Δυνατότητες και δυσκολίες στη συμπεριφορά του εφήβου, συναισθηματική νοημοσύνη και εκφραστικότητα: εξέταση της μεταξύ τους σχέσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δυνατότητες και δυσκολίες στη συμπεριφορά του εφήβου, συναισθηματική νοημοσύνη και εκφραστικότητα: εξέταση της μεταξύ τους σχέσης"

Transcript

1 Αικατερίνη ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ Χριστίνα ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ Δυνατότητες και δυσκολίες στη συμπεριφορά του εφήβου, συναισθηματική νοημοσύνη και εκφραστικότητα: εξέταση της μεταξύ τους σχέσης Εισαγωγή Η ΕΦΗΒΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΩΝ και έντονων εμπειριών η οποία χαρακτηρίζεται από μεταβολές σε βιολογικό, κοινωνικό, ψυχολογικό και συναισθηματικό επίπεδο. Η αναπτυξιακή αυτή περίοδος επηρεάζει τις κοινωνικές σχέσεις του εφήβου με τους συνομηλίκους και με πρόσωπα από το ευρύτερο περιβάλλον του, καθώς και τον τρόπο προσαρμογής του στο οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο ζει και δραστηριοποιείται (Herbert, 1992, Nurmi, 2004). Τα τελευταία χρόνια, έρευνες που επικεντρώνονται στη μελέτη της εφηβικής ηλικίας στρέφουν το κέντρο βάρος της προσοχής τους σε τομείς όπως η συναισθηματική νοημοσύνη (Petrides, Sangareau, Furnham & Frederickson, 2006), η συμπεριφορά (Molnar & Linquist, 1993), οι οικογενειακοί δεσμοί και η οικογενειακή εκφραστικότητα (Engels, Finkenauer, Meeus & Dekovic, 2001, Halberstadt et al., 1995). Συναισθηματική Νοημοσύνη Κεντρική θέση στην έρευνα των ψυχοκοινωνικών χαρακτηριστικών των παιδιών και εφήβων κατέχει η συναισθηματική νοημοσύνη και οι ποικίλες θεωρήσεις της (Παλτσίδου, 2004, Μαριδάκη-Κασσωτάκη, υπό δημοσίευση). Υπάρχουν πολλοί ορισμοί και αντίστοιχα θεωρητικά μο- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

2 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ ντέλα που επιχειρούν να αναδείξουν τη φύση και την έννοια της συναισθηματικής νοημοσύνης με συχνά αντικρουόμενες ή αλληλοσυμπληρούμενες διαστάσεις. Γενικά, οι θεωρίες γύρω από τη συναισθηματική νοημοσύνη διακρίνονται σε: (α) αυτές που υποστηρίζουν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί συστατικό της προσωπικότητας του ανθρώπου (trait EI) και μπορεί να αξιολογηθεί με ερωτηματολόγια ή κλίμακες αυτοαναφοράς (Μικτές Θεωρίες ή Θεωρίες της Προσωπικότητας και της Επίδοσης των ατόμων) και (β) αυτές που περιγράφουν τη συναισθηματική νοημοσύνη ως μία «ατομική ικανότητα» (ability EI) η οποία μπορεί να αξιολογηθεί με σταθμισμένα εργαλεία (Θεωρίες Ικανότητας) (Bar-On, 2006, Mayer, Salovey & Caruso, 2004, Μαριδάκη-Κασσωτάκη, υπό δημοσίευση, Humphrey et al., 2007, Pertrides, Pita & Kokkinaki, 2007). Πέρα από τις διαφορετικές προσεγγίσεις για τη συναισθηματική νοημοσύνη, κατά καιρούς έχουν χρησιμοποιηθεί ποικίλοι όροι με κοινό σημείο αναφοράς την έννοια της συναισθηματικής νοημοσύνης. Για παράδειγμα, όροι όπως συναισθηματική γνώση (emotional literacy) και συναισθηματική επάρκεια (emotional competence), παρά τις λεπτές εννοιολογικές διαφορές τους (Weare & Gray, 2003), συχνά αναφέρονται σε κοινές ποιοτικά ιδέες. Ο Humphrey και οι συν. (2007) θεωρούν ότι ο ό- ρος Συναισθηματική Νοημοσύνη έχει συλλογικό χαρακτήρα και εμπεριέχει έννοιες όπως η «συναισθηματική γνώση» και η «συναισθηματική ε- πάρκεια». Στην προσπάθεια τους να καταλήξουν σ έναν ευρύ και κοινά αποδεκτό ορισμό για τη συναισθηματική νοημοσύνη, οι Petrides & Furnham (2001) πρότειναν 15 παράγοντες συναισθηματικής νοημοσύνης οι οποίοι απαντώνται στα ποίκιλα θεωρητικά μοντέλα συναισθηματικής νοημοσύνης (Gardner, 1983, Goleman, 1998, Mayer & Salovey, 1995). Οι παράγοντες αυτοί αποτελούν συστατικά στοιχεία της συναισθηματικής νοημοσύνης και αντικατοπτρίζουν τρεις βασικές διαστάσεις της: την ατομική (προσαρμοστικότητα, παρορμητικότητα, αυτοεκτίμηση, κινητοποίηση του εαυτού, διαχείριση άγχους, ευτυχία και αισιοδοξία), την κοινωνική (διεκδικητικότητα, διαπροσωπικές σχέσεις, κοινωνική αντίληψη και ενσυναίσθηση) και τη συναισθηματική (αντίληψη, έκφραση, διαχείριση και ρύθμιση συναισθημάτων). Σύμφωνα λοιπόν, με τους Petrides & Furnham (2001) ατομικοί, κοινωνικοί και συναισθηματικοί μηχανισμοί (συναισθηματική νοημοσύνη) καθιστούν τον άνθρωπο ικανό να προσαρμόζεται σε συγκεκριμένα κοινωνικά περιβάλλοντα όπως είναι το σχολείο, η οικογένεια ή οι παρέες των συνομηλίκων και φίλων. Τα τελευταία χρόνια αρκετές έρευνες έχουν δείξει ότι η συναισθημα- 12 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

3 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ τική νοημοσύνη σχετίζεται με την υποκειμενική ευημερία (Qualter, Gardner, & Whiteley, 2007), τις κοινωνικές σχέσεις (Lopes, Salovey & Straus, 2003) καθώς και την ψυχική υγεία των νέων. Επιπλέον, η συναισθηματική νοημοσύνη διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ικανότητα του ανθρώπου να αναπτύσσει μηχανισμούς αποτελεσματικής επικοινωνίας, προσαρμογής και συμπεριφοράς καθώς συμβάλλει στην κατανόηση και διαχείριση των διαπροσωπικών και ενδοπροσωπικών σχέσεων (Lopes, Salovey & Straus, 2003, Mayer, Salovey & Caruso, 2004). Ιδιαίτερα σημαντική φαίνεται να είναι η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στην κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών και εφήβων. Έ- ρευνα των Lopes και συν. (2004) σε εφήβους έδειξε ότι η συναισθηματική νοημοσύνη σχετίζεται θετικά με την ποιότητα των κοινωνικών τους αλληλεπιδράσεων και των φιλικών τους σχέσεων, ενώ η ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων φαίνεται πως συμβάλλει στη δόμηση κοινωνικών αλληλεπιδράσεων με κύρια χαρακτηριστικά τη ζεστασιά, την ηρεμία και τον αυθορμητισμό. Ο Petrides και οι συν. του (2006) διεξήγαγαν έρευνα σε μαθητές προεφηβικής ηλικίας προκειμένου να εξετάσουν τη σχέση μεταξύ συναισθηματικής νοημοσύνης και των σχέσεων με τους συνομήλικους. Τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας έδειξαν ότι οι μαθητές με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη είναι περισσότερο συνεργάσιμοι και φιλικοί με τους συμμαθητές τους καθώς και με μεγαλύτερη τάση να προσφέρουν βοήθεια στους γύρω τους (προκοινωνικές δεξιότητες) από τους συνομηλίκους τους με χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Συναισθηματική αυτοέκφραση στο πλαίσιο της οικογένειας Ως συναισθηματική έκφραση ορίζεται η ικανότητα του ανθρώπου, μέσα από μη λεκτικές και λεκτικές συμπεριφορές επικοινωνίας, να εκδηλώνει τα συναισθήματά του (θετικά ή αρνητικά), να κατανοεί και να ρυθμίζει τη συναισθηματική του ενέργεια και να αναπτύσσει τις διαπροσωπικές του σχέσεις (Oatley & Jenkins, 2004). Η συναισθηματική έκφραση μετουσιώνεται σε συμπεριφορά και διακρίνεται από το βίωμα του συναισθήματος (Baker, Holloway, Thomas, Thomas & Owens, 2004). Πολλοί ερευνητές που ασχολούνται με τη μελέτη της συναισθηματικής εκφραστικότητας, υποστηρίζουν ότι η κατανόηση, η ρύθμιση και η έκφραση συναισθημάτων αναπτύσσονται σε συγκεκριμένα κοινωνικά περιβάλλοντα με την οικογένεια να αποτελεί σημαντικό πλαίσιο μάθησης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

4 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ και έκφρασης συναισθημάτων (Bowlby, 1988, Dunsmore & Halberstadt, 1997, Freeman, 1996, Halberstadt, 1984, 1986). Η συναισθηματική έκφραση στο πλαίσιο της οικογένειας σχετίζεται με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των μελών της οικογένειας, το κοινωνικό τους προφίλ, τα επικοινωνιακά τους γνωρίσματα και τέλος τη συναισθηματική τους ευαισθησία (Denham, 1993, Halberstadt, 1986, Saarni, 2000, Thompson & Meyer, 2007). Πρωτοπόρος στη μελέτη των μηχανισμών συναισθηματικής έκφρασης στην οικογένεια υπήρξε η Halberstadt (1984) η οποία υποστήριξε ότι ένα οικογενειακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την ελεύθερη έκφραση τόσο θετικών όσο και αρνητικών συναισθημάτων βοηθάει το παιδί να διαμορφώσει πλούσια νοητικά σχήματα τα οποία του επιτρέπουν να κατανοεί τις συναισθηματικές του εμπειρίες. Η Halberstadt (1984, 1986) ανέδειξε το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η οικογένεια, ως βασικός πυρήνας κοινωνικοποίησης και μάθησης, στη συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού και του εφήβου. Σε έρευνα που διεξήγαγε (Halberstadt et al., 1995) βρήκε ότι η δυνατότητα έκφρασης των συναισθημάτων στο πλαίσιο της οικογένειας σχετίζεται θετικά με τη συναισθηματική εκφραστικότητα στο πλαίσιο κοινωνικών, προσωπικών και φιλικών σχέσεων. Επιπλέον, τα ευρήματα της συγκεκριμένης έρευνας έδειξαν ότι η οικογενειακή εκφραστικότητα επιδρά θετικά στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και ικανοποιητικών σχέσεων με τους συνομηλίκους. Δυνατότητες και δυσκολίες συμπεριφοράς και προσαρμογής Η περίοδος της εφηβικής ηλικίας συχνά χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στη συμπεριφορά και την προσαρμογή στο οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον (Dumont & Provost, 1999, Noom, Dekovic & Meeus, 1999). Παράγοντες που συνδέονται με την προσαρμογή του εφήβου στο οικείο περιβάλλον περιλαμβάνουν τις σχέσεις με τους γονείς (είδος και ποιότητα επικοινωνίας, προσδοκίες), τις σχολικές και κοινωνικές απαιτήσεις (σχέσεις με συνομηλίκους, σχολικές επιδόσεις), τα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά του εφήβου (αυτοεκτίμηση, συναισθηματική νοημοσύνη) (Achenbach, McConaughy & Howell, 1987). Οι Goodman, Meltzer & Bailey (1998) αναφερόμενοι στα προβλήματα συμπεριφοράς των εφήβων μιλούν κυρίως για συναισθηματικά προβλήματα, δυσκολίες στις σχέσεις με τους συνομηλίκους, δυσκολίες στη διατήρηση του ενδιαφέροντος και της προσοχής και προβλήματα στη δι- 14 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

5 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ αγωγή. Επιπλέον η επιθετικότητα, η αντικοινωνική-παραβατική συμπεριφορά και το άγχος συμπεριλαμβάνονται στις συμπεριφορικές διαταραχές που παρατηρούνται κατά την εφηβική ηλικία (Donnellan et al., 2005, Κάκουρος & Μανιαδάκη, 2006). Ο Goodman (1997) στην προσπάθεια του να κατασκευάσει ένα αξιόπιστο εργαλείο αξιολόγησης της συμπεριφοράς των εφήβων κάνει αναφορά όχι μόνο στις δυσκολίες που συχνά εκδηλώνονται στο σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον αλλά και στις δυνατότητες των εφήβων να α- νταποκριθούν με επιτυχία στις απαιτήσεις του περίγυρού τους. Έμφαση δίδεται στη διάθεση του εφήβου να προσφέρει βοήθεια στους γύρω του (προ-κοινωνική συμπεριφορά) και να χτίζει έτσι θετικές κοινωνικές σχέσεις. Ο όρος προ-κοινωνική συμπεριφορά (prosocial behaviour) αναφέρεται στην επίδραση μιας θετικής συμπεριφοράς προς όφελος των άλλων, στη διαχείριση της ίδιας της συμπεριφοράς από τον έφηβο και τέλος τις συναισθηματικές και γνωστικές διεργασίες που χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη αλτρουιστική δραστηριότητα (Penner, Dovidio, Piliavin & Schroeder, 2005). Ένας μικρός αριθμός ερευνών γύρω από τη σχέση των δυνατοτήτων και δυσκολιών στη συμπεριφορά των εφήβων με τη συναισθηματική νοημοσύνη και την οικογενειακή εκφραστικότητα έχουν δείξει ότι η θετική συμπεριφορά και ειδικότερα η διάθεση του εφήβου για κοινωνική προσφορά σχετίζεται με την ποιότητα των φιλικών σχέσεων και το βαθμό έκφρασης συναισθημάτων προς τους φίλους (Markiewicz, Doyle & Brendgen, 2001). Γενικά, έρευνες που να εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα σε εκφάνσεις της συμπεριφοράς του εφήβου, τη συναισθηματική του νοημοσύνη και την ικανότητα συναισθηματικής έκφρασης μέσα στην οικογένεια δεν έ- χουν διεξαχθεί, με εξαίρεση τις προαναφερθείσες έρευνες των Halberstadt και συν. (1995), Lopes και συν. (2004) και Petrides και συν. (2006) οι οποίες όμως δεν εξετάζουν και τους τρεις παραπάνω παράγοντες ταυτόχρονα. Με δεδομένο, λοιπόν, την απουσία σχετικών εμπειρικών δεδομένων, κυρίως στην ελληνική πραγματικότητα, σκοπός της παρούσας έ- ρευνας ήταν να εξετάσει την πιθανή σχέση της συναισθηματικής νοημοσύνης και της συναισθηματικής αυτοέκφρασης στην οικογένεια με τις δυσκολίες και δυνατότητες στη συμπεριφορά σε ένα δείγμα ελλήνων μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

6 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ Μέθοδος Συμμετέχοντες Στην παρούσα έρευνα συμμετείχαν 231 μαθητές (μέσος όρος ηλικίας=13,06 έτη, τυπική απόκλιση=0,61) από τις Α και Β τάξεις δύο Γυμνασίων της ευρύτερης περιοχής των Αθηνών. Από τους συμμετέχοντες μαθητές 97 (42%) ήταν αγόρια και 134 (58%) κορίτσια. Οι 116 (50,2%) προέρχονταν από την Α Γυμνασίου και οι υπόλοιποι 115 (49,8%) φοιτούσαν στη Β Γυμνασίου. Το 60% (138) των μαθητών δήλωσε ότι έχει αδέλφια και το 66,2% (153) απάντησε ότι ο πατέρας στην οικογένεια κατέχει πτυχίο πανεπιστημίου. Ερευνητικά Εργαλεία Προκειμένου να αξιολογηθούν δυνατότητες και δυσκολίες στη συμπεριφορά των συμμετεχόντων μαθητών χρησιμοποιήθηκε η ελληνική εκδοχή του Ερωτηματολογίου Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Strengths & Difficulties Questionnaires, SDQ-Hel) (Goodman, 1997, Μπίμπου-Νακου, Στογιαννίδου, Κιοσέογλου & Παπαγεωργίου, 2002). Πρόκειται για ένα σύντομο ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς το οποίο χρησιμοποιείται με παιδιά και εφήβους ετών. Περιλαμβάνει 25 προτάσεις οι οποίες εξετάζουν την άποψη του μαθητή σε 5 τομείς δυνατοτήτων και δυσκολιών συμπεριφοράς: (1) συναισθηματικά προβλήματα (π.χ. «Ανησυχώ πολύ», «Αισθάνομαι συχνά δυστυχισμένος, αποκαρδιωμένος ή κλαίω»), (2) δυσκολία στην προσοχή/υπερδραστηριότητα (π.χ. «Είμαι συχνά αφηρημένος, δυσκολεύομαι να συγκεντρωθώ», «Συνεχώς στριφογυρίζω και κουνιέμαι»), (3) προβλήματα διαγωγής (π.χ. «Θυμώνω πολύ και συχνά χάνω τη ψυχραιμία μου», «Μαλώνω πολύ. Μπορώ να αναγκάζω τους άλλους να κάνουν το δικό μου»), (4) προβλήματα στις σχέσεις του με τους συνομηλίκους («Έχω ένα ή περισσότερους καλούς φίλους», «Συνήθως είμαι μόνος. Γενικά παίζω μόνος ή μένω με τον εαυτό μου») και (5) θετική συμπεριφορά μέσα από την τάση προσφοράς βοήθειας προς τους άλλους (προ-κοινωνικές δεξιότητες) («Συνήθως μοιράζομαι με τους άλλους», «Συχνά προσφέρομαι να βοηθήσω τους άλλους»). Σε κάθε πρόταση ο μαθητής ανταποκρίνεται επιλέγοντας ανάμεσα στα «δεν ισχύει» (0), «ισχύει κάπως» (1) ή «ισχύει σίγουρα» (2). Ο βαθμός για καθένα από τους 5 τομείς δυνατοτήτων και δυσκολιών συμπεριφοράς προκύπτει σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή (www.sdqinfo.org/). Ο συ- 16 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

7 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ντελεστής αξιοπιστίας εσωτερικής συνέπειας Cronbach s alpha (a) του ερωτηματολογίου δυνατοτήτων και δυσκολιών για το συγκεκριμένο δείγμα μαθητών ήταν.73. Για την αξιολόγηση της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (ΣΝ) ως συστατικού της προσωπικότητας (trait EI) των εφήβων, χρησιμοποιήθηκε η ελληνική σύντομη εκδοχή του Ερωτηματολογίου που αξιολογεί τη Συναισθηματική Νοημοσύνη των εφήβων ως συστατικό της προσωπικότητας (Trait Emotional Intelligence Questionnaire- Adolescent Short Form (TEIQue-ASF) (Petrides & Furnham, 2001, Petrides, Pita & Kokkinaki, 2007). Το συγκεκριμένο εργαλείο αποτελείται από 30 προτάσεις οι ο- ποίες αξιολογούν τη γενική ΣΝ μέσα από συγκεκριμένες εκφάνσεις της όπως: προσαρμοστικότητα, διεκδικητικότητα, αντίληψη συναισθημάτων, έκφραση συναισθημάτων, διαχείριση συναισθημάτων, ρύθμιση συναισθημάτων, παρορμητικότητα (χαμηλή), διαπροσωπικές σχέσεις, αυτοεκτίμηση, κινητοποίηση του εαυτού, κοινωνική αντίληψη, διαχείριση άγχους, ενσυναίσθηση, επίπεδα ευτυχίας και αισιοδοξίας. Ο έφηβος δηλώνει το βαθμό συμφωνίας του με τη βοήθεια 7/βάθμιας κλίμακας τύπου Likert (1= «διαφωνώ απόλυτα» έως 7=«συμφωνώ απόλυτα»). Το άθροισμα των βαθμών των απαντήσεων των μαθητών (μέγιστο άθροισμα=210, ελάχιστο άθροισμα=30) αποτελεί δείκτη της γενικής ΣΝ τους ως συστατικό της προσωπικότητάς τους. Ο συντελεστής αξιοπιστίας εσωτερικής συνέπειας Cronbach s alpha (a) του ερωτηματολογίου ΣΝ για το συγκεκριμένο δείγμα μαθητών ήταν.81. Η άποψη των μαθητών σχετικά με τη συχνότητα έκφρασης των συναισθημάτων τους μέσα στο οικογενειακό πλαίσιο αξιολογήθηκε με το Ερωτηματολόγιο για τη Συναισθηματική Αυτοέκφραση των ατόμων μέσα στην Οικογένεια (Self-Expressiveness in the Family Questionnaire, SEFQ) (Halberstadt et al., 1995). Πρόκειται για ένα εργαλείο αυτοαναφοράς το οποίο αποτελείται από 40 σενάρια συναισθηματικής έκφρασης, λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας. Καθένα από αυτά τα σενάρια α- ξιολογείται με τη βοήθεια 9/βάθμης κλίμακας τύπου Likert (1= «ποτέ/σπάνια» έως 9=«πολύ συχνά/ πάντα»). Το συγκεκριμένο εργαλείο περιλαμβάνει δύο κλίμακες: (1) την κλίμακα έκφρασης θετικών συναισθημάτων (23 σενάρια) (π.χ. «Εκφράζω τον ενθουσιασμό μου όταν κάνω σχέδια για το μέλλον», «Αγκαλιάζω αυθόρμητα πρόσωπα της οικογένειάς μου») και (2) την κλίμακα έκφρασης αρνητικών συναισθημάτων (17 σενάρια) (π.χ. «Μουτρώνω όταν με αδικούν οι δικοί μου», «Απειλώ τους άλλους»). Από το μέσους όρους των απαντήσεων των μαθητών στα σενάρια των 2 κλιμάκων του SEFQ προκύπτουν δυο βαθμοί: ο βαθμός έκ- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

8 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ φρασης θετικών συναισθημάτων και ο βαθμός έκφρασης αρνητικών συναισθημάτων. Τέλος, ο συντελεστής αξιοπιστίας εσωτερικής συνέπειας Cronbach s alpha (a) του εργαλείου SEFQ για το συγκεκριμένο δείγμα μαθητών ήταν.96. Διαδικασία Αρχικά, οι διευθυντές των δύο γυμνασίων φοίτησης των συμμετεχόντων εφήβων ενημερώθηκαν για το σκοπό της παρούσας έρευνας μέσα από προσωπική επικοινωνία. Στη συνέχεια οι γονείς 295 μαθητών των Α και Β τάξεων κλήθηκαν να συναινέσουν προκειμένου να συμπληρώσουν οι μαθητές τα ερωτηματολόγια της έρευνας. Από αυτούς, οι 231 γονείς (78,3%) επέτρεψαν στα παιδιά τους να συμμετάσχουν στην έρευνα και συνεπώς τα ερωτηματολόγια μοιράστηκαν σε αντίστοιχο αριθμό μαθητών. Οι μαθητές ενημερώθηκαν για τον ανώνυμο και εμπιστευτικό χαρακτήρα των απαντήσεών τους και ανταποκρίθηκαν στα ερωτηματολόγια ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες συμπλήρωσής τους. Αποτελέσματα Ο πίνακας 1 παρουσιάζει τους μέσους όρους, τις τυπικές αποκλίσεις, τις μέγιστες και ελάχιστες τιμές των απαντήσεων των εφήβων στο Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (SDQ-Hel), στο Ερωτηματολογίου που αξιολογεί τη Συναισθηματική Νοημοσύνη ως συστατικό της προσωπικότητας (TEIQue-ASF) και στο Ερωτηματολόγιο για τη Συναισθηματική Αυτοέκφραση των ατόμων μέσα στην Οικογένεια (SEFQ). Συσχετίσεις Προκειμένου να διερευνηθεί η πιθανή σχέση ανάμεσα στη συναισθηματική νοημοσύνη, τις δυσκολίες και δυνατότητες στη συμπεριφορά των εφήβων και την έκφραση συναισθημάτων στην οικογένεια σύμφωνα με τις απόψεις των εφήβων, διενεργήθηκαν αναλύσεις συσχετίσεων με βάση το συντελεστή συσχέτισης Pearson (r). Αρνητικές σημαντικές συσχετίσεις βρέθηκαν μεταξύ της συναισθηματικής νοημοσύνης των εφήβων και των παρακάτω δυσκολιών στη συμπεριφορά τους: α) συναισθηματικά προβλήματα (r=-.291, p<0,001) και β) προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους (r=-.225, p<0,001). Επιπλέον, θετική σημαντική συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ της θετικής έκφρα- 18 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

9 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ σης συναισθημάτων στην οικογένεια και της θετικής συμπεριφοράς του εφήβου μέσα από την τάση του για προσφορά βοήθειας στους άλλους (προ-κοινωνικές δεξιότητες) (r=.170, p<0,05). Μέσος όρος Τυπική απόκλιση Ελάχιστη τιμή Μέγιστη τιμή SDQ-Hel: Συναισθηματικά προβλήματα 2,74 2, SDQ-Hel: Δυσκολία στην προσοχή/υπερδραστηριότητα 2,77 1, SDQ-Hel: Προβλήματα διαγωγής 2,68 1, SDQ-Hel: Προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους 1,80 1, SDQ-Hel: Θετική συμπεριφορά μέσα από τη προσφορά βοήθειας στους άλλους (προ-κοινωνικές δεξιότητες 7,55 2, TEIQue-SF: Συναισθηματική νοημοσύνη SEFQ: Έκφραση θετικών συναισθημάτων στο πλαίσιο της οικογένειας SEFQ: Έκφραση αρνητικών συναισθημάτων στο πλαίσιο της οικογένειας , ,46 1,89 1,35 8,65 4,98 1,48 1,88 8,06 Πίνακας 1: Μέσοι όροι, τυπικές αποκλίσεις και εύρος τιμών των απαντήσεων των εφήβων στα ερευνητικά εργαλεία Ανάλυση Παλινδρόμησης Προκειμένου να διαπιστωθεί η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στα συναισθηματικά προβλήματα και στα προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομηλίκους των εφήβων, πραγματοποιήθηκε ευθύγραμμη ανάλυση παλινδρόμησης με προβλεπτική μεταβλητή τη συναισθηματική νοημοσύνη και μεταβλητή κριτήριο τις δύο παραπάνω δυσκολίες συμπεριφοράς διαδοχικά. Οι αναλύσεις έδειξαν μικρή μεν αλλά σημαντική αρνητική επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στα συναισθηματικά προβλήματα των εφήβων (p<0,001) και στα προβλήματα στις σχέσεις τους με τους συνομηλίκους (p<0,01), εξηγώντας το 8% και το 4,6% της διακύμανσης στις δυσκολίες συμπεριφοράς αντίστοιχα. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

10 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ Μία τρίτη ευθύγραμμη ανάλυση παλινδρόμησης διενεργήθηκε προκειμένου να διαπιστωθεί η επίδραση της θετικής έκφρασης συναισθημάτων στην οικογένεια στη δυνατότητα του εφήβου να προσφέρει βοήθεια στους άλλους (θετική συμπεριφορά, προ-κοινωνικές δεξιότητες). Τα αποτελέσματα έδειξαν αδύναμη θετική επίδραση (p<0,05), εξηγώντας μόνο το 2,5% της διακύμανσης στη συγκεκριμένη δυνατότητα συμπεριφοράς του εφήβου. Σχολιασμός αποτελεσμάτων Η παρούσα έρευνα αποσκοπούσε στο να εξετάσει την πιθανή σχέση της συναισθηματικής νοημοσύνης και της συναισθηματικής αυτοέκφρασης στην οικογένεια με τις δυσκολίες και δυνατότητες συμπεριφοράς στην εφηβική ηλικία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στους παραπάνω τομείς εφηβικής ανάπτυξης. Πιο συγκεκριμένα τα ευρήματα υποστηρίζουν ότι υπάρχει σημαντική αλλά περιορισμένη επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης του εφήβου στα συναισθηματικά χαρακτηριστικά του καθώς και στη διαμόρφωση των σχέσεών του με τους συνομήλικους. Ταυτόχρονα, οι αναλύσεις έδειξαν μικρή επίδραση της θετικής εκφραστικότητας στην οικογένεια στην αλτρουιστική συμπεριφορά του εφήβου και στην τάση του να προσφέρει στους γύρω του. Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι έφηβοι που σύμφωνα με τις δηλώσεις τους έχουν ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη, βιώνουν λιγότερα συναισθηματικά προβλήματα και θετικότερες σχέσεις με συνομήλικους από τους εφήβους που δηλώνουν ότι έχουν χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Παρόμοια αποτελέσματα έδειξαν και οι έρευνες των Lopes και συν. (2004) και των Petrides και συν. (2006) γύρω από τη σχέση της συναισθηματικής νοημοσύνης με την ποιότητα των κοινωνικών και φιλικών σχέσεων στην εφηβική ηλικία. Επιπλέον οι έφηβοι της παρούσας έρευνας οι οποίοι εμφανίζουν υψηλή θετική έκφραση συναισθημάτων στο πλαίσιο της οικογένειας τείνουν να αναπτύσσουν θετική συμπεριφορά μέσα από την προσφορά τους στο κοινωνικό σύνολο. Η έκφραση των συναισθημάτων μέσα στην οικογένεια φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην αντίληψη συναισθηματικών σχέσεων και στη διαχείριση της συμπεριφοράς σε διάφορα κοινωνικά πλαίσια (Halberstadt et al., 1995). Η παρούσα έρευνα αποτελεί μια πρώτη προσπάθεια ανίχνευσης του ρόλου της συναισθηματικής ικανότητας του εφήβου στη συμπεριφορά 20 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

11 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ του και στην ικανότητά του να αλληλεπιδρά με τους γύρω του σε οικεία περιβάλλοντα όπως είναι το σχολείο και η οικογένεια. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας μπορούν να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ευρημάτων σύμφωνα με τα οποία (α) η συναισθηματική νοημοσύνη παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του εφήβου (Petrides & Furnham, 2001, Petrides et al., 2007), στην ικανότητα επικοινωνίας του και στην κατανόηση των κοινωνικών σχέσεων (Mayer et al., 2004) και (β) η συναισθηματική αυτοέκφραση στο πλαίσιο της οικογένειας σχετίζεται με την τάση των ανθρώπων να προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο (προ-κοινωνικές δεξιότητες) (Markiewicz et al., 2001). Οι ψυχοπαιδαγωγικές συνέπειες των ενδεικτικών αποτελεσμάτων της παρούσας έρευνας θα μπορούσαν να αναδειχθούν και να αναλυθούν στο πλαίσιο μιας νέας διευρυμένης εμπειρικής προσπάθειας η οποία θα χρησιμοποιήσει μεγαλύτερο δείγμα εφήβων και θα εξετάσει τη συναισθηματική νοημοσύνη και αυτοέκφραση σε σχέση με άλλους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες όπως η τυπολογία της οικογένειας του εφήβου, η ενσυναίσθηση και η αυτοεκτίμησή του. Βιβλιογραφία ACHENBACH. T. M, MCCONAUGHY, S. H., & HOWELL, C. T. (1987). Child/adolescent behavioral and emotional problems: Implications of cross-informant correlations for situational specificity. Psychological Bulletin, 101, BAKER, R., HOLLOWAY, J., THOMAS, P. W., THOMAS, S. & OWENS, M. (2004). Emotional processing and panic. Behaviour Research and Therapy, 42(11), BAR-ON, R. (2006). The Bar-On Model of Emotional-Social Intelligence (ESI). Psicothema, 18, BOWLBY, J. (1988). Attachment. New York: Basic Books. DENHAM, S. A. (1993). Maternal emotional responsiveness and toddlers social-emotional competence. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 34, DONNELLAN, M. B., TRZESNIEWSKI, K. H., ROBINS, R. W., MOFFITT, T. E. & CASPI, A. (2005). Low self- esteem is related to aggression, antisocial behavior, and delinquency. Psychological Science, 16 (4), DUMONT, M. & PROVOST, M. A. (1999). Resilience in adolescents: pro- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

12 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ tective role of social support, coping strategies, self-esteem and social activities on experience of stress and depression. Journal of Youth and Adolescence, 28, DUNSMORE, J. C. & HALBERSTADT, A. G. (1997). How does family emotional expressiveness affect children s schemas? New Directions for Child Development, 77, ENGELS, R. C., FINKENAUER, C., MEEUS, W. & DEKOVIC, M. (2001). Parental attachment and adolescents emotional adjustment: The associations with social skills and relational competence. Journal of Counseling Psychology, 48 (4), FREEMAN, J. (1996). How to raise a bright child. London: Vermilion. GARDNER, H. (1983). Frames of Mind. The theory of multiple intelligences. New York: Basic Books. GOLEMAN, D. (1998). Η Συναισθηματική Νοημοσύνη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. GOODMAN, R. (1997). The Strengths and Difficulties Questionnaire: A Research Note. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38, GOODMAN, R., MELTZER, H. & BAILEY, V. (1998). The strengths and difficulties questionnaire: A pilot study on the validity of the self- report version. European Child & Adolescent Psychiatry, 7, HALBERSTADT, A. G. (1983). Family expressiveness styles and nonverbal communication skills. Journal of Nonverbal Behavior, 8(1), HALBERSTADT, A. G. (1984). Family expression of emotion. In C. Z. Malatesta & C. E. Izard (eds.), Emotion in adult development (pp ). Beverly Hills, CA: Sage. HALBERSTADT, A. G. (1986). Family socialization of emotional expression and nonverbal communication styles and skills. Journal of Personality and Social Psychology, 51, HALBERSTADT, A. G., CASSIDY, J., STIFTER, C. A., PARKE, R. D. & FOX, N. A. (1995). Self- Expressiveness within the family context: Psychometric support for a new measure. Psychological Assessment, 7, HERBERT, M. (1992). Ψυχολογικά προβλήματα της εφηβικής ηλικίας (Α. Καλαντζή - Αζίζι, Επιμ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. HUMPHREY, N., CURRAN, A., MORRIS, E., FARRELL, P. & WOODS, K. (2007). Emotional Intelligence and Education: A critical review. Educational Psychology, 27(2), ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

13 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΚΟΥΡΟΣ, Ε., & ΜΑΝΙΑΔΑΚΗ, Κ. (2006). Ψυχοπαθολογία παιδιών και εφήβων: Αναπτυξιακή προσέγγιση. Αθήνα: Τυπωθήτω, Γιώργος Δάρδανος. LOPES, P. N., BRACKETT, M. A., NEZLEK, J. B., SCHUTZ, A., SELLIN, I., & SALOVEY, P. (2004). Emotional Intelligence and Social Interaction. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(8), LOPES, P. N., SALOVEY, P. & STRAUS, R. (2003). Emotional intelligence, personality and the perceived quality of social relationships. Personality and Individual Differences, 35, ΜΑΡΙΔΑΚΗ-ΚΑΣΣΩΤΑΚΗ, ΑΙΚ. (υπό δημοσίευση). Συναισθηματική νοημοσύνη: Σύγχρονες προσεγγίσεις και πρακτικές εφαρμογές. Επιστήμες Αγωγής. MARKIEWICZ, D., DOYLE, A.B., & BREDGEN, M. (2001). The quality of adolescents friendship: Associations with mothers interpersonal relationships, attachments to parents and friends, and prosocial behaviors. Journal of Adolescence, 24, MAYER, J. D. & SALOVEY, P. (1995). Emotional intelligence and the construction and regulation of feelings. Applied and Preventive Psychology, 4, MAYER, J. D., SALOVEY, P. & CARUSO, D. R. (2004). Emotional Intelligence: theory, findings and implications. Psychological Inquiry, 15(3), MOLNAR, A., & LINQUIST, B. (1993). Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο (Α. Καλαντζή - Αζίζι, Επιμ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. ΜΠΙΜΠΟΥ-ΝΑΚΟΥ, Ι., ΣΤΟΓΙΑΝΝΙΔΟΥ, Α., ΚΙΟΣΕΟΓΛΟΥ, Γ. & ΠΑΠΑΓΕ- ΩΡΓΙΟΥ, Β. (2002). Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (Goodman, R.:Strengths and Difficulties Questionnaire). Στο Α. Σταλίκας, Σ. Τριλίβα, & Π. Ρούσση (Εκδ.) Τα ψυχομετρικά εργαλεία στην Ελλάδα (σελ ). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. NOOM, M. J., DEKOVIC, M. & MEEUS, V. H. J. (1999). Autonomy, attachment and psychosocial adjustment during adolescence a double-edged sword? Journal of Adolescence, 22, NURMI, J. E. (2004). Socialization and self-development: Channeling, Selection, Adjustment, and Reflection. In R. M. Lerner & L. Steinberg (Eds.), Handbook of Adolescent Psychology (2 nd ed.) (pp ). New Jersey: John Wiley & Sons, Inc. OATLEY, K. & JENKINS, J. M. (2004). Συγκίνηση: ερμηνείες και κατανόηση (Μ. Ντάβου, επιμ.). Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση. PENNER, L.A., DOVIDIO, J.F., PILIAVIN, J.A., & SCHROEDER, D.A. (2005). ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

14 ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΙΛΤΣΑΚΑΚΗ Prosocial behavior: Multilevel perspectives. Annual Review of Psychology, 56, PETRIDES, K. V. & FURNHAM, A. (2001). Trait emotional intelligence: psychometric investigation with reference to established trait taxonomies. European Journal of Personality, 15, PETRIDES, K. V., PITA, R., & KOKKINAKI, F. (2007). The location of trait emotional intelligence in personality factor space. British Journal of Psychology, 98, PETRIDES, K. V., SANGAREAU, Y., FURNHAM, A. & FREDERICKSON, N. (2006). Trait Emotional Intelligence and Children s Peer Relations at School. Social Development, 15(3), ΠΛΑΤΣΙΔΟΥ, Μ. (2004). Συναισθηματική νοημοσύνη: Σύγχρονες προσεγγίσεις μιας παλιάς έννοιας. Επιστήμες Αγωγής, 1, QUALTER, P., GARDNER, K. J. & WHITELEY, H. E. (2007). Emotional intelligence: Review of research and emotional implications. Pastoral Care in Education, 25(1), SAARNI, C. (2000). Emotional competence: a developmental perspective. In R. Bar-On & J. D. A. Parker (eds.), The handbook of emotional intelligence (pp ). San Francisco: Wiley. THOMPSON, R. A., MEYER, S. (2007). Socialization of emotion regulation in the family. In J. J. Gross (Ed.) Handbook of emotion regulation (pp ). New York: Guilford Press. WEARE, K., GRAY, G. (2003). What works in developing children s emotional and social competence and wellbeing? (Research Report No. 456). Nottingham, England: Department for Education and Skills. Abstract In recent years, research has been carried out looking at the role of emotional intelligence and emotional self-expression in adolescent adjustment in the school and family environment (Halberstadt et al., 1995, Humphrey et al., 2007). This study examines the relationship between emotional intelligence of secondary education pupils, their emotional self-expression in the family and certain dimensions of positive and negative behaviour. Adolescents characteristics were assessed using the following self-report instruments: (1) the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ-Hel) (Goodman, 1997, Bibou-Nakou, Stogiannidou, 24 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/2011

15 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ Kiosseoglou & Papageorgiou, 2002), (2) the Trait Emotional Intelligence Questionnaire for Adolescents-Short Form (TEIQue-ASF, Petrides, Pita & Kokkinaki, 2007) and (3) the Self-Expression in the Family Questionnaire-SEFQ (Halberstadt, 1983). The results showed that emotional intelligence and emotional capacity for self-expression in the family are factors that have moderate but significant effect on specific aspects of adolescent behaviour such as emotional symptoms, peer relationships and pro-social skills. The findings of this short-scale are only indicative of the educational, psychological and social implications of emotional development in the school and family environment. Η Αικατερίνη Αντωνοπούλου είναι λέκτωρ στο τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου με γνωστικό αντικείμενο «Επικοινωνία στην εκπαιδευτική διαδικασία». Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην Παιδαγωγική Ψυχολογία (University of Manchester, UK) και διδακτορικού διπλώματος (University of Sheffield, UK). Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην ανάπτυξη της επικοινωνίας (γνωσιακές διεργασίες, ψυχοσυναισθηματικοί παράγοντες και περιβαλλοντικές συνθήκες) σε τυπικά αναπτυσσόμενους και μη τυπικά αναπτυσσόμενους μαθητικούς πληθυσμούς. Η Χριστίνα Μιλτσακάκη είναι καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην Παιδαγωγική Ψυχολογία και Εκπαιδευτική Πράξη (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, ΠΜΣ Εκπαίδευση & Πολιτισμός). Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης στο πλαίσιο της σχολικής πραγματικότητας. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 1/

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη

Εισαγωγή. 1. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη Εισαγωγή Η αξία της διαπροσωπικής σχέσης σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα είναι αδιαμφισβήτητη και αποτελεί ένα πολύ ουσιαστικό μέρος κάθε ανθρώπινης διαδικασίας (Καλαντζή-Αζίζι, 1990). Ιδιαιτέρως δε κατά

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)»

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)» Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διεθνής Διοικητική των Επιχειρήσεων «Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΜ: 227117 Συναισθηματική Νοημοσύνη και Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΤΟΥΣ. Μαρία Πλατσίδου. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΦΗΒΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΤΟΥΣ. Μαρία Πλατσίδου. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 1 Πλατσίδου, Μ. (2005). Ατομικές διαφορές εφήβων σε σχέση με την αντιλαμβανόμενη συναισθηματική νοημοσύνη τους. Επιστημονική Επετηρίδα της Ψυχολογικής Εταιρίας Βορείου Ελλάδας, 3, 249-270. ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη Κυριλλίδου Αθηνά, Χυχολόγος Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer και υγγενών Διαταραχών «Ο καθένας μπορεί να θυμώσει, είναι πολύ εύκολο. Όμως να θυμώσει με το κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΙΔΟΥ ΕΥΔΟΞΙΑ. Ψυχολόγος, MSc Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης

ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΙΔΟΥ ΕΥΔΟΞΙΑ. Ψυχολόγος, MSc Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Τσιρογιαννίδου, Ε. & Πλατσίδου, Μ. (2011). Σχολές γονέων: ένα παράδειγμα βελτίωσης της συναισθηματικής νοημοσύνης. Σύγχρονη Κοινωνία, Εκπαίδευση και Ψυχική Υγεία, 4, 105-125. ΣΧΟΛΕΣ ΓΟΝΕΩΝ: ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

-1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου

-1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου -1- Αξιολόγηση της παιδικής προσωπικότητας από τους γονείς: Εγκυρότητα και αξιοπιστία ενός νέου ερωτηματολογίου Βασίλης Παυλόπουλος Ηλίας Μπεζεβέγκης Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη

Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Μεταπτυχιακή Διατριβή Το εργασιακό άγχος των κοινωνικών λειτουργών και η σχέση του με την εργασιακή δέσμευση και τη συναισθηματική νοημοσύνη Επιμέλεια : Αγαγιώτου Σμαρώ Επιβλέποντες καθηγητές : Μ. Πλατσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα

Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 71 Η πρώιμη παρέμβαση σε παιδιά με διαταραχές όρασης και πρόσθετες αναπηρίες στην Ελλάδα Κ. Νεοφωτίστου, Ε. Φωτιάδου Εργαστήριο Αναπτυξιακής Ιατρικής και Ειδικής Αγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης

ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης Πλατσίδου, Μ. (2005). ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης εφήβων µε τη µέθοδο των αυτοαναφορών και της αντικειµενικής επίδοσης. Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 40, 166-181. ιερεύνηση της συναισθηµατικής νοηµοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της Aυτοεκτίμησης των μαθητών και εκμάθηση Δεξιοτήτων Επικοινωνίας με στόχους τη Διαχείριση των Συναισθημάτων και των Συγκρούσεων

Ενίσχυση της Aυτοεκτίμησης των μαθητών και εκμάθηση Δεξιοτήτων Επικοινωνίας με στόχους τη Διαχείριση των Συναισθημάτων και των Συγκρούσεων Ενίσχυση της Aυτοεκτίμησης των μαθητών και εκμάθηση Δεξιοτήτων Επικοινωνίας με στόχους τη Διαχείριση των Συναισθημάτων και των Συγκρούσεων Συμβουλευτική. Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων M.Ed. aretikypreou@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επίδοση φοιτητών. Κουτσελίνη Μαίρη

Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επίδοση φοιτητών. Κουτσελίνη Μαίρη Κοινωνική Συναισθηματική Νοημοσύνη και ακαδημαϊκή επίδοση φοιτητών Νεοφύτου Λεύκιος Πανεπιστήμιο Κύπρου Κουτσελίνη Μαίρη Πανεπιστήμιο Κύπρου Κυριακίδης Λεωνίδας Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Στην παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Ευαγγελία Π. Γαλανάκη Βαθμίδα: Καθηγήτρια Γνωστικό αντικείμενο: Εξελικτική Ψυχολογία Διεύθυνση: Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σχολή Επιστημών Αγωγής Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.

Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον. Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa. Βιώματα μοναξιάς των παιδιών με νοητική καθυστέρηση στο σχολικό περιβάλλον Παπουτσάκη Καλλιόπη Δρ. Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.70 kpapouts@primedu.uoa.gr Περίληψη Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσωπικότητα των μελλοντικών επαγγελματιών της ειδικής αγωγής.

Η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσωπικότητα των μελλοντικών επαγγελματιών της ειδικής αγωγής. ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Η συναισθηματική νοημοσύνη και η προσωπικότητα των μελλοντικών επαγγελματιών της ειδικής αγωγής. Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

7. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 8. ΠΗΓΕΣ 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

7. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 8. ΠΗΓΕΣ 6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Παιδαγωγική - Θεωρία και Πράξη, 5, 85-97. Εμβαλωτής, Α., Ανδρουλάκης, Γ., Μπονίδης, Κ., Σταμοβλάσης, Δ., Κακλαμάνη Σ., (2011). «Εμπειρίες και απόψεις εκπαιδευτικών που εργάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη. Αικ. Μαριδάκη-Κασσωτάκη Καθηγήτρια

Συναισθηματική Νοημοσύνη. Αικ. Μαριδάκη-Κασσωτάκη Καθηγήτρια Συναισθηματική Νοημοσύνη Αικ. Μαριδάκη-Κασσωτάκη Καθηγήτρια Συναισθηματική Νοημοσύνη (ΣΝ) Εννοιολογικές διασαφήσεις Βιολογική υπόσταση Ιστορική εξέλιξη Διαστάσεις Αξιολόγηση Ο ρόλος της ΣΝ στο χώρο της

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις

Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις Γονεϊκό στυλ διαπαιδαγώγησης και επιδόσεις μαθητών σχολικής ηλικίας: θεωρητικές και πρακτικές όψεις Περίληψη Πέκης Αναστάσιος Νηπιαγωγός, Μ.Α. στις Επιστήμες της Αγωγής Η οικογένεια, χωρίς καμία αμφιβολία,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Βασίλης Παυλόπουλος, Ηλίας Γ. Μπεζεβέγκης, Κωνσταντίνα Λυκιτσάκου, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία εγκυροποίησης του EQ-i στην Κύπρο. Λεύκιος Νεόφυτου Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

Η διαδικασία εγκυροποίησης του EQ-i στην Κύπρο. Λεύκιος Νεόφυτου Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Η διαδικασία εγκυροποίησης του EQ-i στην Κύπρο Λεύκιος Νεόφυτου Πανεπιστήμιο Λευκωσίας Περίληψη Η παρούσα εργασία εξετάζει την εγκυρότητα και αξιοπιστία της ελληνικής έκδοσης ενός οργάνου μέτρησης της

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικά. Ενότητα ΣΤ: Διαχείριση Σχολικής Τάξης. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Παιδαγωγικά. Ενότητα ΣΤ: Διαχείριση Σχολικής Τάξης. Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Παιδαγωγικά Ενότητα ΣΤ: Διαχείριση Σχολικής Τάξης Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή Φιλοσοφίας Τμήμα Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Περιεχόμενα ενότητας Ψυχολογική κατάσταση Μαθησιακές Δυσκολίες, Αποκλίνουσες Συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 1 ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Η εξελικτική πορεία της νοημοσύνης. Από το IQ στο EQ και στο SQ. Από τον Δαρβίνο στο ανερχόμενο πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ: ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ Προσωπικότητα: Τα ιδιαίτερα και σχετικά σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς, σκέψης και συναισθηματικής έκφρασης που παρουσιάζουν τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΑΥΤΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ Γαβριέλα Νικολάου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας Ο ρόλος των συναισθημάτων στο χώρο εργασίας... ΟΙ ΜΥΘΟΙ... δεν έχουν θέση στις επιχειρήσεις αποτελούν δείγμα αδυναμίας εμποδίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο. Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: «Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών από μαθητές Α Λυκείου της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ηρακλείου και ο ρόλος του Κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

Αντιλαμβανόμενες διακρίσεις και ψυχική ανθεκτικότητα μεταναστών και παλιννοστούντων εφήβων

Αντιλαμβανόμενες διακρίσεις και ψυχική ανθεκτικότητα μεταναστών και παλιννοστούντων εφήβων Αντιλαμβανόμενες διακρίσεις και ψυχική ανθεκτικότητα μεταναστών και παλιννοστούντων εφήβων Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr Συμμετοχή στο συμπόσιο «Ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή:

Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή: Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή: Μελέτη περίπτωσης οικισμού Δροσερού Ξάνθης Διδώ Παπαθεοδώρου, Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved.

( ) ( ) China Academic Journal Electronic Publishing House. All rights reserved. 2001 2 :1001-4918(2001) - 02-0045 - 49 :B844. 1 :A Ξ ( 250014) ( 100875) : : ; 1978 Premack Woodruff Wellman (theory of mind) Perner : Maxi A, 20 Maxi 1999 A (false belief) B Maxi 77,177 591 Maxi [1 ]?,3

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Συμπεριφοράς Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Έχει μεταπτυχιακούς

της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Συμπεριφοράς Καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ. Έχει μεταπτυχιακούς ONOMA: Kιοσέογλου Γρηγόριος, ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΘΕΣΗ: Καθηγητής στη Στατιστική Εφαρμοσμένη στις Επιστήμες της Συμπεριφοράς Καθηγητής. Τμήμα Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σύντομο Βιογραφικό:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ THΣ

ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ THΣ .Π.Μ.Σ. ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ THΣ ΚΥΡΙΑΚΙ ΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ Α.Μ. Μ35/09

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές σχέσεις σε πολυπολιτισμικές τάξεις: ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση

Κοινωνικές σχέσεις σε πολυπολιτισμικές τάξεις: ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιμορφωτικό Σεμινάριο Κοινωνικές σχέσεις σε πολυπολιτισμικές τάξεις: ψυχοπαιδαγωγική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη

Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε. Δρ. Μαρία Φραγκάκη Έρευνα Δράσης Ποιοτική μορφή έρευνας Πολυμορφική εξαε Δρ. Μαρία Φραγκάκη Research areas in D.E: Macro level: Distance Education Systems & Theory Meso level: Management-Organization-Technologies Micro level:

Διαβάστε περισσότερα

Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία και εφαρµογή στο εργασιακό περιβάλλον

Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία και εφαρµογή στο εργασιακό περιβάλλον Καφέτσιος, Κ. (2003). Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία και εφαρµογή στο εργασιακό περιβάλλον. Ελληνική Ακαδηµία ιοίκησης Επιχειρήσεων, 2, 16-25 Ικανότητες Συναισθηµατικής Νοηµοσύνης: Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Summary. 1. Εισαγωγή

Περίληψη. Summary. 1. Εισαγωγή Οι συγκινησιακές διαδικασίες που απορρέουν από Έλληνες και Αλβανούς μαθητές γυμνασίου κατά ν παρατήρηση φωτογραφιών Αλβανών συμμαθητών τους, όταν δε γνωρίζουν και όταν γνωρίζουν ν καταγωγή τους. Γεωργογιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές Παρεμβάσεις. Τομέας Εκπαιδευτική Ψυχολογία

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές Παρεμβάσεις. Τομέας Εκπαιδευτική Ψυχολογία PSYM-503DL: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Κωδικός Μαθήματος PSYM-503DL Τμήμα Κοινωνικών Επιστημών Τύπος Μαθήματος Υποχρεωτικό Επίπεδο Σπουδών Μεταπτυχιακό ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος Μαθήματος Εκπαιδευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας και Εξελίσσοντας την Ενσυναίσθηση

Αναπτύσσοντας και Εξελίσσοντας την Ενσυναίσθηση Αναπτύσσοντας και Εξελίσσοντας την Ενσυναίσθηση Τι συμβαίνει «μέσα» μας, όταν βλέπουμε κάποιον να υποφέρει ή κάποιον να μας εκνευρίζει; Μια αινιγματική ικανότητα να μοιραζόμαστε από κοινού τα συναισθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης²

Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ. Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΡΑΣΗΣ Γεωργία Γκαντώνα¹ & Νικόλαος Παρίτσης² Οικοτροφείο ΕΠΑΚΜΟΣ, Εταιρία Συστημικής Θεραπείας και Παρέμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο λειτουργικός ρόλος της αντιλαµβανόµενης συναισθηµατικής νοηµοσύνης στο σύστηµα του εαυτού

Ο λειτουργικός ρόλος της αντιλαµβανόµενης συναισθηµατικής νοηµοσύνης στο σύστηµα του εαυτού Πλατσίδου, Μ. (2006). Ο λειτουργικός ρόλος της αντιλαµβανόµενης συναισθηµατικής νοηµοσύνης στο σύστηµα του εαυτού. Στο Ε. Συγκολλίτου (Επιµ. Έκδ.), Η έννοια του εαυτού και λειτουργικότητα στο σχολείο (σ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Μόνιμη επίκουρη καθηγήτρια στον Τομέα Παιδαγωγικής, Τμήμα Φιλοσοφίας και

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Μόνιμη επίκουρη καθηγήτρια στον Τομέα Παιδαγωγικής, Τμήμα Φιλοσοφίας και ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Τίτλος: Μάρω Δόικου Επίκουρη καθηγήτρια Τηλέφωνο: 2310-997312 e-mail: maro@edlit.auth.gr ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥΔΩΝ Διδακτορικό δίπλωμα (Doctorat de 3ème cycle) στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ημερίδα «Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες, Εθνικές Πολιτικές και καλές πρακτικές για την ανάπτυξη ικανοτήτων των μαθητών», 31/10/2014 Γιατί;;;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες

Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες Εθνική ταυτότητα μεταναστών και παλιννοστούντων μαθητών: Ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες Βασίλης Παυλόπουλος (vpavlop@psych.uoa.gr) Μαρίνα Ντάλλα (marinantalla@yahoo.gr) Φρόσω Μόττη-Στεφανίδη (frmotti@psych.uoa.gr)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

«Η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης των φοιτητών μέσα από την παρακολούθηση σχετικών μαθημάτων: Αλήθεια ή Μύθος;» Ιωάννα-Έρση Περβολαράκη

«Η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης των φοιτητών μέσα από την παρακολούθηση σχετικών μαθημάτων: Αλήθεια ή Μύθος;» Ιωάννα-Έρση Περβολαράκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «Η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ

Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Μελέτη των Στάσεων Των Μαθητών Γυμνασίου στη Φυσική με τις ΤΠΕ Κ. Νικολοπούλου 1, Β. Γιαλαμάς 2 1 Β/θμια Εκπαίδευση & Πανεπιστήμιο Αθηνών, klnikolopoulou@ath.forthnet.gr 2 Πανεπιστήμιο Αθηνών, gialamasbasilis@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα συµπεριφοράς στο πολυπολιτισµικό σχολείο

Προβλήµατα συµπεριφοράς στο πολυπολιτισµικό σχολείο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ράση: Επιµόρφωση εκπαιδευτικών και µελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιµόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη: Μαρία Λιακοπούλου Προβλήµατα συµπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικητάκης 1, Ανέστης Σίτας 2, Γιώργος Παπαδουράκης Ph.D 1, Θοδωρής Πιτηκάρης 3

Μιχαήλ Νικητάκης 1, Ανέστης Σίτας 2, Γιώργος Παπαδουράκης Ph.D 1, Θοδωρής Πιτηκάρης 3 Information literacy and the autonomous learner Μιχαήλ Νικητάκης 1, Ανέστης Σίτας 2, Γιώργος Παπαδουράκης Ph.D 1, Θοδωρής Πιτηκάρης 3 1) Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κρήτης, nikit@lib.teiher.gr, r,

Διαβάστε περισσότερα

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή).

G.J. Craig, D. Baucum. (2007). Η ανάπτυξη του ανθρώπου. (Επιμέλεια μετάφρασης Α. Ιωαννίδου), τ. Α, 656-657. Αθήνα: Παπαζήση (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 [Η φιλία] Τα παιδιά ωφελούνται πολύ από στενές φιλικές σχέσεις στις οποίες υπάρχει αμοιβαία εμπιστοσύνη. Οι φιλίες τα βοηθούν να συνειδητοποιήσουν κοινωνικές έννοιες, να συνυπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες

Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες Αναστασιάδου Βασιλική Ειρήνη Εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (Ελλάδα) Η σύγχρονη εναλλασσόμενη και ρευστή

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ρυθµικής Ικανότητας σε Μαθητές Γυµνασίου που Ασχολούνται µε Αθλητικές ραστηριότητες Συνοδευµένες ή Όχι από Μουσική

Μέτρηση της Ρυθµικής Ικανότητας σε Μαθητές Γυµνασίου που Ασχολούνται µε Αθλητικές ραστηριότητες Συνοδευµένες ή Όχι από Μουσική Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµό τόµος 3 (1), 22 28 ηµοσιεύτηκε: 11 Φεβρουαρίου 2005 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 3 (1), 22-28 Released: February 11, 2005 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Μαθήματος

Περίγραμμα Μαθήματος Περίγραμμα Μαθήματος Κωδικός Μαθήματος: Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες (Credits/ECTS) SOWK-521 Μέθοδοι και Παρεμβάσεις 10 σε Ομάδες Τμήμα Εξάμηνο Προαπαιτούμενα Κοινωνικής Εαρινό Κανένα Εργασίας Είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά

Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά Αμύνταιο 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 1. Εισαγωγή 2 2. Θεωρία 3

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στηρίζοντας το παιδί, τον έφηβο και την οικογένεια

Στηρίζοντας το παιδί, τον έφηβο και την οικογένεια Στηρίζοντας το παιδί, τον έφηβο και την οικογένεια Άννα-Μαρία Τσίλια Σχολική και Κλινική Ψυχολόγος Παιδοψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Στοιχεία επικοινωνίας:amtsilia@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Το πρώτο πιστοποιημένο Σεμινάριο διάρκειας 20 ωρών για την επαγγελματική χρήση του WAIS-IV GR

Το πρώτο πιστοποιημένο Σεμινάριο διάρκειας 20 ωρών για την επαγγελματική χρήση του WAIS-IV GR Το πρώτο πιστοποιημένο Σεμινάριο διάρκειας 20 ωρών για την επαγγελματική χρήση του WAIS-IV GR Συνεργασία ΜΟΤΙΒΟ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΕ & ΚΥΠΡΙΑΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ στην Κύπρο 9,10&11 Οκτωβρίου 2015 Θα παρέχεται

Διαβάστε περισσότερα