ISSN: (Northern Greece Society of Atherosclerosis)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ISSN: 2241-7389. (Northern Greece Society of Atherosclerosis)"

Transcript

1 - - ISSN: (Northern Greece Society of Atherosclerosis)

2 Περιεχόμενα Εργασίες : - Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση κλινική σημασία, αντιμετώπιση και Περιοδικό ΑΘΗΡΟλογία (ATHIROlogia) Ιδιοκτησία Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης Βορείου Ελλάδος (Northern Greece Society of Atherosclerosis) Μορκεντάου 8, Θεσσαλονίκη, Τηλ.: , Fax , Ιστοσελίδα: Εκδότης: Απόστολος Ευθυμιάδης Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Πρόεδρος Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης Β. Ελλάδος Κιν Διευθυντής Σύνταξης: Βασίλειος Κόκκας Καθηγητής Φαρμακολογίας ΑΠΘ κιν: Συντακτική Επιτροπή 1.Αθανάσιος Βιδάλης, Νευρολόγος-Ψυχίατρος, MD, PhD, Πρόεδρος Π.Ε.ΨΥ.ΓΕ.Ν.,Πρόεδρος ISoQM, κιν , 2.Ιωάννης Ευθυμιάδης, Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, τηλ , 3.Νικόλαος Καμπουρίδης, Καρδιολόγος, Επιμελής ΕΣΥ Νοσοκομείου Καβάλας, Γραμματέας ΕΑΒΕ, τηλ: Γεώργιος Κούρτογλου, ΠαθολόγοςΔιαβητολόγος, κιν , 5.Μαρία Μυρωνίδου-Τζουβελέκη, Καθηγήτρια Φαρμακολογίας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, τηλ , 6.Χρήστος Σαββόπουλος, Αναπ. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ, τηλ: Άννα Ταυρίδου, Επ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας ΔΠΘ, τηλ , 8.Γεώργιος Χατζηαντωνίου, Καρδιολόγος, ΔΚΥ Αιγάλεω τηλ , Γραμματεία : Σοφία Παυλίδου Ιατρός, τηλ: συμβολή στην εκδήλωση θωρακικού άλγους μη καρδιακής αιτιολογίας - Καρδιολογικές φαρμακευτικές παρεμβάσεις σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου που υποβλήθηκαν σε μη καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις 14 - Ενεργειακό ισοζύγιο σε μαθητές και μαθήτριες χορού 21 Βιβλιογραφική ενημέρωση H αλιροκουμάβη (Alirocumab) αναστέλλει την αθηροσκλήρωση, βελτιώνει τη μορφολογία της πλάκας και ενισχύει τις δράσεις της στατίνης. - Περιοδική χορήγηση ροσουβαστατίνης ατορβαστατίνης. Η μελέτη PRADA: Μία ασθενο-κεντρική πρακτική. - Η επιθετική θεραπεία με στατίνες αναστέλλει την φυσική εξέλιξη της διαβητικής στεφανιαίας αθηροσκλήρωσης. Ευρήματα από την μελέτη SATURN. Προσεχή συνέδρια Οκτώβριος Μάρτιος 2015 Οδηγίες προς τους Συγγραφείς Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου Απόστολος Ευθυμιάδης Καθηγητής Καρδιολογίας Τηλ , , Μαρία Χασαπίδου Καθηγήτρια Διαιτολογίας Α-ΤΕΙΘ Τηλ , Ιωάννης Κανονίδης Καθηγητής Καρδιολογίας, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ Τηλ , Ζαδάλα Μούσλεχ Ενδοκρινολόγος-Διαβητολόγος Τηλ , Νικόλαος Καμπουρίδης Καρδιολόγος, Επιμελητής Α ΕΣΥ Καβάλα Τηλ , Δημήτριος Σκούτας Παθολόγος-Διαβητολόγος Τηλ , , Άννα Ταυρίδου Επικ. Καθηγήτρια Φαρμακολογίας ΔΠΘ Τηλ , Γραμματεία ΕΑΒΕ: Σοφία Παυλίδου Τηλ ,

3 Editorial Επιστολή Προέδρου «Να σέβεσαι τον απέναντι, αν θέλεις να σε σεβαστεί και εκείνος». Αγαπητοί αναγνώστες, Αυτές τις ημέρες παρακολουθούμε όλοι με αγωνία, χαρά, υπερηφάνεια και έκπληξη τις ανακοινώσεις και τα σχόλια των ΜΜΕ αναφορικά με τα αρχαιολογικά ευρήματα στην Αμφίπολη. Βλέπουμε στις οθόνες των τηλεοράσεων τις δύο Καρυάτιδες, ευθυτενείς και καλλίγραμμες, να στέκουν με υπερηφάνεια εδώ και ή χρόνια. Ακούμε τις ανακοινώσεις Αρχαιολόγων, σπηλαιολόγων και άλλων ειδικών. Διαφωνούν μεταξύ τους στη χρονολογία των ευρημάτων, τις μεθόδους και την ποιότητα της ανασκαφής. Διαφωνούν οι ειδικοί από μακριά, κρίνουν και επικρίνουν ή σπάνια επαινούν αυτούς που έχουν την ευθύνη της σημαντικής αυτής εργασίας, ανασκαφής και ανακάλυψης. Το κάνουν από κακία, απειρία, άγνοια ή από τη νοοτροπία «γιατί αυτοί και όχι εγώ»; Δεν γνωρίζω την υπεύθυνη ή τους υπεύθυνους της αρχαιολογικής ανασκαφής. Δεν γνωρίζω τους άλλους. Ένα τέτοιο έργο νομίζω έχει μεγάλη ευθύνη και πολλές δυσκολίες. Ευχή όλων πρέπει να είναι να ολοκληρωθεί και να είναι περισσότερο σημαντικό από ό τι είδαμε μέχρι τώρα. Στα χρόνια που ζούμε, με υποχώρηση της ιδεολογίας, της αγάπης, της αξιοπιστίας, της ειλικρίνειας, θέλουμε και ευχόμαστε να είμαστε όλοι μαζί σε αυτόν τουλάχιστον τον τομέα και ό τι ανακαλυφθεί από την αρχαιότητα. να προκαλέσει «ανάταση της ψυχής των ανθρώπων και του Έθνους». Φιλικά Απόστολος Ν. Ευθυμιάδης Πρόεδρος ΕΑΒΕ 03

4 Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση: κλινική σημασία, αντιμετώπιση και συμβολή στην εκδήλωση θωρακικού άλγους μη καρδιακής αιτιολογίας Γεώργιος Ναλμπαντίδης MD, MSc1, Αντώνιος Π. Αντωνιάδης MD, MSc, PhD2, Νικολέτα Κεφαλά MD3, Δημήτριος Καπετάνος MD, PhD 1, Θεοφάνης Μά ρης MD, MSc, PhD 1, Γεώργιος 2 Δ. Γιαννόγλου MD, PhD 1. Γαστρεντερολογική κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Γεώργιος Παπανικολάου» 2. Α Καρδιολογική Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Ιατρική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 3. Καρδιολογική κλινική, 424 ΓΣΝΕ, Θεσσαλονίκη. Περίληψη Η νόσος της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΝΓΟΠ) αποτελεί σύνηθες πρόβλημα με πολλές εξωοισοφαγικές εκδηλώσεις. Συνήθως παρουσιάζεται με οπισθοστερνικό καύσο και ορισμένες φορές με θωρακικό άλγος μη καρδιακής αιτιολογίας. Η παλινδρόμηση γαστρικού οξέος, πεψίνης και χολικών αλάτων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην παθογένεια της νόσου, ενώ πρόσφατα διερευνήθηκε ο ρόλος ορισμένων κυτταροκινών. Η καθιερωμένη συντηρητική αντιμετώπιση περιλαμβάνει χορήγηση αναστολέων αντλίας πρωτονίων, αντιοξίνων, αναστολέων Η2 ισταμινικών υποδοχέων, μετοκλοπραμίδης, δομπεριδόνης και σουκραλφάτης. Τα μακροχρόνια αποτελέσματα της χειρουργικής θεραπείας είναι ενδεχόμενα καλύτερα συγκριτικά με τη βέλτιστη συντηρητική αγωγή. Ο μη καρδιακός θωρακικός πόνος πιθανής οισοφαγικής προέλευσης ανταποκρίνεται ορισμένες φορές σε τροποποιητικά αντίληψης του πόνου και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Λέξεις κλειδιά: Εξωοισοφαγικές εκδηλώσεις, γαστρικό οξύ, μη καρδιακός θωρακικός πόνος Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Γεώργιος Ναλμπαντίδης, MD, Msc Γαστρεντερολόγος Φαναρίου 24 Καλαμαριά, ΤΚ 55133, Θεσσαλονίκη. Τηλ: , 04

5 Εισαγωγή Ο οπισθοστερνικός καύσος και η οδυνοφαγία αποτελούν τυπικά συμπτώματα οισοφαγικών παθήσεων. Ο όρος οπισθοστερνικός καύσος ή πύρωση αναφέρεται στην αίσθηση θερμότητας, που εμφανίζεται κατά ώσεις, από το επιγάστριο προς άνω, έως τον τράχηλο, συνοδευόμενη ορισμένες φορές από υπερέκκριση σιέλου (water brush) (1). Ορισμένοι ωστόσο ασθενείς με οισοφαγικές παθήσεις παρουσιάζουν θωρακικό άλγος, το οποίο δεν προσομοιάζει ούτε στον καύσο ούτε στην οδυνοφαγία. Το θωρακικό άλγος οισοφαγικής προέλευσης αποτελεί μορφή σπλαχνικού άλγους μιμούμενο άλγος καρδιακής αιτιολογίας. Η αλληλοεπικάλυψη στην εκδήλωση άλγους μεταξύ καρδιακών και οισοφαγικών αιτιών οφείλεται στις προσαγωγές νευρικές ίνες θωρακικών νευροτομίων, οι οποίες μεταφέρουν αισθητικά ερεθίσματα τόσο από την καρδιά όσο και από τον οισοφάγο και τον υποδόριο ιστό. Καλά μελετημένα αίτια θωρακικού άλγους οισοφαγικής αιτιολογίας αποτελούν η οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση και κινητικές διαταραχές του οισοφάγου, όπως η αχαλασία και ο διάχυτος σπασμός. Η οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση αποτελεί το συχνότερο αίτιο προκαρδίου άλγους οισοφαγικής προέλευσης (ΟΠΠΑ) (2). Η σημασία, οι κλινικές εκδηλώσεις και η αντιμετώπιση της νόσου της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΝΓΟΠ) αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας ανασκόπησης. Η ΝΓΟΠ είναι η κατάσταση που δημιουργείται, όταν η παλινδρόμηση γαστρικού περιεχομένου προς τα άνω προκαλεί συμπτώματα ή επιπλοκές (3). Η συχνότητα της ποικίλει: στη Β. Αμερική ανέρχεται σε 20%, στην Ευρώπη 9-17%, στην Αυστραλία 12-15%, στη Μέση - Άπω Ανατολή 2-5% και στην Αφρική περίπου 2% (4). Πιθανόν ωστόσο να υποεκτιμάται, διότι πολλοί ασθενείς δεν α ν α ζη τ ο ύ ν ι α τ ρ ι κ ή β ο ή θ ε ι α. Π α ρ ό τ ι συμπτώματα της νόσου περιγράφηκαν στην αρχαιότητα (αναφέρονται από το Γαληνό, περί το 200 μ.χ), η συστηματική της μελέτη ξεκίνησε το 1958, όταν οι Baker και Bernstein ενσταλάζοντας στον οισοφάγο διάλυμα υδροχλωρικού οξέος (HCL) 0,1N αναπαρήγαγαν συμπτώματα καύσου και προκαρδίου άλγους. Ωστόσο η ακριβής παθοφυσιολογία της νόσου δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως (5). Αιτιολογικοί παράγοντες και παθοφυσιολογία της ΝΓΟΠ Η Ν Γ Ο Π χα ρ α κ τ η ρ ί ζ ε τ α ι α π ό έ λ λ ε ι ψ η ισορροπίας μεταξύ επιθετικών μηχανισμών πρόκλησης βλεννογονικής βλάβης (όπως HCL και η πρωτεάση πεψίνη) και αμυντικών (όπως α ν α τ ο μ ι κο ί - λ ε ι τ ο υ ρ γ ι κο ί φ ρ α γ μ ο ί σ τ η ν παλινδρόμηση και περισταλτισμός). Μελετημένοι αιτιοπαθογενετικοί μηχανισμοί αφορούν στην ύπαρξη διαφραγματοκήλης, διαταραχών σύσπασης-χάλασης του κατωτέρου οισοφαγικού σφιγκτήρα ή ΚΟΣ (ζώνη μήκους 24cm από λείες μυικές ίνες, που συνδέει τον οισοφάγο με το στόμαχο και παρουσιάζει ενδογενή συσπαστική δραστηριότητα) και κάθαρσης του οισοφάγου με περισταλτισμό, στην ελαττωμένη παραγωγή σιέλου, στη μειωμένη αντίσταση του επιθηλίου στις βλάβες, στην επίδραση ΝΟ και ορισμένων προσταγλανδινών και στην παρουσία μη όξινης παλινδρόμησης (Εικόνα 1). 05

6 Εικόνα 1: Σχηματική απεικόνιση της έλλειψης ισορροπίας μεταξύ αμυντικών και επιθετικών μηχανισμών στη νόσο της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΝΓΟΠ). Η ΝΓΟΠ προκύπτει ως αποτέλεσμα της έλλειψης ισορροπίας μεταξύ επιθετικών μηχανισμών πρόκλησης βλεννογονικής βλάβης στον οισοφάγο και αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού. Η διαφραγματοκήλη συμβάλλει στη ΝΓΟΠ μέσω ελαττωμένης πίεσης στον ΚΟΣ. Η ευαισθησία και ειδικότητα της παρουσίας διαφραγματοκήλης στην πρόβλεψη ΝΓΟΠ είναι χαμηλές, ωστόσο μεγάλες διαφραγματοκήλες παρατηρούνται σε ασθενείς με βλεννογονικές βλάβες. Η παρουσία διαφραγματοκήλης είναι ενδεικτική και όχι αποδεικτική ΝΓΟΠ (6). Ορισμένοι ασθενείς με Ν Γ Ο Π εμφανίζουν ελαττωμένη πίεση ηρεμίας ΚΟΣ (ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης χαμηλή θεωρείται πίεση <515mmHg ή κατά άλλους <6-10mmHg). Συχνότερο φαινόμενο αποτελεί η μη σωστή χάλαση του ΚΟΣ (παρατηρείται σε ποσοστό έως 75% σε επεισόδια παλινδρόμησης φυσιολογικών μαρτύρων), η οποία έχει συσχετιστεί και με ορμονικές μεταβολές. Επιπρόσθετα η διάταση του στομάχου (π.χ. μετά από μεγάλο γεύμα) αυξάνει τις παροδικές χαλάσεις του ΚΟΣ. Άλλοι παράγοντες είναι το stress, η γενική αναισθησία, οι διαταραχές ύπνου και οφαρυγγικός ερεθισμός (6,7). Η παρουσία γαστρικού ή δωδεκαδακτυλικού έλκους επιβραδύνει τη γαστρική κένωση προδιαθέτοντας σε παλινδρόμηση (7). Το γαστρικό οξύ, μετουσιώνοντας πρωτεΐνες, επιτρέπει τη βαθύτερη διείσδυση Η+ στο οισοφαγικό τοίχωμα, η πεψίνη διαβρώνει το οισοφαγικό επιθήλιο, ενώ χολικά άλατα και παγκρεατικά ένζυμα (τα οποία μεταγευματικά δύνανται να παλινδρομήσουν στον οισοφάγο) προκαλούν παρόμοια φαινόμενα, ιδίως σε ασθενείς με υποχλωρυδρία (7). Ο σίελος φυσιολογικά εξουδετερώνει το όξινο γαστρικό περιεχόμενο (διάλυση και εξουδετέρωση με διττανθρακικά) και προστατεύει τον οισοφαγικό βλεννογόνο από την βλαπτική επίδρασή του (8). Σε παθήσεις ελαττωμένης παραγωγής σιέλου ή μετά από χορήγηση φαρμάκων, όπως αντιχολινεργικά, ενδέχεται να επιταθούν τα συμπτώματα της ΝΓΟΠ. Οι κινητικές διαταραχές του οισοφάγου και ο παθολογικός περισταλτισμός αυξάνουν το χρόνο έκθεσης στα γαστρικά οξέα προάγοντας τη φλεγμονή. Φυσιολογικά σε 24 ώρες το ποσοστό του χρόνου έκθεσης του κατώτερου οισοφάγου στα οξέα σε είναι 5%. Τέλος το οισοφαγικό επιθήλιο είναι πλακώδες και χωρίς προεπιθηλιακούς φραγμούς, όπως το στρώμα βλέννης που προστατεύει το στόμαχο, επομένως περισσότερο ευαίσθητο στα παλινδρομούντα γαστρικά οξέα (6,7). ΝΓΟΠ και οισοφαγικής προέλευσης προκάρδιο άλγος (ΟΠΠΑ) Η ΝΓΟΠ αποτελεί το συνηθέστερο αίτιο ΟΠΠΑ. Άλλες αιτίες κατά σειρά συχνότητας είναι: μη ειδικές κινητικές διαταραχές-υπερτασικός ΚΟΣ (αβέβαιης σημασίας), οισοφάγος καρυοθραύστης (αβέβαιης σημασίας), αχαλασία και διάχυτος οισοφαγικός σπασμός. Για κάθε μία υπάρχουν 06

7 διαγνωστικά μανομετρικά κριτήρια (9). Σημειώνεται ότι συνήθειες διαβίωσης που απαντούν συχνά σε καρδιακές παθήσεις, όπως κάπνισμα, παχυσαρκία και κατανάλωση αλκοόλ, προδιαθέτουν σε ΝΓΟΠ (10). Συχνά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη και προκαλούν χάλαση του ΚΟΣ είναι οι ανταγωνιστές των διαύλων ασβεστίου, τα νιτρώδη, οι α-αδρενεργικοί ανταγωνιστές, οι βαγωνιστές (συμπεριλαμβανομένων των εισπνεομένων), η θεοφυλλίνη, τα αντιχολινεργικά, τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, οι βενζοδιαζεπίνες και τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, η μορφίνη και η πεθιδίνη. Φάρμακα που προκαλούν άμεση ή έμμεση βλεννογονική βλάβη στον πεπτικό σωλήνα είναι η ασπιρίνη και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, τα σκευάσματα σιδήρου και χλωριούχου καλίου, η κινιδίνη και οι τετρακυκλίνες. Σημειώνεται ότι η αγγειοτενσίνη ΙΙ αυξάνει την πίεση στον ΚΟΣ, όπως και η μετοκλοπραμίδη (3,7,11). Σε πρόσφατη πειραματική μελέτη επιμύων, η υπερπλασία του οισοφαγικού βασικοκυτταρικού επιθηλίου, παρατηρούμενη σε οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση, αποδόθηκε σε φλεγμονώδη ενεργοποίηση Τ λεμφοκυττάρων και ουδετεροφίλων, αλλά και σε αυξημένη παραγωγή ιντερλευκίνης (IL)-8, αναστολή της οποίας με αντισώματα ελάττωσε τη μετανάστευση ουδετεροφίλων. Εφόσον τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιωθούν σε κλινικές μελέτες σε ανθρώπους, ενδέχεται η IL-8 να αποτελέσει θεραπευτικό στόχο (12). απαιτεί συνδυασμό συμπτωμάτων, αντικειμενικών ευρημάτων ( σ υ μ π ε ρ ι λ α μ β α ν ο μ έ ν η ς ε ν δ ο σ κό π η σ η ς ανωτέρου πεπτικού), ελέγχου με επικουρικά μέσα και ανταπόκρισης στη θεραπεία (13). Αρχικά τα ακόλουθα σημεία χρήζουν προσοχής και περαιτέρω διερεύνησης με ενδοσκόπηση τουλάχιστον: δυσφαγία, οδυνοφαγία, απώλεια βάρους, αιμορραγία πεπτικού, αναιμία, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ανωτέρου πεπτικού και προχωρημένη ηλικία (3,13). Για ενδοσκόπηση πρέπει να παραπέμπονται ασθενείς με υποψία οισοφάγου Barrett, όπως π.χ. άτομα ηλικίας ετών με συμπτώματα από 5 έως 10 έτη, με θωρακικό άλγος μη καρδιακής αιτιολογίας και με ανεπαρκή ανταπόκριση στη θεραπεία (6,13,14). Ορισμένα συμπτώματα είναι συχνότερα σε ασθενείς με ΝΓΟΠ συγκριτικά με το γενικό πληθυσμό (Πίνακας 1). Περισσότερο τεκμηριωμένα είναι ο βήχας, η λαρυγγίτιδα, το άσθμα και οι οδοντικές διαβρώσεις (6). Π ί ν α κα ς 1 : Δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ό ς ε π ι π ο λ α σ μ ό ς συμπτωμάτων και νόσων σε ασθενείς με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συγκριτικά με το γενικό πληθυσμό. Κλινική εικόνα, ενδοσκοπικά ευρήματα και διαγνωστική προσέγγιση Ασθενείς με τυπικά συμπτώματα (οπισθοστερνικός καύσος, αναγωγές και δυσφαγία) συχνότερα από 2 φορές την εβδομάδα για τουλάχιστον 4-8 εβδομάδες θεωρούνται πάσχοντες από ΝΓΟΠ (3). Η διάγνωση 07

8 Στον Πίνακα 2 παρατίθενται ορισμένες εξωοισοφαγικές αιτιώδεις συσχετίσεις με ΝΓΟΠ (15,16). Πίνακας 2: Ποικίλες εξωοισοφαγικές αιτιώδεις συσχετίσεις της νόσου της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης. Ανώτερο αναπνευστικό Λαρυγγίτιδα ή έλκη λάρυγγα Παραρρινοκολπίτιδα Μέση ωτίτιδα Κοκκιώματα Οζίδια ή πολύποδες φωνητικών χορδών Χρόνια φαρυγγίτιδα Αίσθηση ξένου σώματος στο φάρυγγα Οίδημα Reinke Υπογλωττιδική στένωση Δυσφωνία ή δυσγευσία Πνεύμονες Άσθμα Χρόνιος βήχας Βρογχίτιδα Πευμονία Διάμεση ίνωση Καρδιά Θωρακικό άλγος που δυνατό να μιμείται στηθάγχη Αρρυθμίες (sinus arrhythmia) Άλλα όργανα Οδοντικές διαβρώσεις, δύσοσμη εκπνοή, σύνδρομο Sandifer(συσπάσειςτραχήλου σε παιδιά) Η ενδοσκόπηση είναι ειδική, αλλά όχι ευαίσθητη μέθοδος διάγνωσης της ΝΓΟΠ, διότι οι περισσότεροι ασθενείς παρουσιάζουν μη διαβρωτική ΝΓΟΠ (17). Η σημασία της έγκειται στον αποκλεισμό άλλων διαγνώσεων, την αξιολόγηση της βαρύτητας (με βάση την έκταση των διαβρώσεων και της φλεγμονής, συνηθέστερα με το σύστημα Los Angeles, A-D) και την παρουσία επιπλοκών (όπως ο οισοφάγος Barrett, η αιμορραγία, οι στενώσεις και το αδενοκαρκίνωμα) (17,18). Η ph-μετρία 24 ωρών απαιτείται σε λίγους ασθενείς, ιδίως σε αυτούς με ασαφή διάγνωση και αποτυχία ελέγχου των συμπτωμάτων με αναστολείς αντλίας πρωτονίων (ΑΑΠ). Η phμετρία διερευνά τη συχνότητα συμπτωμάτων και επεισοδίων παλινδρόμησης. Είναι χρησιμότερη σε ασθενείς με εξωοισοφαγικές εκδηλώσεις και στην εκτίμηση επάρκειας αγωγής με ΑΑΠ. Νεότερες τεχνικές περιλαμβάνουν και μέτρηση αντίστασης (esophageal impedance), συσχετίζοντας συχνότητα συμπτωμάτων και όξινης ή μη παλινδρόμησης (17). Ακτινολογική μελέτη του οισοφάγου με βάριο δεν προτείνεται στις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες, έχει ωστόσο αξία σε περιπτώσεις στενώσεων του οισοφάγου (13). Ειδικά για την περίπτωση ΝΓΟΠ και ΟΠΠΑ σημειώνεται ότι διαφορική διάγνωση του θωρακικού άλγους είναι ευρεία (19). Απαιτείται αρχικά ενδελεχής καρδιολογικός έλεγχος προς αποκλεισμό στεφανιαίας νόσου και άλλων αιτιών 08

9 από το καρδιαγγειακό σύστημα. Επίσης είναι δυνατό να συνυπάρχουν καρδιακά και μη αίτια θωρακικού άλγους. Σε ορισμένους τα δεύτερα πιθανόν πυροδοτούν τα πρώτα (9). Ο οισοφαγικός πόνος ενδεχόμενα πυροδοτείται από stress ή άσκηση και αντανακλά στον τράχηλο, σπάνια ωστόσο στους βραχίονες. Μεταγευματικό άλγος είναι δυνατό να παρατηρηθεί σε στεφανιαία νόσο, οφείλεται ωστόσο συχνότερα σε παθήσεις οισοφάγου ή χοληδόχου κύστης (7). Συνοδός δυσφαγία υποδηλώνει οισοφαγικής προέλευσης άλγος. Εάν η δυσφαγία αφορά τόσο στερεά όσο και υγρά, είναι πιθανή η κινητική διαταραχή του οισοφάγου. Άλγος από ΝΓΟΠ συνήθως υφίεται με per os λήψη αντιoξίνων ή ξυλοκαΐνης (σε μορφή αυξημένου ιξώδους, π.χ. γέλη) (20). Η φαρμακολογική αντιμετώπιση του ΟΠΠΑ είναι παρόμοια με της στηθάγχης (π.χ χορήγηση νιτρωδών), ωστόσο διαφέρει η πρόγνωση τους και επομένως έχει σημασία η ορθή διάγνωση (7). Σε πρόσφατη συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση διερευνήθηκε η πιθανότητα διάγνωσης ΝΓΟΠ εκ των ωφελούντων (λήψη ΑΑΠ) σε περιπτώσεις θωρακικού άλγους άγνωστης αιτιολογίας, κατόπιν αρνητικού καρδιολογικού ελέγχου (21). Σε 5 από τις 6 τυχαιοποιημένεςελεγχόμενες κλινικές δοκιμές που συμπεριελήφθησαν χρησιμοποιήθηκε διπλή δόση Α Α Π, ενώ αντικειμενικά κριτήρια Ν Γ Ο Π θεωρήθηκαν η ενδοσκόπηση και η ph-μετρία. Σε όλες τις μελέτες η θεραπεία με Α Α Π ήταν αποτελεσματική σε ασθενείς με θετικά αντικειμενικά ευρήματα, ενώ αρνητικά ευρήματα προδίκαζαν αποτυχία θεραπείας με ΑΑΠ. Η συνύπαρξη οπισθοστερνικού καύσου δε συσχετίστηκε με ανταπόκριση σε ΑΑΠ. Η μελέτη υποδηλώνει την αξία ελέγχου ασθενών με θωρακικό άλγος μη καρδιακής προέλευσης με ενδοσκόπηση ή phμετρία. Στην πράξη ωστόσο είναι δύσκολο λόγω ευρείας χρήσης ΑΑΠ σε πρωτοβάθμιο επίπεδο. Ασθενείς μη ανταποκρινόμενοι σε ΑΑΠ πιθανόν πάσχουν από λειτουργικό καύσο, για τον οποίο ορίστηκαν διαγνωστικά κριτήρια (ομοφωνία Ρώμης ΙΙΙ) (22). Η περίπτωση αυτή ίσως συνοδεύεται από προκάρδιο άλγος και απαιτείται έλεγχος με ενδοσκόπηση και ph-μετρία μανομετρία, για αποκλεισμό όξινης ή μη ΝΓΟΠ. Όλα τα κριτήρια πρέπει να πληρούνται για τουλάχιστον 3 μήνες, με έναρξη τουλάχιστον από 6 μηνών. Αντίστοιχα ορίστηκαν κριτήρια για λειτουργικό θωρακικό άλγος πιθανής οισοφαγικής προέλευσης (22). Στην περίπτωση αυτή το άλγος ή η δυσφορία συνδυάζονται με απουσία Ν Γ Ο Π και απουσία κινητικής διαταραχής του οισοφάγου (ιστολογικά τεκμηριωμένης). Στρατηγικές αντιμετώπισης της ΝΓΟΠ και του ΟΠΠΑ Η αντιμετώπιση ασθενών με ΝΓΟΠ και ΟΠΠΑ είναι απλή, αλλά ταυτόχρονα και δυσχερής. Από πλευράς παθοφυσιολογίας πρέπει να αποκατασταθεί ο ανατομικός και λειτουργικός αντιπαλινδρομικός μηχανισμός. Υπό την έννοια αυτή η ελάττωση της ενδοκοιλιακής πίεσης (π.χ. απώλεια βάρους ή παρακέντηση ασκιτικού υγρού πασχόντων από μη αντιρροπούμενη κίρρωση), η φαρμακευτική αύξηση σύσπασης του ΚΟΣ και η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελούν επιλογές με ά μ ε σ η ε π ί δ ρ α σ η. Στ η ν π ρ ά ξ η α υ τ έ ς ο ι στρατηγικές περιορίζονται από διάφορα αίτια. Για το λόγο αυτό αναπτύχθηκαν έμμεσες παρεμβάσεις, όπως η ελάττωση της επίδρασης του οξέος και η μείωση της αντίληψης του άλγους. Από τα πρώτα και πιο απλά μέτρα που συχνά προτείνονται είναι οι αλλαγές στις συνήθειες διαβίωσης (π.χ. απώλεια βάρους, αποφυγή ύπνου μετά από γεύμα, ύπνος με ανυψωμένη κλίνη κατά 200, αποφυγή στενού ρουχισμού) και επιλογές διατροφής. Το επίπεδο τεκμηρίωσης, βάσει 09

10 μελετών, για τις οδηγίες αυτές θεωρείται χαμηλό (13). Στην πράξη αρκετοί ασθενείς αναζητούν οδηγίες αυτής της μορφής και ορισμένοι αναφέρουν βελτίωση μετά από την εφαρμογή τους. Επίσης απαιτείται επανεκτίμηση της αναγκαιότητας και της δοσολογίας φαρμάκων που ελαττώνουν την πίεση του ΚΟΣ. Η χειρουργική θεραπεία περιλαμβάνει πτύχωση του θόλου του στομάχου, επέμβαση γνωστή ως Nissen, με διάφορες παραλλαγές, η οποία εκτελείται και λαπαροσκοπικά. Τα μακροχρόνια αποτελέσματα της κρίνονται ικανοποιητικά. Σε πρόσφατη τυχαιοποιημένη μελέτη η μέθοδος αυτή υπερείχε της συντηρητικής αγωγής στην ποιότητα ζωής σε διάστημα 5 ετών (23). Επιπλοκές παρουσιάστηκαν σε ποσοστό 4%, στοιχείο υποδηλωτικό της θέσης της μόνο στην αντιμετώπιση ασθενών με ανάγκη μακροχρόνιας χορήγησης ΑΑΠ. Επιπρόσθετα δοκιμάστηκε χρήση περιδέραιου μαγνητών, χειρουργικά τοποθετημένων πέριξ του ΚΟΣ, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα και μικρότερα ποσοστά μετεγχειρητικά δυσχέρειας ερυγών-εμέτων, συγκριτικά με τη θολοπλαστική (24). Εναλλακτικά ενδοσκοπικές, λιγότερο παρεμβατικές, μέθοδοι έχουν χρησιμοποιηθεί, με μικρότερη ωστόσο αποτελεσματικότητα και περισσότερες επιπλοκές (7). Η σισαπρίδη, η μετοκλοπραμίδη και η δομπεριδόνη αυξάνουν τον τόνο του ΚΟΣ. Η πρώτη έχει αποσυρθεί λόγω παράτασης του διαστήματος QTc στο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Οι άλλες δύο ουσίες (D2 ντοπαμινεργικοί ανταγωνιστές) βελτιώνουν τα συμπτώματα, αλλά όχι την οισοφαγίτιδα. Η μετοκλοπραμίδη διέρχεται τον αιμοατοεγκεφαλικό φραγμό και δύναται να προκαλέσει, ιδίως σε ηλικιωμένους, συμπτώματα από το νευρικό σύστημα, ιδιαίτερα εξωπυραμιδικά, ενώ και τα δύο φάρμακα προκαλούν υπερπρολακτιναιμία (25). Πρόσφατα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων συστήνει προσεκτική χρήση της δομπεριδόνης (έως 10mg 3 φορές ανά 24 ώρες), λόγω παράτασης του QTc και αρρυθμιών. Επιπλέον προτείνεται η σταθμισμένη χρήση της σε ασθενείς με καρδιολογικό ιστορικό και αποφυγή της σε ασθενείς με οπισθοστερνικό καύσο και ήπια-σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία (26). Φάρμακα εμμέσως δρώντα στη ΝΓΟΠ, με ελάττωση της επίδρασης του οξέος, είναι τα αντιόξινα, οι αναστολείς Η2 υποδοχέων ισταμίνης (ρανιτιδίνη) και τα περισσότερο αποτελεσματικά Α Α Π. Γι α τ α π ρ ώ τ α σ η μ ε ι ώ ν ε τ α ι ό τ ι κυκλοφορούν και σκευάσματα χαμηλής περιεκτικότητας σε νάτριο, για χρήζοντες ανάλογο διαιτητικό περιορισμό. Επιπλέον κυκλοφορεί η σουκραλφάτη, η οποία δεν ανήκει στα αντιόξινα, αλλά πολυμεριζόμενη δημιουργεί προστατευτικό υμένα επιτρέποντας την επούλωση βλεννογονικών διαβρώσεων (7,25). Από τους ΑΑΠ στην Ελλάδα κυκλοφορούν η ομεπραζόλη, εσομεπραζόλη, λανσοπραζόλη, παντοπραζόλη και ραμπεπραζόλη. Παρότι ο χρόνος ημίσειας ζωής των φαρμάκων αυτών στο αίμα είναι από 0,5 έως 2 ώρες, καταστέλλουν ικανοποιητικά για ώρες την παραγωγή οξέος, αναστέλλοντας έτσι και την επίδραση της πεψίνης (σε αντίθεση με τη ρανιτιδίνη) (27). Χρησιμοποιούνται σε μονή ή διπλή δόση. Ο βέλτιστος χρόνος χρήσης τους είναι 15 με 60 λεπτά πριν από το φαγητό, πρωί ή βράδυ (25). Διπλή δόση ΑΑΠ πρέπει να χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις ΝΓΟΠ και ΟΠΠΑ και για 8 εβδομάδες τουλάχιστον. Έλεγχος για H. pylori λοίμωξη δεν κρίνεται απαραίτητος πριν από έναρξη συντηρητικής ή χειρουργικής θεραπείας στις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες (13). Υποστηρίζεται ωστόσο ότι παρατεταμένη χρήση ΑΑΠ σε ασθενείς με H. pylori δύναται να επιδεινώσει ενδεχόμενη γαστρίτιδα και να επιταχύνει τη βλεννογονική ατροφία και 10

11 μεταπλασία (οι οποίες αποτελούν παράγοντες κινδύνου για αδενοκαρκίνωμα στομάχου) (17). Στην εικόνα 2 παρατίθεται ένας αλγόριθμος συντηρητικής αντιμετώπισης ασθενών με ΝΓΟΠ. Εικόνα 2: Αλγόριθμος συντηρητικής προσέγγισης ασθενών με νόσο γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης (ΝΓΟΠ). Ως ύποπτα σημεία θεωρούνται η δυσφαγία, η οδυνοφαγία, η απώλεια βάρους, η αιμορραγία πεπτικού, η αναιμία, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ανωτέρου πεπτικού και η προχωρημένη ηλικία. ΑΑΠ: Αναστολείς Αντλίας Πρωτονίων. Μυοχαλαρωτικά (όπως νιφεδιπίνη και νιτρώδη) προτείνονται σε περιπτώσεις Ο Π Π Α και κινητικών διαταραχών του οισοφάγου. Ένεση βοτουλικής τοξίνης στον άπω οισοφάγο είναι πιθανόν αποτελεσματική. Μικρές μελέτες χορήγησης τρικυκλικών αντικαταθλιπτικών, αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης και τραζοδόνης έδωσαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Επιπρόσθετα έχουν δοκιμαστεί η θεοφυλλίνη, εναλλακτικές μέθοδοι θεραπείας, η γνωσιακή θεραπεία και η υπνοθεραπεία (28). Τελευταία γίνονται προσπάθειες ανάπτυξης αναστολέων των παροδικών χαλάσεων του ΚΟ Σ, όπως η μπακλοφένη ή παράγωγά της (αγωνιστές β υποδοχέων γ-άμινο-βουτυρικού οξέος) (29). Συνοψίζοντας, η πολυσύνθετη ΝΓΟΠ δύναται να προκαλέσει διαφοροδιαγνωστικά προβλήματα στην προσέγγιση ασθενών με θωρακικό άλγος. Συνήθως ανταποκρίνεται στην εφαρμογή απλών μ έ τ ρ ω ν κα ι λή ψ η ς Α Α Π. Σ ε ο ρ ι σ μ έ ν ε ς περιπτώσεις απαιτείται ενδοσκόπηση ανωτέρου πεπτικού και σε λιγότερες ph-μετρία. Η χειρουργική θεραπεία σε έμπειρα κέντρα φαίνεται να έχει ικανοποιητικά μακροχρόνια αποτελέσματα και αποτελεί εναλλακτική λύση, ιδιαίτερα σε νέους ασθενείς με έντονα συμπτώματα. Gastroesophageal Reflux disease: clinical importance, management and contribution to chest pain of non-cardiac origin. Georgios Nalmpantidis MD, MSc1, Antonios P. Antoniadis MD, MSc, PhD2, Nikoleta Kefala MD1, Theofanis Maris MD, MSc, PhD1, Dimitrios Kapetanos MD, PhD1, George D. Giannoglou, MD, PhD2 1. Gastroenterology Department, General Hospital of Thessaloniki Georgios Papanikolaou, Greece. 2. 1st Cardiology Department, AHEPA University General Hospital, Aristotle University Medical School, Thessaloniki, Greece. 3. Cardiology Department, 424 Military Hospital of Thessaloniki, Greece Summary Gastroesophageal reflux disease (GERD) is a common disorder with numerous extraesophageal manifestations. It usually presents with heartburn and sometimes chest pain of non-cardiac origin. 11

12 The reflux of gastric acid, pepsin and bile salts play a key-role in the pathogenesis of the disease, while more recently the effects of specific cytokines have been studied. The standard medical therapy of GERD includes proton pump inhibitors, antacids, H2-blockers, metoclopramide, domperidone and sucralfate. The long term results of surgical therapy may be better than those of optimal medical therapy. The non-cardiac chest pain of presumably esophageal origin may respond to pain modulators or psychological interventions. Key words: extraesophageal manifestations, gastric acid, non-cardiac chest pain Corresponding author: Georgios Nalmpantidis, MD, Msc Gastroenterologist 24 Fanariou Str, Kalamaria 55133, Thessaloniki, Greece. Tel: , Βιβλιογραφία 1. Heartburn. In: Taylor EJ ed. Dorland's Illustrated th Medical Dictionary, 27 ed. Philadelphia: Saunders, 1988: 737. alley NJ, De Vault KR, Fleischer De eds. Practical Gastroenterology and Hepatology Esophagus and Stomach. Oxford: Wiley-Blackwell, 2010: Lee R, Mital R. Heartburn and esophageal pain. GI m o t i l i t y o n l i n e. Av a i l a b l e a t : w w.nature.com/gimo/index.html;doi: /gimo75, Accessed 12 March Avunduk C. Manual of Gastroenterology. Diagnosis and Therapy, 4th ed. Philadelphia: Wolters Kluwer Lippincott Williams & Wilkins, 2008: Saltzman JR. Gastroesophageal Reflux Disease. In: Greenberger NJ, Blumberg RS, Burakoff R eds. Current Diagnosis and Treatment Gastroentrology, Hepatology & nd Endosxopy, 2 ed. New York: McGraw Hill Lange, 2012: Hershovici T, Fass R. Gastroesophageal Reflux Disease. In: Hawkey CJ, Bosch J, Richter JE, Garcia-Tsao G, Chan FLC eds. Textbook of Clinical Gastroenterology nd and Hepatology, 2 ed. Oxford: Wiley-Blackwell, 2012: Modlin IM, Moss SF, Kidd M, et al. Gastroesophageal reflux disease: then and now. J. Clin. Gastroenterol. 2004, 38: DeVault KR. Gastroesophageal Reflux Disease. In: T 8. Johnson LR. Gastrointestinal Physiology, 7th ed. Philadelphia: Mosby Elsevier, 2007: Martin C J. Heartburn, Regurgitation and Noncardiac Chest Pain. In: Talley JN, Martin C eds. Clinical Gastroenterology. A practical problem-based approach, 2nd ed. Sydney: Churchill Livingstone Elsevier, 2006: Jacobson BC, Somers SC, Fuchs CS, et al. Bodymass index and symptoms of gastroesophageal reflux in women. N. Engl. J. Med. 2006, 354: Howland RD, Mycek MJ. Anti-Inflammatory Drugs. In: Harvey RA, Champe PC eds. Lippincott's rd Illustrated reviews Pharmacology, 3 ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2006:

13 12.Souza RF, Huo X, Mittal V, et al. Gastroesophageal reflux disease might cause esophagitis through a cytocinemediated mechanism rather than caustic acid injury. Gastroenterology. 2009, 137: Katz PO, Gerson LB, Vela ME. Guidelines for the Diagnosis and Management of Gastroesophageal Reflux Disease. Am. J. Gastroenterol. 2013, 108: Sampliner RE. Updated guidelines for the diagnosis, surveillance and therapy of Barrett's esophagus. Am. J. Gastroenterol. 2002, 97: K o c h a n C, Va e z i M. E x t r a e s o p h a g e a l Gastroesophageal Reflux Disease. In: Talley NJ, DeVault KR, Fleischer DE eds. Practical Gastroenterology and Hepatology. Esophagus and Stomach. Oxford: WileyBlackwell, 2010: Anonymous. Rome IIΙ Diagnostic Criteria for Functional Gastrointestinal Disorders. Available at: pdf. Accessed 15 March Grant M, Cotton SC, Boachie C, et al. Minimal access surgery compared with medical management for gastro-esophageal reflux disease: Five year followup of a randomized controlled trial (REFLUX). BMJ. 2013, 346: f Ganz RA, Peters JH, Horgan S, et al. Esophageal sphincter device for gastroesophageal reflux disease. N. Engl. J. Med. 2013, 368: Orenstein S, Peters J, Khan S, et al. Gastroesophageal Reflux Disease. In: Kliegman RM, Behrman RE, Jenson HB, Stanton BF eds. Nelson Textbook of Pediatrics, 18th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier, 2007: McQuaid KR. Drugs Used in the Treatment of Gastrointestinal Diseases. In: Katzung BG, Masters SB, Trevor AJ eds. Basic & Clinical Pharmacology, 12th ed. New York: McGraw Hill Lange, 2012: Katelaris P. Heartburn, Acid Regurgitation and Barrett's Oesophagus. In: Talley NJ, Segal I, Weltman MD eds. Gastroenterology and Hepatology: A Clinical Handbook. Sydney: Churchill Livingstone Elsevier, 2008: European Medicines Agency. PRAC recommends restricting use of domperidone. Available at: Press_release/2014/03/WC50. Accessed16 March Tytgat GNJ, Tytgat SHA. Grading and Staging in Gastroenterology. Stuttgard: Thieme, 2008: Miner P, Katz PO, Chen Y, et al. Gastric acid control with esomeprazole, lansoprazole, omeprazole, pantoprazole and rabeprazole : a five-way crossover trial. Am. J. Gastroenterol. 2003, 98: Lams B. Chest Pain. In: Kinirons M, Ellis H eds. th French's Index of Differential Diagnosis An A-z. 14 edition. London: Hodder Arnold, 2005: Douglas Collins R. Algorithmic Diagnosis of Symptoms and Signs. Cost-effective approach. New York: Williams & Wilkins, 1995: Kahrilas PJ, Hughes N, Howden CW. Response of unexplained chest pain to proton pump inhibitor treatment in patients with and without objective evidence of gastrooesophageal reflux disease. Gut. 2011, 60: Herschovici T, Achem SR, Jha LK, et al. Systematic review: the treatment of non-cardiac chest pain. Aliment. Pharmacol. Ther. 2012: 35: Vakil NB, Huff FJ, Cundy KC. Randomised clinical trial: arbaclofen placarbil in gastrooesophageal reflux disease - insight into study design for transient lower sphincter relaxation inhibitors. Aliment. Pharmacol. Ther. 2013, 38 :

14 Καρδιολογικές φαρμακευτικές παρεμβάσεις σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου που υποβλήθηκαν σε μη καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις Αφθονίδης Ν-Λ.1, Σωτηριάδου Μ.2, Κωστοπουλος Χ.Γ.2, Γεωργιάδου Ι.2, Ανδρικόπουλος Γ.1, Μπράτιμος Ν., Καραγεώργος Δ., Αφθονίδης Δ. 1 2 Καρδιολογικό τμήμα Γ.Ν.Θ. «Άγιος Παύλος» Καρδιολογικό Τμήμα Γ.Ν.Θ. «Άγιος Δημήτριος» *Η εργασία βραβεύτηκε με το 1ο Βραβείο στο 10ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης Περίληψη ΣΚΟΠΟΣ : Η ανάλυση καρδιολογικών φαρμακευτικών παρεμβάσεων που έγιναν προεγχειρητικά σε ασθενείς μας με στεφανιαία νόσο, ισχαιμική καρδιακή ανεπάρκεια ή μη ισχαιμική, κολπική μαρμαρυγή,σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, οι οποίοι επρόκειτο να υποβληθούν σε μη ΚΡΧ. επέμβαση, από τα μέσα του 2012 ως το ΥΛΙΚΟ- ΜΕΘΟΔΟΙ: Συνολικά 216 ασθενείς, 187 άντρες και 29 γυναίκες και ηλικίας ετών, με τις παραπάνω καρδιαγγειακές νόσους, υποβλήθηκαν σε προγραμματισμένη μη ΚΡΧ επέμβαση, χαμηλού ή ενδιάμεσου χειρουργικού κινδύνου. Οι ασθενείς ταξινομήθηκαν σε 6 ομάδες και αναλύθηκαν οι παρεμβάσεις σε Σ.Ν, Ι.Κ.Α., μη Ι.Κ.Α., Κ.Μ, Σ.Δ. και Χ.Ν.Α. Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούσαν στην χορήγηση ή διακοπή στατίνης, β- αναστολέων, ACE-I ή ARBs, αντιπηκτικών, αντιαιμοπεταλιακών και άλλων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Σε ασθενείς με Σ.Δ περίπου 20% δεν ελάμβανε στατίνη και 7.5% δεν ελάμβανε ACE-I ή ARBs. Σε ασθενείς με Σ.Ν δεν ελάμβανε στατίνη το 30%, β-αναστολέα το 23%, ACE-I ή ARBs το 7%.Όσον αφορά τα αντιαιμοπεταλιακά, δεν ελάμβανε το 8% των ασθενών ενώ η διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή διεκόπη στο 24%. Σε ασθενείς με Κ.Μ χορηγήθηκε αντιπηκτικό στο 32%. Σε Ι.Κ.Α χορηγήθηκαν ACE-I ή ARBs στο 25%, β-αναστολείς στο 12,5 % και στατίνη στο 32% των ασθενών. Σε μη Ι.Κ.Α χορηγήθηκαν ACEI ή ARBs στο 7,5 % και β-αναστολείς στο 22% των ασθενών. Τέλος σε ασθενείς με Χ.Ν.Α χορηγήθηκε στατίνη στο 18% αυτών. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Σε ασθενείς με ΣΔ, ΣΝ, Ι.Κ.Α, ένα σημαντικό ποσοστό δεν ελάμβανε στατίνη ( περίπου το 1/3). Επίσης σε Ι.Κ.Α το 1/4 των ασθενών δεν ελάμβανε ACE-I ή ARBs και σε μη Ι.Κ.Α το 22% των ασθενών δεν λάμβανε β-αναστολέα. Σε ασθενείς με ΚΜ, ένας στους τρεις δεν λάμβανε αντιπηκτική αγωγή. Από όλα τα παραπάνω προκύπτει πως σε ασθενείς υψηλού Κ.Α.Κ η θεραπεία βάσει οδηγιών της E.S.C ήταν πλημμελής. Λέξεις κλειδιά : Κ.Α.Κ ( καρδιαγγειακός κίνδυνος), ΚΡΧ ( Καρδιοχειρουργική επέμβαση), Ι.Κ.Α ( Ισχαιμική καρδιακή ανεπάρκεια), Σ.Ν ( Στεφανιαία Νόσος), Χ.Ν.Α ( Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια), Σ.Δ ( Σακχαρώδης Διαβήτης), Κ.Μ ( Κολπική Μαρμαρυγή) 14

15 Συγγραφέας αλληλογραφίας Αφθονίδης Δημήτριος, Συντονιστής Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος Γ.Ν.Θ << Ο Άγιος Δημήτριος>> Δ/νση: Boύλγαρη 59, Θεσ/κη Τ.Κ Τηλ. επικοινωνίας: , κιν.τηλέφωνο: address : Εισαγωγή Είναι γνωστό ότι οι καρδιακές επιπλοκές, μετά από μία μη καρδιοχειρουργική (Κ.Ρ.Χ.) επέμβαση εξαρτώνται: 1. Από ειδικούς κλινικούς παράγοντες κινδύνου (1) 2. Από τον τύπο της επέμβασης Οι χειρουργικοί παράγοντες που επηρεάζουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο σχετίζονται με το επείγον της διεργασίας, το μέγεθος, τον τύπο και τη διάρκεια του χ ε ι ρ ο υ ρ γε ί ο υ, κα θ ώ ς κα ι μ ε α λ λ α γ έ ς τ η ς θερμοκρασίας του σώματος, απώλεια αίματος και μετακινήσεις υγρών. Οι ειδικοί κλινικοί παράγοντες που αυξάνουν τα μείζονα καρδιακά συμβάματα περιεγχειρητικά είναι (1): Ισχαιμική καρδιοπάθεια (σταθερή στηθάγχη, παλαιό έμφραγμα μυοκαρδίου) Καρδιακή ανεπάρκεια (ισχαιμικής ή μη αιτιολογίας) Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο Νεφρική δυσλειτουργία (κρεατινίνη ορού 2mg/dl ή κάθαρση κρεατινίνης <60ml/min) Σ α κ χ α ρ ώ δ η ς δ ι α β ή τ η ς ινσουλινοεξαρτώμενος Σχετικά πρόσφατα στους κλινικούς παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών συμβαμάτων περιεγχειρητικά, προσετέθη και η Κολπική Μαρμαρυγή (ΚΜ) (2). Μάλιστα, από αυτήν την καναδική μελέτη φάνηκε ότι οι ασθενείς με ΚΜ ή Καρδιακή Ανεπάρκεια (ΚΑ) είναι υψηλότερου κινδύνου μετεγχειρητικής θνητότητας από ότι εκείνοι με Χρόνια Στεφανιαία Νόσο (ΣΝ). Επίσης, σημαντικό είναι ότι οι ασθενείς με ΚΑ που υπέστησαν ρουτίνας ελάσσονες χειρουργικές διεργασίες (κολονοσκόπηση, βρογχοσκόπηση, κυστεοσκόπηση) δεν ήταν χαμηλού κινδύνου, αλλά αντιθέτως έδειξαν αυξημένη θνητότητα, περίπου 4% στον πρώτο μήνα μετά τη διεργασία. Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή είναι η πρώτη μελέτη που αναφέρει αποτελέσματα ασθενών με ΚΑ που υπέστησαν ελάσσονες διεργασίες (συνολικά ασθενείς). Στο απώτερο παρελθόν είχε ανακοινωθεί ο α υ ξ η μ έ ν ο ς κ ί ν δ υ ν ο ς π ε ρ ι ε γ χ ε ι ρ η τ ι κο ύ μυοκαρδιακού εμφράγματος (ΟΕΜ) σε ασθενείς που υπέστησαν μη ΚΡΧ επέμβαση πρώιμα μετά από ΟΕΜ ή αγγειοπλαστική στεφανιαίας αρτηρίας (3). Γενικά ασθενείς με ΚΑ έχουν μία μεγαλύτερη συχνότητα επανεισαγωγών στο μήνα, μετά από μία μη ΚΡΧ επέμβαση, έναντι εκείνων με ΣΝ (4,5). Από την άποψη του καρδιαγγειακού κινδύνου οι χειρουργικές παρεμβάσεις διακρίνονται σε χαμηλού, ενδιαμέσου και υψηλού κινδύνου (6). 15

16 Κατευθυντήριες οδηγίες ESC 2009 Κάθε εγχείρηση προκαλεί ένα stress, με διέγερση του νεύροενδοκρινικού μηχανισμού, ελευθέρωση κατεχολαμινών, με αποτέλεσμα πρόκληση ταχυκαρδίας, αγγειόσπασμου, αρτηριακής υπέρτασης, αύξησης συσταλτικότητας του μυοκαρδίου, δηλαδή αύξηση μυοκαρδιακών απαιτήσεων σε οξυγόνο (MVO2). Eπίσης, προκαλεί διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ προθρομβωτικής και ινωδολυτικής κατάστασης, με αποτέλεσμα αύξηση του ινωδογόνου και άλλων παραγόντων πήξεως, αύξηση ενεργοποίησης και συνάθροισης των αιμοπεταλίων και μείωση της ινωδόλυσης. Όλα τα ανωτέρω, μαζί με τη ρήξη της αθηρωματικής πλάκας, δημιουργούν κατάλληλες προϋποθέσεις για πρόκληση Οξέος Στεφανιαίου Συνδρόμου περιεγχειρητικά. Σ τ ι ς λ α π α ρ ο σ κο π ι κ έ ς ε γ χ ε ι ρ ή σ η ς, μ ε τ ο πνευμοπεριτόναιο που χρησιμοποιείται, προκαλείται αύξηση ενδοκοιλιακής πίεσης και έτσι μείωση φλεβικής επαναφοράς. Αυτό οδηγεί, με τη μείωση του προφορτίου, σε μείωση της καρδιακής παροχής και αύξηση των συστηματικών αγγειακών αντιστάσεων. Ως εκ τούτου, ο καρδιαγγειακός κίνδυνος σε ασθενείς με ΚΑ δεν είναι μειωμένος σε ασθενείς που υποβάλλονται σε λαπαροσκοπικές διεργασίες σε σύγκριση με ανοικτές εγχειρήσεις (7). Επομένως, οι φαρμακευτικές παρεμβάσεις που βελτιώνουν την πρόγνωση ασθενών υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου (ΚΑΚ) προεγχειρητικά, εφόσον βέβαια η επέμβαση δεν είναι επείγουσα αλλά εκλεκτική, είναι μεγίστης σημασίας. Φάρμακα που βελτιώνουν την πρόγνωση αυτών των ασθενών, σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες της ESC είναι τα εξής (8): β-αδρενεργικοί αναστολείς στατίνες αμεα αντιαιμοπεταλιακά αντιπηκτικά Οι β-αδρενεργικοί αναστολείς είναι Κλάση Ι για υψηλού κινδύνου χειρουργεία ή για ασθενείς με χρόνια ΣΝ και ΙΙa για ενδιαμέσου κινδύνου και για ασθενείς με συστολική ΚΑ ή συστολική δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας. Οι στατίνες είναι Κλάση Ι για συνέχιση περιεγχειρητικά (ισχαιμικοί ασθενείς) και Κλάση Ι για υψηλού κινδύνου χειρουργία (έναρξη χορήγησης ένα μήνα προ του χειρουργείου). Οι αμεα είναι Κλάση Ι για σταθερούς ασθενείς με συστολική Κ Α και υψηλού κινδύνου χειρουργεία και Κλάση ΙΙa για ενδιαμέσου και χαμηλού κινδύνου χειρουργεία. Η ασπιρίνη είναι Κλάση ΙΙa για συνέχιση της χορήγησής της περιεγχειρητικά, εφόσον εχορηγείτο προεγχειρητικά. Διακοπή της χορήγησής της (Κλάση ΙΙa) συνιστάται σε ασθενείς που η αιμόσταση είναι δύσκολη κατά τη διάρκεια της εγχείρησης. Τα αντιπηκτικά χορηγούνται σε ασθενείς υψηλού θρομβοεμβολικού κινδύνου. Η διακοπή τους γίνεται πέντε ημέρες προ του χειρουργείου για τα κουμαρινικά αντιπηκτικά και από μία έως τρεις ημέρες για τα νεώτερα από του στόματος χορηγούμενα αντιπηκτικά. Η Ιβαβραδίνη σε ασθενείς που υποβάλλονταν σε α γ γε ι ο χ ε ι ρ ο υ ρ γ ι κ έ ς ε π ε μ β ά σ ε ι ς, μ ε ί ω ν ε σημαντικά την επίπτωση του Ο Ε Μ σε συγχορήγηση με β-αναστολείς. Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι να αναλύσει τις καρδιολογικές φαρμακευτικές παρεμβάσεις που έγιναν προεγχειρητικά, με στόχο τη βελτίωση της πρόγνωσης σε ασθενείς μας με ΣΝ, Ισχαιμική Καρδιακή Ανεπάρκεια (ΙΚΑ) ή μη ΙΚΑ, με ΚΜ, Σακχαρώδη Διαβήτη (ΣΔ) τύπου ΙΙ και Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια (ΧΝΑ), οι οποίοι επρόκειτο να υποβληθούν σε μη ΚΡΧ επέμβαση. 16

17 Υλικό Μέθοδοι Μελετήσαμε 216 ασθενείς, 187 άνδρες (86.6%) και 29 γυναίκες (13.4%), μέσης ηλικίας ±7.313 ετών, που υποβλήθηκαν σε προγραμματισμένη μη Κ Ρ Χ επέμβαση, χαμηλού ή ενδιαμέσου χειρουργικού κινδύνου. Στο νοσοκομείο μας δεν υπάρχει αγγειοχειρουργική κλινική και έτσι δεν υποβλήθηκαν ασθενείς μας σε υψηλού χειρουργικού κινδύνου μη ΚΡΧ επεμβάσεις. Κριτήριο εισαγωγής στη μελέτη μας ήταν οι ασθενείς μας να πάσχουν από μία ή περισσότερες από τις παρακάτω καρδιαγγειακές νόσους (ΚΑΝ): Aντιαιμοπεταλιακά σε ασθενείς με ΣΝ, ΙΚΑ ή διακοπή της διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής σε παλιά αγγειοπλαστική στεφανιαίων αρτηριών, που χρονολογείται πέραν του ενός έτους, εφόσον δε συντρέχει κανένας λόγος συνέχισής τους. Βέβαια, έγιναν και άλλες φαρμακευτικές παρεμβάσεις οι οποίες δε βελτιώνουν την πρόγνωση αλλά τη συμπτωματολογία των ασθενών (διουρητικά, δακτυλίτιδα, ανταγωνιστές ασβεστίου) Αποτελέσματα Στεφανιαία Νόσο (σταθερή στηθάγχη, παλαιό έμφραγμα, παλαιά αορτοστεφανιαία παράκαμψη, παλαιά αγγειοπλαστική στεφανιαίων αρτηριών) Ισχαιμική Καρδιακή Ανεπάρκεια Μη Ισχαιμική Καρδιακή Ανεπάρκεια Κολπική Μαρμαρυγή Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου ΙΙ Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια Αναλύθηκαν οι καρδιολογικές φαρμακευτικές παρεμβάσεις που έγιναν στους παραπάνω ασθενείς. Οι παρεμβάσεις αφορούσαν φάρμακα που αποδεδειγμένα και βάσει των κατευθυντήριων οδηγιών της ESC βελτιώνουν την πρόγνωση τέτοιων ασθενών, που υποβάλλονται σε μη ΚΡΧ επέμβαση, όπως: β-αδρενεργικοί αναστολείς σε ασθενείς με ΣΝ, ΙΚΑ ή μη ΙΚΑ Στατίνες σε ασθενείς με ΣΝ, ΙΚΑ, ΣΔ, ΧΝΑ αμεα σε ασθενείς με ΣΝ, ΙΚΑ, μη ΙΚΑ και ΣΔ Αντιπηκτικά σε ασθενείς με ΚΜ βάσει του CHA2DS2VASc score Από τους 216 ασθενείς οι 50 (23.1%) έπασχαν από ΧΝΑ, οι 82 (38%) από ΣΔ, οι 91 (42.1%) από ΚΜ, οι 152 (70.4%) από ΣΝ, οι 27 (12.5%) από μη ΙΚΑ και οι 32 (14.8) από ΙΚΑ. Όσον αφορά τον χειρουργικό κίνδυνο, οι 82 (38%) ήταν χαμηλού και οι υπόλοιποι 134 (62%) ενδιαμέσου κινδύνου. Σε ό,τι αφορά τις φαρμακευτικές παρεμβάσεις συνολικά: Στατίνη χορηγήθηκε στα πλαίσια του προεγχειρητικού ελέγχου ή αυξήθηκε η δόση λόγω μη επίτευξης στόχου σε 48 ασθενείς (22.2%) β-αδρενεργικοί αναστολείς σε 57 (26.4%) Αντιπηκτικά σε 29 (13.4%) Αντιαιμοπεταλιακά χορηγήθηκαν σε 12 (8%), ενώ διεκόπη η διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή σε 36 (16.7%) Ειδικότερα οι παρεμβάσεις που έγιναν σε κάθε ομάδα υψηλού ΚΑΚ φαίνονται στα διαγράμματα που ακολουθούν. Όπως φαίνεται, στην ομάδα της ΣΝ το 30% των ασθενών δεν ελάμβανε στατίνη, κάτι το οποίο παρατηρήθηκε και στην ομάδα της ΙΚΑ (32%). 17

18 Επίσης και στην ομάδα των ασθενών με ΣΔ ή ΧΝΑ το ~20% δεν ελάμβανε στατίνη. β-αδρενεργικούς αναστολείς δεν ελάμβανε το 23% ασθενών με ΣΝ, το 12.5% με ΙΚΑ και το 22% με μη ΙΚΑ. Αντιπηκτικά δεν ελάμβανε το 32% των ασθενών με ΚΜ και CHA2DS2VASc score >1. Αντιαιμοπεταλιακά δεν ελάμβανε το 8% των ασθενών με ΣΝ, ενώ στην ίδια ομάδα διεκόπη η διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή στο 24%. αμεα στην ομάδα της ΙΚΑ δεν ελάμβανε το 25%. Αξίζει να αναφερθεί ότι τα αποτελέσματα της παρούσης μελέτης συμπίπτουν με τα ευρήματα μεγάλης μελέτης δευτερογενούς πρόληψης της ΣΝ που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο J.A.C.C (9). 18

19 Συμπεράσματα Σε ασθενείς υψηλού ΚΑΚ, όπως είναι οι ασθενείς με ΣΔ ένας στους πέντε δεν ελάμβανε στατίνη, ενώ στους ασθενείς με ΣΝ ένας στους τρεις. Στην ομάδα της ΙΚΑ ένας στους τέσσερις δεν ελάμβανε αμεα, ενώ στη μη ΙΚΑ ένα μεγάλο ποσοστό (22%) δεν ελάμβανε β-αναστολέα. Τέλος, στην ομάδα της ΚΜ ένας στους τρεις δεν ελάμβανε αντιπηκτική αγωγή. Από τα παραπάνω προκύπτει πως σε ασθενείς υψηλού ΚΑΚ η θεραπεία βάσει οδηγιών της ESC ήταν πλημμελής. Έτσι, από το συνδυασμό υψηλού ΚΑΚ και ανεπαρκούς φαρμακευτικής κάλυψης, αυξάνεται σημαντικά ο διεγχειρητικός κίνδυνος. Intervention in cardiological medications in patients at high cardiovascular risk who underwent non-cardiac surgery N-L. Afthonidis., M.Sotiriadou, CG Kostopoulos, I. Georgiadou, G. Andrikopoulos, N.Bratimos., D.Karageorgos, D. Afthonidis Department of Cardiology, General Hospital of Thessaloniki, Saint Dimitrios PURPOSE: To analyze cardiovascular pharmaceutical interventions made preoperatively in our patients who would undergo a non- C.S., from mid-2012 to That patients were of high cardiovascular risk, that means they suffered from coronary artery disease, ischemic or non ischemic heart failure, atrial fibrillation, diabetes mellitus or chronic renal failure. METHODS- PROCEDURE: A total of 216 patients, 187 men and 29 women aged years, with the above cardiovascular diseases, underwent a scheduled non C.S. of low or intermediate surgical risk. Patients were classified into 6 groups and analyzed for the interventions in C.A.D., I.H.F, N.I.H.F., A.F., DM and C.R.F. These interventions concerned the administration or discontinuation of statins, beta -blockers, ACE-I or ARBs, anticoagulants, antiplatelets and others. RESULTS: In patients with D.M, about 20 % were not receiving statins and 7.5 % were not receiving ACE-I or ARBs. In patients with C.A.D, 30 % were not taking statins, 23% beta blockers and 7% did not use ACE-I or ARBs. In 8% of patients antiplatelets were not received whereas dual antiplatelet therapy was discontinued in 24% of the sample. In patients with A.F, an anticoagulant was added in 32 %. In the I.H.F. group, ACE-I or ARBs were administered in 25%, beta-blockers in 12.5 % and statins in 32 % of patients. In the N.I.H.A group, ACE-I or ARBs were added in 7.5 % and beta- blockers in 22% of patients. Finally, in the group of C.R.F., statins were administered in 18% of patients. CONCLUSIONS: To sum up, in patients with diabetes, CAD and I.H.F, a significant percentage was not receiving statins (about one third ). Additionally, in the group of I.H.F. 1/4 of the patients were not receiving ACE-I or ARBs and 22% of patients with N.I.H.F. were not taking beta-blockers. In patients with A.F, one out of three was not receiving anticoagulation. Therefore, it seems that in patients at high C.V.R, treatment according to the instructions of E.S.C,was insufficient Keywords: C.S. ( Cardiac Surgery ), I.H.F( Ischemic heart failure), N.I.H.A. ( Non-Ischemic-Heart-Failure), C.A.D. ( Coronary Artery Disease ), C.R.F. (Chronic Renal Failure ), D.M.( Diabetes Mellitus), A.F. ( Atrial Fibrillation ), ESC( European society of Cardiology), C.V.R. ( Cardiovascular Risk) 19

20 Corresponding author Dimitrios Afthonidis, Co ordinator- Head Manager of Department of Cardiology,' Saint Dimitrios' Thessaloniki Address: 59 Voulgari St., Thessaloniki post code: tel.number: , mobile number: address : Βιβλιογραφία 1. Lee TH, Marcantonio ER, Mangione CM, et al: Derivation and prospective validation of a simple index for prediction of cardiac risk of major noncardiac surgery. Circulation 1999,100: Diepen S, Bakal J, McALister F, et al: Mortality and Readmission of Patients with Heart Failure, Atrial Fibrillation, or Coronary Artery Disease Undergoing Noncardiac Surgery. Circulation. 2011,124: Wilson SH, Fasseas P, Orford JL, et al: Clinical outcome of patients undergoing non-cardiac surgery in the two months following coronary stenting. J.A.C.C. 2003,42: Hernandez AF, Whellan DJ, Stroud S, et al: Outcomes in heart failure patients after major noncardiac surgery. J.A.C.C. 2004,44: Hammill BG, Curtis LH, Benett-Guerrero E, et al: Impact of heart failure on patients undergoing major noncardiac surgery. Anesthesiology. 2008, 108: Boersma E, Kertai MD, Schouten O, et al: Perioperative cardiovascular mortality in noncardiac surgery: validation of the Lee cardiac risk index. Am J Med 2005,118: Nguyen NT, Wolfe BM, The physiologic effects of pneumoperitoneum in the morbidly obese. Ann Surg 2005,241: Poldermans D, Bax J, Boersma E, et al: The Task Force for Preoperative Cardiac Risk Assessment and Perioperative Cardiac Management in Non-cardiac Surgery of the European Society of Cardiology (ESC) and endorsed by the European Society of Anaesthesiology (ESA). European Heart Journal 2009,30: Maddox T, Chan P, Spertus T, et al: Variations in Coronary Artery Disease Secondary Prevention Prescriptions Among Outpatient Cardiology Practices. J.A.C.C. 2014,63(6):

Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ

Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΑΒΕ Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ταμίας: Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση. Γιώργος Σ. Ποταμίτης Γαστρεντερολόγος-Παθολόγος Ηπατολόγος

Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση. Γιώργος Σ. Ποταμίτης Γαστρεντερολόγος-Παθολόγος Ηπατολόγος Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση Από την διάγνωση στην θεραπεία Γιώργος Σ. Ποταμίτης Γαστρεντερολόγος-Παθολόγος Ηπατολόγος Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση φυσιολογική ΓΟΠ ένα φυσιολογικό φαινόμενο, που κατά

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος της Μανομετρίας στην Χειρουργική της Γαστροοισοφαγικής Συμβολής Δημήτριος Θεοδώρου Χειρουργός Μονάδα Χειρουργικής Ανώτερου Πεπτικού Ά Προπ. Χειρουργική Κλιν. Πανεπιστημίου Αθηνών Χειρουργική της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α 19.00-19.30 Τελετή Έναρξης Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013 19.30-20.00 Διάλεξη «Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας: η κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Κωνσταντίνος Β. Βασιλειάδης Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών 1 ποιο μανομετρικό εύρημα αποκλείει τη διάγνωση της αχαλασίας σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

GI Motility online (May 2006) doi:10.1038/gimo20

GI Motility online (May 2006) doi:10.1038/gimo20 ΑΧΑΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4 ο Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ε λ λ η ν ι κ ή ς Ε τ α ι ρ ε ί α ς Α θ η ρ ο σ κ λ ή ρ ωσ η ς Αθηροθρόμβωση: Από τ ην Πα θοφυσ ιολογία σ τη Θ ε ραπ ε ία 30 Ιουνίου 2 Ιουλίου 2011, Ξενοδοχείο Crowne Plaza,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός»

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Η συχνότητα της Κολπικής Μαρμαρυγής αυξάνεται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ. 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ. 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 2014 17.30-19.30 Κλινικό φροντιστήριο: Αντιθρομβωτική αγωγή του ασθενή με οξύ ή παλαιό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ). Παρουσίαση κλινικών περιπτώσεων. Πρόεδροι:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗ

ΓΑΣΤΡΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗ ΓΑΣΤΡΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΚΗΛΗΣ ΚΑΙ ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗΣ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗΣ GERD (γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση) Montreal consensus: Kατάσταση που αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) TEΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η σωστή χρήση των αντιαιμοπεταλιακών και αντιπηκτικών φαρμάκων στην καθημερινή κλινική πράξη Διοικητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΧαιρετισμόςΠροέδρου γιατον11 ο κύκλομετεκπαιδευτικώνμαθημάτων ΔΕΒΕ

ΧαιρετισμόςΠροέδρου γιατον11 ο κύκλομετεκπαιδευτικώνμαθημάτων ΔΕΒΕ ΧαιρετισμόςΠροέδρου γιατον11 ο κύκλομετεκπαιδευτικώνμαθημάτων ΔΕΒΕ Αγαπητοί συνάδελφοι, Οι διαδικασίες για την έναρξη του 11 ου κύκλου των μετεκπαιδευτικών μαθημάτων της Διαβητολογικής Εταιρείας Βορείου

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον 20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον Σύγκριση μηριαίας και κερκιδικής προσπέλασης στον καρδιακό καθετηριασμό. Συστηματική Ανασκόπηση Καλλιρρόη Κοζομπόλη, RN, MSc, Ωνάσειο

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013

Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013 Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013 17.30-18.00 Προσέλευση Εγγραφές 18.00-19.30 Από τους προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου στο έμφραγμα του μυοκαρδίου Πρόεδροι: Χ. Λιόλιος, Σ. Φούσας 1. Λιπίδια - Κάπνισμα - Σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα