Κωνσταντίνος Πανουλής Μαιευτήρας Γυναικολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κωνσταντίνος Πανουλής Μαιευτήρας Γυναικολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών"

Transcript

1 ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Κωνσταντίνος Πανουλής Μαιευτήρας Γυναικολόγος Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών

2 Διάγνωση της Εμμηνόπαυσης Τουλάχιστον 6 μήνες αμηνόρροιας Προσδιορισμός FSH, LH και Ε2

3 Η εμμηνόπαυση σηματοδοτείται από την τελευταία φυσιολογική έμμηνο ρύση της γυναίκας και είναι επακόλουθο δυσλειτουργίας του υποθάλαμο-υποφυσιο-ωοθηκικού άξονα. Ο χρόνος εμφάνισης της εμμηνόπαυσης επηρεάζεται από τον τόκο, τη διάρκεια του εμμηνορρυσιακού κύκλου, την ηλικία της εμμηναρχής και τη διατροφή. Η μέση ηλικία εμφάνισης της εμμηνόπαυσης είναι τα 51,4 έτη και έχει παραμείνει σταθερή κατά την τελευταία χιλιετία.

4 ΟΡΙΣΜΟΙ Εμμηνόπαυση: ο όρος αναφέρεται στην τελευταία φυσιολογική έμμηνο ρύση της γυναίκας και οφείλεται στην απώλεια της λειτουργίας των ωοθυλακίων. Η διάγνωση τίθεται εκ των υστέρων και συνήθως μετά από 6-12 μήνες αμηνόρροιας μη οφειλόμενης σε άλλη παθοφυσιολογική αιτία. Κλιμακτήριος: η χρονική περίοδος που περιλαμβάνει την μετάβαση από την αναπαραγωγική στη μη αναπαραγωγική φάση της ζωής της γυναίκας. Προ-εμμηνόπαυση: η περίοδος αρχίζει περίπου από το 40 ο έτος και οριοθετείται από την εμφάνιση της εμμηνόπαυσης. Χαρακτηρίζεται από μικρής σημασίας ενδοκρινικές διαταραχές και διαταραχές της έμμηνης ρύσης.

5 Περι-εμμηνόπαυση: η περίοδος χαρακτηρίζεται από την παρουσία των ενδοκρινολογικών, βιολογικών και κλινικών σημείων της επερχόμενης εμμηνόπαυσης. Αρχίζει περίπου από το 45ο έτος της ηλικίας και τελειώνει ένα χρόνο μετά την εμμηνόπαυση. Χαρακτηρίζεται από διαταραχές της έμμηνης ρύσης και την εμφάνιση εξάψεων. Μετ-εμμηνόπαυση: αναφέρεται στην τελευταία φάση της μεταβατικής περιόδου η οποία αρχίζει από την εμμηνόπαυση και φθάνει μέχρι το 65ο έτος.

6 ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ Ο υποθάλαμος μέσω του εκλυτικού παράγοντα των γοναδοτροπινών (GnRH) ελέγχει την σύνθεση και κατά ώσεις έκκριση της θυλακιοτρόπου (FSH) και της ωχρινοποιητικής (LH) ορμόνης της υπόφυσης, οι οποίες τελικώς ρυθμίζουν την παραγωγή των ωοθηκικών ορμονών, δηλαδή, των οιστρογόνων, της προγεστερόνης, της τεστοστερόνης και της ανασταλτίνης. Τα επίπεδα των ωοθηκικών ορμονών επηρεάζουν, μέσω παλίνδρομης αλληλορύθμισης, την εκκριτική λειτουργία του υποθαλάμου και της υπόφυσης.

7 ΥΠΟΘΑΛΑΜΟ-ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΟΣ ΥΠΟΦΥΣΙΑΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ Παλίνδρομη αλληλορύθμιση ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΣ Στεροειδή GnRH ΥΠΟΦΥΣΗ Ινχιμπίνη ΩΟΘΗΚΗ Γοναδοτροπίνες: LH, FSH

8 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (1): Η εμμηνόπαυση οφείλεται στην απώλεια του αριθμού αλλά και της λειτουργικότητας των ωοθυλακίων. Τα επίπεδα της ανασταλτίνης Β αρχίζουν να μειώνονται από την προεμμηνόπαυση, αυτό δε οδηγεί, μέσω μείωσης της αρνητικής ρύθμισης που ασκεί η ανασταλτίνη στην FSH, σε αύξηση των επιπέδων της FSH. Τα επίπεδα της LH παραμένουν αρχικά αμετάβλητα, αργότερα όμως η άρση στην ωρίμανση των ωοθυλακίων θα οδηγήσει σε αύξηση και τα επίπεδα της LH.

9 ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Υψηλά επίπεδα FSH και LH. Η ένδεια οιστρογόνων δεν επιτρέπει την πάχυνση του ενδομητρίου με αποτέλεσμα το τέλος της εμμηνορρυσίας. Απουσία παραγωγής oιστρογόνων.

10 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (2): Η αύξηση των γοναδοτροπινών προκαλεί υπερδιέγερση των ωοθυλακίων και επιτείνει την ατρησία τους. Ηπλήρηςπαύσητηςωοθυλακικής λειτουργίας μειώνει σημαντικά τα επίπεδα των οιστρογόνων και της ανασταλτίνης και αυξάνει ακόμη περισσότερο τα επίπεδα των γοναδοτροπινών.

11 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (3): Η FSH και η LH φτάνουν σε μέγιστα επίπεδα 3 χρόνια μετά την εμμηνόπαυση, οπότε και απορρυθμίζεται ο μηχανισμός παλίνδρομης αλληλορύθμισης, και ακολούθως μειώνονται προοδευτικά. Μετεμμηνοπαυσιακά, διατηρείται η έκκριση των ωοθηκικής προέλευσης ανδρογόνων, αλλά αυτή είναι σημαντικά μειωμένη.

12 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (4): Μετά την εμμηνόπαυση τα οιστρογόνα του πλάσματος προέρχονται κυρίως από περιφερική αρωματοποίηση των ωοθηκικής και επινεφριδιακής προέλευσης ανδρογόνων και κυρίως της ανδροστενδιόνης. Κύριο μετεμμηνοπαυσιακό οιστρογόνο είναι η οιστρόνη, η δε περιφερική μετατροπή της διαμορφώνει τα επίπεδα της οιστραδιόλης του πλάσματος.

13 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (5): Μετεμμηνοπαυσιακή ωοθήκη γοναδοτροπινο-εξαρτώμενος ανδρογονοπαραγωγός αδένας. Μετά την εμμηνόπαυση, η μεγάληελάττωσητης οιστραδιόλης μειώνει τα επίπεδα της δεσμευτικής σφαιρίνης των ορμονών του φύλου (SHBG) με αποτέλεσμα τη μικρότερη δέσμευση της τεστοστερόνης και την επικράτηση της σε ελεύθερη μορφή ως κύριο βιοδραστικό ανδρογόνο.

14 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (6): Μετά την εμμηνόπαυση, η παραγωγή ανδρογόνων από τις ωοθήκες μειώνεται προοδευτικά, ενώ διατηρείται από τα επινεφρίδια. Τα επινεφρίδια συνθέτουν προορμόνες οι οποίες μεταβολίζονται περιφερικά προς δραστικά ανδρογόνα και οιστρογόνα.

15 ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ (7): Η θειϊκή δεϋδροεπιανδροστερόνη ( DHEAS), η δεϋδροεπιανδρο-στερόνη ( DHEA) και η Δ4 ανδροστενδιόνη (Δ4Α) θεωρούνται ασθενή ανδρογόνα, ενώ η διϋδροτεστοστερόνη και η τεστοστερόνη είναι τα δύο ισχυρά ανδρογόνα που κυρίως δεσμεύουν τον υποδοχέα των ανδρογόνων. Σε προχωρημένη εμμηνόπαυση μειώνεται η έκκριση της DHEA, DHEAS και Δ4Ααπότα επινεφρίδια κατά %.

16 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΟΙΣΤΡΟΓΟΝΩΝ ΣΤΑ ΟΡΓΑΝΑ-ΣΤΟΧΟΥΣ ΟΣΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΤΙΑ ΑΓΓΕΙΟΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΡΔΙΑ ΣΤΗΘΟΣ ΕΝΤΕΡΟ ΟΥΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΟΔΟΣ -Αγγειοκινητικές διαταραχές -Εξάψεις -Διαταραχές ύπνου -Καρδιαγγειακή νόσοσς -Ουρογεννητική ατροφία -Οστεοπόρωση -Ξηρότητα και γήρανση του δέρματος

17 Climacteric complaints By menopausal status Pre Vasomotor symptoms Depressive mood Peri Post Anxiety/fears Sleep problems Sexual problems Cognitive difficulties Mean percentage of women

18 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ 1. ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ 2. ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΥΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 3. ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ 4. ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ

19 ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (1) To κλιμακτηριακό σύνδρομο οφείλεται στη μεγάλη ελάττωση των οιστρογόνων και παύση της σύνθεσης της προγεστερόνης και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας. Η βαρύτητα του κλιμακτηριακού συνδρόμου εξαρτάται όμως και από την ψυχο-συναισθηματική και κοινωνικοοικονομική υπόσταση της γυναίκας και τον τρόπο ζωής της.

20 ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (2) ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Κύριο σύμπτωμα του κλιμακτηριακού συνδρόμου είναι η ΕΞΑΨΗ -αίσθημα θερμότητας στην περιοχή του προσώπου, τον λαιμό και το στήθος. -την έξαψη ακολουθεί εφίδρωση, αίσθημα παλμών, ταχυκαρδία και ενίοτε παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης.

21 ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (3) ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: - έξαψη εμφανίζει περίπου το 80% των γυναικών. - η εμφάνιση της έξαψης δεν εξαρτάται τόσο από τα απόλυτα επίπεδα των οιστρογόνων όσο από τον βαθμό μείωσης τους, η δε ένταση της έξαψης επηρεάζεται από την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση της γυναίκας, το θερμό περιβάλλον, την χρήση οινοπνεύματος και καφεΐνης και το ζεστό ρόφημα. - η συχνότητα και διάρκεια της έξαψης ποικίλει, αμφότερα δε αμβλύνονται με την πάροδο του χρόνου.

22 ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (4) ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Προκάρδιοι παλμοί, ταχυκαρδία και αρρυθμία παρουσιάζονται και ανεξάρτητα από την έξαψη περίπου στο 40 % των γυναικών. Η ελάττωση των οιστρογόνων έχει επίσης αρνητική επίδραση στην έλευση, διάρκεια και ποιότητα του ύπνου, οι δε διαταραχές αυτές παρουσιάζονται στο 75% των γυναικών. Το κλιμακτηριακό σύνδρομο χαρακτηρίζεται και από την εμφάνιση καταθλιπτικής διάθεσης, η οποία εκδηλώνεται με μελαγχολία, κλάμα και κακή διάθεση. Μετεμμηνοπαυσιακά παρουσιάζεται επίσης μείωση της ενεργητικότητας, απώλεια συγκέντρωσης και μνήμης, αίσθημα κόπωσης, ανασφάλεια, αναποφασιστικότητα, άγχος και ευερεθιστότητα.

23 ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΑΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ (5) ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: Στην εμμηνοπαυσιακή γυναίκα παρουσιάζεται συχνά σεξουαλική δυσλειτουργία και μείωση ή απώλεια της σεξουαλικής επιθυμίας (libido), τα οποία συνδέονται όχι μόνο με την ελάττωση των οιστρογόνων, αλλά και με την ηλικία. Η σεξουαλική δυσλειτουργία παρουσιάζεται σε υψηλό ποσοστό, 70-80%, των εμμηνοπαυσιακών γυναικών και επιδεινώνεται από τη συνύπαρξη κολπικής ατροφίας και δυσπαρεύνιας.

24 ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΥΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (1) Η ατροφία αφορά τη μήτρα, τον κόλπο, το αιδοίο, την ουρήθρα και το τρίγωνο της ουροδόχου κύστεως. Οι οιστρογονο-εξαρτώμενοι ιστοί υποστρέφουν λόγω μειωμένης αιμάτωσης και διαταραχής του μυϊκού στοιχείου και του κολλαγόνου. Μετά την εμμηνόπαυση εγκαθίσταται προοδευτικά ατροφία της αιδοιοκολπικής χώρας.

25 ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΥΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (2) Τρία χρόνια μετά την εμμηνόπαυση το 50% των γυναικών παρουσιάζει ατροφία του κόλπου, ηδε συνοδεύουσα ξηρότητα κάνει επώδυνη την σεξουαλική επαφή και επιτείνει το πρόβλημα της σεξουαλικής δυσλειτουργίας. Λόγω της ατροφίας και της διαταραχής της φυσιολογικής χλωρίδας η εμμηνοπαυσιακή γυναίκα έχει προδιάθεση στην εμφάνιση υποτροπιάζουσας κολπίτιδας.

26 Increase in Vaginal Dryness 50 with Menopause 40 Percent Premenopause (n = 172) Early Perimenopause (n = 148) Late Perimenopause (n = 106) Postmenopause 1 year (n = 72) Postmenopause 2 years (n = 54) Postmenopause 3 years (n = 31) Dryness increased significantly in late perimenopause and postmenopause (P <.001). Dennerstein L, et al. Obstet Gynecol. 2000;96:351-8.

27 οιστρογόνων Ορμονική γήρανση Απώλεια ελαστικότητας πυκνότητας ρυτίδωση Μείωση Η 2 Ο υδροφιλικών στοιχείων ξηρότητα Απώλεια κολλαγόνου διαταραχή επούλωσης ατροφία,

28 Collagen Content and Menopausal Age Thigh Collagen Content ( g/mm 2 ) HT (n = 52) Placebo (n = 77) Years Since Menopause P <.001. Brincat M, et al. Br J Obstet Gynaecol. 1985;92:256-9.

29 ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΥΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (3) Λόγω της ατροφίας και της διαταραχής της φυσιολογικής χλωρίδας η εμμηνοπαυσιακή γυναίκα έχει προδιάθεση στην εμφάνιση υποτροπιάζουσας κολπίτιδας. Η χρόνια έλλειψη των οιστρογόνων συνδέεται, λόγω ατροφίας και μειωμένης αντίστασης σε βακτηριδιακές λοιμώξεις, με υποτροπιάζουσα ουρηθροκυστίτιδα, δυσουρία, και συχνοουρία.

30 ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΥΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ (4) Η οιστρογονοπενία μπορεί, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, να συμμετέχει στην εμφάνιση ακράτειας επιτακτικού τύπου και από προσπάθεια. Ο ουροδυναμικός έλεγχος έχει δείξει ότι επηρεάζεται το μήκος της ουρήθρας και η πίεση σύγκλεισης της ουρήθρας.

31 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (1) Η ευνοϊκή δράση των οιστρογόνων σε μεταβολικούς και αγγειακούς παράγοντες κινδύνου της καρδιαγγειακής νόσου θέτει τη γυναίκα σε μικρότερο κίνδυνο σε σχέση με τον άνδρα και καθυστερεί την εμφάνιση των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Μετά την εμμηνόπαυση η μεγάλη μείωση των οιστρογόνων προδιαθέτει σε εμφάνιση αθηρογόνου λιπιδαιμίας και διαταραχή της λειτουργίας του ενδοθηλίου και αγγειακού τοιχώματος με αποτέλεσμα την αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο.

32 Incidence of Cardiovascular Disease: Relation to Menopause Status Incidence (per 1,000 women) Premenopausal Postmenopausal 2,2 0,6 0,6 3,6 2,0 4,0 3,6 6,5 0 < Age (years) Kannel W, et al. Ann Intern Med. 1976;85:

33 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (2) Η ένδεια των οιστρογόνων επηρεάζει και έμμεσα την επίπτωση της νόσου μέσω ανεπιθύμητης δράσης σε παράγοντες όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, η αύξηση της αντίστασης προς την ινσουλίνη, η κεντρική κατανομή του λίπους και ο δείκτης μάζας σώματος. Η εμμηνοπαυσιακή γυναίκα αυξάνει το βάρος, έχει προδιάθεση στη συγκέντρωση σπλαχνικού λίπους και στην εμφάνιση υπερινσουλιναιμίας και ινσουλινοαντοχής και συχνά παρουσιάζει μικρή αύξηση της συστολικής και διαστολικής πίεσης.

34 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (3) Η ομοκυστεϊνη είναι κύριος και ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου της καρδιαγγειακής νόσου. Τα επίπεδα της ομοκυστεϊνης είναι χαμηλότερα σε προεμμηνοπαυ-σιακές σε σχέση με εμμηνοπαυσιακές γυναίκες και είναι ακόμη αδιευκρίνιστο αν η αύξηση μετεμμηνοπαυσιακά οφείλεται στην οιστρογονοπενία ή στην πάροδο της ηλικίας. Η ομοκυστεϊναιμία συνδέεται με μείωση των επιπέδων της γλουταθειόνης και αύξηση του υπεροξειδίου του υδρογόνου (Η2Ο2) και του υπεροξειδίου του αζώτου (ΟΝΟΟ-) με αποτέλεσμα την πρόκληση οξειδωτικής βλάβης στο ενδοθήλιο και αγγειακό τοίχωμα.

35 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (4) Η ελάττωση των οιστρογόνων προδιαθέτει στην εμφάνιση αθηρογόνου δυσλιπιδαιμίας, ηοποία και συμμετέχει κατά 25-30% στην αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Μετά την εμμηνόπαυση αυξάνει η ολική και LDL- χοληστερόλη, η λιποπρωτεϊνη (α), τα τριγλυκερίδια και η απολιποπρωτεϊνη Β, ενώ η HDL-χοληστερόλη και η απολιποπρωτεϊνη Α διατηρούνται ή παρουσιάζουν μικρή μείωση.

36 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (5) Όσον αφορά στην γένεση και εξέλιξη της αθηρωματικής βλάβης ιδιαίτερη σημασία για την εμμηνοπαυσιακή γυναίκα έχουν τα επίπεδα της HDL- χοληστερόλη και των τριγλυκεριδίων. Η αύξηση των τριγλυκεριδίων συνδέεται με αύξηση των επιπέδων της VLDL και sdldl,τα οποία είναι σωματίδια ιδιαίτερα αθηροματογόνα. ΗμείωσητηςHDL-χοληστερόλης και αύξηση των τριγλυκεριδίων αυξάνει τον Αθηρωματικό Δείκτη του Πλάσματος (λογάριθμος σχέσης τριγλυκερίδια : HDL) οοποίοςεκφράζειτο αθηρωματογόνο δυναμικό του λιπιδαιμικού status τηςεμμηνοπαυσιακήςγυναίκας.

37 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (6) Tα οιστρογόνα προάγουν τη φυσιολογική λειτουργία του ενδοθηλίου μέσω ρύθμισης της σχέσης αγγειοδραστικών παραγόντων, όπως το οξείδιο του αζώτου (ΝΟ), η προσταγλανδίνη (PGI2) και η ενδοθηλίνη (ΕΤ-1). Τα οιστρογόνα συνδέονται με υψηλά επίπεδα του NO και της PGI2 και χαμηλά επίπεδα της ΕΤ-1.

38 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (7) Το ΝΟ και η PGI2 προάγουν με ταχεία (nongenomic) και βραδεία (genomic) μέσω του οιστρογονικού υποδοχέα δράση την αγγειδιαστολή, εμποδίζουν την οξείδωση της LDLχοληστερόλης και την προσκόλληση των μονοκυττάρων στο ενδοθήλιο. Αντίθετα, η ΕΤ-1 προκαλεί ισχυρή και άμεση αγγεισύσπαση και προάγει την προσκόλληση των μονοκυττάρων.

39 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (8) Τα ενδογενή οιστρογόνα επιπλέον : επεμβαίνουν στη γένεση και εξέλιξη του αθηρώματος μέσω μείωσης των παραγόντων VCAM-I, ICAM-I και Ε-selectin, οι οποίοι έχουν κύριο ρόλο στην προσκόλληση των μονοκυττάρων στο ενδοθήλιο. μειώνουν τα επίπεδα στον ορό της VE καντχερίνης, η οποία εξασφαλίζει την συνοχήσ και ακεραιότητα του ενδοθηλίου, με αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της διενδοθηλιακής μετανάστευσης των μονοκυττάρων και συγκέντρωση τους στον υπενδοθηλιακό χώρο. μειώνουν τα επίπεδα του παράγοντα RANTES εμποδίζοντας την διαπήδηση των Τ -λεμφοκυττάρων.

40 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (1) Οστεοπόρωση είναι μια νόσος του σκελετού χαρακτηριζόμενη από χαμηλή οστική μάζα και διαταραχή της αρχιτεκτονικής των οστών, με αποτέλεσμα να μειώνεται η μηχανική αντοχή του σκελετού. Σχήμα 1 : Φυσιολογικό οστούν Σχήμα 2: Οστεοπορωτικό οστούν

41 Οιστρογόνα και οστά Ε Οστικός μεταβολισμός Οστική μάζα Μεταβολή ποιότητας οστού Μείωση αντοχής κάταγμα

42

43 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (2) Ο οστικός μεταβολισμός συνδέεται άμεσα με τα επίπεδα των ορμονών του φύλου. Μετά την εμμηνόπαυση αυξάνει ο ρυθμός οστικής ανακατασκευής, η αύξηση όμως της οστικής απορρόφησης είναι μεγαλύτερη της οστικής σύνθεσης με αποτέλεσμα την απώλεια οστικής μάζας.

44 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (3) Κατά τα 5 πρώταμετεμμηνοπαυσιακάχρόνιαη οστική απώλεια κυμαίνεται μεταξύ 1-5%/έτος, ακολούθως δε σταθεροποιείται περίπου στο 0,5% /έτος. Πέραν της απώλειας οστικής μάζας η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται και από διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής δομής ποιότητας του οστού.

45 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (4) Η εμφάνιση οστεοπόρωσης δεν εξαρτάται μόνον από την μετεμμηνοπαυσιακή οστική απώλεια αλλά και από τα επίπεδα μέγιστης οστικής πυκνότητας της γυναίκας. Η μέγιστηοστικήπυκνότητα, η οστική απώλεια και, τελικά, ο κίνδυνος κατάγματος εξαρτώνται από γενετικούς, ορμονικούς, παθολογικούς και φαρμακευτικούς παράγοντες (πίνακας 1).

46 Πίνακας 1. Παράγοντες κινδύνου οστεοπόρωσης Γενετικοί Εθνότητα Οικογενειακό Ιστορικό Πολυμορφισμοί του υποδοχέα οιστρογόνων, του υποδοχέα της βιταμίνης D, του κολλαγόνου Ι κ.α.. Ορμονικοί Όψιμη εμμηναρχή Πρώιμη εμμηνόπαυση Ωοθηκική ανεπάρκεια Ωοθηκεκτομή Παθολογικοί Νεοπλασίες Υπερθυρεοειδισμός Υπερπαραθυρεοειδισμός Υπερκορτιζολισμός Αυτοάνοσα ρευματολογικά νοσήματα Σύνδρομο Δυσαπορρόφησης Φαρμακευτικοί Κορτικοστεροειδή Χημειοθεραπεία Ηπαρίνη Αντιεπιληπτικά, Υπνωτικά, Αντισπασμωδικά, Ηρεμιστικά

47 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (5) Tα οιστρογόνα έχουν ενεργό ρόλο στον οστικό μεταβολισμό και τη διατήρηση της ποιότητας του οστού. Μετά την εμμηνόπαυση παρουσιάζεται απότομη αύξηση του κατάγματος, αρχικά του καρπού και των σπονδύλων και αργότερα του ισχίου.

48 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (6) Αναφέρεται ότι 1 στις 3 γυναίκες θα υποστεί κάταγμα, ενώ μέχρι την ηλικία των 80 χρόνων οι 2 στις 3 γυναίκες θα παρουσιάσουν συμπιεστικό σπονδυλικό κάταγμα. Ενδεικτικό της σημασίας των οιστρογόνων είναι το γεγονός ότι σε ανεπτυγμένες χώρες η σχέση κατάγματος γυναικών:ανδρών είναι 2-3:1 για το κάταγμα του ισχίου και 6:1 για το σπονδυλικό, αντίστοιχα.

49

50

51 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (7) Η παρουσία οιστρογονικών υποδοχέων (ΕR) στους οστεοβλάστες και οστεοκλάστες πιθανολογεί μια απευθείας δράση των οιστρογόνων. Στους οστεοκλάστες τα οιστρογόνα εμποδίζουν την σύνθεση λυσοσωμικών ενζύμων με αποτέλεσμα τη μείωση της οστικής απορρόφησης, ενώ με έμμεση δράση περιορίζουν τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών ρυθμίζοντας τη μεταβίβαση διακυτταρικών μηνυμάτων από τους οστεοβλάστες στις πρόδρομες μορφές οστεοκλαστών, αναστέλλοντας έτσι τη διεργασία της οστεοκλαστογένεσης.

52 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (8) Τα οιστρογόνα εμποδίζουν την έκφραση της οστεοβλαστικής-προέλευσης κυτοκίνης IL-6 μειώνοντας, έτσι, την οστική απορρόφηση, ενώ αντίθετα κατά την εμμηνόπαυση η σύνθεση της IL-6 αυξάνεται. Τέλος, τα οιστρογόνα διεγείρουν τη σύνθεση του αυξητικού παράγοντα των όγκων-β (TGF-β), οοποίος είναι παράγων οστεοβλαστικής προέλευσης και ο οποίος εμποδίζει τη δράση των οστεοκλαστών.

53 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (9) Το κάταγμα επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής της εμμηνοπαυσιακής γυναίκας, αυξάνει τη νοσηρότητα και θνησιμότητα και επιβαρύνει την οικονομία της χώρας. Το 20-30% των γυναικών με κάταγμα του ισχίου θα πεθάνουν μέσα στον πρώτο χρόνο, ενώ ανεξάρτητα από την θέση του κατάγματος, μόνο στο 50 % των καταγματιών θα αποκατασταθεί η προ του κατάγματος λειτουργικότητα μετά από 1 χρόνο. Επομένως, ηπρόληψη και αντιμετώπιση της οστικής απώλειας έχει μεγάλη σημασία. Σε κάθε εμμηνοπαυσιακή γυναίκα πρέπει να γίνεται εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου, της οστικής πυκνότητας και του οστικού μεταβολισμού, ώστε η χορηγούμενη θεραπεία να επιτυγχάνει την μέγιστη αποτελεσματικότητα.

54 ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ (10) Σε κάθε εμμηνοπαυσιακή γυναίκα πρέπει να γίνεται εκτίμηση των παραγόντων κινδύνου, της οστικής πυκνότητας και του οστικού μεταβολισμού, ώστε η χορηγούμενη θεραπεία να επιτυγχάνει την μέγιστη αποτελεσματικότητα.

55 Νόσος Alzheimer Η εμφάνιση της νόσου θα τετραπλασιαστεί στα επόμενα 50 χρόνια Στην ηλικία των 75 ετών το 40% των γυναικών θα εκδηλώσει τη νόσο

56 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ : 1. Schneider H.P.G. Menopause, hormone replacement therapy and quality of life. In: The Menopause, Ed. Erkkola R, Elsevier New York 2006 chapter 3 p Lauritzen C. Basic facts and definitions in the Current Management of the Menopause Lauritzen C and Studd J editors Taylor and Francis London 2005 chapter 1 p Hormone Replacement Therapy and the Menopause Schering A.G. Berlin Genazzani AR, Gambacciani M, Cappagli B, Ciaponi M. Endocrinology of the Menopause in The Menopause Ezkkola R editor Elsevier New York 2006 chapter 1 p Hauser GA. The climacteric syndrome. In: Current Management of the Menopause Lauritzen C and Studd J editors Taylor and Francis London 2005 chapter 8 p Lobo R.A. Postmenopausal hormones and coronary artery disease: potential benefits and risks. Climacteric 2007;10(sup 2): Vitale C, Miseli M, Rosano GM. Gender-specific characteristics of atherosclerosis in menopausal women: risk factors, clinical course and strategies for prevention. Climacteric 2007; 10(sup 2): Rosano MC, Vitale C, Fini M. Hormone Replacement Therapy and Cardioprotection : what is good and what is bad for the Cardiovascular System in Women s Health and Disease Annals of the NY Academy of Sciences 2006;1092: Christodoulakos G, Panoulis C, Rizos D, Moustakarias T, Phocas I, Creatsas C. Homocysteine and folate levels in postmenopausal women. Maturitas. 2001; 39(2): Christodoulakos G, Lambrinoudaki I, Panoulis C, Rizos D, Coutoucos J, Creatsas G. Effect of raloxifene, estrogen and hormone replacement therapy on serum homocysteine levels in postmenopausal women. Fertil Steril ;

κλιμακτηρίου, εμμηνόπαυσης"

κλιμακτηρίου, εμμηνόπαυσης "Φυσιολογία κλιμακτηρίου, εμμηνόπαυσης" ης Αρετή Αυγουλέα, MD, MSc, PhD Μαιευτήρας - Γυναικολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Πελοπίδας Κουτρουμάνης, MD, MRCOG Σαν εμμηνόπαυση ορίζεται η χρονική περίοδος που ακολουθεί την τελευταία έμμηνο ρύση και οφείλεται στην μη αναστρέψιμη, οριστική παύση

Διαβάστε περισσότερα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Ενδοκρινολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Κλιμακτηρίου - Εμμηνόπαυσης Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος,

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ. Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος, ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Νεοκλής Α. Γεωργόπουλος Ενδοκρινολόγος, Προσδόκιμο επιβίωσης γυναικών Ηλικία (χρόνια) 80 60 40 Ηλικία εμμηνόπαυσης 20 0 1850 1900 1950 2000 χρονολογία

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ 1. Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Γενικό Νοσοκομείο Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Θεσσαλονίκης, 2. Επιστημονικός Συνεργάτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Κατά την διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση;

Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση; Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση; Θ. Μίκος Λέκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Εµµηνόπαυση Το χρονικό σηµείο στη ζωή της γυναίκας που σταµατά η περίοδος της. Εµµηνόπαυση Γιατί συµβαίνει Οι ωοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΑΝΑΓΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ Ενότητα 5: Υπογονιμότητα Νεοκλής Γεωργόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Φυσιολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με την εμμηνόπαυση

Ζώντας με την εμμηνόπαυση Ζώντας με την εμμηνόπαυση Dr. Παναγιώτης Παπαλάμπρος MD, DFFP, BMS, BSCCP, CCST Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος Εξειδικευμένος Λαπαροσκόπος Κολποσκόπος & Ειδικός στην Εμμηνόπαυση Εισαγωγή Κάνει ζέστη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οστεοπόρωση;

Τι είναι οστεοπόρωση; Τι είναι οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών, κατά την οποία παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας και της ποιότητάς τους, ώστε αυτά με την πάροδο του χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία; Γράφει: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Διευθυντής Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών, Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού 1) Τι είναι η Ορμονοθεραπεία;

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση σε Κλινικούς Πληθυσμούς ΜΚ1118

Άσκηση σε Κλινικούς Πληθυσμούς ΜΚ1118 Άσκηση σε Κλινικούς Πληθυσμούς ΜΚ1118 Διάλεξη 6: Οστεοπόρωση, οστεοπενία και Άσκηση Υπεύθυνος Μαθήματος: ΑΘ. ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, PhD Διδάσκοντες: Α. Καλτσάτου,PhD 2016-2017 Διάλεξη6 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΣΎΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης 23 Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης Ε. ΚΟΥΣΤΑ Ενδοκρινολόγος Eισαγωγή εμμηνόπαυση είναι ένα βιολογικό φαινόμενο που συμβαίνει σαν φυσιολογική Η συνέπεια της γήρανσης, συνεπώς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή

Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή Εμμηνόπαυση Μια καινούρια αρχή ΟΜΙΛΗΤΗΣ: Ιφιγένεια Κώστογλου Αθανασίου, MSc, MD, PhD Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών και Λονδίνου MSc Διοίκησης Μονάδων Υγείας Διευθύντρια Ενδοκρινολόγος ΓΝ Αθηνών «Κοργιαλένειο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη καρδιοπαθειών στις γυναίκες ΜΟΥΣΙΑΜΑ ΤΕΡΕΖΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER

Πρόληψη καρδιοπαθειών στις γυναίκες ΜΟΥΣΙΑΜΑ ΤΕΡΕΖΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER Πρόληψη καρδιοπαθειών στις γυναίκες ΜΟΥΣΙΑΜΑ ΤΕΡΕΖΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER Διαφορές γένους (gender) και φύλου (sex) Οι διαφορές στην υγεία των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Η διαδικασία της γήρανσης είναι φυσιολογική και αναπότρεπτη. Εν τούτοις η αποκατάσταση της χαµένης ζωτικότητας των ανδρών είναι τώρα εφικτή. Οι υπεύθυνες

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση

Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Α Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Ιατρική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαταραχές της έμμηνης ρύσης Από το σύμπτωμα στην αιτιολογία και την αντιμετώπιση Δημήτριος Γ. Γουλής Ενδοκρινολόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες

πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Β' ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Αθήνα 2013 Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Επ. Καθηγήτρια Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Προκαταρτικό Πρόγραμμα

Προκαταρτικό Πρόγραμμα 5 oπανελλήνιο Συνέδριο ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΥ & ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗΣ 1 & 2 Απριλίου 2011 Ξενοδοχείο Stratos Vassilikos, Αθήνα Προκαταρτικό Πρόγραμμα Προθεσμία Υποβολής Εργασιών 1 η Μαρτίου 2011 Oργάνωση Eλληνική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες

Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Β' ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Με την ευγενική χορηγία της Αθήνα 2013 Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Επ. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Η άσκηση βοηθά τον οργανισμό δρώντας σε πολλά συστήματα οργάνων του σώματος. Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης είναι άμεσα ορατές στο καρδιαγγειακό και στο μυοσκελετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ (PCO) 1. Τι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών? Είναι η συχνότερη ενδοκρινοπάθεια των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Έχουν ενοχοποιηθεί περιβαντολλογικοί διατροφικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος

Γεννητικά όργανα. Εγκέφαλος Φύλο και Εγκέφαλος Φυλετικός διµορφισµός: Ø ύπαρξη διαφορετικών µορφών σε ένα είδος Ø αναφέρεται σε κάθε χαρακτηριστικό που είναι διαφορετικό στο αρσενικό και στο θηλυκό Ø αναπαραγωγικές και µη-αναπαραγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Παραδοσιακά, οι αλλαγές στις ανδρικές ορµόνες, οι σχετιζόµενες µε την ηλικία, δεν θεωρήθηκαν προβληµατικές επειδή η γονιµότητα στους άνδρες παραµένει

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958. Περιεχόμενο Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 3 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ Περιεχόμενο Συνδεση με τα προηγουμενα Πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΥΠΟΦΥΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπόφυση είναι ένας μεγάλης σημασίας ενδοκρινής αδένας, που ρυθμίζεται από τον υποθάλαμο και βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, πίσω από τη μύτη και στο ύψος των ματιών, σε μία περιοχή που λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κλιµακτήριος Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΕΣ ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Θυρεοειδής κα παραθυροειδείς αδένες Θυρεοειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλική λειτουργία στην εμμηνόπαυση

Σεξουαλική λειτουργία στην εμμηνόπαυση EλλHNIKH MAIEYTIKH & γynaikoλογia 19(3):252-256, 2007 Aνασκόπηση Σεξουαλική λειτουργία στην εμμηνόπαυση Α. Σόρτσης Τ. Τσαλίκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εμμηνόπαυση είναι η χρονική περίοδος όπου συμβαίνουν ανατομικές,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΓΟΝΑΔΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΓΟΝΑΔΩΝ Η λειτουργία του άξονα υποθάλαμος-υπόφυση-γονάδες στις γυναίκες βρίσκεται κάτω από ένα κλειστό σύστημα παλινδρόμου ρύθμισης. Ο υποθάλαμος εκκρίνει την εκλυτική ορμόνη των γοναδοτροπινών (GnRH) κατά ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Ø Κατάγµατα χαµηλής

Διαβάστε περισσότερα

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών

Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό. Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Οστεοπόρωση Τα οστα αποτελούνται από το φλοιό και σπογγώδες οστό Μεταξύ των δοκίδων του σπογγώδους οστού υπάρχει ο μυελός των οστών Φυσιολογικό οστό Οστεπορωτικό Οστεοπόρωση - Ορισμός Αύξηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ, ΩΣ ΠΡΩΙΜΩΝ ΕΙΚΤΩΝ ΕΝ ΟΘΗΛΙΟΠΑΘΕΙΑΣ, ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΤΙΜΠΟΛΟΝΗ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗΣ, ΩΣ ΠΡΩΙΜΩΝ ΕΙΚΤΩΝ ΕΝ ΟΘΗΛΙΟΠΑΘΕΙΑΣ, ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΤΙΜΠΟΛΟΝΗ 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: Ο ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ν. ΜΠΟΝΤΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2007-2008 ΑΡΙΘΜ. 2521 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Ι MK1118 ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΚΛΙΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 4 ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΤΣΑΤΟΥ, PHD ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΘΑΝΑΤΩΝ 450,000 400,000 350,000 300,000 250,000 200,000 150,000 100,000

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΨΩΡΙΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Δελαπόρτα Στεφανία ΜSc, Μιχαλοπούλου Θεοδώρα ΜSc, Tριανταφύλλου Γεωργία MSc, PhD A Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Ιπποκράτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Απώτερες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης

Απώτερες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ 19(2):127-134, 2007 Aνασκόπηση Απώτερες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης Χ.Π. Σταματόπουλος Θ.Δ. Μίκος Π.Χ. Σταματόπουλος Περiληψη Η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22 Δημήτρης Ι. Χατζηδάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας - Ενδοκρινολογίας, Υπεύθυνος Ενδοκρινολογικής Mονάδας Β' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι Οστεοπόρωση Μέγεθος Οστεοπόρωσης ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 1) Τι είναι Οστεοπόρωση α) Ορισµός - Η Οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται από µείωση της οστικής µάζας και διαταραχή της µικροαρχιτεκτονικής του οστίτου ιστού

Διαβάστε περισσότερα

8. ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ - ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ

8. ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ - ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ 8. ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ - ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Εμμηνόπαυση εξ ορισμού, είναι η τελευταία έμμηνος ρύση. Αποτελεί καθολικό και μη αναστρέψιμο μέρος της συνολικής διαδικασίας γήρανσης, και αφορά το

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Γιώργος Μίλεσης Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Η επίπτωση της παχυσαρκίας είναι διαρκώς αυξανόμενη τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 16 Μάρτιος 2014 Εµµηνόπαυση Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της ωοθηκικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις

Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα. Όρχεις Τα αναπαραγωγικά όργανα του άνδρα Όρχεις Οι όρχεις είναι οι γεννητικοί αδένες του άνδρα. Είναι όργανα µε διπλή λειτουργία: η εξωκρινής λειτουργία είναι η παραγωγή σπερµατοζωαρίων και η ενδοκρινής είναι

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Ώριμη Ηλικία Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Οστεοπόρωση Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι η προοδευτική απώλεια

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Η χοληστερόλη είναι ο πρόδρομος όλων των κατηγοριών των στεροειδών ορμονών: γλυκοκορτικοειδή (για παράδειγμα κορτιζόλη), αλατοκορτικοειδή (για

Η χοληστερόλη είναι ο πρόδρομος όλων των κατηγοριών των στεροειδών ορμονών: γλυκοκορτικοειδή (για παράδειγμα κορτιζόλη), αλατοκορτικοειδή (για Η χοληστερόλη είναι ο πρόδρομος όλων των κατηγοριών των στεροειδών ορμονών: γλυκοκορτικοειδή (για παράδειγμα κορτιζόλη), αλατοκορτικοειδή (για παράδειγμα αλδοστερόνη), ορμόνες του φύλου (δηλαδή ανδρογόνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΚΟΕΜΤΖΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΚΟΕΜΤΖΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΟΣΜΕΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΚΟΕΜΤΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

TIMI SCORE ΣΕ NSTEMI, ΗΜΕΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ, ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΙ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗ

TIMI SCORE ΣΕ NSTEMI, ΗΜΕΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ, ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΙ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗ TIMI SCORE ΣΕ NSTEMI, ΗΜΕΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ, ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΙ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗ Χατζηελευθερίου Χ., Σαατσόγλου Β., Τσαουσίδης Α., Ουζουνίδης Ι., Λαζαρίδης Χ., Μπακόπουλος Χ., Σαββίδου Ε., Ρωμανίδου Ν., Ματζινού

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Η διαιτητική και φαρµακευτική αντιµετώπιση της εµµηνόπαυσης : ιερεύνηση στις στάσεις των ειδικών

Η διαιτητική και φαρµακευτική αντιµετώπιση της εµµηνόπαυσης : ιερεύνηση στις στάσεις των ειδικών ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ, ΣΗΤΕΙΑ Θ Ε Μ Α Η διαιτητική και φαρµακευτική αντιµετώπιση της εµµηνόπαυσης : ιερεύνηση στις στάσεις των ειδικών Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΣΒΕΣΤΗ Δερματολόγος- Αφροδισιολόγος asvesmed@otenet. gr ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΟΡΜΟΝΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΚΜΗ 1) Σε γυναίκες που η συνήθης τοπική ή αντιβιοτική per os αγωγή έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ 8o Πανελλήνιο Συνέδριο Ιατρικής Βιοπαθολογίας Αθήνα 29-31 Μαΐου2014 ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Β. Ζουρνατζή-Κόϊου Ομότιμη Καθηγήτρια ΑΠΘ Κόϊος Γεώργιος Δρ Ενδοκρινολόγος Θυρεοειδική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ ΚΛΙΜΑΚΤΗΡΙΟΣ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟ

Διαβάστε περισσότερα