθειά τους αυτή; (υμφωνώ Διαφωνώ Δεν είμαι σίγουρος) (βλ. τροφικό πλέγμα 8). καθάρια Μικρά πουλιά διπλοσάινα Λαχανικά σαλιγκάρια Ποντίκια φίδια γεράκια Τροφικό πλέγμα 8 Αμαφορά στο άρθρο ως: Μπαγιάτη, Ε. (2012). Μεταφορά μάθησης βασικώμ οικολογικώμ εμμοιώμ κατά τη διερεύμηση περιβαλλομτικώμ ζητημάτωμ και κριτική σκέψη. Συσχέτιση γμώσεωμ και στάσεωμ μαθητώμ για τα τροφικά πλέγματα. Θέματα Επιστημώμ και Τεχμολογίας στημ Εκπαίδευση, 5(1-2),

e-mail:eimpag @ sch.gr e-mail: eflogait@ecd.uoa.gr

e-mail:eimpag @ sch.gr e-mail: eflogait@ecd.uoa.gr 90 ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝ ΤΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ Μπαγιάτη Ειρήνη 1, Φλογαΐτη Ευγενία 2 1 Βιολόγος, Master στην

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές αντιλήψεις μαθητών Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα

Εναλλακτικές αντιλήψεις μαθητών Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα Θέματα Επιστημών και Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση, 7(1-2), 41-58, 2014 Εναλλακτικές αντιλήψεις μαθητών Λυκείου για τα τροφικά πλέγματα Ειρήνη Μπαγιάτη irinimpa@yahoo.gr Σχολική Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ποιος από τους παρακάτω οργανισμούς χαρακτηρίζεται ως αυτότροφος; 1. αλεπού 2. βάτραχος 3. βελανιδιά 4. ψύλλος. 2. Ποιος από τους παρακάτω παράγοντες χαρακτηρίζεται ως αβιοτικός; 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163

Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Εργάστηκαν οι: Δαρειώτη Φωτεινή, 111320130032 Κανέλλη Ζωή-Ειρήνη, 11320130041 Έλενα Τσιάρλεστον, 113201300163 Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαχαρούλα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος

Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Διερεύνηση της πρόθεσης των μαθητών του 1 ου ΕΠΑ.Λ Φλώρινας για συμμετοχή σε δράσεις και προγράμματα ΠΕ για την προστασία του περιβάλλοντος Άννα Δογούλη 1, Ευγενία Φλογαΐτη 2 1. Med, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας

Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Σενάριο 10: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος - Ο ρόλος ενέργειας Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Οργάνωση και λειτουργίες του οικοσυστήματος Ο ρόλος της ενέργειας Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ - ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ - ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΖΑΡΦΤΖΙΑΝ ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΑΛΥΣΙΔΕΣ ΠΛΕΓΜΑΤΑ - ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. στην εικόνα που ακολουθεί να προσδιορίσετε τους βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ Η αυριανή ηµερίδα στόχο έχει την παρουσίαση των αποτελεσµάτων δύο ερευνητικών προγραµµάτων: 1. «ΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις απόψεις των μαθητών σε σχέση με το μικρόκλιμα μιας περιοχής Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής:

Έρευνα για τις απόψεις των μαθητών σε σχέση με το μικρόκλιμα μιας περιοχής Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: 1 Έρευνα για τις απόψεις των μαθητών σε σχέση με το μικρόκλιμα μιας περιοχής Ομάδα Μαθητών: Παναρέτου Κατερίνα, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο Αγίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ Δρ. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΠ65 Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Τι είναι η τριγωνοποίηση; Ποια είδη τριγωνοποίησης υπάρχουν; Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο είδος; Τι μας προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα ποσοτικής εργασίας 1: «Η Διαπολιτισμική Επάρκεια και Ετοιμότητα των Διευθυντών Σχολικών Μονάδων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης στο σημερινό σχολείο»

Θέμα ποσοτικής εργασίας 1: «Η Διαπολιτισμική Επάρκεια και Ετοιμότητα των Διευθυντών Σχολικών Μονάδων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης στο σημερινό σχολείο» Ετήσιο Διαπανεπιστημιακό Διαδικτυακό Σεμινάριο στη Διοίκηση της εκπαίδευσης Θέμα ποσοτικής εργασίας 1: «Η Διαπολιτισμική Επάρκεια και Ετοιμότητα των Διευθυντών Σχολικών Μονάδων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση

Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Χρυσαυγή Τριανταφύλλου

Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Ερευνώντας τις ερμηνείες φοιτητών και τις διδακτικές πρακτικές εκπαιδευτικών σε θέματα σχετικά με την έννοια της περιοδικότητας Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Μεταδιδάκτωρ ερευνήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885)

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) Ανάλυση σε επιμέρους στόχους: 1. Εκτιμούν τη μορφή γραφημάτων με βάση τα δεδομένα τους. 2. Κατανοούν ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ»

ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 6: «ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ» Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΚΕ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού Σάββατο, 25

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Μιχαλούδης

Απόστολος Μιχαλούδης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΩΝ Ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών προσομοιώσεων Φυσικής σε θέματα ταλαντώσεων και κυμάτων Απόστολος Μιχαλούδης υπό την επίβλεψη του αν. καθηγητή Ευριπίδη Χατζηκρανιώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών 1 Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών Υπεύθυνοι: Ζωή Δημητριάδη, Ph.D., Καθηγήτρια Δρ. Φώτης Βούζας, Αν. Καθηγητής Σχήμα 1. Προσδιορισμός Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Σκοπός του Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές τεχνικές αποσαφήνισης αξιών. Κ.Ταμουτσέλη 2008

Διδακτικές τεχνικές αποσαφήνισης αξιών. Κ.Ταμουτσέλη 2008 Διδακτικές τεχνικές αποσαφήνισης αξιών στην Π.Ε. Κ.Ταμουτσέλη 2008 Σκοπός της αποσαφήνισης αξιών να βοηθήσει τους μαθητευόμενους: να αντιληφθούν, να κατανοήσουν και αν αποκτήσουν επίγνωση των πεποιθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημολογικές πεποιθήσεις για τα μαθηματικά και επίδοση σε αριθμητικά έργα με το μηδέν

Επιστημολογικές πεποιθήσεις για τα μαθηματικά και επίδοση σε αριθμητικά έργα με το μηδέν Επιστημολογικές πεποιθήσεις για τα μαθηματικά και επίδοση σε αριθμητικά έργα με το μηδέν Σοφοκλέους Παρασκευή Πανεπιστήμιο Κύπρου & Φιλίππου Γιώργος Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Σημαντικό μέρος της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Κ. Νικολοπούλου 1, Β. Γιαλαμάς 2 1 Β/θμια Εκπαίδευση & Πανεπιστήμιο Αθηνών, klnikolopoulou@ath.forthnet.gr 2 Πανεπιστήμιο Αθηνών, gialamasbasilis@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ

προετοιμασίας και του σχεδιασμού) αρχικά στάδια (της αντιμετώπισή τους. προβλήματος της ΔΕ Ειρήνη Γεωργιάδη Καθηγήτρια Σύμβουλος της ΕΚΠ65 του ΕΑΠ Δυσκολίες και προβλήματα που έχουν εντοπιστεί στα αρχικά στάδια (της προετοιμασίας και του σχεδιασμού) της ΔΕ στη ΘΕ ΕΚΠ 65 και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Τα προβλήματα αφορούν κυρίως την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΕΞΑΤΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΥΓΡΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΟΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΕΞΑΤΜΙΣΗΣ ΚΑΙ ΥΓΡΟΠΟΙΗΣΗΣ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Επιστημών Αγωγής Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Τομέας Θετικών Επιστημών ΟΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) ονομάζεται η διδασκαλία του τρόπου λειτουργίας του οικοσυστήματος και στόχος της είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς των ανθρώπων προς μια αειφορική κατεύθυνση Εκπαίδευση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ97 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 7 Συγγραφική Ομάδα: Cyprus College,

Διαβάστε περισσότερα

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers»

και επιχειρήσεις Μελέτη περίπτωσης : PriceWaterHouseCoopers» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Ε-Learning και επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

LIFE Natura2000Value Crete

LIFE Natura2000Value Crete Έρευνα καταγραφής πεποιθήσεων, στάσεων και συμπεριφορών ως προς το Δίκτυο NATURA 2000 της Κρήτης, τις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων και την ανάπτυξη πράσινης οικονομίας. «Οι οικολογικές υπηρεσίες, τα κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών

Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Σενάριο 9: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα - Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Φύλλο Εργασίας 1 (Εισαγωγικό) Τίτλος: Ισορροπία στα Βιολογικά Συστήματα Σχέσεις μεταξύ των οργανισμών Γνωστικό Αντικείμενο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΗΣ 1 ΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ 24-06-2011 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα