Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48"

Transcript

1 Ιάκωβος Κλεώπας Ιστορία και βασικά γνωρίσµατα της ψυχοσωµατικής σκέψης Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Δελτίο : Κύριε Κλεώπα, σας ευχαριστούµε που δεχθήκατε να έχετε µαζί µας αυτή τη συνοµιλία. Είστε ο πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας. Μπορείτε να µας πείτε λίγα λόγια για την ιστορία, τους στόχους και τις δραστηριότητες της Εταιρείας; Ι. Κλεώπας : Θα ήθελα αρχικά να ευχαριστήσω το Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας για την δυνατότητα αυτής της συζήτησης. Η Ελληνική Ψυχοσωµατική Εταιρεία - IPSO P. Marty (ΕΨΣΕ) ιδρύθηκε ως εταιρεία το 2001 και είναι µέλος της Διεθνούς Ένωσης Ψυχοσωµατικής - Pierre Marty. Η δηµιουργία της, ξεκίνησε το 1995 µε την πρωτοβουλία της Άννας Ποταµιάνου, η οποία ήταν ήδη µέλος και διδάσκουσα στον αρχικό πυρήνα της σηµερινής Διεθνούς Ένωσης. Δηλαδή στο Institut de Psychosomatique στο Παρίσι, το οποίο δηµιουργήθηκε το 1975 από τους Pierre Marty και Michel Fain. Συγκροτήθηκε έτσι στην Αθήνα µία πρώτη οµάδα από συναδέλφους ψυχαναλυτές µε ένα ιδιαίτερο κλινικό και θεωρητικό ενδιαφέρον για την ψυχοσωµατική. Τα επόµενα χρόνια, τα µέλη της αρχικής οµάδας πραγµατοποίησαν την εκπαίδευση στην ψυχοσωµατική, κυρίως στο Παρίσι, στην IPSO και ένα µέρος της στην Αθήνα. Το 2005 η Ελληνική Ψυχοσωµατική Εταιρεία αναγνωρίστηκε από την Διεθνή Ψυχοσωµατική Ένωση (Α.Ι.) ως µία από τις εταιρείες που παρέχουν εκπαίδευση στο πλαίσιο των κανονισµών της Διεθνούς Ένωσης. Έχει δηλαδή το δικαίωµα να παρέχει αυτόνοµα ένα πλήρες εκπαιδευτικό πρόγραµµα σπουδών στην ψυχαναλυτική ψυχοσωµατική στην Ελλάδα. Στόχος της ΕΨΣΕ, είναι η ανάπτυξη της ψυχοσωµατικής σκέψης και πράξης στο πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας και πρακτικής µε ειδική επικέντρωση στην εκπαίδευση και την έρευνα. Σύµφωνα µε τον κανονισµό της Διεθνούς Ένωσης Ψυχοσωµατικής η πλήρης εκπαίδευση στην ψυχαναλυτική ψυχοσωµατική προϋποθέτει να είναι ο εκπαιδευόµενος ψυχαναλυτής ή εκπαιδευόµενος σε µία από τις εταιρείες - µέλη της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης. Εξ άλλου, σηµαντικός στόχος της εταιρείας είναι η ανάπτυξη της κλινικής και θεωρητικής έρευνας και εφαρµογής της ψυχοσωµατικής µέσα από διεπιστηµονικές συνεργασίες. Αυτές συχνά ξεκινούν από αιτήµατα που απευθύνονται προς την ΕΨΣΕ και τα µέλη της, εκ µέρους φορέων υγείας και εκπαίδευσης και ιδίως από συναδέλφους οι οποίοι εργάζονται στον χώρο της ψυχικής υγείας. Υπάρχουν επίσης αιτήµατα από ιατρούς άλλων ειδικοτήτων, οι οποίοι αναγνωρίζουν τη σηµασία της ψυχικής λειτουργίας στην εκδήλωση και την πορεία των οργανικών νοσηµάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, οργανώνονται από την ΕΨΣΕ θεωρητικά και κλινικά σεµινάρια ευαισθητοποίησης στην ψυχοσωµατική. Δ : Θα θέλαµε να µας µιλούσατε για τους βαθύτερους λόγους που κατά την γνώµη σας έκαναν τους ψυχαναλυτές να αναπτύξουν την Ψυχοσωµατική ως ειδικό κλάδο. Να µας παρουσιάσετε δηλαδή, όσο αυτό είναι εφικτό στο πλαίσιο µιας συνοµιλίας, τα σηµεία της ψυχαναλυτικής µεταψυχολογίας και νοσογραφίας όπου η διαφοροποίηση αυτή ήταν απαραίτητη. 1

2 ΙΚ : Τα τελευταία χρόνια παρατηρούµε ότι οι αναφορές στην ψυχοσωµατική σκέψη των διαφόρων ψυχαναλυτικών σχολών και ιδίως της γαλλικής, πληθαίνουν. Ένα ερώτηµα λοιπόν είναι, όπως το θέτετε, γιατί η ψυχοσωµατική; Πρώτα απ όλα θα έλεγα, επειδή διατυπώνεται ένα ίσως όλο και αυξανόµενο αίτηµα για θεραπεία. Αυτό είναι αναµενόµενο σε περιόδους κρίσεων, προσωπικών ή συλλογικών όπως αυτή που διανύουµε τα τελευταία χρόνια, όπου η σωµατοψυχική οντότητα αναµετράται µε τα όριά της. Η ψυχοσωµατική σκέψη διαµορφώθηκε στην Γαλλία από τους Pierre Marty, Michel Fain, Michel de M Uzan και Christian David, ωθούµενη από κλινικά αιτήµατα και από την κλινική παρατήρηση ασθενών µε σωµατικά νοσήµατα. Η κλινική αυτή εργασία, η προσπάθεια κατανόησης των µηχανισµών αποδιοργάνωσης και αναδιοργάνωσης της σωµατοψυχικής λειτουργίας, καθώς και ο τρόπος µε τον οποίο εκφράζονται οι µηχανισµοί αυτοί εντός της θεραπευτικής σχέσης, έθεσαν και συνεχίζουν να θέτουν µία σειρά ερωτηµάτων στην ψυχαναλυτική θεωρία και πρακτική. Υπ αυτή την έννοια η ψυχοσωµατική είναι η ανταπόκριση της ψυχαναλυτικής σκέψης στο αίτηµα κλινικής εργασίας µε σωµατικούς ασθενείς και θεωρητικής κατανόησης της λειτουργίας της σωµατοψυχικής οντότητας. Αναφερθήκατε στην ψυχοσωµατική ως ειδικό κλάδο της ψυχανάλυσης. Θα έλεγα ότι αποτελεί έναν ειδικό κλάδο µε την έννοια ότι προϋποθέτει εξειδίκευση και εκπαίδευση. Θα µπορούσε ίσως να θεωρηθεί ειδικός κλάδος και επειδή ασχολείται µε µία ειδική κλινική οντότητα, την κλινική της χρηστικής σκέψης, της θεµελιώδους κατάθλιψης, της ανεπάρκειας ή κάµψης των ψυχικών και συναισθηµατικών διεργασιών που συναντάµε στην ψυχική λειτουργία ασθενών που παρουσιάζουν χρόνια ή οξέα νοσήµατα. Ωστόσο ένας τέτοιος διαχωρισµός θα δηµιουργούσε την εντύπωση ότι υπάρχουν ανάλογοι διαχωρισµοί εντός της ψυχικής λειτουργίας. Η κλινική εµπειρία δείχνει ότι η χρηστική σκέψη, οι κινήσεις αποεπένδυσης ή µορφολογικής παλινδρόµησης, το τραυµατικό δυναµικό για το οποίο µίλησε ο Fain, η ανάπτυξη τέλος τάσεων εκφόρτισης προς το σώµα, αποτελούν εν δυνάµει στοιχεία κάθε ψυχικής οργάνωσης. Αυτές οι ψυχικές κινήσεις ή µεταβάσεις, οι περιοχές κάµψης της ψυχικής οργάνωσης, συχνά καλυµµένες από µία λιγότερο ή περισσότερο νευρωτική, συµβολοποιηµένη λειτουργία, µπορούν να εµφανισθούν στο πλαίσιο γενικότερα της ψυχαναλυτικής εργασίας και µεταβιβαστικής σχέσης. Η ψυχοσωµατική σκέψη, όπως έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, απαντά σε αιτήµατα εµβάθυνσης και επέκτασης της ψυχαναλυτικής θεωρίας και θεραπευτικής του ναρκισσισµού, των διαταραχών του Εγώ, των µεταιχµιακών και τραυµατικών διαταραχών. Η ψυχοσωµατική σκέψη προσπαθεί εν τέλει να κατανοήσει γενικότερα τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της σωµατοψυχικής οντότητας. Σε αυτή την κατεύθυνση, προτάθηκαν, από τους Marty, Fain, De M Uzan και στην συνέχεια κυρίως από τον Claude Smadja, ορισµένες διαφοροποιήσεις στο θεωρητικό επίπεδο της µεταψυχολογίας. Στην φροϋδική µεταψυχολογία, η εµφάνιση πρωτογενών τρόπων λειτουργίας, µαζικής παλινδρόµησης και των αντίστοιχων ψυχικών, νοητικών ή και σωµατικών συµπτωµάτων, εξηγείται και ερµηνεύεται ως προϊόν της δράσης ασυνείδητων φαντασιώσεων, δηλαδή ενός υποκειµενικού µορφώµατος το οποίο ενέχει ψυχική αξία και εντός του οποίου διατυπώνεται η συγκρουσιακότητα της ασυνείδητης επιθυµίας. Η ψυχοσωµατική µεταψυχολογία, η οποία κινείται στην γραµµή σκέψης του Freud σχετικά µε την ενεστώσα νεύρωση, θεωρεί ότι ορισµένες καταστάσεις αποδιοργάνωσης, οι τραυµατικές καταστάσεις και η εκδήλωση σωµατικών νοσηµάτων, δηλώνουν την διακοπή της ψυχικής λειτουργίας. Πρόκειται για µία σιγή του ψυχικού οργάνου, µια παύση των δυναµικών διεργασιών, των επενδύσεων, των διεργασιών υποκειµενοποίησης και αντικειµενοποίησης, σύµφωνα µε τους όρους του Α.Green. Παράγεται έτσι συρρίκνωση 2

3 και πάγωµα των διεργασιών µέσα από τις οποίες κατά την εξέλιξη στην πορεία της ζωής, αναδύεται η ψυχική ζωή και οργανώνεται η ψυχική τοπική. Μπορούµε να πούµε ότι οι διαφοροποιήσεις της ψυχοσωµατικής µεταψυχολογίας προτείνουν επέκταση της φροϋδικής µεταψυχολογίας και όχι τροποποίηση της. Ένα παράδειγµα είναι η έννοια του ασυνειδήτου. Στον Freud το ασυνείδητο ή το εκείνο, οργανώνονται και λειτουργούν σε επαφή και σχέση µε το σώµα, έχοντας ως υπόβαθρο εκπροσώπους του σώµατος, µέσω δηλαδή της ενορµητικής διεργασίας. Στην θεωρία του Marty, το ασυνείδητο περιλαµβάνει αυτό καθαυτό το σώµα και τις λειτουργίες του. Εξάλλου, o Marty θεωρεί το ένστικτο της ζωής πέραν αλλά και ένθεν των ενορµήσεων, ως µία πρωταρχική τάση της σωµατοψυχικής οντότητας, γύρω από την οποία και µέσω των πρώιµων σχέσεων και βιωµάτων, αναπτύσσεται µία διεργασία ψυχικοποίησης, µε τελικό αποτέλεσµα τη συγκρότηση των ψυχικών συστηµάτων όπως περιγράφονται από την ψυχανάλυση. Υπό αυτή την έννοια, από κλινική και θεωρητική άποψη, η ψυχοσωµατική δεν είναι ένας ειδικός κλάδος αλλά µία ψυχαναλυτική οπτική. Μάλιστα το επόµενο συνέδριο της Διεθνούς Ένωσης Ψυχοσωµατικής στην Ισπανία, έχει ως θέµα αυτή ακριβώς την διάσταση, ότι δηλαδή η ψυχοσωµατική είναι µία ψυχαναλυτική άποψη, µια οπτική γωνία. Νοµίζω ότι εκτός του πεδίου της κλινικής εργασίας και θεραπευτικής τεχνικής µε σωµατικά πάσχοντες, οι διαφοροποιήσεις που εισάγει η ψυχοσωµατική απορρέουν από την ίδια την ψυχαναλυτική σκέψη και πράξη και εντάσσονται σε αυτήν. Δ : Η ψυχοσωµατική σκέψη έδωσε ώθηση στην ψυχαναλυτική σκέψη γενικότερα; Σκέπτοµαι ότι στη γαλλική ψυχανάλυση ένα βασικό κείµενο, εκείνο για την δηµιουργία της φαντασίωσης, το «Πρελούδιο στη φαντασιωτική ζωή» γράφτηκε από τον Michel Fain, έναν «ψυχοσωµατιστή». ΙΚ : Θα έλεγα ότι η ίδια η ψυχοσωµατική κλινική, η προσπάθεια κατανόησης και θεραπευτικής προσέγγισης των µηχανισµών ή των ελλειµµάτων που συνδέονται µε την χρηστική σκέψη, την θεµελιώδη κατάθλιψη, τις κινήσεις αποδιοργάνωσης και εκφόρτισης των διεγέρσεων προς την συµπεριφορά ή το σώµα, αναλογεί στην διερεύνηση και την κατανόηση των µηχανισµών της ψυχικής οικονοµίας, των ενορµητικών κινήσεων, της λειτουργίας του προσυνειδητού ή του Εγώ της δεύτερης τοπικής, της νοηµατοδότησης καθώς και της σύνδεσης µεταξύ αναπαραστάσεων και συναισθήµατος. Ένα άλλο πεδίο στο οποίο έχει συνεισφέρει η ψυχοσωµατική σκέψη στην ψυχανάλυση, είναι η κατανόηση της λειτουργίας της µεταβίβασης και της αντιµεταβίβασης σε ασθενείς οι οποίοι παρουσιάζουν σηµαντικά ελλείµµατα ψυχικής οργάνωσης, όπως στην περίπτωση της οριακής διαταραχής. Eπίσης η ψυχοσωµατική προσέγγιση επιτρέπει, βοηθά όπως λέγαµε νωρίτερα, την κατανόηση και τη δυνατότητα επεξεργασίας εντός της θεραπευτικής σχέσης, στοιχείων ή στιγµών ασυνέχειας, κάµψης και ανεπάρκειας της ψυχικής λειτουργίας, τα οποία εµφανίζονται ακόµη και στο κλινικό υλικό αναλυόµενων µε νευρωτική κατά τα άλλα οργάνωση. Αναφερθήκατε στο έργο του M.Fain. Θα θυµηθούµε ότι την δηµοσίευση του αναφερθέντος άρθρου και ορισµένων άλλων σχετικών κειµένων, θα ακολουθήσει, τρία χρόνια αργότερα, το 1974, η έκδοση ενός έργου αναφοράς στην ψυχοπαθολογία του βρέφους: «Το παιδί και το σώµα του» των Fain, Kreisler και Soulé. Ο Michel Fain, µέσα από την εξέταση ψυχοσωµατικών διαταραχών της πρώιµης ηλικίας, του µηρυκασµού και της αϋπνίας του βρέφους, ανέλυσε τη συµβολή της µητρικής λειτουργίας στην ανάπτυξη της φαντασιωτικής ζωής και των αναπαραστάσεων. Το Πρελούδιο του Fain, η εισαγωγή σε αυτές τις θεµελιώδεις ενδοψυχικές λειτουργίες, συνδέεται µε τις εναλλαγές, τους 3

4 ρυθµούς ή την µουσικότητα των διαφόρων µορφών που λαµβάνει η λειτουργία της µητέρας, που φροντίζει, που αισθάνεται και γίνεται αντιληπτή δια των αισθήσεων και του συναισθήµατος, περιβάλλει, κινητοποιεί, ικανοποιεί αλλά και ηρεµεί, το παιδί της, την σχέση µαζί του καθώς και τον ίδιο της τον ψυχισµό. Ο Fain µαζί µε την Braunsweik, ανέλυσαν την σύνδεση µεταξύ της ανάδυσης της ψυχικής ζωής και της δυνατότητας της µητέρας να υπάρξει ως «µητέρα της ηµέρας», αφοσιωµένη στο παιδί της και ως «µητέρα της νύχτας», όπου ξαναβρίσκει την ικανοποίηση της ερωτικής επιθυµίας στην σχέση µε τον σύντροφό της. Εισάγονται έτσι η λειτουργία του τρίτου και η διεργασία των πρωτογενών ταυτίσεων. Από θεωρητική άποψη οι προτάσεις του Fain είναι ένα πρελούδιο στην φροϋδική µεταψυχολογία, οι δε διεργασίες που περιγράφει αποτελούν προοίµιο, εισαγωγή στην δηµιουργία του ψυχικού οργάνου. Παράδειγµα διαλόγου µεταξύ ψυχοσωµατικής και ψυχανάλυσης είναι το έργο ορισµένων ψυχαναλυτών οι οποίοι µάλιστα δεν είναι ψυχοσωµατιστές. Παράδειγµα, το έργο του Cesar και της Sara Botella γύρω από την εικονοπλασία και την µορφολογική παλινδρόµηση, του René Rousillon γύρω από το αντικείµενο, ή του André Green, γύρω από την έννοια και την κλινική του αρνητικού, της νεκρής µητέρας, της λευκής ψύχωσης, των οριακών καταστάσεων. Όλα αυτά έδωσαν δυνατότητες διεύρυνσης και συνδέσεων µεταξύ της ψυχαναλυτικής και της ψυχοσωµατικής σκέψης. Θα ήθελα να προσθέσω σε αυτά µία παρατήρηση που προέρχεται από την εµπειρία των επιστηµονικών δραστηριοτήτων της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας. Στο πλαίσιο των συνεργασιών και των σεµιναρίων που οργανώνονται, βλέπουµε ότι η ψυχοσωµατική προσέγγιση, η συζήτηση γύρω από τα κλινικά και θεωρητικά ζητήµατα της ψυχοσωµατικής, ανακινεί στους συναδέλφους που συµµετέχουν, την σκέψη και την επιθυµία διερεύνησης της ψυχανάλυσης αλλά και εκπαίδευσης σε αυτήν. Δ : Μπορείτε να µας πείτε λίγα λόγια για την ιστορία της γαλλικής ψυχοσωµατικής σχολής; ΙΚ : Η ιστορία της ψυχοσωµατικής σχολής του Παρισιού ξεκινά την δεκαετία του πενήντα µέσα από την κλινική εργασία και την κλινική παρατήρηση σωµατικών ασθενών. Οι πρωτεργάτες της γαλλικής ψυχοσωµατικής, ο Marty, ο Fain, ο De M Uzan και ο David, ασχολήθηκαν στο πλαίσιο της νοσοκοµειακής εργασίας τους αρχικά µε ασθενείς µε κεφαλαλγίες και ραχιαλγίες καθώς και µε αλλεργικούς ασθενείς. Οι νόσοι αυτές απετέλεσαν τις πρώτες κλινικές οντότητες που περιγράφηκαν στην ψυχοσωµατική βιβλιογραφία. Ακολουθούν παρουσιάσεις και δηµοσιεύσεις βασισµένες σε αυτές τις κλινικές παρατηρήσεις. Το 1963 εκδίδεται το έργο «Η ψυχοσωµατική διερεύνηση» των Marty, De M Uzan και David. Τον Δεκέµβριο του 1972 ιδρύθηκε το Ινστιτούτο Ψυχοσωµατικής, η IPSO, από τον Marty και τον Fain, και, το 1978 άρχισε η λειτουργία του Νοσοκοµείου του Ινστιτούτου, το Hôpital Poterne des Peupliers. Παράλληλα ξεκίνησε το πρόγραµµα εκπαίδευσης στην ψυχοσωµατική. Στενός συνεργάτης του Marty ήταν ο Léon Kreisler ο οποίος ανέλαβε το τµήµα της ψυχοσωµατικής του παιδιού και βέβαια, οι Catherine Parat, Denise Braunschweig, Rosine Debray, Marilia Aisenstein, Άννα Ποταµιάνου και οι Robert Asséo, Νίκος Νικολαΐδης, Claude Smadja, Gérard Szwec και Jacques Press που απετέλεσαν τον πυρήνα των βασικών συνεχιστών του έργου του Marty. Τέλος το 1991 ξεκίνησε η έκδοση της Revue Française de Psychosomatique. Τώρα, το κλινικό µέρος των δραστηριοτήτων της IPSO έχει ενταχθεί στην τοµεοποιηµένη υπηρεσία Association de Santé Mentale του 13 ου διαµερίσµατος του Παρισιού. Παρατηρείται δηλαδή στο Παρίσι όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, µία πλαισίωση 4

5 και στήριξη της ψυχοσωµατικής, από υπηρεσίες υγείας του Δηµοσίου. Σήµερα, δέκα χρόνια µετά την δηµιουργία της Διεθνούς Ένωσης Ψυχοσωµατικής, υπάρχουν έξι εκπαιδευτικές οµάδες (groupes formateurs), στο Παρίσι, στην Τουλούζη, στην Γενεύη, στην Βαρκελώνη και στην Μαδρίτη, στην Αθήνα και πρόσφατα στο Buenos Aires της Αργεντινής. Ίσως ένα χαρακτηριστικό στοιχείο του ενδιαφέροντος προς την ψυχοσωµατική είναι το γεγονός ότι έχει ξεκινήσει η οργάνωση και η εκπαίδευση αντίστοιχων οµάδων στην Μόσχα, την Κωνσταντινούπολη και την Λυών. Δ: Η ψυχοσωµατική υπάρχει και σε άλλες ψυχαναλυτικές σχολές πλην της γαλλικής. Μπορείτε να µας δώσετε πληροφορίες; ΙΚ : Βεβαίως υπάρχει σε άλλες ψυχαναλυτικές σχολές όπως επίσης υπάρχουν ορισµένες ψυχοδυναµικές προσεγγίσεις στη διασυνδετική ψυχιατρική και την ψυχοσωµατική ιατρική. Στον ψυχαναλυτικό χώρο, αναπτύχθηκε από την δεκαετία ήδη του τριάντα, η ψυχοσωµατική σκέψη και στην Αµερική. Βασικός εκπρόσωπος της είναι η σχολή του Σικάγο. Οι θεωρητικές της βάσεις ετέθησαν στις αρχές της δεκαετίας του πενήντα από τον Franz Alexander και την Helen Dunbar, οι οποίοι πρότειναν την σύνδεση συγκεκριµένων µορφών συναισθηµατικής λειτουργίας και συγκεκριµένων τύπων προσωπικότητας µε συγκεκριµένες µορφές σωµατικής παθολογίας. Έτσι, προτάθηκε η έννοια της «νεύρωσης οργάνου», έννοια βεβαίως που διατυπώθηκε αρχικά από τον Ferenzci. Οι Alexander και Dunbar, όπως επίσης ο Felix Deutch αναγνωρίζουν στην βάση αυτών των µορφών συναισθηµατικής λειτουργίας και προσωπικότητας, την ύπαρξη πρώιµων τραυµατικών βιωµάτων και σηµαντικών ναρκισσιστικών ελλειµµάτων, που προκαλούν ανεπάρκεια των ψυχικών λειτουργιών. Η προσέγγισή τους ωστόσο διαφοροποιείται από την γαλλική ψυχοσωµατική σχολή, καθώς θεωρούν ότι η εκδήλωση των οργανικών νοσηµάτων συνδέεται µε ενδοψυχικές συγκρούσεις. Με άλλα λόγια η οπτική αυτή διαφοροποιείται από την σχολή του Marty όπου κεντρικό ρόλο διαδραµατίζει η ιδέα του «παγώµατος» της ψυχικής δυναµικής που παρατηρείται στην χρηστική σκέψη. Μεγαλύτερη συνάφεια παρουσιάζει η προσέγγιση του Σιφναίου και του Nemiah το 1973, µε την έννοια της «αλεξιθυµίας». Όµως το ερώτηµα της ψυχοσωµατικής λειτουργίας υπάρχει και έχει εξετασθεί, από αρκετούς άλλους ψυχαναλυτές, όπως τον George Groddeck, που υποστήριξε ότι το σωµατικό σύµπτωµα έχει συµβολική σηµασία, τον Winnicott µέσα από τις έννοιες της κατάρρευσης και της αναδίπλωσης που επιφέρει το πάγωµα των ψυχικών διεργασιών, στον αντίποδα της λειτουργίας της παλινδρόµησης µέσα από την οποία µπορούν να κρατηθούν οι σχέσεις µε το αντικείµενο, τον Bion µε την λειτουργία Α και την αδυναµία διαχείρισης των ενδογενών και εξωγενών διεγέρσεων, έως πιο πρόσφατα από την Joyce McDougall, η οποία αναφέρθηκε στην αρχαϊκή υστερία και την εκφόρτιση προς το σώµα συναισθηµατικών καταστάσεων οι οποίες έχουν αποκλειστεί από την ψυχική διεργασία. Υπάρχει επίσης ένα ρεύµα της σηµερινής ψυχοσωµατικής ιατρικής και της διασυνδετικής ιατρικής που ακολουθεί µία ψυχοδυναµική προσέγγιση, εστιάζοντας για παράδειγµα στους ψυχικούς µηχανισµούς άµυνας ή σε συγκεκριµένους τύπους προσωπικότητας, οι οποίοι θεωρείται ότι συνδέονται µε την εµφάνιση µίας νόσου. Σε αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να αναφέρουµε την ανάπτυξη της ψυχοσωµατικής στην Γερµανία, όπου λειτουργούν πολλά νοσοκοµειακά τµήµατα ψυχοδυναµικής ψυχοσωµατικής ιατρικής. Τέλος ας αναφέρουµε το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των δηµοσιεύσεων κειµένων γύρω από την ψυχοσωµατική στο International Journal of Psychoanalysis. 5

6 Δ : Το Συνέδριο που οργανώσατε είχε ως θέµα την Ψυχαναλυτική Θεραπευτική Τεχνική σε σωµατικά πάσχοντες ασθενείς. Η ψυχοσωµατική προσέγγιση διαφοροποιεί την θεραπευτική τεχνική της από την κλασική ψυχανάλυση. Μπορείτε να µας δώσετε κάποια βασικά στοιχεία γύρω από αυτό; ΙΚ : Η επιλογή του θέµατος του συνεδρίου, προήλθε από το αντίστοιχο ερώτηµα, θέµα συζήτησης και αίτηµα των συναδέλφων ψυχαναλυτών και συναδέλφων που εργάζονται κλινικά µε ασθενείς µε σωµατικές νόσους. Πρόκειται για µία θεραπευτική τεχνική η οποία διαφοροποιείται και συγχρόνως έχει ως έρεισµα, θα λέγαµε, την κλασική ψυχανάλυση. Αν και σκέπτοµαι ότι ο ίδιος ο χαρακτηρισµός «κλασική ψυχανάλυση» δηµιουργεί κάποια ερωτήµατα. Ποιά είναι η κλασσική ψυχανάλυση, ποιά είναι τα όρια της και, συνεπώς, πότε παύει να είναι µια τεχνική κλασσική ψυχαναλυτική. Όπως ακούσαµε από τις εισηγήσεις του συνεδρίου, οι διαφορές είναι απότοκες της ψυχοσωµατικής κλινικής και της παρατηρούµενης ευθραυστότητας της σωµατοψυχικής οργάνωσης. Στην ψυχοσωµατική κλινική, αντί της ισοµερώς κυµαινόµενης προσοχής, της συνειρµικής λειτουργίας του ζωντανού λόγου, της πολυσηµίας του υλικού της συνεδρίας που χαρακτηρίζουν την ψυχαναλυτική διεργασία, υπάρχει συχνά στον αναλυτή εστίαση της προσοχής και αναπτύσσεται µια διεργασία ενεργού αντίληψης των καταστάσεων της µεταβιβαστικής σχέσης. Στην ψυχαναλυτική ψυχοσωµατική, όπως στην ψυχανάλυση, η ανάπτυξη παλινδροµικών κινήσεων, εντός της θεραπευτικής σχέσης και ενδοψυχικά, είναι µέρος της θεραπευτικής τεχνικής. Ωστόσο στην ψυχοσωµατική, σύµφωνα µε την ψυχική οικονοµία και την δυνατότητα ανακίνησης ή διατήρησης των επενδύσεων του ασθενούς, καλούµεθα να σκεπτόµαστε, να συναισθανόµαστε και να δηµιουργούµε συνθήκες επαρκούς στήριξης αυτών των παλινδροµικών κινήσεων, έτσι ώστε να µην µεταβληθούν σε κινήσεις αποδιοργάνωσης. Στην εισήγησή του ο Claude Smadja, µας µίλησε για εναν τύπο ερµηνείας την δραµατική ερµηνεία. Αυτή αποβλέπει στην ανακίνηση της ψυχικής ζωής και στην άρση της κατάστασης υπερκορεσµού του συστήµατος του προσυνειδητού από ψυχικά µη µεταβολίσιµα στοιχεία και από αντιληπτικά δεδοµένα που προκύπτουν από την αµυντική αγκίστρωση στην αντιληπτική λειτουργία. Με ανάλογο τρόπο ακούσαµε τον Gérard Szwec να αναφέρεται στην τεχνική του ψυχοδράµατος στην ψυχοσωµατική. Το υλικό γύρω από το οποίο εργαζόµαστε, πολύ συχνά αφορά στο πραγµατικό, στο σωµατικό βίωµα και το αντιληπτικό δεδοµένο. Αντίστοιχα οι συνδέσεις και η εργασία νοηµατοδότησης περιστρέφονται γύρω από αυτά τα στοιχεία, έτσι ώστε να πρόκειται περισσότερο για επεξεργασία αντιληπτικών και λιγότερο αναπαραστατικών συνειρµών. Με τον τρόπο αυτό δηµιουργείται η δυνατότητα µίας σταδιακής υποκειµενικοποίησης των βιωµάτων και των προσλαµβανόµενων ερεθισµάτων. Στην πορεία της θεραπευτικής σχέσης, η ψυχοσωµατική θεραπευτική τεχνική αποβλέπει στη µετάβαση σε µία ψυχαναλυτική τεχνική. [Δηλαδή, εάν τοποθετούσαµε την τεχνική της ψυχοσωµατικής ως προς την ψυχαναλυτική µεταψυχολογία, θα µπορούσαµε να πούµε ότι προοδευτικά συντίθεται, κατασκευάζεται η διαθεσιµότητα ενός τόπου εντός του οποίου θα µπορέσει να διαµορφωθεί ο χώρος µίας µεταβατικής τοπικής και σταδιακά ο χώρος της τοπικής του ψυχικού οργάνου. Δ : Αναπτύσσεται ερευνητική δραστηριότητα στους κόλπους της ψυχαναλυτικής ψυχοσωµατικής; Υπάρχουν αν όχι αποδείξεις, τουλάχιστον ενδείξεις, για την αποτελεσµατικότητα των ψυχοσωµατικών θεραπειών; Καταλαβαίνουµε όλοι ότι αυτό είναι 6

7 ένα πολύ φλέγον ζήτηµα, καθώς εµπλέκει θέµατα πολιτικών γύρω από την υγεία γενικότερα. ΙΚ : Η έρευνα στην ψυχοσωµατική και ιδίως την έρευνα των θεραπευτικών αποτελεσµάτων, αποτελεί µεγάλο θέµα για µελέτη σε πολλά επίπεδα, εννοιολογικά, µεθοδολογικά, κλινικής και βεβαίως της ακολουθούµενης θεραπευτικής τεχνικής και του πλαισίου. Πριν να υπάρξει η ψυχαναλυτική ψυχοσωµατική πρακτική, τα ίδια ερωτήµατα έχουν τεθεί και για την ψυχανάλυση. Όπως λέτε, για την ψυχοσωµατική τίθεται επίσης το ζήτηµα της αξιολόγησης και της συµµετοχής της στην παροχή υπηρεσιών υγείας στα σωµατικά νοσήµατα. Στο παρελθόν και από τον καιρό του Marty, υπήρξαν ορισµένες προσπάθειες προς την κατεύθυνση της διερεύνησης της ψυχικής οργάνωσης, της ψυχοσωµατικής τάξης θα λέγαµε, σε οµάδες ασθενών. Παράδειγµα, η έρευνα του Jasmin για τον καρκίνο του µαστού, το 1990, ή στο Bilbao η χρήση της κλίµακας ψυχοσωµατικής ταξινόµησης του Marty σε σωµατικούς ασθενείς µε διάφορες αρχικές διαγνώσεις. Τα ευρήµατα δείχνουν να επιβεβαιώνουν την ψυχοσωµατική σκέψη. Επίσης υπάρχουν παγκοσµίως, όπως και στην Ελλάδα, πολλές έρευνες ψυχοδυναµικής κατεύθυνσης που χρησιµοποιούν δοκιµασίες, για παράδειγµα το τεστ του Rorschach, που επιτρέπουν την ψυχοδυναµική διερεύνηση της λειτουργίας της προσωπικότητας, σε διάφορες οµάδες οργανικών ασθενών. Ως προς την διερεύνηση του θεραπευτικού αποτελέσµατος στην ψυχοσωµατική, ήδη στο ευρύτερο πεδίο της ψυχοσωµατικής, τα συµπεράσµατα και οι σχετικές προτάσεις στην βιβλιογραφία, είναι φειδωλά. Αυτό βρίσκεται σε αντίθεση µε την συνεχή και αυξανόµενη προσπάθεια τεκµηρίωσης της σηµασίας της ψυχικής λειτουργίας για την διατήρηση της σωµατικής υγείας ή την εκδήλωση σωµατικών νοσηµάτων. Σαν δηλαδή να αποδεικνύεται ευκολότερα ή να γίνεται ευκολότερα αποδεκτό, ότι µπορεί να νοσεί κανείς και εξ αιτίας της ψυχικής του δυσλειτουργίας, παρά ότι η µεταβολή της ψυχικής λειτουργίας µπορεί να επηρεάσει ένα σωµατικό νόσηµα. Στην ψυχαναλυτική ψυχοσωµατική, το βασικό πεδίο έρευνας προέρχεται κατά κύριο λόγο από την κλινική εργασία και την επεξεργασία των δεδοµένων της. Στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης Ψυχοσωµατικής καθώς και σε κάθε µία από τις ευρωπαϊκές εταιρείες, οργανώνονται οµάδες εργασίας όπου συµµετέχουν συνάδελφοι από διάφορες χώρες και όπου παρουσιάζονται και συζητώνται αναλυτικά, παραδείγµατα κλινικής εργασίας. Αυτή η µορφή εργασίας δεν έχει βεβαίως δοµή ερευνητικού πρωτοκόλλου. Το βασικό όφελος που αποκοµίζουν οι συµµετέχοντες στις οµάδες αυτές εργασίας είναι η επεξεργασία της κλινικής τους πρακτικής, η κατανόηση της θεραπευτικής λειτουργίας, της πορείας και των αποτελεσµάτων των θεραπειών και η απότοκη θεωρητική επεξεργασία. Η εµπειρία µας από τις οµάδες αυτές είναι ιδιαίτερα εµπλουτιστική. Σε ένα περισσότερο δοµηµένο ερευνητικά επίπεδο, µπορούµε να σκεφθούµε την µετα-ανάλυση των δεδοµένων και ενδεχοµένως την παραγοντοποίησή τους, όπως γίνεται σε ερευνητικές προσεγγίσεις της IPA. Αυτό κατά την γνώµη µου είναι θεµιτό, υπό τον όρο ότι η µεθοδολογία της µεταανάλυσης, να ακολουθεί και να µην προκαθορίζει το βασικό κλινικό έργο. Δηλαδή, το σκεπτικό του πρωτοκόλλου της µετα-ανάλυσης δεν πρέπει να αντικαθιστά την κλινική, ψυχαναλυτική και ψυχοσωµατική σκέψη. Αλλά, αν υποτεθεί ότι έχουµε συγκεντρώσει και παραγοντοποιήσει τα δεδοµένα της µετα-ανάλυσης, το επόµενο ερώτηµα που θα τεθεί είναι τι, πώς και ιδίως µε ποιο σκεπτικό, θα επιχειρηθεί να συνδεθεί µία θεραπευτική τεχνική ή ένα µέρος του κλινικού υλικού µε την βελτίωση ή την επιδείνωση ενός νοσήµατος. Συχνά, προσπαθώντας ίσως να εξασφαλισθούν κριτήρια δηµοσιευσιµότητας, ακαδηµαϊκής αποδοχής ή και αποδοχής στο επίπεδο των πολιτικών της υγείας, δίδεται περισσότερη έµφαση στους βιολογικούς µηχανισµούς - απορρύθµισης του ανοσοποιητικού ή του καρδιαγγειακού συστήµατος εξ αιτίας του στρες για παράδειγµα - 7

8 αφήνοντας την αξιολόγηση των ψυχικών διεργασιών σε µία γενικότητα κρυµµένη πίσω από την σταθµισµένη µέτρηση. Η δηµοσίευση των ερευνών αυτών είναι σε κάθε περίπτωση θετική, καθώς υποδεικνύει την επίδραση της ψυχικής λειτουργίας στη βιολογική δυσλειτουργία. Πολλές από τις έρευνες αυτές, δεν είναι ψυχαναλυτικές, καθώς στηρίζονται µόνον στην χρήση ψυχοδυναµικών εργαλείων αξιολόγησης και δεν αναλύουν ή δεν χρησιµοποιούν κλινικό ψυχαναλυτικό υλικό. Όµως, νοµίζω ότι είναι ευθύνη των ψυχαναλυτών και προς όφελος του έργου τους, να είναι παρόντες και να συµµετέχουν στις αναζητήσεις που πραγµατοποιούν συνάδελφοι και ερευνητές άλλων ειδικοτήτων, οι οποίοι εµπνέονται και προσπαθούν να εντάξουν στον δικό τους τρόπο σκέψης, στοιχεία από την ψυχαναλυτική ψυχοσωµατική σκέψη. Έτσι, εδώ ξεκινά ένα άλλο τµήµα ενός ερευνητικού έργου που επιχειρεί να µελετήσει τέτοιες συνδέσεις. Ένα αµφίδροµο έργο µεταφοράς, µετάφρασης θα έλεγα, των δεδοµένων και του νοήµατός τους, µεταξύ των δύο πεδίων. Ανακαλύπτοντας και δηµιουργώντας τα ενδιάµεσα πεδία και τους εν δυνάµει τρόπους σύνδεσής τους. Ένα θεµελιώδες και απαραίτητο αντικείµενο έρευνας είναι η σχέση ψυχανάλυσης και ψυχοσωµατικής. Και αυτό διότι, ας το επαναλάβουµε, η κλινική της ψυχοσωµατικής έχει ως βάση, ως θεραπευτικό εργαλείο, ως θεωρία αναφοράς των παραλλαγών τεχνικής που προτείνει, την ψυχαναλυτική κλινική. Εξάλλου, τίθεται και το αντίστροφο ερώτηµα και συγκεκριµένα σε ποιο επίπεδο µπορεί η ψυχοσωµατική σκέψη να εµπνεύσει την ψυχανάλυση. Στον διάλογο αυτ ο εντάσσεται και το θέµα του εποµένου συνεδρίου της ΕΨΣΕ, στις 17 και 18 Μαΐου 2013, που είναι η «Σχέση ενοχής και σωµατοποίησης», δηλαδή ενός βασικού εννοιολογικού και κλινικού ψυχαναλυτικού στοιχείου και της ψυχοσωµατικής κλινικής. Θα συµµετάσχουν οι Cesar Botella, Claude Smadja, Άννα Ποταµιάνου, Μαρίνα Παπαγεωργίου και Μαρίλια Aisenstein, καθώς επίσης τα µέλη της Εταιρείας. Δ : Προαναγγέλλεται εξαιρετικά ενδιαφέρον. Σας ευχαριστούµε για αυτή την συζήτηση και ελπίζουµε να επανέλθουµε µε την ευκαιρία του νέου συνεδρίου της ΕΨΣΕ. ΙΚ : Σας ευχαριστώ και εγώ για την ευκαιρία που µας δώσατε να θίξουµε κάποια από τα ζητήµατα της ψυχαναλυτικής ψυχοσωµατικής θεωρίας και τεχνικής. 8

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Χριστίνα Μιχαλοπούλου Σχολιασµός του κειµένου του Φώτη Μπόµπου "Διασικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική διεργασία" Όταν πρωτοάκουσα την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ)

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Ιάκωβος Κλεώπας Στην σηµερινή συζήτηση θα εξετάσουµε τις έννοιες της παλινδρόµησης και της καθήλωσης σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή

Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD Εισαγωγή Η κλινική και θεωρητική προσέγγιση της γαλλικής ψυχοσωματικής σχολής αναπτύχθηκε στην βάση του έργου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Απάντηση στην συζήτηση της Ο. Μαράτου και του Κ. Μπαζαρίδη Άννα Ποταµιάνου Ευχαριστώ την κυρία Μαράτου, τον κύριο Μπαζαρίδη και τους συναδέλφους

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας)

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Άννα Ποταµιάνου Η ψυχοσωµατική οπτική, η ψυχικοποίηση, οι κάµψεις της και η αναλυτική στάση Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Δελτίο : Κυρία Ποταµιάνου, ευχαριστούµε που δεχθήκατε

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση της οµιλίας των Marilia Aisenstein & Claude Smadja, "Ψυχικές ανακατατάξεις δια µέσου µίας σωµατοποίησης" Μηλιώνη Χριστίνα Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Η ομαδικο-αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εκτεταµένη περίληψη της εισήγησης στο 3 ο Συµπόσιο της ΕΨΣΕ «Εκδήλωση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία» Πριν µερικά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Gérard Szwec, "Εκδήλωση νόσου κατά την έναρξη µίας θεραπείας". Κατερίνα Συντελή Η παρουσίαση του Szwec στο συµπόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική

Βασικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική Βασικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ - HOPEinGA Hellenic Organisation of Psychotherapy and Education

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Για τους ευνόητους λόγους της διαφύλαξης του προσωπικού απορρήτου, η κλινική περίπτωση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπείας

Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπείας Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπείας Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ - HOPEinGA Hellenic Organisation of Psychotherapy and Education

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική

Βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για την πράξη και την ψυχικοποίηση

Σκέψεις για την πράξη και την ψυχικοποίηση Σκέψεις για την πράξη και την ψυχικοποίηση Φώτης Μπόµπος Μάιος 2016 «Εν αρχή ην η πράξη», καταλήγει ο Φρόυντ στο έργο του Totem et tabou, (1913). Παροµοιάζει τα παιδιά µε τους πρωτόγονους ανθρώπους, όπου

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Διευθυντής:, Καθηγητής Ψυχιατρικής Α εξάμηνο 10.2016-2.2017 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ (2 2ωρα) ΜΑΘΗΜΑ 1 (14

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη»

Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη» Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη» Τέσσα Χατζηγιάννη Στο κλινικό παράδειγµα που παραθέτει στην εισήγησή του ο Σ. Μητροσύλης, έχει µεσολαβήσει αλλαγή του αναλυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλη Δηµόπουλου Το σώµα και οι ψυχικές αναπαραστάσεις του 1

Βασίλη Δηµόπουλου Το σώµα και οι ψυχικές αναπαραστάσεις του 1 Βασίλη Δηµόπουλου Το σώµα και οι ψυχικές αναπαραστάσεις του 1 Χρήστος ΧΟΜΠΑΣ Το κείµενο διαβάστηκε στο πλαίσιο της βιβλιοπαρουσίασης στον εκδοτικό οίκο Γαβριηλίδη στις 24 Μαϊου 2014 Θα ήθελα πρώτα απ όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2015-2016 Επιστημονική Επιτροπή: Μαρία Τζινιέρη-Κοκκώση (Υπεύθυνη),Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας, Βασιλική Ρότσικα Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΣΧΟΛΙΟ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αριστέα Σκούλικα Θα εκθειάσουμε την απόφαση του Χ Ιωαννίδη να γράψει τόσο προσωπικά για ένα ζήτημα τόσο δύσκολο. Μας βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα «Επέκεινα»-Ψυχαναλυτική Πράξη. Pierre Marty - Η Αλλεργική Σχέση. Επιµέλεια : Αγγελική Καραγιάννη

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα «Επέκεινα»-Ψυχαναλυτική Πράξη. Pierre Marty - Η Αλλεργική Σχέση. Επιµέλεια : Αγγελική Καραγιάννη Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα «Επέκεινα»-Ψυχαναλυτική Πράξη Pierre Marty - Η Αλλεργική Σχέση Επιµέλεια : Αγγελική Καραγιάννη Εποπτεία : Σάββας Μπακιρτζόγλου Βιογραφικό Ο Pierre Marty γεννήθηκε το 1918 σε εργατικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Πέτρος ΚΕΦΑΛΑΣ 2 Από τους σχολιασµούς που προηγήθηκαν, έχουν ήδη τεθεί πολλά ερωτήµατα. Θα κάνω µόνο ορισµένες

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση της οµιλίας των Marilia Aisenstein & Claude Smadja, "Ψυχικές ανακατατάξεις διαµέσου µίας σωµατοποίησης" Μαρία Κισσανδράκη Η Μαργαρίτα,

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονικά υπεύθυνη: Μ.

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονικά υπεύθυνη: Μ. Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ενεστώσα Ενοχή Ιάκωβος Κλεώπας Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ακολουθεί τμήμα της εισήγησης που παρουσιάσθηκε στο 2ο Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σαγήνη, αντίσταση και µεταβίβαση.

Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σαγήνη, αντίσταση και µεταβίβαση. Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σαγήνη, αντίσταση και µεταβίβαση. Σχόλιο µε αφορµή την οµιλία του Σπύρου Μητροσύλη πάνω στη σχέση σαγήνης και αναλυτικής συνθήκης Γιώργος Σταθόπουλος Το ιδιαίτερα πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εκπαίδευση Ομαδικών Αναλυτών

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Εκπαίδευση Ομαδικών Αναλυτών Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση Ομαδικών Αναλυτών Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εισαγωγή στην Ομαδική Αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα

Μία απάντηση στις παρατηρήσεις της Έλσας Κιτσίκη και του Βασίλη Καψαμπέλη

Μία απάντηση στις παρατηρήσεις της Έλσας Κιτσίκη και του Βασίλη Καψαμπέλη 1 Ψυχανάλυση και Νευροεπιστήμες Μία απάντηση στις παρατηρήσεις της Έλσας Κιτσίκη και του Βασίλη Καψαμπέλη Ι. Κλεώπας Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Έλσα Σμιτ-Κιτσίκη και τον Βασίλη Καψαμπέλη για την συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ».

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». Σχολιάστρια: Έλενα Κοσµά Η παρουσία του René Roussillon ως κεντρικού οµιλητή στο 4 ο Συµπόσιο Ψυχοσωµατικής θέτει, κατά την άποψη µου, εκ νέου το

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ομαδικών Αναλυτών

Εκπαίδευση Ομαδικών Αναλυτών Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ Το EΛΛΗΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΤΩΝ (E.Δ.Ο.Α.) είναι επιστημονικό Σωματείο με έδρα την Αθήνα. Κύριος σκοπός του σωματείου είναι η μελέτη της Ομαδικής Αναλυτικής Θεωρίας, και των

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΥ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Σάββα Σαββόπουλου, Ασθένεια κατά κρίσεις και ασθένεια στο πλαίσιο προϊούσας αποδιοργάνωσης. ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΖΕΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοψυχαναλυτική: Μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων

Νεοψυχαναλυτική: Μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων Μετεκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και Διάγνωση Παιδιών και Ενηλίκων Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ. (ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΑΣΠΑΛΗ ΑΣΠΑΣΙΑ & ΣΙΑ Ε.Ε.) δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΪΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΠΕΙΡΑΪΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΠΕΙΡΑΪΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Συνθετική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία Επωνυμία και Βασική Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και ψυχοθεραπεία παιδιών κι ενηλίκων - ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ

Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και ψυχοθεραπεία παιδιών κι ενηλίκων - ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

«Από τις νευρο-επιστήμες στην ψυχανάλυση: εξάρτηση από την οθόνη»

«Από τις νευρο-επιστήμες στην ψυχανάλυση: εξάρτηση από την οθόνη» Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ψυχοπαθολογίας Παιδιού και Εφήβου (ΑΕΡΕΑ) και A Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Βύρωνα-Καισαριανής Υπηρεσία Παιδιών και Εφήβων ΗΜΕΡΙΔΑ «Από

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Η παρούσα εργασία αποτελεί την Πτυχιακή Εργασία και πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική προσέγγιση του ασθενή 26 Σεπτεµβρίου 2009,Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης

Ψυχολογική προσέγγιση του ασθενή 26 Σεπτεµβρίου 2009,Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης employ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΣΡΟΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Ψυχολογική προσέγγιση του ασθενή 26 Σεπτεµβρίου 2009,Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Επιστηµονική Επιµέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Η Ψυχοθεραπεία Κοινωνικής και Συναισθηματικής Ανάπτυξης - ΨΚΣΑ στη διαχείριση των Διαταραχών Αυτιστικού Φάσματος Μέσης και Υψηλής Λειτουργικότητας» Εισαγωγή στις βασικές έννοιες.

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Από τον Οκτώβριο του 2005, στo πλαίσιo της Ε.Ψ.Ε., µια οµάδα συναδέλφων, αποτελούµενη αυτή την περίοδο από τις κυρίες Aσσέρ, Ζέη, Κατσαρού, Τατέου, Παπανδρέου και τους

Διαβάστε περισσότερα

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωματικών Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασμα από τις σημειώσεις του βιωματικού σεμιναρίου με θέμα «Σωματοποίηση-Ψυχοσωματικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Κωνσταντίνος Ασημακόπουλος Απαρτιωμένη Διδασκαλία 4 πραγματικότητες στη σύγχρονη Ψυχιατρική Η μείωση 40% των νοσηλευομένων σε άσυλα τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α»

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Το άγχος που εκδηλώνει ένα υποκείμενο έχει σημασία για την ψυχανάλυση. Είναι ένα θέμα που απασχόλησε τον Λακάν σε όλη την διάρκεια του έργου του. Θα εστιάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συνθετικής Ψυχοθεραπείας (ΕΑΙP) (www.eaip.eu), η συνθετική ψυχοθεραπεία εφαρμόζει, πρωταρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναμική θεωρία και ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων του θεραπευτή

Ψυχοδυναμική θεωρία και ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων του θεραπευτή Ψυχοδυναμική θεωρία και ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων του θεραπευτή Γιωτσίδη Βασιλική, Ph.D., Msc, MA Κλινικός & Συμβουλευτικός Ψυχολόγος «ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: ΣΧΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΟΥ» Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 3o ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, ΜΑΙΟΣ 2014 ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ MARILIA AISENSTEIN, CLAUDE SMADJA 1ο μέρος, Marilia Aisenstein Το κείμενο του Claude Smadja, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική)

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ: Rorschach, Thematic Apperception Test T.A.T., Children s Apperception Test C.A.T., Ιχνογράφημα, Μύθοι της Duss, Συμπλήρωση Προτάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗ- ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗ- ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 7-8 Μαΐου 2014, Πάτρα ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Διοργάνωση: ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Πρόκειται για την εισήγηση που έκανα στα πλαίσια του ετήσιου σεµιναρίου «Σχέσεις των ανθρώπων σχέσεις των φύλων» στον Ελληνικό Οργανισµό Ψυχοθεραπείας και Παιδείας στην Οµαδική Ανάλυση» (HOPE in GA). 28/2/2011

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα

«Η Διατήρηση της Σεξουαλικότητας μετά τον Γυναικολογικό Καρκίνο»

«Η Διατήρηση της Σεξουαλικότητας μετά τον Γυναικολογικό Καρκίνο» «Η Διατήρηση της Σεξουαλικότητας μετά τον Γυναικολογικό Καρκίνο» Βασιλική Κουμαντάκη Ψυχολόγος Εθελόντρια & Μέλος Εξελεγκτικής Επιτροπής Συλλόγου «Κ.Ε.Φ.Ι.» Αθηνών Επιστημονικός Συνεργάτης «ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΣΤΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΤOY ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙA ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΤOY ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙA ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΤOY ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙA ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΟ ΦΑΣΜΑ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΜΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 & 28/05/17 9 ώρες 6 ώρες και 30 θεωρητική εκπαίδευση 2 ώρες και 30 βιωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή Γιατίδιατυπώνονταιθεωρίεςγιατην ανάπτυξη; Γιατί η παρατήρηση της συµπεριφοράς (τόσοτωνπαιδιώνόσοκαιτωνενηλίκων) προκαλείενδιαφέρονταερωτήµατα. Oπως. είχνουµεσεέναπαιδί

Διαβάστε περισσότερα

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά»

Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους. Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Επιµορφωτικό Σεµινάριο Κατάρτισης στην Θεραπεία Ζεύγους Τίτλος Σεµιναρίου: «Εκπαίδευση στην Θεραπεία Ζεύγους & τα Οικογενειακά Δυναµικά» Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα ζευγάρια και οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα