Σπάνιες Γαίες. Δηµητριοµετρία. ΔιΧηΝΕΤ. Δαµιανός Πασχαλίδης. Η Πράσινη Προσέγγιση της Οξείδωσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σπάνιες Γαίες. Δηµητριοµετρία. ΔιΧηΝΕΤ. Δαµιανός Πασχαλίδης. Η Πράσινη Προσέγγιση της Οξείδωσης"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Διαπανεπιστηµιακό Διατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών 1 ΔιΧηΝΕΤ ηνετ ΔιΧηΝΕΤ ΧηΝΕΤ Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες Σπάνιες Γαίες Η Πράσινη Προσέγγιση της Οξείδωσης Δηµητριοµετρία Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή Το πείραµα στη διδασκαλία της χηµείας Δαµιανός Πασχαλίδης Θεσσαλονίκη 2005 Επιβλέποντες καθηγητές Α. Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη

2 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Διαπανεπιστηµιακό Διατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔιΧηΝΕΤ ηνετ ΔιΧηΝΕΤ ΧηΝΕΤ Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες Σπάνιες Γαίες Η Πράσινη Προσέγγιση της Οξείδωσης Δηµητριοµετρία Χηµεία και Καθηµερινή Ζωή Το πείραµα στη διδασκαλία της χηµείας Δαµιανός Πασχαλίδης Θεσσαλονίκη 2005 Επιβλέποντες καθηγητές Α. Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη

3 i

4 i Πρόλογος Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στα πλαίσια του προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διδακτική της Χηµείας και Νέες Εκπαιδευτικές Τεχνολογίες-ΔιΧηΝΕΤ» στο µάθηµα «Το πείραµα στη διδασκαλία της χηµείας» και αφορά στην πράσινη προσέγγιση των εφαρµογών των σπανίων γαιών στη χηµεία. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω τους καθηγητές κύριο Α. Μαρούλη και την κυρία Κ. Χατζηαντωνίου-Μαρούλη για τις υποδείξεις τους σε όλη τη διάρκεια εκπόνησης της παρούσας εργασίας.

5 ii Περίληψη Σε αυτή την εργασία παρουσιάζεται η δηµητριοµετρία ως µέθοδος ποσοτικού προσδιορισµού ουσιών φιλικότερη προς το περιβάλλον σε σχέση µε τη µαγγανιοµετρία και τη χρωµιοµετρία. Επίσης παρουσιάζεται µε απλό και εποπτικό τρόπο η µέτρηση της τοξικότητας διαφόρων οξειδωτικών χηµικών ουσιών µε τη διαδικασία εκβλάστησης των σπερµάτων

6 iii Πρόλογος Περίληψη Περιεχόµενα 1. Θεωρητικό Μέρος 1.1 Αρχές της Πράσινης Χηµείας- πράσινη προσέγγιση της οξείδωσης Οξειδοαναγωγή 2.1 Γενικά για την οξειδοαναγωγή Κυριότερα οξειδωτικά - αναγωγικά. αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Περιβαλλοντική Συµπεριφορά Οξειδωτικών Ενώσεων 3.1 Τοξικολογία κυριοτέρων ανοργάνων οξειδωτικών ενώσεων Συµπεριφορά των κυριοτέρων ανοργάνων οξειδωτικών...9 ενώσεων στο οικοσύστηµα H Οξείδωση στη Χηµεία 4.1 Η Οξείδωση στη χηµική βιοµηχανία Η Οξείδωση µε τετρασθενές δηµήτριο στο χηµικό εργαστήριο Δηµητριοµετρία 5.1 Γενικά για την ογκοµετρική ανάλυση Ογκοµετρικές αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Δείκτες στην οξειδοαναγωγική ογκοµετρική ανάλυση Πειραµατικό Μέρος 6.1 Κανόνες ασφάλειας στο χηµικό εργαστήριο Πειράµατα επίδειξης Προσδιορισµός τοξικότητας ενώσεων του Ce(IV) και Cr(VI) Οξειδωτική δράση του τετρασθενούς δηµητρίου Πειράµατα για Μαθητές - Φοιτητές Δηµητριοµετρικός προσδιορισµός σιδήρου Ανάκτηση του δηµητρίου Παράρτηµα 7.1 Προεργαστηριακές ερωτήσεις...50

7 iv 7.2 Μεταεργαστηριακές ερωτήσεις Απαντήσεις στις προεργαστηριακές ερωτήσεις Απαντήσεις στις µεταεργαστηριακές ερωτήσεις Ανάλυση επικινδυνότητας αντιδραστηρίων Εργαστηριακή Αναφορά LC LD Οικοτοξικολογία Βιβλιογραφία...61

8 1 1. Θεωρητικό Μέρος 1.1 Αρχές της Πράσινης Χηµείας- πράσινη προσέγγιση της οξείδωσης Η Πράσινη Χηµεία επιδιώκει την βιώσιµη ανάπτυξη δηµιουργώντας χηµικά προϊόντα που δεν βλάπτουν την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον, χρησιµοποιώντας βιοµηχανικές διεργασίες που µειώνουν ή εξαλείφουν επικίνδυνα χηµικά και σχεδιάζοντας διεργασίες που ελαχιστοποιούν την παραγωγή αποβλήτων και την χρήση ενέργειας. Η Πράσινη Χηµεία συνεπώς προλαµβάνει τη ρύπανση, εξοικονοµώντας χρήµατα στην βιοµηχανία χρησιµοποιώντας σαφώς λιγότερη αφ ενός ενέργεια, και αφ ετέρου λιγότερα και ασφαλέστερα χηµικά µε αποτέλεσµα τη µείωση του κόστους του ελέγχου της ρύπανσης και της διάθεσης των αποβλήτων. Η Πράσινη Χηµεία παρ ολες τις συνεπαγόµενες δυσκολίες είναι ελκυστική για την Χηµική Βιοµηχανία καθόσον τη µείωση των αποβλήτων και η εξάλειψη των τοξικών παραπροϊόντων σηµαίνουν οικονοµικό όφελος. Η σηµαντική ανάπτυξη της Πράσινης Χηµείας από το 1991 µέχρι σήµερα είχε οδηγό την νέα γνώση για το τι είναι επικίνδυνο και τι ακίνδυνο, την συνεχώς αυξανόµενη ικανότητα των χηµικών να διαχειρίζονται εκλεκτικά και επιτυχώς τ ις χηµικές ενώσεις σε µοριακό επίπεδο και τη συνακόλουθη δηµιουργία καταλλήλων µη-τοξικών ενώσεων καθώς επίσης το συνεχώς αυξανόµενο υψηλ ό κόστος που απαιτεί η χρήση και η διάθεση επικινδύνων ουσιών. H παγκόσµια αποδοχή των στόχων και των αρχών της Πράσινης Χηµείας σαν βασικών παραγόντων της Βιώσιµης Ανάπτυξης συνιστά αναγνώριση του γεγονότος ότι οι χηµικοί σαν αρχιτέκτονες της ύλης έχουν την δύναµη και την ικανότητα να σχεδιάσουν µη τοξικά προϊόντα αλλά και διεργασίες που δεν δηµιουργούν απόβλητα. Το σύνολο αυτής της γνώσης και η εφαρµογή της δεν αφορούν µόνο τους Χηµικούς. Η Πράσινη Χηµεία είναι διεπιστηµονική είναι σκέψη και αντίληψη που χρησιµοποιεί ότι ποιο σύγχρονο (Νανοχηµεία Ηχοχηµεία κ.α.). Με τον όρο πράσινη προσέγγιση της οξείδωσης εννοούµε τις µεθόδους οξείδωσης που είναι σύµφωνες µε όσες το δυνατό περισσότερες από τις αρχές της «πράσινης χηµείας». Οι αρχές της «πράσινης χηµείας» είναι οι ακόλουθες 1 : 1. Πρόληψη

9 2 Είναι προτιµότερο να προλαµβάνουµε τα απόβλητα από το να κατεργαζόµαστε ή να καθαρίζουµε τα απόβλητα αφού σχηµατιστούν. 2. Οικονοµία Ατόµων Οι µέθοδοι σύνθεσης πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε όλα τα άτοµα των προϊόντων ή όσον το δυνατόν περισσότερα να συµµετέχουν στο τελικό προϊόν 3. Λιγότερο επικίνδυνες χηµικές συνθέσεις Σχεδιασµός συνθετικών µεθόδων ώστε να χρησιµοποιούν κα να δηµιουργούν ουσίες που έχουν ελάχιστη ή καθόλου τοξικότητα στον άνθρωπο και το περιβάλλον. Σχεδιασµός συνθετικών µεθόδων ώστε να χρησιµοποιούν κα να δηµιουργούν ουσίες που έχουν ελάχιστη ή καθόλου τοξικότητα στον άνθρωπο και το περιβάλλον. 4. Σχεδιασµός ασφαλέστερων χηµικών προϊόντων Τα χηµικά προϊόντα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι αποτελεσµατικά για τον σκοπό που σχεδιάστηκαν µε ελαχιστοποίηση της τοξικότητάς των. 5. Ασφαλέστεροι διαλύτες και βοηθητικά µέσα Η χρήση διαλυτών να αποφεύγεται ή όπου χρησιµοποιούνται να είναι αβλαβείς. 6. Σχεδιασµός για ενεργειακή αποτελεσµατικότητα Μείωση της απαιτούµενης ενέργειας στις διάφορες χηµικές διεργασίες και όπου είναι δυνατόν να γίνονται σε θερµοκρασία περιβάλλοντος και ατµοσφαιρική πίεση. 7. Χρήση ανανεώσιµων πρώτων υλών Οι πρώτες ύλες πρέπει να είναι ανανεώσιµες 8. Μείωση ενδιαµέσων παραγώγων Μη απαραίτητα παράγωγά όπως προστατευτικές οµάδες, προστασία αποπροστασία, προσωρινές τροποποιήσεις φυσικών και / ή χηµικών

10 3 διεργασιών πρέπει να ελαχιστοποιηθούν ή να αποφεύγονται διότι τα στάδια αυτά απαιτούν επιπλέον αντιδραστήρια και δηµιουργούν απόβλητα. 9. Κατάλυση Καταλυτικά αντιδραστήρια, κατά το δυνατόν εκλεκτικά, υπερέχουν των αντιδραστηρίων που επιβάλλει η στοιχειοµετρία της αντίδρασης. 10. Σχεδιασµός αποικοδοµήσιµων προϊόντων Προϊόντα που αποικοδοµούνται στο περιβάλλον προς µη τοξικά προϊόντα και δεν διατηρούνται ανέπαφα για µεγάλο χρονικό διάστηµα. 11. Ανάλυση πραγµατικού χρόνου για πρόληψη της ρύπανσης Ανάπτυξη µεθόδων ανάλυσης πραγµατικού χρόνου που θα επιτρέπουν τον έλεγχο των διεργασιών όσον αφορά το σχηµατισµό επικίνδυνων ουσιών 12. Ασφαλέστερη χηµεία για την πρόληψη ατυχηµάτων Οι χρησιµοποιούµενες και παραγόµενες ουσίες σε µία χηµική διεργασία πρέπει να επιλέγονται έτσι ώστε να υπάρχει ελάχιστη πιθανότητα χηµικών ατυχηµάτων συµπεριλαµβανοµένων των εκποµπών, εκρήξεων και ανάφλεξης

11 4 2. Οξειδοαναγωγή 2.1 Γενικά για την οξειδοαναγωγή Η οξειδοαναγωγή κατέχει την πρώτη θέση από άποψη σ πουδαιότητας ως χηµικό φαινόµενο στη ζωή του ανθρώπου. Στη βιολογία η αναπνοή των αερόβιων οργανισµών, στην τ εχνολογία η καύση, οι βασικές µεταλλουργικές διεργασίες, η διάβρωση των µετάλλων, τα γαλβανικά στοιχεία (µπαταρίες) και πολλά άλλα είναι στη βάση τους αντιδράσεις οξειδοαναγωγής. Οι αντιδράσεις οξειδοαναγωγής µπορούµε να πούµε ότι έχουν ως κοινό γνώρισµα τη µεταφορά ηλεκτρονίων µεταξύ των αντιδρώντων ουσιών, παρ όλο που ορισµός της οξειδοαναγωγής έχει διευρυνθεί σήµερα, ώστε να καλύπτει και άλλες περιπτώσεις. Αρχικά και πριν γίνει γνωστή η ηλεκτρονιακή δοµή των ατόµων, είχε δοθεί ο εξής ορισµός για την ο ξείδωση: «Οξείδωση είναι η ένωση ενός στοιχείου µε το οξυγόνο ή η αφαίρεση υδρογόνου από µια χηµική ένωση». π.χ. ο C οξειδώνεται σε CO 2 κατά την αντίδραση: C + O 2 CO 2 Επίσης το HCl οξειδώνεται σε Cl 2 : 4HCl + O 2 2Cl 2 + 2H 2 O Αντίστοιχα, για την αναγωγή δόθηκε ο ορισµός: «Αναγωγή είναι η ένωση ενός στοιχείου µε το υδρογόνο ή η αφαίρεση οξυγόνου από µια χηµική ένωση». π.χ. Το Br 2 ανάγεται σε HBr κατά την αντίδραση: H 2 + Br 2 2HBr και το ZnO ανάγεται σε Zn: ZnO + C Zn + CO Όµως, υπάρχουν και άλλες αντιδράσεις, όπως:

12 5 C + 2F 2 CF 4 2a + Cl 2 2aCl που µοιάζουν µε τις προηγούµενες και που µπορούν να ενταχθούν στην κατηγορία της οξειδοαναγωγής. Έτσι αργότερα, όταν έγινε γνωστή η ηλεκτρονιακή θεωρία για τη δοµή του ατόµου και εξηγήθηκαν οι χηµικοί δεσµοί, o ορισµός της οξειδοαναγωγής διευρύνθηκε: Οξείδωση είναι η αποβολή ηλεκτρονίων Αναγωγή είναι η πρόσληψη ηλεκτρονίων Με βάση τους τελευταίους ορισµούς γίνεται φανερό ότι για να γίνει οξείδωση δεν είναι οπωσδήποτε απαραίτητη η παρουσία οξυγόνου, αλλά οποιουδήποτε ηλεκτραρνητικού στοιχείου, όπως π.χ. το φθόριο, που έχει τάση να προσλαµβάνει ηλεκτρόνια. Με ανάλογο τρόπο δεν είναι απαραίτητη η παρουσία του υδρογόνου για την αναγωγή ενός σώµατος, αλλά ενός οποιοδήποτε ηλεκτροθετικού στοιχείου π.χ. a, που έχει τάση να αποβάλλει ηλεκτρόνια. Υπάρχουν όµως αντιδράσεις οξειδοαναγωγής που δεν καλύπτονται από τον προηγούµενο ορισµό: C + O 2 CO 2 H 2 + Br 2 2HBr Στις αντιδράσεις αυτές δεν παρατηρείται µεταφορά (αποβολή ή πρόσληψη) ηλεκτρονίων, αλλά απλή µετατόπιση φορτίων λόγω των πολωµένων οµοιοπολικών δεσµών στις µοριακές ενώσεις που σχηµατίζονται. Κρίνεται λοιπόν αναγκαίο να δοθεί ένας γενικότερος ορισµός για την οξειδοαναγωγή, ώστε να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις. Για το σκοπό αυτό επινοήθηκε ένας νέος όρος στη χηµεία, ο αριθµός οξείδωσης. Έστω, δύο στοιχεία Α και Β που σχηµατίζουν οµοιοπολικό δεσµό Α -Β (µε παύλα - συµβολίζουµε το κοινό ζεύγος ηλεκτρονίων). Αν θεωρήσουµε ότι το κοινό ζεύγος ηλεκτρονίων ανήκει εξ ολοκλήρου στο ηλεκτραρνητικότερο από τ α δύο στοιχεία. (ας πούµε στην προκειµένη περίπτωσή το Β ), τότε φαινοµενικά η ένωση έχει τη δοµή Α + Β - Το φαινοµενικό αυτό φορτίο των Α και Β ονοµάζεται αριθµός

13 6 οξείδωσης (Α.Ο.). Δηλαδή το Α έχει Α.Ο. = +1 και το Β έχει Α.Ο. = -1. Μετά απ αυτό µπορούµε να δώσουµε τον εξής ορισµό: Αριθµός οξείδωσης ενός ατόµου σε µια µοριακή (οµοιοπολική) ένωση, ονοµάζεται το φαινοµενικό φορτίο που θα αποκτήσει το άτοµο αν τα κοινά ζεύγη ηλεκτρονίων αποδοθούν στο ηλεκτραρνητικότερο άτοµο. Αντίστοιχα, αριθµός οξείδωσης ενός ιόντος σε µια ιοντική είναι το πραγµατικό φορτίο του ιόντος. Μετά την εισαγωγή του αριθµού οξείδωσης, µπορεί να δοθεί ο παρακάτω ορισµός για την οξειδοαναγωγή: Οξείδωση είναι η αύξηση του αριθµού οξείδωσης ατόµου ή ιόντος. Αναγωγή είναι η ελάττωση του αριθµού οξείδωσης ατόµου ή ιόντος. Ο ορισµός αυτός καλύπτει όλες τις δυνατές περιπτώσεις που ονοµάζουµε σήµερα οξείδωση και αναγωγή. Δηλαδή, κάθε αύξηση του αριθµού οξείδωσης ενός στοιχείου αντιστοιχεί σε οξείδωση και αντιστρόφως κάθε φαινόµενο οξείδωσης αντιστοιχεί σε κάποια αύξηση του αριθµού οξείδωσης ενός στοιχείου. Με το ίδιο σκεπτικό, κάθε ελάττωση του αριθµού οξείδωσης αντιστοιχεί σε αναγωγή και κάθε αναγωγή αντιστοιχεί σε κάποια ελάττωση του αριθµού οξείδωσης ενός στοιχείου. Αν σε µια αντίδραση σε κάποιο άτοµο ή ιόν έχουµε αύξηση του αριθµού οξείδωσης, δηλαδή οξείδωση, πρέπει σε κάποιο άλλο άτοµο να έχουµε ελάττωση του αριθµού οξείδωσης, δηλαδή αναγωγή. Παρατηρούµε λοιπόν ότι µια αντίδραση οξείδωσης συνοδεύεται απαραίτητα µε αναγωγή γι αυτό και οι αντιδράσεις αυτές ονοµάζεται οξειδοαναγωγικές. 2.2 Κυριότερα οξειδωτικά - αναγωγικά. αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Παρατηρούµε στην αντίδραση C + O 2 CO 2 ότι το Ο 2, το οποίο ανάγεται, προκαλεί οξείδωση στον C και ο C, ο οποίος οξειδώνεται, προκαλεί αναγωγή στο Ο 2.

14 7 Στο παράδειγµα αυτό το οξυγόνο χαρακτηρίζεται ως οξειδωτική ουσία, ενώ ο άνθρακας ως αναγωγική ουσία. Για να γίνει όµως οξείδωση δεν είναι οπωσδήποτε απαραίτητο το οξυγόνο, αλλά οποιοδήποτε στοιχείο ή ένωση ή ιόν, που έχει άτοµο διατεθειµένο να µειώσει τον αριθµό οξείδωσης του. Γενικεύοντας µπορούµε να ορίσουµε: Οξειδωτικές ουσίες ή απλά οξειδωτικά ονοµάζονται οι ουσίες (στοιχεία, χηµικές ενώσεις ή ιόντα) που προκαλούν οξείδωση. Τα οξειδωτικά περιέχουν άτοµα που µπορούν να αναχθούν, που µπορούν δηλαδή να ελαττώσουν τον αριθµό οξείδωσης τους. Με ανάλογο τρόπο µπορούµε να ορίσουµε τα αναγωγικά: Αναγωγικές ουσίες ή απλά αναγωγικά ονοµάζονται οι ουσίες (στοιχεία, χηµικές ενώσεις ή ιόντα) που προκαλούν αναγωγή. Στους πίνακες που ακολουθούν αναφέρονται οι πιο συνηθισµένες οξειδωτικές και αναγωγικές ουσίες.

15 8 ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ Στοιχεία F 2, Ο 3, Cl 2, Br 2, Ο 2, I 2, S π.χ. Cl abr 2 acl + Br 2 Γενικά Χ 2 2Χ - + (Χ: F, Cl, Br, I) Ο 2 Ο Ο 3 Ο 2 + Ο 2- + Οξείδια MnO 2 + H + Mn 2+ PbO 2 + H + Pb 2+ CuO Cu 0 + Ag 2 O Ag 0 + SO 2 S 0 + Οξέα H 2 SO 4 (πυκνό) SO 2 + HO 3 (αραιό) O + HO 3 (πυκνό) O 2 + Άλατα KMnO 4 + H + Mn 2+ + K 2 Cr 2 O 7 + H + 2Cr 3+ Ce 4+ + H + Ce Fe 3+ Fe 2+ + Sn 4+ Sn 2+ π.χ. KClO 3 KCl + CaOCl 2 CaCl 2 + ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΑΝΑΓΩΓΙΚΑ Στοιχεία Μέταλλα K, Ba, Ca, a, Mg, Al, Mn Zn, Cr, Fe, Co, i, Sn, Pb, H 2,Bi, Cu, Hg, Ag, Pt, Au Ορισµένα αµέταλλα C CO 2 + Η 2 Η 2 O + S H 2 SO 4 +. P H 3 PO 4 +. Οξείδια SO 2 H 2 SO 4 +, CO CO 2 + Οξέα 2 HX X 2 + (X = Cl, Br, I) H 2 S S 0 + Η 2 SO 3 Η 2 SO 4 + Άλατα a 2 SO 3 a 2 SO 4 + 2aX X 2 + (X = Cl,Br,I) a 2 S S + Fe 2+ Fe 3+ + οµοίως Sn 2+ Sn 4+ Αµµωνία 2H Πίνακας 1. Οι κυριότερες οξειδωτικές και αναγωγικές ενώσεις

16 9 3. Περιβαλλοντική Συµπεριφορά Οξειδωτικών Ενώσεων 3.1 Τοξικολογία κυριοτέρων ανοργάνων οξειδωτικών ενώσεων Το υπερµαγγανικό κάλιο και το διχρωµικό κάλιο αποτελούν τους σηµαντικότερους αντιπροσώπους των ανόργανων οξειδωτικών ενώσεων. Το υπερµαγγανικό κάλιο έχει τιµές τοξικότητας LD 50 = 1 g/κg σε ποντίκια ενώ το διχρωµικό κάλιο έχει αντίστοιχα πολύ υψηλότερη τοξικότητα 25 mg/κg 2. Η διαλυτότητα επίσης είναι µια κρίσιµη παράµετρος της βιολογικής διαθεσιµότητας ενός υλικού και είναι συχνά σηµαντικός και καθοριστικός παράγοντας της τοξικότητας του. Με δεδοµένη την πολύ υψηλή διαλυτότητα των παραπάνω ενώσεων στο νερό σε πολύ ευρεία κλίµακα τιµών ph κρίνεται επιτακτική η αντικατάστασή τους από άλλες φιλικότερες προς το περιβάλλον. Γενικά οι ενώσεις του δηµητρίου έχει βρεθεί ότι έχουν χαµηλή τοξικότητα και δ ίνουν δυσδιάλυτα ιζήµατα σε τιµές ph που επικρατούν στο φυσικό περιβάλλον. Με δεδοµένα τα παραπάνω είναι φυσικό κάθε αντικατάσταση χρήσης οξειδωτικών ενώσεων µεταβατικών στοιχείων από ενώσεις του δηµητρίου να είναι φιλικότερη προς το περιβάλλον. 3.2 Συµπεριφορά των κυριοτέρων ανοργάνων οξειδωτικών ενώσεων στο οικοσύστηµα Μελετώντας τη συµπεριφορά των κυριότερων ανόργανων οξειδωτικών ενώσεων στο περιβάλλον θα πρέπει να συµπεριλάβουµε και τη συµπεριφορά των αναχθέντων παραπροϊόντων τους. Πληθώρα συγκρισίµων δεδοµένων τοξικότητας χηµικών ενώσεων υπάρχει για τους θαλάσσιους οργανισµούς (ψάρια). Έτσι αν κατατάξουµε τις κυριότερες οξειδωτικές ενώσεις µε βάση την τοξικότητά τους στους θαλάσσιους οργανισµούς (ψάρια) προκύπτει ο παρακάτω πίνακας αυξανόµενης τοξικότητας 3 :

17 10 Ενώσεις LC 50 96h (mg/l) Ce 2 (SO 4 ) 3 >500 Ce(SO 4 ) 2 >500 Cr 2 (SO 4 ) 3 52 K 2 Cr 2 O 7 26 MnSO 4 15 KMnO Πίνακας 2. Τοξικότητα των κυριοτέρων οξειδωτικών ενώσεων στους θαλάσσιους οργανισµούς (ψάρια). Οι ενώσεις του δηµητρίου σ το χώµα λόγω της χαµηλής διαλυτότητας των ανθρακικών και φωσφορικών αλάτων τους παραµένουν στον ίδιο γεωλογικό ορίζοντα ακόµα και σε ευρεία περιοχή τιµών ph. Οι συγκεντρώσεις του δηµητρίου στα υπόγεια ύδατα έχει παρατηρηθεί ότι είναι συνήθως πολύ χαµηλότερες από εκείνες του χώµατος µέσω του οποίου διέρχεται το ύδωρ 4. Αυτό συµβαίνει επειδή στα φυσικά ύδατα οι ενώσεις του δηµητρίου αντιδρούν µε τα πυριτικά άλατα και το χουµικό υλικό µετατρεπόµενες σε ενώσεις πολύ µικρής διαλυτότητας 5.

18 11 4. H Οξείδωση στη Χηµεία 4.1 Η Οξείδωση στη χηµική βιοµηχανία Η οξείδωση στη χηµική βιοµηχανία αποτελεί µια από τις σπουδαιότερες χηµικές διεργασίες που χρησιµοποιούνται για την παραγωγή χηµικών ενώσεων. Οι τρόποι οξείδωσης είναι πολλοί και τα κυριότερα µέσα µεγάλης κλίµακας οξείδωσης είναι ο ατµοσφαιρικός αέρας ενώ για µικρή κλίµακα τα διχρωµικά και τα υπερµαγγανικά άλατα. Από τα διχρωµικά άλατα χρησιµοποιείται κυρίως το διχρωµικό κάλιο. Η οξείδωση πραγµατοποιείται διαλύοντας το διχρωµικό κάλιο και την οργανική ένωση συνήθως σε λουτρό θειικού οξέος. Έτσι παράγονται χρώµατα, αλδεΰδες, κινόνες και καρβοξυλικά οξέα. Το υπερµαγγανικό κάλιο χρησιµοποιείται σε ακόµα µικρότερη κλίµακα για την οξείδωση π αραγώγων του τολουολίου, του ξυλολίου και άλλων ενώσεων προς τα αντίστοιχα καρβοξυλικά παράγωγα. Επίσης το διχρωµικό κάλιο χρησιµοποιείται και για τη δέψη των δερµάτων. Τα δέρµατα εµβαπτίζονται σε διάλυµα διχρωµικού καλίου για να οξειδωθούν οι πρωτείνες και έτσι το τελικό προϊόν αποκτά µοναδική ανθεκτικότητα στα βακτήρια και τη θερµότητα. Όµως συνήθως χρησιµοποιείται µεγάλη περίσσεια διχρωµικού καλίου και µετά τη δέψη απαιτούνται αρκετές πλύσεις των δερµάτων που δηµιουργούν ανεπανόρθωτη καταστροφή του περιβάλλοντος κατά την απόρριψη των εκπλυµάτων στο περιβάλλον. Σχετικά πρόσφατα άρχισε να χρησιµοποιείται το τετρασθενές δηµήτριο ως οξειδωτικό. Το 1998 παρουσιάσθηκε δίπλωµα ευρεσιτεχνίας στο οποίο αναφερόταν η χρήση του τετρασθενούς δηµητρίου για την οξείδωση διαφόρων αρωµατικών ενώσεων σε βιοµηχανική κλίµακα 6. Ειδικότερα αναφερόταν η επίτευξη ηλεκτροχηµικής οξείδωσης του ανηγµένου τρισθενούς δηµητρίου σε τετρασθενές και µάλιστα µε ηµισυνεχείς και συνεχείς απλές χηµικές διεργασίες. Το γεγονός αυτό επιτρέπει την επίτευξη οξείδωσης διαφόρων αρωµατικών ενώσεων µε ηµισυνεχείς χηµικές διεργασίες µε συνεχή ανακύκλωση του οξειδωτικού πράγµα που είναι πολύ δύσκολο µε τη χρήση των διχρωµικών και των υπερµαγγανικών αλάτων. Επιπροσθέτως η συνεχής ανακύκλωση του οξειδωτικού αποτρέπει σε υψηλό βαθµό τον κίνδυνο περιβαλλοντικής ρύπανσης. Στο παρακάτω σχήµα βλέπουµε ένα διάγραµµα ροής της οξείδωσης του ναφθαλινίου µε δηµήτριο προς ναφθοκινόνη.

19 12 Διάγραµµα ροής της οξείδωσης του ναφθαλινίου προς ναφθοκινόνη. Η αντίδραση που πραγµατοποιείται συνοψίζεται στο σχήµα: O Ce(SO 4 ) 2 2(H 4 ) 2 (SO 4 ) 2H 2 O H 2 SO 4 H 2 O O Δηλαδή παρατηρούµε ότι η οξείδωση µε τετρασθενές δηµήτριο αποτελεί µια πολλά υποσχόµενη και φιλική προς το περιβάλλον µέθοδο οξείδωσης για τη χηµική βιοµηχανία. 4.2 Η Οξείδωση µε τετρασθενές δηµήτριο στο χηµικό εργαστήριο Στην οργανική χηµεία το τετρασθενές δηµήτριο είναι αναντικατάστατο αντιδραστήριο για ορισµένες περιπτώσεις οξείδωσης οργανικών ενώσεων σε

20 13 εξαιρετικά ήπιες συνθήκες (θερµοκρασία περιβάλλοντος) 7. Ειδικότερα η οξειδωτική αποµεθυλίωση τ ου 1,4-διµεθοξυναφθαλινίου προς 1,4-ναφθοκινόνη γίνεται σε θερµοκρασία περιβάλλοντος σε 30 min µε απόδοση 94% OCH 3 O Ce(O 3 ) 4 2(H 4 )O 3 CH 3 C H 2 O OCH 3 O Επίσης η οξείδωση πλευρικής αλυσίδας αρωµατικών υδρογονανθράκων όπως του τολουολίου οδηγεί σε σχηµατισµό βενζυλονιτρικού εστέρα σε 2.5 h σε θερµοκρασία 40 C µε απόδοση 75%. H 3 C Ce(O 3 ) 4 2(H 4 )O 3 CH 3 C O 2 O H 2 C και τέλος η οξείδωση πολυκυκλικών αρωµατικών υδρογονανθράκων σε κινόνες όπως του ναφθαλινίου που γίνεται σε θερµοκρασία περιβάλλοντος σε 6 h µε απόδοση 90% O Ce(SO 4 ) 2 2(H 4 ) 2 (SO 4 ) 2H 2 O H 2 SO 4 H 2 O O Το τετρασθενές δηµήτριο ως οξειδωτικό χρησιµοποιείται και στην αναλυτική χηµεία σε ογκοµετρικούς προσδιορισµούς διαφόρων ενώσεων. Ειδικότερα χρησιµοποιούνται τα άλατα αυτού: Ce(SO 4 ) 2 2(H 4 ) 2 (SO 4 ) 2H 2 O και Ce(O 3 ) 4 2(H 4 )O 3 ως οξειδωτικά και η µέθοδος ονοµάζεται δηµητριοµετρία.

21 14 5. Δηµητριοµετρία 5.1 Γενικά για την ογκοµετρική ανάλυση Μεταξύ των µεθόδων οι οποίες χρησιµοποιούνται για τον ποσοτικό προσδιορισµό των χηµικών ουσιών είναι και η ογκοµετρική ανάλυση. Παρά το γεγονός ότι έχουν αναπτυχθεί και άλλες µέθοδοι οι οποίες χρησιµοπ οιούν αναλυτικές συσκευές µεγάλης ακρίβειας, τα αποτελέσµατα της ογκοµετρικής ανάλυσης είναι εξίσου µεγάλης ακρίβειας. Με τη µέθοδο αυτή προσδιορίζεται πειραµατικά ο όγκος ενός διαλύµατος ουσίας γνωστής συγκέντρωσης ο οποίος απαιτείται για να αντιδράσει πλήρως µε την άγνωστη ουσία που περιέχεται σε ορισµένο όγκο διαλύµατος. Το διάλυµα µε τη γνωστή συγκέντρωση ονοµάζεται πρότυπο διάλυµα. Το διάλυµα αυτό πρέπει να είναι σταθερό, δηλαδή να µη διασπάται από το φως, να µην αλλοιώνεται κατά την παραµονή, να µην οξειδώνεται, να αντιδρά ποσοτικά µε την ουσία η οποία πρόκειται να προσδιορισθεί. Οι αντιδράσεις του πρότυπου διαλύµατος µε την ουσία που προσδιορίζεται πρέπει: να είναι γνωστής στοιχειοµετρίας να είναι γρήγορες Οι αντιδράσεις στην ογκοµετρική ανάλυση διακρίνονται στις εξής κατηγορίες: Στις ιονικές αντιδράσεις στις οποίες δεν παρατηρείται µεταβολή στον αριθµό οξείδωσης Στις αντιδράσεις οξειδοαναγωγής, στις οποίες γίνεται µεταφορά ηλεκτρονίων Ως ισοδύναµο σηµείο µιας ογκοµέτρησης ορίζεται το σηµείο εκείνο κατά το οποίο η ποσό τητα του προσδιοριζόµενου συστατικού αντιδρά πλήρως µε ισοδύναµη ποσότητα του πρότυπου διαλύµατος. Πολλές φορές το τέλος ενός προσδιορισµού, δηλαδή το τελικό σηµείο, δε συµπίπτει µε το ισοδύναµο σηµείο. Η διαφορά του όγκου του πρότ υπου διαλύµατος µεταξύ του τελικού ση µείου και του ισοδύναµου σηµείου δίνει το σφάλµα της ογκοµετρικής ανάλυσης. Όσο πιο µικρή είναι η διαφορά, τόσο πιο

22 15 ακριβής είναι η µέθοδος που χρησιµοποιείται. Στις περιπτώσεις που κατά την ογκοµέτρηση µια ποσότητα προ τύπου διαλύµατος αντιδρά µε τον προστιθέµενο δείκτη ή µε κάποιο άλλο συστατικό, εκτός της άγνωστης ουσίας, γίνεται ο λεγόµενος λευκός προσδιορισµός. Ο προσδιορισµός αυτός είναι ογκοµέτρηση ενός διαλύµατος που περιέχει όλα τα συστατικά (Δείκτη, ύδωρ, ρυθµιστικό διάλυµα κτλ.) εκτός από την άγνωστη ουσία. Η ποσότητα του πρότυπου διαλύµατος, που θα χρησιµοποιηθεί για το λευκό προσδιορισµό, είναι πολύ µικρή και αφαιρείται από την ποσότητα του πρότυπου διαλύµατος που καταναλώνεται για τον κανονικό προσδιορισµό. 5.2 Ογκοµετρικές αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Η ονοµασία των ογκοµετρικών αναλύσεων οι οποίες βασίζονται στις αντιδράσεις οξειδοαναγωγής σχετίζεται µε εκείνη του πρότυπου διαλύµατος. Έτσι όταν το πρότυπο διάλυµα είναι το υπερµαγγανικό κάλιο, ΚΜηΟ 4, η µέθοδος ονοµάζεται µαγγανιοµετρία, όταν το πρότυπο διάλυµα είναι το διχρωµικό κάλιο, Κ 2 Cr 2 Ο 7, η µέθοδος ονοµάζεται χρωµιοµετρία ενώ όταν το πρότυπο είναι διάλυµα τετρασθενούς δηµητρίου η µέθοδος ονοµάζεται δηµητριοµετρία. Ορισµένα παραδείγµατα ογκοµετρικών προσδιορισµών φαίνονται στις παρακάτω αντιδράσεις: Ο προσδιορισµός δισθενούς σιδήρου γίνεται κατά την αντίδραση: Fe 2+ +Ce 4+ Fe 3+ +Ce 3+ ο προσδιορισµός µονοσθενούς χαλκού: Cu + +Ce 4+ Cu 2+ +Ce 3+ και ο προσδιορισµός σιδηροκυανιούχων ανιόντων: Fe(C) Ce 4+ Fe(C) Ce 3+ Τα πλεονεκτήµατα αυτής της µεθόδου έναντι της χρωµιοµετρίας είναι ότι είναι φιλικότερη προς το περιβάλλον για δύο λόγους:

23 16 Το χρώµιο είναι πολύ τοξικότερο του τετρασθενούς δηµητρίου 8-14 Τα διαλύµατα του τετρασθενούς δηµητρίου σε θειικό οξύ είναι πολύ σταθερότερα των αντιστοίχων του εξασθενούς χρωµίου έτσι δηµιουργούνται πολύ λιγότερα απόβλητα αναλυτικών εργαστηρίων. Δυστυχώς όµως το πολύ υψηλό κόστος του τετρασθενούς δηµητρίου περιορίζει την χρήση του µόνο σε απολύτως αναγκαίες περιπτώσεις και ειδικά σε εκπαιδευτικά ιδρύµατα την έχει καταστήσει σχεδόν ανύπαρκτη. Όµως µε αφορµή τον φιλικότερο προς το περιβάλλον χαρακτήρα του κρίνεται σκόπιµη και η επιλογή της δηµητριοµετρίας ως µεθόδου ογκοµετρικού προσδιορισµού διαφόρων ενώσεων. Ένα παράδειγµα µεθόδου ογκοµετρικού προσδιορισµού µε το οποίο θα ασχοληθούµε στο πειραµατικό µέρος αποτελεί ο προσδιορισµός του σιδήρου µε πρότυπο διάλυµα διένυδρου εναµµώνιου θειικού δηµητρίου (ΝΗ 4 ) 4 Ce(SO 4 ) 4 2H 2 O, σύµφωνα µε την αντίδραση: Fe 2+ +Ce 4+ Fe 3+ +Ce 3+ Οι έγχρωµες ουσίες στο σύστηµα είναι το τετρασθενές δηµήτριο (κίτρινο) και ο δισθενής σίδηρος (ελαφρό πράσινο)και έχουν ελάχιστη ένταση χρώ µατος, η οποία µετά την αντίδραση µειώνεται ακόµα περισσότερο µετά την αναγωγή τ ου τετρασθενούς δηµητρίου σε τρισθενές (άχρωµο) στο ισοδύναµο σηµείο. Επειδή όµως ο αποχρωµατισµός αυτός δεν είναι σαφής και κατά συνέπεια δεν επιτρέπει τον ευκρινή εντοπισµό του τελικού σηµείου προστίθεται ως δείκτης η φερροΐνη και το διάλυµα αρχικά χρωµατίζεται κόκκινο. Στο ισοδύναµο σηµείο το χρώµα αυτό εξαφανίζεται ή παρατηρείται ασθενέστατο κυανό χρώµα σε περιπτώσεις υψηλής συγκέντρωσης σιδήρου.

24 Δείκτες στην οξειδοαναγωγική ογκοµετρική ανάλυση Στις οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις κατά τις οποίες το οξειδωτικό σώµα είναι έγχρωµη ένωση, π.χ. ΚΜηΟ 4, δε χρησιµ οποιούνται δείκτες, επειδή τα ίδια τα οξειδωτικά σώµατα είτε αποχρωµατίζονται (ΚΜηΟ 4 ), είτε αλλάζουν χρώµα (Κ 2 Cr 2 Ο 7 ) κατά την αναγωγή τους. Έτσι κατά τον προσδιορισµό του Να 2 S 2 Ο 3 ή του Η 2 Ο 2 µε πρότυπο διάλυµα ΚΜηΟ 4, στο τελικό σηµείο του προσδιορισµού το άχρωµο διάλυµα χρωµατίζεται ελαφρώς ρόδινο από µικρή περίσσεια του ΚΜηΟ 4. Επίσης σε ογκοµετρικούς προσδιορισµούς µε πρότυπο διάλυµα Κ 2 Cr 2 Ο 7, το πορτοκαλί χρώµα του Κ 2 Cr 2 Ο 7, µετατρέπεται σε ελαφ ρώς πράσινο. Σε ορισµένες αντιδράσεις οξειδοαναγωγής στις οποίες τα προϊόντα είναι άχρωµα, όπως στη δηµητριοµετρία η παρουσία του δείκτη κρίνεται απαραίτητη. Συγκεκριµένα χρησιµοποιείται συνήθως ως δείκτης η φερροΐνη. Η φερροΐνη είναι σύµπλοκη ένωση δισθενούς σιδήρου και 1,10-φαινανθρολίνης µε έντονο κόκκινο χρώµα και συντακτικό τύπο: 2+ Fe Συντακτικός τύπος φερροΐνης Η φερροΐνη είναι δείκτης οξειδοαναγωγής και κατά την ογκοµέτρηση συµβαίνει η ακόλουθη οξειδοαναγωγική αντίδραση: Fe 3+ +e - Fe 2+ κυανό ερυθρό

25 6. Πειραµατικό Μέρος 18

26 19 6. Πειραµατικό Μέρος 6.1 Κανόνες ασφάλειας στο χηµικό εργαστήριο Οι κανόνες ασφαλείας κατά την ενασχόλησή µας σε χηµικά εργαστήρια συνοψίζονται στα ακόλουθα µέτρα: 1 Φοράµε πάντα εργαστηριακή ποδιά και γυαλιά ασφαλείας. 2 Δεν δοκιµάζουµε αντιδραστήρια µε το στόµα ούτε τα µυρίζουµε. 3 Δεν τρώµε φαγητό δεν πίνουµε και δεν καπνίζουµε µέσα σε χηµικά εργαστήρια. 4 Δε θερµαίνουµε σε γυµνή φλόγα εύφλεκτα υγρά. 5 Όταν θερµαίνουµε υγρά σε οποιοδήποτε σκεύος το ύψος του υγρού δεν πρέπει να υπερβαίνει το ένα τρίτο του ύψους του σκεύους. 6 Όταν θερµαίνουµε υγρά σε δοκιµαστικούς σωλήνες φροντίζουµε το στόµιο του δοκιµαστικού σωλήνα να µην στρέφεται προς το πρόσωπο κανενός. 7 Η µετάγγιση καυστικών υγρών δεν γίνεται µε αναρρόφηση αέρα µε το στόµα από το σιφώνιο αλλά χρησιµοποιείται ελαστική φούσκα αναρρόφησης. 8 Η αραίωση πυκνών οξέων γίνεται µε την προσθήκη του οξέος στο νερό και ποτέ αντίστροφα 9 Πριν χρησιµοποιήσουµε κάποιο αντιδραστήριο διαβάζουµε προσεκτικά την ετικέτα και τα σύµβολα περιγραφής κινδύνου που υπάρχουν σε αυτή για να γνωρίζουµε τις προφυλάξεις που απαιτούνται πριν τη χρήση. 10 Διαβάζουµε τον πίνακα µε τα σύµβολα περιγραφής κινδύνου που υπάρχουν στις ετικέτες των αντιδραστηρίων ώστε να γνωρίζουµε τη σηµασία του κάθε συµβόλου

27 Πίνακας 3.Σύµβολα περιγραφής κινδύνου. 20

28 Πειράµατα επίδειξης Προσδιορισµός τοξικότητας ενώσεων του Ce(IV) και Cr(VI). Οξειδωτική δράση του τετρασθενούς δηµητρίου

29 Προσδιορισµός τοξικότητας ενώσεων του Ce(IV) και Cr(VI) Σκοπός: Ο προσδιορισµός της τοξικότητας του διχρωµικού καλίου, που αποτελεί και το συνηθέστερο οξειδωτικό, και σύγκριση της µε τη ν τοξικότητα του τετρασθενούς θειικού δηµητρίου που αποτελεί φιλικότερο προς το περιβάλλον οξειδωτικό. Στόχος: Αυτή η εργαστηριακή άσκηση δίνει τη δυνατότητα στους πειραµατιζόµενους: Να αντιληφθούν µε τρόπο απλό και εποπτικό την έννοια της τοξικότητας µιας χηµικής ουσίας στο περιβάλλον. Να συγκρίνουν δύο χηµικές ενώσεις ως προς την τοξικότητά τους µε τρόπο απλό και να αποφανθούν ποια προκαλεί τη µεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή. Να σχεδιάσουν παρόµοια πειράµατα µε άλλες ουσίες που θεωρούν οι ίδιοι ότι ίσως να έχουν υψηλή τοξικότητα. Δοκιµασία εκβλάστησης σπόρων Θεωρητικό υπόβαθρο Είναι γνωστό ότι κατά την εκβλάστηση των σπόρων αναπτύσσονται κύτταρα µε µεγάλους ρυθµούς. Συµβαίνουν δ ηλαδή λειτουργίες κυτταρικής διαίρεσης όπου γίνεται αντιγραφή του µορίου του DA σε µεγάλους ρυθµούς. Αν κατά τη φάση αυτή προστεθούν στο περιβάλλον των κυττάρων χηµικές ενώσεις υπάρχει υψηλότερη πιθανότητα από κάθε άλλη περίπτωση να αλληλεπιδράσουν µε το γενετικό υλικό των κυττάρων και να προκληθούν µεταλλάξεις ε ίτε καταστροφή του γενετικού υλικού. Εκµεταλλευόµενοι το γεγονός αυτό προσθέτουµε χηµικές ενώσεις κατά τη φάση της φύτρωσης των σπερµάτων και µετρούµε το% ποσοστό των σπερµάτων που φυτρώνουν. Συγκεκριµένα επιλέγονται µικρά σπέρµατα φακής (vicia faba) που εκτίθενται σε διαφορετικές συγκεντρώσεις διαλυµάτων χηµικών ενώσεων. Παρατηρούµε το ποσοστό των σπερµάτων που φυτρώνουν σε συνάρτηση µε τη συγκέντρωση του εφαρµοζόµενου διαλύµατος και εξάγουµε τα αποτελέσµατά µας σχετικά µε την τοξικότητα των ουσιών 15.

30 23 Πειραµατικό µέρος Απαιτούµενα αντιδραστήρια: Διχρωµικό κάλιο Κ 2 Cr 2 Ο 7 Εναµµώνιο θειικό δηµήτριο διένυδρο (ΝΗ 4 ) 4 Ce(SO 4 ) 4 2H 2 O Απαιτούµενα Όργανα-Συσκευές: Προβολέας διαφανειών Σιφώνιο µετρήσεως 10 ml Ζυγός Τριβλία petri γυάλινα Ø 10 cm (7) Φιαλίδια ζυγίσεως (6) Σπάτουλα Ογκοµετρικές φιάλες των 100 ml Διηθητικό χαρτί Διαφάνεια Σπέρµατα φακής (vicia faba) Τρόπος εργασίας Ζυγίζουµε σε τρία φιαλίδια ζυγίσεως 6.320, και g εναµµώνιου θειικού δηµητρίου (ΝΗ 4 ) 4 Ce(SO 4 ) 4 2H 2 O. Μεταφέρουµε το στερεό από το κάθε ένα φιαλίδιο ζυγίσεως ξεχωριστά µε τη βοήθεια σπάτουλας σε µία διαφορετική ογκοµετρική φιάλη των 100 ml και προσθέτουµε νερό µέχρι τη χαραγή. Έτσι έχουµε παρασκευάσει τρία διαλύµατα εναµµώνιου θειικού δηµητρίου (ΝΗ 4 ) 4 Ce(SO 4 ) 4 2H 2 O µε συγκεντρώσεις 0.1Μ, 0.01Μ και 0.001Μ. Ζυγίζουµε σε τρία φιαλίδια ζυγίσεως 2.940, και g διχρωµικού καλίου Κ 2 Cr 2 Ο 7. Μεταφέρουµε το στερεό από το κάθε ένα φιαλίδιο ζυγίσεως ξεχωριστά µε τη βοήθεια σπάτουλας σε µία διαφορετική ογκοµετρική φιάλη των 100 ml και προσθέτουµε νερό µέχρι τη χαραγή. Έτσι έχουµε παρασκευάσει τρία

31 24 διαλύµατα διχρωµικού καλίου µε συγκεντρώσεις 0.1Μ, 0.01Μ και 0.001Μ. Σε κάθε ένα από ε πτά τριβλία petri τοποθετούµε ένα κυκλικό κοµµάτι διηθητικό χαρτί διαµέτρου ~9 cm και 30 σπέρµατα φακής. Σε κάθε ένα τριβλίο προσθέτουµε 5 ml από ένα διάλυµα που παρασκευάσαµε και σηµειώνουµε τη συγκέντρωση και την ουσία που περιέχει. Στο έβδοµο τριβλίο προσθέτουµε 5 ml ύδατος και χρησιµεύει ως µάρτυρας της φυτρωτικής ικανότητας των χρησιµοποιηθέντων σπερµάτων. Πωµατίζουµε τα τριβλία και τα αφήνουµε για 24 h σε θερµοκρασία 30 C. Παρατηρούµε ότι σε κάποια τριβλία δεν έχουν φυτρώσει καθόλου σπέρµατα καταγρά φουµε τα αποτελέσµατα µετρώντας και τον αριθµό των σπερµάτων που φύτρωσαν σε σχέση µε τον αριθµό των τοποθετηθέντων σπερµάτων. Κατόπιν αποχύνεται το διάλυµα από τα τριβλία, πωµατίζονται, αναποδογυρίζονται ανοίγονται και αφαιρείται το διηθητικό χαρτί. Τοποθετούµε διαφάνεια πάνω στην τράπεζα του προβολέα διαφανειών στην οποία σηµειώνουµε τους χηµικούς τύπους και τις συγκεντρώσεις των χρησιµοποιηθέντων διαλυµ άτων. Τα πώµατα των τριβλίων, που περιέχουν πλέον τα φυτρωµένα ή µη σπέρµατα, τοποθετούνται στην αντίστοιχη θέση της διαφάνειας πάνω στην τ ράπεζα του προβολέα διαφανειών. Έτσι γίνεται εποπτικά ορατό σε όλο το ακροατήριο το αποτέλεσµα του πειράµατος. Σχόλια-Προφυλάξεις Λαµβάνεται µέριµνα ώστε σε καµία περίπτωση οι πειραµατιζόµενοι να µην έρθουν σε επαφή µε το διάλυµα του διχρωµικού καλίου ή να µην εισπνεύσουν σκόνη του ιδίου στερεού

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ

ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ !Unexpected End of Formula l ΣΠΑΝΙΕΣ ΓΑΙΕΣ Η ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΜΕΤΡΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πασχαλίδης Δαμιανός 6. Πειραµατικό Μέρος 6.1 Κανόνες ασφάλειας στο χηµικό εργαστήριο Οι κανόνες ασφαλείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων

5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων 5. Η ισχύς ενός λευκαντικού ρούχων Σκοπός Τα λευκαντικά είναι συνήθως υδατικά διαλύματα υποχλωριώδους νατρίου, NaOCl, και κυκλοφορούν με την εμπορική ονομασία «χλωρίνη». Σκοπός αυτού του πειράματος είναι

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Γραμμομοριακή συγκέντρωση διαλυμάτων Συγκέντρωση διαλύματος: ποσότητα διαλυμένης ουσίας σε καθορισμένη ποσότητα διαλύματος Αραιό διάλυμα: μικρή συγκέντρωση διαλυμένης ουσίας Πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της ΕΚΦΕ Εύβοιας Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της Απαραίτητα όργανα Προχοϊδα Σιφώνι Κωνική φιάλη Απαραίτητα υλικά 10 ml

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C

ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ C Μανδηλιώτης Σωτήρης, Γεωλόγος Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Σερρών Χατζάρα Στέλλα, Χηµικός Βιολόγος Γενικό Λύκειο Νιγρίτας Η Αφορµή Στη Νέα Ζηλανδία το 2004 2 µαθήτριες 14 ετών

Διαβάστε περισσότερα

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι;

4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; 4. Πόσο οξικό οξύ περιέχει το ξίδι; Σκοπός Σκοπός αυτού του πειράματος είναι να προσδιορίσετε την ποσότητα (γραμμομοριακή συγκέντρωση) του οξικού οξέος που υπάρχει σε ένα λευκό ξίδι μέσω ογκομέτρησης με

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Οξείδωση: Αναγωγή: Οξειδωτικό Αναγωγικό

Οξείδωση: Αναγωγή: Οξειδωτικό Αναγωγικό ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ Οξείδωση:απώλεια ηλεκτρονίων Αναγωγή:πρόσληψη ηλεκτρονίων Οξειδωτικό αντιδραστήριο:προσλαμβάνει ηλεκτρόνια Αναγωγικό αντιδραστήριο: παραχωρεί ηλεκτρόνια στις αντιδράσεις οξείδωσης - αναγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 29 Μαΐου 2009 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΟΓΚΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Ορισμοί, ορολογία, περιγραφή τεχνικής Ογκομετρήσεις Εξουδετέρωσης Ογκομέτρηση ή τιτλοδότηση (titration) είναι η διεργασία του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ

ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΑΣΚΗΣΗ 6: ΟΓΚΟΜΈΤΡΗΣΗ ΟΞΕΟΣ - ΒΑΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ Οξέα, βάσεις, άλατα και εξουδετέρωση Γνωρίζουμε ότι ενώσεις οι οποίες διαλυόμενες στο νερό δίνουν κατιόντα υδρογόνου (πρωτόνια) είναι οξέα: ΗΑ Η + + Α Ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ ΤΙΤΛΟΔΟΤΗΣΗ ΟΞΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΕΩΝ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η εξοικείωση με τις τεχνικές τιτλοδότησης και η κατανόηση των ογκομετρικών μεθόδων ανάλυσης. Θεωρητικό Μέρος Πάρα πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Για τις προτάσεις 1.1 έως και 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της πρότασης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στο σωστό συµπλήρωµά της.

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 γ. Α.2 β. Α.3 β. Α.4 γ. A.5 α) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 13. β) Ορισμός σχολικού βιβλίου σελίδα 122. ΘΕΜΑ Β B.1 α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5

ÊÏÑÕÖÇ. 1.2 Το ph υδατικού διαλύµατος ασθενούς βάσης Β 0,01Μ είναι : Α. Μεγαλύτερο του 12 Β. 12 Γ. Μικρότερο του 2. Μικρότερο του 12 Μονάδες 5 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.1 Η ενέργεια ιοντισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 27 Μαΐου, 2011 Ώρα εξέτασης:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 14 Ιουνίου 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων Περιεχόμενα ΘΕΜΑ Α... 1 Α1. Β... 1 Α2. Γ... 1 Α3. Δ... 1 Α4. Α... 1 Α5. Α....

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων

2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 2.4 Η γλώσσα της χημείας - Αριθμός οξείδωσης- Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων 12.1. Πόσες είναι οι γνωστές χημικές ενώσεις; Τουλάχιστον δέκα εκατομμύρια γνωστές ενώσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012 ÃÁËÁÎÉÁÓ. Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 20 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου

Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων. Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Απαντήσεις Λύσεις σε Θέματα από την Τράπεζα Θεμάτων Μάθημα: Χημεία Α Λυκείου Στο παρών παρουσιάζουμε απαντήσεις σε επιλεγμένα Θέματα της Τράπεζας θεμάτων. Το αρχείο αυτό τις επόμενες ημέρες σταδιακά θα

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης . Οδηγίες χρήσης Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα εργασίας και από τη λίστα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ

ΠΕΝΤΕΛΗ. Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13, Τηλ. 210 8048919 / 210 6137110 Κτίριο 2 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 29, Τηλ. 210 8100606 ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ Τάξη Μάθημα Εξεταστέα ύλη Καθηγητές Γ Λυκείου XHMEIA Γ Λυκείου Οργανική-Οξειδοαναγωγή- Θερμοχημεία-Χημική κινητική Δημητρακόπουλος Θοδωρής Τζελέπη Αναστασία ΠΕΝΤΕΛΗ Κτίριο 1 : Πλ. Ηρώων Πολυτεχνείου 13,

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Για τις ερωτήσεις 1.1 1.4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί την σωστή απάντηση. 1.1. Στο μόριο του BeF 2 οι δεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Πολυμερισμό 1,4 δίνει η ένωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1.Σε κλειστό δοχείο έχει αποκατασταθεί η ισορροπία: C2H5OH(l) C 2H5OH(g)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1-1.4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1.1. Τι είδους τροχιακό

Διαβάστε περισσότερα

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 23 3. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ 1. Βλέπε θεωρία σελ. 83. 2. α) (χημική εξίσωση) β) (δύο μέλη) (ένα βέλος >) γ) (αντιδρώντα) δ) (τμήμα ύλης ομογενές που χωρίζεται από το γύρω του χώρο με σαφή όρια). ε) (που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007.

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 12 Ιουνίου 2007 7:30-10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2

Άσκηση. Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές οξύ: (CH 3 ) 2 CHCOOH Ισχυρή βάση: KOH Ασθενής βάση: (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ασκήσεις κεφ. 1-3 Άσκηση Κατατάξτε τις παρακάτω ενώσεις ως ισχυρά και ασθενή οξέα ή ισχυρές και ασθενείς βάσεις α) Η 2 SeO 4, β) (CH 3 ) 2 CHCOOH γ) KOH, δ) (CH 3 ) 2 CHNH 2 Ισχυρό οξύ: Η 2 SeO 4 Ασθενές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα