1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 1 E I Σ Α Γ Ω Γ Η 1.1 ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Η Πετρολογία είναι ο κλάδος των γεωλογικών επιστηµών που ασχολείται µε τη µελέτη των πετρωµάτων. Ερευνά την προέλευσή τους, τον τύπο εµφάνισής τους, τη δοµή τους και την κατανοµή τους στο χώρο και το χρόνο. Αναζητεί και βρίσκει τους νόµους, οι οποίοι διέπουν τη γένεση και την αποσάθρωσή τους. Ακόµη ασχολείται µε την ταξινόµησή τους, µε βάση τις χηµικές και πετρογραφικές σχέσεις τους. Η Πετρολογία περιλαµβάνει την Πετρογραφία και την Πετρογένεση. Από τους δύο αυτούς κλάδους η Πετρογραφία είναι κυρίως περιγραφική επιστήµη, η οποία ασχολείται µε τα µακροσκοπικά και µικροσκοπικά γνωρίσµατα των πετρωµάτων, τη χηµική τους σύσταση, τον ιστό τους, και τη συστηµατική ταξινόµησή τους. Η Πετρογένεση ασχολείται µε τον προσδιορισµό της πηγής προέλευσης και τις συνθήκες γένεσης του µάγµατος του καθώς επίσης µε το χηµισµό και τους µηχανισµούς εξέλιξής του. Η Πετρολογία, εποµένως, είναι ευρύτερος όρος σε σχέση µε την Πετρογραφία και την Πετρογένεση. Πετρώµατα είναι αθροίσµατα ορυκτών, τα οποία αποτελούνται από ένα ή περισσότερα ορυκτά είδη, και έχουν λιγότερο ή περισσότερο σταθερή ορυκτολογική και χηµική σύσταση, ώστε να διακρίνονται σαφώς µεταξύ τους. Εποµένως, δεν θεωρείται ως πέτρωµα µια φλέβα η οποία αποτελείται από ένα άθροισµα ορυκτών (π.χ., χαλαζία, ασβεστίτη και διάφορα µεταλλικά ορυκτά) χωρίς, όµως, σταθερή αναλογία µεταξύ των συστατικών της. Από την άλλη µεριά, ο ορισµός αυτός δεν καλύπτει πετρώµατα τα οποία αποτελούνται εξ ολοκλήρου από ύαλο, όπως είναι, π.χ., ο οψιδιανός. Σύµφωνα µε τη λαϊκή αντίληψη ως πετρώµατα θεωρούνται τα συµπαγή και σκληρά αντικείµενα (π.χ., γρανίτης). Οµως, στην Πετρολογία ως πετρώµατα θεωρούνται και χαλαρά υλικά, όπως είναι οι άργιλοι, η ηφαιστειακή σποδός, κ.α. Κάτω από το λεπτό στρώµα του εδάφους και της βλάστησης, το οποίο καλύπτει τον γήϊνο φλοιό, υπάρχει ένα συµπαγές υπόβαθρο από πετρώµατα. Τον τρόπο µε τον οποίο τα πετρώµατα συµµετέχουν στη δοµή του στερεού φλοιού της Γης µπορούµε να τον παρακολουθήσουµε σε φυσικές τοµές, όπως είναι τα τοιχώµατα των χαραδρών και οι απόκρηµνες ακτές, ή ακόµη σε τεχνητές τοµές, όπως είναι η διάνοιξη σηράγγων, δρόµων και σιδηροδροµικών γραµµών σε ορεινές περιοχές. 1

2 1.2 ΜΕΘΟ ΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Η έρευνα των πετρωµάτων γίνεται βασικά σε δύο στάδια. Το πρώτο στάδιο περιλαµβάνει την εξέταση των πετρωµάτων στην ύπαιθρο και τη συλλογή δειγµάτων, ενώ το δεύτερο τη µελέτη των δειγµάτων αυτών στο εργαστήριο. Πιο συγκεκριµένα, κατά το πρώτο στάδιο γίνεται χαρτογράφηση της περιοχής, εξετάζονται λεπτοµερώς οι δοµικές και ορυκτολογικές σχέσεις των πετρωµάτων και προσδιορίζεται η σχετική ηλικίας τους. Ακόµη, στο στάδιο αυτό γίνεται συλλογή φρέσκων δειγµάτων πετρωµάτων. Πολλές φορές τα πετρώµατα είναι αποσαθρωµένα επιφανειακώς και δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν για έρευνα. Οι καταλληλότερες θέσεις για συλλογή φρέσκων δειγµάτων είναι οι φυσικές και τεχνητές τοµές των πετρωµάτων. Στο δεύτερο στάδιο µελέτης των πετρωµάτων, το πρώτο βήµα είναι η κατασκευή λεπτών τοµών. Από τις λεπτές τοµές, µε τη βοήθεια του πολωτικού µικροσκοπίου, αποκτούµε πολλές πληροφορίες σχετικά µε τον ιστό και την υφή του πετρώµατος, την ορυκτολογική σύστασή του και τη σειρά κρυστάλλωσης των ορυκτών. Για την ονοµατολογία και ταξινόµηση των πετρωµάτων γίνεται προσδιορισµός της εκατοστιαίας συµµετοχής των ορυκτών τους (εµβαδοµέτρηση) µε την βοήθεια του σηµειοµετρητή (point counter). Για να γίνει η εµβαδοµέτρηση τοποθετείται το παρασκεύασµα σε ειδικό πλαίσιο (διάταξη) πάνω στην τράπεζα του µικροσκοπίου, το οποίο είναι συνδεδεµένο µε συσκευή µε πλήκτρα. Το παρασκεύασµα µετακινείται κατά ένα βήµα, κάθε φορά που κτυπιέται (πιέζεται) το αντίστοιχο για το ορυκτό πλήκτρο. Ο αριθµός των κτυπηµάτων κάθε πλήκτρου είναι ανάλογος µε την ποσοτική συµµετοχή των διαφόρων ορυκτών. Γίνονται χηµικές αναλύσεις ολικού πετρώµατος και ορυκτών µε διάφορες µεθόδους (υγρή µέθοδος, ατοµική απορρόφηση, φασµατογράφος φθορισµού µε ακτίνες Χ, κ.α.). Ειδικά για τα ορυκτά χρησιµοποιείται και ο ηλεκτρονικός µικροαναλυτής µε τον οποίο µπορούµε να αναλύσουµε ορυκτά, ακόµη και µε πάρα πολύ µικρό µέγεθος, δηλαδή περίπου 1µ 2. Επίσης, στο στάδιο αυτό γίνονται αναλύσεις σταθερών και ραδιενεργών ισοτόπων, µε φασµατογράφο µάζας, οι οποίες δίνουν πληροφορίες για την πηγή προελεύσεως των πετρωµάτων. Η σχέση, π.χ., των ισοτόπων στροντίου (Sr 87 /Sr 86 ) έχει βρεθεί ότι είναι χαµηλή (<0.705) για πυριγενή πετρώµατα που προέρχονται από το µανδύα και υψηλή (>0.710) για ανάλογα πετρώµατα που προέρχονται από τήξη υλικών του φλοιού. Τέλος, γίνεται προσδιορισµός της απολύτου ηλικίας των πετρωµάτων µε διάφορες µεθόδους (Rb/Sr, Κ/Ar, κτλ.). 2

3 1.3 ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Τα πετρώµατα ανάλογα µε τον τρόπο που σχηµατίζονται διακρίνονται σε τρεις κύριες κατηγορίες: στα πυριγενή ή µαγµατογενή, στα ιζηµατογενή και στα µεταµορφωµένα ή κρυσταλλοσχιστώδη. α. Πυριγενή πετρώµατα: είναι τα πετρώµατα, τα οποία προκύπτουν από στερεοποίηση (πήξη) του µάγµατος. Ανάλογα µε το σηµείο της Γης στο οποίο γίνεται η στερεοποίηση του µάγµατος τα πυριγενή πετρώµατα διακρίνονται σε: βαθυγενή ή πλουτωνίτες, όταν η πήξη του µάγµατος γίνεται σε βάθος, σε έκχυτα ή ηφαιστίτες, όταν η πήξη γίνει στην επιφάνεια της και σε φλεβικα ή υποηφαιστειακά όταν η πήξη γίνει σε ενδιάµεσες θέσεις, µεταξύ των πλουτωνιτών και των ηφαιστιτών. β. Ιζηµατογενή πετρώµατα: είναι τα πετρώµατα τα οποία προκύπτουν από καθίζηση του υλικού τους στην επιφάνεια της Γης ή κοντά σ αυτήν, από κάποιο µέσο (ατµόσφαιρα ή νερό) µέσα στο οποίο βρίσκονταν είτε χηµικώς διαλυµένα είτε µηχανικώς αιωρούµενα. Ιζηµατογενή πετρώµατα προκύπτουν και από υπολείµµατα ή εκκρίµατα φυτών και ζώων. Με τη διαγένεση τα χαλαρά ιζήµατα µετατρέπονται σε συµπαγή πετρώµατα. Τα πιο διαδεδοµένα πετρώµατα στην επιφάνεια της Γης είναι ιζηµατογενή πετρώµατα. γ. Μεταµορφωµένα πετρώµατα: είναι τα πετρώµατα, τα οποία προέρχονται από άλλα πετρώµατα που προϋπήρχαν, µέσω ιστολογικών ή και ορυκτολογικών αλλαγών, σε στερεή κατάσταση, κάτω από την επίδραση υψηλών θερµοκρασιών και πιέσεων. Το φαινόµενο αυτό ονοµάζεται µεταµόρφωση και συµβαίνει σε ορισµένο βάθος µέσα στο φλοιό της Γης, δηλαδή κάτω από τη ζώνη διάβρωσης και διαγένεσης. Προβληµατική παραµένει η κατάταξη ορισµένων πετρωµάτων, τα οποία, καθώς σχηµατίζονται σε συνθήκες υψηλής θερµοκρασίας και πιέσεως, παρουσιάζουν χαρακτήρες πυριγενών και µεταµορφωµένων πετρωµάτων. Αυτά ονοµάζονται µιγµατίτες και αποτελούνται από ανοιχτόχρωµα στρωµατοειδή ή ραβδωτά τµήµατα, µε σαφώς πυριγενή προέλευση, τα οποία εισχωρούν σε σκοτεινότερα τµήµατα µεταµορφικού χαρακτήρα. 1.4 ΠΥΡΙΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ Η µελέτη των πυριγενών πετρωµάτων συµβάλλει σηµαντικά στη γνώση της εξέλιξης του στερεού φλοιού της Γης. Αν και τα πυριγενή πετρώµατα δεν είναι ιδιαίτερα άφθονα σε όλες τις περιοχές του κόσµου, όµως, τα περισσότερα πετρώµατα τα οποία υπάρχουν στην επιφάνεια της Γης είχαν σε κάποιο στάδιο της προϊστορίας τους 3

4 µαγµατική διεργασία. Με άλλα λόγια, πολλά ιζηµατογενή και µεταµορφωµένα πετρώµατα κατάγονται τελικά από κάποιο πυριγενές πέτρωµα. Η συστηµατική έρευνα των πυριγενών πετρωµάτων άρχισε στα µέσα του 19ου αιώνα µε την κατασκευή της λεπτής τοµής από τον Sorby. Tο γεγονός αυτό βοήθησε στο να αναπτυχθεί η µικροσκοπική πετρογραφία και µάλιστα προς το τέλος του περασµένου αιώνα, µε τις καταπληκτικές περιγραφικές µελέτες του Zirkel και του Rosenbusch, να φθάσει στο µέγιστο σηµείο της ανάπτυξής της. Στις αρχές του περασµένου αιώνα, ο Bowen και ο Harker έβαζαν τις βάσεις στη µελέτη των γενετικών σχέσεων των πυριγενών πετρωµάτων. Στη συνέχεια το ενδιαφέρον των πετρολόγων στράφηκε στην κατανόηση του τρόπου σχηµατισµού των διαφόρων τύπων πετρωµάτων και στο πως τελικά ένα οµογενές µάγµα µπορεί να διαφοροποιηθεί, ώστε από αυτό να προκύψει µια ποικιλία διαφόρων τύπων πετρωµάτων. Η µαγµατική προέλευση των ηφαιστειακών πετρωµάτων είναι πέρα από κάθε αµφισβήτηση, καθώς αυτά προέρχονται από στερεοποίηση λάβας, η οποία ακόµη και σήµερα εκχύνεται στην επιφάνεια της Γης. Όµως, για κάποια πλουτωνικά πετρώµατα, όπως είναι οι γρανίτες, υπήρχε η αµφιβολία αν και αυτά κατά το χρόνο σχηµατισµού τους ήταν έστω και εν µέρει σε υγρή κατάσταση. Μερικοί γεωλόγοι πίστευαν ότι πολλοί από τους µεγάλους γρανιτικούς βαθυλίθους στις ορογενετικές περιοχές είναι µετασωµατικής προελεύσεως, δηλαδή ότι είναι το αποτέλεσµα της γρανιτίωσης προϋπαρχόντων πετρωµάτων. 4

5 2 ΟΡΥΚΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω τα πετρώµατα αποτελούνται από ορυκτά, γι αυτό η γνώση των ορυκτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την έρευνα των πετρωµάτων. Στη φύση υπάρχουν πάρα πολλά είδη ορυκτών (πάνω από 1700). Όµως, τα ορυκτά που συµµετέχουν στη σύσταση των πετρωµάτων είναι πολύ λίγα. Ο αριθµός τους φθάνει µόλις τα 50, και µάλιστα µόνο τα 30 από αυτά είναι συνηθισµένα. Ακόµη µικρότερος είναι ο αριθµός των ορυκτών που αποτελούν συστατικά των πυριγενών πετρωµάτων, όπως είναι ο χαλαζίας, οι άστριοι, τα αστριοεδή, οι πυρόξενοι, οι αµφίβολοι, οι ολιβίνες και τα σιδηροτιτανιούχα οξείδια µεταξύ αυτών τη µεγαλύτερη συµµετοχή (> 50%) έχουν οι άστριοι και ακολουθούν ο χαλαζίας και οι πυρόξενοι. Μερικά πετρώµατα αποτελούνται από ένα µόνον είδος ορυκτών, όπως είναι ο δουνίτης (αποτελείται σχεδόν µόνο από ολιβίνη) και ονοµάζονται µονόµεικτα πετρώµατα. Τα περισσότερα, όµως, πετρώµατα αποτελούνται από δύο ή περισσότερα είδη ορυκτών όπως είναι, π.χ., ο γρανίτης (αποτελείται από χαλαζία, αστρίους και βιοτίτη) και ονοµάζονται πολύµεικτα πετρώµατα. Τα ορυκτά συστατικά των πυριγενών πετρωµάτων διακρίνονται σε πρωτογενή και δευτερογενή. α. Πρωτογενή ορυκτά ονοµάζονται εκείνα τα οποία προέρχονται απευθείας από την κρυστάλλωση του µάγµατος. Αυτά λέγονται και πυριγενή ή µαγµατογενή, σε αντίθεση µε τα υδατογενή, τα οποία αποτέθηκαν από υγρά διαλύµατα, και τα πνευµατογενή, των οποίων ένα ή περισσότερα από τα αρχικά συστατικά βρίσκονταν σε αέρια κατάσταση. Τα πρωτογενή ορυκτά, ανάλογα µε τη σηµασία που έχουν για το χαρακτηρισµό και την ταξινόµηση των πετρωµάτων, διακρίνονται σε θεµελιώδη ή ουσιώδη και σε επουσιώδη. Θεµελιώδη ή ουσιώδη είναι τα ορυκτά εκείνα των οποίων η παρουσία στο πέτρωµα είναι απαραίτητη για το χαρακτηρισµό του πετρώµατος. Αντίθετα, επουσιώδη ορυκτά ονοµάζονται εκείνα των οποίων η παρουσία ή η απουσία δεν έχει καµιά σηµασία για το χαρακτηρισµό του πετρώµατος. Ετσι, ένα πέτρωµα χαρακτηρίζεται ως γρανίτης, µόνο όταν αυτό περιέχει άφθονο χαλαζία, αστρίους και βιοτίτη. Αν ένα από τα τρία αυτά ορυκτά, π.χ. ο χαλαζίας, λείψει ή βρίσκεται σε πολύ µικρή ποσότητα, τότε αυτό δεν ονοµάζεται πλέον γρανίτης, αλλά συηνίτης. Τα παραπάνω τρία ορυκτά θεωρούνται ως θεµελιώδη για το γρανίτη, ενώ άλλα ορυκτά που τυχόν συµµετέχουν στο πέτρωµα µε µικρά ποσοστά όπως ο απατίτης,ο τιτανίτης, το ζιρκόνιο κ. ά., θεωρούνται ως επουσιώδη, αφού είτε υπάρχουν είτε όχι το πέτρωµα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως γρανίτης. 5

6 Εδώ πρέπει να σηµειώσουµε ότι ένα ορυκτό, το οποίο είναι θεµελιώδες για το Α πέτρωµα, µπορεί να είναι επουσιώδες για το Β πέτρωµα. Ο χαλαζίας, π.χ., είναι θεµελιώδες ορυκτό για τους γρανίτες, επουσιώδες όµως για τους γάββρους. β. ευτερογενή ορυκτά είναι εκείνα τα οποία προέρχονται από αλλοίωση ή αναδόµηση πρωτογενών (µαγµατικών) ορυκτών. Σε αλλοιωµένα πετρώµατα τόσο τα ουσιώδη όσο και τα επουσιώδη ορυκτά µπορεί να αντικατασταθούν από άλλα δευτερογενή ορυκτά, π.χ., ο βιοτίτης αλλοιώνεται σε χλωρίτη, ο ολιβίνης σε σερπεντίνη κ.ο.κ. Ορισµένα ορυκτά, όπως ο χλωρίτης, βρίσκονται στα πυριγενή πετρώµατα µόνο ως δευτερογενή ορυκτά, άλλα όµως, όπως ο χαλαζίας, µπορεί να εµφανίζονται άλλοτε ως πρωτογενή και άλλοτε ως δευτερογενή. Το µεγαλύτερο ποσοστό των ορυκτών συστατικών των πυριγενών πετρωµάτων είναι πυριτικά, δηλαδή έχουν ως βασική δοµική µονάδα στο πλέγµα τους το τετράεδρο πυριτίου (SiO 4 ). Αυτό αποτελείται από ένα άτοµο πυριτίου στο κέντρο του τετραέδρου και τέσσερα άτοµα οξυγόνου στις τέσσερις κορυφές του (Σχ ). Ανάλογα µε τον τύπο δοµής, δηλαδή τον τρόπο µε τον οποίο τα τετράεδρα πυριτίου συνδέονται µεταξύ τους, τα πυριτικά ορυκτά διακρίνονται στις παρακάτω οµάδες: α) νησοπυριτικά Si : O = 1 : 4 β) σωροπυριτικά Si : O = 2 : 7 γ) κυκλοπυριτικά Si : O = 3 : 9, 4 : 12, 6 : 18 δ) ινοπυριτικά Si : O = 1 : 3, 4 : 11 ε) φυλλοπυριτικά Si : O = 2 : 5 στ) τεκτοπυριτικά Si : O = 1 : 2 To πυρίτιο των τετραεδρικών θέσεων µπορεί να αντικατασταθεί εν µέρει από αργίλιο. Τα ορυκτά συστατικά των πυριγενών πετρωµάτων κατατάσσονται, ανάλογα µε το χρώµα τους, σε δύο οµάδες: α) στα άχρωµα ή σαλικά ή κουφόλιθους (πυκνότητα κυρίως 2,5 ως 2,7) και β) στα έγχρωµα ή φεµικά ή βαρύλιθους (πυκνότητα κυρίως 3 ως 3,6). Τα πρώτα περιλαµβάνουν τον χαλαζία, τους αστρίους και τα αστριοειδή, ενώ τα δεύτερα τον ολιβίνη, τους πυροξένους, τους αµφιβόλους, τους µαρµαρυγίες, καθώς επίσης τα επουσιώδη ορυκτά µαγνητίτη, αιµατίτη, τιτανίτη, κτλ. 6

7 Σχήµα Αναπαράσταση του πυριτικού τετραέδρου που αποτελείται από ένα άτοµο πυριτίου στο κέντρο του τετραέδρου και τέσσερα άτοµα οξυγόνου στις τέσσερις κορυφές του. 2.1 ΣΑΛΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ ΟΜΑ Α ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ Το διοξείδιο του πυριτίου (SiO 2 ) βρίσκεται στη φύση µε τη µορφή τριών κυρίως διακριτών ορυκτών, του χαλαζία, του τριδυµίτη και του χριστοβαλίτη. Από αυτά ο χαλαζίας είναι ο πιο διαδεδοµένος και αποτελεί συστατικό τόσο των πλουτωνικών όσο και των ηφαιστειακών πετρωµάτων, ενώ ο τριδυµίτης και ο χριστοβαλίτης περιορίζονται µόνο στα ηφαιστειακά πετρώµατα. Ολα τα ορυκτά του SiO 2 αποτελούνται από τετράεδρα SiO 4, τα οποία ενώνονται µεταξύ τους και µε τις τέσσερις κορυφές τους, ώστε τελικά να σχηµατίζεται ένα τρισδιάστατο πλέγµα µε σχέση Si : O = 1 : 2, χαρακτηριστικό γνώρισµα των τεκτοπυριτικών ορυκτών. Κάθε µια από τις τρεις πολυµορφίες του SiO 2 απαντά σε δύο µορφές, από τις οποίες η µία χαρακτηρίζεται ως β-µορφή και σχηµατίζεται σε υψηλότερες θερµοκρασίες, ενώ η άλλη ως α-µορφή και σχηµατίζεται σε χαµηλότερες θερµοκρασίες. Στο χαλαζία, ο οποίος παρουσιάζει και το µεγαλύτερο ενδιαφέρον, η µετατροπή του β-χαλαζία (εξαγωνικό σύστηµα) σε α-χαλαζία (τριγωνικό σύστηµα) γίνεται στους 573 C. Ολοι οι 7

8 χαλαζίες τώρα ανήκουν στη χαµηλή α-µορφή, είτε σχηµατίστηκαν µε αυτή τη µορφή σε χαλαζιακές φλέβες και σε µερικούς πηγµατίτες είτε µετατράπηκαν από την υψηλή β- µορφή µετά την αρχική κρυστάλλωσή τους. ιαγνωστικά γνωρίσµατα Μακροσκοπικά ο χαλαζίας εµφανίζεται σε άχρωµους, υαλώδεις έως αλαµπείς κρυστάλλους µε κογχώδη θραυσµό (Σχ , 2.1.3). Στο µικροσκόπιο, µε µόνο τον πολωτή, εµφανίζει τοµές άχρωµες µε χαµηλό ανάγλυφο και χωρίς σχισµό (Σχ ). Στα βαθυγενή πετρώµατα είναι αλλοτριόµορφος και πολλές φορές παρουσιάζει κυµατοειδή κατάσβεση. Στα ηφαιστειακά πετρώµατα εµφανίζει, συνήθως, ιδιόµορφες τοµές (φαινοκρύσταλλος) και µαγµατική διάβρωση (Σχ ). Με πολωτή και αναλυτή παρουσιάζει χαµηλά χρώµατα πόλωσης, έχει ορθή κατάσβεση και θετικό οπτικό χαρακτήρα (Σχ , 2.1.7). Σχήµα Κρύσταλλοι χαλαζία (Qz) σε µακροσκοπικό δείγµα πηγµατίτη. 8

9 Σχήµα Κρύσταλλοι χαλαζία (Qz) σε µακροσκοπικό δείγµα ρυόλιθου ΑΣΤΡΙΟΙ Ποσοτικά οι άστριοι είναι τα πιο σπουδαία ορυκτά συστατικά των πυριγενών πετρωµάτων, αφού κατά µέσον όρο αποτελούν πάνω από 50% του όγκου τους. Είναι αργιλοπυριτικά ορυκτά του καλίου, νατρίου και ασβεστίου και κρυσταλλώνονται στο µονοκλινές και τρικλινές σύστηµα. Η δοµή τους, βασικά, είναι ένα τρισδιάστατο πλέγµα τετράεδρων (Si, Al)O 4, τα οποία µπορεί να αναλυθούν σε αλυσίδες ειδικού τύπου, που συνδέονται µεταξύ τους µε κοινά οξυγόνα. Ανήκουν στα τεκτοπυριτικά ορυκτά και έχουν σχέση (Si, Al) : O = 1 : 2. H αντικατάσταση µέρους του Si από Al έχει ως αποτέλεσµα την αύξηση των αρνητικών φορτίων, τα οποία εξουδετερώνονται µε την εισαγωγή ιόντων Κ +, Νa + και Ca ++. 9

10 Σχήµα Κρύσταλλοι χαλαζία (Qz) σε δείγµα γρανοδιορίτη Ν(-). Σχήµα Κρύσταλλοι χαλαζία (Qz) σε δείγµα γρανοδιορίτη Ν(+). 10

11 Σχήµα Κρύσταλλος χαλαζία (Qz) µε µαγµατική διάβρωση σε δείγµα ρυόλιθου Ν(-). Σχήµα Κρύσταλλος χαλαζία (Qz) µε µαγµατική διάβρωση σε δείγµα ρυόλιθου Ν(+). 11

12 Οι περισσότεροι άστριοι µπορεί να ταξινοµηθούν χηµικά ως µέλη ενός τριαδικού συστήµατος: του ορθοκλάστου (Or) (KAlSi 3 O 8 ), του αλβίτη (Αb) (NaAlSi 3 O 8 ) και του ανορθίτη (Αn) (CaAl 2 Si 2 O 8 ) (Σχ ). Σχήµα Τριαδικό σύστηµα Or-Ab-An υψηλής και χαµηλής θερµοκρασίας. 12

13 Μεταξύ των τριών αυτών ακραίων µελών σχηµατίζονται σειρές ισόµορφων παραµείξεων, σε κάθε µια από τις οποίες τα δύο από τα τρία µέλη παίζουν τον κύριο ρόλο. Οι ισόµορφες παραµείξεις µεταξύ KAlSi 3 O 8 και ΝaAlSi 3 O 8 ονοµάζονται αλκαλιούχοι άστριοι, ενώ µεταξύ ΝaAlSi 3 O 8 και CaAl 2 Si 3 O 8 πλαγιόκλαστα. Οι αλκαλιούχοι άστριοι περιέχουν, συνήθως, µικρά ποσά ανορθίτη (λιγότερο από 5 ως 10% An), ενώ τα νατριούχα µέλης της ίδιας σειράς µπορεί να περιέχουν λίγο περισσότερο. Οµοίως, τα πλαγιόκλαστα περιέχουν µικρά ποσά ορθοκλάστου (λιγότερο από 5 ως 10% Or). Ας σηµειωθεί ότι µεταξύ Or και Ab σχηµατίζονται σε υψηλές θερµοκρασίες µεικτοί κρύσταλλοι, ενώ µεταξύ Or και An δε σχηµατίζονται σε καµιά θερµοκρασία. Αυτό οφείλεται στην διαφορετική ακτίνα ιόντος του Κ + και Ca ++. Οι κρυσταλλογραφικές σταθερές και εποµένως οι οπτικές ιδιότητες των αστρίων δεν εξαρτώνται µόνο από τη χηµική σύσταση, αλλά και από τη δοµική κατάστασή τους, δηλαδή την ταξινοµηµένη ή µη ταξινοµηµένη διάταξη των ιόντων Al 3+ και Si 4+ στις τετραεδρικές θέσεις του πλέγµατος. Ο βαθµός ταξινόµησης των Si/Al εξαρτάται από τη θερµοκρασία κρυστάλλωσης και τη θερµική ιστορία του κρυστάλλου και είναι µεγαλύτερος στους καλιούχους αστρίους παρά στα πλαγιόκλαστα. Με βάση τη χηµική σύσταση και τη δοµική κατάστασή τους οι άστριοι των πυριγενών πετρωµάτων διακρίνονται σε πέντε σειρές (σειρά σανιδίνου-ανοροκλάστου, ορθοκλάστου, µικροκλινή, περθιτών και πλαγιοκλάστων) από τις οποίες οι τέσσερις ανήκουν στην οµάδα των αλκαλιούχων αστρίων Αλκαλιούχοι άστριοι Σειρά Σανιδίνου {(Κ, Na)AlSi 3 O 8 } (San) - Ανορθοκλάστου { (Na, K)AlSi 3 O 8 } (Aor). Ολα τα µέλη της σειράς αυτής είναι σχηµατισµοί υψηλής θερµοκρασίας και παρουσιάζουν το µέγιστο βαθµό µη ταξινοµηµένης διάταξης Al-Si. Τα ορυκτά αυτά συναντώνται µόνο σε ηφαιστειακά πετρώµατα. Η συµµετρία είναι µονοκλινής για τα περισσότερο καλιούχα µέλη (Οr: %) και τρικλινής για τα περισσότερο νατριούχα µέλη (Or: 0-37%). Το σανίδινο µε την πάροδο του χρόνου (γεωλογικός χρόνος) µεταπίπτει σε µικροκλινή, ο οποίος είναι τρικλινούς συµµετρίας και παρουσιάζει το µέγιστο της ταξινοµηµένης διάταξης. Η τρικλινικότητα, δηλαδή ο βαθµός απόκλισης από τη µονοκλινή συµµετρία δίδεται από τον τύπο =12,5(d d 131 ) και κυµαίνεται από 0 (σανίδινο) ως 1 (µικροκλινής). 13

14 Ορθόκλαστο {(Κ, NA)AlSi 3 O 8 }. Κρυσταλλώνεται σε ενδιάµεσες πυριγενείς θερµοκρασίες και είναι µονοκλινούς συµµετρίας. Από πλευράς δοµικής καταστάσεως είναι ενδιάµεσο µεταξύ σανιδίνου και µικροκλινή, στον οποίο τελικά µεταπίπτει µε την πάροδο του χρόνου. Μικροκλινής {(K, Na)AlSi 3 O 8 }. Eίναι σχηµατισµός χαµηλής θερµοκρασίας, µε πλήρη ταξινοµηµένη διάταξη των Al/Si, και τρικλινή συµµετρία. Θερµοδυναµικά είναι η πιο σταθερή µορφή καλιούχου αστρίου. Οι καλιούχοι άστριοι (Κ-άστριοι) µικροκλινής και ορθόκλαστο αποτελούν ορυκτά συστατικά βαθυγενών πετρωµάτων και ποτέ δεν βρίσκονται σε ηφαιστίτες. Περθίτες {(K, Na)AlSi 3 O 8 }. Eίναι ορθόκλαστα ή µικροκλινείς, οι οποίοι εγκλείουν µικρότατα ατρακτοειδή ή φλογοειδή σώµατα αλβίτη. ιακρίνονται σε µακρο- και µικρο-περθίτες, ανάλογα µε το αν φαίνονται µε γυµνό µάτι ή µε το µικροσκόπιο. Πολλά σανίδινα, τα οποία φαίνονται οµογενή στο µικροσκόπιο, διαπιστώθηκε µε τη βοήθεια των ακτίνων Χ και του ηλεκτρονικού µικροσκοπίου ότι είναι περθιτιωµένα. Οι περθίτες αυτοί ονοµάζονται κρυπτοπερθίτες. Οι κρυπτο- και µικροπερθίτες είναι το αποτέλεσµα του αποχωρισµού (διάµείξης) του νατριούχου αστρίου από τον καλιούχο άστριο και σχηµατίζονται ως εξής: Στις υψηλές θερµοκρασίες οι Κ-άστριοι περιέχουν σηµαντικά ποσά νατριούχου υλικού σε ισόµορφη παράµειξη. Με την πτώση όµως της θερµοκρασίας, ο αρχικά οµογενής κρύσταλλος γίνεται ασταθής και το νατριούχο υλικό αποχωρίζεται από το καλιούχο σχηµατίζοντας ξεχωριστή φάση. Κατά τη θέρµανση σε υψηλές θερµοκρασίες ( 1050 C) ο περθιτιωµένος κρύσταλλος οµογενοποιείται (εξαφανίζονται οι περθίτες). Οσον αφορά στους µακροπερθίτες αυτοί οφείλονται µάλλον σε αντικατάσταση της καλιούχου φάσεως από νατριούχο υλικό που προέρχεται από το γύρω περιβάλλον. Οι µακροπερθίτες δεν είναι αντιστρεπτοί. Στους αντιπερθίτες, συµβαίνει το αντίθετο, δηλαδή η καλιούχος φάση εγκλείεται στη νατριούχο φάση (αλβίτη ή πλαγιόκλαστο). ιαγνωστικά γνωρίσµατα Μακροσοπικά το ορθόκλαστο και ο µικροκλινής εµφανίζονται ως αλαµπείς, λευκοί (όταν είναι καολινιωµένοι) έως σαρκόχρωµοι κρύσταλλοι µε σχισµογενείς επιφάνειες (Σχ , ). Το σανίδινο εµφανίζεται συνήθως µε υαλώδη λάµψη και την χαρακτηριστική, πολλές φορές, πλακώδη ανάπτυξη (π.χ., στους τραχείτες και λατίτες) (Σχ , ). 14

15 Σχήµα Μεγακρύσταλλος ορθοκλάστου (Or) σε µακροσκοπικό δείγµα γρανίτη. Σχήµα Μεγακρύσταλλος µικροκλινή (Mi) σε µακροσκοπικό δείγµα γρανίτη. 15

16 Σχήµα Φαινοκρύσταλλος σανιδίνου (San) σε µακροσκοπικό δείγµα ρυοδακίτη. Σχήµα Φαινοκρύσταλλος σανιδίνου (San) σε µακροσκοπικό δείγµα τραχείτη. 16

17 Σχήµα Ελαφρά καολινιωµένος κρύσταλλος ορθοκλάστου (Or) Ν(-). Κάτω από µικροσκόπιο (µε µόνο τον πολωτή) οι Κ-άστριοι εµφανίζουν άχρωµες τοµές µε χαµηλό ανάγλυφο, όπως ο χαλαζίας. Όµως, αντίθετα µε αυτόν, έχουν σχισµό και πολλές φορές εµφανίζονται θολοί λόγω καολινίωσης (ορθόκλαστο, µικροκλινής) (Σχ ). Ολοι οι Κ-άστριοι παρουσιάζουν µε πολωτή και αναλυτή χαµηλά χρώµατα πόλωσης επιπλέον, ο µικροκλινής παρουσιάζει την χαρακτηριστική µικροκλινική διδυµία (µορφή πλέγµατος) (Σχ ), ενώ το ορθόκλαστο δεν παρουσιάζει καµία χαρακτηριστική διδυµία (εκτός από την Carlsbad την οποία εµφανίζουν όλοι οι άστριοι) (Σχ ). Το ορθόκλαστο και ο µικροκλινής µπορεί να παρουσιάζουν περθίτες. Το σανίδινο εµφανίζει πρισµατική ανάπτυξη και Carlsbad διδυµία (Σχ , ). Η γωνία 2V είναι πολύ µικρή µε αποτέλεσµα, πολλές φορές, να δίνει εικόνα µονάξονα κρυστάλλου, δηλαδή σταυρό, όπως ο χαλαζίας. Όµως, το σανίδινο έχει αρνητικό οπτικό χαρακτήρα, σε αντίθεση µε τον χαλαζία ο οποίος έχει θετικό οπτικό χαρακτήρα. 17

18 Σχήµα Kρύσταλλος µικροκλινή (Mi) Ν(+). Σχήµα Kρύσταλλος ορθοκλάστου (Or) µε περθίτες και διδυµία Carlsbad Ν(+). 18

19 Σχήµα Kρύσταλλος σανιδίνου (San) Ν(-). Σχήµα Kρύσταλλος σανιδίνου (San) µε διδυµία Carlsbad Ν(+). 19

20 Πλαγιόκλαστα Ο όρος πλαγιόκλαστα χρησιµοποιείται για τους τρικλινείς µεικτούς κρυστάλλους οι οποίοι σχηµατίζονται µεταξύ του αλβίτη (NaAlSi 3 O 8 ) και του ανορθίτη (CaAl 2 Si 2 O 8 ), συµπεριλαµβανοµένων και των δύο ακραίων µελών. Υψηλής θερµοκρασία πλαγιόκλαστα απαντούν στα ηφαιστειακά πετρώµατα, ενώ χαµηλής θερµοκρασίας στα πλουτωνικά. Με βάση την περιεκτικότητά τους σε An (βάρος %) τα διάφορα µέλη ονοµάζονται ως εξής: Αλβίτης An 0 - Αn 10 Oλιγόκλαστο An 10 - Αn 30 Ανδεσίνης An 30 - Αn 50 Λαβραδόριο An 50 - Αn 70 Βυτωβνίτης An 70 - Αn 90 Ανορθίτης An 90 - Αn 100 Τα τρία πρώτα µέλη, δηλαδή ο αλβίτης, το ολιγόκλαστο και ο ανδεσίνης χαρακτηρίζονται ως όξινα πλαγιόκλαστα (An<50%), ενώ τα υπόλοιπα τρία, δηλαδή το λαβραδόριο, ο βυτωβνίτης και ο ανορθίτης ως βασικά (An>50%). Μέσα στη σειρά των πλαγιοκλάστων οι φυσικές και οπτικές ιδιότητες µεταβάλλονται βαθµιαία µεταξύ των δύο ακραίων µελών. Οι κρύσταλλοι των πλαγιοκλάστων είναι δίδυµοι, κυρίως κατά τον αλβιτικό νόµο, ο οποίος εµφανίζεται µε µορφή επαναλαµβανόµενων παραλλήλων µεταξύ τους φωτεινών και σκοτεινών ταινιών. Τα πλαγιόκλαστα, και κυρίως αυτά των ηφαιστειακών πετρωµάτων παρουσιάζουν ζωνώδη δοµή ως αποτέλεσµα των συνθηκών κρυστάλλωσής τους. Στο διάγραµµα του σχήµατος επεξηγείται η κρυστάλλωση και ο σχηµατισµός ζωνών των πλαγιοκλάστων. Γενικά το διάγραµµα κρυσταλλώσεως των πλαγιοκλάστων είναι πολύ σηµαντικό, όχι µόνον επειδή τα πλαγιόκλαστα βρίσκονται στα περισσότερα πυριγενή πετρώµατα, αλλά και διότι το σύστηµα αυτό παρέχει πληροφορίες για όλα τα συστήµατα ισόµορφων παραµείξεων. Οπως φαίνεται από το διάγραµµα, ο καθαρός αλβίτης τήκεται (και κρυσταλλώνεται) στους 1118 C, ενώ ο καθαρός ανορθίτης στους 1553 C. Πάνω από την καµπύλη liquidus όλο το υλικό είναι σε υγρή κατάσταση, ενώ κάτω από τη solidus σε στερεή κατάσταση. η περιοχή µεταξύ των δύο καµπυλών αποτελείται από τήγµα και κρυστάλλους, που βρίσκονται σε ισορροπία. Ας υποθέσουµε ότι έχουµε ένα τήγµα συστάσεως An 50 Ab 50 και το αφήνουµε να ψυχθεί. Οταν η θερµοκρασία φθάσει στο σηµείο Α (1450 C), αποβάλλονται οι πρώτοι µεικτοί κρύσταλλοι, οι οποίοι έχουν σύσταση περίπου An 84 Ab 16 (τετµηµένη του σηµείου Α ). οι κρύσταλλοι αυτοί βρίσκονται σε ισορροπία µε το τήγµα. Με τη συνέχιση της 20

21 πτώσης της θερµοκρασίας στο σηµείο Β (1400 C), αποβάλλονται νέοι κρύσταλλοι µε σύσταση An 72 Ab 28. Κάτω από τις νέες συνθήκες οι πρώτοι κρύσταλλοι δε βρίσκονται σε ισορροπία µε το τήγµα και αν η κρυστάλλωση γίνεται πολύ αργά αφοµοιώνονται εξ ολοκλήρου απ αυτό. Ετσι, το τήγµα αλλάζει σύσταση εµπλουτιζόµενο διαρκώς σε Ab. Oταν, τέλος, µε τη συνέχιση της ψύξης, η θερµοκρασία φθάσει στο σηµείο Γ (1285 C), όλο το τήγµα µετατρέπεται σε κρυστάλλους συστάσεως An 50 Ab 50, δηλαδή της ίδιας σύστασης µε το αρχικό τήγµα. Αν όµως η πτώση της θερµοκρασίας είναι πολύ γρήγορη, τότε οι πρώτοι κρύσταλλοι, οι οποίοι δε βρίσκονται σε ισορροπία µε το τήγµα, δε προλαβαίνουν να αντιδράσουν µε αυτό και να αφοµοιωθούν, αλλά περιβάλλονται από µεταγενέστερους κρυστάλλους, οι οποίοι είναι ευσταθείς στις νέες συνθήκες. Ετσι, σχηµατίζονται αλλεπάλληλα στρώµατα γύρω από τον πρώτο κρύσταλλο (πυρήνα) µε αυξανόµενη περιεκτικότητα σε Ab. H διαφορά στη σύσταση εκδηλώνεται στις λεπτές τοµές µε διαφορά στη διπλοθλαστικότητα και την κατασβεστική γωνία κάθε στρώµατος (ζώνης). Σχήµα ιάγραµµα κρυστάλλωσης των πλαγιοκλάστων 21

22 ιαγνωστικά γνωρίσµατα Μακροσοπικά τα πλαγιόκλαστα, όπως όλοι οι άστριοι, εµφανίζονται ως άχρωµοι, αλαµπείς έως λευκοί κρύσταλλοι (όταν είναι καολινιωµένοι) µε σχισµογενείς επιφάνειες (Σχ , ). Κάτω από µικροσκόπιο (µε µόνο τον πολωτή) τα πλαγιόκλαστα εµφανίζουν άχρωµες τοµές µε χαµηλό ανάγλυφο (Σχ , ), οι οποίες πολλές φορές είναι θολές, λόγω αλλοίωσης (π.χ., καολινίωση). Με πολωτή και αναλυτή παρουσιάζουν χαµηλά χρώµατα πόλωσης και αλβιτική (ή και Carlsbad) διδυµία (Σχ , ). Επίσης, παρουσιάζουν (κυρίως αυτά των ηφαιστειακών πετρωµάτων) ζωνώδη δοµή (Σχ ). Αλλοιώνονται σε καολινίτη (καολινίωση), σερικίτη (σερικιτίωση) (Σχ , ) και σε ένα λεπτοµερές συσσωµάτωµα επιδότου, σερικίτη, ασβεστίτη και δευτερογενούς αλβίτη (σωσσυριτίωση) (Σχ , ) ΑΣΤΡΙΟΕΙ Η Τα αστριοειδή περιλαµβάνουν νατριούχα και καλιούχα αργιλοπυριτικά ορυκτά, τα οποία δοµικά δε σχετίζονται τόσο πολύ µεταξύ τους, ώστε να σχηµατίζουν ισόµορφες παραµείξεις, όπως οι άστριοι. Γενικά όµως έχουν τον ίδιο τύπο δοµής, δηλαδή ανήκουν στα τεκτοπυριτικά ορυκτά. ιακρίνονται από τους αλκαλιούχους αστρίους από τη µικρότερη περιεκτικότητά τους σε SiO 2. Κρυσταλλώνονται από πλούσια σε αλκάλεα, αλλά φτωχά σε SiO 2, πυριτικά τήγµατα. Τα σπουδαιότερα αστριοειδή είναι ο νεφελίνης, ο λευκίτης και η σειρά του σοδαλίθου. Ο νεφελίνης {(Na,K)AlSiO 4 } είναι το πιο χαρακτηριστικό ορυκτό των αλκαλικών πετρωµάτων και αποτελεί συστατικό τόσο των ηφαιστειακών όσο και των πλουτωνικών πετρωµάτων. Κρυσταλλώνεται στο εξαγωνικό σύστηµα. Ο λευκίτης {KAlSi 2 O 6 } βρίσκεται µόνο σε ηφαιστειακά πετρώµατα και µάλιστα στις πλούσιες σε κάλιο βασικές λάβες. Ο σχηµατισµός και η διατήρηση του λευκίτη εξαρτάται όχι µόνο από το βαθµό κορεσµού του µάγµατος σε κάλιο, αλλά και από την περιεκτικότητά του σε πτητικά συστατικά και την ταχύτητα ψύξεώς του. Οσο αυξάνεται η συγκέντρωση των πτητικών, τόσο περιορίζεται το πεδίο σταθερότητας του λευκίτη. Επίσης, αν η ψύξη είναι αρκετά βραδεία, αντιδρά ο λευκίτης µε το τήγµα και µετατρέπεται σε Κ-άστριο. Η σειρά του σοδαλίθου περιλαµβάνει τα ορυκτά σοδάλιθο {Na 8 (Al 6 Si 6 O 24 )Cl 2 }, νοσεάνη {Νa 8 (Al 6 Si 6 O 24 )SO 4 } και χαουίνη {(Na,Ca) 4-8 (Al 6 Si 6 O 24 )(SO 4 ) 1-2 }. Τα ορυκτά αυτά βρίσκονται τόσο στα ηφαιστειακά όσο και στα πλουτωνικά πετρώµατα της αλκαλικής σειράς και συνήθως συνοδεύουν το νεφελίνη. 22

23 Σχήµα Kρύσταλλοι πλαγιοκλάστων (Pl) σε µακροσκοπικό δείγµα γάββρου. Σχήµα Kρύσταλλοι πλαγιοκλάστων (Pl) σε µακροσκοπικό δείγµα ανδεσίτη. 23

24 Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου (Pl) Ν(-). Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου (Pl) Ν(-). 24

25 Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου (Pl) Ν(+). Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου (Pl) Ν(+). 25

26 Σχήµα Kρύσταλλοι πλαγιοκλάστων (Pl) µε ζώνωση Ν(+). ιαγνωστικά γνωρίσµατα Ο νεφελίνης στο µικροσκόπιο εµφανίζει αλλοτριόµορφες έως ιδιόµορφες εξαγωνικές τοµές µε χαµηλό ανάγλυφο. Μοιάζει µε τον χαλαζία από τον οποίο διακρίνεται από τον αρνητικό οπτικό χαρακτήρα του (Σχ , ). Ο λευκίτης σχηµατίζει χαρακτηριστικούς ψευδοκυβικούς κρυστάλλους τετραγωνικής συµµετρίας, µε 8γωνικές ή στρογγυλές τοµές και χαµηλό ανάγλυφο. Με πολωτή και αναλυτή, εκτός από τους πολύ µικρούς κρυστάλλους, που είναι ισότροποι, εµφανίζει πολυσύνθετη δοµή από πολύδυµα διατεµνόµενα πλακίδια (Σχ , ). 26

27 Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου (Pl) µε σερικιτίωση Ν(-). Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου (Pl) µε σερικιτίωση Ν(+). 27

28 Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου µε σωσσυριτίωση (Saus) Ν(-). Σχήµα Kρύσταλλος πλαγιοκλάστου σωσσυριτίωση (Saus) Ν(+). 28

29 Σχήµα Kρύσταλλος νεφελίνη (Ne) Ν(-). Σχήµα Kρύσταλλος νεφελίνη (Ne) Ν(+). 29

30 Σχήµα Kρύσταλλος λευκίτη (Lc) Ν(-). Σχήµα Kρύσταλλος λευκίτη (Lc) Ν(+). 30

Τι είναι. Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος)

Τι είναι. Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος) Πυριγενή πετρώματα Τι είναι Πηγή του υλικού Μάγμα Τήξη πετρωμάτων στο θερμό κάτω φλοιό ή άνω μανδύα. ιαδικασία γένεσης Κρυστάλλωση (στερεοποίηση μάγματος) Είδη πυριγενών πετρωμάτων Ηφαιστειακά ή εκρηξιγενή

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ

Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, Απρίλιος 2007 ΠΥΡΙΤΙΚΆ ΟΡΥΚΤΆ 92% των ορυκτών του φλοιού της γης είναι πυριτικά 39% 12% 12% 11% 5% 5% 5% 3% 8% Πλαγιόκλαστα Αλκαλικοί άστριοι Χαλαζίας Πυρόξενοι Αμφίβολοι Μαρμαρυγίες

Διαβάστε περισσότερα

3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ

3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ 3 ΜΑΓΜΑ ΚΑΙ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΣΗ ΤΟΥ 3.1 ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ 3.1.1 ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΓΜΑΤΟΣ Μάγµα είναι ένα φυσικό διάπυρο πυριτικό τήγµα, το οποίο περιέχει διαλυµένα αέρια ή και στερεά υλικά (π.χ. κρυστάλλους).

Διαβάστε περισσότερα

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο

Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Είναι μίγματα ορυκτών φάσεων Οι ορυκτές φάσεις μπορεί να είναι ενός είδους ή περισσότερων ειδών Μάρμαρο Πολλοί κρύσταλλοι ασβεστίτη Γρανίτης Κρύσταλλοι χαλαζία, πλαγιοκλάστου,

Διαβάστε περισσότερα

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ

Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Ηλίας Χατζηθεοδωρίδης, 2011 Μαγματικά, πλουτώνια πετρώματα ΓΡΑΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΝΙΤΟΕΙΔΗ ΡΥΟΛΙΘΟΣ Καλιούχος Άστριος ή Πλαγιόκλαστο Χαλαζίας Βιοτίτης ή Κεροστίλβη + Μοσχοβίτης (όχι με Κεροστλίβη) + Μαγνητίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ

9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ 9 ΛΑΜΠΡΟΦΥΡΕΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΒΑΣΙΚΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΑΚΡΑΙΑΣ ΣΥΣΤΑΣΕΩΣ Εκτός από τα πετρώµατα τα οποία αναφέρθηκαν µέχρι τώρα, υπάρχουν και άλλα, τα οποία, αν και γενικά δεν είναι πολύ διαδεδοµένα, παρουσιάζουν ιδιαίτερο

Διαβάστε περισσότερα

Μάγμα. Το μάγμα, όπως είναι γνωστό, είναι το μητρικό υλικό των πυριγενών πετρωμάτων και το τμήμα του που εκχύνεται σαν λάβα από τα ηφαίστεια είναι

Μάγμα. Το μάγμα, όπως είναι γνωστό, είναι το μητρικό υλικό των πυριγενών πετρωμάτων και το τμήμα του που εκχύνεται σαν λάβα από τα ηφαίστεια είναι ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΠΥΡΙΓΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ. Μάγμα. Το μάγμα, όπως είναι γνωστό, είναι το μητρικό υλικό των πυριγενών πετρωμάτων και το τμήμα του που εκχύνεται σαν λάβα από τα ηφαίστεια είναι προσιτό στην άμεση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΣΟΠΥΡΙΤΙΚΑ X 3 Y 2 (SiO 4 ) 3 (X=Mg,Fe,Mn,Ca) (Y=Al,Cr,Fe Y=Al,Cr,Fe) Κυβικό τα πόλωσης Σχισμός Γενικά άχρωμο, γκριζωπό. Υψηλό έως πολύ υψηλό θετικό. Ιδιόμορφες εξαπλευρικές ή οκταπλευρικές τομές. Aποστρογγυλεμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση

Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση Ορυκτά - πετρώματα Ορυκτά είναι όλα τα ομογενή, κρυσταλλικά υλικά, με συγκεκριμένη μοριακή δομή και σύσταση Πετρώματα είναι οι μεγάλες μονάδες υλικών, που αποτελούν το στερεό συνεκτικό σύνολο από ένα ανακάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ

ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ-ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΠΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΠΕΤΡΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ Ε. ΜΠΟΣΚΟΣ Καθηγητής Α. ΟΡΦΑΝΟΥ ΑΚΗ Επ. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 4. Πετρολογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ KAI ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ & ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θωμάς Μπεχλιβάνος ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Πετρολογικός κύκλος

ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ. Πετρολογικός κύκλος ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ Εκρηξιγενή - Μεταµορφωµένα - Ιζηµατογενή πετρώµατα Πετρολογικός κύκλος ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Πετρώµατα Πετρώµατα είναι φυσικά στερεά υλικά σε συµπαγή ή χαλαρή µορφή, που π αποτελούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

Η δομή και η σύσταση της γης. Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος

Η δομή και η σύσταση της γης. Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος Η δομή και η σύσταση της γης Χριστίνα Στουραϊτη Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος 10-3-2015 Γιατί μελετάμε τα πυριγενή πετρώματα? Τι θέλουμε να μάθουμε από την Γεωχημεία-Πετρολογία των πυριγενών πετρωμάτων?

Διαβάστε περισσότερα

3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ 3.4 ΠΕΤΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ ΣΕΙΡΕΣ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Το σύνολο των πετρωµάτων µιας περιοχής, τα οποία παρουσιάζουν κοινά πετρογραφικά και χηµικά γνωρίσµατα και είναι συγγενή µεταξύ τους, δηλαδή, προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΧΗΜΕΙΑΣ Κατάσταση της ύλης. Η Γεωχημεία κατά ένα μεγάλο μέρος ασχολείται με τη μετατροπή της ύλης από τη μια μορφή στην άλλη όπως γίνεται φανερό στην κρυστάλλωση των μαγμάτων, στη διάβρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ: ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ ΟΡΥΚΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Αναχώρηση με λεωφορείο

Διαβάστε περισσότερα

Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό. 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών

Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό. 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών M1 Γένεση μάγματος στον ηπειρωτικό φλοιό 1. Γενικά 2. Τήξη αφυδάτωσης 3. Υπολειμματικό υλικό στην πηγή 4. Μετανάστευση των υγρών 5. Διαχωρισμός του μερικούτήγματος από την πηγή 1 1. Γενικά Η γένεση μάγματος

Διαβάστε περισσότερα

4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ

4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Κεφάλαιο 4: Τεχνική συµπεριφορά πετρωµάτων 4.1 4. ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ 4.1 ΓΕΝΙΚΑ Στα επόµενα γίνεται παρουσίαση της τεχνικής συµπεριφοράς των πετρωµάτων, που συνήθως αναπτύσσονται στον Ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑΔΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ

ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΙΑΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Οι γεωλογικοί σχηµατισµοί που δοµούν το στερεό φλοιό της γης διακρίνονται από τεχνικογεωλογικής πλευράς σε εδαφικούς και βραχώδεις. Οι βραχώδεις προϋπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ. Β Εξάμηνο.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ. Β Εξάμηνο. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ-ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΞΑΝΘΗ Β Εξάμηνο Θεσσαλονίκη ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚ ΡΟΜΗΣ 1η ΗΜΕΡΑ Ξάνθη. Βολλαστονίτης (Σχ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ)

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΥΠΟΕΡΓΟ: ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΜΑΡΜΑΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ (ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΗΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝΟ ΕΡΓΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (ΕΤΠΑ) ΕΛΛΑ ΑΣ (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ) ΕΡΓΟ:ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρασινοσχιστόλιθος. Χλωρίτης. Επίδοτο

Πρασινοσχιστόλιθος. Χλωρίτης. Επίδοτο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ Πρασινοσχιστόλιθος Χλωρίτης Επίδοτο Γρανίτης Χαλαζίας Άστριος Ασβεστίτης Ασβεστόλιθος Αντικείμενο της Ορυκτολογίας Το αντικείμενο της Ορυκτολογίας είναι η μελέτη των φυσικών κρυσταλλικών σωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΘΕΡΜΙΚΩΝ ΕΞΑΛΛΟΙΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΡΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟΤΥΧΟ ΞΑΝΘΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Λ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής Λέκτορας Βασίλειος Μέλφος Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ως γνωστόν, οι χηµικές ενώσεις προκύπτουν από την ένωση δύο ή περισσοτέρων στοιχείων, οπότε και έχουµε σηµαντική µεταβολή του ενεργειακού περιεχοµένου του συστήµατος.

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΣΕΡΡΕΣ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 3. Ορυκτά Πετρογραφία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. Η σύσταση του θαλασσινού νερού έχει επικρατήσει να καθορίζεται με βάση τη συγκέντρωση χλωριδίων και την αλμυρότητα. Η συγκέντρωση χλωριδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Ι ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΙΑΛΕΞΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα

Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα Κοιτασματολογία Ενότητα 1: Κίνηση των λιθοσφαιρικών Πλακών Γεωλογικά Φαινόμενα Γεώργιος Χαραλαμπίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Εξάµηνο

ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Εξάµηνο ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΕΞΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ Α - ΘΕΣΣΑΛΙΑ Εξάµηνο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2011 1 ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η εξαήµερη άσκηση υπαίθρου του 2

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Υλικά και τρόπος κατασκευής χωμάτινων φραγμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ.

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ. ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ Δ Εξάμηνο ΚΟΡΩΝΑΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΑΝΤΗΡΑΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΡΥΚΤΟ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΡΥΚΤΟ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΡΥΚΤΟ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΟΥΛΦΙ ΙΑ Σιδηροπυρίτης FeS 2 Κυβικό Μεταλλική Κίτρινο Μαύρη 6-6½ Κυβικός, ποικίλσεις, με γαληνίτη, σφαλερίτη Χαλκοπυρίτης CuFeS 2 Τετραγωνικό Μεταλλική Κίτρινο Μαύρη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΜΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΡΙΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ.

ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΡΙΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ. ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑΣ - ΠΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ - ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. ΤΡΙΗΜΕΡΗ ΑΣΚΗΣΗ ΥΠΑΙΘΡΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ Εξάμηνο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2009 1 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η άσκηση υπαίθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα)

ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα) ntua ACADEMIC OPEN COURSES ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (Λίθοι, Μάρμαρα) Σχολή Χημικών Μηχανικών 9 ο Εξαμ. Χ-Μ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Καθ. Α. Μοροπούλου Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons και

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας

Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Ορυκτά και πολύτιμοι λίθοι της Ελλάδας Βασίλης Μέλφος Λέκτορας Κοιτασματολογίας-Γεωχημείας Τομέας Ορυκτολογίας, Πετρολογίας, Κοιτασματολογίας Τμήμα Γεωλογίας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης melfosv@geo.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποια είναι τα σπουδαιότερα είδη ζωνώδους κατασκευής των πλαγιοκλάστων. Ερµηνεύσατε τον τρόπο δηµιουργίας καθενός α) Κανονική ανάστροφη ζώνωση:

1. Ποια είναι τα σπουδαιότερα είδη ζωνώδους κατασκευής των πλαγιοκλάστων. Ερµηνεύσατε τον τρόπο δηµιουργίας καθενός α) Κανονική ανάστροφη ζώνωση: 1. Ποια είναι τα σπουδαιότερα είδη ζωνώδους κατασκευής των πλαγιοκλάστων. Ερµηνεύσατε τον τρόπο δηµιουργίας καθενός α) Κανονική ανάστροφη ζώνωση: Χαρακτηρίζουν τη γενική τάση της µεταβολής της σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Ανάλυσης. Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης

Μέθοδοι Ανάλυσης. Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης Μέθοδοι Ανάλυσης Καταστρεπτικές χρειάζεται να αποσπαστεί μικρό κομμάτι από το αντικείμενο και να διαμορφωθεί ανάλογα με τον τύπο της ανάλυσης Πετρογραφία (λεπτές τομές) Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο Σάρωσης

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όρια εδάφους και βράχου όλα τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΛΟΥΤΩΝΙΤΗΣ ΤΗΣ ΣΕΡΙΦΟΥ, Η ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΝ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Ο ΠΛΟΥΤΩΝΙΤΗΣ ΤΗΣ ΣΕΡΙΦΟΥ, Η ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΗ ΜΕ ΑΥΤΟΝ ΜΕΤΑΛΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ: Γεωεπιστήμες & Περιβάλλον ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: Ορυκτές Πρώτες Υλες & Περιβάλλον Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes.

ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ. Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΣΗ Πηγή: Natural Resources Canada - Terrain Sciences Division - Canadian Landscapes. ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Αιολική δράση Ο άνεµος, όπως το νερό και ο πάγος, είναι ένας παράγοντας που επιδρά

Διαβάστε περισσότερα

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας.

Εικ.IV.7: Μορφές Κυψελοειδούς αποσάθρωσης στη Νάξο, στην περιοχή της Στελίδας. ii. Μορφές Διάβρωσης 1. Μορφές Κυψελοειδούς Αποσάθρωσης-Tafoni Ο όρος Tafoni θεσπίστηκε ως γεωμορφολογικός από τον A. Penck (1894), εξαιτίας των γεωμορφών σε περιοχή της Κορσικής, που φέρει το όνομα αυτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ & ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ 4. Πετρολογία Διδάσκων: Μπελόκας Γεώργιος Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογικοί Σχηματισμοί

Γεωλογικοί Σχηματισμοί ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9 15780 ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΑΘΗΝΑ Εδαφικοί και Βραχώδεις Εδαφικοί και Βραχώδεις Γεωλογικοί Σχηματισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Γ / Γυμνασίου Περιοδικός Πίνακας και Αλκάλια ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΒΑΘΜΟΣ

Διαγώνισμα Χημείας Γ / Γυμνασίου Περιοδικός Πίνακας και Αλκάλια ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΒΑΘΜΟΣ Διαγώνισμα Χημείας Γ / Γυμνασίου Περιοδικός Πίνακας και Αλκάλια ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΒΑΘΜΟΣ 1. Να συμπληρώσετε την ακροστιχίδα που αφορά τον Περιοδικό Πίνακα: 1. Π _ 1. Ο πίνακας έχει επτά 2. _ Ε _ 2. Τα περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ

ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ. Είδη ενέργειας ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ Όλες οι χημικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν έκλυση ή απορρόφηση ενέργειας υπό μορφή θερμότητας. Η γνώση του ποσού θερμότητας που συνδέεται με μια χημική αντίδραση έχει και πρακτική και θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

IZHMATOΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ

IZHMATOΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ IZHMATOΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Χημική διάβρωση και αποσάθρωση των πετρωμάτων. Όπως είναι γνωστό, η ιζηματογένεση οφείλεται στην επίδραση της ατμόσφαιρας και υδρόσφαιρας πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Από τις καταστάσεις της ύλης τα αέρια και τα υγρά δεν παρουσιάζουν κάποια τυπική διάταξη ατόμων, ενώ από τα στερεά ορισμένα παρουσιάζουν συγκεκριμένη διάταξη ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΜΟΡΦΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Γενικότητες. Κατηγορίες και τύποι µεσόµορφων

ΜΕΣΟΜΟΡΦΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Γενικότητες. Κατηγορίες και τύποι µεσόµορφων 144 ΜΕΣΟΜΟΡΦΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικότητες Σύµφωνα µ αυτά που ειπώθηκαν στη Γενική Εισαγωγική, κατά τη µετατροπή ενός σώµατος από στερεό σε υγρό και αντίστροφα το σώµα περνάει από µια κατάσταση, που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Stratigraphy Στρωματογραφία

Stratigraphy Στρωματογραφία Stratigraphy Στρωματογραφία τι είναι η στρωματογραφία? είναι ο κλάδος της γεωλογίας που ασχολείται με την μελέτη των στρωμένων πετρωμάτων στον χώρο και στο χρόνο. branch of geology dealing with stratified

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3. A = μέταλλο

ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3. A = μέταλλο Ανθρακικά ΑΝΘΡΑΚΙΚΑ ACO 3 A = μέταλλο Ομάδα Ασβεστίτη Τριγωνικό Ασβεστίτης CaCO 3 Μαγνησίτης MgCO 3 Σιδηρίτης FeCO 3 Ροδοχρωσίτης MnCO 3 Σμιθσωνίτης ZnCO 3 Ομάδα Αραγωνίτη Ρομβικό Αραγωνίτης CaCO 3 Κερουσίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

'Οταν είναι γνωστή η ταυτότητα των σταθερών ορυκτολογικών ειδών και των διαλυτών ιοντικών φάσεων είναι δυνατό να υπολογίσουµε τη σχετική διαλυτότητα

'Οταν είναι γνωστή η ταυτότητα των σταθερών ορυκτολογικών ειδών και των διαλυτών ιοντικών φάσεων είναι δυνατό να υπολογίσουµε τη σχετική διαλυτότητα Γεωχηµική Ευκινησία Ευκινησία κάτω από επιφανειακές συνθήκες Η ευκινησία των στοιχείων στο επιφανειακό περιβάλλον κυριαρχείται από τη µεταφορά σε υδάτινα διαλύµατα. 'Ένας κατά προσέγγιση οδηγός στην ευκινησία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΤΟΦΦΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΕΡΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΤΟΦΦΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΕΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΖΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΤΟΦΦΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΕΡΩΝ Εξεταστική επιτροπή: Αναπληρωτής καθηγητής Β. Περδικατσης Επίκουρος

Διαβάστε περισσότερα

7.14 Προβλήματα για εξάσκηση

7.14 Προβλήματα για εξάσκηση 7.14 Προβλήματα για εξάσκηση 7.1 Το ορυκτό οξείδιο του αλουμινίου (Corundum, Al 2 O 3 ) έχει κρυσταλλική δομή η οποία μπορεί να περιγραφεί ως HCP πλέγμα ιόντων οξυγόνου με τα ιόντα αλουμινίου να καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Σκιερές ζώνες Ανισοτροπία Στρώµα D

Σκιερές ζώνες Ανισοτροπία Στρώµα D Σκιερές ζώνες Ανισοτροπία Στρώµα D Φυσική της Λιθόσφαιρας Κεφάλαιο 2 Καθ. Αναστασία Κυρατζή Α. Κυρατζή "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 1 Α. Κυρατζή "Φυσική της Λιθόσφαιρας" 2 ιάδοση κυµάτων σε επιφάνειες ασυνέχειας

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων) σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 4. ΑΝΘΡΑΚΑΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του άνθρακα στον περιοδικό πίνακα. Να ταξινομούμε τα διάφορα είδη άνθρακα σε φυσικούς

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 1ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει το ατοµικό πρότυπο του Bohr καθώς και τα µειονεκτήµατά του. Να υπολογίζει την ενέργεια που εκπέµπεται ή απορροφάται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Διαχείριση λατομείων μαρμάρου και αδρανών υλικών Υπολείμματα Περιβαλλοντικές επιπτώσεις ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Κ. ΚΑΡΓΙΩΤΗΣ Dr. Γεωλόγος - Ορυκτολόγος Καθηγητής ΤΕΙ ΑΜΘ Τμήμα Μηχανικων Τεχνολογίας Πετρελαίου & Φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργίες του εδάφους... 4 Οι εδαφικοί ορίζοντες... 5 Ποιότητα του εδάφους...10. Τα ανόργανα συστατικά του εδάφους...16

Λειτουργίες του εδάφους... 4 Οι εδαφικοί ορίζοντες... 5 Ποιότητα του εδάφους...10. Τα ανόργανα συστατικά του εδάφους...16 Περιεχόμενα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 Λειτουργίες του εδάφους... 4 Οι εδαφικοί ορίζοντες... 5 Ποιότητα του εδάφους...10 2. ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ...15 Τα ανόργανα συστατικά του εδάφους...16 Μητρικό υλικό...16

Διαβάστε περισσότερα