3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ"

Transcript

1 3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ 3.1 ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Μάγµα είναι ένα φυσικό διάπυρο πυριτικό τήγµα, το οποίο περιέχει διαλυµένα αέρια ή και στερεά υλικά (π.χ. κρυστάλλους). Η σύσταση του µάγµατος εκφράζεται συνήθως, όπως και στις χηµικές αναλύσεις των πετρωµάτων, σε βάρος επί τοις εκατό µιας δωδεκάδας περίπου κύριων στοιχείων, τα οποία είναι εκφρασµένα ως οξείδια (SiO 2, Al 2 O 3, FeO, MgO, CaO, Na 2 O, K 2 O, TiO 2, P 2 O 5 ) και σε µέρη ανά εκατοµµύριο (ppm: parts per million) µιας οµάδας ιχνοστοιχείων (Sr, Ba, Rb, Ni, Cr, Cu, U, κ.α.). Εκτός από τις δύο αυτές οµάδες, στη σύσταση των µαγµάτων συµµετέχουν και άλλα στοιχεία µε πολύ µικρότερο ποσοστό, τα οποία, λόγω της ικανότητάς τους να διαφεύγουν κατά την κρυστάλλωση του µάγµατος, ονοµάζονται πτητικά συστατικά (fugitive components ή volatiles). Τα κυριότερα πτητικά συστατικά του µάγµατος είναι το H 2 O, το CO 2, και το SO I ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Οι διάφορες ιδιότητες του µάγµατος, όπως είναι η ταχύτητα αναπτύξεως των κρυστάλλων, ο σχηµατισµός υάλου κατά την ταχεία ψύξη, η ευκολία µε την οποία ρέει το µάγµα και η εκρηκτικότητα της λάβας κατά την έκχυσή της στην επιφάνεια της Γης εξαρτώνται από την ατοµική δοµή του πυριτικού τήγµατος. Τα πυριτικά τήγµατα αποτελούνται κυρίως από κατιόντα Si 4+ και Al 3+, τα οποία ενώνονται µε ανιόντα Ο 2- και σχηµατίζουν τετράεδρα (Si, Al)O 4 (σχ. ). Tα τετράεδρα αυτά αλληλοσυνδέονται µεταξύ τους (πολυµερίζονται) και σχηµατίζουν µεγάλες αλυσίδες, δακτυλίους µε διάφορο αριθµό τετραέδρων, και άλλα σχήµα, µε αποτέλεσµα την αύξηση της εσωτερικής αντίστασης, δηλαδή του ιξώδους του µάγµατος. Αυτό σηµαίνει ότι η περιεκτικότητα του µάγµατος σε Si αποτελεί σηµαντική παράµετρο όσον αφορά τις διάφορες ιδιότητές του. Γενικά όσο πιο πυριτικό είναι το τήγµα τόσο πιο µεγάλος είναι ο βαθµός πολυµερισµού των τετραεδρικών οµάδων και κατά συνέπεια τόσο πιο µεγάλο το ιξώδες του τήγµατος. Τα βασαλτικά τήγµατα, τα οποία είναι φτωχότερα σε πυρίτιο απ ότι τα όξινα τήγµατα, έχουν χαµηλό ιξώδες. Το νερό το οποίο είναι διαλυµένο στο τήγµα συντελεί στον αποπολυµερισµό των αλυσίδων των τετραέδρων και κατά συνέπεια προκαλεί µείωση του ιξώδους. Πυριτικά τήγµατα πλούσια σε νερό έχουν τον ίδιο βαθµό ρευστότητας µε τα βασαλτικά τήγµατα. Η θερµοκρασία του τήγµατος είναι ένας άλλος παράγων ο οποίος επηρεάζει τις ιδιότητές του. Το ιξώδες, π.χ., ελαττώνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας, καθώς οι 73

2 δεσµοί µεταξύ των γειτονικών ατόµων χαλαρώνουν και τελικά σπάζουν. Με τον κατακερµατισµό των µεγάλων αλυσίδων και των δακτυλίων των τετραέδρων επέρχεται µείωση της εσωτερικής αντίστασης του µάγµατος. Η θερµοκρασία του µάγµατος, όταν αυτό βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια της Γης, κυµαίνεται περίπου από 1200 ως 700 C. Γενικά, τα βασικά µάγµατα παρουσιάζουν τις υψηλότερες θερµοκρασίες, ενώ τα πυριτικά τις χαµηλότερες. Στα βαθύτερα σηµεία το µάγµα υπολογίζεται ότι έχει ελαφρώς χαµηλότερες θερµοκρασίες, δηλαδή από 1200 ως 650 C, ενώ τα υπολειµµατικά τήγµατα έχουν ακόµη µικρότερες θερµοκρασίες (600 έως 500 C). Το ιξώδες, που όπως προαναφέρθηκε ελέγχεται από το περιεχόµενο SiO 2 του µάγµατος, το περιεχόµενο νερό και τη θεροκρασία ελέγχει ένα πλήθος χαρακτηριστικών των πετρωµάτων που δηµιουργούνται από τα βασικά ή τα όξινα µάγµατα και σχετίζονται µε τη µεγαλύτερη ευκολία ροής ή κίνησης ιόντων στα βασικά µάγµατα σχετικά µε τα όξινα. Έτσι εξηγείται η µεγαλύτερη πιθανότητα να σχηµατιστεί υαλώδες πέτρωµα από ένα ρυολιθικό µάγµα σχετικά µε ένα βασαλτικό ή η µεγαλύτερη πιθανότητα σχηµατισµού ζωνωδών κρυστάλλων σε ένα γαββρικό πέτρωµα απ ότι σε ένα γρανιτικό. Επίσης γιατί µια ρυολιθική λάβα ρέει πιο δύσκολα από µια βασαλτική. Η πυκνότητα του µάγµατος κυµαίνεται από περίπου 2,2 έως 3,0 gr/cm 3 και γενικά για κάθε µάγµα είναι κάπως µικρότερη από την αντίστοιχη τιµή του πετρώµατος, από το οποίο προέρχεται. 3.2 ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Από διάφορα πετρολογικά και γεωφυσικά δεδοµένα - τα οποία βασίζονται σε υποθέσεις, πειράµατα και παρατηρήσεις - εξάγονται ορισµένα συµπεράσµατα σχετικά µε την προέλευση των µαγµάτων. Ετσι, σήµερα πιστεύεται ότι οι συνθήκες που επικρατούν στην ασθενόσφαιρα ευνοούν τη µερική τήξη των εκεί πετρωµάτων και τη δηµιουργία βασαλτικού µάγµατος. Τα µάγµατα αυτά, κατά τη διείσδυσή τους στον ηπειρωτικό φλοιό, µεταφέρουν θερµική ενέργεια από το µανδύα, η οποία θα µπορούσε να προκαλέσει µερική ή ολική τήξη του ήδη θερµού σιαλικού υλικού του κάτω φλοιού και τελικά, το σχηµατισµό νεόυ µάγµατος γρανιτικής συστάσεως. Η διαδικασία της µερικής τήξης σηµαίνει ότι ένα αρχικό πέτρωµα τήκεται όχι συνολικά αλλά µερικά, δηλαδή κατά ένα ποσοστό. Μάλιστα, δεν τήκονται όλα τα συστατικά του µε την αναλογία που υπάρχουν στο αρχικό πέτρωµα αλλά τήκονται σε µεγαλύτερο ποσοστό τα πιο εύτηκτα (πλούσια σε SiO 2 ) και σε µικρότερο ποσοστό τα δύστηκτα (πτωχά σε SiO 2 ). Τούτο έχει ως αποτέλεσµα το µάγµα που δηµιουργείται να είναι οξινότερο από το αρχικό πέτρωµα και το υπολειµατικό υλικό της τήξης να είναι 74

3 βασικότερο από το αρχικό πέτρωµα. Είναι προφανές ότι ο διαφορετικός βαθµός τήξης, δηλαδή το διαφορετικό ποσοστό τήγµατος σε σχέση µε το αρχικό υλικό θα έχει ως αποτέλεσµα διαφορετική σύσταση τήγµατος. Τρείς παράγοντες προκαλούν ή/και επηρεάζουν τη µερική τήξη ενός πετρώµατος. Η αύξηση της θερµοκρασίας προκαλεί ή αυξάνει το βαθµό τήξης ενός πετρώµατος. Η ελλάτωση της πίεσης (αποσυµπίεση) προκαλεί ή αυξάνει το βαθµό τήξης ενός πετρώµατος. Η προσθήκη ρευστών ταπεινώνει το σηµείο τήξης. Έτσι ένα κορεσµένο σε ρευστά πέτρωµα τήκεται σε θερµοκρασία που ένα πτωχό σε ρευστά παρόµοιας σύστασης πέτρωµα δεν θα µπορούσε να τακεί ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΣ ΜΑΓΜΑ Οι επικρατέστεροι τύποι πυριγενών πετρωµάτων στην επιφάνεια της Γης είναι οι γρανοδιορίτες (γρανίτες) και οι βασάλτες. Τα πετρώµατα αυτά πιστεύεται ότι προέρχονται από δύο τύπους πρωτογενών µαγµάτων, των γρανιτικών και των βασαλτικών. Με τον όρο πρωτογενές µάγµα εννοούµε το αρχικό (µητρικό) υλικό, το οποίο δεν αλλοιώθηκε από διαφοροποίηση ή µόλυνση από τα γειτονικά πετρώµατα. Αυτό βρίσκεται σε µεγάλες µάζες κατά την έναρξη του πετρογενετικού κύκλου και µε την πάροδο του χρόνου µπορεί να δώσει διάφορα, από ορυκτολογικής και χηµικής απόψεως, πετρώµατα τα οποία θεωρούνται συγγενικά µεταξύ τους. Τα αντίστοιχα µάγµατα, από τα οποία σχηµατίζονται τα πετρώµατα αυτά, ονοµάζονται δευτερογενή. Σήµερα ο όρος πρωτογενές µάγµα χρησιµοποιείται όλο και πιο σπάνια στη βιβλιογραφία, διότι όπως πιστεύουν πολλοί γεωλόγοι στις δεκάδες ή και εκατοντάδες εκατοµµύρια χρόνια που πέρασαν από το σχηµατισµό της Γης τα µάγµατα έχουν αναπαραχθεί επανειληµµένα κατά τη διάρκεια νέων κύκλων µερικής ή ολικής τήξεως των πετρωµάτων, όχι µόνο του άνω µανδύα, αλλά πολύ πιθανόν και πετρωµάτων µεικτής προελεύσεως στα βαθύτερα σηµεία του φλοιού της Γης. 3.3 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Τα πετρώµατα ενός πλουτωνικού συµπλέγµατος, όπως αυτά της Σιθωνίας ή της Ξάνθης παρουσιάζουν µεγάλες διαφορές µεταξύ τους, τόσο ως προς την ορυκτολογική όσο και τη χηµική σύστασή τους. Γενικά, η έλλειψη οµοιοµορφίας παρατηρείται όχι µόνο σε εµφανίσεις µεγάλης κλίµακας, αλλά και σε εµφανίσεις λίγων µόνο δεκάδων µέτρων. Το γεγονός αυτό σε συνδυασµό µε την παραδοχή ότι όλα αυτά τα πετρώµατα προέρχονται από ένα κοινό µάγµα οδήγησε στην άποψη ότι και στα πυριγενή πετρώµατα υπάρχει ένα είδος εξέλιξης όπως συµβαίνει στον οργανικό κόσµο. 75

4 Είναι προφανές ότι ένας πρώτος µηχανισµός που µπορεί να δηµιουργήσει διαφορετικά µάγµατα που έχουν κάποια συγγένεια µεταξύ τους έιναι η µερική τήξη µαγµάτων. Η αύξηση της θερµοκρασίας ή η σταδιακή ελλάτωση της πίεσης µπορεί να προκαλέσει διαδοχικά φαινόµενα µερικής τήξης ενός αρχικού πετρώµατος, σε διαφορετικό βαθµό και έτσι να δηµιουργηθούν διαφορετικά µάγµατα που προέρχονται από την ίδια αρχική πηγή. Αυτή είναι µια πρωτογενής διεργασία δηµιουργίας διαφορετικών µαγµάτων και µετά τη στερεοποίησή τους διαφορετικών πετρωµάτων. Οι δευτερογενείς διεργασίες (µηχανισµοί) οι οποίες είναι υπεύθυνες για την εξέλιξη των µαγµάτων και κατ επέκταση των πετρωµάτων περιλαµβάνουν: α) διαφοροποίηση ενός οµογενούς µάγµατος β) αφοµοίωση, µερική ή ολική, ενός στερεού πετρώµατος από υγρό µάγµα και γ) µίξη διαφορετικών µαγµάτων ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΟΜΟΓΕΝΟΥΣ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Ο όρος διαφοροποίηση καλύπτει κάθε διεργασία κατά την οποία από ένα αρχικά οµογενές µάγµα προκύπτουν τελικά υγρά ή στερεά κλάσµατα µε διαφορετική σύσταση. Η διαφοροποίηση του µάγµατος γίνεται µε διάφορους µηχανισµούς, όπως είναι: ιαφοροποίηση µε ιοντική µετανάστευση ή διάχυση Αυτή συµβαίνει σε οµογενή υγρά, όπου διάφορα στοιχεία µπορούν να µεταναστεύσουν από µία θέση σε µία άλλη µε διαφορετικές ταχύτητες λόγω διαφοράς θερµοκρασίας ή πιέσεως. Μετανάστευση στοιχείων µπορεί να συµβεί και λόγω διαφοράς συστάσεως του µάγµατος, η οποία είναι δυνατόν να προκύψει από εξωτερικούς παράγοντες, π.χ. από την αντίδραση των περιφερειακών τµηµάτων του µάγµατος µε τα γειτονικά πετρώµατα ιαφοροποίηση µε διαχωρισµό υγρών Μερικά υγρά, αρχικά οµογενή, µπορεί να διαχωριστούν κατά την ψύξη σε δύο ή περισσότερα κλάσµατα. Μια τέτοια διαφοροποίηση µη µιγνυόµενων υγρών συµβαίνει στη φύση, αλλά φαίνεται να περιορίζεται µόνο στο σχηµατισµό µερικών µαγµατικών κοιτασµάτων σουλφιδίων ιαφοροποίηση µε µεταφορά πτητικών συστατικών Υπάρχουν πτητικά συστατικά, όπως το H 2 O και το CO 2, τα οποία υπό µορφή φυσαλίδων ανέρχονται σε υψηλότερα επίπεδα του µαγµατικού χώρου. Με τέτοιες φυσαλίδες θα µπορούσαν να µεταφερθούν και µικρά ποσά µεταλλικών ιόντων ιαφοροποίηση µε κλασµατική κρυστάλλωση 76

5 Θεωρείται ως ο πιο σπουδαίος µηχανισµός καθώς µέσω αυτού επέρχονται ουσιαστικές αλλαγές στη σύσταση όλων των τύπων µαγµάτων (βασικών έως όξινων). Η κρυστάλλωση του µάγµατος γίνεται µάλλον σε µια περιοχή θερµοκρασιών και όχι σε µια ορισµένη θερµοκρασία. Ορισµένα ορυκτά που κρυσταλλώνονται στην ίδια περίπου θερµοκρασία εµφανίζονται µαζί στα πυριγενή πετρώµατα. Ο ολιβίνης και το λαβραδόριο είναι από τα τυπικά ορυκτά που συνυπάρχουν. Αλλο ένα ζευγάρι ορυκτών που συνυπάρχει είναι το ορθόκλαστο και το ολιγόκλαστο. Αντίθετα, υπάρχουν ορυκτά που σπάνια βρίσκονται µαζί, όπως είναι ο ολιβίνης και ο αλβίτης ή ο µοσχοβίτης και το λαβραδόριο. Με τη συνέχιση της κρυστάλλωσης και τον αποχωρισµό των κρυστάλλων αλλάζει η σύσταση του µάγµατος. Πολλά βασαλτικά µάγµατα, π.χ., που βρίσκονται σε θερµοκρασίες µόλις κάτω από την liquidus αποτελούνται από κρυστάλλους ολιβίνη και τήγµα. Ο ολιβίνης έχει µεγαλύτερη περιεκτικότητα σε Mg από ό,τι το τήγµα, λιγότερο Si και σχεδόν καθόλου Ca και Al (αν και τα δύο τελευταία στοιχεία αποτελούν κύρια συστατικά του µάγµατος. Με την αποµάκρυνση των κρυστάλλων του ολιβίνη από το τήγµα αλλάζει η χηµική σύσταση του µάγµατος (π.χ., γίνεται φτωχότερο σε Mg και πλουσιότερο σε Al). Το φαινόµενο αυτό αποτελεί την κλασµατική κρυστάλλωση και είναι µια διεργασία µεγάλης σηµασία, όχι µόνο επειδή όλα τα µάγµατα που ψύχονται περνούν σε κάποια φάση µέσω του ανάλογου διαστήµατος θερµοκρασιών, αλλά και επειδή ο µηχανισµός διαχωρισµού κρυστάλλων - υγρού φαίνεται να λειτουργεί συχνά και µάλλον αποτελεσµατικά στη φύση. ηµιουργία σωρειτικών πετρωµάτων Για τον διαχωρισµό των κρυστάλλων από το µάγµα βασικό ρόλο παίζει η βαρύτητα. Επειδή οι κρύσταλλοι του ολιβίνη έχουν µεγαλύτερη πυκνότητα απ ότι το µάγµα, από το οποίο κρυσταλλώθηκαν, καθιζάνουν στον πυθµένα του µαγµατικού θαλάµου σχηµατίζοντας τις γνωστές στρωσιγενείς διεισδύσεις. Στις ιδεατές περιπτώσεις τέτοιες διεισδύσεις στερεοποιούνται από τη βάση προς τα πάνω ως µια ιζηµατογενής συσσώρευση κρυστάλλων. Τα πετρώµατα αυτά ονοµάζονται σωρειτικά (cumulates) (Σχ και 3.3.2) και µολονότι είναι πυριγενούς προελεύσεως, η ολική τους σύσταση κατά κανένα τρόπο δεν αντιπροσωπεύει τις συστάσεις των αρχικών υγρών. Καθώς όµως σχηµατίζονται σωρειτικά πετρώµατα το υπολειµµατικό υγρό αλλάζει διαρκώς σύσταση και µπορεί από καιρό σε καιρό να εκχύνεται στην επιφάνεια µε µορφή διαφοροποιηµένων σειρών λαβών. 77

6 Σχήµα Στρωµατόµορφος γάββρος από το Βατοπέδι Χαλκιδικής Σχήµα είγµα στρωµατόµορφου γάββρου από το Βατοπέδι Χαλκιδικής. 78

7 Η διάκριση µεταξύ των σωρειτών, οι οποίοι δεν αντιπροσωπεύουν συστάσεις µαγµάτων, και των λαβών, οι οποίες συχνά είναι αντιπροσωπευτικές των αρχικών µαγµάτων, έχει πολύ µεγάλη σηµασία στην πυριγενή πετρολογία. Ας υποθέσουµε π.χ. ότι το βασαλτικό µάγµα µε τους κρυστάλλους του ολιβίνη που αναφέραµε παραπάνω υπόκειται σε αποχωρισµό των κρυστάλλων του ολιβίνη. Τότε σχηµατίζεται στον πυθµένα του µαγµατικού θαλάµου ένα σωρειτικό πέτρωµα, γνωστό ως δουνίτης (αποτελείται κυρίως από ολιβίνη). Εάν αναλύαµε χηµικώς ένα τέτοιο πέτρωµα θα ήταν λάθος να συµπεράνουµε ότι αυτό προέκυψε από ένα δουνιτικό µάγµα. Τέτοιο µάγµα δεν υπάρχει. Στο διαχωρισµό των κρυστάλλων λόγω βαρύτητας, συνήθως οι κρύσταλλοι καθιζάνουν, εντούτοις υπάρχουν και περιπτώσεις όπου αυτοί κινούνται προς τα πάνω. Αυτό συµβαίνει, όταν οι κρύσταλλοι έχουν µικρότερη πυκνότητα από το υγρό µέσα στο οποίο βρίσκονται. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι οι κρύσταλλοι του λευκίτη, οι οποίοι είναι άφθονοι µεταξύ των πρώτων πυροκλαστικών υλικών του Βεζουβίου, διότι ως ελαφρότεροι βρίσκονται στο πάνω µέρος του µαγµατικού υγρού. Αρχή της αντίδρασης µάγµατος- κρυσταλλικών φάσεων Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, µε τη συνέχιση της κρυστάλλωσης αλλάζει η σύσταση του µάγµατος, πάντοτε όµως υπάρχει µια τάση για ισορροπία µεταξύ του τήγµατος και των στερεών φάσεων. Για να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία, καθώς πέφτει η θερµοκρασία, οι πρώτοι κρύσταλλοι αντιδρούν µε το υγρό και αλλάζουν σύσταση. Αυτή η αντίδραση µπορεί να είναι συνεχής, ώστε τελικά να σχηµατισθεί µια σειρά µεικτών κρυστάλλων, όπως είναι τα πλαγιόκλαστα. Στην περίπτωση αυτή οι πρώτοι κρύσταλλοι είναι πλούσιοι σε ασβέστιο, καθώς όµως πέφτει η θερµοκρασία και συνεχίζεται η αντίδραση, οι κρύσταλλοι γίνονται βαθµιαία πιο νατριούχοι (Σχ ). Αντιδράσεις αυτού του είδους που αφορούν αλλαγή στη σύσταση των ορυκτών αποτελούν την λεγόµενη «συνεχή σειρά των αντιδράσεων (continuous reaction series». Ορισµένα σιδηροµαγνησιούχα ορυκτά µε τη συνέχιση της ψύξης και την αντίδρασή τους µε το υγρό, µετατρέπονται σε άλλα ορυκτά µε εντελώς διαφορετική κρυσταλλική δοµή. Ο ολιβίνης π.χ. µπορεί να µετατραπεί σε υπερσθενή, ή ο αυγίτης σε κεροστίλβη. Τέτοιες αντιδράσεις, που αφορούν αλλαγή στη σύσταση και στη δοµή των κρυστάλλων χαρακτηρίζουνν λεγόµενη «ασυνεχή σειρά των αντιδράσεων (discontinuous reaction series)». Ο Bowen συνδυάζοντας πετρογραφικά και πειραµατικά δεδοµένα έδωσε ένα διάγραµµα κρυσταλλώσεως των ορυκτών, το οποίο τροποποιηµένο ελαφρώς από τον Williams κ.α. έχει ως εξής: ΑΣΥΝΕΧΗΣ ΣΕΙΡΑ ΣΥΝΕΧΗΣ ΣΕΙΡΑ 79

8 Ολιβίνης Ανορθίτης Πυρόξενοι (Fe/Mg αυξαν) Βυτωβνίτης Πυρόξενοι Λαβραδόριο Κεροστίλβη Ανδεσίνης Βιοτίτης Ολιγόκλαστο Κ Να- άστριοι Χαλαζίας Μοσχοβίτης υπολειµµατικές φάσεις Ζεόλιθοι Υδατικά υγρά Τα πρώτα ορυκτά υψηλής θερµοκρασίας και των δύο σειρών κρυσταλλώνονται γενικά µαζί. Έτσι, ο ολιβίνης και οι πλούσιοι σε µαγνήσιο πυρόξενοι συνυπάρχουν συνήθως µε βασικά πλαγιόκλστα, όπως συµβαίνει στα γαββρικά πετρώµατα. Οµοίως, τα χαµηλής θερµοκρασίας ορυκτά µαρµαρυγίες, αλκαλιούχοι άστριοι και χαλαζίας συνήθως τείνουν να κρυσταλλώνονται µαζί µε αποτέλεσµα να συνυπάρχουν σε ανάλογα πετρώµατα, όπως είναι οι γρανίτες. Για τον ίδιο λόγο άλλα ορυκτά, όπως είναι ο χαλαζίας και ο βυτωβνίτης, το ορθόκλαστο και το λαβραδόριο σπάνια βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο. Οταν η αντίδραση µεταξύ των ορυκτών και του τήγµατος τείνει να ολοκληρωθεί, τα ορυκτά του τελικού πετρώµατος δεν είναι προφανώς τα ίδια µε εκείνα που πρωτοσχηµατίστηκαν κατά την έναρξη της κρυστάλλωσης του µάγµατος, αλλά τα αντίθετά τους, δηλαδή τα τελευταία µέλη των δύο σειρών αντιδράσεων. Εαν όµως η αντίδραση δεν είναι πλήρης, λόγω της ταχείας ψύξης ή για άλλους λόγους, τότε ορυκτά των πρώτων µελών και των δύο σειρών αντιδράσεων είναι δυνατόν να διατηρηθούν ως υπολείµµατα στο τελικό πέτρωµα. Αυτός είναι ο λόγος που βλέπουµε πλαγιόκλαστα µε ζωνώδη δοµή και/ή κρυστάλλους ενός σιδηροµαγνησιούχου ορυκτού να περιβάλλονται από κέλυφος ενός άλλου ορυκτού. Κάθε σιδηροµαγνησιούχο µέλος της ασυνεχούς σειράς έχει ισόµορφες ποικιλίες και µάλιστα οι πλούσιες σε µαγνήσιο ποικιλίες προηγούνται από εκείνες που είναι πλούσιες σε σίδηρο. Ετσι, ο µαγνησιούχος ολιβίνης (φορστερίτης) συνήθως σχηµατίζεται στο διάστηµα που σχηµατίζεται το ασβεστιούχο πλαγιόκλαστο, ενώ η κρυστάλλωση του πλούσιου σε σίδηρο ολιβίνη (φαϋαλίτης) γενικά καθυστερεί έως ότου αρχίσει να αποχωρίζεται χαλαζίας και ορθόκλαστο. Η κανονική σειρά κρυσταλλώσεως των ορυκτών επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Ο χρόνος που εµφανίζονται π.χ. οι αµφίβολοι και οι µαρµαρυγίες επηρεάζεται από τη συγκέντρωση του Η 2 Ο και του F, που το ποσοστό τους συνεχώς αλλάζει στο µάγµα. Πολλά εξαρτώνται επίσης από τη διαφορά στο βαθµό κλασµατικής 80

9 κρυσταλλώσεως των δύο σειρών αντιδράσεων, επειδή αυτό επηρεάζει τις σχέσεις µεταξύ των διαφόρων στοιχείων στο υπολειµµατικό υγρό. Παραδείγµατος χάρη, η σχέση των αλκαλίων ως προς το πυρίτιο συν το αργίλιο στο υπολειµµατικό υγρό είναι αποφασιστικής σηµασίας για το αν ή όχι το τελικό πέτρωµα θα περιέχει αστριοειδή, όπως είναι ο νεφελίνης ή τα σιδηροµαγνησιούχα ορυκτά αιγιρίνης και ρειβεκίτης. Kατά την κλασµατική κρυστάλλωση ενός βασαλτικού µάγµατος τα πρώτα ορυκτά που αποχωρίζονται είναι άνυδρα - πλαγιόκλαστα, ολιβίνης, πυρόξενοι - η αποµάκρυνση των οποίων έχει ως αποτέλεσµα τα υπολειµµατικά υγρά να εµπλουτίζουνται βαθµιαία όχι µόνο σε νερό, αλλά και σε πτητικά συστατικά, όπως είναι το CO 2, F και Cl. Η περαιτέρω πορεία αυτών των συστατικών εξαρτάται από τη σύσταση του µάγµατος και το περιβάλλον της τελικής κρυστάλλωσής τους, δηλαδή αν γίνεται σε βάθος (υψηλή πίεση) ή στην επιφάνεια (χαµηλή πίεση). Το νερό είναι έντονα διαλυτό σε πολλά πυριτικά τήγµατα σε θερµοκρασίες 1000 C ή σε πιέσεις ολίγων kb. Mε τη βραδεία ψύξη όµως, κάτω από πλουτωνικές συνθήκες αρχίζει αυτό να εισέρχεται στο πλέγµα µερικών κοινών πυριτικών φάσεων, κυρίως στους αµφιβόλους και στους µαρµαρυγίες των οποίων η κρυστάλλωση ευνοείται από ένα σχετικά υψηλό περιεχόµενο του µάγµατος σε Na 2 O και K 2 O. Το φθόριο διεισδύει επίσης εύκολα στους φλογοπιτικούς βιοτίτες και σε µερικές αµφιβόλους. Τέλος, το χλώριο µπορεί να υπησέλθει στο πλέγαµ των πιο πάνω ορυκτών ή του απατίτη. Το στάδιο όπου πραγµατοποιείται η κρυστάλλωση του µεγαλύτερου τµήµατος του µάγµατος (>90%) ονοµάζεται ορθοµαγµατικό στάδιο. Στις περιπτώσεις όπου µεταξύ των πρώτων ορυκτών κρυσταλλώνονται µεταλλικά ορυκτά (π.χ., χρωµίτης, µαγνητίτης) µπορεί δηµιουργηθούν στη βάση του µαγµατικού θαλάµου εκµεταλλεύσιµα κοιτάσµατα. Στα τελευταία στάδια κρυστάλλωσης του µάγµατος τα πτητικά συστατικά παίζουν έναν αυξανόµενα σηµαντικό ρόλο. Καθώς το υπολειµµατικό υγρό εµπλουτίζεται σε πτητικά συστατικά, SiO 2, Al 2 O 3 και αλκάλεα, γίνεται πιο λεπτόρευστο και εισχωρεί σε ρωγµές των περιβαλλόντων πετρωµάτων ή/και του ίδιου του µαγµατικού σώµατος, που ήδη έχει κρυσταλλωθεί, δηµιοργώντας πηγµατιτικές και απλιτικές φλέβες. Στο στάδιο αυτό, γνωστό ως πηγµατιτικό στάδιο, γίνεται βραδεία κρυστάλλωση κάτω από ψηλή πίεση και σχηµατίζονται κυρίως αλκαλιούχοι άστριοι, χαλαζίας και µαρµαρυγίες. Ορισµένα συστατικά του υπολειµµατικού υγρού, που βρίσκονται σε αέρια κατάσταση, αποβάλλονται ως ορυκτές ενώσεις (τουρµαλίνης). Το στάδιο αυτό, όπου οι θερµοκρασίες κυµαίνονται µεταξύ 500 ο 374 ο C, ονοµάζεται πνευµατολυτικό στάδιο. Με την πτώση της θερµοκρασίας κάτω από τους 374 ο C τα αέρια µετατρέπονται σε υγρά διαλύµατα από τα οποία αποβάλλονται ορυκτά, όπως ο γαληνίτης, ο σφαλερίτης, κ.ά. (υδροθερµικά κοιτάσµατα) ή επιδρώντας πάνω σε προϋπάρχοντα ορυκτά προκαλούν διάφορες αλλοιώσεις, όπως είναι η µετατροπή των αστρίων σε λεπτοµερή 81

10 αθροίσµατα ορυκτών της αργίλου, του βιοτίτη σε χλωρίτη, του ολιβίνη σε σερπεντίνη κλπ. Η περίοδος αυτή είναι γνωστή ως υδροθερµικό στάδιο ΑΦΟΜΟΙΩΣΗ Ο όρος αφοµοίωση αναφέρεται στην ενσωµάτωση πετρωµάτων σ ένα µάγµα προκαλώντας, στην περίπτωση που το πέτρωµα είναι διαφορετικής σύστασης, αλλαγή στη σύσταση του µάγµατος. Πολλές φορές αντί του όρου αφοµοίωση χρησιµοποιείται ο όρος µόλυνση του µάγµατος. Έτσι, αντί να πούµε ότι το γρανιτικό µάγµα αφοµοίωσε αργιλικά ιζήµατα λέµε ότι το γρανιτικό µάγµα µολύνθηκε από αργιλικά ιζήµατα. Η αφοµοίωση γειτονικών πετρωµάτων από ένα µάγµα φαίνεται ότι παίζει σηµαντικό ρόλο στην εξέλιξη των µαγµάτων. Πάντως, παρά τις σηµαντικές χηµικές διαφορές µεταξύ του µάγµατος και των γειτονικών του πετρωµάτων, δε συµβαίνουν µεγάλης κλίµακας αλλαγές στη σύσταση του µάγµατος. Και τούτο διότι τα περισσότερα µάγµατα δεν είναι υπέρθερµα. Εάν όµως το µάγµα είναι υπέρθερµο, δηλαδή η θερµοκρασία του είναι πανω από τη liquidus (δεν έχει αρχίσει η κρυστάλλωσή του), τότε αυτό µπορεί να αφοµοιώσει γειτονικά πετρώµατα και έτσι, να αλλάξει αρκετά η σύστασή του. Ο βαθµός αφοµοιώσεως ενός πετρώµατος από ένα µάγµα, µε το οποίο βρίσκεται σε επαφή, εξαρτάται από το είδος των ορυκτών του πετρώµατος αυτού και το είδος των ορυκτών που κρυσταλλώνονται από το µάγµα. Aς εξετάσουµε ένα µάγµα γρανιτικής σύστασης από το οποίο άρχισαν να αποχωρίζονται κρύσταλλοι κεροστίλβης και ολιγοκλάστου, ενώ το γειτονικό πέτρωµα είναι γάββρος αποτελούµενος, κυρίως, από αυγίτη και λαβραδόριο. Το λαβραδόριο είναι ένα από τα νωρίτερα κρυσταλλωµένα µέλη της συνεχούς σειράς απ ό,τι είναι το ολιγόκλαστο και ο αυγίτης από τα νωρίτερα µέλη της ασυνεχούς σειράς απ ό,τι η κεροστίλβη. Το γρανιτικό µάγµα, στην προκειµένη περίπτωση, δεν µπορεί να διαλύσει ούτε το λαβραδόριο ούτε τον αυγίτη, διότι είναι ουσιαστικά υπερκορεσµένο ως προς αυτά. Εκείνο που συµβαίνει είναι µια πολύπλοκη αντίδραση κατά την οποία τα ξένα ορυκτά - αυγίτης και λαβραδόριο - µετατρέπονται σε κεροστίλβη και ολιγόκλαστο, ορυκτά δηλαδή που βρίσκονται σε ισορροπία µε το υγρό εκείνη τη στιγµή. Εξετάζουµε τώρα ένα θερµότερο (βασαλτικό) µάγµα από το οποίο κρυσταλλώνεται ολιβίνης, και έστω ότι το γειτονικό πέτρωµα περιέχει πάλι αυγίτη, δηλαδή ένα µεταγενέστερο µέλος της ασυνεχούς σειράς απ ότι είναι ο ολιβίνης. Κάτω από αυτές τις συνθήκες ο αυγίτης θα µπορούσε να διαλυθεί στο µάγµα και το απαιτούµενο ποσό θερµότητας για την τήξη θα µπορούσε να προέλθει από ένα ισοδύναµο ποσό ολιβίνη που θα αποχωριζόταν από το µάγµα. Πάντως, σε κάθε περίπτωση το µάγµα µολύνεται και τα πετρώµατα που τελικά σχηµατίζονται είναι υβριδικής προελεύσεως. Τέτοια υβριδικά πετρώµατα βρίσκονται συνήθως κοντά στα όρια µεγάλων πλουτωνικών 82

11 σωµάτων. Μερικοί διορίτες, π.χ. προέρχονται από αντίδραση γρανιτικού µάγµατος µε γάββρους ή ασβεστόλιθους. Αφοµοίωση ασβεστολίθων ή δολοµιτών από γρανιτικό µάγµα είναι δυνατόν να προκαλέσει αποπυριτίωση του µάγµατος. Πιστεύεται ότι το πυρίτιο του µάγµατος αντιδρά µε τον ασβεστίτη ή το δολοµίτη για να σχηµατίσει ορυκτά, όπως είναι ο βολλαστονίτης, ο γροσσουλάρης, ο τρεµολίτης ή ο διοψίδιος. Συγχρόνως µέρος του ασβεστίου και του µαγνησίου εισέρχεται στο µάγµα, κάνοντας τη γενική σύστασή του πιο βασική ΜΙΞΗ ΜΑΓΜΑΤΩΝ Υβριδικά πετρώµατα, κυρίως ηφαιστειακά και υποηφαιστειακά, είναι δυνατόν να προκύψουν από µίξη µαγµάτων σε βάθος και πριν η κρυστάλλωσή τους να έχει προχωρήσει σηµαντικά. Η µίξη των µαγµάτων µπορεί να φανεί από: την παρουσία ανωµαλιών στις σχέσεις των ορυκτολογικών φάσεων (ασυµβίβαστες φάσεις βρίσκονται η µία δίπλα στην άλλη), την απόκλιση από την κανονική σειρά κρυσταλλώσεως των ορυκτών, την παρουσία φαινοκρυστάλλων που βρίσκονται σε ανισορροπία µε το µάγµα από το οποίο προέκυψαν (φαινόµενα µαγµατικής διάβρωσης), κ.α. Φαινόµενα µείξης µαγµάτων διαπιστώθηκαν σε πολλά πυριγενή πετρώµατα της Ελλάδας (π.χ., στην ίδια λεπτή τοµή ορισµένων ηφαιστειακών πετρωµάτων της Σαµοθράκης βρέθηκαν να συνυπάρχουν δύο είδη βιοτιτών µε διαφορετικά µορφολογικά και χηµικά χαρακτηριστικά). Η µίξη µαγµάτων είναι µια διαδικασία που συµβαίνει πιο εύκολα µεταξύ βασικών µαγµάτων επειδή αυτά είναι πιο λεπτόρευστα. Επίσης έχει βρεθεί ότι για να αναµιχθούν δυο µάγµατα η διαφορά περιεκτηκότητας σε SiO 2 δεν πρέπει να ξεπερνά το 10%. Τούτο, διότι όπως προαναφέρθηκε το ιξώδες ενός µάγµατος εξαρτάται κυρίως από την περιεκτηκότητά του σε SiO 2. Άρα µάγµατα που διαφέρουν πολύ σε SiO 2 διαφέρουν και στο ιξώδες και συνεπώς δεν µπορούν να αναµιχθούν εύκολα. Στις περιπτώσεις αυτές λαµβάνει χώρα συχνά το φαινόµενο της µηχανικής ανάµιξης µαγµάτων (mingling). Τµήµατα των δυο µαγµάτων αναµιγνύονται όχι όµως χηµικά ώστε τελικά µετά την ψύξη διαχωρίζονται σαφώς τα δυο είδη των πυριγενών περωµάτων που δηµιουργούνται ΞΕΝΟΛΙΘΟΙ ΚΑΙ ΕΓΚΛΕΙΣΜΑΤΑ Μετά από όσα αναφέρθηκαν για τις διεργασίες γένεσης και εξέλιξης του µάγµατος είναι χρήσιµο να συζητηθούν εικόνες που συναντάµε στα πυριγενή πετρώµατα. Είναι συχνό φαινόµενο µέσα σε πυριγενή πετρώµατα (ξενιστές) να βρίσκονται εγκλεισµένα άλλα πετρώµατα είτε πυριγενή είτε µεταµορφωµένα. Όταν τα πετρώµατα αυτά δεν 83

12 έχουν σχέση µε τον ξενιστή τότε ονοµάζονται ξενόλιθοι (Σχ ) ενώ όταν σχετίζονται µε αυτόν ονοµάζοναι εγκλείσµατα (Σχ , 3.3.5, 3.3.6). Ξενόλιθοι: Όταν το µάγµα διεισδύει σε προϋπάρχοντα πετρώµατα αποσπά µηχανικά κάποια τµήµατά τους. Κάποια από αυτά αφοµοιώνονται (αφοµοίωση) και κάποια παραµένουν ως ανεξάρτητα τµήµατα διατηρώντας πολλές φορές και τον αρχικό τους ιστό. Έτσι τµήµατα µεταµορφωµένων πετρωµάτων, που εύκολα αναγνωρίζεται ο ιστός τους ή και τεκτονικές δοµές, βρίσκονται ως ξενόλιθοι σε γρανιτικά πετρώµατα. Εγκλείσµατα: Όπως αναφέρθηκε τα µάγµατα δηµιουργούνται από τη µερική τήξη προϋπαρχόντων πετρωµάτων (πρωτόλιθοι) και αποµένει το υπολειµµατικό στερεό που αποτελείται από τα πιο δύστηκτα ορυκτά. Μερικές φορές τµήµατα των πρωτόλιθων ή του υπολειµατικού στερεού βρίσκονται ως εγκλείσµατα µέσα στα πυριγενή πετρώµατα. Επειδή τόσο οι πρωτόλιθοι όσο και το υπόλειµµα της τήξης είναι βασικότερης σύστασης από το µάγµα που προκύπτει γι αυτό και τα εγκλείσµατα είναι πιο σκουρόχρωµα. Τα τµήµατα του µάγµατος που πρώτα έρχονται σε επαφή µε τα περιβάλλοντα πετρώµατα ψύχονται γρηγορότερα και είναι λεπτόκοκκα. Τέτοια τµήµατα, γρήγορα ψυγµένων πετρωµάτων, µπορούν να εγκλεισθούν από το υπόλοιπο µάγµα, να µην αφοµοιωθούν από αυτό και να παραµείνουν ως εγκλείσµατα. Η σηµασία τέτοιων πετρωµάτων είναι µεγάλη διότι η σύστασή τους είναι αντιπροσωπευτική της σύστασης του αρχικού µάγµατος. Ως εγκλείσµατα µπορεί να βρεθούν και πετρώµατα που αποτελούνται από τα πρώτα ορυκτά της κλασµατικής κρυστάλλωσης. Τα πετρώµατα αυτά µπορεί να έχουν ή όχι σωρειτική φύση. Σε κάθε περίπτωση είναι βασικότερης σύστασης από το πέτρωµαξενιστή και συνήθως πιο σκουρόχρωµα. Τα τελευταία χρόνια γίνεται αποδεκτό ότι τα εγκλείσµατα είναι κυρίως αποτέλεσµα διαδικασίας µηχανικής ανάµιξης µαγµάτων ότων τα δυο µάγµατα δεν είναι δυνατό να αναµιχθούν χηµικά. 84

13 Σχήµα Ξενόλιθος σχιστόλιθου (Sch) στον χαλαζιακό µονζονίτη (Qmz) του Βαρνούντα. ιακρίνεται η σχιστότητα και η πτύχωση του σχιστόλιθου. Σχήµα Μονζοδιοριτικό έγκλεισµα (Mzd) στον γρανοδιορίτη (Grd) της Ξάνθης. 85

14 Σχήµα Μονζοδιοριτικά εγκλείσµατα (Mzd) στον χαλαζιακό µονζονίτη (Qmz) του Βαρνούντα. Σχήµα Μονζοδιοριτικό έγκλεισµα (Mzd) στον γρανοδιορίτη (Grd) της Καστοριάς. 86

Τι είναι. Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος)

Τι είναι. Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος) Πυριγενή πετρώματα Τι είναι Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος) Είδη πυριγενών πετρωμάτων Ηφαιστειακά ή εκρηξιγενή

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Καλιούχος Άστριος ή Πλαγιόκλαστο Χαλαζίας Βιοτίτης ή Κεροστίλβη + Μοσχοβίτης (όχι με Κεροστλίβη) + Μαγνητίτης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Πολλοί κρύσταλλοι ασβεστίτη Γρανίτης Κρύσταλλοι χαλαζία, πλαγιοκλάστου,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Ορυκτά και Πετρώματα

Δασική Εδαφολογία. Ορυκτά και Πετρώματα Δασική Εδαφολογία Ορυκτά και Πετρώματα Ορισμοί Πετρώματα: Στερεά σώματα που αποτελούνται από συσσωματώσεις ενός ή περισσοτέρων ορυκτών και σχηματίζουν το στερεό φλοιό της γης Ορυκτά Τα ομογενή φυσικά συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάγμα. Το μάγμα, όπως είναι γνωστό, είναι το μητρικό υλικό των πυριγενών πετρωμάτων και το τμήμα του που εκχύνεται σαν λάβα από τα ηφαίστεια είναι

Μάγμα. Το μάγμα, όπως είναι γνωστό, είναι το μητρικό υλικό των πυριγενών πετρωμάτων και το τμήμα του που εκχύνεται σαν λάβα από τα ηφαίστεια είναι ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΠΥΡΙΓΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ. Μάγμα. Το μάγμα, όπως είναι γνωστό, είναι το μητρικό υλικό των πυριγενών πετρωμάτων και το τμήμα του που εκχύνεται σαν λάβα από τα ηφαίστεια είναι προσιτό στην άμεση

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ 92% των ορυκτών του φλοιού της γης είναι πυριτικά 39% 12% 12% 11% 5% 5% 5% 3% 8% Πλαγιόκλαστα Αλκαλικοί άστριοι Χαλαζίας Πυρόξενοι Αμφίβολοι Μαρμαρυγίες

Διαβάστε περισσότερα

9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ

9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ 9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ Εκτός από τα πετρώµατα τα οποία αναφέρθηκαν µέχρι τώρα, υπάρχουν και άλλα, τα οποία, αν και γενικά δεν είναι πολύ διαδεδοµένα, παρουσιάζουν ιδιαίτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΣΩΣΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΣΩΣΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΣΩΣΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ Θέμα 1: Επιλέξτε και απαντήστε σε 6 από τις ακόλουθες 10 ερωτήσεις (30 μονάδες) 1. Τι ονομάζουμε δείκτη διάθλασης ενός μέσου; Τι αριθμητικές

Διαβάστε περισσότερα

1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ 1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Η Πετρολογία είναι ο κλάδος των γεωλογικών επιστηµών που ασχολείται µε τη µελέτη των πετρωµάτων. Ερευνά την προέλευσή τους, τον τύπο εµφάνισής τους,

Διαβάστε περισσότερα

Η δομή και η σύσταση της γης. Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Η δομή και η σύσταση της γης. Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Η δομή και η σύσταση της γης Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος 10-3-2015 Γιατί μελετάμε τα πυριγενή πετρώματα? Τι θέλουμε να μάθουμε από την Γεωχημεία-Πετρολογία των πυριγενών πετρωμάτων?

Διαβάστε περισσότερα

Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό. 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών

Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό. 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών M1 Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών 5. Διαχωρισμός του μερικούτήγματος από την πηγή 1 1. Γενικά Η γένεση μάγματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

Διπλή διάθλαση είναι το φαινόμενο, κατά το οποίο το φως διερχόμενο μέσα από έναν ανισότροπο κρύσταλλο

Διπλή διάθλαση είναι το φαινόμενο, κατά το οποίο το φως διερχόμενο μέσα από έναν ανισότροπο κρύσταλλο ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ ΣΩΣΤΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ 1. Συμπληρώστε τα κενά στις παρακάτω ερωτήσεις με τους σωστούς όρους. (30 μονάδες) Οι κρύσταλλοι, στους οποίους το φως διαδίδεται με ίδια ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ 3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Το σύνολο των πετρωµάτων µιας περιοχής, τα οποία παρουσιάζουν κοινά πετρογραφικά και χηµικά γνωρίσµατα και είναι συγγενή µεταξύ τους, δηλαδή, προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Υποκαταστάσεις μεταξύ κυρίων στοιχείων (στερεά διαλύματα)

Υποκαταστάσεις μεταξύ κυρίων στοιχείων (στερεά διαλύματα) Υποκαταστάσεις μεταξύ κυρίων στοιχείων (στερεά διαλύματα) Υποκατάσταση Ιοντική Ακτίνα Ionic Radii (C.N.) Å Τύπος Fe +2 Mg +2 Fe +2 (6) 0.78 Mg +2 (6) 0.72 Πλήρης (Υψηλές T προτιμάται το Mg). Fe +2

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Χημική σύσταση. Η χημική σύσταση των μεταμορφωμένων πετρωμάτων ποικίλλει πάρα πολύ. Μπορεί βέβαια να αντιστοιχεί στη σύσταση του αντίστοιχου πυριγενούς ή ιζηματογενούς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ.

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ. ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ. Η σύσταση του φλοιού ουσιαστικά καθορίζεται από τα πυριγενή πετρώματα μια που τα ιζήματα και τα μεταμορφωμένα είναι σε ασήμαντες ποσότητες συγκριτικά. Η δημιουργία των βασαλτικών-γαββρικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος χρονολόγησης Rb-Sr

Μέθοδος χρονολόγησης Rb-Sr Μέθοδος χρονολόγησης Rb-Sr Γεωχημεία του Rb και του Sr To Rb ανήκει στα αλκάλια, όπως και το Κ. To Sr ανήκει στις αλκαλικές γαίες, όπως και το μαγνήσιο και το ασβέστιο. Τα ουδέτερα άτομα των αλκαλίων έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 4. Πετρολογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης

Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης Κεφάλαιο 1 Δομή της Γης Σύνοψη Στο κεφάλαιο 1 μελετάται εκτενώς η προέλευση των στοιχείων που προέρχονται από τα ορυκτά πετρώματα που βρίσκονται στον φλοιό της γης. Μελετώνται οι διεργασίες της υγροποίησης,της

Διαβάστε περισσότερα

Αλκαλιούχοι άστριοι Πλαγιόκλαστα Πλουτωνίτες Ηφαιστίτες

Αλκαλιούχοι άστριοι Πλαγιόκλαστα Πλουτωνίτες Ηφαιστίτες 6 ΟΞΙΝΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ 6.1 ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Τα όξινα πετρώµατα έχουν πάνω από 66% SiO 2 και είναι ισχυρά υπερκορεσµένα σε SiO 2. Στα πλουτωνικά πετρώµατα µε γρανιτικό ιστό η µεγάλη περιεκτικότητα σε SiO

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερμοδυναμικής. Ι. Βασικές αρχές. Χριστίνα Στουραϊτη

Στοιχεία Θερμοδυναμικής. Ι. Βασικές αρχές. Χριστίνα Στουραϊτη Στοιχεία Θερμοδυναμικής Ι. Βασικές αρχές Χριστίνα Στουραϊτη Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 2. Ορισμοί Σύστημα, Φάση, Συστατικό, Θερμοδυναμικές ιδιότητες 3. Χημική Ισορροπία 2 Εισαγωγή Ποιο είναι το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση

Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση Ορυκτά - πετρώματα Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση Πετρώματα είναι οι μεγάλες μονάδες υλικών, που αποτελούν το στερεό συνεκτικό σύνολο από ένα ανακάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

Χρονική σχέση με τα φιλοξενούντα πετρώματα

Χρονική σχέση με τα φιλοξενούντα πετρώματα 1 Χρονική σχέση με τα φιλοξενούντα πετρώματα Συγγενετικές ανωμαλίες: Προκύπτουν συγχρόνως με το σχηματισμό των πετρωμάτων Επιγενετικές ανωμαλίες: Έπονται του φιλοξενούντος πετρώματος, τροποποιούν την ορυκτολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΟΛΥΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ

ΜΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΟΛΥΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΜΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΕΡΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΟΛΥΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ Προέλευση των αερίων συστατικών του θαλασσινού νερού, της ατμόσφαιρας και των ιζηματογενών πετρωμάτων. Ορισμένα από τα κύρια συστατικά του θαλασσινού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ: ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ ΟΡΥΚΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Αναχώρηση με λεωφορείο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ. Β Εξάμηνο.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ. Β Εξάμηνο. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ Β Εξάμηνο Θεσσαλονίκη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚ ΡΟΜΗΣ 1η ΗΜΕΡΑ Ξάνθη. Βολλαστονίτης (Σχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Πετρολογικός κύκλος

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Πετρολογικός κύκλος ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ Εκρηξιγενή - Μεταµορφωµένα - Ιζηµατογενή πετρώµατα Πετρολογικός κύκλος ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Πετρώµατα Πετρώµατα είναι φυσικά στερεά υλικά σε συµπαγή ή χαλαρή µορφή, που π αποτελούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙI : Κρυσταλλοχημεία και Συστηματική των Ορυκτών

ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙI : Κρυσταλλοχημεία και Συστηματική των Ορυκτών ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙI : Κρυσταλλοχημεία και Συστηματική των Ορυκτών ΔΙΔΑΣΚΩΝ : Δ. ΠΑΠΟΥΛΗΣ Ακαδ. Έτος 2010-2011 7 η ΔΙΑΛΕΞΗ 16/11/10 ΙΝΟΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (CHAIN SILICATES) INOΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ Ινοπυριτικά με ΑΠΛΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωχημεία. Ενότητα 2: Γεωχημικές διεργασίες στην επιφάνεια της γης. Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Γεωχημεία. Ενότητα 2: Γεωχημικές διεργασίες στην επιφάνεια της γης. Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Γεωχημεία Ενότητα 2: Γεωχημικές διεργασίες στην επιφάνεια της γης Αριάδνη Αργυράκη Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Γεωχημικές διεργασίες στην επιφάνεια της γης Γεωχημικές διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΕΡΡΕΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 3: Γεωχημική διαφοροποίηση και Κρυσταλλοχημικοί κανόνες ενσωμάτωσης χημικών στοιχείων Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Κεφάλαιο 4: Τεχνική συµπεριφορά πετρωµάτων 4.1 4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ 4.1 ΓΕΝΙΚΑ Στα επόµενα γίνεται παρουσίαση της τεχνικής συµπεριφοράς των πετρωµάτων, που συνήθως αναπτύσσονται στον Ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύστημα υπόγειου νερού. Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών. Ρύθμιση ph

Περιεχόμενα. Σύστημα υπόγειου νερού. Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών. Ρύθμιση ph Αριάδνη Αργυράκη 1 Περιεχόμενα Σύστημα υπόγειου νερού Αντιδράσεις υδρόλυσης πυριτικών ορυκτών Ρύθμιση ph 2 Σύστημα υπόγειου νερού εξέλιξη σύστασης 1. Είσοδος - χημική σύσταση κατακρημνισμάτων 2. Ζώνη αερισμού

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά πετρώματα ή πυριγενή ή μαγματίτες Ιζηματογενή Πετρώματα Κρυσταλλοσχιστώδη/Μεταμορφωσιγενή Πετρώματα

Μαγματικά πετρώματα ή πυριγενή ή μαγματίτες Ιζηματογενή Πετρώματα Κρυσταλλοσχιστώδη/Μεταμορφωσιγενή Πετρώματα Κεφάλαιο 6 Πετρώματα Σύνοψη Μελετώνται οι συνθήκες γένεσης και οι κατηγορίες των πετρωμάτων. Ακολούθως εξετάζονται οι φυσικομηχανικές ιδιότητές τους και δίδονται δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα πετρωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 2: Συχνότητα κατανομής, Γεωχημικός χαρακτηρισμός και ταξινόμηση των ύλικών Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Οι εργαστηριακές εξετάσεις αποτελούνται από: Α) Ένα ολιγόλεπτο τεστ. Το τεστ βαθμολογείται και, εφόσον ο βαθμός είναι 5, ακολουθεί Β) Εξέταση τεσσάρων λεπτών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑΣ Κατάσταση της ύλης. Η Γεωχημεία κατά ένα μεγάλο μέρος ασχολείται με τη μετατροπή της ύλης από τη μια μορφή στην άλλη όπως γίνεται φανερό στην κρυστάλλωση των μαγμάτων, στη διάβρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Χ. Κορδούλης ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Τα κεραμικά υλικά είναι ανόργανα µη μεταλλικά υλικά (ενώσεις μεταλλικών και μη μεταλλικών στοιχείων), τα οποία έχουν υποστεί θερμική κατεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. Η σύσταση του θαλασσινού νερού έχει επικρατήσει να καθορίζεται με βάση τη συγκέντρωση χλωριδίων και την αλμυρότητα. Η συγκέντρωση χλωριδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙΙ: ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑ-ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ. Εργαστήριο 2 o ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ

ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙΙ: ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑ-ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ. Εργαστήριο 2 o ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΙΙ: ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑ-ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ Εργαστήριο 2 o ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΦΥΛΛΑ ΙΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ-ΟΡΙΣΜΟΙ Τα διαγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια είναι τα σπουδαιότερα είδη ζωνώδους κατασκευής των πλαγιοκλάστων. Ερµηνεύσατε τον τρόπο δηµιουργίας καθενός α) Κανονική ανάστροφη ζώνωση:

1. Ποια είναι τα σπουδαιότερα είδη ζωνώδους κατασκευής των πλαγιοκλάστων. Ερµηνεύσατε τον τρόπο δηµιουργίας καθενός α) Κανονική ανάστροφη ζώνωση: 1. Ποια είναι τα σπουδαιότερα είδη ζωνώδους κατασκευής των πλαγιοκλάστων. Ερµηνεύσατε τον τρόπο δηµιουργίας καθενός α) Κανονική ανάστροφη ζώνωση: Χαρακτηρίζουν τη γενική τάση της µεταβολής της σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΞΑΝΘΙΠΠΗ ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ. Σκοπός της παρούσας έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΓΕΩΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΕΩΧΡΟΝΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Εκφώνηση Από την υπαίθρια έρευνα σε μία περιοχή προέκυψε ο γεωλογικός χάρτης του σχήματος 1. Σε αυτόν φαίνεται ότι ο γρανίτης έρχεται σε επαφή με σχιστόλιθο,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ

ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ-ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ Ε. ΜΠΟΣΚΟΣ Καθηγητής Α. ΟΡΦΑΝΟΥ ΑΚΗ Επ. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ / ΜΑΘΗΜΑ 6 ΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (φυλλοπυριτικά) Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών, ΕΜΠ Μαρία Περράκη, Λέκτορας 1 ο εξάμηνο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ / ΜΑΘΗΜΑ 6 ΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (φυλλοπυριτικά) Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών, ΕΜΠ Μαρία Περράκη, Λέκτορας 1 ο εξάμηνο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ / ΜΑΘΗΜΑ 6 ΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (φυλλοπυριτικά) H 4+ H 4+ H 4+ H 4+ H 4+ ΤΕΤΡΑΕΔΡΟ ΠΥΡΙΤΙΟΥ O 2- Si 4+ O 2- O 2- O 2- Τετράεδρο Πυριτίου O 2 - Si 4+ O 2 - [SiO4] -4 O 2 - O 2 - ΠΥΡΙΤΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ 1.

Διαβάστε περισσότερα

'Οταν είναι γνωστή η ταυτότητα των σταθερών ορυκτολογικών ειδών και των διαλυτών ιοντικών φάσεων είναι δυνατό να υπολογίσουµε τη σχετική διαλυτότητα

'Οταν είναι γνωστή η ταυτότητα των σταθερών ορυκτολογικών ειδών και των διαλυτών ιοντικών φάσεων είναι δυνατό να υπολογίσουµε τη σχετική διαλυτότητα Γεωχηµική Ευκινησία Ευκινησία κάτω από επιφανειακές συνθήκες Η ευκινησία των στοιχείων στο επιφανειακό περιβάλλον κυριαρχείται από τη µεταφορά σε υδάτινα διαλύµατα. 'Ένας κατά προσέγγιση οδηγός στην ευκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνσης Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 7 η Ενότητα Κεραμικά Υλικά Δημήτριος Λαμπάκης ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ: Κεραμικό υλικό είναι κάθε ανόργανο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Λ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής Λέκτορας Βασίλειος Μέλφος Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Μοσχοβίτης Μοσχοβίτ Μοσχοβί ης Μοσχοβίτ Μοσχοβί ης Μοσχοβίτ Μοσχοβί ης

Μοσχοβίτης Μοσχοβίτ Μοσχοβί ης Μοσχοβίτ Μοσχοβί ης Μοσχοβίτ Μοσχοβί ης Μαρμαρυγίες Τομή _ _ φύλλα Τομή _ _ φύλλα Πρισματική μορφή Ένα σχισμό Έντονο πλεοχροϊσμό (άν το ορυκτό είναι έγχρωμο) Ορθή κατάσβεση Μαρμαρυγή (κοκκώδη επιφάνεια με φωτεινά στίγματα) Τομή // φύλλα Ψευδοεξαγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 4: Γεωχημικά θερμόμετρα, Εφαρμογές της γεωχημείας στην αναζήτηση κοιτασμάτων, Πρωτογενές και Δευτερογενές Περιβάλλον Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Εξάµηνο

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Εξάµηνο ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ Εξάµηνο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2011 1 ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η εξαήµερη άσκηση υπαίθρου του 2

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος...xiii

Περιεχόμενα. Πρόλογος...xiii Πρόλογος...xiii ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές έννοιες...1 1.1 Εισαγωγή... 1 1.2 Η σημασία των ορυκτών... 3 1.3 Περιβάλλοντα κρυστάλλωσης των ορυκτών... 4 1.4 Τα κοινά ορυκτά στη φύση... 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑΔΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Κοιτασματολογία Ενότητα 2: Βασικές και ενδογενείς διαδικασίες σχηματισμού των κοιτασμάτων

Κοιτασματολογία Ενότητα 2: Βασικές και ενδογενείς διαδικασίες σχηματισμού των κοιτασμάτων Κοιτασματολογία Ενότητα 2: Βασικές και ενδογενείς διαδικασίες σχηματισμού των κοιτασμάτων Γεώργιος Χαραλαμπίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

6. Μαγματογενή ή πυριγενή πετρώματα

6. Μαγματογενή ή πυριγενή πετρώματα 6. Μαγματογενή ή πυριγενή πετρώματα Τα μαγματογενή η πυριγενή πετρώματα σχηματίζονται μέσω της ψύξης του μάγματος, ενός φυσικού τηγμένου πυριτικού υλικού υψηλής θερμοκρασίας, στο εσωτερικό ή στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ για την μακροσκοπική αναγνώριση των ορυκτών

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ για την μακροσκοπική αναγνώριση των ορυκτών ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ : ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ : Γ : 2015-2016 ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ για την μακροσκοπική αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Πετρογένεση Πυριγενών Πετρωμάτων & Οφιολιθικών Συμπλεγμάτων

Πετρογένεση Πυριγενών Πετρωμάτων & Οφιολιθικών Συμπλεγμάτων Πετρογένεση Πυριγενών Πετρωμάτων & Οφιολιθικών Συμπλεγμάτων ιαγράμματα φάσεων Βασικές αρχές Τα διαγράμματα φάσεων απεικονίζουν πεδία σταθερότητας των φάσεων που συμμετέχουν σε ένα σύστημα. Σύστημα είναι

Διαβάστε περισσότερα

1bar. bar; = = y2. mol. mol. mol. P (bar)

1bar. bar; = = y2. mol. mol. mol. P (bar) Τµήµα Χηµείας Μάθηµα: Φυσικοχηµεία Ι Εξέταση: Περίοδος Σεπτεµβρίου -3 (7//4). Σηµειώστε µέσα στην παρένθεση δίπλα σε κάθε µέγεθος αν είναι εντατικό (Ν) ή εκτατικό (Κ): όγκος (Κ), θερµοκρασία (Ν), πυκνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια = 15 λεπτά. Dr. C. Sachpazis 1

Διάρκεια = 15 λεπτά. Dr. C. Sachpazis 1 Διάρκεια = 15 λεπτά. Dr. C. Sachpazis 1 Στοιχεία της Γης 8-35 km Φλοιός % κατά βάρος στον φλοιό 12500 km Διάμετρος O = 49.2 Si = 25.7 Al = 7.5 Fe = 4.7 Ca = 3.4 Na = 2.6 K = 2.4 Mg = 1.9 Άλλα = 2.6 82.4%

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Σύνοψη Παρουσιάζονται οι χημικοί δεσμοί, ιοντικός, μοριακός, ατομικός, μεταλλικός. Οι ιδιότητες των υλικών τόσο οι φυσικές όσο και οι χημικές εξαρτώνται από το είδος ή τα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g)

Πείραμα 2 Αν αντίθετα, στο δοχείο εισαχθούν 20 mol ΗΙ στους 440 ºC, τότε το ΗΙ διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: 2ΗΙ(g) H 2 (g) + I 2 (g) Α. Θεωρητικό μέρος Άσκηση 5 η Μελέτη Χημικής Ισορροπίας Αρχή Le Chatelier Μονόδρομες αμφίδρομες αντιδράσεις Πολλές χημικές αντιδράσεις οδηγούνται, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, σε κατάσταση ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑ ΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα)

ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα) ntua ACADEMIC OPEN COURSES ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα) Σχολή Χημικών Μηχανικών 9 ο Εξαμ. Χ-Μ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Καθ. Α. Μοροπούλου Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΕΡΡΕΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα

Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα Γεώργιος Χαραλαμπίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Οι γεωλογικοί σχηµατισµοί που δοµούν το στερεό φλοιό της γης διακρίνονται από τεχνικογεωλογικής πλευράς σε εδαφικούς και βραχώδεις. Οι βραχώδεις προϋπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

IZHMATOΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ

IZHMATOΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ IZHMATOΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Χημική διάβρωση και αποσάθρωση των πετρωμάτων. Όπως είναι γνωστό, η ιζηματογένεση οφείλεται στην επίδραση της ατμόσφαιρας και υδρόσφαιρας πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 3. Ορυκτά Πετρογραφία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ

ΚΕΦ.2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΚΕΦ.2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ, ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 2.1 Ποιοι κανόνες (3) εφαρμόζονται για την κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες; Ποια ηλεκτρόνια έχουν μεγαλύτερη ενέργεια, αυτά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ως γνωστόν, οι χηµικές ενώσεις προκύπτουν από την ένωση δύο ή περισσοτέρων στοιχείων, οπότε και έχουµε σηµαντική µεταβολή του ενεργειακού περιεχοµένου του συστήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους

Δασική Εδαφολογία. Χημικές ιδιότητες του εδάφους Δασική Εδαφολογία Χημικές ιδιότητες του εδάφους Χημικές ιδιότητες εδάφους Εδαφικά κολλοειδή Ηλεκτρικά φορτία των ανόργανων κολλοειδών Εναλλακτική ικανότητα του εδάφους Βαθμός κορεσμού με βάσεις Ανταλλαγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Ταξινόμηση Κεραμικών ανάλογα με τις εφαρμογές τους: Ύαλοι Δομικά προϊόντα από πηλούς Λευκόχρωμα κεραμικά σκεύη Πυρίμαχα Κεραμικά εκτριβής Κονιάματα Προηγμένα κεραμικά

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ.

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ. ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ Δ Εξάμηνο ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΝΤΗΡΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα