Εικονική Αναπαράσταση Νοηµατικής Γλώσσας στο ιαδίκτυο

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εικονική Αναπαράσταση Νοηµατικής Γλώσσας στο ιαδίκτυο"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Εικονική Αναπαράσταση Νοηµατικής Γλώσσας στο ιαδίκτυο ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Αθανάσιου Γ. Αθανασιάδη Επιβλέπων : Στέφανος. Κόλλιας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Αθήνα, Οκτώβριος 2003

2

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Εικονική Αναπαράσταση Νοηµατικής Γλώσσας στο ιαδίκτυο ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του Αθανάσιου Γ. Αθανασιάδη Επιβλέπων : Στέφανος. Κόλλιας Καθηγητής Ε.Μ.Π. Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 17 η Οκτωβρίου Αθήνα, Οκτώβριος Στέφανος Κόλλιας Καθηγητής Ε.Μ.Π.... Ανδρέας Σταφυλοπάτης Καθηγητής Ε.Μ.Π.... Παναγιώτης Τσανάκας Καθηγητής Ε.Μ.Π.

4 ... Αθανάσιος Γ. Αθανασιάδης ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Αθανάσιος Αθανασιάδης, Με επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανοµή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τµήµατος αυτής, για εµπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανοµή για σκοπό µη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν µήνυµα. Ερωτήµατα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συµπεράσµατα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερµηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσηµες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

5 Πρόλογος Η παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Εικονική Αναπαράσταση Νοηµατικής Γλώσσας στο ιαδίκτυο» εκπονήθηκε την περίοδο Φεβρουαρίου - Οκτωβρίου του έτους 2003 στο εργαστήριο Ψηφιακής Επεξεργασίας Εικόνων της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Ε.Μ.Πολυτεχνείου. Μελετήθηκε η σύνθεση κινήσεων ενός τρισδιάστατου (3 ) ανθρωποειδούς µοντέλου και η δυνατότητα αναπαράστασης κινήσεων της Ελληνικής Νοηµατικής Γλώσσας. Η αναπαράσταση γίνεται µέσω ενός φυλλοµετρητή (browser) VRML 97 συµβατού και δίνεται η δυνατότητα στον χρήστη εκτός από το να παρακολουθήσει ορισµένα παραδείγµατα, να δηµιουργήσει και αυτός δικά του σετ κινήσεων, να αλλάξει τον προσανατολισµό όλου του µοντέλου ή ορισµένων µόνο µελών του σώµατός του. Η πλατφόρµα λειτουργεί µε όλα τα ανθρωποειδή µοντέλα που είναι συµβατά µε το πρότυπο H-Anim. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθηγητή κ. Στέφανο Κόλλια για την εµπιστοσύνη που µου έδειξε, τον ρα. Κώστα Καρπούζη για την συνεργασία και την επίλυση όποιων αποριών και τέλος όλους µε όσους συνεργάστηκα τους τελευταίους µήνες µέσα στο εργαστήριο για την καλή τους διάθεση και συναδελφικότητα. Αθήνα, Οκτώβριος 2003 Θάνος Αθανασιάδης 5

6 6

7 Περίληψη Σκοπός αυτής της διπλωµατικής εργασίας ήταν η ανάπτυξη ενός συστήµατος εικονικής αναπαράστασης κινήσεων και χειρονοµιών από ένα ανθρωποειδές µοντέλο. Το σύστηµα είναι διαδραστικό και διαδικτυακό, δηλαδή χαρακτηρίζεται από την ενεργή συµµετοχή του χρήστη και είναι προσβάσιµο από οπουδήποτε µέσω του διαδικτύου. ύο είναι οι βασικές δυνατότητες που παρέχονται στον χρήστη: Η πρώτη είναι η επισκόπηση ορισµένων κινήσεων του µοντέλου, όπως περπάτηµα, άλµα, χαιρετισµός κ.ά. καθώς επίσης και χαρακτηριστικών κινήσεων της Ελληνικής Νοηµατικής Γλώσσας (ΕΝΓ). Η δεύτερη είναι η δυνατότητα για συγγραφή και υλοποίηση µε εύκολο τρόπο νέων κινήσεων και χειρονοµιών. Έµφαση δόθηκε στην φυσικότητα της κίνησης των χεριών που παράγουν τα νοήµατα της ΕΝΓ, καθώς το σύστηµα αυτό µπορεί να αποτελέσει την βάση για ένα µελλοντικό ολοκληρωµένο σύστηµα διερµηνείας για τους κωφούς. 7

8 8

9 Abstract The scope of the dissertation with subject Virtual representation of the Greek Sign Language in Internet, is the implementation of an interactive and internet-based system capable of animating normal human movements and gestures through a humanoid model. There are two basic capabilities of the system: The first one is a simple representation of some demo movements, i.e. walking, jumping, greeting, and the most important some gestures which represent meanings in the Greek Sign Language. The second option is a more interactive one, since it gives the user the opportunity to make his own scripts and manipulate the model in various ways. The implemented system can be potentially the base of a more enhanced system which can be used as an interpreter between deaf people and the rest who do not know the sign language. 9

10 Πίνακας Περιεχοµένων ΕΙΚΟΝΙΚΉ ΑΝΑΠΑΡΆΣΤΑΣΗ ΝΟΗΜΑΤΙΚΉΣ ΓΛΏΣΣΑΣ ΣΤΟ ΙΑ ΊΚΤΥΟ... 1 ΠΡΌΛΟΓΟΣ... 5 ΠΕΡΊΛΗΨΗ... 7 ABSTRACT... 9 ΠΊΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΈΝΩΝ ΚΕΦΆΛΑΙΟ 1 Ο : ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΉ ΚΑΙ ΝΟΗΜΑΤΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ Η ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΝΟΗΜΑΤΙΚΉ ΓΛΏΣΣΑ, ΈΝΑ ΆΛΛΟ ΜΈΣΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Τι είναι η Ελληνική Νοηµατική Γλώσσα; Μελέτη και λεξικογράφηση της ΕΝΓ ΕΦΑΡΜΟΓΈΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΉΣ ΣΤΗΝ ΝΟΗΜΑΤΙΚΉ Αυτόµατη µετάφραση τηλεοπτικών ειδήσεων σε πραγµατικό χρόνο ιαδραστικές υπηρεσίες σε ιδιωτικούς και δηµόσιους χώρους ΥΠΕΡΟΧΉ ΣΕ ΣΧΈΣΗ ΜΕ ΥΠΆΡΧΟΥΣΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΕΣ ΚΕΦΆΛΑΙΟ 2 Ο : STEP, ΜΊΑ ΓΛΏΣΣΑ ΣΕΝΑΡΊΟΥ ΓΙΑ ΕΝΣΑΡΚΩΜΈΝΟΥΣ ΠΡΆΚΤΟΡΕΣ (SCRIPTING LANGUAGE FOR EMBODIED AGENTS) ΕΙΣΑΓΩΓΉ ΑΡΧΈΣ Ευκολία Σύνθετη Σηµασιολογία (Compositional Semantics) Επαναπροσδιορισµός (Re-definability) Παραµετροποίηση Αλληλεπίδραση Η ΓΛΏΣΣΑ ΣΕΝΑΡΊΟΥ STEP Σύστηµα Αναφοράς Πρωτογενείς κινήσεις και σύνθετοι τελεστές Τελεστές Αλληλεπίδρασης Υψηλού Επιπέδου ΠΑΡΑ ΕΊΓΜΑΤΑ Walk και παράµετροι Run και η παραµόρφωσή του (Deformation) Αλληλεπίδραση µε Εικονικούς Κόσµους Επαφή (Touch): Ένα πρόβληµα Ανάστροφης Κινηµατικής ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ ΚΕΦΆΛΑΙΟ 3 Ο : ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΈΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΌΤΥΠΟ HUMANOID V ΣΚΟΠΌΣ ΠΕΡΊΛΗΨΗ ΟΙ ΚΌΜΒΟΙ Κόµβος Άρθρωση (joint node) Κόµβος Μέλος (segment node) Κόµβος Θέση (site node) Κόµβος Παραµόρφωση (displacer node) Κόµβος Ανθρωποειδές (humanoid node) ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΕΙ ΟΎΣ ΙΕΡΑΡΧΊΑ ΤΩΝ ΑΡΘΡΏΣΕΩΝ Το σώµα Τα χέρια Το πρόσωπο Ιεραρχία Μη-προτυποποιηµένες Αρθρώσεις και Μέλη ΟΠΤΙΚΈΣ ΓΩΝΊΕΣ ΚΑΙ ΠΛΟΉΓΗΣΗ (VIEWPOINTS AND NAVIGATION) Οπτικές γωνίες Πλοήγηση

11 3.7 ΠΡΟΤΕΙΝΌΜΕΝΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΈΣ Πολλά ανθρωποειδή σε ένα αρχείο Ελάχιστα απαιτούµενα ΚΕΦΆΛΑΙΟ 4 Ο : ΕΜΨΎΧΩΣΗ ΚΑΤΆ ΤΟ ΠΡΌΤΥΠΟ MPEG ΕΙΣΑΓΩΓΉ ΑΝΑΠΑΡΆΣΤΑΣΗ FBA ΜΟΝΤΈΛΑ ΕΜΨΎΧΩΣΗΣ 3 ΧΑΡΑΚΤΉΡΑ ΕΜΨΎΧΩΣΗ ΕΙΚΟΝΙΚΏΝ ΧΑΡΑΚΤΉΡΩΝ ΣΥΣΤΉΜΑΤΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΉΣ ΚΊΝΗΣΗΣ (MOTION CAPTURE SYSTEMS) Συστήµατα καταγραφής µε χρήση ενεργών αισθητήρων Συστήµατα καταγραφής µε χρήση παθητικών αισθητήρων ΕΙΚΟΝΙΚΆ ΙΚΤΥΑΚΆ ΠΕΡΙΒΆΛΛΟΝΤΑ MPEG-4 ΚΑΙ ΕΜΨΎΧΩΣΗ ΠΡΟΣΏΠΟΥ ΚΑΙ ΣΏΜΑΤΟΣ ΣΎΓΚΡΙΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΆΣΕΩΝ FBA ΚΑΙ BBA ΚΕΦΆΛΑΙΟ 5 Ο : ΠΛΑΤΦΌΡΜΑ ΟΚΙΜΏΝ ΕΙΣΑΓΩΓΉ ΠΕΡΙΓΡΑΦΉ ΓΡΑΦΙΚΉΣ ΙΕΠΑΦΉΣ ΧΡΉΣΤΗ (GUI) ΕΣΩΤΕΡΙΚΉ ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΈΣ ΚΑΛΉΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΊΑΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΉΜΑΤΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΊΑ

12 12

13 Κεφάλαιο 1 ο : Πληροφορική και Νοηµατική Γλώσσα 1.1 Η Ελληνική Νοηµατική Γλώσσα, ένα άλλο µέσο επικοινωνίας Τι είναι η Ελληνική Νοηµατική Γλώσσα; Οι περισσότεροι άνθρωποι, που δεν έχουν προσωπικές ή κοινωνικές επαφές µε κωφούς, έχουν την τάση να πιστεύουν ότι οι νοηµατικές γλώσσες είναι ένα είδος παντοµίµας ή αναπαράστασης κάποιας από τις φωνούµενες γλώσσες που µιλάνε οι ίδιοι. Η αλήθεια όµως είναι πολύ διαφορετική από την ευρέως διαδεδοµένη αυτή αντίληψη. Οι νοηµατικές γλώσσες (που, σηµειωτέον, είναι πολλές και εντελώς διαφορετικές µεταξύ τους), διαφέρουν από τις υπόλοιπες φυσικές γλώσσες ως προς το ότι µας είναι λιγότερο γνωστές, όχι όµως και ως προς τις γλωσσολογικές αρχές που διέπουν την επικοινωνιακή τους λειτουργία. Η Ελληνική Νοηµατική Γλώσσα (ΕΝΓ) είναι η φυσική γλώσσα της κοινότητας των κωφών στην Ελλάδα. Όπως συµβαίνει και µε τις υπόλοιπες νοηµατικές, η ιδιαιτερότητά της σε σχέση µε αυτό που ο περισσότερος κόσµος έχει συνηθίσει να ονοµάζει "γλώσσα" είναι ότι η γραµµατική της, δηλαδή το σύστηµα των κανόνων βάσει των οποίων διαρθρώνεται ο λόγος και επιτυγχάνεται η επικοινωνία, δεν είναι προφορικό αλλά οπτικό-κινησιακό. Η ΕΝΓ λέγεται "ελληνική" γιατί χρησιµοποιείται στην Ελλάδα από Έλληνες νοηµατιστές, αυτό όµως δεν σηµαίνει σε καµία περίπτωση ότι απεικονίζει την ελληνική γλώσσα ή ότι προέρχεται από αυτήν. Αντίθετα, πρόκειται για ένα αυτόνοµο γλωσσικό σύστηµα που µπορεί να µελετηθεί και να αναλυθεί όπως και κάθε άλλη φυσική γλώσσα. Τα γλωσσικά µέσα που χρησιµοποιεί η ΕΝΓ (όπως και οι άλλες νοηµατικές γλώσσες) για να διατυπώσει τις έννοιες και για να δηµιουργήσει µορφολογία και σύνταξη, βασίζονται στην κίνηση των χεριών, στην στάση ή στην κίνηση του σώµατος, και στην έκφραση του προσώπου. Οι βασικές µονάδες του λόγου (τις οποίες η επιστήµη της γλωσσολογίας ονοµάζει γλωσσικά σηµεία) της ΕΝΓ ονοµάζονται νοήµατα. Τα νοήµατα µπορούν να έχουν λεξική ή γραµµατική σηµασία, ακριβώς όπως τα µορφήµατα και οι λέξεις στις φυσικές γλώσσες. Τα νοήµατα δεν πρέπει να συγχέονται µε το δακτυλικό αλφάβητο, το οποίο είναι απλώς ένας τρόπος µεταγραφής του ελληνικού αλφαβήτου. Οι νοηµατιστές, ως φυσικοί οµιλητές της ΕΝΓ, χρησιµοποιούν το δακτυλικό αλφάβητο µε δύο τρόπους: είτε για να αποδώσουν τα ακρωνύµια και τα κύρια ονόµατα, είτε για να σχηµατίσουν νοήµατα στα οποία τα στοιχεία του δακτυλικού αλφαβήτου χρησιµοποιούνται ως χειροµορφές. Για 13

14 παράδειγµα, το νόηµα που σηµαίνει "κοινωνία" σχηµατίζεται από το "κ" του δακτυλικού αλφαβήτου σε συνδυασµό µε κίνηση. Το χαρακτηριστικότερο συστατικό ενός νοήµατος λέγεται χειροµορφή. Η χειροµορφή είναι το σχήµα που παίρνει η παλάµη και η θέση στην οποία τοποθετούνται τα δάκτυλα τη στιγµή που αρχίζει να σχηµατίζεται ένα νόηµα. Η ίδια η χειροµορφή όµως από µόνη της δεν είναι φορέας σηµασίας. Για να αποκτήσει σηµασία, για να δηµιουργηθεί δηλαδή ένα νόηµα, η χειροµορφή πρέπει να συνοδεύεται και από τα παρακάτω στοιχεία: Τον "προσανατολισµό" της παλάµης, δηλαδή την κατεύθυνση προς την οποία στρέφεται η χειροµορφή κατά το σχηµατισµό του νοήµατος: ο δείκτης που δείχνει προς τα πάνω ή στρέφεται προς τα δεξιά αποτελεί τµήµα διαφορετικών νοηµάτων. Τη θέση της χειροµορφής στο χώρο ή επάνω στο σώµα: τα νοήµατα παράγονται σε καθορισµένο χώρο που λέγεται χώρος νοηµατισµού. Ο χώρος αυτός αντιστοιχεί περίπου σε ένα τετράγωνο που ορίζεται από την κορυφή της κεφαλής ως τον άνω κορµό και εκτείνεται σε εκατοστά δεξιά και αριστερά από τα µπράτσα. Αν χρησιµοποιήσουµε µία χειροµορφή έξω από το χώρο αυτό, π.χ. µε τα µπράτσα κρεµασµένα δίπλα στο σώµα, το αποτέλεσµα δεν είναι αναγνωρίσιµο ως νόηµα. Την κίνηση του χεριού, χωρίς την οποία δεν µπορεί να ολοκληρωθεί ένα νόηµα: ο δείκτης που δείχνει προς τα πάνω ή στρέφεται προς τα δεξιά χωρίς να κινείται δεν είναι ολοκληρωµένο νόηµα, δεν αντιστοιχεί δηλαδή σε ορισµένη σηµασία. Εκτός από τη συµµετοχή της στο σχηµατισµό του νοήµατος, η κίνηση µπορεί να είναι και φορέας άλλων σηµασιών, για παράδειγµα να δηλώνει τον αριθµό (ενικό ή πληθυντικό), το µέγεθος ενός αντικειµένου (µικρότερο ή µεγαλύτερο), ακόµα και τη συχνότητα µίας ενέργειας. Την στάση (ή κίνηση) του σώµατος ή / και την έκφραση του προσώπου, που αποτελούν επίσης συστατικά του νοήµατος µε την έννοια ότι λειτουργούν για να µεταφέρουν πληροφορία όπως αυτή που δηλώνεται από τον τόνο της φωνής στις οµιλούµενες γλώσσες. Για παράδειγµα, η έννοια του µέλλοντος διατυπώνεται στην ΕΝΓ συνδυάζοντας το νόηµα µε µία ελαφρά κλίση του σώµατος προς τα εµπρός Μελέτη και λεξικογράφηση της ΕΝΓ Η µεγαλύτερη δυσκολία που εµφανίζεται όταν κάποιος θέλει να µελετήσει µία νοηµατική γλώσσα, είναι "τεχνικού" χαρακτήρα, µε την έννοια ότι δεν υπάρχει γραφή ή µεταγραφή κάποιου είδους. Το αποτέλεσµα αυτής της κατάστασης µπορεί να συγκριθεί µε 14

15 αυτό που συµβαίνει σε πολλές προφορικές γλώσσες: η καταγραφή της γλώσσας είναι εξαιρετικά ελλιπής και η µελέτη της ιδιαίτερα περιορισµένη. Είναι προφανές ότι το πρόβληµα είναι εντονότερο στην περίπτωση της ΕΝΓ, για την οποία η καταγραφή οποιασδήποτε πληροφορίας γινόταν µέχρι τώρα µόνο µε φωτογραφίες ή σκίτσα, από τα οποία έλειπε ένα βασικό συστατικό των νοηµάτων: η κίνηση. Πιο πρόσφατα χρησιµοποιούνται βίντεο που παρουσιάζουν τις έννοιες. Επιπλέον, οι διάφορες γλωσσικές και κοινωνικές προκαταλήψεις, όπως για παράδειγµα ότι η νοηµατική δεν είναι "ακριβώς" γλώσσα, έχουν εµποδίσει την ευρύτερη διάδοσή της. 1.2 Εφαρµογές της πληροφορικής στην Νοηµατική Η ανάπτυξη ανθρωποειδών µε δυνατότητα εµψύχωσής τους (animated humanoids) σε πραγµατικό χρόνο έχει ως ένα από τα πιο σηµαντικά πεδία εφαρµογής την βελτίωση των παρεχόµενων υπηρεσιών στους κωφούς πολίτες, µέσω της νοηµατικής γλώσσας και πιο συγκεκριµένα της Ελληνικής Νοηµατικής Γλώσσας. ύο πεδία της καθηµερινότητας των κωφών στα οποία θα ήταν ευεργετική η χρήση µοντέλων µεταφραστών της νοηµατικής γλώσσας είναι η αυτόµατη µετάφραση και οι διαδραστικές υπηρεσίες σε δηµόσιους και ιδιωτικούς χώρους Αυτόµατη µετάφραση τηλεοπτικών ειδήσεων σε πραγµατικό χρόνο Γίνονται πολλές έρευνες προκειµένου να διαπιστωθεί το κατά πόσο είναι δυνατό να υπάρχουν νοηµατικοί υπότιτλοι στην τηλεόραση, και πιο συγκεκριµένα στα δελτία ειδήσεων. Σε ένα δελτίο ειδήσεων το κείµενο είναι προκαθορισµένο, οπότε δεν είναι αναγκαία η µετατροπή λόγου σε κείµενο σε πραγµατικό χρόνο. Έτσι λοιπόν δεν είναι αναγκαία µία διαδικασία αναγνώρισης φωνής που εν γένει δεν είναι 100% επιτυχής και έχει επιπλέον µεγάλο υπολογιστικό φόρτο. Μια τέτοια εφαρµογή είναι δυνατή µόνο µέσα από τις υπηρεσίες της ψηφιακής τηλεόρασης και όχι της αναλογικής. Ο λόγος είναι ότι το αναλογικό σήµα δεν περιέχει ξεχωριστά την πληροφορία για τους υπότιτλους, αλλά αυτοί είναι απλά µέρος της εικόνας. Σε αντίθεση, στο ψηφιακό σήµα οι υπότιτλοι είναι ένα ξεχωριστό αντικείµενο το οποίο µπορεί να ανακτηθεί αυτόνοµα και να επεξεργαστεί. Την δυνατότητα αυτή την δίνει το πρότυπο MPEG 4, το οποίο (όπως περιγράφεται στην παράγραφο 4) διατηρεί την πληροφορία για κάθε ένα αντικείµενο που εµφανίζεται στην οθόνη. Η επεξεργασία των υποτίτλων γίνεται από τον τηλεοπτικό δέκτη ή από ένα επιπρόσθετο σύστηµα (set top box) 15

16 και µετατρέπονται στην νοηµατική γλώσσα. Με αυτή την πρακτική, είναι δυνατή η αλληλεπίδραση του χρήστη µε το σύστηµα, καθώς µπορεί να επηρεάσει την ταχύτητα των νοηµατικών παραστάσεων, πράγµα που σε αντιστοιχία είναι η δυνατότητα ενός µη κωφού ατόµου να µεταβάλλει τον ήχο του τηλεοπτικού δέκτη του. Επειδή συνήθως η ταχύτητα των νοηµάτων δεν είναι αρκετά µεγάλη για να µπορεί να ακολουθεί την τηλεοπτική εικόνα, είναι απαραίτητη η συµπίεση των νοηµάτων. Αυτή είναι µία τακτική που εφαρµόζεται γενικότερα σε διερµηνεία από φυσική γλώσσα σε νοηµατική, µιας και η νοηµατική είναι από την φύση της γλώσσα πολύ περιεκτική. Οπότε κατά την επεξεργασία των υπότιτλων γίνεται και επεξεργασία του συνολικού νοήµατος µε σκοπό τον εντοπισµό των λέξεων και φράσεων µε την µικρότερη προτεραιότητα ή/και σηµασία. Αυτές µπορούν έπειτα να παραλειφθούν στην παρουσίαση των νοηµάτων εάν διαπιστωθεί ότι υπάρχει καθυστέρηση σε σχέση µε την εικόνα. Για κάθε λέξη γίνεται χρήση ενός είδους λεξικού, το οποίο αντιστοιχίζει την λέξη µε το νόηµα της νοηµατικής γλώσσας. Με χρήση γραµµικής παρεµβολής συνδέονται η τελική θέση του µοντέλου ανθρωποειδούς που περιγράφει την µία λέξη µε την αρχική θέση της επόµενης λέξης, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται µια όσο το δυνατόν πιο οµαλή και φυσιολογική κίνηση. Σε αυτό το σηµείο γίνεται καθαρή η υπεροχή της χρήσης ενός ανθρωποειδούς σε αντιδιαστολή µε αποθηκευµένα βίντεο. Είναι δυνατή η έµµεση επέµβαση στην κίνηση του ανθρωποειδούς, κάτι που είναι πρακτικά αδύνατο όταν έχουµε να κάνουµε µε ακολουθίες βίντεο ιαδραστικές υπηρεσίες σε ιδιωτικούς και δηµόσιους χώρους Πολύ συχνά είναι αναγκαία η επικοινωνία µεταξύ ενός κωφού ατόµου και κάποιου ο οποίος δεν γνωρίζει την ΕΝΓ. Σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί ένα απλό σύστηµα µετάφρασης µε χρήση ανθρωποειδών µοντέλων να δώσει την λύση. Για παράδειγµα ας θεωρήσουµε τα ταµεία εισιτηρίων σε έναν σιδηροδροµικό σταθµό ή στην πύλη εισόδου (check in) σε ένα αεροδρόµιο. Εάν ο υπάλληλος χρησιµοποιεί ένα περιορισµένο σχετικά λεξιλόγιο, τότε µπορεί ένα σύστηµα να µετουσιώνει µέσω µίας οθόνης τον λόγο σε νοηµατική γλώσσα κατανοητή από τον κωφό. Καταρχήν οι προτάσεις και οι φράσεις του υπαλλήλου αναγνωρίζονται από ένα σύστηµα αναγνώρισης φωνής. Η αναγνώριση δεν είναι αναγκαίο να είναι πλήρης, αλλά αρκεί να εντοπίζει λέξεις κλειδιά (όπως ηµεροµηνίες, προορισµοί, νούµερα κλπ), οπότε έτσι απλοποιείται σηµαντικά η όλη διαδικασία. Από την 16

17 άλλη, ο κωφός θα µπορεί µε το πάτηµα ορισµένων κουµπιών ή ακόµα και µε την χρήση ενός πληκτρολογίου να µεταφέρει στον υπάλληλο την επιθυµία του ή τις ερωτήσεις του. 1.3 Υπεροχή σε σχέση µε υπάρχουσες τεχνολογίες Στα δύο παραπάνω παραδείγµατα, καλό είναι να γίνει µία ποιοτική σύγκριση της προτεινόµενης τεχνολογίας σε σχέση µε την ως σήµερα χρησιµοποιούµενη που λειτουργούσε αποκλειστικά µε βιντεοσκόπηση ανθρώπων µεταφραστών. Γενικά οι υπάρχουσες ιστοσελίδες και διαδικτυακές εφαρµογές που ασχολούνται µε την Νοηµατική (Ελληνική αλλά κυρίως Αµερικάνικη - την American Sign Language), χρησιµοποιούν προβιντεοσκοπηµένα αρχεία, γεγονός το οποίο δηµιουργεί µεγάλες ανάγκες σε αποθηκευτικό χώρο (συνήθως της τάξης των µερικών GB). Συνήθως οι εφαρµογές αυτές είναι λεξικά µίας φυσικής γλώσσας προς την Νοηµατική και είναι χρήσιµο και βολικό να υπάρχουν τέτοιου είδους λεξικά σε µία πλατφόρµα στο διαδίκτυο, έτσι ώστε να παρέχεται εύκολη πρόσβαση σε αυτά. εδοµένου ότι το διαθέσιµο εύρος ζώνης προς τον τελικό χρήστη αυξάνει πολύ πιο αργά από την διαθέσιµη υπολογιστική ισχύ (τετραπλασιάζεται κάθε τρία χρόνια), η λύση είναι να µην µεταφέρονται αρχεία βίντεο που έχουν µεγάλο µέγεθος, αλλά άντ αυτού να µεταφέρονται πληροφορίες που καθοδηγούν ένα ανθρωποειδές στην εµψύχωσή του. Τις πληροφορίες αυτές τις επεξεργάζεται το τοπικό µηχάνηµα και αποδίδει (render) την ακολουθία της εµψύχωσης (animation sequence), εξοικονοµώντας πολύτιµο εύρος ζώνης εις βάρος υπολογιστικής ισχύος, που όπως προαναφέρθηκε είναι αρκετή για τέτοιες εφαρµογές. Έτσι, γίνεται δυνατή η εξ αποστάσεως χρήση µέσω του διαδικτύου, η µεταφορά σε ένα CD κλπ. Η χρήση δεν περιορίζεται µόνο σε υπολογιστές γραφείου, αλλά µπορεί να επεκταθεί και σε υπολογιστές παλάµης, κινητά τηλέφωνα κλπ. 17

18 Κεφάλαιο 2 ο : STEP, Μία Γλώσσα Σεναρίου για Ενσαρκωµένους Πράκτορες (Scripting Language for Embodied Agents) 2.1 Εισαγωγή Για την αλληλεπίδραση του χρήστη µε το ανθρωποειδές είναι απαραίτητη µία γλώσσα σεναρίου (scripting language) υψηλού επιπέδου. Το ανθρωποειδές έχει την δυνατότητα να αντιλαµβάνεται τον χώρο µέσα στον οποίο βρίσκεται και να αντιδρά σε ποικίλα ερεθίσµατα. Γενικά, η επικοινωνία µε ένα ανθρωποειδές µπορεί να είναι λεκτική ή κινησιακή. Στην συγκεκριµένη περίπτωση, που στόχος είναι η δηµιουργία ενός συστήµατος που να µπορεί να εξοµοιώνει την Ελληνική Νοηµατική Γλώσσα (ΕΝΓ) καθώς και γενικότερα να µπορεί να εκτελεί προκαθορισµένο σετ κινήσεων (τρέξιµο, περπάτηµα, χαιρετισµός κ.ά.), το βάρος πέφτει στην κινησιακή επικοινωνία. Χειρονοµίες, στάσεις και εκφράσεις του προσώπου είναι τα κύρια χαρακτηριστικά στα οποία βασίζεται η κινησιακή επικοινωνία του ανθρωποειδούς µε τον χρήστη. Επιλέχτηκε η γλώσσα STEP (Scripting Technology for Embodied Persona) να είναι αυτή ως το ενδιάµεσο επίπεδο επικοινωνίας µεταξύ του χρήστη και του ανθρωποειδούς. Όπως και κάθε άλλη γλώσσα σεναρίου, είναι σε ένα βαθµό αρκετά απλή, γεγονός το οποίο διευκολύνει το έργο του προγραµµατισµού και της ανάπτυξης. Ένα βασικό πλεονέκτηµα αυτών των γλωσσών είναι ότι µπορεί να γίνει διαχωρισµός των προδιαγραφών των ενεργειών του µοντέλου (κινήσεις, χειρονοµίες) από τα προγράµµατα τα οποία καθορίζουν την αρχιτεκτονική, την γεωµετρία και τον λογισµό (νοηµοσύνη) του. Οπότε οποιαδήποτε αλλαγή στο ρεπερτόριο των κινήσεών του ανθρωποειδούς δεν απαιτεί επαναπρογραµµατισµό του. Το ρεπερτόριο των κινήσεων συνεπάγεται µόνο γεωµετρικές αλλαγές του σώµατος και των µελών του, ενώ οι εσωτερικές αλλαγές των νοητικών φάσεων (επίγνωση της θέσης του, της κατάστασής του) απαιτούν άλλους πολυπλοκότερους υπολογισµούς και συλλογισµό (reasoning). Τα ανθρωποειδή ακολουθούν το πρότυπο H-Anim και έτσι υπάρχει η δυνατότητα χρήσης µίας πλειάδας εργαλείων και βιβλιοθηκών. Η γλώσσα STEP χρησιµοποιεί επίσης την γλώσσα DLP (Distributed Logic Programming), η οποία αποτελεί ένα εργαλείο για ανάπτυξη 3 ευφυών πρακτόρων. Η DLP είναι µία µορφή της Prolog, της κατεξοχήν γλώσσα κατηγορηµατικού λογισµού. Έτσι η STEP έχει συµπαγή σηµασιολογικά θεµέλια και πάνω σε αυτά λειτουργεί και όχι στην χρήση ενός τεράστιου αριθµού µεταβλητών και αριθµητικών τελεστών. 18

19 2.2 Αρχές Η σχεδίαση της STEP έγινε µε κατεξοχήν σκοπό τον έλεγχο και χειρισµό µοντέλων ανθρωποειδών. Η STEP δεν έχει ως σκοπό να αντικαταστήσει γλώσσες όπως η JAVA ή η Prolog, ούτε να έχει πλήρη και 100% λειτουργική υπολογιστική υποδοµή, αλλά να είναι µία γλώσσα φιλική προς τον χρήστη και εύκολη για ανάπτυξη. Απαιτείται βέβαια σε ένα βαθµό µία αλληλεπίδραση µε το εσωτερικό και το κοµµάτι που επεξεργάζεται τις φάσεις του ανθρωποειδούς και αυτό γίνεται µε την DLP. Έτσι λοιπόν συνοψίζουµε τις 5 βασικές αρχές που διέπουν την συγκεκριµένη γλώσσα Ευκολία Ο έλεγχος των κινήσεων του ανθρωποειδούς (χειρονοµίες, εκφράσεις προσώπου κλπ) απαιτεί πολλά γεωµετρικά δεδοµένα, όπως εντολές ROUTE στην VRML ή εξισώσεις κίνησης στα γραφικά. Η γλώσσα STEP κρύβει όλες αυτές τις γεωµετρικές δυσκολίες, έτσι ώστε ακόµα και προγραµµατιστές µε λίγες ή καθόλου γνώσεις στα γραφικά µε υπολογιστές να µπορούν να την χρησιµοποιούν χωρίς προβλήµατα. Για παράδειγµα, η εντολή για αργή περιστροφή του αριστερού βραχίονα προς τα µπροστά είναι: turn(humanoid s_name, left_arm, front, slow). εν είναι λοιπόν απαραίτητο να έχει ο προγραµµατιστής γνώσεις πάνω σε συστήµατα συντεταγµένων ή άξονες περιστροφής. Υπονοείται βέβαια ότι το ανθρωποειδές έχει γνώση του ίδιου του του περιεχοµένου, δηλαδή πως ονοµάζεται το κάθε µέλος του σώµατός του. Επίσης πρέπει να καταλαβαίνει τις κατευθύνσεις αριστερά, πάνω κλπ σε σχέση µε το τοπικό σύστηµα συντεταγµένων του κάθε φορά Σύνθετη Σηµασιολογία (Compositional Semantics) Εδώ εννοείται ο καθορισµός σύνθετων ενεργειών, βασισµένων σε ήδη υπάρχουσες καθορισµένες ενέργειες. Για παράδειγµα, η κίνηση στην οποία ένα ανθρωποειδές περιστρέφει αργά τα δύο του χέρια προς τα εµπρός, µπορεί να οριστεί µε την σύνθεση δύο απλούστερων κινήσεων που καθορίζουν η κάθε µία την περιστροφή του ενός βραχίονα: par([turn(humanoid s_name, left_arm, front, slow), turn(humanoid s_name, right_arm, front, slow)] Τυπικές εντολές για δηµιουργία σύνθετων κινήσεων είναι η par για παράλληλες ενέργειες, η seq για ακολουθιακές και η repeat για επαναλαµβανόµενες. 19

20 2.2.3 Επαναπροσδιορισµός (Re-definability) Ενέργειες σεναρίου (scripting actions), όπως π.χ. οι σύνθετες κινήσεις, µπορούν να οριστούν σε σχέση µε άλλες κινήσεις. Η γλώσσα STEP έχει ενσωµατωµένο έναν µηχανισµό καθορισµού κινήσεων βασισµένο σε κανόνες. Είναι δυνατόν να προσδιοριστούν νέες κινήσεις µε το δικό τους σετ κανόνων και αυτές µε τη σειρά τους να επαναχρησιµοποιηθούν για άλλους σεναριακούς σκοπούς (scripting purposes). Για παράδειγµα, έστω ότι είναι ήδη καθορισµένες οι εξής δύο σύνθετες κινήσεις run, kick. Μπορεί να οριστεί λοιπόν µία νέα κίνηση η run_then_kick ως εξής: run_then_kick(humanoid) = seq([run(humanoid), kick(humanoid)]). Σε συντακτικό της Prolog είναι: script(run_then_kick(humanoid), Action):- Action = seq([run(humanoid), kick(humanoid)]) Παραµετροποίηση Οι ενέργειες σεναρίου µπορούν να εύκολα να τροποποιηθούν σε άλλες κινήσεις, αρκεί να καθοριστεί τι αλλαγές γίνονται στο πέρασµα του χρόνου και πως γίνονται αυτές οι αλλαγές. Ο χρόνος αποτελεί τον βαθµό ελευθερίας της κίνησης και µε τροποποίησή του µπορούµε να καθορίσουµε νέες κινήσεις. Για να γίνει πιο σαφές, έστω η ενέργεια σεναρίου run. Το τρέξιµο είναι υποκειµενική έννοια, µπορεί να είναι γρήγορα, αργά κλπ. Στη STEP δεν είναι απαραίτητο να προκαθοριστούν πολλά είδη τρεξίµατος, για διαφορετικό ρυθµό το κάθε ένα. Μπορεί ο ορισµός της κίνησης να γίνει µε έναν βαθµό ελευθερίας που να ονοµάζεται tempo. Μεταβάλλοντας την τιµή του tempo, είναι αρκετό για να επιτευχθούν πολλοί διαφορετικοί ρυθµοί τρεξίµατος. Μία άλλη µέθοδος παραµετροποίησης είναι η εισαγωγή µεταβλητών ή παραµέτρων στα ονόµατα των ενεργειών σεναρίου. Ειδικότερα τα ονόµατα των ανθρωποειδών και οι σχετικές παράµετροι ορίζονται ως µεταβλητές σε βιβλιοθήκες σεναρίου, µέσω των οποίων τα ίδια σενάρια µπορούν να επαναχρησιµοποιηθούν για διαφορετικά ανθρωποειδή κάτω από διαφορετικές συνθήκες και από άλλους προγραµµατιστές. 20

21 2.2.5 Αλληλεπίδραση Οι ενέργειες σεναρίου πρέπει να είναι σε θέση να αλληλεπιδρούν µε τον κόσµο, συµπεριλαµβανοµένων αντικειµένων και άλλων ανθρωποειδών. Πιο συγκεκριµένα, οι ενέργειες σεναρίου µπορούν να αντιλαµβάνονται τον κόσµο ακόµα και την κατάσταση των ανθρωποειδών ούτως ώστε να αποφασίζουν αν πρέπει ή όχι να συνεχιστεί µία κίνηση ή αν πρέπει να γίνει κάποια άλλη. Τέτοιου είδους αλληλεπίδραση µπορεί να επιτευχθεί µε χρήση τελεστών υψηλού επιπέδου (high-level operators), όπως καθορίζεται στην δυναµική λογική. Οι τελεστές test και conditional είναι παραδείγµατα τελεστών που διευκολύνουν την αλληλεπίδραση µεταξύ των καταστάσεων και των ενεργειών. Συνοψίζοντας, οι παραπάνω πέντε αρχές διέπουν την γλώσσα σεναρίου STEP κατά τον εξής τρόπο: Το αίτηµα για απλότητα καλύπτεται από την σχεδόν φυσική γλώσσα που χρησιµοποιείται στις εντολές της. Το αίτηµα για σύνθετη σηµασιολογία πραγµατοποιείται µε την ύπαρξη ενός σετ ενσωµατωµένων τελεστών. Το αίτηµα για επαναπροσδιορισµό το πληροί η STEP, µιας και ενσωµατώνει ένα σύστηµα βασισµένο σε κανόνες. Το αίτηµα για παραµετροποίηση καλύπτεται καθώς η σύνταξη της STEP είναι όµοια µε της Prolog. Τέλος, η STEP βασίζεται σε µία µεταγλώσσα µε τελεστές, γεγονός που καλύπτει το αίτηµα για αλληλεπίδραση. 2.3 Η γλώσσα σεναρίου STEP Σε αυτό το σηµείο θα δοθούν ορισµένες λεπτοµέρειες της λειτουργίας της γλώσσας STEP, ξεκινώντας από το προτεινόµενο σύστηµα αναφοράς Σύστηµα Αναφοράς Το σύστηµα αναφοράς της STEP αποτελείται από τρεις συνιστώσες: Για την κατεύθυνση, για το σώµα και για τον χρόνο Σύστηµα Αναφοράς Κατεύθυνσης Το σύστηµα αναφοράς κατεύθυνσης στην STEP βασίζεται στις προδιαγραφές του H-Anim. Συνοπτικά αυτές είναι (βλέπε κεφάλαιο 3): Η αρχική θέση το ανθρωποειδούς πρέπει να είναι όρθια, αντικρίζοντας την κατεύθυνση +Ζ µε την +Υ προς τα πάνω και την +Χ προς τα αριστερά του. Η αρχή των αξόνων (0,0,0) βρίσκεται στο επίπεδο του εδάφους 21

22 ανάµεσα στα πόδια του ανθρωποειδούς. Τα χέρια του πρέπει να είναι τεντωµένα και παράλληλα µε το σώµα µε τις παλάµες να κοιτούν προς τα µέσα, προς τους µηρούς. Με βάση την αρχική θέση του ανθρωποειδούς, ορίζεται το σύστηµα αναφοράς όπως φαίνεται στο σχήµα 2.1. σχ. 2.1 Σύστηµα Αναφοράς Κατεύθυνσης του ανθρωποειδούς Το σύστηµα αναφοράς κατεύθυνσης βασίζεται στους εξής τρεις άξονες: Στον άξονα Ζ που αντιστοιχεί από πίσω προς τα µπροστά, στον άξονα Υ που αντιστοιχεί από πάνω προς τα κάτω και στον Χ από τα αριστερά προς τα δεξιά. Μια αναπαράσταση κοντινή στην φυσική γλώσσα είναι πλέον δυνατή, όπως πχ front-up που εάν εφαρµοστεί στον βραχίονα θα έχει σαν αποτέλεσµα να περιστραφεί αυτός έτσι ώστε η τελική του θέση να είναι τέτοια που να δείχνει προς τα πάνω και µπροστά. Στο σχήµα 2.2 φαίνονται διάφοροι συνδυασµοί κατευθύνσεων για τον αριστερό βραχίονα, βασισµένοι στο παραπάνω σύστηµα αναφοράς. Παρόλα αυτά δεν επαρκούν για πιο σύνθετες εφαρµογές, για αυτό και έχει χρησιµοποιηθεί γραµµική παρεµβολή για τον προσδιορισµό επιπλέον κατευθύνσεων, όπως πχ η left_front2 η οποία είναι η κατεύθυνση µεταξύ των left και left_front, όπως φαίνεται επίσης στο σχήµα 2.2. Ο προσδιορισµός της κατεύθυνσης µε την βοήθεια ενός συστήµατος αναφοράς παρόµοιου µε φυσική γλώσσα είναι µια πολύ πρακτική µέθοδος για τους 22

23 προγραµµατιστές προκειµένου να φτιάξουν ενέργειες σεναρίου, καθώς απαλείφεται η δυσκολία που προσδίδει η VRML που απαιτεί λεπτοµερείς γνώσεις σε συστήµατα αναφοράς. Επιπρόσθετα, παρέχεται η δυνατότητα για πιο έµπειρους προγραµµατιστές να έχουν άµεση πρόσβαση στο σύστηµα αναφοράς της VRML και να έχουν έναν καλύτερο και πιο ακριβή έλεγχο του µοντέλου τους, όπως πχ µε την εντολή rotation(1,0,0,1.57) η οποία δηλώνει περιστροφή περί τον άξονα Χ κατά +π/2. σχ. 2.2 Συνδυασµοί κατευθύνσεων για τον αριστερό βραχίονα Σύστηµα Αναφοράς Σώµατος Σύµφωνα µε το πρότυπο H-Anim, το ανθρωποειδές αποτελείται από ένα σετ κόµβων Άρθρωση που είναι ταξινοµηµένοι και δηµιουργούν µία ιεραρχία. Το σχήµα 2.3 δείχνει µερικές αρθρώσεις του σώµατος. Μετακίνηση οποιουδήποτε µέλους του σώµατος υποδηλώνει περιστροφή της αντίστοιχης άρθρωσης. Για παράδειγµα η κίνηση του αριστερού βραχίονα αργά προς τα εµπρός γίνεται µε ην παρακάτω εντολή: turn(humanoid, l_shoulder, front, slow). Σύµφωνα µε το πρότυπο H-Anim όλες οι αρθρώσεις είναι ιεραρχηµένες, οπότε όποια περιστροφή µίας άρθρωσης επηρεάζει και όλες όσες βρίσκονται πιο κάτω στην ιεραρχία. Με άλλα λόγια, η τελική θέση µίας άρθρωσης εξάγεται από τον συνυπολογισµό των θέσεων όλων των αρθρώσεων προγόνων της. 23

24 σχ. 2.3 Τυπικές αρθρώσεις για ένα ανθρωποειδές Το παραπάνω γίνεται πιο κατανοητό από το παρακάτω σχήµα. Στο σχήµα 2.4a το ανθρωποειδές βρίσκεται στην αρχική του θέση µε µόνη εξαίρεση την περιστροφή της άρθρωσης του αριστερού αγκώνα προς τα εµπρός. Στο σχήµα 2.4b είναι και ο αριστερός ώµος περιστρεµµένος προς τα εµπρός. Το τελικό αποτέλεσµα είναι το χέρι να είναι στραµµένο προς τα επάνω. Στην πράξη αυτό το σύστηµα αναφοράς κατεύθυνσης δεν δυσκολεύει τον προγραµµατιστή, αρκεί να επαναφέρει όλες τις αρθρώσεις προγόνους στις αρχικές τους θέσεις και έτσι θα έχει την πραγµατική κατεύθυνση. Απεναντίας είναι εξόχως χρήσιµο για εφαρµογές ευθείας κινηµατικής, µιας και κατ αυτόν τον τρόπο λειτουργούν τέτοια συστήµατα. σχ. 2.4 Η άρθρωση του αγκώνα σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις 24

25 Σύστηµα Αναφοράς Χρόνου Η γλώσσα STEP χρησιµοποιεί το ίδιο σύστηµα αναφοράς χρόνου που χρησιµοποιεί και η VRML. Για παράδειγµα µία ενέργεια που να εκτελείται σε 2 δευτερόλεπτα είναι: turn(humanoid, l_shoulder, front, time(2,second)). Αυτός ο άµεσος καθορισµός της χρονικής διάρκειας µίας ενέργειας, δεν ικανοποιεί παρόλα αυτά την απαίτηση για παραµετροποίηση. Για αυτό τον λόγο υπάρχει εναλλακτικά και ένας άλλος πιο βολικός τρόπος. Εισάγεται η έννοια του ρυθµού (tempo) και του παλµού (beat). Ένας παλµός είναι το χρονικό διάστηµα µεταξύ δύο κινήσεων του σώµατος, ενώ ο ρυθµός είναι ο αριθµός των παλµών ανά λεπτό. Αρχικά ο ρυθµός τίθεται στην τιµή 60, το οποίο σηµαίνει ότι ένας παλµός αντιστοιχεί σε ένα δευτερόλεπτο. Παρόλα αυτά ο ρυθµός µπορεί να επιταχυνθεί ή να επιβραδυνθεί µε αντίστροφες αλλαγές στην τιµή του παλµού. Έτσι γίνεται δυνατός ο ορισµός σχετικών εννοιών για την ταχύτητα όπως γρήγορα για έναν παλµό, αργά τρεις παλµούς κλπ Πρωτογενείς κινήσεις και σύνθετοι τελεστές Η περιστροφή και η µετακίνηση είναι οι δύο κύριες πρωτογενείς κινήσεις του σώµατος. Η περιστροφή, όπως το ξεκαθαρίζει και το όνοµά της, περιστρέφει µέλη του σώµατος ή ολόκληρο το σώµα, ενώ η µετακίνηση καθορίζει την αλλαγή της θέσης των µελών του σώµατος ή του σώµατος. Μία κίνηση περιστροφής ενός µέλους του σώµατος προσδιορίζεται ως εξής: turn(humanoid, BodyPart, Direction, Duration). Το όρισµα Direction µπορεί να είναι µία λέξη που προσδιορίζει µία κατεύθυνση, όπως front ή ένας πιο µαθηµατικοποιηµένος τρόπος έκφρασης όπως rotation(1,0,0,3.14). Το όρισµα Duration δέχεται τιµές όπως fast ή πιο σαφώς καθορισµένο χρονικό διάστηµα όπως time(2,second). Μία κίνηση µετακίνησης ενός τµήµατος του σώµατος ορίζεται κατά τον εξής τρόπο: move(humanoid, BodyPart, Direction, Duration). Τώρα το όρισµα Direction παίρνει τιµές όπως και πριν front, left_back κοκ, αλλά και τιµές όπως position(1,0,10) ή ακόµα και τιµή προσαύξησης όπως increment(1,0,1). Για την περιστροφή και την µετακίνηση ολόκληρου του σώµατος του ανθρωποειδούς υπάρχουν οι παρακάτω δύο εντολές: turn_body(humanoid, Direction, Duration) move_body(humanoid, Direction, Duration). 25

26 Τυπικοί τελεστές σύνθετων κινήσεων είναι οι: Ακολουθιακός Τελεστής seq. Η σύνταξη του είναι: seq([action 1, Action 2,, Action N ]) και έχει ως αποτέλεσµα την ακολουθιακή εκτέλεση όλων των κινήσεων Action 1, Action 2,,Action N. Πχ.: seq([turn(humanoid,l_shoulder,front,fast),turn(humanoid,r_shoulder,front,fast)]) Τελεστής Παραλληλίας par.. Η σύνταξη του είναι: par([action 1, Action 2,, Action N ]) και έχει ως αποτέλεσµα την παράλληλη εκτέλεση όλων των κινήσεων. Μη Ντετερµινιστικός Τελεστής Επιλογής choice. Ο τελεστής αυτός συντάσσεται ως εξής: choice([action 1, Action 2,, Action N ]) και εκτελείται µόνο µία από τις κινήσεις που υπάρχουν εντός της αγκύλης, µε τυχαίο κάθε φορά (µη ντετερµινιστικό) τρόπο επιλογής. Τελεστής Επανάληψης repeat. Η εντολή repeat(action, T) εκτελεί την ενέργεια Action Τ φορές Τελεστές Αλληλεπίδρασης Υψηλού Επιπέδου Το επιπλέον χαρακτηριστικό που προσφέρουν οι τελεστές αλληλεπίδρασης υψηλού επιπέδου (high-level interaction operators) είναι η δυνατότητα άµεσης επικοινωνίας µε την εσωτερική κατάσταση του ανθρωποειδούς και την κατάστασή τους σε σχέση µε το περιβάλλον τους. Αυτοί οι τελεστές βασίζονται στην µεταγλώσσα (η οποία είναι ενσωµατωµένη στην STEP, και πληροί την 5 η απαίτηση για αλληλεπίδραση) και η οποία είναι η DLP (Distributed Logic Programming). Ακολουθούν τα παρακάτω παραδείγµατα τελεστών: οκιµή: test(φ), ελέγχει αν ισχύει η κατάσταση φ. Εάν ισχύει, τότε συνεχίζει, αλλιώς αποτυγχάνει. Εκτέλεση: do(φ), κάνει την κατάσταση φ αληθή, δηλαδή εκτελείται η φ στην µεταγλώσσα. Υπόθεση: if_then_else(φ, action 1, action 2 ), γίνεται έλεγχος αν ισχύει (αν είναι αληθής) η κατάσταση φ και αν είναι εκτελείται η action 1 αλλιώς εκτελείται η action 2. Έως: until(action, φ), εκτελείται η action όσο ισχύει η κατάσταση φ. 26

27 2.4 Παραδείγµατα Σε αυτή την παράγραφο θα αναλυθούν ορισµένα παραδείγµατα χρήσης της γλώσσας STEP. Τα πρώτα δύο παραδείγµατα walk και run περιγράφουν γενικά κινήσεις του σώµατος του ανθρωποειδούς. Το τρίτο παράδειγµα look at ball και run to ball περιγράφει ενέργειες που επιδεικνύουν την αλληλεπίδραση µεταξύ του ανθρωποειδούς και του κόσµου που το περιβάλλει. Τέλος, το τέταρτο παράδειγµα touch αναλύεται η δυνατότητα που έχει η γλώσσα STEP να επιλύει προβλήµατα ανάστροφης κινηµατικής. Τα πρώτα δύο παραδείγµατα είναι αρκετά απλά, ενώ τα άλλα δύο είναι πιο δύσκολα και απαιτούν αρκετές γνώσεις 3 γεωµετρίας και κινηµατικής και απευθύνονται σε πιο έµπειρους χρήστες Walk και παράµετροι σχ. 2.5 Περπάτηµα Η κίνηση ενός ανθρωποειδούς µοντέλου µπορεί να εκφραστεί απλά ως µία σύνθετη κίνηση που αποτελείται από τις παρακάτω δύο κύριες ενέργειες: Η πρώτη κατά την οποία ο αριστερός βραχίονας και το δεξί πόδι κινούνται προς τα εµπρός ενώ παράλληλα ο δεξιός βραχίονας και το αριστερό πόδι κινούνται προς τα πίσω. Στην δεύτερη ενέργεια κινείται ο δεξιός βραχίονας και το αριστερό πόδι προς τα εµπρός και παράλληλα ο αριστερός βραχίονας και το δεξιό πόδι προς τα πίσω. Οι κύριες στάσεις και ορισµένες γραµµικές παρεµβολές τους (για φυσικότερη κίνηση) φαίνονται στο παραπάνω σχήµα 2.5. Στην γλώσσα STEP όλα τα παραπάνω περιγράφονται ως εξής: script(walk_pose(humanoid), Action):- Action = seq([ par([ turn(humanoid,r_shoulder,back_down2,fast), 27

28 turn(humanoid,r_hip,front_down2,fast), turn(humanoid,l_shoulder,front_down2,fast), turn(humanoid,l_hip,back_down2,fast)]), par([ turn(humanoid,l_shoulder,back_down2,fast), turn(humanoid,l_hip,front_down2,fast), turn(humanoid,r_shoulder,front_down2,fast), turn(humanoid,r_hip,back_down2,fast)]) ]). Όπως φαίνεται παρακάτω, η όλη κίνηση του περπατήµατος περιγράφεται από µία παράλληλη ενέργεια αποτελούµενη από τις στάσεις που περιγράφτηκαν παραπάνω και την µετακίνηση προς τα εµπρός όλου του σώµατος: script(walk_forward_step(humanoid),action):- Action = par([walk_pose(humanoid), move_body(humanoid,front,fast)]). Το µήκος του βήµατος µπορεί να είναι µία καθορισµένη τιµή. Αν θα ήταν για παράδειγµα 0,7 µέτρα τότε ορίζεται ως εξής: script(walk_forward_step07(humanoid),action):- Action = par([ walk_pose(humanoid), move(humanoid,increment(0.0,0.0,0.7),fast)]). Εναλλακτικά, µπορεί το µήκος του βήµατος να είναι µία µεταβλητή: script(walk_forward_step_var(humanoid,steplength),action):- Action = par([ walk_pose(humanoid), move(humanoid,increment(0.0,0.0,steplength),fast)]). Έτσι, η κίνηση προς τα εµπρός για Ν βήµατα µπορεί να οριστεί ακολούθως: script(walk_forward(humanoid,steplength,n),action):- Action = repeat(walk_forward_step_var(humanoid,steplength),n). Οι παραπάνω περιγραφές κίνησης περπατήµατος για την εµψύχωση ενός ανθρωποειδούς είναι προσεγγιστικές και σε µεγάλο βαθµό απλοποιηµένες. Μία ρεαλιστική 28

29 εµψύχωση περπατήµατος µίας ανθρώπινης φιγούρας απαιτεί πολλούς υπολογισµούς ενός εύρωστου εξοµοιωτή ο οποίος χρησιµοποιεί ευθεία και ανάστροφη κινηµατική σε συνδυασµό µε αυτόµατη ανίχνευση συγκρούσεων. Παρόλα ταύτα, για µία διαδικτυακή εφαρµογή σπάνια απαιτείται τόσο µεγάλη ακρίβεια που επιπλέον επιβαρύνει σε µεγάλο βαθµό τον χρόνο απόκρισης. Πάντως υπάρχει το υπόβαθρο για να ενσωµατωθεί και µηχανή ανάστροφης κινηµατικής σε περίπτωση που ζητηθεί καλύτερη µεγαλύτερος ρεαλισµός Run και η παραµόρφωσή του (Deformation) σχ. 2.6 Στάσεις τρεξίµατος Σε πρώτη προσέγγιση, η κίνηση run είναι παρόµοια µε την walk, µε επιπλέον χαρακτηριστικά το λύγισµα των βραχιόνων και τον ποδιών. Το τελευταίο κάνει τα πόδια να φαίνονται σαν να ανασηκώνονται από το έδαφος, το οποίο είναι η σηµαντική διαφορά µε το περπάτηµα. Μία στάση του σώµατος κατά την εκτέλεση της κίνησης run φαίνεται στο σχήµα 2.6a. Όπως φαίνεται από το σχήµα κατά την διάρκεια του τρεξίµατος ο αριστερός κάτω βραχίονας είναι προσανατολισµένος προς τα εµπρός και πάνω ( front_up ) και ο αριστερός άνω βραχίονας προς τα εµπρός και κάτω ( front_back2 ). Λαµβάνοντας υπόψη την ιεραρχία η οποία υπάρχει για τις αρθρώσεις και τα µέλη του σώµατος, δεν πρέπει να χρησιµοποιηθεί η εντολή turn(humanoid,l_elbow,front_up,fast) αλλά η turn(humanoid,l_elbow,front,fast), γιατί η θέση του κάτω βραχίονα προσδιορίζεται από όλα τα µέλη του σώµατος που βρίσκονται πιο πάνω στην ιεραρχία, και στην συγκεκριµένη περίπτωση λαµβάνεται υπόψη η θέση του αριστερού βραχίονα και ακόµα πιο επακριβώς η άρθρωση l_shoulder. Αυτού του είδους η ανακατεύθυνση δεν επιβάλει δυσκολίες στην συγγραφή σεναρίων (scripts), καθώς η σωστή κατεύθυνση µπορεί να ανακτηθεί θέτοντας τα µέλη προγόνους του σώµατος στις αρχικές τιµές τους (όπως αρχικοποιήθηκαν για την 29

30 συγκεκριµένη κίνηση). Φαίνεται στο σχήµα 2.6b ότι ο κάτω βραχίονας δείχνει πράγµατι προς τα εµπρός. Με βάση την σύνθετη κίνηση walk, όπως αυτή ορίστηκε προηγουµένως, η κίνηση run_pose µπορεί να αρχίζει από την στάση τρεξίµατος (βλέπε σχήµα 2.6b) και να επαναλαµβάνεται η ενέργεια walk_pose για Ν φορές: script(basic_run_pose(humanoid), Action):- Action = par([ turn(humanoid,r_elbow,front,fast), turn(humanoid, l_elbow, front, fast), turn(humanoid, l_hip, front_down2, fast), turn(humanoid, r_hip, front_down2, fast), turn(humanoid, l_knee, back_down, fast), turn(humanoid, r_knee, back_down, fast)]). script(run_pose(humanoid,n),action):- Action = seq([ basic_run_pose(humanoid), repeat(walk_pose(humanoid),n)]). Συνεπώς, για τρέξιµο προς τα εµπρός, για Ν βήµατα µε συγκεκριµένο µήκος βήµατος StεpLength, ορίζεται ως εξής: script(run(humanoid, StepLength,N),Action):- Action = seq([basic_run_pose(humanoid), walk_forward(humanoid,steplength,n)]). Στην πράξη η κίνηση του τρεξίµατος µπορεί να έχει πολλές παραλλαγές. Για παράδειγµα ο κάτω βραχίονας µπορεί να είναι στραµµένος σε διάφορες κατευθύνσεις και όχι απαραίτητα προς τα εµπρός. Εποµένως µπορεί να οριστεί µία ενέργεια run µε µερικούς βαθµούς ελευθερίας. Το παρακάτω σενάριο αφήνει ως ελεύθερη µεταβλητή την γωνία του αγκώνα: script(basic_run_pose_elbow(humanoid,elbow_angle),action):- Action = par([ turn(humanoid,r_elbow,rotation(1,0,0,elbow_angle),fast), turn(humanoid,l_elbow,rotation(1,0,0,elbow_angle),fast), turn(humanoid,l_hip,front_down2,fast), 30

31 turn(humanoid,r_hip,front_down2,fast), turn(humanoid,l_knee,back_down,fast), turn(humanoid,r_knee,back_down,fast)]). script(run_e(humanoid,steplength,n,elbow_angle),action):- Action = seq([basic_run_pose_elbow(humanoid,elbow_angle), walk_forward(humanoid, StepLength, N)]). σχ. 2.7 Τρέξιµο Αλληλεπίδραση µε Εικονικούς Κόσµους σχ. 2.8 Αλληλεπίδραση ανθρωποειδούς µε µία µπάλα Σε αυτή την παράγραφο θα φανεί πως επιτυγχάνεται µε την χρήση τελεστών αλληλεπίδρασης υψηλού επιπέδου η αλληλεπίδραση µεταξύ του ανθρωποειδούς και του εικονικού κόσµου που το περιβάλλει. Το παράδειγµα που θα αναλυθεί έχει να κάνει µε έναν εικονικό κόσµο που περιλαµβάνει ανθρωποειδή και µία µπάλα. Η θέση της µπάλας δεν είναι σταθερή και ζητείται όλα τα ανθρωποειδή να κοιτάνε συνεχώς την µπάλα, αλλάζοντας κάθε φορά κατάλληλα την θέση τους και µετά να τρέχουν προς τα εκεί. Για την υλοποίηση του παραπάνω είναι απαραίτητη η χρήση κατηγορηµάτων VRML/X3D της γλώσσας DLP, ώστε να χειριστούν κατάλληλα τα 3 αντικείµενα του εικονικού κόσµου. Για παράδειγµα, µε δεδοµένη την θέση της µπάλας και του ανθρωποειδούς, µπορεί να πάντα προσδιοριστεί η απαραίτητη περιστροφή του ανθρωποειδούς ώστε να κοιτάει προς 31

32 την µπάλα. Με χρήση του τελεστή do και τους ενσωµατωµένους τελεστές της µεταγλώσσας ορίζεται η σύνθετη ενέργεια look at ball καθώς και άλλες παρόµοιες ενέργειες. Πρώτα πρέπει να οριστεί η ενέργεια turn_to_direction που µετασχηµατίζει, µε χρήση συγκεκριµένων κατηγορηµάτων επεξεργασίας διανυσµάτων, το διάνυσµα θέσης του αντικειµένου (στο παράδειγµα, την θέση του ανθρωποειδούς) στο τελικό διάνυσµα κατεύθυνσης. Είναι γνωστό ότι το αποτέλεσµα του εξωτερικού γινοµένου δύο διανυσµάτων ν 1 και ν 2 είναι ένα νέο διάνυσµα κάθετο στο επίπεδο που σχηµατίζουν τα ν 1,ν 2 µε µέτρο το γινόµενο των µέτρων των ν 1 και ν 2 επί το συνηµίτονο της µεταξύ τους γωνίας θ. Ένα τέτοιο διάνυσµα προσδιορίζει τον άξονα περιστροφής, ενώ η γωνία θ υπολογίζεται από τον ορισµό του εξωτερικού γινοµένου: u1 u2 cosθ = u u 1 2 Συνεπώς η ενέργεια turn to direction µπορεί να οριστεί ως εξής: script(turn_to_direction(object,srcvector,destvector),action):- Action = seq([ do(vector_cross_product(srcvector,destvector,vector(x,y,z),r)), do(setrotation(object,x,y,z,r))]). Το κατηγόρηµα vector_cross_product(s, D, V, R) υπολογίζει το εξωτερικό γινόµενο V και την γωνία R των διανυσµάτων S και D. Γενικά, τα ανθρωποειδή µπορούν να περιστρέφονται προς την µπάλα µόνο στο επίπεδο ΧΖ, συνεπώς είναι δυνατόν να αγνοηθούν οι παράµετροι του άξονα Υ. Οι παράµετροι του Υ άξονα είναι χρήσιµοι µόνο για τον υπολογισµό περιστροφής του κεφαλιού, ώστε να κοιτάει προς τα πάνω ή προς τα κάτω την µπάλα. Τα ανθρωποειδή κατά το πρότυπο H-Anim είναι αρχικά προσανατολισµένα προς την κατεύθυνση +Ζ, οπότε το αρχικό διάνυσµά τους είναι το {0,0,1}. Το διάνυσµα προορισµού µπορεί να υπολογιστεί από τις θέσεις του ανθρωποειδούς και της µπάλας. Έτσι η σύνθετη ενέργεια looκ_at_position ορίζεται ως εξής: script(look_at_position(humanoid,x1,_y1,z1),action):- Action = seq([do(getposition(humanoid,x,_y,z)), do(xdif is X1-X), do(zdif is Z1-Z), turn_to_direction(humanoid,vector(0.0,0.0,1.0), vector(xdif,0.0,zdif))]). 32

33 Με βάση την παραπάνω ενέργεια, ορίζεται εύκολα και η look_at_ball : script(look_at_ball(humanoid,ball),action):- Action = seq([do(getposition(ball, X1,Y1,Z1)), look_at_position(humanoid,x1,y1,z1)]). Παρακάτω ορίζεται η σύνθετη ενέργεια run_to_ball(humanoid, Ball, N) που κατευθύνει το ανθρωποειδές να τρέξει προς την µπάλα σε Ν βήµατα. Χρησιµοποιείται ο τελεστής do για να ανακτηθούν οι τρέχουσες θέσεις του ανθρωποειδούς και της µπάλας, από τις οποίες θα υπολογιστεί η µετακίνηση στους άξονες Χ και Ζ. script(run_to_ball(humanoid,ball,steps),action):- Action = seq([do(getposition(humanoid,x,_,z)), do(getposition(ball, X1,_,Z1)), do(steplengthx is (X1-X)/Steps)), do(steplengthz is (Z1-Z)/Steps)), run_steps(humanoid, increment(steplengthx,0.0, StepLengthZ),Steps)]). Η σύνθετη κίνηση run_steps(humanoid, Increment, N) περιγράφει µία ενέργεια κατά την οποία το ανθρωποειδές αλλάζει την θέση του σε Ν βήµατα. Η ενέργεια αυτή ορίζεται µε αναδροµικό τρόπο: script(run_steps(humanoid,increment(x,y,z),1),action):- Action = par([run_pose(humanoid), move(humanoid,increment(x,y,z),fast)]). script(run_steps(humanoid,increment(x,y,z),steps),action):- Action = seq([par([run_pose(humanoid), move(humanoid,increment(x,y,z),fast)]), do(steps1 is Steps - 1), run_steps(humanoid,increment(x,y,z),steps1)]) Επαφή (Touch): Ένα πρόβληµα Ανάστροφης Κινηµατικής Ένα τυπικό πρόβληµα ανάστροφης κινηµατικής είναι ο υπολογισµός των γωνιών περιστροφής των βραχιόνων και των καρπών ενός ανθρωποειδούς, έτσι ώστε τα χέρια του 33

34 να αγγίξουν ένα αντικείµενο. Ο συνήθης τρόπος επίλυσης απαιτεί σύνθετους υπολογισµούς, όπως είναι η επίλυση διαφορικών εξισώσεων ή η χρήση ειδικών µη γραµµικών βελτιστοποιήσεων. Είναι δυνατόν όλα αυτά να υλοποιηθούν και µε τους τελεστές υψηλού επιπέδου της µεταγλώσσας της STEP και να λυθεί το πρόβληµα. Όµως η υιοθέτηση αυτών των αναλυτικών και αριθµητικών µεθόδων δεν είναι δυνατόν να γίνει σε µία διαδικτυακή εφαρµογή, καθώς θα µειώσει την απόδοσή της σε ταχύτητα. Γίνεται οπότε ένας αποδεκτός συµβιβασµός µεταξύ της επίδοσης και του ρεαλισµού της εµψύχωσης. Για να αποτυπωθεί καλύτερα το παραπάνω ζήτηµα, αναλύεται διεξοδικά το παράδειγµα touch και θα φανεί πως µπορεί η γλώσσα STEP να λύσει προβλήµατα ανάστροφης κινηµατικής σε πραγµατικό χρόνο και µε ικανοποιητικό αποτέλεσµα. Για να απλοποιηθεί το πρόβληµα γίνεται η παραδοχή ότι τα ανθρωποειδή είναι σχεδιασµένα να συµπεριφέρονται κάπως έτσι: Θα αγγίζουν ένα αντικείµενο µε τα χέρια τους αν το αντικείµενο είναι εντός της ακτίνας τους, ειδάλλως θα στρέφουν τα χέρια τους προς την κατεύθυνση του αντικειµένου. Επιπλέον, αγνοούνται τα άνω και κάτω όρια περιστροφής των αρθρώσεων του ώµου και του αγκώνα. Ειδικότερα, υποθέτουµε ότι η άρθρωση του αγκώνα έχει αρκετούς βαθµούς ελευθερίας για µία κατάλληλη λύση. Αυτό το απλοποιηµένο πρόβληµα αναλύεται ως εξής: εδοµένης της θέσης του ανθρωποειδούς και της θέσης του αντικειµένου {x 0, y 0, z 0 }, πρέπει να βρεθούν οι γωνίες περιστροφής των αρθρώσεων του ώµου και του αγκώνα, έτσι ώστε το χέρι να αγγίξει το αντικείµενο, εφόσον µπορεί να το φτάσει. Έστω ότι το µήκος του άνω βραχίονα (µπράτσο) είναι u και του πήχη f και ότι η απόσταση από το κέντρο του ώµου {x 3, y 3, z 3 } ως το σηµείο επαφής {x 0, y 0, z 0 }είναι d (βλέπε σχήµα 2.9). Το σηµείο {x 0, y 0, z 0 } είναι εντός ακτίνας αν και µόνο αν d u + f, αγνοώντας όµως τα όρια περιστροφής των αρθρώσεων. Από τον νόµο του συνηµίτονου είναι γνωστό ότι εφόσον το αντικείµενο είναι εντός ακτίνας, τότε η γωνία α µεταξύ του άνω βραχίονα και του πήχη υπολογίζεται ως εξής: u + f d α = arccos( ) 2uf Επιπροσθέτως, εάν το u είναι το διάνυσµα κατεύθυνσης που δείχνει προς το τελικό σηµείο από το κέντρο του ώµου, u 0 το διάνυσµα κατεύθυνσης του βραχίονα και u 1 το διάνυσµα του άνω βραχίονα (βλέπε σχήµα 2.9) τότε η γωνία β µεταξύ των διανυσµάτων u και u 1 δίνεται από τον παρακάτω τύπο: u + d f β = arccos( ), δεδοµένου και πάλι ότι το αντικείµενο είναι εντός της ακτίνας 2ud και µπορεί το ανθρωποειδές να το φτάσει. 34

35 σχ. 2.9 ιανυσµατική ανάλυση του προβλήµατος Αν πάλι το αντικείµενο είναι εκτός ακτίνας, τότε α = π και β = 0, έτσι ώστε ο βραχίονας να δείχνει προς την κατεύθυνση που βρίσκεται το µη προσβάσιµο αντικείµενο. Επίσης αν d 0, τότε η τελική θέση βρίσκεται πολύ κοντά στο κέντρο του ώµου. Σε αυτή την περίπτωση τίθεται α = 0 και β = 0. Ορίζεται µία ενέργεια σεναρίου που υλοποιεί τις συναρτήσεις για το α και το β : script(getabvalue(humanoid,position(x0,y0,z0),hand,a,b),action):- Action = seq([ getdvalue(humanoid,position(x0,y0,z0),hand, D), get_upperarm_length(humanoid,l1), get_forearm_length(humanoid,l2), do(d1 is L1 + L2), if_then_else(sign(d1-d)>sign(0.001-d), seq([ do(cosine_law(l1,l2,d,a)), do(cosine_law(l1, D, L2, B)) ]), seq([ 35

36 ]). ])) do(a is 1.57*(1+sign(D-0.001))), do(b is 0.0) Στο παραπάνω κατηγόρηµα getabvalue(humanoid,position(x0,y0,z0),hand,a,b), υποδηλώνεται ότι για το ανθρωποειδές humanoid και για την τελική θέση {X0,Y0,Z0} του χεριού (Hand), οι τιµή του α είναι Α και του β είναι Β. Το κατηγόρηµα getdvalue υπολογίζει την απόσταση D µεταξύ του κέντρου του ώµου και της τελικής θέσης {x 0, y 0, z 0 }, µε την υπόθεση ότι οι συντεταγµένες του σηµείου αυτού αναφέρονται στο σύστηµα συντεταγµένων του ανθρωποειδούς και όπως καθορίζει το πρότυπο του H-Anim. Γνωστής της τελικής θέσης, η getdvalue απλά έχει να ανακτήσει την θέση του κέντρου του ώµου και να υπολογίσει την διανυσµατική απόσταση D. Στα παρακάτω θα καθοριστεί η κίνηση touch πρώτα για θέσεις µε σχετικές συντεταγµένες, ενώ θα καθοριστεί η κίνηση touch και για απόλυτες συντεταγµένες, δηλαδή για ανθρωποειδή µε αυθαίρετη θέση και αυθαίρετο προσανατολισµό. Θα δειχτεί επίσης και ότι η δεύτερη βασίζεται στην πρώτη περίπτωση. Το εξωτερικό γινόµενο u 0 xu, το οποίο είναι ένα κάθετο σε αυτά διάνυσµα n={x n,y n,z n }, µπορεί να θεωρηθεί σαν το κάθετο διάνυσµα επίσης και για τα u 0 και u 1 και καθορίζει το επίπεδο στο οποίο περιστρέφεται ο βραχίονας από την αρχική του θέση προς την τελική. Αυτό υποδηλώνει ότι το διάνυσµα u 1 βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο µε τα u και u 0, ούτως ώστε ο βραχίονας να περιστραφεί προς την τελική του θέση µέσω της συντοµότερης οδού (βλέπε σχ. 2.9). Η γωνία γ µεταξύ των u 0 και u µπορεί να υπολογιστεί όπως και στο προηγούµενο παράδειγµα µε το κατηγόρηµα για τα διανύσµατα. Έτσι, η περιστροφή για την άρθρωση του αγκώνα είναι {x n, y n, z n, π-α} και η περιστροφή για την άρθρωση του ώµου {x n, y n, z n, γ-β}. Το διάνυσµα u µπορεί να υπολογιστεί µε την βοήθεια του παρακάτω σεναρίου, λαµβάνοντας υπόψη ότι η τελική θέση είναι σε σχετική µε τις συντεταγµένες του ανθρωποειδούς: script(getvvalue(humanoid,position(x0,y0,z0),hand,v),action):- Action = seq([ get_shoulder_center(humanoid,hand, position(x2,y2,z2)), do(direction_vector(position(x2,y2,z2),position(x0,y0,z0),v)) ]). 36

Ο Στρατηγικός Ρόλος της Αστυνοµίας στις Σύγχρονες Απαιτήσεις της Ελληνικής Κοινωνίας

Ο Στρατηγικός Ρόλος της Αστυνοµίας στις Σύγχρονες Απαιτήσεις της Ελληνικής Κοινωνίας ιάλεξη του Καθηγητή Νίκου Λυγερού στην Ηµερίδα της Πανελλήνιας Οµοσπονδίας Αξιωµατικών Αστυνοµίας Ο Στρατηγικός Ρόλος της Αστυνοµίας στις Σύγχρονες Απαιτήσεις της Ελληνικής Κοινωνίας Αθήνα, 05/12/2008

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα Ιατρικά Έξοδα που µπορεί να καταβάλει η Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση:

1. Τα Ιατρικά Έξοδα που µπορεί να καταβάλει η Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση: Ιατρικά και Νοσοκοµειακά Έξοδα Οι Εργάτες που λαµβάνουν εβδοµαδιαίο επίδοµα αποζηµίωσης ίσως να δικαιούνται να πληρωθούν από την Επιτροπή Ασθενειών που προκαλούνται από Πνευµονοκονίαση (από εισπνοή σκόνης),

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. 3.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 3.1 Εισαγωγή Η Ελληνική Προεδρία πραγµατοποιείται σε µια κρίσιµη, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περίοδο. Μια Ένωση που προετοιµάζει την µεγαλύτερη διεύρυνση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα «Εισαγωγή στο ίκαιο και τους Πολιτικούς Θεσµούς» ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων

Ενότητα 2. Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Ενότητα 2 Γενικά Οργάνωση Ελέγχου (ΙΙ) Φύλλα Εργασίας Εκθέσεις Ελέγχων Φύλλα Εργασίας (Γενικά) Με τον όρο "φύλλα εργασίας" εννοούµε, το σύνολο των φύλλων που περιέχουν όλο το αποδεικτικό υλικό, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010

Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη. για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Τοποθέτηση Δημάρχου Γ. Πατούλη για τεχνικό πρόγραμμα 2010 Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι Η διοίκηση του Δήμου φέρνει σήμερα προς ψήφιση στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του Δήμου Αμαρουσίου για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ''ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥΣ'' ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΤΑΛΑΟΥΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Το στίγµα του Εφιάλτη»

«Το στίγµα του Εφιάλτη» /νση ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Αττικής, 2008-2009 (Ειδική διάκριση) «Το στίγµα του Εφιάλτη» Κοµµάτια Από Τα Κοµµάτια Της Ζωής Μου Ειρήνη Παραχεράκη Λύκειο «Εκπαιδευτήρια Κωστέα Γείτονα» Τηλ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ «ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ : Ποιο είναι το αγαπημένο ζώο των εφήβων? ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Από τα αρχαία χρόνια οι άνθρωποι ανέπτυξαν μια ιδιαίτερη σχέση με τα ζώα. Τα χρησιμοποιούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητές στο μικροσκόπιο, ιδιώτες στην έρευνα. Ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Εφημερίδα: ΤΟ ΒΗΜΑ Ρεπορτάζ: ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ

Καθηγητές στο μικροσκόπιο, ιδιώτες στην έρευνα. Ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Εφημερίδα: ΤΟ ΒΗΜΑ Ρεπορτάζ: ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ Καθηγητές στο μικροσκόπιο, ιδιώτες στην έρευνα Ο νέος νόμος-πλαίσιο για τα πανεπιστήμια Εφημερίδα: ΤΟ ΒΗΜΑ Ρεπορτάζ: ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ Δημοσίευση: 12/06/2011, 05:45 Αθήνα «Κατακλυσμός» έρχεται στην ανώτατη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FREDERICK

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FREDERICK ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ FREDERICK ΟΙ ΠΕΡΙ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ FREDERICK ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ του 2006 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ (Άρθρα 43-61 του Καταστατικού Χάρτη) ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ Κανονισµός ΓΕΝΙΚΑ 1. Συνοπτικός

Διαβάστε περισσότερα

-*- SPORΤDAY. 2 3 ο4-1 9 9 7. Η επόµενη µέρα της ΑΕΚ και του Ντέµη

-*- SPORΤDAY. 2 3 ο4-1 9 9 7. Η επόµενη µέρα της ΑΕΚ και του Ντέµη -*- SPORΤDAY 1 Ηµεροµηνία Εκδότες:Zερβάκης- Κατσιµίγκος Α.Ε.Κ. Σε αυτό το τεύχος 1. Α.Ε.Κ. ΣΕΛ. 2-3 2 3 ο4-1 9 9 7 Η επόµενη µέρα της ΑΕΚ και του Ντέµη Μαύρος, Μανωλάς, Ατµατσίδης και Νικολάου οι υποψήφιοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο αθλητισμός εμπνέεται από την ειρήνη. Η ειρήνη εμπνέεται από τον αθλητισμό.

Ο αθλητισμός εμπνέεται από την ειρήνη. Η ειρήνη εμπνέεται από τον αθλητισμό. Ο αθλητισμός εμπνέεται από την ειρήνη. Η ειρήνη εμπνέεται από τον αθλητισμό. Αγαπητοί γονείς και εκπαιδευτικοί, Φανταστείτε την ειρήνη... Αυτή μπορεί να ήταν η σκέψη του βασιλιά Ίφιτου της Ήλιδας όταν

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 23 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ

Τρίτη, 23 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ Τρίτη, 23 Μαΐου 2006 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟ Έχει παρατηρηθεί ότι οι πέρα από τα κοινά µέτρα δηµιουργικοί άνθρωποι στον τοµέα του πνεύµατος έχουν σιδερένιαν αντοχή και µπορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Προοίμιο Ο κώδικας δεοντολογίας του ΕΣΠΕΜ σκοπό έχει να κρατήσει υψηλά το κύρος του επαγγέλματος του μουσικοθεραπευτή στην Ελλάδα, να διαφυλάξει τους θεραπευόμενους από τυχόν μη δεοντολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ. Θράκη - Θεσσαλονίκη

ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ. Θράκη - Θεσσαλονίκη μάθημα τάξη τόπος ΜΑΘΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ Γ Λυκείου Θράκη - Θεσσαλονίκη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΝΕΩΝ 2015 Απ' τη συμμετοχή μου στη δράση "Μαθητικές Διαδρομές" (εκπαιδευτική εκδρομή στη Θεσσαλονίκη) κέρδισα

Διαβάστε περισσότερα

7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 7. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 7.1. Περιεχόμενο 1.Κατανόηση Γλώσσας- Ο μαθητής θα κατανοήσει το θέμα που εκφέρεται στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΡΘΡΟ 1. ΟΡΙΣΜΟΙ Αξία καινούργιου: Είναι το ποσό που απαιτείται για την ανακατασκευή του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της επιστηµονικής σκέψης και του πειραµατισµού στην Ελληνιστική

Η εξέλιξη της επιστηµονικής σκέψης και του πειραµατισµού στην Ελληνιστική ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ Η εξέλιξη της επιστηµονικής σκέψης και του πειραµατισµού στην Ελληνιστική εποχή Παρά τους διαρκείς πολέµους και το κλίµα σχετικής ανασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις

Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Επιτροπή Μελέτης Οµάδων Ενδοσχολικής Βίας της ΕΕ ΑΑ Συµπερασµατικές σκέψεις και προτάσεις Γιώργος Μόσχος, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα ικαιώµατα του Παιδιού 1 Μάιος 2010 1. Εισαγωγή Η συγκρότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε στην χώρα μας αισθητή άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευμάρειας. Παράλληλα όμως αυξήθηκαν τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει

Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει Ένας Τιτανικός θεσμός επιβράβευσης επιτυχιών νέων ανθρώπων Από το ξεκίνημά του ο ΤΙΤΑΝ εκφράζει έμπρακτα και πολύπλευρα το ενδιαφέρον του για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα δε για τα παιδιά, κάθε ηλικίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007

ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΙΟΥΝΙΟΥ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Κατά τη συνεδρίαση της 6ης Ιουνίου 2007, το ιοικητικό Συµβούλιο της αποφάσισε να αυξήσει το ελάχιστο επιτόκιο προσφοράς για τις πράξεις κύριας αναχρηµατοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ

Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Εκπαιδευτήρια Δούκα Δημοτικό Ιούνιος 2013 Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗΣ Επιμέλεια : Γ. Τσούκας ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 1. Εννοιολογική Οριοθέτηση 8. Κριτική θεώρηση Σύνοψη Διαθεματικότητα Διεπιστημονικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΗΣ: ΦΟΥΣΚΑΡΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

AMEA_ENOTHTA_3 2/12/2008 16:48 ÂÏ 1

AMEA_ENOTHTA_3 2/12/2008 16:48 ÂÏ 1 AMEA_ENOTHTA_3 2/12/2008 16:48 ÂÏ 1 AMEA_ENOTHTA_3 2/12/2008 16:48 ÂÏ 64 AMEA_ENOTHTA_3 2/12/2008 16:48 ÂÏ 65 «Επικοινωνία και Αυτισµός» Συντονίστρια: Κορίνα θεοδωρακάκη ηµοσιογράφος ρ/σ ΛΑΜΨΗ 92,3 ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτοποίηση Κυπριακής Φιλοξενίας. Πρότυπο κάτω από το εθνικό σήμα: «φ»

Ταυτοποίηση Κυπριακής Φιλοξενίας. Πρότυπο κάτω από το εθνικό σήμα: «φ» Ταυτοποίηση Κυπριακής Φιλοξενίας Πρότυπο κάτω από το εθνικό σήμα: «φ» 1 Στόχος του «φ» Εξαίρετος φιλοξενιακός προορισμός Πολύ καλός παραδοσιακός προορισμός 2 Σκοπός της πρότασης Ταυτοποίηση της «Κυπριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τακτική Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συµβουλίου µε ενηµέρωση από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ. ΣΤΗΝ 11η ΣΥΝΟ Ο ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ. ΣΤΗΝ 11η ΣΥΝΟ Ο ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΝ ΡΕΟΥ ΣΤΗΝ 11η ΣΥΝΟ Ο ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ Συντρόφισσες και σύντροφοι, φίλες και φίλοι, αγαπητέ Γιαννάκη, αγαπητέ Martin, σε ευχαριστώ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών

Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Πρότυπο Σχέδιο Δράσης για τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών Δράση 4.1/10 - «Δημιουργία δικτύου συνεργασίας σε τοπικό επίπεδο μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ» 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή...3 2. Το σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης. Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας

Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης. Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας Εργαστηριακή εξάσκηση στις διαταραχές της κίνησης και της οπτικής αντίληψης Διδάσκων :Α.Β.Καραπέτσας Περιεχόμενο μαθήματος Διαταραχές κίνησης Διαταραχές οπτικο-χωρικές Διαταραχές οπτικο-κινητικές Δυσπραξία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 8 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΙ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Τις δύο τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα έγιναν σηµαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη του αγροτουρισµού, ως µοχλό για την

Διαβάστε περισσότερα

35η ιδακτική Ενότητα ΕΝΟΧΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ( ΕΝΟΧΙΚΟ ΙΚΑΙΟ)

35η ιδακτική Ενότητα ΕΝΟΧΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ( ΕΝΟΧΙΚΟ ΙΚΑΙΟ) 35η ιδακτική Ενότητα ΕΝΟΧΙΚΕ ΧΕΕΙ ( ΕΝΟΧΙΚΟ ΙΚΑΙΟ) Εργασία για το σχολείο Ο καθηγητής θα µοιράσει µισθωτήρια κατοικιών στους µαθητές, θα τους χωρίσει ανά θρανίο σε εκµισθωτές και µισθωτές και αφού τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ Συντρόφισσες και σύντροφοι, Εύχομαι σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 13 Α' ΜΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1897 ΣΤΟ ΓΟΥΔΙ Του Βασίλη Γούναρη 19 1. Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ ΤΟΥ 1897 21 η ηττα και η συνθηκολογηση οι συνεπειες της ηττας εξελιξεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΗΚΗ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Η ανάγκη να μειωθεί το περίφημο δημοκρατικό έλλειμμα, να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2014 2014 Α1. Ο δοκιµιογράφος αναφέρεται στην έννοια του ανθρωπισµού. Αρχικά, παραδίδει τον ορισµό της έννοιας επιχειρώντας και µια διαχρονική προσέγγιση του όρου. Στη συνέχεια, περιγράφει τις ιδιότητες του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 7: Σχέση δικαίου-ηθικής-πολιτικής. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. Ενότητα 7: Σχέση δικαίου-ηθικής-πολιτικής. Παρούσης Μιχαήλ. Τμήμα Φιλοσοφίας ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Ενότητα 7: Σχέση δικαίου-ηθικής-πολιτικής Παρούσης Μιχαήλ Τμήμα Φιλοσοφίας Σκοποί ενότητας 1. Οι σχέσεις ηθικής-δικαίου-πολιτικής 2. Το δίκαιο ως ένα σύνολο πρακτικών 1. Δίκαιο στον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΙΑ..!!! Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ

Η ΦΙΛΙΑ..!!!  Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ Η ΦΙΛΙΑ..!!! Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΙΑΣ Σε γενικές γραµµές φιλία είναι η εθελοντική αλληλεξάρτηση ανάµεσα σε δύο άτοµα, µε απώτερο σκοπό να ικανοποιηθούν συναισθηµατικοί στόχοι των εµπλεκοµένων, η οποία είναι πιθανό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΥΨΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΕ 1.1. Ύψος του φιλέ Κεφάλαιο 2: ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ 2.1. Παίκτης µε τεχνητό πόδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙΟΥ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΚΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ: 12234

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙΟΥ ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΚΩΔΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ: 12234 12234 Ένας δηµόσιος χώρος αποτελεί ένα κύτταρο στο δοµηµένο ιστό της πόλης. Δεν πρέπει µόνο να είναι ευδιάκριτος αλλά και να εντάσσεται πλήρως. Οφείλει να ανασυντάσσει την εικόνα της πόλης η οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΖΩΟΛΑΤΡΙΑΣ! ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - καθηγητού Δε χρειάζεται να είναι κάποιος ειδικός για να διαπιστώσει

ΠΤΥΧΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΖΩΟΛΑΤΡΙΑΣ! ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - καθηγητού Δε χρειάζεται να είναι κάποιος ειδικός για να διαπιστώσει ΠΤΥΧΕΣ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΖΩΟΛΑΤΡΙΑΣ! ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - καθηγητού Δε χρειάζεται να είναι κάποιος ειδικός για να διαπιστώσει την τραγικότητα του σημερινού ανθρώπου, η οποία οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας.

ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Ολοήµερο σχολείο ΘΕΜΑ: Η κοινωνικοποίηση του παιδιού στα πλαίσια του ολοήµερου σχολείου και της οικογένειας. ηµαράς Σεραφείµ Α.Μ. 3811 Θεοχάρης Θωµάς Α.Μ. 3818 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα

Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2014 Αριθ. Τεύχους: 200 Περιεχόμενα Περιεχόμενα Σχετικά με την εφημερίδα ΔΗΜΟΣΙΟγραφικά... 2 Κατάργηση της υποβολής επικυρωμένων αντιγράφων... 3 Υπόμνηση της κατάργησης της υποχρέωσης υποβολής πρωτότυπων ή επικυρωμένων αντιγράφων εγγράφων...

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές Εκλογές 2011

Βουλευτικές Εκλογές 2011 Πολίτης ή πελάτης; Είναι αλήθεια, ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει σημαντικά να ανταποκριθεί στις σημερινές προκλήσεις. Το ρουσφέτι, η αναξιοκρατία, η συναλλαγή και τα παζάρια, απαξιώνουν την πολιτική.

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιοπαρουσίαση: Χτίζοντας ένα δηµοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο

Βιβλιοπαρουσίαση: Χτίζοντας ένα δηµοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο Y ΙΚΤΥΟ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 20/10/2014 15:05 Jump to Comments Βιβλιοπαρουσίαση: Χτίζοντας ένα δηµοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο Το βιβλίο Χτίζοντας ένα δηµοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο καταγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση

Πρακτικό εργαλείο. για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας. τη σεξουαλική εκμετάλλευση Πρακτικό εργαλείο για την ταυτοποίηση πρώτου επιπέδου των θυμάτων παράνομης διακίνησης και εμπορίας με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση Ιούνιος 2013 Στα πλαίσια της επαγγελματικής σας ιδιότητας ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΑΣ. 427 π.χ. - 347 π.χ.

ΠΛΑΤΩΝΑΣ. 427 π.χ. - 347 π.χ. ΠΛΑΤΩΝΑΣ 427 π.χ. - 347 π.χ. Έργα Ίωνας, Ευθύφρων, Απολογία, Κρίτων, Φαίδων, Χαρµίδης, Λάχης, Γοργίας, Κρατύλος, Ευθύδηµος, Μένων, Συµπόσιον, Φαίδρος, Πολιτεία, Θεαίτητος, Παρµενίδης, Σοφιστής, Πολιτικός,

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική

5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική Στρατηγική Διοίκηση και Διαχείριση της Απόδοσης 5 η Ενότητα Κουλτούρα και στρατηγική ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ Έως τώρα έχουμε μιλήσει Κεφάλαιο 2: Σημαντική επιρροή του περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ A1. Ο συγγραφέας ορίζει το φαινόμενο του ανθρωπισμού στη σύγχρονη εποχή. Αρχικά προσδιορίζει την έννοια της ανθρωπιάς ως συμμετοχής στα προβλήματα των

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης

Κατερίνα Παναγοπούλου: Δημιουργώντας κοινωνικό κεφάλαιο την εποχή της κρίσης Κατερίνα Παναγοπούλου Πρέσβυς της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, πρόεδρος του σωματείου γυναικών «Καλλιπάτειρα». Πρώτο βραβείο «Γυναίκα και Αθλητισμός» 2012 για την Ευρώπη. Δημιουργώντας κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ

ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ ΘΕΜΑ: ΕΛΑΦΡΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: ΝΑΝΣΥ ΣΑΚΚΑ Ο σίδηρος παρά το γεγονός, ότι αποτελεί υλικό γνωστό ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους, άρχισε να χρησιµοποιείται ευρέως και ουσιαστικά σε αρχιτεκτονικές

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008

«ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 ΝΙΚΟΣ ΖΕΝΕΤΟΣ «ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΗΜΑΡΧΟΥ ΙΛΙΟΥ, Κ. ΝΙΚΟΥ ΖΕΝΕΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙ Α «ΜΙΤΟΣ» ΚΑΙ ΤΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ ΑΘΗΝΑ ΠΕΡΡΑΚΗ» 4.11.2008 1. Κύριε ήµαρχε θα θέλαµε να µας κάνετε µια µικρή αναφορά στα σηµαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15

Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Μαρία-Στεφανία-Γιάννης 1 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Ε2 Π.Τ.Δ.Ε.-Α.Π.Θ. 2014-15 Με ποιους τρόπους έτρωγαν τα ψάρια τους; Τα ψάρια τους τα έτρωγαν εκζεστά (βραστά), οφτά (ψητά) ή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ

ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ 1. Νομοθεσία για την Ασφάλιση Αυτοκινήτου Έχουν όλοι υποχρέωση από το Νόμο να συνάψουν ασφάλιση για το αυτοκίνητό τους; Σε ποια νομοθεσία βασίζεται η ασφάλιση αυτοκινήτου; Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΙΑΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΙΑΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΙΑΚΙΝΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ηµοσιοποιείται από το Γραφείο Παρακολούθησης και Καταπολέµησης της Παράνοµης ιακίνησης Ανθρώπων 12 Ιουνίου 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι καταθέσεις των θυµάτων που περιλαµβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

*Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010.

*Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010. *Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010. 1 / 7 Ως επιστημονικός χώρος, το μάρκετινγκ εμφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού Του Φ.Μωρόγιαννη *

Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού Του Φ.Μωρόγιαννη * Η Ψυχοπαθολογία του Πολιτικού Του Φ.Μωρόγιαννη * Ωριμάσαμε ως συντεταγμένη δημοκρατική κοινωνία με κοινοβουλευτικούς θεσμούς, περιφερειακή οργάνωση και τοπική αυτοδιοίκηση έως σήψης λίγο πριν την απόλαυση

Διαβάστε περισσότερα

Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς - Πυρήνας Αντάρτικου Πόλης

Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς - Πυρήνας Αντάρτικου Πόλης Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς - Πυρήνας Αντάρτικου Πόλης ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ Προς τον αναρχικό χώρο i) Το κάλεσμα Κάθε κάλεσμα δράσης, όπως ο «Μαύρος Δεκέμβρης», είναι μία απόπειρα συντονισμού των δυνάμεων μας. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ»

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» ΥΠ.Ε.Π.Θ. / ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΡΓO ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΟΥΜΕΝO ΚΑΤΑ 80% ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΤ ΚΑΙ ΚΑΤΑ 20% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ «Ολοκληρωµένη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ

Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Δρ.ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ Σκοπος μαθηματος: -ορισμος υγιεινης -αρχες υγιεινης -σκοποι υγιεινης -αποτελεσματα υγιεινης. Ορισμος της Υγιεινης: Υγιεινη είναι η επιστημη που ερευνα και μελετα τα Υγειολογικα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σύμφωνα με τα όσα αναλυτικά έχουν περιγραφεί στα προηγούμενα κεφάλαια της παρούσας μελέτης η κατασκευή του τμήματος «Βρύσες Ατσιπόπουλο», του Βόρειου Οδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ «ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Αυδίκος Η αµηχανία µπροστά στον τοίχο: το Πρόγραµµα και οι κοινότητες των Τσιγγάνων Γεια σας. Εγώ είµαι καινούργιος στη Θεσσαλία οι εκατέρωθέν µου καθήµενοι προϋπήρξαν εµού. Να ξεκινήσω, λοιπόν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ. Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ Α. Αντικείμενο του εγχειριδίου Με το ν. 3133/2003 «Κεντρική Επιτροπή Κωδικοποίησης»

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια

Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Γιουρούκου, Ψυχολόγος Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια Η αντίδραση στο άγχος είναι μία φυσιολογική, ζωτική αντίδραση στην απειλή. Το άγχος είναι ένα συναίσθημα δυσθυμίας που προέρχεται από την υποκειμενική

Διαβάστε περισσότερα

8 Μάρτη. Η βία κατά των γυναικών

8 Μάρτη. Η βία κατά των γυναικών 8 Μάρτη 8 Μάρτη πριν από λίγες μέρες. Για ακόμα μια φορά αντιμετωπίστηκε ως μέρα γιορτής. Διαφημίσεις Ηondos center. Ανακοινώσεις από «ευαισθητοποιημένους» σε θέματα ισότητας. Οι επιφανειακές αναφορές

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα. 1029 Νέα Έργα ΕΣΠΑ

Ενημερωτικό σημείωμα. 1029 Νέα Έργα ΕΣΠΑ Ενημερωτικό σημείωμα 1029 Νέα Έργα ΕΣΠΑ Στον τομέα του περιβάλλοντος εντάχθηκαν στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιβάλλον Αειφόρος Ανάπτυξη 90 έργα συνολικού π/υ 542,8 εκ (συγχρηματοδοτούμενη ΔΔ 505,3 εκ

Διαβάστε περισσότερα

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές

Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Ασυντήρητες και επικίνδυνες οικοδομές Στα τελευταία πέντε χρόνια έχουν καταγραφεί αρκετά περιστατικά πτώσης τμημάτων οικοδομών, κυρίως μπαλκονιών από πολυώροφες οικοδομές και είναι πραγματικά θαύμα το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ» ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2005 Στη βάση του περίτεχνου ανδριάντα του Στρατηλάτη Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Τρίπολη, υπάρχει το εξής έμμετρο επίγραμμα: «Σε άτι γοργό καβαλάρης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΔΗΣΗΣ

ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ Ο ΚΛΑΔΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΔΗΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ Διπλωματική Εργασία ΟΙ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,»

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» Η γενική Συνδιάσκεψη της ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που συγκλήθηκε στη Γενεύη από το ιοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

& ../../.. 37, 151 80 :.. :... ... FAX :... & e-mail: :...

&  ../../..   37, 151 80   :.. :...  ...    FAX :... &  e-mail: :... Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Βαθµός Ασφαλείας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ.ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Αθήνα../../.. Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με βάση το στόχο της εργασίας που ήταν να εντοπιστούν και να παρουσιαστούν οι ποσοτικές (διαφορές βαθµολογικής απόδοσης) και οι ποιοτικές διαφορές (που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Συνδικαλιστική εκπαίδευση, Συλλογικές συμβάσεις, Συλλογικές διαπραγματεύσεις.

ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Συνδικαλιστική εκπαίδευση, Συλλογικές συμβάσεις, Συλλογικές διαπραγματεύσεις. ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Συνδικαλιστική εκπαίδευση, Συλλογικές συμβάσεις, Συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Copyright IDEC Ε.Π.Ε., 2001 Ηρώων Πολυτεχνείου 96 185 36 Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ ΤΑ ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΣΤΑ ΕΛ-ΤΑ - ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΩΝ (ΤΑΠ-ΟΤΕ) ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ Π.Ο.Σ.Τ. ΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ Μετά την έκδοση της εγκυκλίου με

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡ. & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧ. ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Γ.Ν. ΜΑΚΡΗΣ ΑΘΗΝΑ, 2011 1 Γενικά Εδώ και πολλά χρόνια, οι ανασκαφικές έρευνες δέχονται τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η τραγωδία και η νίκη στο τελευταίο λεπτό των «Ελληνικών Κοινών» Του Αντώνη Καμάρα Πολιτικού Αναλυτή

Η τραγωδία και η νίκη στο τελευταίο λεπτό των «Ελληνικών Κοινών» Του Αντώνη Καμάρα Πολιτικού Αναλυτή Άρθρο Γνώμης Νο 23 Ιούλιος 2015 Η τραγωδία και η νίκη στο τελευταίο λεπτό των «Ελληνικών Κοινών» Πρόλογος Η τραγωδία των κοινών αγαθών «υποδηλώνει μία κατάσταση που η συμπεριφορά των ατόμων, τα οποία λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ I ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΤΙΤΛΟΣ I ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΣΥΜΒΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΜΕΛΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ, στο εξής αποκαλούµενα «τα συµβαλλόµενα µέρη»,

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα

Όμιλος Λογοτεχνίας. Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Όμιλος Λογοτεχνίας Δράκογλου Αναστασία, Κιννά Πασχαλίνα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Σερρών «Κων/νος Καραμανλής» Δράκογλου Αναστασία, adrakogl@yahoo.gr Κιννά Πασχαλίνα, kinpash@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου»

«Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ 2009-10 (15/2/2011 - πηγή www.greekarchitects.gr) «Πολιτιστικές διαδροµές στα µεταλλευτικά τοπία της Kύθνου» Φυσικό τοπίο - βιοµηχανική κληρονοµιά - ιστορική µνήµη. Φοιτητές: Βελουδάκη Χριστιάννα,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με την συγγραφέα Μαριλίτα Χατζημποντόζη!

Συνέντευξη με την συγγραφέα Μαριλίτα Χατζημποντόζη! Συνέντευξη με την συγγραφέα Μαριλίτα Χατζημποντόζη! της Βούλας Παπατσιφλικιώτη Η συγγραφέας παιδικών βιβλίων κ. Μαριλίτα Χατζημποντόζη μας παρουσιάζει τις δημιουργίες της και κουβεντιάζει μαζί μας! Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001 ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Κωνσταντίνος Γείτονας): Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας κ. Μπασιάκος έχει το λόγο. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ: Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Από τον διδάσκοντα Ι.Παναγοπουλο Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 1. Ποιες είναι οι πηγές του δικαίου; 2. Μπορεί η ιδιωτική βούληση να αποκλείσει την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2012-2014 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Η ΤΗΝΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2012-2014 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Η ΤΗΝΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2012-2014 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Η ΤΗΝΟΣ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ ΙΟΥλΙΟΣ 2012 Αγαπητέ συνδηµότη και φίλε της Τήνου, το ερωτηµατολόγιο που έχεις στα χέρια σου, έρχεται µετά την πρόταση, που ενέκρινε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο»

ΘΕΜΑ: «Καλλιέργεια προφορικών δεξιοτήτων των νηπίων: Διδακτικές δραστηριότητες του προφορικού λόγου στο νηπιαγωγείο» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ AΣΦΑΛΕΙΑ - OHSAS 18001

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ AΣΦΑΛΕΙΑ - OHSAS 18001 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ AΣΦΑΛΕΙΑ - OHSAS 18001 Γεωργίου Ιωσήφ (1) Φλώρος Βασίλειος (2), Φορλίδας Ιωάννης Οδυσσέας (2), (1) Επιστημονικός Συνεργάτης (2) Φοιτητές Τμήματος Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΟΤΗΤΩΝ Α ΤΑΞΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Σημειώνεται ότι για την ετοιμασία και εφαρμογή της ενότητας συνέδραμαν και οι συνάδελφοι Μαρία Ανθίμου και Χριστίνα Κκαΐλη (Δημοτικό Σχολείο Μενεού) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Ενηµερωτικό σηµείωµα για το πρόβληµα της παράνοµης υλοτοµίας και ειδικά αυτό της καυσοξύλευσης

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Ενηµερωτικό σηµείωµα για το πρόβληµα της παράνοµης υλοτοµίας και ειδικά αυτό της καυσοξύλευσης 1 Ιωάννης Κέκερης ασοπόνος Επίτιµος Πρόεδρος Ένωσης ασοπόνων Μακεδονίας Θράκης Μέλος.Σ. Πανελλήνιας Ένωσης ασοπόνων και ιαχειριστών Φυσικού Περιβάλλοντος ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: Αρναία 16/12/2012 Κα Πρόεδρο Ειδικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ Τι είναι η γρίπη; Η γρίπη είναι µια οξεία νόσος του αναπνευστικού συστήµατος που προκαλείται από τους ιούς της γρίπης (A, B και C). Οι ιοί της γρίπης προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΑΓ.ΜΠΑΣΙΑΚΟΥ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΑΓ.ΜΠΑΣΙΑΚΟΥ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΑΓ.ΜΠΑΣΙΑΚΟΥ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 19.12.2000 _ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Κωνσταντίνος Γείτονας)_: Εδώ ήταν. Μισό λεπτό, κύριε Μπασιάκο, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκηνωτικές Σκέψεις

Κατασκηνωτικές Σκέψεις Κατασκηνωτικές Σκέψεις Αγαπητοί Γερόλυκοι, Στον καθένα και καθεµία Αρχηγό ξεχωριστά αξίζει ένα µεγάλο µπράβο γιατί για ένα ακόµα καλοκαίρι όπως τα τελευταία 101 χρόνια Λυκόπουλα, Πρόσκοποι, Ανιχνευτές

Διαβάστε περισσότερα

ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου δημοτικές εκλογές 2010 www.gia-tin-milo.net

ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου δημοτικές εκλογές 2010 www.gia-tin-milo.net δημοτικές εκλογές 2010 ενεργοί πολίτες για τη Μήλο οι θέσεις μας Υποψηφιότητα Αντώνη Καβαλιέρου www.gia-tin-milo.net ενεργοί πολίτες για τη Μήλο www.gia-tin-milo.net info@gia-tin-milo.net akavalieros@gia-tin-milo.net

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ. ιπλωµατική Εργασία.

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ. ιπλωµατική Εργασία. ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ιπλωµατική Εργασία «Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ» του ΤΣΟΛΑΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Robot. Από τον Τάλω στα σύγχρονα προγραμματιζόμενα Robot. Δήμητρα-Παρασκευή Γαβαλά. Μαθήτρια Γ3 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης

Τα Robot. Από τον Τάλω στα σύγχρονα προγραμματιζόμενα Robot. Δήμητρα-Παρασκευή Γαβαλά. Μαθήτρια Γ3 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Τα Robot Από τον Τάλω στα σύγχρονα προγραμματιζόμενα Robot Δήμητρα-Παρασκευή Γαβαλά Μαθήτρια Γ3 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΤΙΚΗΣ 1. Τα πρώτα Βήματα στην αναζήτηση εργασίας Οι Σύμβουλοι Επιχειρήσεων επισημαίνουν ότι υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες ενέργειες που θα πρέπει να κάνουν οι ενδιαφερόμενοι προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΉ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 Ο ΤΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ 11.1 Από τον αντιπραγματισμό στην οικονομία του χρήματος 11.1 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΤΙΠΡΑΓΜΑΤΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ:

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΕΣ ΟΜΑΔΑΣ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΡΟΥΓΓΟΥ ΜΑΡΙΑ ΠΕ10 ΠΕ06 ΟΜΑΔΑ PROJECT ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΓΚΑΝΑ ΔΑΦΝΗ, ΔΟΣΚΟΡΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ, ΖΑΧΑΡΑΚΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΚΑΛΙΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ,

Διαβάστε περισσότερα