Μουσική µε κουτιά. Η διδασκαλία της µουσικής στην προσχολική ηλικία, µέσα από αναδυόµενες δραστηριότητες των παιδιών στο πλαίσιο ενός σχεδίου εργασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μουσική µε κουτιά. Η διδασκαλία της µουσικής στην προσχολική ηλικία, µέσα από αναδυόµενες δραστηριότητες των παιδιών στο πλαίσιο ενός σχεδίου εργασίας"

Transcript

1 Κωνσταντινίδου, Ζ., & Σακελλαρίου, Σ. (2019). Μουσική µε κουτιά. Η διδασκαλία της µουσικής στην προσχολική ηλικία, µέσα από αναδυόµενες δραστηριότητες των παιδιών στο πλαίσιο ενός σχεδίου εργασίας. Στο Θ. Ράπτης & Δ. Κόνιαρη (Επιµ.), Μουσική Εκπαίδευση και Κοινωνία: νέες προκλήσεις, νέοι προσανατολισµοί. Πρακτικά 8ου Συνεδρίου της Ε.Ε.Μ.Ε. (σσ ). Θεσσαλονίκη: Ε.Ε.Μ.Ε. Μουσική µε κουτιά. Η διδασκαλία της µουσικής στην προσχολική ηλικία, µέσα από αναδυόµενες δραστηριότητες των παιδιών στο πλαίσιο ενός σχεδίου εργασίας Ζωή Κωνσταντινίδου Νηπιαγωγός - Παιδικό Κέντρο Α.Π.Θ. Σταµατία Σακελλαρίου Βρεφονηπιοκόµος - Παιδικό Κέντρο Α.Π.Θ. Η µουσική είναι µια γλώσσα µε την οποία εκφράζουµε όσα δε λέγονται ακριβώς ή καθόλου µε λόγια. Κινητοποιεί το σώµα µέσα από το έντονο ενδιαφέρον που προκαλεί, ενώ ταυτόχρονα δίνει ευκαιρίες συνύπαρξης των ατόµων και ανταλλαγής ιδεών. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται µια µελέτη περίπτωσης, όπου το ενδιαφέρον των παιδιών µιας τάξης προσχολικής ηλικίας 3 ετών (Ν=23) για τα κουτιά τροφοδότησαν την υλοποίηση ενός σχεδίου εργασίας για την αναδυόµενη µουσική µάθηση. Η εργασία εστιάζει στον τρόπο που αναδύθηκαν το ενδιαφέρον και οι προηγούµενες εµπειρίες των παιδιών, ενώ παρουσιάζει και αναλύει βασικές φάσεις από την εξέλιξη του σχεδίου εργασίας. Μέσα από αυτή την ουσιαστική µουσική επικοινωνία, τα παιδιά ήρθαν σε επαφή, αντάλλαξαν µουσικές, απόψεις και εµπειρίες, συνεργάστηκαν και δούλεψαν ατοµικά και οµαδικά ανακαλύπτοντας τα ίδια τη µάθηση. Λέξεις κλειδιά: Μουσική διδασκαλία, project, βιωµατική µάθηση, αναδυόµενες δραστηριότητες, προσχολική ηλικία. Making music with boxes. Teaching music through children's emergent activities, as a part of a project, in preschool age Zoe Konstantinidou Kindergarten teacher Stamatia Sakellariou Nursing teacher Music is a language in which we express what we are not saying exactly or at all in words. It mobilizes the body through its intense interest, while giving opportunities for coexistence and exchange of ideas. This paper presents a case study in a pre-school age group of 3 years (N=23), where children s interest for the boxes fed the implementation of a project for emerging musical learning. The paper focuses on the way child interest and experiences have emerged, while presenting and analyzing key phases of the development of the project. Through this essential musical communication, children came into contact, exchanged music, views and experiences, collaborated and worked individually and collectively, discovering learning themselves. Keywords: Music teaching, project, experiential learning, emerging activities, preschool age

2 Εισαγωγή Τα πρώτα χρόνια ενός παιδιού είναι πολύ σηµαντικά όσο αφορά την επαφή του µε τη µουσική και την ανάπτυξη του µέσω αυτής (Στάµου, 2004), ενώ η πιο κρίσιµη περίοδος για την ανάπτυξη του µουσικού δυναµικού, δηλαδή της µουσικής δεκτικότητας ενός ατόµου είναι η ηλικία από τη γέννηση έως τα τρία έτη (Gordon, Στάµου, Schmidt & Humphreys, 2006). Η µουσική αποτελεί µια σηµαντική διέξοδο και ευκαιρία συναναστροφής και αλληλεπίδρασης καθώς αποτελεί µια ανθρώπινη δραστηριότητα που περιλαµβάνει την άµεση συµµετοχή των ατόµων (Small, 1998) και µέσο µε το οποίο µοιράζονται συναισθήµατα, σκοπούς και νοήµατα (Δογάνη, 2012). Ακόµη, έχει αποδειχθεί ότι η µουσική γνώση συνδέεται µε τη σωµατική εµπειρία (Westerlund & Juntunen, 2005). Είναι το αποτέλεσµα µιας τυποποιηµένης ή µιας άτυπης συµπεριφοράς της ανθρώπινης οµάδας (Blacking, 1981:28), που συγχρόνως αναδεικνύει τις εµπειρίες τους (Reimer, 1997). Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι ότι προκαλεί στην ψυχή των ανθρώπων την ανάγκη της φαντασίας και της πραγµάτωσης, την ανάγκη να βγούµε από τον εαυτό µας, να εξωτερικεύσουµε τα συναισθήµατα µας και να επικοινωνήσουµε (Martin, 1965). Κατά τον Elliott (1995, σελ. 192) η µουσική ακρόαση είναι στην πράξη στοχασµός και η ακρόαση της µουσικής δέχεται την επίδραση της κοινωνικής ποιότητας µιας συγκεκριµένης περίστασης µε αποτέλεσµα να οδηγεί σε ποικίλες ερµηνείες καθώς κατά τον Regelski (2003) το κοινωνικό πλαίσιο επηρεάζει το ενυπάρχον νοηµατικό φορτίο κάθε µουσικής. Για το λόγο αυτό η εκπαίδευση θα πρέπει να ενδυναµώνει ουσιαστικά και να διευρύνει τους δεσµούς της µουσικής µε την καθηµερινή ζωή των µαθητών, τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Η µάθηση συντελείται µέσα σε συγκεκριµένα πολιτισµικά πλαίσια και ουσιαστικά δηµιουργείται από την αλληλεπίδραση του ατόµου µε άλλα άτοµα. Η κοινωνικο-πολιτισµική θεωρία επισηµαίνει ότι οι έννοιες αποκτούν νόηµα µέσα από κοινωνικές πρακτικές σε διάφορα κοινωνικά πλαίσια (Νέο Αναλυτικό Πρόγραµµα, 2011). Ένα από αυτά είναι και η τάξη. Το µαθησιακό περιβάλλον πρέπει να σχεδιαστεί έτσι ώστε να υποστηρίξει την πρόκληση της σκέψης του µαθητή (Di Vesta, 1987), ενώ παράλληλα οι εκπαιδευτικοί να προσαρµοστούν στο ρόλο των διευκολυντών (Bauersfeld, 1995) εµπλουτίζοντας αυτό το περιβάλλον µε κίνητρα, ερωτήσεις και υποστήριξη, ενθαρρύνοντας την αλληλεπίδραση και συζήτηση ώστε οι µαθητές να φτάσουν στα δικά τους συµπεράσµατα (Rhodes & Bellamy, 1999). Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται ο τρόπος µε τον οποίο παιδιά 3 ετών (Ν=23) κατευθύνουν µόνα τους τη µουσική µάθηση, µέσα από την ενασχόλησή τους µε σχέδια εργασίας (projects). Παρουσιάζονται συγκεκριµένα περιστατικά τα οποία βοήθησαν στην πορεία και εξέλιξη ενός σχεδίου εργασίας των παιδιών µε θέµα τα «µουσικά κουτιά». Τα παιδιά διερεύνησαν τον ήχο που παράγουν τα διάφορα κουτιά και οδηγήθηκαν σε αυθόρµητους µουσικούς αυτοσχεδιασµούς. Έκαναν υποθέσεις για τις διαφορές που εντόπισαν στο ηχόχρωµα και την ένταση που παράγουν τα κουτιά, καταλήγοντας στα δικά τους συµπεράσµατα µέσα από τη διαδικασία της παρατήρησης, του πειραµατισµού και της καταγραφής. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η αξιοποίηση του ενδιαφέροντος των παιδιών και των αυθόρµητων δράσεων που αναδύονταν στο σχολικό περιβάλλον. Στόχος του προγράµµατος ήταν να δοθούν κίνητρα στους µαθητές να κατευθύνουν οι ίδιοι τη µουσική µάθηση µέσα P213

3 από ένα κατάλληλα διαµορφωµένο περιβάλλον που θα ενθάρρυνε την αλληλεπίδραση των µαθητών µεταξύ τους µε τη χρήση µουσικού υλικού στο πλαίσιο της αναδυόµενης και βιωµατικής µάθησης. Μεθοδολογία Η µελέτη αυτή υλοποιήθηκε σε µια τάξη παιδικού σταθµού µε 23 παιδιά ηλικίας 3 ετών και διήρκησε συνολικά 3 µήνες, όπου στο διάστηµα αυτό υλοποιούνταν και άλλα προγράµµατα. Τη συγκεκριµένη χρονιά τα παιδιά έδωσαν ιδιαίτερη έµφαση στα κουτιά κατά τη διάρκεια του ελεύθερου παιχνιδιού χρησιµοποιώντας τα πολυδυναµικά. Αρχικά ξεκίνησαν να συγκεντρώνουν στην τάξη κουτιά κάθε είδους, µεγέθους και χρήσης. Τα παρατηρούσαν και τα χρησιµοποιούσαν στο ελεύθερο παιχνίδι τους, κυρίως το συµβολικό, το παιχνίδι ρόλων δηλαδή και το φανταστικό παιχνίδι, που επιτρέπει στα παιδιά να πειραµατιστούν µε τις κοινωνικές δεξιότητες σε µελλοντικές πραγµατικές καταστάσεις. Βλέποντας οι εκπαιδευτικοί το έντονο και συνεχώς αυξανόµενο ενδιαφέρον των παιδιών συγκέντρωσαν τις αρχικές τους απόψεις και ιδέες και τις µετέφεραν στην ολοµέλεια τροφοδοτώντας την υλοποίηση ενός σχεδίου εργασίας για τα κουτιά. Η εξέλιξη του συγκεκριµένου σχεδίου εργασίας ανέδειξε τρεις διαστάσεις, µια εκ των οποίων ήταν η µουσική µε κουτιά την οποία θα παρουσιάσουµε παρακάτω. Οι στρατηγικές µάθησης που χρησιµοποιήθηκαν είναι κατά κύριο λόγο η µέθοδος project, η βιωµατική µάθηση, η αλληλεπίδραση, η επίλυση προβληµάτων και οι αµοιβαίες ερωτήσεις όπου οι µαθητές συνεργάστηκαν για να ρωτήσουν και να απαντήσουν ερωτήσεις και η τάξη αλληλοδιδακτικής όπου οι µαθητές έγιναν "ειδικοί" σε ένα µέρος του έργου µιας οµάδας και το δίδαξαν/παρουσίασαν στους υπόλοιπους (Woolfolk, 2010). Για τη συλλογή των δεδοµένων χρησιµοποιήθηκε η συµµετοχική παρατήρηση, µε βιντεοσκόπηση, φωτογράφηση και σηµειώσεις πεδίου, η οποία αποτελεί τη θεµελιώδη παιδαγωγική στρατηγική των εκπαιδευτικών της τάξης. Τα δεδοµένα µελετήθηκαν µε στόχο να εντοπιστούν οι κοµβικές φάσεις-περιστατικά που καθόρισαν την έναρξη και την εξέλιξη του σχεδίου εργασίας και που αναδεικνύουν την εξέλιξη της σκέψης των παιδιών σχετικά µε την µουσική µε κουτιά. Οι φάσεις αυτές αναφέρονται ως κρίσιµα σηµεία. Σύµφωνα µε αυτές τις φάσεις παρουσιάζονται στη συνέχεια τα αποτελέσµατα της µελέτης. Εργαλεία καταγραφής της διερεύνησης και ανατροφοδότησης της πορείας της έρευνας των παιδιών Η καταγραφή κατά τη διάρκεια του σχεδίου εργασίας ήταν ιδιαίτερα σηµαντική καθώς προσέφερε ένα οργανωµένο πλαίσιο αλληλεπίδρασης στο οποίο συγκεντρώνονταν οι παρατηρήσεις και καταγραφές της έρευνας (Helm & Katz, 2002). Ακόµη, βοήθησε τις διάφορες οµάδες παιδιών να κοινοποιήσουν τα ευρήµατά τους και να ανταλλάξουν ιδέες και πληροφορίες µεταξύ τους. Συγκεκριµένα, χρησιµοποιήθηκε το ιστόγραµµα και ο πίνακας καταγραφής τριών φάσεων «Γνωρίζουµε, Θέλουµε να µάθουµε, Μάθαµε» (Helm, Beneke & Steinheimer, 1998), P214

4 καθώς και ένας πίνακας στον οποίο πρόσβαση είχαν οι γονείς των παιδιών µε στόχο την ενεργό συµµετοχή και εµπλοκή τους. P P Εικόνα 1 & 2. Ιστόγραµµα και πίνακας εµπλοκής γονέων Εικόνα 3. Πίνακας καταγραφής τριών φάσεων Παρουσίαση των αποτελεσµάτων Ο παραγόµενος ήχος σε σχέση µε το µέγεθος και το υλικό κατασκευής των κουτιών Κατά τη διάρκεια της ενασχόλησής τους µε τα κουτιά, τα παιδιά τα χρησιµοποιούσαν πολυδυναµικά, κυρίως κατά τη διάρκεια του ελεύθερου παιχνιδιού, µε σκοπό να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των αυθόρµητων σεναρίων τους (κρεβατάκι για τις κούκλες τους, βάρκα για να ταξιδέψουν, ρόδες για τα αυτοκίνητά τους κτλ). Με ανάλογο τρόπο, η χρήση των κουτιών οδήγησε τα παιδιά σε µουσικές εξερευνήσεις. Αναζητώντας ένα κουτί για την κατασκευή τους δύο παιδιά άρχισαν να τα χτυπούν. Οι διαφορετικοί ήχοι που παρήγαγαν τους έκαναν εντύπωση και πυροδότησαν την έκφραση ελεύθερων συλλογισµών και παρατηρήσεων. P215

5 Θ: Τα µεγάλα ακούγονται πιο δυνατά. Τα µικρά όχι Γ: Να βάλουµε µόνο µεγάλα! Θ: Ναι αλλά αυτό το µεγάλο (χάρτινο) ακούγεται σαν αυτό το µικρό (τενεκεδένιο) Γ: Να τα βάλουµε πάλι όλα να τα ακούσουµε! Ε: Τα τενεκεδένια είναι πιο δυνατά Γ: Ναι, κάνουν µπαµ µπαµ µπαµ Ε: Πώς να διαλέξουµε τότε; Θ: Να βάλουµε ίδια Στη συνέχεια µε σκοπό να αποµονώσουν τον παράγοντα µέγεθος, τα παιδιά αναζήτησαν και επέλεξαν κουτιά µε ίδιο µέγεθος αλλά διαφορετικό υλικό. Τα µέτρησαν προσεκτικά και τα συνέκριναν. Έπειτα, τα χτύπησαν και παρατήρησαν τον διαφορετικό ήχο που παρήγαγαν. Λίγες ηµέρες αργότερα τα παιδιά παίζουν τους πειρατές κατά τη διάρκεια του συµβολικού τους παιχνιδιού. Ο Γ. χρησιµοποιεί ένα τενεκεδένιο κυλινδρικό κουτί. Το χτυπάει και προχωράει, ενώ µε το στόµα του µιµείται τον ήχο της ντουντούκας. Ο Θ. περπατάει από πίσω του και χτυπάει τα πόδια ρυθµικά στο πάτωµα. Δεν ικανοποιείται µε το αποτέλεσµα και ανοίγει το καπάκι. Συνεχίζει να κάνει τον ήχο, αλλά αυτή τη φορά µέσα στο τενεκεδένιο κουτί. Ακούει τον αντίλαλο της φωνής του και σχολιάζει καθώς το αποτέλεσµα τον εκπλήσσει «Είναι δυνατά, σαν µικρόφωνο!». Ο Α. παίρνει ένα ορθογώνιο χάρτινο κουτί και µιµείται το συµµαθητή του. Θ: Γιατί δεν ακούγεται; Μ: Επειδή είναι ανοιχτό! (κλείνει τα καπάκια και µιλάει από τη µικρή τρύπα που αποµένει) Έτσι το κάνει και η µαµά µου όταν βάζει µέσα πράγµατα. Θ: Ούτε έτσι µήπως επειδή είναι µεγάλο; Α: Όχι, επειδή είναι τετράγωνο! Εκ: Αν πάρεις ένα άλλο τετράγωνο κουτί τι πιστεύεις ότι θα γίνει; Πειραµατίζονται για αρκετή ώρα χρησιµοποιώντας τα ίδια και άλλα κουτιά, επαναλαµβάνουν τη διαδικασία και καταλήγουν, Α: Επειδή είναι χάρτινο δεν ακούγεται Θ: Ναι, όπως όταν κάναµε στην παρεούλα. Πιο δυνατά ακούγονται τα ντενεκεδένια και µετά τα πλαστικά. Τα χάρτινα πιο λίγο από όλα Μουσικοί αυτοσχεδιασµοί Λίγες ηµέρες αργότερα ο Α. και ο Μ. παίρνουν τενεκεδάκια από καφέ, διάφορων µεγεθών, και µια µπαγκέτα και τα βάζουν στο τραπέζι για να παίξουν. Ο Μ. δεν έχει µπαγκέτα, ψάχνει γύρω του και βρίσκει µια κουτάλα από το κουκλόσπιτο. Τοποθετούν τα κουτιά µε το καπάκι στο πάνω µέρος, ενώ τα µεγάλα κουτιά τα τοποθετούν ανάποδα ώστε να χτυπούν τον πάτο τους. Πειραµατίζονται µε τη διαφορά του ήχου από το µικρό στο µεγάλο κουτί και από την πλαστική στην τενεκεδένια επιφάνεια. Λίγο αργότερα παίρνουν αγκαλιά τα µεγάλα κουτιά και κάνουν το γύρο της τάξης ξεσηκώνοντας το παιχνίδι των υπολοίπων. Στην αρχή παίζουν άναρχα, στη συνέχεια όµως συνεργάζονται για να βρουν ένα κοινό ρυθµικό µοτίβο. Α: Κάνε µπαµ µπαµ µπαµ και µετά τίποτα Μ: Όχι, να κάνουµε ΜΠΑΜ, ΜΠΑΜ (δυνατά), µετά µπαµ (σιγανά) και µετά τίποτα Α: Εντάξει P216

6 P P P Εικόνα 4. Μουσικοί αυτοσχεδιασµοί Λίγο αργότερα χάνουν το ενδιαφέρον τους για το συγκεκριµένο µοτίβο να αναζητούν νέο. Στην προσπάθειά τους αυτή εµπλουτίζουν το παιχνίδι τους µε ήχους παραγόµενους από το σώµα, Α: Να το αλλάξουµε! Κάνε µπαµ (µπαγκέτα), µπαµ (πόδι), τίποτα και ΜΠΑΜ (µπακέτα) Μ: Μπερδεύοµαι Α: Θα το κάνω εγώ, εσύ κάνε µπαµ, µπαµ, µπαµ, µπαµ. Εικόνα 5. Αυτοσχέδιο ρυθµικό µοτίβο Αργότερα ο Μ. ταξινοµεί τα κουτιά πάνω σε ένα σκαλί ανά µέγεθος και τα χτυπάει µε τη σειρά. Η Β. τον παρατηρεί και αντιγράφει το παιχνίδι του. Κατά λάθος ένα της πέφτει κάτω και χτυπάει σε ένα άλλο. Ο ήχος της κεντρίζει το ενδιαφέρον και επαναλαµβάνει την κίνηση ξανά και ξανά χτυπώντας τα κουτιά µεταξύ τους. Στη συνέχεια αφήνει τα πεσµένα κουτιά κάτω και παίρνει κάποια άλλα ίδια προσπαθώντας να τα τοποθετήσει το ένα πάνω στο άλλο. Παίρνει µια µπαγκέτα και τα χτυπάει από κάτω προς τα πάνω. Ακούει τον ήχο. Έπειτα τα ξανακατεβάζει και τα επανατοποθετεί µε διαφορετική σειρά. Τα χτυπάει πάλι και προσέχει τον ήχο τους. Έπειτα, προσθέτει και άλλα κουτιά διαφορετικού µεγέθους και τα χτυπάει ξανά. Το επάνω-µεγάλο κουτί έχει διαφορετικό ήχο και αυτό της αρέσει. Πειραµατίζεται µε αυτοσχέδιους ρυθµούς. Η Ε. την κοιτά και φαίνεται η ιδέα να την κερδίζει. Την προσεγγίζει και προσπαθεί να πάρει ένα κουτί από τον πύργο της όµως η Β. σχολιάζει «Όχι αυτά, κάνουν µουσική έτσι!». Τότε παίρνει τα κουτιά που άφησε προηγουµένως η Β. και αντιγράφει τις κινήσεις των αγοριών, αλλά στις ηχογόνες της πηγές προσθέτει χάρτινα κουτιά. Δοκιµάζει τον ήχο που αφήνει η πλαστική κουτάλα πάνω στα κουτιά και µετά η ξύλινη µπαγκέτα. Επιλέγει τη δεύτερη και ξεκινά. Παίζει τα κουτιά µε τη σειρά, από τα αριστερά προς τα δεξιά και το αντίθετο. Πειραµατίζεται µε τον ήχο και P217

7 αναποδογυρίζει µερικά κουτιά. Έτσι άλλα τα χτυπάει στον τενεκεδένιο πάτο και άλλα στο πλαστικό καπάκι. Στη συνέχεια ανοίγει µερικά κουτιά και αφήνει τα καπάκια στο πλάι. Έτσι µπορεί να παράγει άλλο ήχο από το ανοιχτό κουτί, αλλά και από το καπάκι που βρίσκεται τώρα στο πάτωµα. Σιγά σιγά συγκεντρώνονται γύρω της και άλλα παιδιά. Το καθένα παίρνει από ένα κουτί. Ψάχνουν να βρουν µε τι θα το χτυπήσουν καθώς έχουν µόνο µια µπαγκέτα και µια κουτάλα. Η Κ. επιλέγει να τα χτυπήσει µε τα χέρια, ή µεταξύ τους, η Ζ. επιλέγει ένα πλαστικό παιχνίδι η Β. ένα µικρότερο πλαστικό κουτί, η Φ. ένα κουταλάκι και χωρίς να το συνειδητοποιήσουν έχουν δηµιουργήσει µια ορχήστρα ηχογόνων πηγών που πειραµατίζεται µε αυτοσχέδιες µπαγκέτες. Οι εκπαιδευτικοί εντοπίζουν ένα κρίσιµο σηµείο και µεταφέρουν τους πειραµατισµούς και τις εµπειρίες των παιδιών στην ολοµέλεια Θ: Κάναµε µια τεράστια ορχήστρα! Λ: Στο σπίτι χτυπάω τα κουτιά της κουζίνας (τάπερ) και παίζω µουσική. Γ: Εγώ χτυπάω τα κουτιά από την κρέµα του αδερφού µου και παίζω πειρατές Εκ: Τι ήχους µπορούµε να παράγουµε µε πράγµατα που έχουµε στο σπίτι µας; Τα παιδιά συζητούν και αναλύουν τα αντικείµενα που χρησιµοποιούν στην καθηµερινότητά τους. Στη συνέχεια επιλέγουν διάφορα κουτιά και ορίζουν κάθε φορά ένα µαέστρο ο οποίος καθορίζει τον τρόπο και τη σειρά που θα παίζει η ορχήστρα. Α: Όταν κάνω έτσι (χέρια ψηλά) θα παίζεται δυνατά και όταν κάνω έτσι (χέρια χαµηλά) θα σταµατάτε Θ: Άµα είναι κάτω να παίζουµε όχι δυνατά (σιγανά) και άµα κάθεσαι κάτω να σταµατάµε Ε: Όταν σηκώνω την µπαγκέτα θα παίζουν τα πλαστικά κουτιά και όταν την κατεβάζω τα χάρτινα. Όταν την έχω έτσι (οριζόντια) θα παίζουν τα τενεκεδένια και όταν σηκώνω και τα δύο χέρια όλοι µαζί! Μουσικά κουτιά Στην ενασχόλησή τους µε τα κουτιά τα παιδιά συγκεντρώνουν στην τάξη διάφορα είδη κουτιών και τα επεξεργάζονται. Μια µέρα η Χ. φέρνει στο σχολείο ένα περίεργο κουτί. Τα παιδιά παρατηρούν τη λειτουργία του και προβληµατίζονται, Χ: Είναι ένα κουτί που βγάζει µουσική Ζ: Άµα ανοίγεις το κουτί αρχίζει η µουσική Μ: Ναι, και άµα το κλείσεις σταµατάει! Ε: Και όταν ανοίγει το κουτί η µπαλαρίνα χορεύει και όταν κλείνει κρύβεται! Φ: Κάνει ήχο, αλλά δεν ξέρω πώς Ζ: Δεν έχει τίποτα µέσα; Φ: Όχι Με αφορµή την πρόσκληση της εκπαιδευτικού τα παιδιά ξεκινούν µια σειρά από υποθέσεις, Α: Το κουτί µέσα έχει πολλά µουσικά όργανα που τα παίζει η Peppa και όταν το ανοίγεις ακούγονται (εικόνα 6, πάνω αριστερά) Γ: Το µουσικό κουτί έχει µέσα έναν άνθρωπο και όταν το κουτί ανοίγει αυτός τραγουδάει και έτσι βγαίνει η µουσική (εικόνα 6, πάνω δεξιά). Θ: Έχει γρανάζια που γυρνάνε και κάνουν θόρυβο (εικόνα 6, κάτω αριστερά) Α: Το κουτί µέσα έχει γυάλινα ποτήρια και όταν το κουνάς δυνατά τα ποτήρια σπάνε και κάνουν ήχο (εικόνα 6, κάτω δεξιά) Γ: Να ρωτήσουµε αυτόν που το έφτιαξε ή έναν µουσικό! P218

8 P Οι προβληµατισµοί οδηγούν στην επίσκεψη ειδικού (µουσικού) στην τάξη. Εικόνα 6. Υποθέσεις των παιδιών για τον παραγόµενο ήχο από το µουσικό κουτί. Στη συνέχεια τα παιδιά µε τη βοήθεια του ειδικού αποδοµούν το µουσικό κουτί και αναλύουν τη λειτουργία του. Ανακαλύπτουν το µηχανισµό που κρύβεται µέσα στο κουτί και τον παρατηρούν, Κ: Μοιάζει µε χτένα Θ: Έχει πολλά δοντάκια σαν γραµµές Εκπ: Τι παρατηρείτε όταν γυρίζουµε το χερουλάκι; Θ: Γυρίζουν οι µπαλίτσες και πέφτουν πάνω τους οι γραµµούλες και κάνουν ντιν, ντιν, ντιν Μ: Και πέφτουν πάνω στα στρόγγυλα και τα χτυπάνε και τα στρόγγυλα δεν είναι όλα ίδια, είναι πάνω κάτω πάνω κάτω, έτσι είναι Εικόνα 7. Παρατηρώντας τον µηχανισµό του µουσικού κουτιού P219

9 Συζήτηση Τα παιδιά αντιµετωπίζουν πολυδιάστατα τη µουσική, συνδυάζοντας αυθόρµητα στο παιχνίδι τους πολλούς τρόπους έκφρασης (Campbell, 1998). Από τα παραπάνω παραδείγµατα παρατηρούµε ότι τα παιδιά διερεύνησαν τον ήχο που παράγουν τα διάφορα κουτιά και µέσα από αυτή τη διαδικασία οδηγήθηκαν σε αυθόρµητους µουσικούς αυτοσχεδιασµούς. Σηµαντικό είναι επίσης πως έκαναν υποθέσεις για τις διαφορές που εντόπισαν στο ηχόχρωµα και την ένταση που παράγουν τα κουτιά. Στις εξερευνήσεις αυτές το σηµαντικό δεν είναι οι ίδιοι οι ήχοι, αλλά το πώς αυτοί γίνονται αντιληπτοί από τα παιδιά (Slobin, 1993) και ο τρόπος µε τον οποίο τα παιδιά τους προσεγγίζουν. Μέσα από τις αναδυόµενες δράσεις που προέκυψαν, τα παιδιά ανταποκρίθηκαν σε ρυθµικά πρότυπα, αυτοσχεδίασαν και εκφράστηκαν µέσα από απλές ρυθµικές συνθέσεις, ενώ παράλληλα αναγνώρισαν και ανταποκρίθηκαν στη µουσική και συγκεκριµένα στο ρυθµό αναφορικά µε τα στοιχεία της έντασης και του ηχοχρώµατος. Πολλές φορές, µελετώντας τις άτυπες µορφές µουσικής µάθησης των παιδιών, διαπιστώνουµε τον τρόπο µε τον οποίο ενσωµατώνουν την υπάρχουσα κουλτούρα στο καθηµερινό τους παιχνίδι (Δογάνη, 2012). Καθώς τα παιδιά πειραµατίζονται µε τον παραγόµενο ήχο, αντιλαµβάνονται και δηµιουργούν µουσικές ενότητες µε µοτίβα και µικρές δοµές, παράλληλα µε τους τυχαίους θορύβους που παράγουν (Young, 2003). Σε τέτοιους πειραµατισµούς τα παιδιά ενσωµατώνουν δηµιουργικά και εσωτερικεύουν διάφορες µουσικές έννοιες (Marsh, 2009). Από τις διερευνήσεις των παιδιών παρατηρούµε ότι χρησιµοποίησαν τον ήχο των κουτιών σε διάφορες περιστάσεις ανάλογα µε τις ανάγκες του παιχνιδιού τους. Αυτό τα οδήγησε στο να εµπλακούν σε ποικίλες γνωστικές συγκρούσεις (Raynal & Rieunier, 1997), καθώς αναδύονταν συνεχώς νέες προκλήσεις µέσα από τους πειραµατισµούς και αυτοσχεδιασµούς τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα να εξελίξουν συλλογισµούς και επιχειρήµατα κάνοντας σηµαντικές διαπιστώσεις. Για παράδειγµα, τα παιδιά παρατήρησαν διαφορές στο ηχόχρωµα ανάλογα µε το υλικό κατασκευής του κουτιού και στην ένταση ανάλογα µε το υλικό και το µέγεθός τους. Σύµφωνα µε τους Thomson και Besler (2002) τα παιδιά εξοικειώνονται συνεχώς µε διαφορετικές µουσικές πρακτικές µέσα από την καθηµερινή επαφή που έχουν µε τους συνοµήλικούς τους. Κοινές εµπειρίες ακρόασης µπορεί να αποτελούν πλούσιο υλικό διαπροσωπικής επικοινωνιακής εµπειρίας, διευρύνοντας τη µουσική ανάπτυξη των παιδιών (Campbell, 1998). Στο συγκεκριµένο σχέδιο εργασίας τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να αλληλεπιδράσουν µουσικά µέσα από τη µουσική διερεύνηση απλών αντικειµένων της καθηµερινότητάς τους και από αυτοσχέδια παιχνίδια που δηµιουργούσαν βασιζόµενα σε εµπειρίες τους εντός και εκτός της τάξης. Τέλος, τα παιδιά οδηγήθηκαν στην αναγνώριση της αναγκαιότητας για αλληλουχία ήχων ή/και ρυθµό µε σκοπό την δηµιουργία ενός µοτίβου. Είναι λοιπόν φανερό πως τα µικρά παιδιά αποκτούν µια ιδέα των µουσικών στοιχείων µέσα από την επαναλαµβανόµενη παραγωγή και ακρόαση ήχων (ΔΕΠΠΣ, 2001), ενώ ανταποκρίνονται και κατανοούν µουσικά χαρακτηριστικά και έννοιες πριν ακόµη έρθουν σε επαφή µε την ακριβή ορολογία (Young, 2009a). P220

10 Ακολουθώντας το επίσηµο αναλυτικό πρόγραµµα του νηπιαγωγείου δόθηκαν στα παιδιά τα απαραίτητα κίνητρα για την προσέγγιση της µουσικής εξασφαλίζοντας ότι η ακρόαση και η εφαρµογή της γνώσης και κατανόησης αναπτύσσονται µέσα από τις συσχετιζόµενες δεξιότητες της εκτέλεσης, της µουσικής δηµιουργίας και της αξιολόγησης (ΔΕΠΠΣ, 2001). Το σχολικό πλαίσιο αποτέλεσε αφορµή για µουσικές ανακαλύψεις συµβάλλοντας στην εξοικείωση των παιδιών µε διαφορετικές πλευρές της πολιτισµικής ζωής (Δογάνη, 2012) βοηθώντας τα να καταλήξουν στα δικά τους συµπεράσµατα µέσα από τη διαδικασία της παρατήρησης, του πειραµατισµού και της καταγραφής. Οι εκπαιδευτικοί σε ρόλο διευκολυντή παρατηρούσαν τις εξερευνήσεις των παιδιών και επενέβαιναν τα παιδιά όταν τις καλούσαν ή τις χρειάζονταν, µε τη χρήση ανοιχτών ερωτήσεων, συζήτησης και ανατροφοδότησης. Σε όλη αυτή τη διαδικασία, οι εκπαιδευτικοί απέφυγαν το ρόλο του παντογνώστη, ενισχύοντας την προβολή των κουτιών ως πηγή ήχου και διευκόλυναν την πρόσβαση των παιδιών σε αυτά, παρέχοντας πληθώρα διαφορετικών ευκαιριών και µορφών µουσικής έκφρασης, κατάλληλων να δηµιουργήσουν άµεσα µουσικά βιώµατα στα παιδιά (Αρχοντάκη & Φιλλίπου, 2003). Παράλληλα, βοήθησαν έµµεσα στην εξέλιξη του σχεδίου εργασίας, µε την άµεση ανταπόκριση τους στα κρίσιµα συµβάντα µε διακριτικές αλλά καταλυτικές παρεµβάσεις και την επιλεκτική µεταφορά δράσεων στην ολοµέλεια, δίνοντας ευκαιρίες στα παιδιά να µοιραστούν προβληµατισµούς και να συν-οικοδοµήσουν γνώσεις (Κωνσταντινίδου & Παπανδρέου, 2018). Συµπεράσµατα Η ανάπτυξη της µουσικής αντίληψης και ανάλογων δεξιοτήτων εξαρτάται από την ποιότητα, ποικιλία και καταλληλότητα των µουσικών εµπειριών των παιδιών (ΔΕΠΠΣ, 2001). Μέσα από την ουσιαστική µουσική επικοινωνία του συγκεκριµένου σχεδίου εργασίας, οι µαθητές είχαν την ευκαιρία να ανακαλέσουν την οικογενειακή και πολιτισµική γνώση και εµπειρία που διέθεταν σε διάφορες φάσεις του σχεδίου εργασίας, να έρθουν σε επαφή µε µουσικές έννοιες και να τις αναπτύξουν καθοδηγώντας τα ίδια τη µουσική τους µάθηση. Τα παιδιά επικοινώνησαν µουσικά µέσα από την αλληλεπίδραση, την ανταλλαγή απόψεων, ιδεών και προτάσεων, τη συνεργασία, τη διατύπωση και τον έλεγχο αρχικών ερωτηµάτων και υποθέσεων, τον πειραµατισµό και τη βιωµατική µάθηση και κατέληξαν στα δικά τους συµπεράσµατα. Με τη διακριτική υποστήριξη των εκπαιδευτικών κατά τη διαδικασία αναζήτησής του τα παιδιά εξελίσσονται µέσα από τη συστηµατική επαφή τους µε τους παραγόµενους ήχους. Κατανοούν τη δυνατότητα παραγωγής ήχων µε τη χρήση απλών αντικειµένων από το κοινωνικο-πολιτισµικό τους περιβάλλον, το ρόλο του µεγέθους, του υλικού και της επιφάνειας στον παραγόµενο ήχο. Ακόµη, προσεγγίζουν την έννοια του ηχοχρώµατος, καθώς και την αναγκαιότητα για αλληλουχία των ήχων στην προσπάθειά τους να παράγουν µια ρυθµική γραµµή/µοτίβο. Αναδεικνύεται λοιπόν η ανάγκη για διδασκαλία της µουσικής στην προσχολική ηλικία, µέσα από αναδυόµενες δραστηριότητες των παιδιών που θα αξιοποιούνται και ανατροφοδοτούνται µέσα στο πλαίσιο σχεδίων εργασίας και το αντίστροφο. P221

11 Βιβλιογραφικές αναφορές Αρχοντάκη, Α., & Φιλίππου, Δ. (2003). 205 βιωµατικές ασκήσεις για εµψύχωση οµάδων. Αθήνα: Καστανιώτης. Bauersfeld, H. (1995). The structuring of the structures: Development and function of mathematizing as a social practice. In L. P. Steffe & J. Gale (Eds.), Constructivism in Education. Lawrence Erlbaum Associates Publishers, Hillsdale. Campbell, P. Sh. (1998). Songs in their hands: Music and it s Meaning in Children s Lives. Oxford: Oxford University Press. ΔΕΠΠΣ (2001). Διαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών του Νηπιαγωγείου. Υπουργείο Παιδείας & Θρησκευµάτων. Δογάνη, Κ. (2012). Η µουσική στην προσχολική ηλικία. Αλληλεπίδραση παιδιού-παιδαγωγού. Αθήνα: Gutenberg. Di Vesta, F. (1987). The cognitive movement and education. Ιn J. Glover & R. Royce (Eds.), Historical Foundations of Education Psychology (pp ). New York: Plenum Press. Dogani. K. (2008). Using reflection as a tool for training generalist teachers to teach music. Music Education Research, 10(1), Gordon, E. E. (1986). The nature, description, measurement and evaluation of music aptitudes. Chicago: GIA Publications. Gordon, E. E. (1990). Tonal Register Books One and Two. Chicago: GIA Publications. Helm, J. H., Beneke, S., & Steinheimer, K. (1998). Windows on Learning: Documenting Young Children s Work. New York: Teachers College Press. Helm, L. H., & Katz, L. (2002). Μέθοδος Project και προσχολική εκπαίδευση. Μικροί ερευνητές. Αθήνα: Μεταίχµιο. Κωνσταντινίδου, Ζ., & Παπανδρέου Μ. (2018). Η µέτρηση µήκους ως πολιτισµική πρακτική στο Νηπιαγωγείο µε την αξιοποίηση κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού. Στο Πρακτικά 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για το εκπαιδευτικό υλικό στα µαθηµατικά και τις φυσικές επιστήµες. Ρόδος, Νοέµβριος 2018 (υπό δηµοσίευση). Marsh, K. (2009). The Musical Playground: Global Tradition and Change in Children s Songs and Games. Oxford: Oxford University Press Raynal, F., & Rieunier, A. (1997). Pedagogie: dictionnaire des concepts cles. Paris: ESF Editeur. Rhodes, L. K., & Bellamy, T. (1999). Choices and consequences in the reform of teacher education. Journal of Teacher Education, 50, Small, C. (1998). Musicking: The Meanings of Performing and Listening. Middletown: Wesleyan University Press. Στάµου, Λ. (2004). Η επίδραση του µουσικού περιβάλλοντος στα πρώτα χρόνια της ζωής. Σχεδία στην Πόλη, 12, 4 5. Στάµου, Λ., Schmidt, C., & Humphreys, J. (2006). Ερευνητική Μονογραφία: Η έρευνα στάθµισης του Primary Measures of Music Audiation (Στοιχειώδεις Μετρήσεις Μουσικής Ακουστικότητας) στην Ελλάδα. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Πανεπιστηµίου Μακεδονίας. Thomson, C. M., & Besler, L. (2002). Prelude. In L. Bleser & C. M. Thomson (Eds.), The arts in children s lives: Context, culture and curriculum. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 5 8. Young, S. (2009a). Music 3-5. London: Routledge. Young, S. (2003). Time-space structuring in spontaneous play in educational percussion instruments among three-and four-years-olds. British Journal of Music Education, 20(1), Westerlund, H., & Juntunen, M. L. (2005). Music and knowledge in bodily experience. In D.J. Elliott (Ed.), Praxial music education: Reflections and dialogues (pp ). Oxford: Oxford University Press. Woolfolk, A. (2010). Educational psychology (11th ed.). Upper Saddle River, NJ: Merrill. P222

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Σκοποί ενότητας Να συζητηθούν βασικές παιδαγωγικές αρχές της προσχολικής εκπαίδευσης Να προβληματιστούμε για τους τρόπους με τους οποίους μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Πώς οι αντιλήψεις για την ανάπτυξη επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Πώς οι αντιλήψεις για την ανάπτυξη επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Πώς οι αντιλήψεις για την ανάπτυξη επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Σκεφτείτε Ποιες είναι οι παραδοχές μας σχετικά με τη μάθηση και την ανάπτυξη στην παιδική ηλικία; Πώς πιστεύετε ότι διευκολύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΡΜΟΓΕ ΣΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ ΜΑΘΗΗ ΣΗΝ ΠΡΟΦΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ. Δρ Ζωή Καραμπατζάκη

ΕΥΑΡΜΟΓΕ ΣΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ ΜΑΘΗΗ ΣΗΝ ΠΡΟΦΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ. Δρ Ζωή Καραμπατζάκη ΕΥΑΡΜΟΓΕ ΣΩΝ ΘΕΩΡΙΩΝ ΜΑΘΗΗ ΣΗΝ ΠΡΟΦΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ Δρ Ζωή Καραμπατζάκη Τι μας προσφέρουν οι θεωρίες μάθησης; Οι θεωρίες μάθησης προσφέρουν τη βάση πάνω στην οποία αναπτύσσονται, εξελίσσονται και βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 24 και Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017

Τρίτη 24 και Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017 Τρίτη 24 και Τετάρτη 25 Οκτωβρίου 2017 Παιδαγωγικές προσεγγίσεις και διδακτικές πρακτικές - η σχέση τους με τις θεωρίες μάθησης Παρατηρώντας τη μαθησιακή διαδικασία Τι είδους δραστηριότητες παρατηρήσατε

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 1: Εισαγωγή

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 1: Εισαγωγή Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 1: Εισαγωγή Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Ενημέρωση για το περιεχόμενο του μαθήματος Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήµατα. Πώς θα µπορούσε η προσέγγιση των εθνικών επετείων να αποτελέσει δηµιουργική διαδικασία µάθησης και να ενεργοποιήσει διαδικασίες σκέψης;

Ερωτήµατα. Πώς θα µπορούσε η προσέγγιση των εθνικών επετείων να αποτελέσει δηµιουργική διαδικασία µάθησης και να ενεργοποιήσει διαδικασίες σκέψης; ΕΘΝΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ Παραδοχές Εκπαίδευση ως μηχανισμός εθνικής διαπαιδαγώγησης. Καλλιέργεια εθνικής συνείδησης. Αίσθηση ομοιότητας στο εσωτερικό και διαφοράς στο εξωτερικό Αξιολόγηση ιεράρχηση εθνικών ομάδων.

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το Μουσικό ταλέντο; Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι δύσκολο να αναγνωριστεί και να μετρηθεί στις τέχνες. Ο λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 5: Η προσέγγιση του σχεδίου εργασίας (Project Approach)

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 5: Η προσέγγιση του σχεδίου εργασίας (Project Approach) Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 5: Η προσέγγιση του σχεδίου εργασίας (Project Approach) Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο Πρόγραμμα Σπουδών Νηπιαγωγείου

Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο Πρόγραμμα Σπουδών Νηπιαγωγείου Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο Νέο Πρόγραμμα Σπουδών Νηπιαγωγείου http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/1947 Η μάθηση είναι συνεχής Τα παιδιά μαθαίνουν με διάφορους τρόπους, σε διάφορα πλαίσια.

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 3: Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το νηπιαγωγείο

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 3: Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το νηπιαγωγείο Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 3: Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το νηπιαγωγείο Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

«ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ»

«ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με την Ε2 Τάξη του 3 ου Δημοτικού Σχολείου Διαβατών Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος Οι μαθητές/ριες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο εκπαιδευτικού επιμόρφωση Μέθοδος project στο νηπιαγωγείο. Έλενα Τζιαμπάζη Νίκη Χ γαβριήλ-σιέκκερη

Διήμερο εκπαιδευτικού επιμόρφωση Μέθοδος project στο νηπιαγωγείο. Έλενα Τζιαμπάζη Νίκη Χ γαβριήλ-σιέκκερη Διήμερο εκπαιδευτικού επιμόρφωση Μέθοδος project στο νηπιαγωγείο Έλενα Τζιαμπάζη Νίκη Χ γαβριήλ-σιέκκερη Δομή επιμόρφωσης 1 η Μέρα Γνωριμία ομάδας Παρουσίαση θεωρητικού υποβάθρου Προσομοίωση : α) Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ή PROJECT

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ή PROJECT ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ή PROJECT Η διεξαγωγή σχεδίων εργασίας στο σύγχρονο σχολείο, προβάλλει ως αναγκαιότητα, για την ανάπτυξη της κριτικής και δηµιουργικής σκέψης των µαθητών, καθώς και όλων εκείνων των ιδιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 4: Μαθησιακά πλαίσια στο νηπιαγωγείο. Νέο πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

H μάθηση υπό το πρίσμα των σύγχρονων παιδαγωγικών αντιλήψεων

H μάθηση υπό το πρίσμα των σύγχρονων παιδαγωγικών αντιλήψεων H μάθηση υπό το πρίσμα των σύγχρονων παιδαγωγικών αντιλήψεων Συζητήστε τι σημαίνει για σας μαθαίνω; Πώς θεωρείτε ότι μαθαίνουν τα παιδιά; Σημειώστε κάτι που θεωρείτε ότι έμαθαν τα παιδιά σε κάποια από

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 10: Συνεργασία σχολείου-οικογένειας Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός και στόχοι της δράσης Το πλαίσιο εφαρμογής Δραστηριότητες της δράσης

Σκοπός και στόχοι της δράσης Το πλαίσιο εφαρμογής Δραστηριότητες της δράσης Τη σχολική χρονιά 2016-2017 σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε στο 101 ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, σε δύο τμήματα της Β τάξης, μια εκπαιδευτική δράση με τίτλο «Παίζουμε, διερευνούμε, δοκιμάζουμε ιδέες» χρηματοδοτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Βασίλειος Κωτούλας vaskotoulas@sch.gr h=p://dipe.kar.sch.gr/grss Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Η Δομή της εισήγησης 1 2 3 Δυο λόγια για Στόχοι των Ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ»

«ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με τη ΣΤ Τάξη του 2 ου Δημοτικού Σχολείου Αλεξάνδρειας Οκτώβριος Δεκέμβριος 2012 Συντελεστές προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΗΠΙΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σειρά: Ενημερωτικά Έντυπα για την Νηπιοσχολική Αγωγή ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ (γέννηση-3χρόνων) Ο Γιάννης (20μηνών) δίνει στην νηπιαγωγό (Μαρία) το σφουγγαράκι που

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χώρος και οι Γωνιές απασχόλησης

Ο Χώρος και οι Γωνιές απασχόλησης Ο Χώρος και οι Γωνιές απασχόλησης Δρ. Κατερίνα Σαραφίδου Σχολ. Σύμβουλος 39 ης Π.Α. Ν. Δράμας Το περιβάλλον θα πρέπει να δρα σαν ένα είδος ενυδρείου, στο οποίο αντανακλούν οι ιδέες, οι ηθικές αρχές και

Διαβάστε περισσότερα

Mάθηση και διαδικασίες γραμματισμού

Mάθηση και διαδικασίες γραμματισμού Mάθηση και διαδικασίες γραμματισμού Διαβάστε προσεκτικά την λίστα που ακολουθεί. Ποιες από τις δραστηριότητες που αναφέρονται θεωρείτε ότι θα συνέβαλαν περισσότερο στην προώθηση του γραμματισμού των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι «Η Θεωρητική έννοια της Μεθόδου Project» Αγγελική ρίβα ΠΕ 06

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι «Η Θεωρητική έννοια της Μεθόδου Project» Αγγελική ρίβα ΠΕ 06 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Ι «Η Θεωρητική έννοια της Μεθόδου Project» Αγγελική ρίβα ΠΕ 06 1590 1765 η Μέθοδος Project σε σχολές Αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη 1765 1880 συνήθης µέθοδος διδασκαλίας - διάδοσή της στην

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια- Νηπιαγωγός: Αναστασία Κουντουρούδη. Εισηγήτριες: Νηπιαγωγός: Καμπερίδου Ιφιγένεια Φοιτήτρια: Κατερίνα Κατίκη

Διευθύντρια- Νηπιαγωγός: Αναστασία Κουντουρούδη. Εισηγήτριες: Νηπιαγωγός: Καμπερίδου Ιφιγένεια Φοιτήτρια: Κατερίνα Κατίκη Διευθύντρια- Νηπιαγωγός: Αναστασία Κουντουρούδη Εισηγήτριες: Νηπιαγωγός: Καμπερίδου Ιφιγένεια Φοιτήτρια: Κατερίνα Κατίκη PROJECT: «Όταν η γη θυμώνει!» ΑΦΟΡΜΗΣΗ Το ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Όταν η γη θυμώνει», αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. εισαγωγή 13. κεφάλαιο 1 ο. Η σημασία των ερωτήσεων για την ανάπτυξη της σκέψης και τη μάθηση 19. κεφάλαιο 2 ο

Περιεχόμενα. εισαγωγή 13. κεφάλαιο 1 ο. Η σημασία των ερωτήσεων για την ανάπτυξη της σκέψης και τη μάθηση 19. κεφάλαιο 2 ο Περιεχόμενα Περιεχόμενα εισαγωγή 13 κεφάλαιο 1 ο Η σημασία των ερωτήσεων για την ανάπτυξη της σκέψης και τη μάθηση 19 Εισαγωγή 21 1.1 Η δύναμη των ερωτήσεων 25 1.2 Προς μια παιδαγωγική του διαλόγου 32

Διαβάστε περισσότερα

Διάγραμμα Μαθήματος. Κωδικός Μαθήματος Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες ECTS EDUG-552 Εφαρμογές της Τεχνολογίας στην Ειδική Εκπαίδευση

Διάγραμμα Μαθήματος. Κωδικός Μαθήματος Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες ECTS EDUG-552 Εφαρμογές της Τεχνολογίας στην Ειδική Εκπαίδευση Διάγραμμα Μαθήματος Κωδικός Μαθήματος Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες ECTS EDUG-552 Εφαρμογές της Τεχνολογίας στην Ειδική Εκπαίδευση 10 Προαπαιτούμενα Τμήμα Εξάμηνο Κανένα Παιδαγωγικών Σπουδών Χειμερινό/Εαρινό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΝΤΑΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Διαστάσεις της διαφορετικότητας Τα παιδιά προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ενότητας. Βασικά χαρακτηριστικά και κατηγορίες παιχνιδιού Το παιχνίδι στην εκπαιδευτική διαδικασία Ρόλος του εκπαιδευτικού

Περιεχόμενα ενότητας. Βασικά χαρακτηριστικά και κατηγορίες παιχνιδιού Το παιχνίδι στην εκπαιδευτική διαδικασία Ρόλος του εκπαιδευτικού Παιχνίδι και μάθηση Περιεχόμενα ενότητας Βασικά χαρακτηριστικά και κατηγορίες παιχνιδιού Το παιχνίδι στην εκπαιδευτική διαδικασία Ρόλος του εκπαιδευτικού Το παιχνίδι παίζει σημαντικό ρόλο Το παιχνίδι έχει

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηση και διαδικασίες γραμματισμού

Μαθηση και διαδικασίες γραμματισμού Μαθηση και διαδικασίες γραμματισμού Τι είδους δραστηριότητα είναι ο γραμματισμός; Πότε, πώς και γιατί εμπλέκονται οι άνθρωποι σε δραστηριότητες εγγραμματισμού; Σε ποιες περιστάσεις και με ποιο σκοπό; Καθημερινές

Διαβάστε περισσότερα

«ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΧΟΥΣ»

«ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΧΟΥΣ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΗΧΟΥΣ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με το Νηπιαγωγείο του οικισμού Αγίας Σοφίας Φεβρουάριος Ιούνιος 2012 2 Συντελεστές προγράμματος Οι μαθητές/ριες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Οι συζητήσεις Δρ Δημήτριος Γκότζος

Οι συζητήσεις Δρ Δημήτριος Γκότζος Οι συζητήσεις Δρ Δημήτριος Γκότζος Οι διαφάνειες αποτελούν προϊόν μελέτης και αποδελτίωσης του Ι.Ε.Π. (2017). Οδηγός Εκπαιδευτικού για την Περιγραφική Αξιολόγηση στο Δημοτικό http://iep.edu.gr/images/iep/epistimoniki_ypiresia/epist_monades/a_kyklos/evaluation/2017/2a_perigrafiki_d

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

ημιουργικότητα, Αυτοσχεδιασμός και Σύνθεση στη Μουσική Εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Θα ανακοινωθεί

ημιουργικότητα, Αυτοσχεδιασμός και Σύνθεση στη Μουσική Εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Θα ανακοινωθεί Τίτλος Μαθήματος: ημιουργικότητα, Αυτοσχεδιασμός και Σύνθεση στη Μουσική Εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Κατηγορία Μαθήματος: Επιλεγόμενο (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Επίπεδο Μαθήματος: 2ος Κύκλος (Μεταπτυχιακό)

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Τι είναι/ περιλαμβάνει ένα περιβάλλον μάθησης;? Χώρος? Εκπαιδευτικά Υλικά? Σχέσεις- Αλληλεπιδράσεις? Κλίμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι. (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον

ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι. (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Ι (1) Στόχοι, περιεχόμενο μαθήματος, η παρατήρηση ως τεχνική συλλογής δεδομένων στο σχολικό περιβάλλον Στόχοι της Σχολικής Πρακτικής Ι Επιδιώκεται οι φοιτητές/-τριες: Να εξοικειωθούν με

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΚΑΙΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΖΩΑ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΚΑΙΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΖΩΑ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΚΑΙΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΖΩΑ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με το 4 ο Νηπιαγωγείο Σερρών Φεβρουάριος Ιούνιος 2012 Συντελεστές προγράμματος Oι μαθητές/ριες του 4 ο Νηπιαγωγείου

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Θέμα/τίτλος: Η δική μου πολιτεία-διάσημα Κτίρια Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε 2 Διάρκεια: 7Χ80 λεπτά Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές/μαθήτριες ανακαλούν εμπειρίες, εκφράζουν συναισθήματα

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγικά παιχνίδια από ανακυκλώσιμα υλικά» Ένα ετήσιο πρόγραμμα συνεκπαίδευσης

«Παιδαγωγικά παιχνίδια από ανακυκλώσιμα υλικά» Ένα ετήσιο πρόγραμμα συνεκπαίδευσης «Παιδαγωγικά παιχνίδια από ανακυκλώσιμα υλικά» Ένα ετήσιο πρόγραμμα συνεκπαίδευσης 14 ο Νηπιαγωγείο Αμπελοκήπων Αικατερίνη Βαΐτση (ΠΕ60.50, Μed Σχολικής Ψυχολογίας και Ειδικής Αγωγής) Κυριακή Φαρδή (ΠΕ60,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα της διάλεξης. Μέθοδος της αµοιβαίας διδασκαλίας. Εισαγωγή. Η µέθοδος της αλληλοδιδασκαλίας. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις;

Περιεχόµενα της διάλεξης. Μέθοδος της αµοιβαίας διδασκαλίας. Εισαγωγή. Η µέθοδος της αλληλοδιδασκαλίας. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Μέθοδος της αµοιβαίας διδασκαλίας ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Περιεχόµενα της διάλεξης Κύρια χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ - ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΥΡΙΔΗ ΧΑΡΙΛΑΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ - ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΥΡΙΔΗ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ - ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΥΡΙΔΗ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ/ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Αφήστε το γόνο να γίνει γονιός» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Γνωστικό/- ά αντικείμενο/- α της Διδακτικής Πρακτικής: 1. Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου

Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Απαντήσεις: «Η δύναµη των ερωτήσεων» - Ερωτήσεις πριν κατά τη διάρκεια και µετά την ανάγνωση ενός βιβλίου ανειστική Βιβλιοθήκη Ράνια Ιατροπούλου Ο ρόλος των ερωτήσεων στη ζωή ενός παιδιού αποτελεί δοµικό

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνητική μάθηση We are researchers, let us do research! (Elbers and Streefland, 2000)

Διερευνητική μάθηση We are researchers, let us do research! (Elbers and Streefland, 2000) Διερευνητική μάθηση We are researchers, let us do research! (Elbers and Streefland, 2000) Πρόκειται για την έρευνα που διεξάγουν οι επιστήμονες. Είναι μια πολύπλοκη δραστηριότητα που απαιτεί ειδικό ακριβό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ: Σεβασμός Κοινωνική δεξιότητα: Ακούω τον ομιλητή στο μάθημα Στόχοι μαθήματος: Ο μαθητής να: 1. Ονομάζει τα βασικά βήματα της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματισμός στο νηπιαγωγείο. Μαρία Παπαδοπούλου

Γραμματισμός στο νηπιαγωγείο. Μαρία Παπαδοπούλου Γραμματισμός στο νηπιαγωγείο Μαρία Παπαδοπούλου ΠΩΣ ΜΑΘΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ; ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Η διδακτέα ύλη αντιμετωπίζεται με «ακαδημαϊκό» τρόπο. Θεωρητική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Φιλαράκος - Το δικό μου μαλακό υφασμάτινο παιχνίδι Βαθμίδα: 1 Τάξη: Β Διάρκεια: 4 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας στη συνέχεια για έκφραση. Οι μαθητές/τριες ανακαλούν εμπειρίες

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΥΤΟΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα Σενάριο 3. Τα µέσα των πλευρών τριγώνου Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα τριγώνων, τριγωνοµετρικοί αριθµοί περίµετρος και εµβαδόν.

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα

Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών. Ε. Κολέζα Η Καινοτοµία στη Διδασκαλία των Μαθηµατικών Ε. Κολέζα Κάτω υπό ποιες προϋποθέσεις το σχολείο θα αποτελέσει κέντρο δράσης και δηµιουργικότητας; 1. Εκπαίδευση των µαθητών µέσα από τη δηµιουργία «µαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ζυγοπούλου Στεργιανή Mediterranean College-Σχολή Εκπαίδευσης Αγγλική Γλώσσα και

Διαβάστε περισσότερα

«Παίζοντας με τα πρωτόνια στην Ε.Ε.»

«Παίζοντας με τα πρωτόνια στην Ε.Ε.» Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe «Παίζοντας με τα πρωτόνια στην Ε.Ε.» ΖΕΡΒΟY ΚΥΡΙΑΚH ΠΕ 70 ΔΑΣΚAΛΑ/ΠΕ 13 ΝΟΜΙΚOΣ 6 Ο ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚO Δ.Σ. ΕΛΕΥΘΕΡIΟΥ - ΚΟΡΔΕΛΙΟY ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ Οι μαθητές μας αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003).

Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο (2003). Δ.Ε.Π.Π.Σ. : Οργανωμένο σύστημα εργασίας, το οποίο σκιαγραφεί τι πρέπει να μάθουν τα παιδιά, τις διαδικασίες με τις οποίες επιτυγχάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ. Παρασχίδης Κυριαζής Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας ν. Ξάνθης

ΝΕΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ. Παρασχίδης Κυριαζής Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας ν. Ξάνθης ΝΕΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Παρασχίδης Κυριαζής Σχολικός Σύμβουλος 3 ης Περιφέρειας ν. Ξάνθης ΠΑΛΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΛΙΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 9: Η σημασία του στοχασμού για τον εκπαιδευτικό

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 9: Η σημασία του στοχασμού για τον εκπαιδευτικό Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 9: Η σημασία του στοχασμού για τον εκπαιδευτικό Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Περιβάλλοντος και Συνεργατική οργάνωση του μαθήματος

Μελέτη Περιβάλλοντος και Συνεργατική οργάνωση του μαθήματος Μελέτη Περιβάλλοντος και Συνεργατική οργάνωση του μαθήματος ΗΜελέτη Περιβάλλοντος Είναι κατ εξοχήν διαθεματικό αντικείμενο, διότι αποτελεί ενιαίο και ενοποιημένο τομέα μάθησης, στον οποίο συνυφαίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 651 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1 ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. Επιλογή θέματος. 2. Καταιγισμός ιδεών - διαθεματικές διασυνδέσεις. 3. Έρευνα πηγών - αναδιαμόρφωση ιδεών. 4. Καθοδηγητικά ερωτήματα. 5. Οργάνωση μαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Σχολιάστε Τα παιδιά κάθονται στην παρεούλα Νηπ: Αυτό που κρατάω τι είναι; (έχει στο χέρι της ένα κλαδί ελιάς) Παιδιά: -Ελιά! Νηπ.: -Τι είπαμε για την

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Διαγώνισµα 01.04. Διάλογος Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Η τυπική διαδικασία καθηµερινής επικοινωνίας εκπαιδευτικού - µαθητή στην τάξη και στο σχολείο δεν αφήνει πολλά περιθώρια

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ

«ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ» ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Β ΦΑΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Διδάσκουσες:

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο»

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Οήχος«ταξιδεύει» με κύματα. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα πυκνώματα και τα αραιώματα των κυμάτων με ένα πλαστικό παιχνίδιελατήριο

Διαβάστε περισσότερα

1. Η σκοπιμότητα της ένταξης εργαλείων ψηφιακής τεχνολογίας στη Μαθηματική Εκπαίδευση

1. Η σκοπιμότητα της ένταξης εργαλείων ψηφιακής τεχνολογίας στη Μαθηματική Εκπαίδευση 1. Η σκοπιμότητα της ένταξης εργαλείων ψηφιακής τεχνολογίας στη Μαθηματική Εκπαίδευση Στη βασική παιδεία, τα μαθηματικά διδάσκονται με στατικά μέσα α) πίνακα/χαρτιού β) κιμωλίας/στυλού γ) χάρτινου βιβλίου.

Διαβάστε περισσότερα

«Τίποτα για πέταμα. Tα παλιά γίνονται καινούργια»

«Τίποτα για πέταμα. Tα παλιά γίνονται καινούργια» Ανοιχτή Εκπαιδευτική Πρακτική Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη Ανακύκλωση: «Τίποτα για πέταμα. Tα παλιά γίνονται καινούργια» Κρύστα Ρακαλλίδου Π.Ε. 60 rakallidou@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ & ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Ευδοξία Ντεροπούλου-Ντέρου

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ & ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Ευδοξία Ντεροπούλου-Ντέρου ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ & ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ευδοξία Ντεροπούλου-Ντέρου ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Ονοματεπώνυμο του παιδιού Ημερομηνία σύνταξης της παιδαγωγικής έκθεσης Ημερομηνία γέννησης του παιδιού

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 6: Η προσέγγιση των σχολείων του Reggio Emilia

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 6: Η προσέγγιση των σχολείων του Reggio Emilia Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 6: Η προσέγγιση των σχολείων του Reggio Emilia Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα