Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή"

Transcript

1 Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD Εισαγωγή Η κλινική και θεωρητική προσέγγιση της γαλλικής ψυχοσωματικής σχολής αναπτύχθηκε στην βάση του έργου των Pierre Marty, Michel de M Uzan, Christian David, και Michel Fain. Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 και ιδίως τις δύο επόμενες δεκαετίες, ο Marty και οι συνεργάτες του στο πλαίσιο της νοσοκομειακής κλινικής πράξης, κλήθηκαν να εξετάσουν και να προσεγγίσουν θεραπευτικά οργανικούς ασθενείς, αρχικά με κεφαλαλγίες, ραχιαλγίες και αλλεργίες. Την δεκαετία του 1960 μέσα από μία σειρά παρουσιάσεων και άρθρων των πρωτεργατών της ψυχοσωματικής διατυπώθηκαν οι βασικές απόψεις και οι έννοιες που χαρακτηρίζουν την ψυχοσωματική κλινική και την ψυχοσωματική μεταψυχολογία. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και την δεκαετία του 1980, δημιουργείται το Ινστιτούτο και το Νοσοκομείο Ψυχοσωματικής στο Παρίσι. Στο ίδιο διάστημα εκδίδονται τα έργα αναφοράς της ψυχοσωματικής, από τον Marty αρχικά και τους συνεχιστές του στην συνέχεια. Το 2000 ιδρύθηκε η Διεθνής Ένωση Ψυχοσωματικής, μέλος της οποίας είναι η Ελληνική Ψυχοσωματική Εταιρεία - IPSO Pierre Marty. Η ψυχοσωματική προσέγγιση αναπτύχθηκε παράλληλα από διάφορες ψυχαναλυτικές σχολέςπου αναλογου ν σε διαφορετικου ς τρο πους κατανοήσης της ψυχικη ς λειτουργιάς ως προς την εκδη λωση οργανικω ν νοσημα των. Επίσης υπάρχουν ορισμένες ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις της διασυνδετικής ψυχιατρικής και της ψυχοσωματικής ιατρικής. Με ε ναν γενικο τρο πο θα μπορου σαμε να διακρι νουμε μεταξυ αυτω ν των σχολω ν δυό βασικε ς γραμμε ς σκε ψης, γυ ρω απο το ερω τημα, εα ν η εκδη λωση ενο ς οργανικου νοση ματος ε χει ε να υποκειμενικο ψυχικο νοήμα και σημασιά. Εα ν δηλαδη συνδεέται η επηρεα ζεται, απο μία ψυχικη διεργασία η μία ενδοψυχικη συ γκρουση σε αναλογία με τους μηχανισμου ς εκδη λωσης των ψυχικω ν συμπτωμα των. Ο Groddeck υποστη ριζε επι σης την συμβολικη αξιά του οργανικου συμπτω ματος. Ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απόψεις του Ferenczi και του Winnicott. Ο Ferenzci συνδεέι την εκδη λωση σωματικω ν νοσημα των με το τραυ μα και τον ναρκισσισμο και ιδίως με ανεπάρκεια των ψυχικών διεργασιών. Ο Winnicott αποδίδει την εμφάνιση ψυχοσωματικών διαταραχών στα πρώιμα ελλείμματα της συναισθηματικής ανάπτυξης και αναφε ρεται στις ε ννοιες της κατα ρρευσης, της αναδι πλωσης και του παγω ματος των ψυχικω ν διεργασιω ν που επιφε ρει, ως το αντίθετο της ικανο τητας παλινδρο μησης με σα απο την οποία μπορου ν να κρατηθου ν οι σχε σεις με το αντικει μενο. Ο Bion προτείνει την

2 συ νδεση με την ελλειμματικη α λειτουργία και την αδυναμία διαχείρισης των ενδογενω ν και εξωγενω ν διεγε ρσεων. Την δεκαετία του 1930, αναπτυ χθηκε η ψυχοσωματικη σκε ψη στην Αμερικη. Βασικο ς εκπρο σωπος είναι η σχολη του Σικα γο. Οι θεωρητικε ς της βα σεις ετε θησαν στις αρχε ς της δεκαετίας του 1950 απο τον Franz Alexander και την Helen Dunbar, οι οποίοι προ τειναν την συ νδεση συγκεκριμε νων μορφω ν συναισθηματικη ς λειτουργίας και συγκεκριμε νων τυ πων προσωπικο τητας με επίσης συγκεκριμε νες μορφε ς οργανικη ς παθολογιάς. Αυτη η συ νδεση αποτυπω νεται στην ε ννοια της νευ ρωσης οργα νου στην οποιά αναφε ρεται ο Alexander και που αρχικα ει χε προταθει απο τον Ferenzci. Ωστο σο, ο Ferenzci διαφοροποιεί το σκεπτικο της σωματοποίησης στην νευ ρωση οργα νου απο τις α λλες νευρωτικε ς και συμβολοποιημε νες μορφε ς λειτουργίας, καθω ς αναφε ρεται σε ε να ε λλειμμα ψυχικοποίησης και συμβολοποίησης. Οι Alexander και Dunbar ο πως επίσης ο Felix Deutch, στην βα ση αυτω ν των μορφω ν συναισθηματικη ς λειτουργίας και λειτουργίας της προσωπικο τητας, αναγνωρίζουν την υ παρξη πρωίμων τραυματικω ν βιωμα των και σημαντικω ν ναρκισσιστικω ν ελλειμμα των που προκαλου ν την ανεπα ρκεια των ψυχικω ν λειτουργιω ν. Η εκδη λωση οργανικω ν νοσημα των, θεωρου ν ο τι συνδεέται με ενδοψυχικε ς συγκρου σεις. Αυτη η προσε γγιση, διαφοροποιείται απο την γαλλικη ψυχοσωματικη σχολη, συ μφωνα με την οποία παρατηρείται αντίθετα η απουσία ψυχικω ν συγκρου σεων και το πα γωμα της ψυχικη ς δυναμικη ς που παρατηρου με στην χρηστικη σκε ψη. Αυτε ς οι ε ννοιες αναλυόνται στην συνε χεια. Μεγαλυ τερη εγγυ τητα με την σκε ψη του Marty, παρουσια ζει η προσε γγιση του Σιφναιόυ και του Nemiah, ε τσι ο πως διατυπω θηκε στις αρχικε ς δημοσιευ σεις το 1973, με την ε ννοια της αλεξιθυμίας. Η Joyce McDougall τέλος αναφε ρθηκε στην αρχαι κη υστερία και την εκφο ρτιση προς το σω μα, σε μία μορφη σκε ψης και ε κφρασης με σω του σω ματος, συναισθηματικω ν καταστα σεων οι οποίες ε χουν αποκλειστεί απο την ψυχικη διεργασιά. Τε λος υπα ρχει το ρευ μα της συ γχρονης ψυχοσωματικη ς ιατρικη ς και της διασυνδετικη ς που ακολουθεί ψυχοδυναμικη προσε γγιση συγκεκριμε νων τρο πων ψυχικη ς λειτουργιάς - για παρα δειγμα τους ψυχικου ς μηχανισμου ς α μυνας η συγκεκριμε νους τυ πους προσωπικο τητας - οι οποίοι θεωρείται ο τι συνδεόνται με την εμφα νιση μίας νο σου. Η θεωρία του Marty, βασίζεται στην ψυχαναλυτική σκέψη και ιδίως στην οικονομική άποψη της ψυχικής λειτουργίας. Οι βασικές γραμμές της, ακολουθούν τις παρατηρήσεις του Freud για την τραυματική νεύρωση και την ενεστώσα νεύρωση τις οποίες διαφοροποίησε από τις μεταβιβαστικές νευρώσεις. Οι θέσεις του Marty απορρέουν από το αξίωμα ότι «ο άνθρωπος είναι εξ ορισμού ψυχοσωματικός» (Marty, 1990). Χαρακτηρίζονται από τις απόψεις του μονισμού ψυχισμού και σώματος, της εξελικτικής προσέγγισης και του νεοβιταλισμού. Δηλαδή τοποθετούν στην βάση της σωματοψυχικής λειτουργίας μία ζωτική αρχή η οποία κινεί τις φυσικές διεργασίες της ζωής. Η εξελικτική και νεοβιταλιστική κατεύθυνση της ψυχοσωματικής του Marty, θέτει μία εξ αρχής τάση προς την εξέλιξη και μία συνεπαγόμενη τάση προοδευτικής οργάνωσης. Η δυναμική μορφή που θα προσλάβει κάθε ξεχωριστή σωματοψυχική οντότητα καθορίζεται από τις αρχικές εξελικτικές καθώς και από τις αντίρροπες αντιεξελικτικές ή εκφυλιστικές κινήσεις που οφείλονται στις εγγενείς ή εξωγενείς

3 αποτυχίες της εξελικτικής πορείας, όπως επίσης, από τις κινήσεις αποδιοργάνωσης και παλινδρόμησης. Συντίθεται έτσι ένα ατομικό «σύστημα αναφοράς και άμυνας» (Marty, 1976) γύρω από τα σημεία κατάληξης ή αναχαίτισης των αντι-εξελικτικών κινήσεων. Η ψυχοσωματική διερεύνηση και η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση ασθενών με οργανικά νοσήματα, ανέδειξε την έκπτωση ή και την πλήρη απώλεια της ενδοψυχικής δυναμικής. Δηλαδή υπό τους όρους της ψυχαναλυτικής μεταψυχολογίας, μία κατάρρευση της ψυχικής τοπικής. Σε αυτές τις περιπτώσεις η επικράτηση των αποδιοργανωτικών κινήσεων επί των κινήσεων εξέλιξης έχει ως αποτέλεσμα την επαναφορά της σωματοψυχικής οντότητας σε προηγούμενα στάδια εξέλιξης και απαρτίωσης των δομών και των λειτουργιών της. Αυτά αφορούν έως και βασικές βιολογικές λειτουργίες (όπως για παράδειγμα του ανοσοποιητικού συστήματος, ή της σπλαχνικής λειτουργίας) οι οποίες μπορεί τότε να παρουσιάσουν μόνιμες ή παροδικές βλάβες. Η εικόνα αυτής της ψυχοσωματικής αποδόμησης, που χαρακτηρίζεται από ένα μικρότερο βαθμό απαρτίωσης, συνοχής και συνολικής λειτουργικότητας, μπορεί να μας προτείνει μία εικόνα που υφίσταται στα αρχικά στάδια της εξέλιξης και επί των οποίων αναπτυξιακά δρουν οι αρχικές κινήσεις εξέλιξης και οργάνωσης. Ψυχοσωματική κλινική Η διερεύνηση της ψυχοσωματικής λειτουργίας στο κλινικό επίπεδο, βασίσθηκε στην εξέταση και τον ορισμό των κλινικών μορφή της χρηστικής ζωής ( vie opératoire ), της χρηστικής σκέψης ( pensé opératoire ) και της θεμελιώδους κατάθλιψης ( dépression essentielle ). Η χρηστική σκέψη χαρακτηρίζεται από την καταστολή του συναισθήματος, την άρση των λιβιδινικών επενδύσεων, την υπερπροσαρμογή και την προσκόλληση στην εξωτερική πραγματικότητα, εις βάρος κάθε υποκειμενικού στοιχείου, η εμφάνιση και η έκφραση του οποίου μπορεί να προκαλέσουν μία τραυματογόνο αύξηση των ερεθισμών (Marty, 1980). Η θεμελιώδης κατάθλιψη αντίθετα από τις άλλες κλινικές μορφές κατάθλιψης, χαρακτηρίζεται από μία σειρά αρνητικών συμπτωμάτων, ενώ απουσιάζει η θετική συμπτωματολογία των συναισθημάτων ενοχής, απαξίωσης ή άγχους απώλειας. Ως πρόδρομη σημειολογία εμφανίζονται κρίσεις διάχυτου (ελευθέρου) άγχους, συνήθως στην συνέχεια τραυματικών καταστάσεων οι οποίες επέφεραν μία αποδιοργάνωση του ψυχικού οργάνου. Μετά την ύφεση αυτών των τραυματικών αντιδράσεων και με την εγκατάσταση της θεμελιώδους κατάθλιψης, ακολουθεί η απώλεια του τόνου, η έκπτωση του συναισθηματικού και ενδοψυχικού βιώματος, η ελάττωση ή και απουσία ονειρικής ζωής, η λιγότερο ή περισσότερο εκτεταμένη διαταραχή των λειτουργιών του εγώ, των μηχανισμών άμυνας και του προσυνειδητού, και επομένως της δυνατότητας διατήρησης της συνοχής του ψυχισμού. Οι λειτουργίες του εγώ βρίσκονται αποκομμένες από τις ενορμητικές επενδύσεις του ασυνειδήτου. Σε αυτή την κατάσταση το ασυνείδητο, αναφέρει ο Marty

4 (ο.π.), «δέχεται (ερεθισμούς ή διεγέρσεις) αλλά δεν εκπέμπει». Η ψυχική και νοητική λειτουργία χαρακτηρίζεται από την επανάληψη τυποποιημένων διεκπεραιωτικών δραστηριοτήτων, χωρίς προσωπικό ενδιαφέρον, χωρίς εσωτερικές συγκρούσεις καθώς έχει προκληθεί μία εξασθένιση της ενδοσυστημικής δυναμικής και της σχέσης μεταξύ των συστημάτων του ψυχικού οργάνου. Συχνά μία εικόνα φαινομενικά φυσιολογικής ή προσαρμοσμένης λειτουργίας καθιστά δυσδιάκριτη την υποβόσκουσα παθολογική διεργασία, που χαρακτηρίζεται από μία δύσκολα τεκμηριωνόμενη κλινικά, σημειολογία αρνητικού. Σύμφωνα με τον Marty, η διεργασία της σωματικής νόσου ξεκινά όταν υπερβαίνονται οι ατομικές δυνατότητες προσαρμογής. Αυτή η κατάσταση αναλογεί στην έννοια του τραυματισμού στην ψυχοσωματική. Η ικανότητα προσαρμογής έγκειται σε τρία βασικά πεδία. Του βιολογικού, του νοητικού - ψυχικού και της συμπεριφοράς. Όταν, ανάλογα με τα δεδομένα της ψυχοσωματικής ογάνωσης και οικονομίας ενός ατόμου, δεν επαρκούν οι ψυχικές διεγασίες, ή οι διεργασίες μέσω της συμπεριφοράς, στο αίτημα προσαρμογής απαντά μόνον το σωματικό. Η πορεία των διαταραχών θα εξαρτηθεί από την δυνατότητα (εκ νέου) κινητοποίησης, μέσω των κινήσεων παλινδρόμησης, των ενορμήσεων ζωής. Εφ όσον επιτευχθεί, όπως στο πλαίσιο μίας ψυχοθεραπείας, μπορεί να παρατηρηθεί η έξοδος από την ψυχικά νεκρωτική κατάσταση της θεμελιώδους κατάθλιψης και η ανάπτυξη κινήσεων ψυχοσωματικής αναδιοργάνωσης. Στη αντίθετη περίπτωση, ιδίως στην μακρόχρονη παραμονή σε αυτή την κατάσταση, παράγεται η σταδιακή αποδιοργάνωση των λειτουργιών, με αποτέλεσμα την εκδήλωση οργανικών νοσημάτων. Πρόκειται επομένως για μορφές παλινδρομήσεων κινούμενες στον άξονα σκέψης συμπεριφοράς σώματος. Οι οποίες προκαλούν μία σταδιακή αποδόμηση της ατομικής ψυχοσωματικής οργάνωσης ή τάξης, καταρχάς της τοπικής οργάνωσης του ψυχικού οργάνου, των νοητικών λειτουργιών και της οργάνωσης της συμπεριφοράς, φτάνοντας έως τις θεμελιώδεις βιολογικές λειτουργίες διατήρησης και ανάπτυξης της ζωής. Η αποδιοργάνωση των λειτουργιών που επιφέρουν οι εκφυλιστικές κινήσεις, επαναφέρουν και αναδεικνύουν μία πρωθύστερη μορφή οργάνωσης και λειτουργίας της ψυχοσωματικής τάξης, δηλαδή στην μορφή επί της οποίας είχαν αρχικά ενεργοποιηθεί οι οργανωτικές κινήσεις εξέλιξης. Ψυχοσωματική μεταψυχολογία Η ψυχοσωματική προσέγγιση του Marty (1976, 1990) θεωρεί ότι η ατομική ζωή της σωματοψυχικής οντότητας, αν και απορρέει από την φυλογενετική εξέλιξη, είναι ξεχωριστή και προσωπική τόσο ψυχικά όσο και σωματικά σε κάθε στιγμή της ανάπτυξής της, και αυτό ήδη από την αρχή της εμβρυϊκής ύπαρξης. Έτσι η οργάνωση της ψυχικής πραγματικότητας θα θεωρηθεί απόρροια μίας συνεχιζόμενης εξέλιξης και ενός ατομικού τρόπου οργάνωσης των λειτουργιών και των διεργασιών που συγκροτούν την ενιαία σωματική και ψυχική οντότητα. Σύμφωνα με την ορολογία του Marty, αυτή η ενιαία οντότητα αποτελεί την

5 ψυχοσωματική τάξη (l ordre psychosomatique) που χαρακτηρίζει κάθε άνθρωπο. Στην θεωρία της ψυχοσωματικής η έννοια της λειτουργίας ή καλύτερα των ψυχοσωματικών λειτουργιών 1 κατέχουν μία κεντρική θέση, καθώς από την ανάπτυξη οργάνωση και θεμελίωσή τους εξαρτάται η συγκρότηση της ατομικής ψυχοσωματικής τάξης, και διαμέσου αυτής, ο τρόπος και ο βαθμός συγκρότησης της ψυχικής πραγματικότητας. Συναφής με την έννοια της λειτουργίας είναι η έννοια των κινήσεων, δηλαδή των δυναμικών και συνεχόμενων ώσεων, οι οποίες θεωρούνται ότι «ανευρίσκουν την πηγή τους εντός ενός σωματικού ερεθισμού (σεξουαλικής κατά την φροϋδική έννοια)» (Marty, 1976, 1990). Πρόκειται για τις κινήσεις, ή τα ένστικτα και τις ενορμήσεις, ζωής και θανάτου. Η θεώρηση των ενορμήσεων στην ψυχοσωματική θεωρία διαφέρει σημαντικά από την άποψη που διατυπώνεται στο πλαίσιο της δεύτερης τοπικής. Στον Freud οι ενορμήσεις της δεύτερης τοπικής είναι αυτόνομες και ευρίσκονται εξ αρχής σε λειτουργία. Έτσι η ψυχική λειτουργία ξεκινά και ορίζεται από τις κινήσεις και την πλοκή και των δύο ενορμήσεων. Σύμφωνα με την ψυχοσωματική θεωρία υφίσταται μία βασική ζωτική ενέργεια, η οποία εκφράζεται και εκπροσωπείται από τις λειτουργίες. Στο πλαίσιο της εξελικτικής οπτικής της θεωρίας του Marty, στην αρχή της ζωής η μόνη υφιστάμενη και αυτόνομη ενέργεια και άρα η μόνη μορφή λειτουργία, είναι το ένστικτο της ζωής. Έτσι εισάγεται μία επίσης σαφής διαφοροποίηση σε σχέση με την κλασσική ψυχαναλυτική θεωρία, μεταξύ της έννοιας του ενστίκτου και της ενόρμησης. Η ανάπτυξη των ενορμητικών κινήσεων (στην διατομή ψυχισμού και σώματος) έπεται ιεραρχικά και προϋποθέτει την σχέση με το αντικείμενο και την εγγραφή μνημονικών ιχνών και αναπαραστάσεων. Επομένως οι κινήσεις και οι ψυχοσωματικές λειτουργίες που εκφράζουν τα ένστικτα ζωής (και μετέπειτα οι ενορμήσεις ζωής) αποτελούν τις βασικές οργανωτικές κινήσεις της σωματοψυχικής οντότητας. Στην πορεία αυτών των οργανωτικών κινήσεων και λειτουργιών, εξ αιτίας του γεγονότος ότι «δεν μπορούν να συγκεράσουν παρά μία περιορισμένη ποσότητα ερεθισμάτων» (Marty, ο.π.) οι απότοκες αποτυχίες τους ή οι τραυματικές καταστάσεις που παράγονται θα ενεργοποιήσουν, δευτερογενώς, τα ένστικτα και μετέπειτα τις ενορμήσεις θανάτου. Η διαφοροποίηση των ενστίκτων και των ενορμήσεων ζωής και θανάτου προέρχεται από την κατάσταση, την εξέλιξη και τις μεταβολές των ψυχοσωματικών λειτουργιών. Κατ αυτόν τον τρόπο διαφοροποιούνται εξελικτικά ορισμένοι χρόνοι και αντίστοιχα καταστάσεις ψυχοσωματικής συγκρότησης. Αυτή η διαχρονικότητα αναλογεί σε μία σταδιακή μορφοποίηση και έναν ιδιαίτερο τρόπο θεώρησης του ασυνειδήτου που προτείνεται από την ψυχοσωματική σχολή. Σε έναν αρχικό χρόνο τοποθετείται η ύπαρξη ενός πρωτογενούς (πρωτογόνου) ασυνειδήτου, ( l inconscient originaire ) το οποίο ο Marty (ο.π.) θεωρεί ως μία επέκταση της φροϋδικής έννοιας του «πυρήνα του ασυνειδήτου» 2. Πρόκειται για μία μορφή ασυνειδήτου το οποίο θεωρείται ότι 1 Στο πλαίσιο της ψυχοσωµατικής θεωρίας και στην γραµµή της µονιστικής άποψης, κάθε λειτουργία η οποία αναπτύσσεται στην διάρκεια της ζωής και που συγχρόνως συγκροτεί την ίδια την ζωή, είναι εξ ορισµού ψυχοσωµατική, δηλαδή αφορά ταυτοχρόνως τόσο το σωµατικό όσο και το ψυχικό γίγνεσθαι. 2 Αναφέρεται ο Marty σε µία υπόθεση του Freud στο κείµενο του 1915 για το ασυνείδητο, όπου µιλάει για την σύσταση ενός πυρήνα του ασυνειδήτου, στο σηµείο εκείνο όπου υφίστανται στον άνθρωπο «κληρονοµούµενα

6 αναλαμβάνει την διατήρηση μίας σταθερότητας των βασικών ψυχοσωματικών λειτουργιών, και, την δημιουργία ορισμένων εξελικτικών λειτουργιών, σύμφωνα με την πορεία «των συναντήσεων μεταξύ του υποκειμένου με τον εξωτερικό κόσμο». Η εικόνα που προτείνει ο Marty για να εκφράσει το είδος της δομής του πρωτογόνου ασυνειδήτου είναι αυτή ενός «μωσαϊκού», ενός πρώτου μωσαϊκού όπως αναφέρει (1980). Το ασυνείδητο «στην αρχή της ατομικής εξέλιξης είναι πλήρως τμηματικό, χωρίς εναρκτήρια οργάνωση, χωρίς ένα γενικό πρόγραμμα (υποσημείωση : «όμως, με ένα άμεσο και περιορισμένο πρόγραμμα»), συνδεδεμένο τμήμα προς τμήμα με κάθε ένα από τα διάφορα λειτουργικά στοιχεία» από τα οποία αποτελείται σε αυτό το στάδιο Σταδιακά, μέσω της ανάπτυξης, το ασυνείδητο συνενώνει τους αρχικούς τμηματικούς πυρήνες έτσι ώστε να «συγκροτήσει προοδευτικά, κατά την εικόνα της εξελικτικής συγκρότησης των ψυχικών και των σωματικών λειτουργιών, ένα σύνολο [που χαρακτηρίζεται από] ένα συγκεκριμένο τύπο συνοχής» (ο.π.). Τέλος το ασυνείδητο σύμφωνα με την ψυχοσωματική οπτική υπακούει και αυτό στις οργανωτικές - εξελικτικές και αποδιοργανωτικές εκφυλιστικές κινήσεις που διέπουν το σύνολο της σωματοψυχικής οντότητας. Δηλαδή θεωρείται ότι μπορεί να παράγονται αποδιοργανωτικές ή αντιστρόφως αναδιοργανωτικές διεργασίες εντός του ασυνειδήτου. Σύμφωνα με την ψυχοσωματική θεωρία η προοδευτική και εξελικτική πορεία του ασυνειδήτου καθώς και του συνόλου της σωματοψυχικής οντότητας, στηρίζεται σε δύο τύπους διαδεχομένων αρχών. Στην αρχή του αυτοματισμού και της επαναληπτικότητας και στην αρχή του προγραμματισμού. Ο αυτοματισμός εννοείται ως «μία αρχή επανάληψης (μίας κατάστασης) η οποία κατά έναν σχετικά στάσιμο τρόπο διατηρεί τις κάθε τάξης ψυχοσωματικές λειτουργίες» (ο.π.). Αναφερόμαστε εδώ σε ένα σύστημα μηχανισμών ομοιοστασίας της βιολογικής και της ψυχικής οικονομίας οι οποίοι εξασφαλίζουν την σταθερότητα ορισμένων βασικών ψυχοσωματικών λειτουργιών. Η αρχή του προγραμματισμού συνίσταται σε ένα σύστημα διατήρησης του οργανισμού στον καλύτερο βαθμό εξέλιξης του. Πρόκειται για ένα σύστημα πρόδρομων λειτουργιών, σωματικών και ψυχικών, η εφαρμογή των οποίων επιτρέπει την επίτευξη και στην συνέχεια την διατήρηση του ατομικά καλύτερου επιπέδου ψυχοσωματικής εξέλιξης και οργάνωσης. Η αρχή του αυτοματισμού και ο τρόπος λειτουργίας τον οποίο εκπροσωπεί χαρακτηρίζεται από ένα μεγαλύτερο σθένος, μία μεγαλύτερη δύναμη αντίστασης ως προς τις αποδιοργανωτικές ή τραυματικές συνθήκες, από ότι το σύστημα προγραμματισμού, το οποίο είναι «εξ ορισμού» περισσότερο εύθραυστο. Αυτή η εξ ορισμού ευθραυστότητα θα μπορούσε να κατανοηθεί ως απόρροια του κινδύνου που ενέχει κάθε πρόδρομη και εξελικτική κίνηση μεταβολών. Διότι κάθε παρόμοια κίνηση προϋποθέτει την ρήξη μίας πρωθύστερης κατάστασης ισορροπίας ή ομοιοστασίας της σωματοψυχικής οντότητας. Αναφέραμε ότι οι αντι-εξελικτικές κινήσεις παράγονται όταν το ψυχοσωματικό σύστημα των λειτουργιών στο επίπεδο εξέλιξης στο οποίο έχει ανέλθει, αδυνατεί να θέσει τους ερεθισμούς που εμπεριέχει ή δέχεται, στην ψυχικά µορφώµατα». Πρόκειται έτσι για ένα στάδιο συγκρότησης του ασυνειδήτου προ της απώθησης, και που επίσης διαφοροποιείται από τον πυρήνα του πρωτογενούς απωθηµένου εντός του ασυνειδήτου.

7 υπηρεσία των κινήσεων ζωής, το οποίο κινεί την λειτουργία των ενορμήσεων θανάτου. Σε αυτή την περίπτωση αναπτύσσεται μία παλινδρόμηση προς «το επίπεδο των αρχικών λειτουργικών βάσεων μίας ενδεχόμενης πιο προηγμένης [ψυχοσωματικής] οργάνωσης η οποία δεν μπόρεσε να επιτευχθεί» (Marty, 1976). Η κίνηση της παλινδρόμησης στην περίπτωση μίας αντι-εξελικτικής κίνησης, επαναφέρει ένα πρωθύστερο τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας και επομένως επαναφέρει την κυριαρχία της λειτουργίας των ενστίκτων ή των ενορμήσεων ζωής. Με αυτόν τον τρόπο οι παλινδρομικές κινήσεις δρουν αναδιοργανωτικά, καθώς πλέον ανακτάται η δυνατότητα μίας πρόδρομης εξελικτικής κίνησης προς το επίπεδο στο οποίο προηγουμένως παρουσιάσθηκε μία δυσχέρεια οργάνωσης. Οι παλινδρομικές κινήσεις προς ένα συγκεκριμένο προηγούμενο επίπεδο λειτουργίας και οργάνωσης, είναι πιθανόν να επαναληφθούν συχνά κατά την διάρκεια της εξελικτικής πορείας. Η επαναλαμβανόμενη επαναφορά σε προηγούμενα στάδια, θα δημιουργήσει ορισμένα επίπεδα καθηλώσεων. Δηλαδή μέσω των παλινδρομικών κινήσεων και στα σημεία (τα επίπεδα προηγούμενων οργανώσεων) στα οποία σταματά μία αποδιοργάνωση, προσδίδεται «μία ουσιώδης και ιδιαίτερη ζωτική αξία [αναδιοργάνωσης] η οποία καθηλώνεται προοδευτικά» (ο.π.). Η παρουσία και βέβαια το είδος ή η ποιότητα των καθηλώσεων θα είναι επίσης καθοριστική για την συνολική διαμόρφωση του ψυχισμού. Σύμφωνα με την ψυχοσωματική θεωρία οι παλινδρομικές κινήσεις και επομένως τα σημεία καθηλώσεων που συγκροτούνται δεν απασχολούν μόνον τις ψυχικές λειτουργίες ή ένα ήδη ψυχικοποιημένο επίπεδο λειτουργίας (μετά την εμφάνιση των ενορμήσεων), αλλά μορφές ή επίπεδα βιολογικής λειτουργίας. Μία παλινδρόμηση και μία απότοκη καθήλωση μπορεί να δημιουργηθεί σε οποιοδήποτε προηγούμενο στάδιο της εξέλιξης, έως και στο επίπεδο του αρχικού και τμηματικού ασυνειδήτου. Πρόκειται δηλαδή για ψυχικές καθώς και σωματικές παλινδρομήσεις και καθηλώσεις. Οι παλινδρομικές κινήσεις δρομολογούνται στον άξονα σκέψης (της ψυχικής και συναισθηματικά επενδυμένης σκέψης και των ανάλογων θετικών συμπτωμάτων) - νοητικών λειτουργιών (με την αποδόμηση ή την διαταραχή των νοητικών λειτουργιών χωρίς αυτή να ενέχει μία συμβολική αξία, όπως συμβαίνει στην περίπτωση των παραπραξιών και των εκπραξιών) - συμπεριφοράς (διαταραχή της συμπεριφοράς, μη αναπαραστατικές εκφορτίσεις μέσω της συμπεριφοράς) σώματος (εμφάνιση οργανικών διαταραχών). Οι αρχικές εξελικτικές και οργανωτικές κινήσεις, οι παραγόμενες αποδιοργανωτικές κινήσεις, οι παλινδρομήσεις και οι απότοκες καθηλώσεις, καθώς και οι επανακινητοποιούμενες αναδιοργανωτικές κατευθύνσεις, θα σηματοδοτήσουν την μορφοποίηση του ψυχισμού, ή, την ανάπτυξη μίας παθολογικής κατάστασης η οποία κατά περίπτωση και ανάλογα με τον βαθμό ψυχοσωματικής εξέλιξης και ωρίμανσης θα χαρακτηρισθεί από ψυχικές ή οργανικές διαταραχές. Όπως και στην κλασσική ψυχαναλυτική θεώρηση, η διαμόρφωση της ψυχικής πραγματικότητας είναι το αποτέλεσμα του συνόλου αυτών των κινήσεων καθώς και των συγκροτούμενων καθηλώσεων. Με την διαφορά όμως ότι στην ψυχοσωματική θεωρία, οι καθηλώσεις και οι πρωτύτεροι τρόποι λειτουργίας που εκπροσωπούν, είναι απότοκοι των παλινδρομήσεων, ενώ κατά την φροϋδική άποψη τα συγκροτούμενα σημεία καθηλώσεων στην πορεία

8 της λιβιδινικής ανάπτυξης θα καθορίσουν τους τρόπους και τύπους των παλινδρομήσεων. Η παρουσία αποδιοργανώσεων σημαίνουν την αδυναμία λειτουργίας του συστήματος παλινδρόμησης και καθήλωσης. Μπορούμε να πούμε ότι το ασυνείδητο στο οποίο αναφέρεται η ψυχοσωματική θεωρία αντιστοιχεί περισσότερο στην έννοια του Εκείνου της δεύτερης τοπικής θεωρίας, υπό την έννοια της σύνδεσης με το σώμα. Εδώ βέβαια έγκειται μία άλλη σημαντική διαφορά ως προς την ψυχαναλυτική μεταψυχολογία, καθώς το εκείνο θα θεωρηθεί από τον Freud «ανοικτό προς το σώμα», όπως άλλωστε οι ενορμήσεις τοποθετούνται στο μεταίχμιο σώματος και ψυχισμού, ενώ στην ψυχοσωματική το αρχικό ασυνείδητο περιλαμβάνει το σώμα και τις βιολογικές λειτουργίες. Με βάση την οικονομική θεώρηση της ψυχοσωματικής μεταψυχολογίας ακολουθείται το μοντέλο της πρώτης τοπικής θεωρίας, προσδίδοντας μία ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια και την λειτουργία του προ-συνειδητού και των αναπαραστάσεων. Ο βαθμός εξέλιξης και ψυχοσωματικής απαρτίωσης εξαρτάται από την ποσότητα και την ποιότητα των αναπαραστατικών συνδέσεων που συγκροτούν το σύστημα του προσυνειδητού. Αυτή η δυνατότητα συνδέσεων εκφράζεται από την έννοια της «πυκνότητας του προσυνειδητού» που καθορίζει επίσης την δυνατότητα νοηματοδότησης ( mentalisation ) του ψυχικού οργάνου. Το έλλειμμα της νοηματοδότησης, της δυνατότητας διατήρησης των ψυχικών επενδύσεων μέσα από την λειτουργία του προσυνειδητού καθώς και των παλινδρομικών κινήσεων, καθιστά την σωματοψυχική οντότητα ευάλωτη στους ερεθισμούς και στην ανάπτυξη τραυμάτων, αποδιοργανωτικών κινήσεων, ή στην εμφάνιση ενός χρηστικού τύπου σκέψης και στην θεμελιώδη κατάθλιψη. Τέλος ο Marty (1976) προτείνει έναν τρόπο μορφοποίησης της ψυχοσωματικής τάξης κατά μήκος : α) μίας κεντρικής δέσμης ή αλυσίδων εξέλιξης ( faisceau chaîne évolutive centrale ), και β) κατά μήκος των παράπλευρων αλυσίδων εξέλιξης, ( chaînes évolutives latérales ) και των παράλληλων δυναμικών ( dynamismes parallèles ). Κατά μήκος της κεντρικής δέσμης αντιστοιχεί ένας βασικός τρόπος και τύπος ψυχοσωματικής οργάνωσης, ο οποίος ξεκινά από το αρχικό τμηματικό ασυνείδητο και που εκφράζει το ατομικό βέλτιστο επίπεδο λειτουργίας και εξέλιξης που έχει επιτευχθεί. Συνήθως ο κύριος κορμός αφορά εξελικτικά την περισσότερο ψυχικοποιημένη λειτουργία, ή την λειτουργία με βάση τις δευτερογενείς διεργασίες. Σε αυτήν την γραμμή επίσης εντάσσονται οι κύριες παλινδρομικές κινήσεις καθώς και οι κύριες καθηλώσεις, και επομένως οι βασικοί τρόποι συγκρότησης και άμυνας του ψυχισμού. Στην πορεία της εξέλιξης τα προηγούμενα επίπεδα καθηλώσεων και οι πρωτύτεροι τρόποι οργάνωσης και λειτουργίας ενσωματώνονται στην κεντρική δέσμη, υπαγόμενα στο νέο συγκροτούμενο επίπεδο εξέλιξης και οργάνωσης. Οι παράπλευρες αλυσίδες εξέλιξης και αντίστοιχα οι παράλληλοι δυναμισμοί αναπτύσσονται σύμφωνα με έναν λιγότερο ή περισσότερο συνδεόμενο ή αντιθέτως ασύμπτωτο και παράλληλο τρόπο ως προς την κεντρική δέσμη, έχοντας και αυτές ως αφετηρία το αρχικό μωσαϊκό λειτουργιών του τμηματικού ασυνειδήτου. Πρόκειται για λιγότερο ή περισσότερο απαρτιωμένους τρόπους λειτουργίας ως προς τον βασικό τύπο ψυχοσωματικής οργάνωσης. Στην θεώρηση του Marty αντιστοιχούν στην

9 περίπτωση της λειτουργίας των μερικών ενορμήσεων, που μπορεί επίσης να αναπτύσσεται κατά έναν μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό απαρτίωσης ως προς την συνολική ψυχική οργάνωση. Στο πλαίσιο όμως της ψυχοσωματικής θεωρίας, δεν πρόκειται μόνον για μία ενορμητική και άρα ήδη ψυχική λειτουργία, αλλά για κινήσεις οι οποίες εκκινούν από τμήματα του «αρχικού λειτουργικού μωσαϊκού σωματικής ουσιαστικά φύσης» (1976) και οι οποίες θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν παράπλευρα ή παράλληλα και ασύμπτωτα ως προς τις κινήσεις που δρομολογούνται κατά μήκος του κεντρικού κορμού. Στην πορεία της εξέλιξης στην κατεύθυνση κυρίως της ανάπτυξης του κεντρικού κορμού της ατομικής ψυχοσωματικής τάξης, ο Marty θα θεωρήσει ότι ο ψυχισμός συγκροτείται σύμφωνα με την οργάνωση της δεύτερης τοπικής θεωρίας της ψυχαναλυτικής μεταψυχολογίας. Φτάνοντας δηλαδή σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο εσωτερικής διαφοροποίησης και σχέσης μεταξύ των ψυχικών συστημάτων, και στην συγκρότηση του εγώ, του οποίου οι λειτουργίες θα εξασφαλίσουν την συνοχή της σωματοψυχικής οντότητας και την βέλτιστη δυνατότητα διαχείρισης του δυναμικού της. Βιβλιογραφία Marty, P. (1976) Les mouvements individuels de vie et de mort. Essai d économie psychosomatique. Paris, Payot. Marty, P. (1980) Les mouvements individuels de vie et de mort. L ordre psychosomatique. Paris, Payot. Marty, P. (1990) La psychosomatique de l adulte. Paris, PUF. Marty, P., M Uzan M. de et David, Ch. (1963) L investigation psychosomatique. Paris, PUF.

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ)

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Ιάκωβος Κλεώπας Στην σηµερινή συζήτηση θα εξετάσουµε τις έννοιες της παλινδρόµησης και της καθήλωσης σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Ιάκωβος Κλεώπας Ιστορία και βασικά γνωρίσµατα της ψυχοσωµατικής σκέψης Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Δελτίο : Κύριε Κλεώπα, σας ευχαριστούµε που δεχθήκατε να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας)

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Άννα Ποταµιάνου Η ψυχοσωµατική οπτική, η ψυχικοποίηση, οι κάµψεις της και η αναλυτική στάση Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Δελτίο : Κυρία Ποταµιάνου, ευχαριστούµε που δεχθήκατε

Διαβάστε περισσότερα

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωματικών Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασμα από τις σημειώσεις του βιωματικού σεμιναρίου με θέμα «Σωματοποίηση-Ψυχοσωματικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Για τους ευνόητους λόγους της διαφύλαξης του προσωπικού απορρήτου, η κλινική περίπτωση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Gérard Szwec, "Εκδήλωση νόσου κατά την έναρξη µίας θεραπείας". Κατερίνα Συντελή Η παρουσίαση του Szwec στο συµπόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ενεστώσα Ενοχή Ιάκωβος Κλεώπας Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ακολουθεί τμήμα της εισήγησης που παρουσιάσθηκε στο 2ο Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εκτεταµένη περίληψη της εισήγησης στο 3 ο Συµπόσιο της ΕΨΣΕ «Εκδήλωση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία» Πριν µερικά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Πέτρος ΚΕΦΑΛΑΣ 2 Από τους σχολιασµούς που προηγήθηκαν, έχουν ήδη τεθεί πολλά ερωτήµατα. Θα κάνω µόνο ορισµένες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15

Περιεχόμενα. Πρόλογος... 15 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Kεφάλαιο 1: Εισαγωγή: Οι αιτίες της συμπεριφοράς και τα κίνητρα... 17 Αιτιακή σκέψη και κίνητρα... 18 Ορισμός κινήτρων... 19 Είδη κινήτρων... 20 Κίνητρα στα ζώα... 20 Σύνοψη...

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ 8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Επιχείρηµα Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ Η έννοια της σαγήνης έχει σηµειώσει στην ψυχανάλυση µακρά πορεία εξέλιξης, η οποία συµπίπτει µε την ιστορία της φροϋδικής ανακάλυψης.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΥ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Σοφία Πορτινού Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών Μονάδα Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών Αιγινήτειο Νοσοκομείο Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία Βασική γνωσιακή αρχή: «Ταράσσει τους ανθρώπους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωµατικών Εκπαιδευτικών Σεµιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασµα από τις σηµειώσεις του βιωµατικού σεµιναρίου µε θέµα «Σωµατοποίηση-Ψυχοσωµατικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 3o ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, ΜΑΙΟΣ 2014 ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ MARILIA AISENSTEIN, CLAUDE SMADJA 1ο μέρος, Marilia Aisenstein Το κείμενο του Claude Smadja, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής

Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής «Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων νοσηµάτων»(31/5/2011, µεταπτυχιακό πρόγραµµα κλινικής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκουσα καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μία απάντηση στις παρατηρήσεις της Έλσας Κιτσίκη και του Βασίλη Καψαμπέλη

Μία απάντηση στις παρατηρήσεις της Έλσας Κιτσίκη και του Βασίλη Καψαμπέλη 1 Ψυχανάλυση και Νευροεπιστήμες Μία απάντηση στις παρατηρήσεις της Έλσας Κιτσίκη και του Βασίλη Καψαμπέλη Ι. Κλεώπας Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Έλσα Σμιτ-Κιτσίκη και τον Βασίλη Καψαμπέλη για την συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ».

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». Σχολιάστρια: Έλενα Κοσµά Η παρουσία του René Roussillon ως κεντρικού οµιλητή στο 4 ο Συµπόσιο Ψυχοσωµατικής θέτει, κατά την άποψη µου, εκ νέου το

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίας του Νου και Αυτισμός: Ανασκόπηση Θεωρητικών Προσεγγίσεων και Κλινικών Εφαρμογών

Θεωρίας του Νου και Αυτισμός: Ανασκόπηση Θεωρητικών Προσεγγίσεων και Κλινικών Εφαρμογών Θεωρίας του Νου και Αυτισμός: Ανασκόπηση Θεωρητικών Προσεγγίσεων και Κλινικών Εφαρμογών Α. Γενά & Ε. Τσιρέμπολου Εθνικό & Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών Θεωρία του Νου «ανάγνωση το νου»: κατανόηση των επιθυμιών

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία

Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων Ενότητα 7: Διοίκηση της ατομικής συμπεριφοράς στην εργασία Δρ. Σερδάρης Παναγιώτης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ

Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ, ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΖΩΗΣ» ΣΤΡΑΤΗ ΣΤΑΜΑΤΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Φορέας υλοποίησης: Φ.Μ.Ε. ΑΛΦΑ ΚΑΡΛΟΒΑΣΙ, ΜΑΪΟΣ 2012 ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

Το σώμα της μνήμης. Ιάκωβος Κλεώπας 4ο Συμπόσιο ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty

Το σώμα της μνήμης. Ιάκωβος Κλεώπας 4ο Συμπόσιο ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty Το σώμα της μνήμης Ιάκωβος Κλεώπας 4ο Συμπόσιο ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty Ο Sandor Ferenczi στο κλινικό του ημερολόγιο με ημερομηνία 29/5/32 και τίτλο παύση έργου του εαυτού, και -εγώ, το εγώ με αρνητικό πρόσημο,

Διαβάστε περισσότερα

«Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων

«Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων «Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων νοσηµάτων»(31/5/2011, µεταπτυχιακό πρόγραµµα κλινικής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκουσα καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI Ξεκινώντας από τη μελέτη της έννοιας της νοητικής υστέρησης θα δώσουμε έναν αρχικό ορισμό : «Ο αποδεκτός από την κυβέρνηση όρος για τη νοητική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονικά υπεύθυνη: Μ.

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονικά υπεύθυνη: Μ. Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών

Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που. με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη. συγκεκριμένων στόχων και σκοπών ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Οι οργανισμοί αποτελούνται από ομάδες ατόμων, που με κοινή προσπάθεια, αποβλέπουν στην επίτευξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1., Παπαδόπουλος Π., Νταϊλιάνης Κ., Παναγούλιας Ευστ. Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου: οι 6 πρώτοι μήνες 12ο Πανελλήνιο Ψυχιατρικό Συνέδριο Βόλος, 18-21 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση της οµιλίας των Marilia Aisenstein & Claude Smadja, "Ψυχικές ανακατατάξεις διαµέσου µίας σωµατοποίησης" Μαρία Κισσανδράκη Η Μαργαρίτα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Αναφορές υπάρχουν από την Αρχαία Ελλάδα Απρίλιο 1963 : Εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας

Εισαγωγή στην Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ας δούµε ένα παράδειγµα ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Τοµείς έρευνας της ψυχολογίας ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Εισαγωγή στην ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc. PhD Φυσικοθεραπεία Μάθηµα1 ο Είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και τις νοητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά µε την Ψυχανάλυση

Σχετικά µε την Ψυχανάλυση Σχετικά µε την Ψυχανάλυση Τι είναι η Ψυχανάλυση; Σε ποιους απευθύνεται η Ψυχαναλυτική Θεραπεία; Οι πιο σηµαντικές ανακαλύψεις και καινοτοµίες του Freud Το Ασυνείδητο Τα Πρώιµα Παιδικά Βιώµατα Η Ψυχοσεξουαλική

Διαβάστε περισσότερα

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Το γενεόγραμμα MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Γενεόγραμμα είναι ένα γενεαλογικό δένδρο τουλάχιστον 3 γενεών που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ.

Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Ψυχολογική Προετοιμασία Αθλητών Τσορμπατζούδης Χαράλαμπος ΤΕΦΑΑ-Α.Π.Θ. Προσοχή - Συγκέντρωση Η συγκέντρωση αναφέρεται στην ικανότητα συνειδητής κατεύθυνσης της προσοχής σε ένα συγκεκριμένο μέρος του πεδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΑΣΚΗΣΗ, ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρό λο γος...6 1. Ά σκη ση και ψυ χική υ γεί α Ει σα γω γή...9 Η ψυ χο λο γί α της ά σκη σης...11

Διαβάστε περισσότερα