ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΗDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ» ΚΑΡΑΝΤΩΝΗ ΧΡΥΣΟΥΛΑ (608) ΠΙΠΕΡΤΖΗ ΒΑΓΙΑ(622) ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΦΡΑΓΚΙΑ ΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΗΤΕΙΑ, ΜΑΙΟΣ

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Οι λιποπρωτεΐνες είναι µακροµοριακά σωµατίδια από λιπίδια και πρωτεΐνη, των οποίων η πιο σηµαντική λειτουργία είναι η µεταφορά λίπους δια µέσω των αγγειακών και εξωαγγειακών σωµατικών υγρών. Οι λιποπρωτεΐνες ταξινοµούνται σε διάφορες κατηγορίες: τα χυλοµικρά, τις λιποπρωτεΐνες πολύ χαµηλής πυκνότητας VLDL,τις λιποπρωτεΐνες ενδιαµέσου πυκνότητας IDL, τις λιποπρωτείνες χαµηλής πυκνότητας LDL, τις λιποπρωτείνες υψηλής πυκνότητας HDL και τις λιποπρωτείνες πολύ υψηλής πυκνότητας VHDL. Ένα µόριο HDL περιέχει 25-28% χοληστερόλη και 48-50% πρωτεΐνη. Οι HDL παράγονται στο ήπαρ και το έντερο, εµπλουτίζονται από τον καταβολισµό των πλούσιων σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεϊνών και διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στο µηχανισµό της ανάστροφης µεταφοράς χοληστερόλης. Οι HDL δεσµεύουν την πλεονάζουσα χοληστερόλη των κυττάρων ή και των αθηρωµατικών πλακών. Η ελεύθερη χοληστερόλη στη συνέχεια εστεροποιείται µε την επίδραση του ενζύµου ακυλοτρανσφεράση της χοληστερόλης. Υψηλές τιµές HDL υποδηλώνουν αυξηµένη αποµάκρυνση χοληστερόλης από τα περιφερικά κύτταρα και κυρίως τις αρτηρίες, οι οποίες προστατεύονται από την αθηρωµάτωση. Καταστάσεις που συνυπάρχουν µε τη µείωση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης είναι: αύξηση σωµατικού βάρους (κυρίως κοιλιακής παχυσαρκίας), κάπνισµα, µειωµένη σωµατική δραστηριότητα, υποθρεψία, αύξηση τριγλυκεριδίων, αντίσταση στη δράση ινσουλίνης (διαταραχή του µεταβολισµού της γλυκόζης), µεταβολικό σύνδροµο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, σακχαρώδης διαβήτης, γενετικά νοσήµατα. Μελέτες έχουν αποδείξει τη θετική επιρροή των αυξηµένων ή φυσιολογικών επιπέδων HDL χοληστερόλης µε τον µειωµένο κίνδυνο εµφάνισης στεφανιαίων νοσηµάτων, υπερτριγλυκεριδαιµιών, δυσλιπιδαιµιών ιδιαιτέρως σε άντρες οι οποίοι τείνουν να έχουν χαµηλότερα επίπεδα χοληστερόλης σε σχέση µε τις γυναίκες.(όπου <40mg/ dl για άντρες και <50mg/ dl για γυναίκες θεωρείται χαµηλή). 1

3 ABSTRACT: The lipoproteins are macromolecular particles comprised of lipid and protein, whose most important function is the transfer of fat through the vascular and extra-vascular body fluids. The lipoproteins are classified into several categories: chylomicrons, the very low density lipoproteins VLDL, intermediate density lipoproteins IDL, low density lipoproteins LDL, high density lipoproteins HDL, and very high density lipoproteins VHDL. An HDL molecule contains cholesterol 25-28% and 48-50% protein. HDL is produced in the liver and intestine, amended by the catabolism of triglyceride-rich lipoproteins and plays an important role in the mechanism of reverse cholesterol transport. HDL binds excess free cholesterol on cells and atherosclerotic plaques. The free cholesterol becomes esterified through the activity of the enzyme Lecithin-cholesterol acetyl transferase (LCAT). High HDL values indicate increased cholesterol removal from peripheral cells, especially the arteries, which are protected from atheromatosis. Conditions that coexist with reduced levels of HDL cholesterol are: weight gain (especially abdominal obesity), smoking, decreased physical activity, malnutrition, increased triglycerides, resistance to insulin action (a disorder of glucose metabolism), metabolic syndrome, chronic renal failure, diabetes, genetic diseases. Studies have shown the positive influence of increased or normal levels of HDL cholesterol with reduced risk of coronary diseases, hypertriglyceridemia, hypercholesterolemia, particularly in men who tend to have lower cholesterol levels than women (when <40mg / dl for men and <50mg / dl for women, HDL is low). 2

4 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της πτυχιακής εργασίας είναι να κατανοήσουµε την σχέση της διατροφής µε τα επίπεδα της HDL χοληστερόλης στον οργανισµό, µέσω της πλέον σύγχρονης βιβλιογραφίας και να αναφέρουµε τρόπους αύξησης των επιπέδων αυτών µε βάση τη διατροφή (εξ ολοκλήρου ή εν µέρει). Θα µελετηθεί η σχέση της HDL χοληστερόλης µε διάφορα θρεπτικά συστατικά, όπως οι υδατάνθρακες, οι πρωτεΐνες, τα λιπίδια και τα µικροθρεπτικά συστατικά. Επίσης, θα καταγραφεί η σχέση της HDL χοληστερόλης µε την «γέννηση» και ανάπτυξη διαφόρων παθήσεων στον οργανισµό όπως τα στεφανιαία νοσήµατα. 3

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ 1.1 ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ 1.2 ΧΥΛΟΜΙΚΡΑ 1.3 ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ, (VLDL) 1.4 ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ, (LDL) 1.5 ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ, (HDL) 1.6 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΩΝ 1.7 ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΤΑ ΕΠΙΠΕ Α ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 2.1 Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΥ 2.2 Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ 2.3 HDL ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ 2.4 HDL ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ 2.5 HDL ΚΑΙ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΝΕΦΡΩΝ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΝΕΦΡΩΣΙΚΟ ΣΥΝ ΡΟΜΟ 2.6 HDL ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ 2.7 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΑ ΕΠΙΠΕ Α HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 2.8 ΤΡΟΠΟΙ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 2.9 ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 4

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3.1 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΗΤΙΝΕΣ ΕΣΜΕΥΣΗΣ ΧΟΛΙΚΩΝ ΟΞΕΩΝ ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΤΙΝΩΝ ΣΤΗΝ HDL-C ΚΑΙ apoa ΦΙΜΠΡΑΤΕΣ ΝΙΑΣΙΝΗ (νικοτινικό οξύ) ΕΖΕΤΙΜΙΜΠΗ ΑΙΘΥΛΕΣΤΕΡΑΣ Ω-3 ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: HDL ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ 4.1 ΑΣΚΗΣΗ 4.2 ΚΑΠΝΙΣΜΑ 4.3 ΑΛΚΟΟΛ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: HDL ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΙΚΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ 5.1 ΙΑΙΤΗΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ 5.2 ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΙΑΙΤΑ ΧΑΜΗΛΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 5.3 ΞΗΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 5.4 ΩΜΕΓΑ -3 ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ 5.5 ΚΟΡΕΣΜΕΝΑ ΚΑΙ ΑΚΟΡΕΣΤΑ ΛΙΠΑΡΑ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕ Α ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 5.6 ΙΑΙΤΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ 5.7 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΙΑΙΤΑΣ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΛΙΠΟΣ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΙΝ ΥΝΟΥΣ 5

7 5.8 Η ΙΑΙΤΑ DASH KAI O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕ Α ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ 5.9 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΗΣ (HDL) ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΘΕΡΜΙ ΙΚΗΣ ΙΑΙΤΑΣ 5.10 ΠΡΩΤΕΙΝΗ ΣΟΓΙΑΣ 5.11 ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΚΑΙ ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ 6

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Οι λιποπρωτεΐνες είναι σύµπλοκα λιπιδίων µε πρωτεΐνες. Σχετικά σπάνια είναι οµοιοπολικά σύµπλοκα και προκύπτουν όταν ένα, κατά κανόνα, µόριο λιπαρού οξέος, πολυπρενόλης, φωσφολιπιδίου ή γλυκολιπιδίου προσκολλάται οµοιοπολικά προς το Ν- ή το C- τελικό άκρο µιας πρωτεΐνης. Αυτή η διάταξη συµβάλλει είτε στην «αγκυροβόληση» της πρωτεΐνης σε κάποια µεµβράνη του κυττάρου (π.χ. στην περίπτωση της παλµιτυλίωσης) είτε στην πρόσκτηση της τεταρτοταγούς διαµόρφωσης των πρωτεϊνών. Στην πλειοψηφία των λιποπρωτεϊνών, τα λιπίδια και οι πρωτεΐνες αλληλεπιδρούν µε δευτερεύοντες, µη οµοιοπολικούς δεσµούς. Οι λιποπρωτεΐνες αυτής της κατηγορίας διαχωρίζονται σε λιποπρωτεΐνες µεµβρανών και λιποπρωτεΐνες µεταφοράς. Επειδή τα λίπη είναι αδιάλυτα στο νερό και δεν έχουν πολικότητα, η µεταφορά τους στο αίµα και στους ιστούς γίνεται υπό µορφή ενώσεων µε πρωτεΐνες. Οι λιποπρωτεΐνες µεταφοράς βρίσκονται κυρίως στο πλάσµα του αίµατος, είναι υπερµοριακά συγκροτήµατα ή σωµατίδια διαµέτρου nm και σκοπό έχουν την µεταφορά λιπιδίων, δυσδιάλυτων στο νερό, από όργανο σε όργανο µέσω του υδατικού περιβάλλοντος του αίµατος. Αναλυτικότερα, στον πυρήνα των λιποπρωτεϊνών (υδρόφοβη περιοχή) βρίσκονται εστέρες της χοληστερόλης και τριγλυκερίδια, ενώ στο περίβληµα (υδρόφιλη περιοχή) εντοπίζεται ένα στρώµα φωσφολιποειδών, που τις καθιστά διαλυτές στο περιβάλλον του αίµατος [1]. Η περιεκτικότητα του αίµατος στις διάφορες κατηγορίες λιποπρωτεϊνών αντανακλά την κατάσταση υγείας του οργανισµού και µε αυτόν τον τρόπο µπορούν να προβλεφθούν δυσάρεστες µελλοντικές καταστάσεις [2]. Ανάλογα µε την πυκνότητά τους κατατάσσονται σε κατηγορίες: π.χ. τα χυλοµικρά, πολύ χαµηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (VLDL), οι ενδιαµέσου πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (IDL), χαµηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (LDL), υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (HDL). Στις λιποπρωτεΐνες η σχέση πρωτεΐνης προς λιπίδια είναι σχετικά σταθερή και διαφέρει στις διάφορες οµάδες. Γενικά, όσο πιο χαµηλή είναι η πυκνότητα µιας λιποπρωτεΐνης τόσο µεγαλύτερο είναι το ποσοστό των λιπιδίων, των οποίων το είδος διαφέρει από 7

9 κατηγορία σε κατηγορία. Τα χυλοµικρά και οι λιποπρωτεΐνες πολύ χαµηλής πυκνότητας µεταφέρουν κυρίως ουδέτερα λίπη, ενώ οι λιποπρωτεΐνες υψηλής πυκνότητας είναι πλουσιότερες σε φωσφολιπίδια και χοληστερόλη. Οι πεπτιδικές αλυσίδες των λιποπρωτεϊνών που ονοµάζονται απολιποπρωτεΐνες, βρίσκονται στην επιφάνεια του µορίου προκειµένου το σύµπλοκο να αποκτήσει υδρόφιλα χαρακτηριστικά [3]. Οι απολιποπρωτεΐνες είναι πρωτεΐνες οι οποίες παρέχουν δοµική σταθερότητα στα µόρια των λιποπρωτεϊνών, καθορίζουν τη µεταβολική τύχη των λιπιδίων και ταξινοµούνται σε τέσσερεις κατηγορίες: apo - A, apo - B, apo - C,apo - E. Οι apo A συµµετέχουν κυρίως στον σχηµατισµό της HDL χοληστερόλης και των χυλοµικρών. ΠΙΝΑΚΑΣ 1: ΕΙ Η ΑΠΟΠΡΩΤΕΙΝΩΝ Αποπρωτεΐνη Μοριακή Συγκ. πλάσµα Σχόλια Μάζα (Da) (mg/dl) apo A-Ι Κύρια πρωτεΐνη της HDL χοληστερόλης. Ενεργοποιεί το ένζυµο λεκιθινοχολέστερο ακετυλοτρανσφεράση (LCAT). apo A-ΙΙ Βρίσκεται κυρίως HDL χοληστερόλη και δεν έχει διευκρινισµένη δράση. apo - Β Βασική πρωτεΐνη της LDL χοληστερόλης. Παράγεται στο ήπαρ και προσδένεται στους υποδοχείς της LDL χοληστερόλης. apo Β < 5 Βρίσκεται αποκλειστικά στα χυλοµικρά. Παράγεται στο έντερο. apo C I apo C- II Ενεργοποιεί την λιποπρωτεϊνική λιπάση. apo C- III Αναστέλλει την λιποπρωτεϊνική λιπάση apo D Σχετίζεται µε την HDL χοληστερόλη. apo E Βρίσκεται στη VLDL χοληστερόλη και τα χυλοµικρά και προσδένεται στους υποδοχείς της LDL χοληστερόλης. 8

10 1.2 ΧΥΛΟΜΙΚΡΑ Παράγονται στον βλεννογόνο του εντέρου, µπαίνουν στην κυκλοφορία του αίµατος και χρησιµεύουν για την µεταφορά των εξωγενών λιπιδίων. Είναι πλούσιες σε τριγλυκερίδια πρωτεΐνες, µε ελάχιστη χοληστερόλη. Αποτελούνται από τριγλυκερίδια κατά %, χοληστερίνη 2 7 %, φωσφολιπίδια 3,6 % και πρωτεΐνες 0,5 1 %. Η πρωτεΐνη, η χοληστερίνη και τα φωσφολιπίδια (λεκιθίνη) σχηµατίζουν µια µεµβράνη επικάλυψης των τριγλυκεριδίων. Στους περιφερικούς ιστούς, µε υδρόλυση αποχωρίζονται τα τριγλυκερίδια, οπότε και προκύπτουν τα κατάλοιπα των χυλοµικρών, τα οποία µεταφέρονται στο ήπαρ και αποδίδουν την χοληστερίνη που περιέχουν. Τα χυλοµικρά είναι σαν λιποσφαίρια µικρού µεγέθους τα οποία µεταβολίζονται και η ποσότητά τους στο αίµα σταθεροποιείται 8 12 ώρες µετά το γεύµα. Για αυτό το αίµα πρέπει να λαµβάνεται για εξετάσεις ώρες µετά το τελευταίο γεύµα. Η πυκνότητα των χυλοµικρών είναι 0.94 g\ml. 1.3 ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ, ( VLDL) Ένα µόριο VLDL περιέχει µεγάλη ποσότητα τριγλυκεριδίων σε αναλογία 5:1 µε την περιεχόµενη σε αυτό χοληστερόλη. Οι πολύ χαµηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες έχουν πυκνότητα g\ml και αποτελούνται από τριγλυκερίδια %, χοληστερίνη 5 13 %, φωσφολιπίδια 5 18 % και πρωτεΐνες 5 15 %. Τα µόρια της VLDL χοληστερόλης παράγονται στο ήπαρ, χρησιµεύουν για τη µεταφορά των παραγοµένων στον οργανισµό τριγλυκεριδίων στους περιφερικούς ιστούς και αποτελούν πρόδροµα µόρια της LDL χοληστερόλης. Συγκεκριµένα, µε το ένζυµο πρωτεϊνική λιπάση, που υπάρχει στο ενδοθήλιο των τριχοειδών αγγείων, αποµακρύνονται τα τριγλυκερίδια από τη VLDL και προκύπτει η ενδιάµεσης πυκνότητας λιποπρωτεΐνη IDL, η οποία ταχύτατα µεταβολίζεται και δίνει την LDL. 1.4 ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ, (LDL) Έχουν πυκνότητα g\ml και ένα µόριο αποτελείται από πρωτεΐνη 25 %, η οποία είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου αποπρωτεΐνη Β και χοληστερίνη 45 %. Ο κύριος ρόλος της συνίσταται στη µεταφορά χοληστερόλης από το ήπαρ στους περιφερικούς ιστούς. Το 9

11 µεγαλύτερο µέρος της LDL παράγεται από τις VLDL και καταβολίζεται τόσο στα περιφερικά κύτταρα όσο και στο ήπαρ. Η υδρόφοβη εστεροποιηµένη χοληστερόλη εισέρχεται στο κύτταρο µαζί µε την LDL, που δεσµεύεται από τους υποδοχείς του κυττάρου και ενδοκυτταρώνεται. Στη συνέχεια η χοληστερόλη υδρολύεται και χρησιµοποιείται ή αποθηκεύεται. Οι υποδοχείς της LDL αναγνωρίζουν την αποπρωτεΐνη Β- 100 της LDL και έχουν δύο χαρακτηριστικές ικανότητες: ασκούν ισχυρή έλξη προς την LDL και έχουν την ικανότητα να µετακινούνται µέσα και έξω από το κύτταρο. Έτσι µε τους υποδοχείς της LDL µεταφέρονται µεγάλες ποσότητες χοληστερόλης στους ιστούς, ενώ παράλληλα η συγκέντρωση της στο αίµα παραµένει χαµηλή. 1.5 ΥΨΗΛΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΕΣ, (HDL) Έχουν πυκνότητα g\ml και αποτελούνται από πρωτεΐνη %, φωσφολιπίδια 30 % και χοληστερίνη 20 %. Η HDL χοληστερόλη παράγεται στο ήπαρ και εν µέρει από τον µεταβολισµό των χυλοµικρών του εντέρου και χρησιµεύει για τη µεταφορά της χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς και από κάποιες λιποπρωτεΐνες (VLDL, LDL) στο ήπαρ. Για να επιτευχθεί η µεταφορά της χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς στο ήπαρ, η HDL συνδέεται µε την επιφάνεια των κυττάρων και η ελεύθερη χοληστερόλη των κυττάρων µετατρέπεται σε εστέρα της χοληστερόλης. Οι εστέρες αυτοί µετακινούνται προς τον υδρόφοβο πυρήνα της λιποπρωτεΐνης αφήνοντας ελεύθερη θέση στην επιφάνεια της HDL για την υποδοχή της υπόλοιπης ελεύθερης χοληστερόλης. Στη συνέχεια, η εστεροποιηµένη χοληστερόλη αποµακρύνεται από την κυκλοφορία µέσω υποδοχέων αποκάθαρσης του ήπατος και µεταφέρεται στα µόρια των LDL \ VLDL χοληστερόλης µε τη δράση της πρωτεΐνης µεταφοράς των εστέρων της χοληστερόλης ή µετατρέπεται σε χολικά οξέα κ.λπ. Με τον τρόπο αυτό, υψηλές τιµές HDL υποδηλώνουν αυξηµένη αποµάκρυνση χοληστερόλης από τα περιφερικά κύτταρα και κυρίως τις αρτηρίες, οι οποίες προστατεύονται από την αθηρωµάτωση. Οι υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες παίρνουν τη χοληστερίνη από το αίµα όπου είναι εστεροποιηµένη κατά 70 % µε λιπαρά οξέα και τη µεταφέρουν στο ήπαρ για µεταβολισµό. Με αυτόν τον τρόπο συντελούν στη µείωση της χοληστερίνης στο αίµα και για αυτό ονοµάζεται και «καλή χοληστερίνη». [1] [2] 10

12 ΠΙΝΑΚΑΣ 1 : Σχηµατική παράσταση της σύνθεσης των λιποπρωτεϊνών 11

13 1.6 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΩΝ Το διαιτητικό λίπος, µετά την απορρόφησή του από το γαστρεντερικό σωλήνα, ενσωµατώνεται στα πλούσια σε τριγλυκερίδια χυλοµικρά, τα οποία στην κυκλοφορία προσλαµβάνουν την αποπρωτεΐνη C II από τις υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (HDL). Τα χυλοµικρά καταβολίζονται µε τη βοήθεια της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης (LPL), η οποία εντοπίζεται στα τριχοειδή των σκελετικών µυών και του λιπώδους ιστού. Το ένζυµο αυτό υδρολύει τριγλυκερίδια των χυλοµικρών µε αποτέλεσµα την απελευθέρωση λιπαρών οξέων, τα οποία είτε αποθηκεύονται στο λιπώδη ιστό είτε χρησιµοποιούνται για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών. Τα κατάλοιπα των χυλοµικρών που προκύπτουν προσλαµβάνονται από τα παρεγχυµατικά κύτταρα του ήπατος. Τα κύτταρα αυτά έχουν µια πρωτεΐνη, η οποία συσχετίζεται µε τον υποδοχέα των χαµηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL), η οποία συνδέεται µε την αποπρωτεΐνη Ε (ΑpoE). Το λιπιδικό συστατικό των καταλοίπων των χυλοµικρών µετά την είσοδο τους στα υπατοκύττρα είτε αποθηκεύεται είτε καταβολίζεται είτε επανεκκρίνεται από τα ηπατοκύτταρα ως ουσιαστικό συστατικό των ενδογενών πλούσιων σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεϊνών (VLDL). Η ηπατική παραγωγή λιποπρωτεϊνών εξαρτάται από την παροχή γλυκόζης και λιπαρών οξέων στα ηπατοκύτταρα και επηρεάζεται σηµαντικά από ορµονικούς παράγοντες, κυρίως από την ινσουλίνη. Όπως και τα χυλοµικρά, οι VLDL καταβολίζονται στην κυκλοφορία από τη λιποπρωτεϊνική λιπάση. Το ένζυµο αυτό ενεργοποιείται από την Αpo C II, ενώ η αποπρωτεΐνη Apo- C- III αναστέλλει τη δραστηριότητά του. Με την επίδραση της λιποπρωτεϊνικής λιπάσης, οι VLDL µετατρέπονται στις ενδιάµεσης πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (IDL), οι οποίες αναφέρονται και ως κατάλοιπα των VLDL. Οι IDL είναι σχετικά πλούσιες σε χοληστερόλη και ένα µέρος τους προσλαµβάνεται άµεσα από τα ηπατοκύτταρα διαµέσου υποδοχέων που συνδέονται µε την Apo- E. Οι υπόλοιπες IDL υφίστανται την επίδραση της ηπατικής λιπάσης και µετατρέπονται σε LDL. Οι LDL είναι πλούσιες σε χοληστερόλη και φτωχές σε τριγλυκερίδια, έχουν ως κύρια πρωτεΐνη την Apo - B- 100 και χρησιµεύουν για τη µεταφορά της χοληστερόλης στο πλάσµα. Οι LDL µεταβολίζονται διαµέσου των LDL υποδοχέων, οι οποίοι υπάρχουν κυρίως στα ηπατοκύτταρα και αναγνωρίζουν την αποπρωτεΐνη Β- 100, δηλαδή την πρωτεΐνη που υπάρχει στην επιφάνεια των LDL. Ο αριθµός και η δραστηριότητα των LDL υποδοχέων 12

14 είναι καθοριστικής σηµασίας για τη ρύθµιση της συγκέντρωσης των LDL στο πλάσµα. Έτσι, η µείωση της δραστηριότητας των LDL υποδοχέων έχει ως αποτέλεσµα όχι µόνο τη µείωση του καταβολισµού των LDL, αλλά και την αύξηση της σύνθεσής τους από τα κατάλοιπα των VLDL, καθόσον µικρότερο κλάσµα αυτών των σωµατιδίων καταβολίζεται διαµέσου των LDL υποδοχέων. Ο αριθµός και η δραστηριότητα των LDL υποδοχέων εξαρτώνται από τα επίπεδα της ελεύθερης χοληστερόλης στα ηπατοκύτταρα. Οι HDL παράγονται στο ήπαρ και το έντερο ή προέρχονται από τον καταβολισµό των πλούσιων σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεϊνών και διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στο µηχανισµό της ανάστροφης µεταφοράς χοληστερόλης. Οι HDL δεσµεύουν την πλεονάζουσα χοληστερόλη των κυττάρων ή και των αθηρωµατικών πλακών. Η µετακίνηση της χοληστερόλης από τα κύτταρα στις αρχέγονες HDL γίνεται διαµέσου των ABCA1 µεταφορέων που εκφράζονται στην επιφάνεια των κυττάρων. Η ελεύθερη χοληστερόλη στη συνέχεια εστεροποιείται µε την επίδραση του ενζύµου ακυλοτρανσφεράση της χοληστερόλης. Η εστεροποιηµένη χοληστερόλη µεταφέρεται διαµέσου του ενζύµου που µεταφέρει εστέρες χοληστερόλης (CETP) σε άλλες πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες και διαµέσου αυτών είτε στα ηπατοκύτταρα είτε στα περιφερικά κύτταρα για τη στεροειδογένεση. Πρόσφατα δεδοµένα έδειξαν ότι οι υποδοχείς SR-B1 διαδραµατίζουν καθοριστικό ρόλο στην άµεση µεταφορά εστέρων χοληστερόλης από τις HDL στα ηπατοκύτταρα. [4] Οι πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες (χυλοµικρά, VLDL και τα κατάλοιπά τους) επηρεάζουν πολλαπλά το µεταβολισµό των HDL. Συγκεκριµένα, οι πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες κατά τη διάρκεια του καταβολισµού τους απελευθερώνουν επιφανειακό υλικό πλούσιο σε φωσφολιπίδια, ελεύθερη χοληστερόλη και αποπρωτεΐνες. Το επιφανειακό αυτό υλικό οργανώνεται σε δισκοειδή σωµατίδια, τα οποία στη συνέχεια µε την επίδραση του ενζύµου ακυλοτρανσφεράση της χοληστερόλης µετατρέπονται σε σφαιρικά σωµατίδια και αποτελούν µία σηµαντική πηγή παραγωγής HDL. Παρουσία της πρωτεΐνης που µεταφέρει εστέρες χοληστερόλης, τέτοιοι εστέρες των HDL µεταφέρονται στις πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες, ενώ τριγλυκερίδια των πλούσιων σε αυτά λιποπρωτεϊνών µεταφέρονται στις HDL. Η ηπατική λιπάση υδρολύει στη συνέχεια τα τριγλυκερίδια των HDL, µε τελικό αποτέλεσµα τη µείωση του µεγέθους και της πυκνότητας των HDL. Σε περιπτώσεις σηµαντικής υπερτριγλυκεριδαιµίας αυξάνεται η µεταφορά εστέρων χοληστερόλης από τις HDL στις πλούσιες σε 13

15 τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες και µειώνονται τα επίπεδα της HDL χοληστερόλης. Οπότε, σε ασθενείς µε υπερτριγλυκεριδαιµία επικρατούν οι µικρές, πυκνές HDL, οι οποίες περιέχουν µικρή ποσότητα χοληστερόλης και σχετικά µεγαλύτερη ποσότητα τριγλυκεριδίων. Οι πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες επηρεάζουν τον καταβολισµό της ApoA1 και εποµένως και των HDL. Οι υπερτριγλυκεριδαιµικοί ασθενείς έχουν µικρές και πυκνές HDL που πιθανά καταβολίζονται µε ταχύτερο ρυθµό σε σύγκριση µε τα µεγαλύτερα σωµατίδια HDL. Οι Horowitz και συνεργάτες έδειξαν ότι σε άτοµα µε υπερτριγλυκεριδαιµία και µειωµένα επίπεδα HDL χοληστερόλης η ApoA1 είναι χαλαρά συνδεδεµένη µε τις HDL που δεν έχουν επαρκή αριθµό εστέρων χοληστερόλης και απεκκρίνεται εύκολα από τους νεφρούς. [4] Σχήµα 2: 14

16 Μεταβολισµός της HDL χοληστερόλης. Τα ηπατικά κύτταρα καθώς και τα επιθηλιακά κύτταρα του εντέρου παράγουν πρώιµα µόρια HDL χοληστερόλης. Αυτά εµπλουτίζονται µε φωσφολιπίδια, απολιποπρωτεΐνες και χοληστερόλη από την υδρόλυση των χυλοµικρών και των µορίων VLDL χοληστερόλης. Τα ώριµα σωµατίδια HDL χοληστερόλης προσλαµβάνουν ελεύθερη χοληστερόλη από τους ιστούς, που εστεροποιείται από το ένζυµο LCAT (µε συνένζυµο την apo-a-i). Πρωτεΐνες που µεταφέρουν λιπίδια διευκολύνουν τη µεταφορά τέτοιων εστέρων στις VLDL και LDL. Σχήµα 3: 15

17 Εξωγενής µεταβολισµός των λιπιδίων. Μετά τη λήψη τροφής πλούσιας σε λίπος, τα τριγλυκερίδια υδρολύονται στο λεπτό έντερο προς ελεύθερα λιπαρά οξέα και γλυκερόλη. Αφού απορροφηθούν από την ψυκτροειδή πλευρά των εντεροκυττάρων τα λιπαρά οξέα συνδυάζονται στο εντερικό επιθήλιο µε τη γλυκερόλη επανασχηµατίζοντας τα τριγλυκερίδια. Σε µικρότερο βαθµό απορροφάται η χοληστερόλη, η οποία εστεροποιείται στους εστέρες της. Το σύνολο αυτών των λιπιδίων συµµετέχουν στη σύνθεση των χυλοµικρών. Οι κύριες αποπρωτεΐνες, που απαιτούνται για την είσοδο των χυλοµικρών στην κυκλοφορία είναι οι apo-b48, apo-c-ii, apo-e. Μετά την είσοδό τους στην κυκλοφορία τα τριγλυκερίδια των χυλοµικρών υδρολύονται από τη λιποπρωτεϊνική λιπάση µε συνένζυµο την apo-c-ii και αποδίδονται στα λιποκύτταρα, τους σκελετικούς µύες και την καρδιά. Η υδρόλυση αυτή οδηγεί στη µείωση του µεγέθους των χυλοµικρών και το σχηµατισµό των υπολειµµάτων των χυλοµικρών, που αποκαθαίρονται από την κυκλοφορία µέσω ειδικών ηπατικών υποδοχέων µε την καταλυτική δράση της apo- E. Σχήµα 4: 16

18 Ενδογενής µεταβολισµός λιπιδίων. Ο ενδογενής κύκλος του µεταβολισµού των λιπιδίων αρχίζει από το ήπαρ µε την παραγωγή και απελευθέρωση στην κυκλοφορία της VLDL. Οι εστέρες της χοληστερόλης, τα ελεύθερα λιπαρά οξέα και απολιποπρωτεΐνες, µερικές από τις οποίες προέρχονται από τον καταβολισµό της HDL χοληστερόλης, επιπροστίθενται δηµιουργώντας τα ώριµα µόρια της VLDL χοληστερόλης ή IDL, µιας ενδιάµεσης µορφής λιποπρωτεΐνης µεταξύ VLDL και LDL. Τα υπολείµµατα αυτά είτε αποκαθαίρονται µέσω υποδοχέων από το ήπαρ είτε υδρολύονται µε την ηπατική λιπάση για τη δηµιουργία µορίων LDL χοληστερόλης. Ένα σηµαντικό ποσοστό της LDL αποµακρύνεται από την κυκλοφορία µε ενδοκύτωση, µέσω των υποδοχέων του ήπατος και των περιφερικών ιστών. Η χοληστερόλη των περιφερικών ιστών µεταφέρεται από τις HDL στο ήπαρ, όπου και µεταβολίζεται. Η χοληστερόλη του ήπατος µετατρέπεται σε χολικά άλατα και απεκκρίνεται. [1] 1.7 ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ Η ανάστροφη µεταφορά της χοληστερόλης [Reverse cholesterol transport (RCT)] είναι ένα µονοπάτι από το οποίο η συσσωρευµένη χοληστερόλη µεταφέρεται από το τοίχωµα των αγγείων στο ήπαρ ώστε να απεκκριθεί. Με τη µείωση συσσωρευµένης χοληστερόλης από τα τοιχώµατα των αρτηριών, η RCT εµποδίζει και την ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης. Η εκροή της χοληστερόλης, που είναι µέρος της επεξεργασίας της ανάστροφης µεταφοράς της χοληστερόλης, αποτελεί µια σηµαντική διαδικασία κατά την οποία τα µακροφάγα που βρίσκονται ανάµεσα στα τοιχώµατα των αγγείων εκκρίνουν την χοληστερόλη έξω από τα κύτταρα. Η απολιποπρωτεΐνη Apo-A-I που βρίσκεται στις λιποπρωτεΐνες του ανθρώπινου πλάσµατος, ως κύρια απο-λιποπρωτεΐνη στην HDL, µπορεί να καθορίσει την αποτελεσµατικότητα της ανάστροφης µεταφοράς χοληστερόλης και της εκροής της. Μια σφαιρική περιγραφή της διαδικασίας της ανάστροφης µεταφοράς της χοληστερόλης δίνεται από τo σχήµα: 17

19 Σχήµα 5: Η απολιποπρωτεΐνη Apo A- I κυρίως, «παρασκευάζεται» αρχικά από το ήπαρ και απελευθερώνεται στο πλάσµα. Οι απολιποπρωτεΐνες που κυκλοφορούν στο πλάσµα αλληλεπιδρούν µε τα φωσφολιπίδια του ορού και σχηµατίζουν την εκκολαπτόµενη HDL (ndhdl). Μόλις η ndhdl δηµιουργηθεί δίνεται το έναυσµα εκροής της χοληστερόλης στα µακροφάγα. Η χοληστερόλη που έχει εκκριθεί απορροφάται από την ndhdl και στη συνέχεια εστεροποιείται από την λεκιθίνη µέσω της δράσης της ακυλοτρανσφεράσης. Η πρωτεΐνη µεταφοράς των φωσφολιπιδίων (PLTP) συµµετέχει σε αυτήν την διαδικασία (για παράδειγµα στη σύντηξη δύο µορίων HDL3 και HDL2). Αν τα µόρια της HDL είναι εµπλουτισµένα µε τριγλυκερίδια, υποβάλλονται σε επεξεργασία από το ένζυµο ηπατική λιπάση, µε αποτέλεσµα να γίνουν µικρότερα και πιο πυκνά. Η ηπατική λιπάση µπορεί να µετατρέψει τα πλούσια σε φωσφολιπίδια HDL2 σε HDL3. Ωστόσο, η ρύθµιση της ισορροπίας της ηπατικής λιπάσης και των φωσφολιπιδίων δεν είναι σαφής. Η πρωτεΐνη µεταφοράς εστέρα χοληστερόλης διευκολύνει την ανταλλαγή εστέρων. Αυτοί οι εστέρες, στη συνέχεια, παραδίδονται πίσω στο ήπαρ µέσω λιποπρωτεϊνών χαµηλής πυκνότητας, µετατρέπονται σε χολικά άλατα και αποµακρύνονται από το γαστρεντερικό σωλήνα. [5] 18

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΑ ΕΠΙΠΕ Α ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ 2.1 Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΥ Οι HDL ταξινοµούνται σε δύο κύριες κατηγορίες: τις HDL2 και τις HDL3. Αν και οι HDL2 θεωρούνται ότι αποτελούν τις κατεξοχήν αντιαθηρογόνες λιποπρωτεΐνες, µια πρόσφατη προσχεδιασµένη µελέτη έδειξε ότι τόσο τα µειωµένα επίπεδα της HDL2 χοληστερόλης όσο και τα µειωµένα επίπεδα της HDL3 χοληστερόλης συσχετίζονται στον ίδιο βαθµό µε τον αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Υπάρχει αρνητική συσχέτιση µεταξύ των επιπέδων των HDL και του κινδύνου εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η ευεργετική επίδραση των HDL οφείλεται στο γεγονός ότι οι HDL παίζουν καθοριστικό ρόλο στο µηχανισµό της ανάστροφης µεταφοράς χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς στο ήπαρ. Τα µειωµένα επίπεδα της HDL χοληστερόλης αυξάνουν σηµαντικά τον κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, ενώ τα αυξηµένα επίπεδα µειώνουν σηµαντικά τον κίνδυνο εµφάνισης της. Συγκεκριµένα, µείωση της HDL χοληστερόλης κατά 1 mg/dl αυξάνει τον κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου κατά 2-3 %, ενώ αύξηση της LDL χοληστερόλης κατά 1 mg/dl αυξάνει τον κίνδυνο µόνο κατά 1%. Μειωµένα επίπεδα HDL χοληστερόλης παρατηρούνται σε άτοµα µε ή χωρίς άλλες διαταραχές των λιπιδαιµικών παραµέτρων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συνύπαρξη υπερτριγλυκεριδαιµίας και µειωµένων επιπέδων HDL χοληστερόλης, η οποία παρατηρείται πολύ συχνά στην κλινική πράξη. Η µείωση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης σε υπερτριγλυκεριδαιµικούς ασθενείς οφείλεται στην επίδραση των πλούσιων σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεϊνών στο µεταβολισµό των HDL. Η υπερτριγλυκεριδαιµία και η µείωση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης είναι οι πιο 19

21 συχνές διαταραχές των λιπιδίων σε διαβητικούς ασθενείς καθώς και σε ασθενείς µε το µεταβολικό σύνδροµο. [6] ΠΙΝΑΚΑΣ 2: ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΟ ΕΥΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ Αύξηση σωµατικού βάρους Κάπνισµα Μείωση σωµατικής δραστηριότητας Φάρµακα: β- αποκλειστές, ανδρογόνα, προγεστερόνη, προβουκόλη, θειαζιδικά διουρητικά Υποθρεψία Αύξηση των τριγλυκεριδίων Αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης Μεταβολικό σύνδροµο Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια Σακχαρώδης διαβήτης Γενετικά νοσήµατα Πρωτοπαθής υποαλφαλιποπρωτειναιµία 2.2 Η ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ HDL ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΩΣ ΠΑΡΑΓΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΓΙΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ Ο αριθµός και η σύσταση των HDL εξαρτάται: από τη σύνθεση µικρών HDL πλούσιων σε φωσφολιπίδια και αποπρωτεΐνες από το ήπαρ και το γαστρεντερικό σωλήνα, από τη µεταφορά επιφανειακού υλικού πλούσιου σε φωσφολιπίδια, χοληστερόλη και αποπρωτεΐνες από τις πλούσιες σε τριγλυκερίδια λιποπρωτεΐνες κατά τη διάρκεια του 20

22 καταβολισµού τους, από τη µεταφορά συστατικών των HDL (κυρίων εστέρων χοληστερόλης) σε άλλες λιποπρωτεΐνες, που εξαρτάται από τη συγκέντρωση των λιποπρωτεϊνών που δέχονται τους εστέρες χοληστερόλης και τη διάρκεια παραµονής τους στο πλάσµα και από τη µεταφορά χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς και από άλλες λιποπρωτεΐνες στις HDL. Οι HDL ταξινοµούνται σε δύο κατηγορίες: τις HDL2, µε πυκνότητα g/ ml και τις HDL3, µε πυκνότητα g/ml. Οι HDL ταξινοµούνται επίσης, σε δύο κατηγορίες ανάλογα µε τις αποπρωτεΐνες που περιέχουν. Υπάρχουν ΑpoA1 HDL, δηλαδή σωµατίδια που περιέχουν µόνο ApoA1 και τα οποία θεωρούνται κατεξοχήν αντιαθηρωγόνα και ApoA1\A2 HDL, που περιέχουν ApoA1 αλλά και ApoA2. [6,7] Τα επίπεδα των υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (HDL) έχουν αρνητική συσχέτιση µε τον κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Η ευεργετική επίδραση των HDL οφείλεται στο γεγονός ότι διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο στο µηχανισµό της ανάστροφης µεταφοράς χοληστερόλης από τους περιφερικούς ιστούς στο ήπαρ. Οι οδηγίες που έχουν διατυπωθεί για την έγκαιρη διάγνωση και την αντιµετώπιση των διαταραχών του µεταβολισµού των λιπιδίων στηρίζονταν στα επίπεδα της LDL χοληστερόλης. Οι νέες οδηγίες της Εθνικής Επιτροπής των ΗΠΑ για την χοληστερόλη, συνιστούν τη µέτρηση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης, σε συνδυασµό µε τον προσδιορισµό της ολικής χοληστερόλης, σε όλα τα ενήλικα άτοµα. Επιπρόσθετα, τα µειωµένα επίπεδα της HDL χοληστερόλης (<40 mg/dl) θεωρούνται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου για την εµφάνιση καρδιαγγειακής νόσου και πρέπει να λαµβάνονται υπόψη στο σχεδιασµό της διαιτητικής ή και φαρµακευτικής θεραπείας των δυσλιπιδαιµιών. Πολύ πρόσφατα διατυπώθηκε η άποψη ότι η αύξηση της HDL χοληστερόλης πρέπει να αποτελεί στόχο της υπολιπιδαιµικής αγωγής, κυρίως σε άτοµα υψηλού κινδύνου, π.χ. σε διαβητικούς ασθενείς που πληρούν τα κριτήρια για τη διάγνωση του µεταβολικού συνδρόµου. [6,7] Η αντιαθηρωγόνος δράση των HDL επιβεβαιώνεται και από µελέτες σε πειραµατόζωα. Οι µελέτες αυτές έδειξαν ότι η έγχυση HDL είχε ως αποτέλεσµα την υποστροφή των αθηρωµατικών βλαβών. Επίσης, µελέτες σε διαγονιδιακά ποντίκια έδειξαν ότι πειραµατόζωα που εµφανίζουν αυξηµένα επίπεδα HDL και ApoA1 προστατεύονται σε σηµαντικό βαθµό από την αθηρωγένεση. Η προστατευτική επίδραση των HDL υποστηρίζεται και από τα αποτελέσµατα επιδηµιολογικών µελετών, οι οποίες έδειξαν ότι 21

23 τα µειωµένα επίπεδα της HDL χοληστερόλης αυξάνουν σηµαντικά τον κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, ενώ τα αυξηµένα επίπεδα µειώνουν σηµαντικά τον κίνδυνο εµφάνισής της. Συγκεκριµένα, οι µελέτες αυτές έδειξαν ότι µείωση της HDL χοληστερόλης κατά 1 mg/dl αυξάνει τον κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου κατά 2 3 %, ενώ αύξηση της LDL χοληστερόλης κατά 1mg/dl αυξάνει τον κίνδυνο µόνο κατά 1 %. Ωστόσο, όλα τα άτοµα που έχουν µειωµένα επίπεδα HDL χοληστερόλης δεν εµφανίζουν αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Είναι πολύ πιθανό τα άτοµα αυτά να προστατεύονται από την αθηρωσκληρωτική διαδικασία εξαιτίας των µειωµένων επιπέδων της LDL χοληστερόλης, που επίσης εµφανίζουν. Επιπρόσθετα, οι χορτοφάγοι έχουν φυσιολογικά επίπεδα του λόγου LDL/HDL χοληστερόλη, ο οποίος θεωρείται πολύ καλός αθηρωµατικός δείκτης. εν υπάρχουν ακόµα επαρκή δεδοµένα που να υποστηρίζουν ότι η αύξηση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης µε µη φαρµακευτικά ή και φαρµακευτικά µέτρα εµποδίζει την εµφάνιση της στεφανιαίας νόσου ή προκαλεί υποστροφή της ήδη εγκατεστηµένης αθηρωσκληρωτικής νόσου. Ωστόσο, υπάρχουν έµµεσες κλινικές ενδείξεις για τον καθοριστικό ρόλο των επιπέδων της HDL χοληστερόλης στην αθηρωσκληρωτική διαδικασία. [6,7] Στη µελέτη Lipid Research Clinic (LRC) τα άτοµα που ωφελήθηκαν από τη µείωση των επιπέδων της LDL χοληστερόλης ήταν εκείνα που πριν την έναρξη της αγωγής είχαν επίπεδα HDL χοληστερόλης µεγαλύτερα από 45 mg/dl. Στη µελέτη του Helsinki η αύξηση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης θεωρήθηκε υπεύθυνη για το 50% της µείωσης της καρδιαγγειακής νοσηρότητας και θνητότητας. Στη µελέτη VAHIT η χορήγηση της γεµφιµπροζίλης σε άτοµα µε στεφανιαία νόσο που δεν είχαν αυξηµένα επίπεδα LDL χοληστερόλης αλλά µειωµένα επίπεδα HDL χοληστερόλης είχε ως αποτέλεσµα µία κατά 22% µείωση των καρδιαγγειακών συµβαµάτων που συσχετίζονταν µε την αύξηση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης. Πρέπει να τονισθεί ότι στις περισσότερες από αυτές τις µελέτες οι µεταβολές των επιπέδων της HDL χοληστερόλης παρατηρήθηκαν σε συνδυασµό µε αντίστοιχες µεταβολές των άλλων λιπιδαιµικών παραµέτρων. [6,7] Μειωµένα επίπεδα HDL χοληστερόλης παρατηρούνται σε άτοµα µε ή χωρίς άλλες διαταραχές των λιπιδαιµικών παραµέτρων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συνύπαρξη υπερτριγλυκεριδαιµίας και µειωµένων επιπέδων HDL χοληστερόλης, η οποία παρατηρείται πολύ συχνά στην κλινική πράξη. Η µείωση των επιπέδων της HDL χοληστερόλης σε υπερτριγλυκεριδαιµικούς ασθενείς οφείλεται στην επίδραση των 22

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Είδη ιπιδίων Ιδιότητες Λιποπρωτείνες Ταξινόμηση Σύσταση σε ιπίδια και αποπρωτείνες Μεταβοισμός Επιθυμητές τιμές οριακές τιμές Δυσιπιδαιμίες - Υπεριποπρωτεϊναιμίες

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. (www.pegkaspanagiotis.gr)

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. (www.pegkaspanagiotis.gr) ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ (www.pegkaspanagiotis.gr) ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ...1 Ορισμός...2 Λιπίδια και λιποπρωτεϊνες ως παράγοντες κινδύνου...2 Ολική χοληστερίνη και LDL χοληστερίνη...3 Τριγλυκερίδια...4 HDL...5 Lp(a)...7

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός

Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 2003. Μεταβολισµός Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ενδοκρινολογίας 00 Μεταβολισµός 1 Ενδοκρινολογική Κλινική ΓΝΘ Ιπποκρατείου /ντής αµ. επ. καθηγητής Α. Αβραµίδης 1 υσλιπιδαιµίες Αθηρωµάτωση: Μια σταδιακή διεργασία Φυσιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΣΤΕΡΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ (CETP) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ HDL ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΕ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΣΤΕΡΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ (CETP) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ HDL ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΕ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ O ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΕΣΤΕΡΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ (CETP) ΣΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ HDL ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΝΙΚΟΤΙΝΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΣΕ ΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Θ. Τζώτζας, Σ. Καρράς, Θ. Καλτσάς, Κ. Τζιόμαλος,T.Gautier* Ζ. Κελεπούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ & ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ & ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ & ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια Λιπαρά οξέα Σφιγγολιπίδια Άκυλο-CoA

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ. ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΘΡΙΑΣΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ 24-26 Φεβρουαρίου 2012 ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Τι είναι η χοληστερόλη? Η χοληστερόλη είναι µια λιπαρή ουσία που παράγεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί

Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Καρδιαγγειακή νόσος και νόσος του Alzheimer: κοινοί µοριακοί µηχανισµοί Αγγελική Χρόνη Ερευνήτρια Β Ινστιτούτο Βιολογίας, ΕΚΕΦΕ «ηµόκριτος» Ηµερίδα «ΗΣυµβολή των Ερευνητικών Κέντρων στην Έρευνα, την Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση

Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Κατευθυντήριες οδηγίες για τις δυσλιπιδαιμίες: Διάγνωση και αντιμετώπιση Χ. Πίτσαβος, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Μ. Ελισάφ, Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη

αθηρωμάτωση apo-b apoυπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία υπερχοληστερολαιμία τριγλυκερίδ βλάβη των αγγείων ΗDL - καλή χοληστερίνη LDL - κακή χοληστερίνη apo-al ά apo τριγλυκερίδια αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων LDL - κακή χοληστερίνη αθηρωμάτωση βλάβη των αγγείων ΙΑΤΡΕΙΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Πότε συστήνεται έλεγχος για διαλογή Σύσταση 1: Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ. Νικόλαος Κ. Γατσέλης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας.! Παθολογική Κλινική & Οµώνυµο Ερευνητικό Εργαστήριο Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ. Νικόλαος Κ. Γατσέλης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας.! Παθολογική Κλινική & Οµώνυµο Ερευνητικό Εργαστήριο Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΙΠΙΔΙΩΝ Νικόλαος Κ. Γατσέλης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Παθολογική Κλινική & Οµώνυµο Ερευνητικό Εργαστήριο Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΛΙΠΙΔΙΑ ΑΙΜΑΤΟΣ Απλά Λιπίδια Χοληστερόλη Λιπαρά οξέα (κορεσµένα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος της διατροφής στην εµφάνιση ασθενειών της καρδιάς Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16

Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Κατηγοριοποίηση ατόμων ανάλογα με τον κίνδυνο εμφάνισης Καρδιαγγειακής νόσου, με βάση το SCORE. 15,16 Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου Άτομα πολύ υψηλού κινδύνου είναι τα παρακάτω: Άτομα με 10ετή κίνδυνο για

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία»

Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τµήµα Ιατρικής Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία» - Συνοπτική παρουσίαση του µαθήµατος - Αναλυτική ύλη του µαθήµατος Λάρισα 2010 Συνοπτική παρουσίαση του υποχρεωτικού

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Ιστοί στόχοι της Ινσουλίνης Η Ινσουλίνη ρυθμίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18:

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Σύσταση 16: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: I Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 17: Επίπεδο Τεκμηρίωσης: II Βαθμός Σύστασης: A Σύσταση 18: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ LDL χοληστερόλη Σύσταση 16: Ο πρωτεύων θεραπευτικός στόχος στην αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας είναι η μείωση της LDL χοληστερόλης ανάλογα με το επίπεδο καρδιαγγειακού κινδύνου του

Διαβάστε περισσότερα

Υπερχοληστερολαιμία στα παιδιά και εφήβους

Υπερχοληστερολαιμία στα παιδιά και εφήβους Υπερχοληστερολαιμία στα παιδιά και εφήβους Εισαγωγή Η αθηρωμάτωση (αθηροσκλήρωση), αποτελεί βασική αιτία εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, όπως έμφραγμα, στηθάγχη και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Η

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

ΠΕΨΗ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 8. Σημειώστε με ποιους από τους παρακάτω τρόπους δρα το σάλιο: α. συμβάλλει στην πέψη των πρωτεϊνών β. συμμετέχει στη δημιουργία βλωμού (μπουκιάς) γ. συμβάλλει στην καθαριότητα των δοντιών δ. λειαίνει

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ. Λίπη. Ταξινόµηση λιπών. Τριακυλογλυκερόλες ή τριγλυκερίδια. Λιπαρά οξέα MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ Θέµατα ιάλεξης οµή και ρόλος των λιπών στην άσκηση ιαδικασία διάσπασης των ελεύθερων λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

SEA-OIL. (Αιθυλεστέρες των ω-3 λιπαρών οξέων-90)

SEA-OIL. (Αιθυλεστέρες των ω-3 λιπαρών οξέων-90) SEA-OIL (Αιθυλεστέρες των ω-3 λιπαρών οξέων-90) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ SEA-OIL 1000mg καψάκια, μαλακά 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε καψάκιο περιέχει 1000mg αιθυλεστέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ Δρ. Γιαννάκης Στυλιανού ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

2003: 194 2025: 330 3-4% 12-15%

2003: 194 2025: 330 3-4% 12-15% Ένωση Επιστηµονικού Προσωπικού Νοσοκοµείου > Αθήνα, 16 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Κλινικό Φροντιστήριο «Σακχαρώδης ιαβήτης Τύπου 2» υσλιπιδαιµία στον Σ 2 Ευγενία Mαυροκεφάλου Επιµελήτρια Β Παθολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΩΝ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΓΙΕΙΝΟ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ»

«ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΩΝ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΓΙΕΙΝΟ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΥΣΛΙΠΙ ΑΙΜΙΩΝ: ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΓΙΕΙΝΟ ΙΑΙΤΗΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ» ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΦΩΤΙΑ ΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ : 476 ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΦΡΑΓΚΙΑ ΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΗΤΕΙΑ 2013 1 Ευχαριστώ

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι υδατάνθρακες αποτελούν την τάξη των θρεπτικών υλών που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στη φύση και στα περισσότερα τρόφιμα. Ζάχαρη Κρέμες, σοκολάτες Αλεύρι, δημητριακά

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Zodin 1000 mg καψάκιο, μαλακό 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Ένα καψάκιο, μαλακό περιέχει : Αιθυλεστέρες των ω 3 λιπαρών

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ»

«Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ» BIOXHMIKH - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΤΗΣ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗΣ «Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΒΙΟΧΗΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ» ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ε. ΑΝΤΩΝΑΚΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β Ε.Σ.Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Λιπίδια Λιποπρωτεΐνες

Λιπίδια Λιποπρωτεΐνες Λιπίδια Λιποπρωτεΐνες Χρήστος Κρούπης, MSc, PhD Επίκουρος Καθηγητής Κλινικής Βιοχημείας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ» 1 Βιβλιογραφία Clinical Chemistry by

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ 1. Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Γενικό Νοσοκομείο Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Θεσσαλονίκης, 2. Επιστημονικός Συνεργάτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Κατά την διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό βιβλιαράκι για ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και επαγγελματίες υγείας

Εκπαιδευτικό βιβλιαράκι για ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και επαγγελματίες υγείας CHOL/06/02/10 Εκπαιδευτικό βιβλιαράκι για ασθενείς με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και επαγγελματίες υγείας DR LEIV OSE ΤΙ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΜΑΘΕΤΕ ΑΠΟ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΑΡΑΚΙ Αυτό το βιβλιαράκι περιέχει σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: OMACOR καψάκιο, μαλακό 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1000mg αιθυλεστέρες των ω 3 λιπαρών οξέων 90 που

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών

Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών Κατευθυντήριες οδηγίες της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των Δυσλιπιδαιμιών 1 Μωυσής Ελισάφ, 2 Χρήστος Πίτσαβος, 3 Ευάγγελος Λυμπερόπουλος, 4 Βασίλειος Άθυρος για

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες

Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χοληστερόλη και διατροφή: ο ρόλος τους στις καρδιοπάθειες Χρήστος Πίτσα6ος Αναπλ. Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο ν αναρωτηθούμε ποια είναι η νόσος που

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος αποτελεί τη μοναδική κυριότερη

Διαβάστε περισσότερα

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου

BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου BITAMINEΣ Ένας σημαντικός σταθμός στη διαιτολογία ήταν η ανακάλυψη, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, των βιταμινών και του σημαντικού ρόλου αυτών στον οργανισμό. Οι βιταμίνες κατατάσσονται στην

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα