Μεταβολική οξέωση από τη χορήγηση NaCl και παρεντερικής διατροφής Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεταβολική οξέωση από τη χορήγηση NaCl και παρεντερικής διατροφής Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN REVIEW Μεταβολική οξέωση από τη χορήγηση NaCl και παρεντερικής διατροφής Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Η μεταβολική οξέωση (ΜΟ) είναι μία από τις τέσσερις κύριες διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας, η οποία οφείλεται σε εξωγενή χορήγηση ή αυξημένη ενδογενή παραγωγή οξέων, σε μειωμένη νεφρική απέκκριση των οξέων που παράγονται φυσιολογικά ημερησίως και σε αυξημένη νεφρική απώλεια διττανθρακικών (HCO 3 ). Εκτός από τη νεφρική ανεπάρκεια, τη διαβητική κετοξέωση κ.λπ., ΜΟ μπορεί να παρατηρηθεί επίσης σε περιπτώσεις όπου χορηγούνται οξέα ή πρόδρομα οξέων, όπως π.χ. χορήγηση χλωριούχου νατρίου (NaCl), χλωριούχου αμμωνίου, βρωμίου, βαλπροϊκού οξέος, οξικών ανιόντων (μέσω του διαλύματος της αιμοκάθαρσης), θείου, καθώς και κατά τη διάρκεια χορήγησης παρεντερικής διατροφής (TPN). Σκοπό της παρούσας ανασκόπησης αποτελεί η περιγραφή των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της ΜΟ που προκαλείται από τη χορήγηση NaCl και TPN. Η κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που διέπουν την εμφάνιση της ΜΟ στις δύο αυτές περιπτώσεις κρίνεται χρήσιμη και αναγκαία, αναλογιζόμενοι τη συχνότητα χορήγησης των ενδοφλέβιων αυτών διαλυμάτων στην καθ ημέρα κλινική πράξη.... Ε.Μ. Παππάς, 1 Ε.Χ. Ντουνούση, 1 Κ.Π. Κατωπόδης 2 1 Νεφρολογικό Τμήμα, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2 Νεφρολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Άρτας, Άρτα Metabolic acidosis from administration NaCl and parenteral nutrition. Pathophysiological mechanisms Λέξεις ευρετηρίου Μεταβολική οξέωση NaCl Παρεντερική διατροφή Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η μεταβολική οξέωση (ΜΟ) είναι η διαταραχή της οξεοβασικής ισορροπίας που χαρακτηρίζεται από (α) μείωση του ph αρτηριακού αίματος [αύξηση της συγκέντρωσης των ιόντων του υδρογόνου (H + )] και (β) ταυτόχρονη μείωση της συγκέντρωσης των διττανθρακικών (HCO 3 ) του ορού και της μερικής πίεσης του διοξειδίου του άνθρακα (PaCO 2). Η διαταραχή αυτή οφείλεται σε (α) εξωγενή χορήγηση ή αυξημένη ενδογενή παραγωγή οξέων (π.χ. γαλακτικού οξέος σε περιπτώσεις ιστικής υποξίας, βυδροξυβουτυρικού οξέος στη διαβητική κετοξέωση κ.λπ.), (β) μειωμένη απέκκριση των οξέων που παράγονται φυσιολογικά σε καθημερινή βάση (π.χ. φωσφορικό και θειικό οξύ στην περίπτωση της χρόνιας νεφρικής νόσου) και (γ) αυξημένη απώλεια HCO 3 (π.χ. διάρροιες, σωληναριακή οξέωση). Εκτός από τη νεφρική ανεπάρκεια (οξεία και χρόνια), τη διαβητική κετοξέωση, τη γαλακτική οξέωση, την απώλεια HCO 3 από το γαστρεντερικό σύστημα, τη λήψη σαλικυλικών και τη μαζική ραβδομυόλυση, ΜΟ μπορεί επίσης να παρατηρηθεί και σε περιπτώσεις όπου χορηγούνται οξέα ή πρόδρομα οξέων, όπως π.χ. χλωριούχου νατρίου (NaCl), χλωριούχου αμμωνίου, βρωμίου, βαλπροϊκού οξέος, οξικών ανιόντων (μέσω του διαλύματος της αιμοκάθαρσης), θείου, καθώς και κατά τη διάρκεια χορήγησης παρεντερικής διατροφής (πίν. 1). Στην ανασκόπηση που ακολουθεί θα γίνει αναφορά στους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στην εμφάνιση της ΜΟ η οποία προκαλείται μετά από τη χορήγηση (α) NaCl (ενός από τα περισσότερο χρησιμοποιούμενα διαλύματα), (β) παρεντερικής διατροφής (συχνά εμφανιζόμενη σε μονάδες εντατικής θεραπείας, ΜΕΘ). 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΟΞΕΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΛΩΡΙΟΥΧΟΥ ΝΑΤΡΙΟΥ (NaCl) Η διατήρηση της ομοιόστασης των ιόντων Η + και κατ επέκταση του pη του αρτηριακού αίματος εξαρτάται από (α) τη μερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα (PaCO 2), 1 (β) το φορτίο των Η + που παράγονται στον οργανισμό διά μέσου των τροφών 2,3 και το βαθμό έκπτωσης της νεφρικής λειτουργίας σε σχέση με την ηλικία. 4 Η διατήρηση σχετικά σταθερής της οξεοβασικής ισορροπίας του οργανισμού επιτυγχάνεται με προσαρμοστικές διακυμάνσεις των προαναφερθεισών παραμέτρων. Σε μια δίαιτα δυτικού τύπου

2 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΟΞΕΩΣΗ ΑΠΟ ΛΗΨΗ ΠΡΟΔΡΟΜΩΝ ΟΞΕΩΝ 11 Πίνακας 1. Τύποι μεταβολικής οξέωσης με βάση την αιτιολογία. Α) Αυξημένο φορτίο οξέων Α1. Μεταβολικές διαταραχές Α1α. Γαλακτική οξέωση Α1β. Διαβητική κετοξέωση Α2. Εξωγενής λήψη τοξινών ή δηλητηρίων Α2α. Μεθυλική αλκοόλη (μεθανόλη) Παραλδεΰδη Α2β. Αιθυλενογλυκόλη Α2γ. Δηλητηρίαση με σαλικυλικά Α3. Εξωγενής λήψη οξέων ή πρόδρομων οξέων Α3α. Χορήγηση χλωριούχου νατρίου (NaCl) Α3β. Χορήγηση χλωριούχου αμμωνίου (NH 4Cl) Α3γ. Χορήγηση παρεντερικής διατροφής (ΕΦ) Α3δ. Χορήγηση θείου Α3ε. Χορήγηση βαλπροϊκού οξέος Α3στ. Χορήγηση βρωμίου (βρωμισμός) Α3ζ. Απορρόφηση συμπυκνωμένου οξικού οξέος κατά την αιμοκάθαρση Α4. Αυξημένη ενδογενής παραγωγή Α4α. Μαζική ραβδομυόλυση Β) Αδυναμία απομάκρυνσης φυσιολογικού φορτίου οξέος Β1. Νεφρική ανεπάρκεια Β2. Νεφροσωληναριακή οξέωση Β1α. Άπω νεφροσωληναριακή οξέωση (τύπου IV υπερκαλιαιμική) Β2β. Άπω νεφροσωληναριακή οξέωση (τύπου I υποκαλιαιμική) Γ) Απώλεια διττανθρακικών (H CO3 ) Γ1. Γαστρεντερικές απώλειες HCO3 Γ1α. Έμετοι, διαρροϊκά σύνδρομα, συρίγγια Γ1β. Ουρητηροσιγμοειδοστομία Γ1β. Απόφραξη απομονωμένης έλικας εντέρου Γ1δ. Χρήση ιοντοανταλλακτικών ρητινών Γ1ε. Λήψη χλωριούχου ασβεστίου (CaCl 2) Γ2. Απώλειες HCO3 από τους νεφρούς Γ2α. Εγγύς νεφροσωληναριακή οξέωση (τύπου II) Γ2β. Αναστολείς της καρβονικής ανυδράσης (μέση ημερήσια πρόσληψη πρωτεϊνών περίπου 70 g, μέση ημερήσια παραγωγή ιόντων Η + περίπου 70 meq) παρατηρείται μια παροδική υπερχλωραιμική ΜΟ (εξωγενής προσθήκη οξέων). Η απομάκρυνση των Η + που εισέρχονται στον οργανισμό από το μεταβολισμό των τροφών γίνεται κυρίως από τους νεφρούς, με την απέκκριση των Η + από τα νεφρικά σωληνάρια. Έτσι, η παροδική ήπια ΜΟ η οποία προκαλείται διά μέσου των τροφών αποκαθίσταται με την αποβολή των παραγομένων Η + ως τιτλοποιημένα οξέα. 2 4 Ωστόσο, και άλλοι παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν υπερχλωραιμική ΜΟ. Η ενδοφλέβια (ΕΦ) χορήγηση διαλύματος NaCl έχει δειχθεί ότι προκαλεί υπερχλωραιμική ΜΟ, ενώ ο βαθμός της εξαρτάται από τα φορτία του NaCl που χορηγούνται. 5 7 Εκτός όμως της υπερχλωραιμικής ΜΟ που προκαλείται από την ΕΦ χορήγηση διαλύματος NaCl, και η από του στόματος χορήγηση NaCl (αλάτι) οδηγεί στην εμφάνιση υπερχλωραιμικής ΜΟ. Οι Cogan et al 8 έδειξαν ότι η χορήγηση NaCl από του στόματος για 7 ημέρες είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση στον ορό του λόγου χλωρίου/διττανθρακικών (CI /HCO 3 ) με παράλληλη αύξηση της συγκέντρωσης Η + και μείωση του ph του αρτηριακού αίματος (υπερχλωραιμική ΜΟ). Στη νέα κατάσταση ισορροπίας (μετά τις 7 ημέρες), η ΜΟ που προκλήθηκε από τη χορήγηση NaCl διορθώθηκε με την αύξηση αποβολής τιτλοποιημένων οξέων μέσω των ούρων. Σε μια σχετικά πρόσφατη μελέτη, οι Frassetto et al 9 έδειξαν ότι η από του στόματος χορηγούμενη ποσότητα NaCl (επί πλέον από αυτό που περιέχεται στις τροφές) προκαλεί υπερχλωραιμική ΜΟ, η οποία όμως είναι ανεξάρτητη και δεν σχετίζεται με τη ΜΟ που προκαλείται μέσω των τροφών (η συνολική υπερχλωραιμική ΜΟ αποτελεί το άθροισμα των επί μέρους μεταβολικών οξεώσεων). Οι παθογενετικοί μηχανισμοί οι οποίοι εμπλέκονται στην εμφάνιση της ΜΟ με τη χορήγηση NaCl είτε από του στόματος είτε ΕΦ είναι: 2.1. Διαστολή του ενδαγγειακού όγκου Σε παλαιότερες μελέτες διαπιστώθηκε η συσχέτιση μεταξύ της πρόσληψης NaCl και της εμφάνισης ΜΟ, χωρίς ωστόσο να εξεταστεί η συσχέτιση της προσλαμβανόμενης ποσότητας του NaCl και του βαθμού της ΜΟ. 8,10 Να σημειωθεί ότι η αυξημένη πρόσληψη NaCl συνοδεύεται από την αντίστοιχη ποσότητα ύδατος (τελικό ισότονο διάλυμα ισοογκωτικής/ισοτονική διαστολή του εξωκυττάριου όγκου). Σε τμήματα όπως οι ΜΕΘ, η χορήγηση ΕΦ μεγάλων ποσοτήτων ισότονου διαλύματος NaCl προκαλεί διαστολή του ενδαγγειακού όγκου, με αποτέλεσμα παλαιότερη υπόθεση μείωση της συγκέντρωσης των HCO 3 (ψευδής) εξ αιτίας της αραίωσης που υφίσταται. 11 Η ΜΟ που προκαλείται με αυτόν τον τρόπο ονομάζεται ΜΟ από αραίωση ( delutional acidosis ). Ο υπολογισμός του βαθμού της «ΜΟ από αραίωση» γίνεται διά μέσου της ποσοτικής φυσικοχημικής προσέγγισης κατά Stewart [Stewart s equations, strong ion difference (SID) effect]. 12,13 Η προσέγγιση της οξεοβασικής ισορροπίας κατά Stewart γίνεται κατά βάση με τον υπολογισμό της διαφοράς των ισχυρών ιόντων [SID], στα οποία περιλαμβάνονται εκτός του νατρίου [Na + ], του καλίου [K + ], του ασβεστίου [Ca 2+ ],

3 12 Ε.Μ. ΠΑΠΠΑΣ και συν του μαγνησίου [Mg 2+ ] και του Cl και τα οξέα γαλακτικό (lactate), βυδροξυβουτυρικό και θειικό. Η εξίσωση υπολογισμού του SID είναι: SID={[Na + ]+[K + ]+[Mg 2+ ]+[Ca 2+ ]} {[Cl ]+[lactate ]} Εκτός του SID, η προσέγγιση της οξεοβασικής ισορροπίας κατά Stewart λαμβάνει υπ όψη και (α) την ολική συγκέντρωση των ασθενών οξέων (A TOT) [μη πτητικά οξέα που περιέχουν CO 2 (nonvolatile, nonco 2 week acids)] (όπως των HCO 3, της CO 32, του υδροξυλίου [OH ] και των ιόντων H + ) και (β) την PaCO 2. Η χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων ισότονου διαλύματος NaCl δεν προκαλεί μεταβολή στις συγκεντρώσεις του Na + και του Cl, αλλά μείωση της SID τόσο του πλάσματος (ενδαγγειακός χώρος) όσο και του εξωκυττάριου διαμερίσματος. Τελικό αποτέλεσμα, η εμφάνιση ΜΟ με φυσιολογικό χάσμα ανιόντων, ακόμη κι αν η A TOT παραμείνει αμετάβλητη. 14,15 Η χορήγηση υπέρτονου διαλύματος NaCl προκαλεί ΜΟ σε μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με τη χορήγηση ισότονου διαλύματος NaCl (επιπρόσθετη μετακίνηση ύδατος λόγω της υπεροσμωτικότητας), 16 ενώ η χορήγηση υπότονου διαλύματος NaCl οδηγεί σε μικρότερου βαθμού ΜΟ σε σχέση με την προκαλούμενη από το ισότονο διάλυμα NaCl. 17 Αξίζει να σημειωθεί ότι η χορήγηση διαλυμάτων Ringer s προκαλεί πολύ μικρότερου βαθμού ΜΟ σε σχέση με το ισότονο διάλυμα NaCl 18 ή, όπως αναφέρεται σε άλλες μελέτες, η χορήγηση διαλυμάτων Ringer s δεν επηρεάζει καθόλου την οξεοβασική ισορροπία. 5, Μείωση της επαναρρόφησης των ΗCΟ 3 Εκτός των άλλων παραγόντων, οι οποίοι εμπλέκονται στη σωληναριακή επαναρρόφηση των ΗCΟ 3 (όπως π.χ. η PaCO 2, το K + και το Cl του ορού, καθώς και φλοιοεπινεφριδιακές ορμόνες), οι ορμόνες του συστήματος ρενίνηςαγγειοτασίνηςαλδοστερόνης και η παραθορμόνη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση ΜΟ μετά από τη χορήγηση NaCl Ρενίνηαγγειοτασίνηαλδοστερόνη. Η επαναρρόφηση των ΗCΟ 3 στο εγγύς εσπειραμένο σωληνάριο, ως γνωστό, συνδυάζεται με ισοποσοτική σωληναριακή έκκριση ιόντων H +. Όμως, μεταξύ των παραγόντων οι οποίοι συμμετέχουν στη σωληναριακή έκκριση των H + (οξινοποίηση των ούρων) [τόσο στο εγγύς (κυρίως) όσο και στο άπω νεφρικό σωληνάριο] είναι η αγγειοτασίνη II και η αλδοστερόνη. 20 Η χορήγηση από του στόματος τόσο NaCl όσο και NaCl σε συνδυασμό με όξινο ανθρακικό νάτριο (NaHCO 3) είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της συγκέντρωσης της αλδοστερόνης του πλάσματος αφ ενός, αλλά και τη σημαντική μείωση της δραστικότητας της ρενίνης του πλάσματος (διαστολή του εξωκυττάριου όγκου). 8 Έτσι, η προκαλούμενη μείωση των προαναφερθεισών ορμονών (υπορενιναιμικός υπαλδοστερονισμός) οδηγεί σε μείωση της σωληναριακής έκκρισης των ιόντων H +, με αποτέλεσμα αδυναμία επαναρρόφησης των ΗCΟ 3 στο τμήμα αυτό του νεφρικού σωληναρίου. Ο συνδυασμός της απώλειας των ΗCΟ 3 και της κατακράτησης των ιόντων H + συμβάλλει στην εμφάνιση της ΜΟ που προκαλείται με τη χορήγηση NaCl. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι ο υπορενιναιμικός υποαλδοστερονισμός συνοδεύεται με μειωμένη επαναρρόφηση K +, η οποία οδηγεί στην εμφάνιση υποκαλιαιμίας. Η τελευταία προκαλεί μετακίνηση ιόντων H + στο εσωτερικό των κυττάρων (ανταλλαγή με ιόντα K + ), ενδοκυττάρια οξέωση και τελικά αύξηση της σωληναριακής επαναρρόφησης των ΗCΟ 3 [up regulate the renal (ΗCΟ 3 ) set point], 21,22 γεγονός που υποδεικνύει τους αντιρροπιστικούς μηχανισμούς του οργανισμού στην προσπάθεια αντιμετώπισης της ΜΟ Παραθορμόνη (ipth). Εκτός από την καταστολή του συστήματος ρενίνηςαγγειοτασίνηςαλδοστερόνης, η χορήγηση NaCl μέσω της δίαιτας έχει σχετικά δυσμενή επίδραση στα οστά. Η πλούσια σε NaCl διατροφή προκαλεί μειωμένη απορρόφηση Ca 2+ από το γαστρεντερικό σωλήνα, που σε συνδυασμό τόσο με την αυξημένη εξ αιτίας της διαστολής του ενδαγγειακού χώρου υπερασβεστιουρία όσο και με την ενδεχόμενη μειωμένη πρόσληψη Ca 2+ με τις τροφές τελικά οδηγεί σε αρνητικό ισοζύγιο ασβεστίου. 9,23 Το αρνητικό ισοζύγιο του Ca 2+ προκαλεί διέγερση των παραθυρεοειδών αδένων, αύξηση της έκκρισης ipth 24,25 και, τελικά, αύξηση του οστικού μεταβολισμού σε μια προσπάθεια του οργανισμού να αποκαταστήσει το ισοζύγιο του ασβεστίου. Η χαμηλή σε NaCl δίαιτα DASH έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση του οστικού μεταβολισμού, αντιστρέφοντας όλες τις προαναφερθείσες διαδικασίες. 26 Ωστόσο, η αυξημένη ipth έχει δειχθεί ότι καταστέλλει τον αντιμεταφορέα Na + /H + 3 (ΝΗΕ3), 27 ο οποίος βρίσκεται στην αυλική επιφάνεια του εγγύς εσπειραμένου σωληναριακού κυττάρου, και το συμμεταφορέα Na + /3HCO 3, ο οποίος εντοπίζεται στη βασική επιφάνεια του εγγύς εσπειραμένου σωληναριακού κυττάρου, 28 με αποτέλεσμα τη μειωμένη επαναρρόφηση των ΗCO 3 ιόντων. Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη δράση της ipth ασκείται για σύντομο χρονικό διάστημα, επειδή η μακρόχρονη δράση της στην απέκκριση των Η + από τα εγγύς εσπειραμένα νεφρικά σωληνάρια είναι αντίθετη, δηλαδή αυξημένη δραστηριότητα του συμμεταφορέα ΝΗΕ3 διά μέσου του camp και συνεπώς εγκατάσταση μεταβολικής αλκάλωσης. 29,30

4 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΟΞΕΩΣΗ ΑΠΟ ΛΗΨΗ ΠΡΟΔΡΟΜΩΝ ΟΞΕΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΟΞΕΩΣΗ ΑΠΟ ΠΑΡΕΝΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η εισαγωγή της ολικής παρεντερικής διατροφής (total parenteral nutrition, TPN) για τους ασθενείς οι οποίοι δεν μπορούν να σιτιστούν από του στόματος (κυρίως σε ασθενείς των ΜΕΘ), ως έναν από τους άξονες της συνολικής θεραπευτικής αντιμετώπισης, πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 από τους Dudrick et al. 31 Είναι γνωστό ότι η υποθρεψία προκαλεί σημαντικές μετεγχειρητικές επιπλοκές, αυξάνει τη συχνότητα των λοιμώξεων και παρατείνει τη νοσηλεία των ασθενών, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. 32,33 Επιπρόσθετα, οι μεταβολικές διαταραχές που αναπτύσσονται σε υποθρεπτικούς ασθενείς μετά από σοβαρές χειρουργικές επεμβάσεις οφείλονται εν μέρει και στην TPN, η οποία χρησιμοποιείται για αρκετό χρονικό διάστημα. 34 Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας, όπως π.χ. ΜΟ, εμφανίζονται σε αρκετά μεγάλο ποσοστό στους ασθενείς στους οποίους χορηγείται TPN. 35 Οι κυριότεροι παθογενετικοί μηχανισμοί οι οποίοι εμπλέκονται στην εμφάνιση της ΜΟ με την TPN είναι (α) ο μεταβολισμός των κατιονικών αμινοξέων και των αμινοξέων που περιέχουν θείο (εξωγενής προσθήκη), (β) η προσθήκη οξινοποιητικών παραγόντων (υδροχλωρικού οξέος, οξικού οξέος), (γ) η τιτλοποιήσιμη οξύτητα των χορηγούμενων παρεντερικών διαλυμάτων, (δ) η έλλειψη θειαμίνης, (ε) η διαταραχή (διακοπή; εκτροπή;) των οδών μεταβολισμού των υδατανθράκων και των λιπών και (στ) η χορήγηση Dφρουκτόζης. Επιπρόσθετα, η υποφωσφαταιμία, η οποία εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της TPN, συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση της ΜΟ Μεταβολισμός των κατιονικών αμινοξέων και των αμινοξέων που περιέχουν θείο (εξωγενής προσθήκη) Η ΜΟ ήταν λιγότερο συχνή με τα αρχικά χρησιμοποιούμενα διαλύματα TPN, επειδή αυτά ήταν εμπλουτισμένα με πρωτεΐνες (protein hydrolysates), γεγονός το οποίο δεν προκαλούσε σημαντική κατακράτηση αζώτου. 36 Τα νεότερα διαλύματα της TPN περιέχουν συνθετικώς παραγόμενα αμινοξέα (Lamino acids), τα οποία έχουν αντικαταστήσει τη λευκωματίνη και παρέχουν τη δυνατότητα να παράγονται στις επιθυμητές συνθέσεις και να χρησιμοποιούνται ανάλογα με την κάθε κλινική περίπτωση (εξατομίκευση θεραπείας). 37 Τα Lamino acids, ανάλογα με το φορτίο τους, διακρίνονται σε κατιονικά αμινοξέα ή σε ανιονικά. Ως κατιονικά (cationic) αμινοξέα αναφέρονται η αργινίνη, η λυσίνη και η ιστιδίνη (θετικό φορτίο), καθώς και αυτά που περιέχουν θείο (sulphurcontaining amino acids), όπως η μεθειονίνη, η κυστεΐνη και η κυστίνη, ενώ ως ανιονικά (anionic) το γαλακτικό, το οξικό, το ασπαρτικό και το γλουταμινικό οξύ (αρνητικό φορτίο). 38,39 Τα παραγόμενα από Lamino acids διαλύματα είναι αυτά που περιέχουν μόνο κατιονικά αμινοξέα, αυτά που περιέχουν μόνο ανιονικά αμινοξέα και, τέλος, τα μεικτά (mixtures), που περιέχουν και από τα δύο είδη των αμινοξέων. Ο μεταβολισμός των κατιονικών αμινοξέων της TPN έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή ιόντων H + σύμφωνα με την εξίσωση: RNH 3+O 2 Ουρία+CO 2+H 2O+H + Τα ιόντα H + που παράγονται μέσω του μεταβολισμού των αμινοξέων παραμένουν στον εξωκυττάριο χώρο και προστίθενται σε αυτά τα οποία προέρχονται από τον ενδογενή μεταβολισμό (καταβολισμό). Την περίσσεια αυτή των οξέων ο οργανισμός δεν μπορεί να την εξουδετερώσει με τα διαθέσιμα αποθεματικά φορτία βάσεων (HCO 3 ), με αποτέλεσμα την εμφάνιση ΜΟ. 38 Αντίθετα, ο μεταβολισμός των ανιονικών αμινοξέων χαρακτηρίζεται από την κατανάλωση ιόντων H +. Έτσι, στα μεικτά διαλύματα, ως προς τη σύνθεση των αμινοξέων της TPN, εάν τα κατιονικά αμινοξέα είναι περισσότερα (σε μάζα) σε σχέση με τα ανιονικά, τότε τα παραγόμενα ιόντα H + είναι περισσότερα από αυτά που καταναλώνονται κατά τη διάρκεια του μεταβολισμού τους, με τελικό αποτέλεσμα την εμφάνιση ΜΟ. Η διαφορά αυτή (περίσσεια ιόντων H + ) μεταξύ μεταβολιζόμενων κατιονικών και ανιονικών αμινοξέων χαρακτηρίζεται ως χάσμα κατιόντων (cation gap). 38 Η οξείδωση των αμινοξέων που περιέχουν θείο (κυστίνη, κυστεΐνη και μεθειονίνη) οδηγεί στην παραγωγή θειικού οξέος, η προσθήκη του οποίου στον εξωκυττάριο χώρο οδηγεί στην εμφάνιση ΜΟ. 40,41 Επειδή το θειικό οξύ είναι ένα μη μετρούμενο ανιόν, η ΜΟ που προκαλεί χαρακτηρίζεται από αυξημένο χάσμα ανιόντων. Επιπρόσθετα, επειδή το θειικό οξύ δεν επαναρροφάται από τα νεφρικά σωληνάρια, αποβάλλεται από τους νεφρούς ως θειικό νάτριο. Αυτό οδηγεί σε συστολή του εξωκυττάριου όγκου, αυξημένη επαναρρόφηση χλωριούχου νατρίου, με τελικό αποτέλεσμα την εμφάνιση υπερχλωραιμικής ΜΟ Τιτλοποιήσιμη οξύτητα των χορηγούμενων παρεντερικών διαλυμάτων Ως τιτλοποιήσιμη οξύτητα (TTA) ορίζεται το ποσό (όγκοςμάζα) της βάσης, το οποίο πρέπει να προστεθεί σε ένα όξινο διάλυμα ώστε το ph του διαλύματος να γίνει 7,4. Ο παράγοντας της TTA στην εμφάνιση της ΜΟ κατά τη διάρκεια της TPN αναφέρεται ότι δεν θεωρείται σημαντικός,

5 14 Ε.Μ. ΠΑΠΠΑΣ και συν επειδή στα μεικτά χρησιμοποιούμενα διαλύματα η TTA είναι πολύ μικρότερη εκείνης των παλαιότερα αυτά που περιείχαν πρωτεΐνη χρησιμοποιούμενων διαλυμάτων. 38 Έτσι, η ποσότητα των ιόντων H + που χορηγείται μέσω αυτών δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να προκαλέσει ΜΟ. Ωστόσο, σε μια πιο πρόσφατη μελέτη αναφέρεται ότι η TTA αποτελεί έναν από τους παράγοντες οι οποίοι ενοχοποιούνται για την εμφάνιση της ΜΟ κατά τη χορήγηση της TPN Προσθήκη υδροχλωρικού και οξικού οξέος Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας των διαλυμάτων της TPN γίνεται προσπάθεια διατήρησης του ph του διαλύματος σε χαμηλά επίπεδα (ιδανικό εύρος 5,0 5,4), με στόχο την αναστολή της έναρξης χημικής αλληλεπίδρασης μεταξύ υδατανθράκων και αμινοξέων (Caramel and Maillard reactions), 44 η οποία ως γνωστό προάγεται από τις υψηλές συγκεντρώσεις αμινοξέων και το αλκαλικό περιβάλλον (του διαλύματος) και οδηγεί στην παραγωγή οξειδωτικών προϊόντων μεταβολισμού των υδατανθράκων και των λιπιδίων (advance glycation end products, AGEs) και advance lipid end products, ALPs). Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της παραγωγής, μερικά διαλύματα παρουσιάζουν υψηλότερο ph μετά από τη θερμική αποστείρωσή τους. Έτσι, καθίσταται αναγκαία η προσθήκη οξινοποιητικών παραγόντων για να διατηρηθεί η ποιότητα τoυ προσχεδιασμένου τύπου. Το υδροχλωρικό οξύ (δεν μεταβολίζεται) και το οξικό οξύ (μεταβολίζεται) αποτελούν σήμερα τα συχνότερα χρησιμοποιούμενα οξινοποιητικά μέσα για τη διατήρηση του επιθυμητού ph στα εμπορικά διαθέσιμα TPN διαλύματα. 39 Η προσθήκη υδροχλωρικού οξέος στα διαλύματα οδηγεί σε αύξηση της συγκέντρωσης του χλωρίου του πλάσματος, με παράλληλη μείωση της συγκέντρωσης των HCO 3 του πλάσματος (πρώτη γραμμή άμυνας στην εξουδετέρωση των ιόντων H + που προέρχονται από το υδροχλωρικό οξύ). Αυτό οδηγεί σε μείωση της συγκέντρωσης των HCO 3 τα οποία διηθούνται στο σπείραμα, ανταγωνιστική αύξηση της επαναρρόφησης του Cl μαζί με το Na +, αφού είναι γνωστό ότι τα δύο αυτά στοιχεία φυσιολογικά επαναρροφώνται σε ίσες ποσότητες στο εγγύς εσπειραμένο σωληνάριο, με τελικό αποτέλεσμα την εγκατάσταση υπερχλωραιμικής ΜΟ. Αντίθετα, το οξικό οξύ είναι ένα μεταβολιζόμενο ανιόν. Κατά τη διάρκεια της οξείδωσής του καταναλώνει ιόντα H +, τα οποία παράγονται από τα μεταβολιζόμενα κατιόντα. 45 Σε μια σχετικά πρόσφατη μελέτη, οι Tsai et al 39 έδειξαν ότι διαλύματα TPN τα οποία περιέχουν οξικό οξύ προκαλούν μικρότερου βαθμού ΜΟ σε σχέση με διαλύματα που περιέχουν υδροχλωρικό οξύ. Στα διαλύματα, τα οποία περιέχουν και υδροχλωρικό και οξικό οξύ, η αναλογία οξικού/ υδροχλωρικό καθορίζει και το βαθμό της ΜΟ Έλλειψη θειαμίνης (βιταμίνη Β 1 ) Οι πηγές προέλευσης της θειαμίνης είναι μέσω των τροφών και μέσω παραγωγής από τη φυσιολογική χλωρίδα του εντερικού σωλήνα. Η ελεύθερη θειαμίνη (μετά από την υδρόλυση των φωσφορυλιωμένων μορφών της) απορροφάται κυρίως ενεργητικά μέσω ειδικών υποδοχέων, οι οποίοι είναι ανεξάρτητοι του νατρίου (sodiumindependent) και εξαρτώμενοι του ph (phdependent) και της αμιλορίδης (amiloridesensitive). 46 Μετά την απορρόφησή της, η θειαμίνη φωσφορυλιώνεται σε πυροφωσφορική θειαμίνη (thiamine pyrophosphate, TPP). H TPP εμπλέκεται σε μια σειρά ενζυμικών αντιδράσεων, οι οποίες σχετίζονται με το μεταβολισμό των υδατανθράκων, των λιπιδίων και των αμινοξέων. Φυσιολογικά, η θειαμίνη είναι απαραίτητη για τη μετατροπή του πυρουβικού οξέος σε ακετογλουταρικό οξύ, το οποίο στη συνέχεια θα εισέλθει στον κύκλο του Krebs. 47 Ωστόσο, η θειαμίνη είναι επίσης αναγκαία και για τη μετατροπή του γαλακτικού οξέος σε πυρουβικό οξύ, το οποίο θα μεταβολιστεί στη συνέχεια όπως προαναφέρθηκε. 47 Έτσι, σε καταστάσεις έλλειψης της θειαμίνης, όπως 46,48 (α) σε ανεπαρκή διαιτητική πρόσληψη (ιδιαίτερα σε ασθενείς με TPN), (β) σε μειωμένη εντερική απορρόφηση, (γ) σε αυξημένες απώλειες από το γαστρεντερικό ή τους νεφρούς, (δ) σε αλκοολικούς ασθενείς, (ε) σε ασθενείς με AIDS ή κακοήθειες, (στ) στην κύηση και στο θηλασμό, (ζ) σε υπερθυρεοειδισμό, (η) σε νεφρική ανεπάρκεια (ιδίως σε ασθενείς σε αιμοκάθαρση), (θ) σε συστηματικές λοιμώξεις, (ι) σε σακχαρώδη διαβήτη κ.ά., ο ανεπαρκής μεταβολισμός του γαλακτικού οξέος οδηγεί σε συσσώρευσή του στους ιστούς, σε αύξηση της συγκέντρωσής του στον οργανισμό και στην εμφάνιση ΜΟ. Η ΜΟ από έλλειψη θειαμίνης είναι τόσο τοπική όσο και συστηματική. 46 Πρόσφατα, διαπιστώθηκε ότι η έλλειψη της θειαμίνης σε ασθενείς των ΜΕΘ συνδυάζεται με υψηλές συγκεντρώσεις γαλακτικού οξέος ακόμη και σε απουσία ηπατικής δυσλειτουργίας. 49 Οι πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν τη χορήγηση θειαμίνης σε δόση mg/ημέρα για τις 3 πρώτες ημέρες στους ασθενείς που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ και είναι δυνητικά ύποπτοι για έλλειψη θειαμίνης Διαταραχή (διακοπή; εκτροπή;) των οδών μεταβολισμού των υδατανθράκων και των λιπών Οι ασθενείς που νοσηλεύονται στις ΜΕΘ ή οι βαριά πάσχοντες, ως γνωστό, έχουν αυξημένες θερμιδικές απαιτήσεις (κυρίως προερχόμενες από τη γλυκόζη) για το

6 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΟΞΕΩΣΗ ΑΠΟ ΛΗΨΗ ΠΡΟΔΡΟΜΩΝ ΟΞΕΩΝ 15 μεταβολισμό των πασχόντων ιστών/οργάνων. 51 Η ενδογενώς παραγόμενη ποσότητα γλυκόζης μέσω της γλυκογονόλυσης είναι περιορισμένη και συνεπώς ανεπαρκής για την κάλυψη των αυξημένων ενεργειακών αναγκών του οργανισμού. Ως αποτέλεσμα, ο οργανισμός προσπαθεί να απελευθερώσει γλυκόζη από τις ενδογενείς πρωτεΐνες αφ ενός και σε μικρότερο βαθμό από τα λίπη (λιπόλυση, lipolysis) μέσω της γλυκονεογένεσης (gluconeogenesis). 52 Έτσι, η εξωγενής χορήγηση γλυκόζης μέσω των διαλυμάτων της TPN διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αναστολή της γλυκονεογένεσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μέγιστη ικανότητα τόσο σε υγιείς 53 όσο και σε βαριά πάσχοντες ασθενείς 54 μεταβολισμού της γλυκόζης είναι 4 mg/kg/min. Τα μεικτά διαλύματα (mixtures) της TPN περιέχουν είτε γλυκόζη (υδατάνθρακες) είτε τριγλυκερίδια (λίπη), ως ουσίεςπηγές για το ποσοστό εκείνο των ημερήσιων θερμιδικών απαιτήσεων (kcal), οι οποίες δεν προέρχονται από τις πρωτεΐνες (nonprotein calories). Σε παλαιότερες μελέτες αναφέρεται ότι η χορήγηση υδατανθράκων έχει κάποια ειδική επίδραση στο μεταβολισμό των πρωτεϊνών, προκαλώντας κατακράτηση και συνεπώς μείωση της νεφρικής απέκκρισης των προϊόντων μεταβολισμού του αζώτου 55 (κάτι αντίστοιχο δεν συμβαίνει όταν στη διατροφή κυριαρχούν τα λίπη), 56 γεγονός όμως που δεν επιβεβαιώνεται από σχετικά πρόσφατες πειραματικές μελέτες. 57 Επιπρόσθετα, η εξωγενής χορήγηση γλυκόζης προκαλεί παροδική ηπατική δυσλειτουργία 58 και ως εκ τούτου παροδική διαταραχή του ηπατικού μεταβολισμού του γαλακτικού οξέος που παράγεται από το μεταβολισμό των υδατανθράκων (γαλακτική οξέωση τύπου Β). 59 Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι η χορήγηση γλυκόζης μέσω της TPN σε σημαντικές ποσότητες δεν κατορθώνει να καταστείλει πλήρως την ενδογενή λιπόλυση αφ ενός και αφ ετέρου προκαλεί αύξηση της κατανάλωσης οξυγόνου με παράλληλη αύξηση της παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα (οξείδωση της γλυκόζης), γεγονός που οδηγεί σε επιπρόσθετη οξεοβασική διαταραχή (αναπνευστική οξέωση). 60, Χορήγηση Dφρουκτόζης Η χορηγούμενη Dφρουκτόζη, είτε από του στόματος είτε ΕΦ, κατά το μεταβολισμό της (σε μικρό βαθμό) μετατρέπεται σε γαλακτικό οξύ, οδηγώντας έτσι στην εμφάνιση γαλακτικής οξέωσης. 62 Επί πλέον, η Dφρουκτόζη προκαλεί αύξηση του καταβολισμού των νουκλεοτιδίων (ενδογενής παραγωγή οξέων εξαρτώμενη από τη δόση και το ρυθμό έγχυσης), γεγονός το οποίο συμβάλλει στην εμφάνιση και στην εγκατάσταση της ΜΟ. 62 Αξίζει να τονιστεί ότι οι μεγάλες δόσεις της Dφρουκτόζης θεωρούνται τοξικές Υποφωσφαταιμία Η υποφωσφαταιμία, η οποία μπορεί να παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια της TPN, συμβάλλει και αυτή στην εμφάνιση και στην εγκατάσταση της ΜΟ. Οι ασθενείς (κυρίως οι νοσηλευόμενοι σε ΜΕΘ) οι οποίοι δεν σιτίζονται επαρκώς (μείωση μυϊκής μάζας), αλλά γίνεται προσπάθεια σίτισής τους μέσω της TPN, περνούν σε περίοδο ανάπλασης (αύξηση μυϊκής μάζας) και εμφανίζουν συχνά υποφωσφαταιμία. Η τελευταία οφείλεται στη χρησιμοποίηση του φωσφόρου στην ανάπτυξηδημιουργία νέων κυττάρων και στην ανάπλαση ιστών (refeeding syndrome). Αποτέλεσμα της υποφωσφαταιμίας είναι η μείωση των φωσφορικών του ορού και η ελάττωση των φωσφορικών τα οποία διηθούνται στο σπείραμα και συμμετέχουν (μαζί με το σύστημα των διττανθρακικών και των ιόντων αμμωνίου) στη νεφρική απομάκρυνση των μη πτητικών ιόντων Η +. Η συγκεκριμένη μείωση των φωσφορικών οδηγεί σε περιορισμό της αποβολής Η + από τα νεφρικά σωληνάρια διά μέσου του συστήματος των φωσφορικών αλάτων (μείωση της τιτλοποιήσιμης οξύτητας των ούρων). 63 Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Travis et al, 64 καθώς και οι Silves και Paragas, 65 περιέγραψαν ένα σύνδρομο το οποίο οφείλεται στην υποφωσφαταιμία που παρατηρείται κατά τη διάρκεια της TPN. Το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από παραισθησίες, δυσαρθρία, σύγχυση, υπέρπνοια και λήθαργο. Επιπρόσθετα, διαπιστώθηκε ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια των ασθενών είχαν ένδεια σε 2,3 DPG και σε ATP, γεγονός που αφ ενός τα καθιστά περισσότερο εύθραυστα (αυξημένος κίνδυνος αιμόλυσης) και αφ ετέρου αυξάνει τη συγγένειά τους με το O 2 (μικρότερη αποδέσμευσή του στους ιστούς [ιστική υποξίαγαλακτική οξέωση]). Έτσι, η σωστή αναπλήρωση του φωσφόρου θα πρέπει να περιλαμβάνεται στις θεραπευτικές παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια της TPN. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εκτός από τα συχνά αίτια της ΜΟ, όπως π.χ. η διαβητική κετοξέωση, η νεφρική δυσλειτουργία κ.ά., η διαταραχή αυτή μπορεί να παρατηρηθεί και κατά τη χορήγηση NaCl και παρεντερικής διατροφής (καταστάσεις οι οποίες εφαρμόζονται ευρέως θεραπευτικά στην καθ ημέρα κλινική πράξη). Η ΜΟ από τη χορήγηση του NaCl η οποία είναι εύκολα και ταχέως αναστρέψιμη χαρακτηρίζεται και ως «ΜΟ από αραίωση» εξ αιτίας της διαστολής του ενδαγγειακού όγκου, ωστόσο και ο μηχανισμός της μειωμένης επαναρρόφησης των HCO 3 διαδραματίζει σημαντικό ρόλο.

7 16 Ε.Μ. ΠΑΠΠΑΣ και συν Η χορήγηση παρεντερικής διατροφής προκαλεί την εμφάνιση ΜΟ, πολυπαραγοντικής αιτιολογίας, η οποία θα πρέπει να αναγνωρίζεται και να αντιμετωπίζεται αναλόγως της υποκείμενης διαταραχής, στην προσπάθεια αποφυγής των ανεπιθύμητων επιδράσεών της στον οργανισμό. Επίσης, θα πρέπει να εφαρμόζεται εξατομίκευση των παρεντερικών διαλυμάτων κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής χορήγησης παρεντερικής διατροφής. ABSTRACT Metabolic acidosis from administration NaCl and parenteral nutrition. Pathophysiological mechanisms E.M. PAPPAS, 1 E.C. DOUNOUSI, 1 K.P. KATOPODIS 2 1 Department of Nephrology, University Hospital of Ioannina, Ioannina, 2 Department of Nephrology, General Hospital of Arta, Arta, Greece Archives of Hellenic Medicine 2013, 30(1):10 18 Metabolic acidosis (MA) is one of the main four disorders of acidbase balance. The pathophysiological mechanisms responsible for MA are exogenous administration or increased endogenous production of acids, decreased excretion of renal acids that are normally produced on daily basis, and increased renal loss of bicarbonates (HCO 3 ). Apart from renal failure, diabetic ketoacidosis, rhabdomyolysis, etc., ΜA can also be observed during the administration of acids or acid precursors, such as sodium chloride (NaCl), ammonium chloride, bromide, valproic acid, acetate anion (through hemodialysis dialysate) and sulphuric acid, and during total parenteral nutrition (TPN). This review describes the main pathophysiological mechanisms of MA caused by the intravenous administration of NaCl and TPN. The understanding of the pathophysiological mechanisms responsible for the occurrence of MA in both cases is useful and increasingly necessary, considering the frequency of intravenous administration of these solutions in everyday clinical practice. Key words: Metabolic acidosis, NaCl, Parenteral nutrition Βιβλιογραφία 1. MADIAS NE, ADROGUE HJ, HOROWITZ GL, COHEN JJ, SCHWARTZ WB. A redefinition of normal acidbase equilibrium in man: Carbon dioxide tension as a key determinant of normal plasma bicarbonate concentration. Kidney Int 1979, 16: KURTZ I, MAHER T, HULTER HN, SCHAMBELAN M, SEBASTIAN A. Effect of diet on plasma acidbase composition in normal humans. Kidney Int 1983, 24: MAURER M, RIESEN W, MUSER J, HULTER HN, KRAPF R. Neutralization of Western diet inhibits bone resorption independently of K intake and reduces cortisol secretion in humans. Am J Physiol Renal Physiol 2003, 284:F32 F40 4. FRASSETTO LA, MORRIS RC Jr, SEBASTIAN A. Effect of age on blood acidbase composition in adult humans: Role of agerelated renal functional decline. Am J Physiol 1996, 271:F1114 F SCHEINGRABER S, REHM M, SEHMISCH C, FINSTERER U. Rapid saline infusion produces hyperchloremic acidosis in patients undergoing gynecologic surgery. Anesthesiology 1999, 90: McFARLANE C, LEE A. A comparison of Plasmalyte 148 and 0.9% saline for intraoperative fluid replacement. Anaesthesia 1994, 49: PROUGH DS, BIDANI A. Hyperchloremic metabolic acidosis is a predictable consequence of intraoperative infusion of 0.9% saline. Anesthesiology 1999, 90: COGAN MG, CARNEIRO AV, TATSUNO J, COLMAN J, KRAPF R, MOR RIS RC Jr ET AL. Normal diet NaCl variation can affect the renal setpoint for plasma ph(hco 3 ) maintenance. J Am Soc Nephrol 1990, 1: FRASSETTO LA, MORRIS RC Jr, SEBASTIAN A. Dietary sodium chloride intake independently predicts the degree of hyperchloremic metabolic acidosis in healthy humans consuming a net acidproducing diet. Am J Physiol Renal Physiol 2007, 293:F521 F SAKHAEE K, HARVEY JA, PADALINO PK, WHITSON P, PAK CY. The potential role of salt abuse on the risk for kidney stone formation. J Urol 1993, 150: MATHES DD, MORELL RC, ROHR MS. Dilutional acidosis: Is it a real clinical entity? Anesthesiology 1997, 86: STEWART PA. Modern quantitative acidbase chemistry. Clin J Physiol Pharmacol 1983, 61: WOOTEN EW. Science review: Quantitative acidbase physiology using the Stewart model. Crit Care 2004, 8: MILLER LR, WATERS JH. Mechanism of hyperchloremic nonanion gap acidosis. Anesthesiology 1997, 87: STORY DA. Intravenous fluid administration and controversies in acidbase. Crit Care Resusc 1999, 1: MAKOFF DL, DA SILVA JA, ROSENBAUM BJ, LEVY SE, MAXWELL MH. Hypertonic expansion: Acidbase and electrolyte changes. Am J Physiol 1970, 218: MORGAN TJ. The meaning of acidbase abnormalities in the

8 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΟΞΕΩΣΗ ΑΠΟ ΛΗΨΗ ΠΡΟΔΡΟΜΩΝ ΟΞΕΩΝ 17 intensive care unit: Part III effects of fluid administration. Crit Care 2005, 9: O MALLEY CM, FRUMENTO RJ, HARDY MA, BENVENISTY AI, BRENTJENS TE, MERCER JS ET AL. A randomized, doubleblind comparison of lactated Ringer s solution and 0.9% NaCl during renal transplantation. Anesth Analg 2005, 100: WATERS JH, GOTTLIEB A, SCHOENWALD P, POPOVICH MJ, SPRUNG J, NELSON DR. Normal saline versus lactated Ringer s solution for intraoperative fluid management in patients undergoing abdominal aortic aneurysm repair: An outcome study. Anesth Analg 2001, 93: LIU FY, COGAN MG. Angiotensin II: A potent regulator of acidification in the rat early proximal convoluted tubule. J Clin Invest 1987, 80: HERNANDEZ RE, SCHAMBELAN M, COGAN MG, COLMAN J, MORRIS RC, SEBASTIAN A. Dietary NaCl determines severity of potassium depletioninduced metabolic alkalosis. Kidney Int 1987, 31: PITTS RT. Physiology of the kidney and body fluids. 3rd ed. Year Book Medical Publishers, USA, BRESLAU NA, SAKHAEE K, PAK CY. Impaired adaptation to saltinduced urinary calcium losses in postmenopausal osteoporosis. Trans Assoc Am Physicians 1985, 98: BRESLAU NA, McGUIRE JL, ZERWEKH JE, PAK CY. The role of dietary sodium on renal excretion and intestinal absorption of calcium and on vitamin D metabolism. J Clin Endocrinol Metab 1982, 55: CAPPUCCIO FP, KALAITZIDIS R, DUNECLIFT S, EASTWOOD JB. Unravelling the links between calcium excretion, salt intake, hypertension, kidney stones and bone metabolism. J Nephrol 2000, 13: LIN PH, GITNY F, APPEL LJ, AICKIN M, BOHANNON A, GARNERO R ET AL. The DASH diet and sodium reduction improve markers of bone turnover and calcium metabolism in adults. J Nutr 2003, 133: FAN L, WIEDERKEHR MR, COLLAZO R, WANG H, CROWDER LA, MOE OW. Dual mechanisms of regulation of Na/H exchanger NHE 3 by parathyroid hormone in rat kidney. J Biol Chem 1999, 274: RUIZ OS, QIU YY, WANG LJ, ARRUDA JA. Regulation of the renal Na HCO 3 cotransporter: V. mechanism of the inhibitory effect of parathyroid hormone. Kidney Int 1996, 49: HULTER HN, TOTO RD, LINICKI LP, HALLORAN B, SEBASTIAN A. Metabolic alkalosis in models of primary and secondary hyperparathyroid states. Am J Physiol 1983, 245:F450 F CANO A, PREISIG P, ALPEN RJ. Cyclic adenosine monophosphate acutely inhibits and chronically stimulates Na/H antiporter in OKP cells. J Clin Invest 1993, 92: DUDRICK SJ, WILMORE DW, VARS HM, RHOADS JE. Can intravenous feeding as the sole means of nutrition support growth in the child and restore weight loss in an adult? An affirmative answer. Ann Surg 1969, 169: FONG YM, MARANO MA, BARBER A, HE W, MOLDAWER LL, BUSHMAN ED ET AL. Total parenteral nutrition and bowel rest modify the metabolic response to endotoxin in humans. Ann Surg 1989, 210: MOORE FA, MOORE EE, HAENEL JB. Clinical benefits of early postinjury enteral feeding. Clin Intensive Care 1995, 6: ANONYMOUS. Perioperative total parenteral nutrition in surgical patients. The Veterans Affairs Total Parenteral Nutrition Cooperative Study Group. N Engl J Med 1991, 325: KUSHNER RF. Total parenteral nutritionassociated metabolic acidosis. JPEN J Parenter Enteral Nutr 1986, 10: PATEL D, ANDERSON GH, JEEJEEBHOY KN. Amino acid adequacy of parenteral casein hydrolysate and oral cottage cheese in patients with gastrointestinal disease as measured by nitrogen balance and blood aminogram. Gastroenterology 1973, 65: HEIRD WC, DRISCOLL JM Jr, SCHULLINGER JN, GREBIN B, WINTERS RW. Intravenous alimentation in pediatric patients. J Pediatr 1972, 80: HEIRD WC, DELL RB, DRISCOLL JM Jr, GREBIN B, WINTERS RW. Metabolic acidosis resulting from intravenous alimentation mixtures containing synthetic amino acids. N Engl J Med 1972, 287: TSAI IC, HUANG JW, CHU TS, WU KD, TSAI TJ. Factors associated with metabolic acidosis in patients receiving parenteral nutrition. Nephrology (Carlton) 2007, 12: ENGLAND BK, MUTCH WE. Acidbase, fluid, and electrolyte aspects of parenteral nutrition. In: Kokko JP, Tanen RL (eds) Fluids and electrolytes. WB Saunders, Philadelphia, PA, LEMANN J Jr, RELMAN AS. The relation of sulphur metabolism to acidbase balance and electrolyte excretion: The effects of DLmethionine in normal man. J Clin Invest 1959, 38: BLUM JE, COE FL. Metabolic acidosis after sulphur ingestion. N Engl J Med 1977, 297: TERASHIMA H, MIURA O, HATAKEYAMA S, HIRAYAMA K, OHKUBO S. Hyperchloremic metabolic acidosis associated with TPN solutions. Jpn JPEN 1998, 20: SUGIURA S, INAGAKI K, NODA Y, NAGAI T, NABESHIMA T. Acid load during total parenteral nutrition: Comparison of hydrochloric acid and acetic acid on plasma acidbase balance. Nutrition 2000, 16: KUSHNER RF. Total parenteral nutrition associated metabolic acidosis. JPEN J Parent Enteral Nutr 1986, 10: SRIRAM K, MANZANARES W, JOSEPH K. Thiamine in nutrition therapy. Nutr Clin Pract 2012, 27: KLOOSTER A, LEUVENINK HG, GANS RO, BAKKER SJ. Tissue thiamine deficiency as potential cause of delayed graff function after kidney transplantation: Thiamine supplementation of kidney donors may improve transplantation outcome. Med Hypotheses 2007, 69: KUMAR N. Neurologic presentations of nutritional deficiencies. Neurol Clin 2010, 28: DONNINO MW, CARNEY E, COCCHI MN, BARBASH I, CHASE M, JOYCE N ET AL. Thiamine deficiency in critically ill patients with sepsis. J Crit Care 2010, 25: SINGER P, BERGER MM, VAN DEN BERGHE G, BIOLO G, CALDER P, FOR BES A ET AL. ESPEN guidelines on parenteral nutrition: Intensive care. Clin Nutr 2009, 28: WILMORE DW, AULICK LH, MASON AD, PRUITT BA Jr. Influence of the burn wound on local and systemic responses to injury.

9 18 Ε.Μ. ΠΑΠΠΑΣ και συν Ann Surg 1977, 186: OWEN OE, TAPPY L, MOZZOLI MA. Acute starvation. In: Cohen RD, Lewis B, Alberti KGMM, Denman AM (eds) The metabolic and molecular basis of acquired disease. Baillière Tindall, London, THIEBAUD D, JACOT E, DeFRONZO RA, MAEDER E, JEQUIER E, FELBER JP. The effect of graded doses of insulin on total glucose uptake, glucose oxidation, and glucose storage in man. Diabetes 1982, 31: WOLFE RR, DURKOT MJ, ALLSOP JR, BURKE JF. Glucose metabolism in severely burned patients. Metabolism 1979, 28: McCARGAR LJ, CLANDININ MT, BELCASTRO AN, WALKER K. Dietary carbohydratetofat ratio: Influence on wholebody nitrogen retention, substrate utilization, and hormone response in healthy male subjects. Am J Clin Nutr 1989, 49: ELWYN DH, BURSZTEIN S. Carbohydrate metabolism and requirements for nutritional support: Part I. Nutrition 1993, 9: FUJITA T, KAJITA M, SANO H. Effects of non protein energy intake on whole body protein synthesis, nitrogen retention and glucose turnover in goats. AsianAust J Anim Sci 2007, 20: STOUT SM, COBER MP. Metabolic effects of cyclic parenteral nutrition infusion in adults and children. Nutr Clin Pract 2010, 25: LUFT FC. Lactic acidosis update for critical care clinicians. J Am Soc Nephrol 2001, 12(Suppl 17):S15 S ASKANAZI J, WEISSMAN C, ROSENBAUM SH, HYMAN AI, MILICEMI LI J, KINNEY JM. Nutrition and the respiratory system. Crit Care Med 1982, 10: AMENE PC, SLADEN RN, FEERLEY TW, FISHER R. Hypercapnia during total parenteral nutrition with hypertonic dextrose. Crit Care Med 1987, 15: WANG YM, VAN EYS J. Nutritional significance of fructose and sugar alcohols. Annu Rev Nutr 1981, 1: FRALEY DS, ADLER S, BRUNS F, SEGAL D. Metabolic acidosis after hyperalimentation with casein hydrolysate. Occurrence in a starved patient. Ann Intern Med 1978, 88: TRAVIS SF, SUGERMAN HJ, RUBERG RL, DUDRICK SJ, DELIVORIAPA PADOPOULOS M, MILLER LD ET AL. Alterations of redcell glycolytic intermediates and oxygen transport as a consequence of hypophosphatemia in patients receiving intravenous hyperalimentation. N Engl J Med 1971, 285: SILVIS SE, PARAGAS PD Jr. Paresthesias, weakness, seizures, and hypophosphatemia in patients receiving hyperalimentation. Gastroenterology 1972, 62: Corresponding author: K.P. Katopodis, General Hospital of Arta, GR Arta, Greece xxxxxxxxxxxxx

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Η + =40nanomol/L ΜΕΤΑΒΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ;

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ- ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΡΡΟΠΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΑΛΚΑΛΩΣΗ; Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 9 ο Σεμινάριο Διαταραχές Οξεοβασικής Ισορροπίας 25 & 26 Σεπτεμβρίου 2015, ΚΟΜΟΤΗΝΗ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗΣ ΑΛΚΑΛΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών

Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Η σημασία του ph των ούρων και των ηλεκτρολυτών (ορού και ούρων) στη διερεύνηση των οξεοβασικών διαταραχών Τουλκερίδης Γεώργιος, Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας Ορισμός οξέος και βάσης Οξύ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά

Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεραπεία της μεταβολικής οξέωσης σε ΧΝΝ (πριν το τελικό στάδιο) με φρούτα και λαχανικά Θεόδωρος Ελευθεριάδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα που τεκμηριώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l

Μεταβολική Αλκάλωση. ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Μεταβολική Αλκάλωση ph >7,4 [ΗCO 3- ] > 24 meq/l Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης [ΗCO 3- ] = ποσό ΗCO 3- στον εξωκυττάριο όγκο εξωκυττάριο όγκο Παθοφυσιολογία μεταβολικής αλκάλωσης: Εξωγενής προσθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ. Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων ΜΙΚΤΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Χαράλαµπος Μηλιώνης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μικτές ιαταραχές της ΟΒΙ - Προσέγγιση Είδη µικτών διαταραχών της ΟΒΙ

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου

Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Παράγοντες που επηρεάζουν την Επαναρρόφηση των Διττανθρακικών Νεφρική ρύθμιση του ισοζυγίου των κατιόντων υδρογόνου Η διατήρηση της συγκέντρωσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών

Ερμηνεία αερίων αίματος - Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Ερμηνεία αερίων αίματος Σημασία ειδικών παραμέτρων για τη διάγνωση των μικτών οξεοβασικών διαταραχών Νικόλαος Σ. Κακλαμάνης Διευθυντής Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Σάμου 1. Εισαγωγή Η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8%

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΝΑΤΡΙΟ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΟΞΙΝΟ/DEMO Ενέσιμο διάλυμα 4% και 8% 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Νάτριο Ανθρακικό Όξινο/DEMO (Sodium Bicarbonate/DEMO) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΩΝ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια)

Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Χλωριοανθεκτικές αλκαλώσεις (παθογένεια) Μεταβολική αλκάλωση Ι Βασίλειος Κ. Μαργέλλος Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός» 1. Εισαγωγή Ως μεταβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση μεταβολικής αλκάλωσης Χρυσόστομος Δημητριάδης Νεφρολόγος, Επιμελητής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Ιπποκράτειο» Ως μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης

Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Θεραπεία μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση ΙΙ Γεώργιος Λιάμης Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή H μεταβολική αλκάλωση (ΜΑ) αποτελεί μία διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

Σημασία των χασμάτων στη διερεύνηση και θεραπεία των οξεοβασικών διαταραχών

Σημασία των χασμάτων στη διερεύνηση και θεραπεία των οξεοβασικών διαταραχών 9 ο Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας Κομοτηνή, 25-26 Σεπτεμβρίου 2015 Σημασία των χασμάτων στη διερεύνηση και θεραπεία των οξεοβασικών διαταραχών Νικόλαος Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Μετεκπαιδευτικά Μαθήµατα Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας 2012-13 ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Ανδρέας Γ. Φάσσαρης Υποπλοίαρχος (ΥΙ) Π.Ν Αναισθησιολόγος Ναυτικό Νοσοκοµείο Αθηνών ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θεωρία των

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος

Σχέση ωσμωτικής πίεσης-ωσμωτικότητας-ώσμωσης. Ωσμωτικότητα πλάσματος Βιολογικές και Κλινικές Εφαρμογές της Ωσμωτικότητας Στόχοι Κατανόησης-Υποδείξεις: -Εξοικειωθείτε με διάφορα παραδείγματα βιολογικών εφαρμογών. (Σημειώση: Μην τα αποστηθίσετε! Απλώς διαβάζοντάς τα να τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια)

Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης - Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Ορισμός μεταβολικής αλκάλωσης Χλωριοευαίσθητες (παθογένεια) Σπυρίδων Μιχαήλ Αναπληρωτής Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» 1. Εισαγωγή Ορισμός Οι μηχανισμοί άμυνας των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης

Αίτια - Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Αίτια Αντιρρόπηση αναπνευστικής αλκάλωσης Ευαγγελία Ντουνούση Νεφρολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1. Εισαγωγή Η αναπνευστική αλκάλωση (ΑΑ) αποτελεί τη συχνότερη διαταραχή της οξεοβασικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Ισοζύγιο νερού και ηλεκτρολυτών Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Κύριες λειτουργίες των νεφρών Ρύθμιση του όγκου των υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας

ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. Θεόδωρος Κασιμάτης. Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας ΟΞΕΟΒΑΣΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ Θεόδωρος Κασιμάτης Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νοσ. Ασκληπιείο Βούλας Εισαγωγή Η διατήρηση της συγκέντρωσης των Η + εντός ενός στενού εύρους τιμών (35-45nmol/L) είναι ζωτικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης. Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Ελένη Μάνου, νεφρολόγος, Γ.Ν.Παπαγεωργίου σαν εισαγωγή... παραγωγή CO2 αποβολή CO2 παραγωγή CO2 αποβολή CO2 µερική πίεση του διοξειδίου του άνθρακα στο αίµα (PaCO2) µείωση

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ

Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph. Σπ. Μιχαήλ Ρύθμιση του ενδοκυττάριου ph Σπ. Μιχαήλ Επίδραση του ενδοκυττάριου ph στις κυτταρικές λειτουργίες Κυτταρικός μεταβολισμός Μυϊκή συστολή Κυτταροσκελετός Διακυτταρική σύνδεση Διαμεμβρανική αγωγιμότητα Ενδοκυττάρια

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση - Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης

Διάγνωση - Διαφορική διάγνωση - Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης Διάγνωση Διαφορική διάγνωση Πρόληψη αναπνευστικής αλκάλωσης Θεόδωρος Πλιακογιάννης Νεφρολόγος, Επιμελητής Α Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Καβάλας 1. Διάγνωση Η διάγνωση της αναπνευστικής αλκάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης

Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Θεραπεία αναπνευστικής αλκάλωσης Αναπνευστική αλκάλωση Ελένη Μάνου Νεφρoλόγος, Επιμελήτρια Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Παπαγεωργίου» 1. Εισαγωγή Η μερική πίεση του διοξειδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας. 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ

Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας. 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Βιβλίο Πρακτικών Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Υγρών, Ηλεκτρολυτών & Οξεοβασικής Ισορροπίας 7 ο Σεμινάριο: Διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης

Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Αντιρρόπηση μεταβολικής αλκάλωσης Μεταβολική αλκάλωση Ι Ειρήνη Καλογιαννίδου Ειδικευόμενη Νεφρολογίας Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής «Σισμανόγλειο» Είναι γνωστό ότι η διατήρηση του ph γύρω στα φυσιολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων

Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Συμβολή των ηλεκτρολυτών, της λευκωματίνης και άλλων παραμέτρων στην επίλυση οξεοβασικών προβλημάτων Γεώργιος Κουτρούμπας Νεφρολόγος, Επιμελητής Β Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Βόλου 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου

Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου Κεφάλαιο 3 Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου Κεφάλαιο 3 Οξεοβασική ισορροπία και μεταφορά οξυγόνου Η συγκέντρωση των ιόντων υδρογόνου στο ECF φυσιολογικά διατηρείται μέσα σε πολύ στενά όρια. Για

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 - Διατροφή στους Βαρέως Πάσχοντες Ασθενείς

Κεφάλαιο 5 - Διατροφή στους Βαρέως Πάσχοντες Ασθενείς Κεφάλαιο 5 - Διατροφή στους Βαρέως Πάσχοντες Ασθενείς Σύνοψη Σήμερα, είναι επαρκώς αποδεδειγμένο ότι η ασιτία κατά τη διάρκεια μιας βαριάς νόσου, σε συνδυασμό με την καταβολική φάση, εξαιτίας κακώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος αποτελεί τη μοναδική κυριότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΙΓΜΑΤΑ ΞΕΝΟΒΙΟΤΙΚΗ ΟΥΣΙΑ χημική ουσία που δεν παράγεται στον οργανισμό και εισαγόμενη στον οργανισμό δεν αξιοποιείται για την εξασφάλιση ενέργειας ή σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3

Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ Ασθενής 62 ετών διακομίσθηκε στο νοσοκομείο με σύγχιση. Γλυκόζη 580mg/dl, κρεατινίνη 0.8mg/dl, ph 6.95, HCO 3-2.3mEq/L, PCO 2 11mmHg, K/Na/Cl : 5.1/140/115mEq/L. Γενική ούρων, σάκχαρο 4+,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SmPC) NEPHROTECT 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ Nephrotect, διάλυµα για έγχυση 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1000 ml περιέχουν: L-isoleucine

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΔΗΜΑΤΩΝ ΠΕΤΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ οίδηµα ορίζεται η αύξηση του όγκου του υγρού του διάµεσου χώρου, η οποία οδηγεί συνήθως σε εµφανή διόγκωση ιστών για να διαπιστωθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE"

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας REE Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE" By Denise Schwartz, MS, RD, FADA, CNSD Τι είναι η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας; Η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας αναφέρεται στο ποσό των θερµίδων που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΟΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΕΝΤΕΡΙΚΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ - Γ.Ν "ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ" ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

AMINOPLASMAL HEPA-10%

AMINOPLASMAL HEPA-10% AMINOPLASMAL HEPA-10% ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Αminoplasmal Hepa 10% 2.ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Τα 1000ml διαλύματος περιέχουν: L-Isoleucin

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις τοξίνες και οξεοβασικές διαταραχές. Χρήστος Πλέρος Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Χανίων

Συνήθεις τοξίνες και οξεοβασικές διαταραχές. Χρήστος Πλέρος Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Χανίων Συνήθεις τοξίνες και οξεοβασικές διαταραχές Χρήστος Πλέρος Νεφρολόγος Γενικό Νοσοκομείο Χανίων Alle Dinge sind Gift, und nichts ist ohne Gift... Δόση Γονότυπος Περιβάλλον Νόσος Ιστική υποξία STOP Άλλα

Διαβάστε περισσότερα

Ο νοσηλευόμενος ασθενής με Σακχαρώδη Διαβήτη

Ο νοσηλευόμενος ασθενής με Σακχαρώδη Διαβήτη Ο νοσηλευόμενος ασθενής με Σακχαρώδη Διαβήτη Ζωγράφου Ιωάννα Διαβητολογικό Κέντρο B Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Το ιατρικό κόστος για το ΣΔ στις ΗΠΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος

Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Μάθημα: Xειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ Ενότητα: Οι λειτουργίες του νεφρού Στοιχεία Φυσιολογίας του ουροποιητικού συστήματος ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης

Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Εργαστηριακά ευρήματα μεταβολικής αλκάλωσης Ηλίας Δ. Θώδης Αναπληρωτής Καθηγητής Νεφρολογίας Ιατρικής Σχολής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Κώστας Μαυροματίδης Διευθυντής Νεφρολογικού Τμήματος Γενικού

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ, ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ, ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ, ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥ Ευάγγελος Λυμπερόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων www.bpath.gr www.atherosclerosis.gr ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε;

Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε; Θρεπτικές Γλυκαντικές Ύλες. Είναι όλες ασφαλείς; Τι πρέπει να προσέχουμε; 2009-12-08 12:00:01 H συχνότητα του Σακχαρώδη Διαβήτη αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς παγκοσμίως. Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα