Πριν από περίπου χρόνια οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιµοποίησαν λινά ράµµατα (προερχόµενα από αντίστοιχο φυτό) µε φυσικά µέσα προσφύσεως

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πριν από περίπου 4.000 χρόνια οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιµοποίησαν λινά ράµµατα (προερχόµενα από αντίστοιχο φυτό) µε φυσικά µέσα προσφύσεως"

Transcript

1 ιάβρωση Ιατρικών ενθεµάτων Σοφία Παπαδάκη Ιωάννα Παπαδηµητρίου ΧΜ 5 ο Εξ. 1

2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πριν από περίπου χρόνια οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιµοποίησαν λινά ράµµατα (προερχόµενα από αντίστοιχο φυτό) µε φυσικά µέσα προσφύσεως (adhesives) για να συγκρατούν τις άκρες της πληγής ώστε να επιτυγχάνεται κατάλληλη θεραπεία και διατήρηση της αρχικής αντοχής του δέρµατος. Παροµοίως χρησιµοποιήθησαν βαµβάκι, τρίχες ζώων και λεπτά δέρµατα από τους Ινδιάνους. Αργότερα (π.χ. τον 20 και 110 αιώνα) χρησιµοποιούντο ράµατα από µετάξι και από έντερα γάτας κατά την διαδικασία για το κλείσιµο των πληγών. Κατά την διάρκεια του 190υ και 200υ αιώνα τα ράµατα αποτελούν µία βασική µορφή χρήσιµων ιατρικών προιόντων. Τα τελευταία 90 χρόνια, τα τεχνητά υλικά και συσκευές έχουν αναπτυχθεί τόσο ώστε να µπορούν να αντικαθιστούν επιτυχώς ζωτικά µέρη του ανθρώπινου σώµατος. Αυτά τα ειδικά υλικά ικανά να λειτουργούν σε άµεση επαφή µε ζωτικούς ιστούς, µε ελάχιστες ανεπιθύµητες παρενέργειες ή κίνδυνο απόρριψης από τον οργανισµό ονοµάζονται βιοϋλικά. Συσκευές κατασκευασµένες από βιοϋλικά και σχεδιασµένες να πραγµατοποιούν συγκεκριµένες λειτουργίες στον οργανισµό, αναφέρονται ως βιοϊατρικές συσκευές ή ενθέµατα. Τα πρώτα επιτυχηµένα ενθέµατα ήταν οστέινοι δίσκοι, οι οποίοι παρουσιάστηκαν στις αρχές του 1900 µε σκοπό να σταθεροποιήσουν κατάγµατα των οστών και να επιταχύνουν την ίασή τους. Πρόοδος των υλικών και των χειρουργικών τεχνικών οδήγησε σε πειράµατα για την αντικατάσταση αιµοφόρων αγγείων το 1950, ενώ η αντικατάσταση καρδιακών βαλβίδων και ισχιακών συνδέσµων ήταν υπό µελέτη στις αρχές της δεκαετίας του Ταυτόχρονα µε την κατασκευή των πρώτων οστέινων ενθεµάτων, οι χειρούργοι διαπίστωσαν υλικά και κατασκευαστικά προβλήµατα που είχαν σαν αποτέλεσµα την πρόωρη απώλεια λειτουργίας των ενθεµάτων, όπως αναµένεται από τη µηχανική αποτυχία, διάβρωση και ελλιπή βιοσυµβατότητα. Ο σχεδιασµός, η επιλογή των υλικών και η βιοσυµβατότητα παραµένουν τα τρία βασικότερα κριτήρια για την κατασκευή βιοϊατρικών ενθεµάτων και συσκευών. Ένα είδος αστοχίας που µπορεί να συµβαίνει σε ένα βιοϋλικό είναι η προσβολή του από το ανοσοποιητικό σύστηµα. Ένα άλλο είδoς αστoχίας είναι η ανεπιθύµητη επίδραση του εµφυτεύµατoς πάνω στo σώµα, π.χ. η τοξικότητά του συµπεριλαµβανoµένων των αλλεργικών αvτιδράσεων ή την πρόκληση του καρκίνου. Η βιοσυµβατότητα περιλαµβάνει την αποδοχή ενός τεχνητού εµφυτεύµατος από τους περιβάλλοντες ιστούς και από 2

3 το σώµα ως συνόλoυ. Άλλα χαρακτηριστικά συµβατότητας που πρέπει να περιλαµβάνει ένα βιοϋλικό προκειµένου να χρησιµοποιηθεί σε εµφυτεύµατα είναι επαρκείς µηχανικές ιδιότητες όπως αντοχή, ακαµψία, και ιδιότητες κοπώσεως. Επίσης, οπτικές ιδιότητες αν το υλικό πρόκειται να χρησιµοποιηθεί στον οφθαλµό, στο δέρµα, στα δόντια, καθώς επίσης και κατάλληλη πυκνότητα. Όσο οι ιατρικές επιστήµες προόδευαν, και σε συνδυασµό µε την πρόοδο των αντιβιοτικών, οι µεταδιδόµενες ασθένειες έγιναν πολύ µικρότερη απειλή για την υγεία. Εξαιτίας της αύξησης του µέσου όρου ζωής οι κληρονοµικές ασθένειες αυξήθηκαν, κυρίως στην τρίτη ηλικία. Όλο και περισσότερα όργανα, αρθρώσεις και άλλα ζωτικά µέρη του ανθρώπινου οργανισµού φθείρονται και πρέπει να αντικατασταθούν προκειµένου να διατηρηθεί η καλή ποιότητα ζωής. Στις µέρες µας τα βιοϋλικά παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην αντικατάσταση ή τη βελτίωση της λειτουργίας κάθε ζωτικού συστήµατος και οργανισµού (σκελετός, κυκλοφορία, νευρικό σύστηµα κ.λ.π.). Κάποια κοινά ενθέµατα είναι ορθοπεδικές συσκευές όπως ολικά υποκατάστατα γονάτων και ισχιακοί σύνδεσµοι, σπονδυλικά ενθέµατα και ενθέµατα που συγκρατούν οστά που έχουν υποστεί κάταγµα καρδιακά ενθέµατα όπως τεχνητές καρδιακές βαλβίδες και βηµατοδότες ενθέµατα µαλακών ιστών, όπως ενθέµατα στήθους και ενέσιµο κολλαγόνο για τη διόγκωση µαλακών ιστών οδοντικά ενθέµατα για αντικατάσταση συστηµάτων δοντιών/ ριζών και οστέινων ιστών της ακουστικής κοιλότητας. Metals Ceramics Polymers Αλούµινα 316L ανοξείδωτος Χάλυβας Co-Cr κράµατα τιτάνιο Ti6Al4V Ζιρκονία Ανθρακας Υδροξυαπατίτης Πίνακας 1. Μερικά αποδεκτά βιοϋλικά Πολυαιθυλένιο υπερυψηλού Μ.Β. Πολυουρεθάνη 2. ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΫΛΙΚΩΝ Όταν ένα συνθετικό υλικό τοποθετείται µέσα στο ανθρώπινο σώµα, ο ιστός αντιδρά απέναντι στο µόσχευµα µε ποικίλους τρόπους ανάλογα µε τον τύπο του υλικού. Ο µηχανισµός της αλληλεπίδρασης του ιστού µε το υλικό (αν υπάρχει) εξαρτάται από την 3

4 αντίδρασή του ιστού στην επιφάνεια του µοσχεύµατος. Γενικά, τα βιοϊατρικά υλικά µπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες ανάλογα µε την απόκριση του ιστού. Αυτές είναι: Βιοαδρανή (bioinert): ο όρος αυτός αναφέρεται σε οποιοδήποτε υλικό που όταν τοποθετηθεί µέσα στον ανθρώπινο οργανισµό έχει ελάχιστη αλληλεπίδραση µε τον περιβάλλοντα ιστό. Παραδείγµατα βιοαδρανών υλικών είναι οι ανοξείδωτοι χάλυβες, το τιτάνιο, η αλουµίνα, η µερικώς σταθεροποιηµένη ζιρκονία, και το υψηλού µοριακού βάρους πολυαιθυλένιο. Βιοενεργά (bioactive): η βιοενεργότητα αναφέρεται σε υλικά, τα οποία όταν τοποθετηθούν στο ανθρώπινο σώµα αλληλεπιδρούν µε τα περιβάλλοντα οστά και σε µερικές περιπτώσεις, ακόµα και µε τους µαλακούς ιστούς. Αυτό εµφανίζεται µέσω µιας χρονικά εξαρτηµένης κινητικής τροποποίησης της επιφάνειας, που προκαλείται από την εµφύτευσή τους µέσα στο οστό. Μια αντίδραση ιονεναλλαγής µεταξύ του βιοενεργού ενθέµατος και των υγρών του σώµατος που το περιβάλλουν έχει σαν αποτέλεσµα το σχηµατισµό µιας στοιβάδας ενεργού ανθρακικού απατίτη (CHAp) πάνω στο µόσχευµα η οποία είναι χηµικά και κρυσταλλογραφικά ισοδύναµη µε τη µεταλλική φάση του οστού. Παραδείγµατα τέτοιων υλικών είναι συνθετικοί υδρόξυαπατίτες [Ca 10 (PO 4 ) 6 (OH) 2 ], γυαλιά και κεραµικά. Παρόλο που τα υλικά αυτά θεωρούνταν ότι θα έδιναν την απάντηση προβλήµατα επισκευής των βιοϊατρικών ενθεµάτων, στην πραγµατικότητα δεν χρησιµοποιούνται ως ορθοπεδικά ενθέµατα και παράλληλα η χρήση τους στην οδοντιατρική είναι περιορισµένη καθώς έχουν µικρή αντίσταση στη διάβρωση µε ρωγµές. Βιοαπορροφήσιµα (bioresorbable): ο όρος αναφέρεται σε υλικά που µετά την τοποθέτησή τους στον οργανισµό διαλύονται (απορροφώνται) και σταδιακά αντικαθίστανται από αυξανόµενο ιστό (όπως οστέινο). Κοινά παραδείγµατα τέτοιων υλικών είναι το [Ca 3 (PO 4 ) 2 ] και κάποια συµπολυµερή πολύγλυκολικού και πολυγαλακτικού οξέος. 4

5 Γενικότερα, τα µέταλλα είναι συνήθως αδρανή, τα κεραµικά µπορεί να είναι αδρανή, ενεργά ή απορροφούµενα και τα πολυµερή µπορεί να είναι αδρανή ή απορροφούµενα. 3. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΒΙΟΫΛΙΚΩΝ 3.1 Ορθοπεδικές εφαρµογές Σε περιπτώσεις οστεοπόρωσης, οστεοαρθρίτιδας και ρευµατοειδούς αρθρίτιδας όπου δεν επιτυγχάνεται βελτίωση µε φυσιοθεραπείες ή χειρουργικές επεµβάσεις, συνιστάται η αντικατάσταση των καταστραµµένων συνδέσµων µε κάποια τεχνητή συσκευή. Για τέτοιου είδους εφαρµογές χρησιµοποιούνται κυρίως µεταλλικά, κεραµικά και πολυµερή βιοϋλικά. Τα διάφορα µέταλλα, χρησιµοποιούνται για την κατασκευή µεταλλικών πιάτων και καρφιτσών για αντικαταστάσεις συνδέσµων ισχίου, γονάτου, ώµου κ.λ.π. καθώς και υποστηρικτών ισχίου. Κεραµικά βιοϋλικά όπως αλουµίνα και ζιρκονία χρησιµοποιούνται για αντικαταστάσεις αρθρώσεων που έχουν υποστεί φθορά, ενώ ο υδρόξυαπατίτης χρησιµοποιείται για σύνδεση οστών. Τα πολυµερή, όπως το υψηλού µοριακού βάρους πολυαιθυλένιο (UHMWPE), χρησιµοποιούνται για την κατασκευή επιφανειών στήριξης των κεραµικών ενθεµάτων στις αντικαταστάσεις συνδέσµων. Η πορώδης αλουµίνα βρίσκει εφαρµογή στην αντικατάσταση µεγάλων κοµµατιών των οστών που έχουν αφαιρεθεί από τον οργανισµό λόγω κάποιας ασθένειας. Ένα από τα σηµαντικότερα προβλήµατα που παρουσιάζουν τα ορθοπεδικά ενθέµατα είναι καθαρά υλικής φύσεως: η φθορά, κυρίως της πολυµερούς κοιλότητας, σε περιπτώσεις ολικής αντικαταστάσεως άρθρωσης. Η φθορά αυτή µπορεί να εξελιχθεί σε βιολογική καταστροφή για το ανθρώπινο σώµα καθώς, λόγω των σηµαντικών κοπώσεων που εµφανίζονται στη διεπιφάνεια σφαίρας υποδοχέα δηµιουργούνται δισεκατοµµύρια µικροσκοπικά θραύσµατα του υλικού. Τα θραύσµατα αυτά εξαπλώνονται στους γειτονικούς ιστούς και τα υγρά της άρθρωσης και ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστηµα. Ο οργανισµός απελευθερώνει διάφορα ένζυµα τα οποία καταστρέφουν τα κύτταρα των γειτονικών οστών και προκαλούν οστεόλυση. 5

6 Στο Σχήµα 1 απεικονίζεται ένα ένθεµα ολικής αντικατάστασης γονάτου. Ένα τέτοιο ένθεµα περιλαµβάνει έναν κνηµιαίο δίσκο ο οποίος φέρει ένα κνηµιαίο πρόσθετο για καλύτερη διαµόρφωση της επιφάνειας του δίσκου. Το µηριαίο ένθεµα, πρέπει να εφαρµόζει καλά µε την επιφάνεια του δίσκου, καθώς επίσης και µε την επιγονατίδα. Ανάλογα µε την κατάσταση της φυσικής επιγονατίδας είναι δυνατή η αντικατάστασή της.. Σχήµα 1. Ένθεµα ολικής αντικατάστασης γονάτου Στο Σχήµα 2 απεικονίζεται ένα ένθεµα ολικής αντικατάστασης ισχίου του οποίου το µηριαίο ένθεµα είναι κατασκευασµένο από κράµα τιτανίου (αριστερά) ενώ ο δίσκος (δεξιά) είναι φτιαγµένο από υδροξυαπατίτη και εφαρµόζει πάνω στο µηριαίο οστό. Η άσπρη σφαίρα του µηριαίου ενθέµατος, κατασκευασµένη από ζιρκονία, εφαρµόζει στον ισχιακό σύνδεσµο, στα οστά της λεκάνης. Σχήµα 2. Ένθεµα ολικής αντικατάστασης ισχίου 6

7 Ο µέσος όρος ζωής µιας ολικής αντικατάστασης συνδέσµου (γονάτου ή ισχίου) είναι χρόνια ή και λιγότερο. Επειδή για την τοποθέτηση µιας τεχνητής άρθρωσης απαιτείται αφαίρεση µέρους του οστού στη θέση που θα τοποθετηθεί το µόσχευµα, µόνο µία επέµβαση διόρθωσης του µοσχεύµατος είναι δυνατή. 3.2 Οδοντιατρικές εφαρµογές Από µεταλλικά βιοϋλικά και κυρίως από τιτάνιο, κατασκευάζονται στηρίγµατα τεχνητών οδοντοστοιχιών ή κοµµάτια διαφόρων ορθοδοντικών συσκευών. Τα κεραµικά όπως η αλουµίνα και η οδοντική πορσελάνη χρησιµοποιούνται ευρέως σαν οδοντιατρικά ενθέµατα, ενώ ο υδρόξυαπατίτης βρίσκει εφαρµογή στην κατασκευή επικαλυµµάτων για µεταλλικά ενθέµατα και επίσης χρησιµοποιείται σαν πληρωτικό υλικό σε κενά των οστών της στοµατικής κοιλότητας που έχουν δηµιουργηθεί από ασθένειες ή τραύµατα. Σχήµα 3. Οδοντικό ένθεµα από κράµα τιτανίου 3.3 Καρδιαγγειακές εφαρµογές Πολλά διαφορετικά βιοϋλικά χρησιµοποιούνται για καρδιαγγειακές εφαρµογές, ανάλογα µε το είδος και την κατασκευή που απαιτείται. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί η χρήση του άνθρακα στις καρδιακές βαλβίδες καθώς και των πολύουρεθανίων και του τιτανίου, που χρησιµοποιούνται στην κατασκευή βηµατοδοτών. Από τιτάνιο αποτελούνται και οι απινιδιωτές. Όσον αφορά στις καρδιακές βαλβίδες, δύο είδη βιοϋλικών χρησιµοποιούνται κυρίως: 7

8 µαλακά βιοπροσθετικά υλικά, όπως µετουσιωµένες χοιρινές βαλβίδες αορτής ή περικάρδια προερχόµενα από βοοειδή. σκληρά τεχνητά υλικά, τα οποία χρησιµοποιούνται για την κατασκευή τεχνητών καρδιακών βαλβίδων µε χαρακτηριστικότερο παράδειγµα Και οι δύο παραπάνω κατηγορίες εκδηλώνουν προβλήµατα όταν εµφυτεύονται στον ανθρώπινο οργανισµό. Σχήµα 4. Απεικόνιση τεχνητής καρδιακής βαλβίδας Οι βιοπροσθετικές καρδιακές βαλβίδες, που χρησιµοποιούνται κυρίως σε παιδιά, συχνά αποτυγχάνουν λόγω αποτιτανίωσης (ασβέστιο από τη ροή του αίµατος εναποτίθεται στο µόσχευµα), γεγονός που µπορεί να έχει σαν αποτέλεσµα µηχανική δυσλειτουργία, αγγειακή παρεµπόδιση ή θρόµβωση προκαλούµενη από αυξηµένη εναπόθεση ασβεστίου. Αυτού του είδους οι βαλβίδες είναι επίσης επιρρεπείς στη µηχανική κόπωση καθώς η κυκλική τους κίνηση επιτρέπει τη δηµιουργία ρωγµών, γεγονός που οδηγεί σε καταστροφική αποτυχία. Γενικότερα, το κυριότερο πρόβληµα µε τις τεχνητές καρδιακές βαλβίδες είναι η θρόµβωση, που µπορεί να εµφανιστεί ως θροµβοεµβολισµός. 3.4 Κρανιακές εφαρµογές και ενθέµατα σιαγόνας Οι χειρουργικές επεµβάσεις για επισκευή της καταστροφής που µπορεί να έχουν υποστεί τα οστά στις περιοχές αυτές, µε χρήση ιστού του ασθενούς, δεν έχουν πάντα τα επιθυµητά αποτελέσµατα. Μερικές φορές είναι απαραίτητη η χρήση τεχνητών µερών προκειµένου να αποκατασταθεί η ικανότητα οµιλίας και σίτισης, ή και για λόγους 8

9 αισθητικής, αποκαθιστώντας τα χαρακτηριστικά του προσώπου που χάθηκαν από καταστροφή ή ασθένεια. Τα ενθέµατα τιτανίου, πληρώντας όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις, χρησιµοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία ασθενών που αντιµετωπίζουν ανάλογα προβλήµατα. Έχει επίσης ανακαλυφθεί ένα βιοδιασπώµενο πλαστικό για την επιδιόρθωση τρυπών στο κρανίο, οι οποίες είναι συχνά απαραίτητο να ανοιχθούν κατά τη διάρκεια µιας χειρουργικής επέµβασης. Το υλικό αυτό ονοµάζεται Burr Plug και είναι κατασκευασµένο από πολυκαπρολακτόνη. Πρόκειται για ένα φθηνό υποκατάστατο των δίσκων τιτανίου που είναι η πλέον προτιµώµενη επιλογή έως τώρα. Το δοµικό του δίκτυο λειτουργεί σαν βάση πάνω στην οποία θα δηµιουργηθεί το καινούργιο οστό. Αντίθετα µε το τιτάνιο, που παραµένει µόνιµα µέσα στον ασθενή και πολλές φορές η παρουσία του είναι αισθητή µετά την εµφύτευση, η πολυκαπρολακτόνη βαθµιαία αποικοδοµείται, ενώ το κόκκαλο αναπτύσσεται, χωρίς να αφήνει ίχνη της ύπαρξής της. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του υλικού αυτού είναι η ευκαµψία του η οποία το καθιστά εξατοµικευµένο, καθώς µπορεί να πάρει τη µορφή του κρανίου οποιουδήποτε ασθενή. Η πολυκαπρολακτόνη έχει προοπτικές να χρησιµοποιηθεί και σε εµφυτεύσεις στη σπονδυλική στήλη, στις αρθρώσεις των γονάτων και στα µάτια. 3.5 Καλλυντική χειρουργική Υλικά όπως οι σιλικόνες βρίσκουν εφαρµογή στον τοµέα αυτό, ιδιαίτερα σε επεµβάσεις επιδιόρθωσης στο στήθος. 4. Οξείες ή χρόνιες µολύνσεις σε ορισµένες εφαρµογές βιοϋλικών Η κανονική ανάπτυξη των βακτηρίων µπορεί συχνά να αποµακρυνθεί καθαρίζοντας µια επιφάνεια µε απολυµαντικό ή µε θεραπεία του οργανισµού µε αντιβιοτικά. Εντούτοις, τα βακτήρια µπορεί να παραµείνουν στην επιφάνεια (τεχνητή ή φυσική, όπως είναι ο ανθρώπινος ιστός) που περιβάλλεται από υγρά. Μόλις τα βακτήρια εγκατασταθούν, µπορούν να αναπαραχθούν διαµορφώνοντας σύνθετες πολυστρωµατικές αποικίες και να παράφουν µια λεπτή µήτρα που περιβάλλει τα βακτηριακά κύτταρα. Η δοµή αυτή, που ονοµάζεται βιοφίλµ, είναι δύσκολο και συχνά αδύνατο να αποµακρυνθεί από τον 9

10 οργανισµό µε αντιβιοτικά, γιατί η µήτρα που δηµιουργείται λειτουργεί σαν φυσικό και χηµικό εµπόδιο που προστατεύει τα βακτήρια. Η ζηµιά που προκαλείται από αυτά τα παραγόµενα βακτήρια, συµπεριλαµβάνει και τη διάβρωση και αποτυχία των µετταλικών εµφυτευµάτων. Ο σχηµατισµός του βιοφίλµ αποτελεί ένα σοβαρό ιατρικό πρόβληµα, καθώς προκαλεί µόλυνση των ιατρικών συσκευών (ενδοτραχειακών σωλήνων, ενδοφλέβιων και ουρικών καθετήρων και φακών επαφής) και των προσθετικών ενθεµάτων (καρδιακών βαλβίδων, τεχνητών συνδέσµων, οδοντικών εµφυτευµάτωνκαι ενθεµάτων της σπονδυλικής στήλης). Η αυξανόµενη χρήση των βιοϊατρικών συσκευών και ενθεµάτων τα τελευταία χρόνια έχει σαν αποτέλεσµα τη συνακόλουθη αύξηση των βακτηριακών µολύνσεων, µε χαρακτηριστικότερο παράδειγµα τον επιδερµικό σταφυλόκοκκο (Staphylococccus epidermis). Ανάλογα µε τον εµπλεκόµενο οργανισµό οι µολύνσεις αυτές µπορεί να είναι οξείες (τα συµπτώµατα εµφανίζονται αµέσως µετά την εισαγωγή του ενθέµατος) ή χρόνιες (τα συµπτώµατα µπορεί να εµφανιστούν ακόµα και µήνες µετά). Ο σχηµατισµός του βιοϋλικού που συνδέεται µε βιοφίλµ συνήθως οδηγεί σε αφαίρεση ή αναθεώρηση του µοσχεύµατος που έχει προσβληθεί, µε προφανή καταστρεπτικά αποτελέσµατα για τον ασθενή. Η διεισδυτικότητα του βιοφίλµ αποτελεί ένα ανεπαρκώς κατανοητό φαινόµενο, γεγονός που καθιστά δύσκολη την καταπολέµησή του. Το κλειδί σχηµατισµού του βιοφίλµ, φαίνεται να είναι η αλληλεπίδραση µεταξύ του οργανισµού και του ενθέµατος, και πιο συγκεκριµένα η αλληλεπίδραση µεταξύ της επιφάνειας του βιοϋλικού και των βακτηρίων, καθώς και του περιβάλλοντος που συσχετίζεται µε την επιφάνεια αυτή (για παράδειγµα, οι πρωτεΐνες πλάσµατος που εναποτίθενται στην επιφάνεια ενός ενθέµατος µπορουν να «επιδράσουν» πάνω σε αυτήν προκειµένου να σχηµατιστεί βιοφίλµ). Τα χαρακτηριστικά και οι ιδιότητες του κάθε βιοϋλικού σκληρότητα, υδροφοβία, πορώδες και χηµεία- έχουν σηµαντική επίδραση στη βακτηριακή προσκόλληση και αποίκιση. 5. Μεταλλικά ενθέµατα 5.1 Εισαγωγή Το πρώτο κράµα µετάλλων που αναπτύχθηκε για ανθρώπινη χρήση ήταν ο «βαναδιούχος χάλυβας» ο οποίος χρησιµοποιήθηκε για την κατασκευή δίσκων, που θα αντικαθιστούσαν θραυσµένα οστά, και βίδες. Τα περισσότερα µέταλλα όπως ο σίδηρος 10

11 (Fe), το χρώµιο (Cr), το κοβάλτιο (Co), το νικέλιο (Νi), το τιτάνιο (Τi), το ταντάλιο (Ta), το µολυβδαίνιο (Μο) και το βολφράµιο (W) χρησιµοποιήθηκαν για κράµατα προκειµένου να κατασκευασθούν εµφυτεύµατα, τα οποία θα ήταν ανεκτά στο σώµα σε ελάχιστες ποσότητες. Μερικές φορές αυτά τα µεταλλικά στοιχεία, ευρισκόµενα σε φυσικές µορφές, είναι απαραίτητα για την λειτουργία των κυττάρων (περίπτωση Fe) ή για την σύνθεση της βιταµίνης Β 12 (περίπτωση Co), αλλά όµως δεν µπορούν να είναι ανεκτά στο σώµα σε µεγάλες ποσότητες. Η βιοσυµβατότητα των µεταλλικών εµφυτευµάτων είναι αποφασιστικής σηµασίας, διότι αυτά τα εµφυτεύµατα µπορούν να διαβρώνονται σε ένα περιβάλλον "in vivo". Οι συνέπειες της διάβρωσης είναι η αποσύνθεση του υλικού του εµφυτεύµατος, πράγµα που το εξασθενίζει. Επίσης επιβλαβές αποτέλεσµα είναι και η διαφυγή των προϊόντων της διαβρώσεως στους περιβάλλοντες ιστούς Ανοξείδωτοι χάλυβες Ο πρώτος ανοξείδωτος χάλυβας (stainless steel) που χρησιµοποιήθηκε για την κατασκευή εµφυτεύµατoς ήταν ο 18-8 (τύπος 302 µε τη σύγχρονη ταξινόµηση), ο οποίος είναι ισχυρότερος (µηχανικά ανθεκτικότερος) και περισσότερο ανθεκτικός στη διάβρωση από τον «βαναδιούχο χάλυβα». Ο τελευταίος δεν χρησιµοποιείται πλέον σε εµφυτεύµατα, επειδή η αντοχή του σε διάβρωση είναι ανεπαρκής "in vivo". Αργότερα εισήχθη ο ανοξείδωτος χάλυβας 18-8sMo, ο οποίος έγινε γνωστός ως ανοξείδωτος χάλυβας 316 και περιέχει ένα µικρό ποσοστό µολυβδαινίου για βελτίωση της αντοχής σε διάβρωση σε αλατούχο νερό. Την δεκαετία του 1950, ο περιεχόµενος άνθρακας αυτού του χάλυβα ελαττώθηκε από 0,08 % κ.β. σε 0,03 % κ.β. (µέγιστο) για καλύτερη αντοχή σε διάβρωση σε χλωριούχο διάλυµα και έγινε γνωστός ως ανοξείδωτος χάλυβας 316L. Η ελάχιστη αποτελεσµατική συγκέντρωση του χρωµίου είναι 11% προκειµένου να αποκτήσει,αντοχή στη διάβρωση ο ανοξείδωτος χάλυβας. Το χρώµιο είναι ένα δραστικό στοιχείο, αλλά τόσο αυτό όσο και τα κράµατά του µπορούν να παθητικοποιηθούν αποκτώντας εξαιρετική αντίσταση σε διάβρωση. Για εµφυτεύµατα προτιµάται ο τύπος 316L παρά ο 316. Οι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες, ειδικά οι τύποι 316 και 316L χρησιµοποιούνται ευρέως για κατασκευή εµφυτευµάτων. Τα εµφυτεύµατα αυτά δεν είναι ικανά να σκληρύνονται µε θερµική επεξεργασία, αλλά µόνο µε ψυχρή. Οι χάλυβες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία είναι µη µαγνητικοί και κατέχουν καλύτερη αντοχή σε διάβρωση 11

12 από τους άλλους. Η ενσωµάτωση µολυβδαινίου βελτιώνει την αντοχή σε διάβρωση µε "ουλές" (pitting corrosion) σε αλατούχο νερό. Το νικέλιο σταθεροποιεί την ωστενιτική φάση σε θερµοκρασία δωµατίου και βελτιώνει την αντίσταση σε διάβρωση. Η επιλογή κατάλληλου τύπου ανοξείδωτου χάλυβά πρέπει να γίνεται προσεκτικά. Ακόµη και ο ανοξείδωτος χάλυβας 316L µπoρεί να διαβρώνεται µέσα στο σώµα κάτω από ορισµένες περιστάσεις σε µία περιοχή υψηλών µηχανικών τάσεων και απουσίας οξυγόνου, όπως η επαφή κάτω από την βίδα του δίσκου θραύσεως. Συνεπώς, οι ανοξείδωτοι χάλυβες είναι κατάλληλοι προς χρήση µόνο προσωρινά σε διατάξεις εµφυτεύµατoς, όπως οι δίσκοι θραύσεως, οι βίδες και τα καρφιά για το ισχίο. 5.3 Κράµατα κοβαλτίου χρωµίου Υπάρχουν δύο τύποι κραµάτων κοβαλτίου - χρωµίου: το κράµα CoCrMo, το οποίο έχει χρησιµοποιηθεί στην οδοντιατρική για πολλές δεκαετίες, ενώ πρόσφατα βρίσκει εφαρµογή στην κατασκευή τεχνητών συνδέσµων. Πρόκειται για χυτό κράµα. το κράµα CoNiCrMo, το οποίο είναι ένα σχετικά νέο υλικό που χρησιµοποιείται για την κατασκευή του κορµού των προσθετικών για συνδέσµους έντονα καταπονούµενους, όπως το γόνατο και το ισχίο. Συνήθως κατεργάζεται µε θερµή σφυρηλάτηση. Τα δύο βασικά στοιχεία των κραµάτων κοβαλτίου χρωµίου σχηµατίζουν ένα στερεό διάλυµα µέχρι 65 % περιεκτικότητας σε Co. Επίσης, προστίθεται µολυβδαίνιο ώστε να παραχθούν λεπτοί κόκκοι. Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα υψηλότερες αντοχές µετά από χύτευση ή σφυρηλάτηση. Το κράµα CoNiCrMo που αρχικά ονοµάστηκε ΜΡ35Ν (Standard Pressed Steel Co) περιλαµβάνει προσεγγιστικά 35 % Co και 35% Νi. Το κράµα είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στο θαλασσινό νερό (που περιέχει χλωριόντα) µε την επιβολή τάσεως. Η ψυχρή λειτουργία του κράµατος µπορεί να αυξήσει σηµαντικά την αντοχή του, παρόλα αυτά όµως υπάρχουν σηµαντικές δυσκολίες για την ψυχρή λειτουργία αυτού του κράµατος. ιδιαίτερα όταν κατασκευάζονται µεγάλες διατάξεις, όπως στελέχη συνδέσεως ισχίου. Με 12

13 αυτό το κράµα µόνο θερµή σφυρηλάτηση µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την κατασκευή ενός µεγάλου εµφυτεύµατoς. Επίσης, οι ιδιότητες φθοράς του από τριβή (abrasive) είναι παρόµοιες µε του χυτού κράµατος, όµως το πρώτο δεν συνιστάται για επιφάνειες υποστηριγµάτων των συνδέσµων προσθετικών λόγω των χαµηλών ιδιοτήτων τριβής (friction). Η υπεροχή σε κόπωση (fatigue) του σφυρηλατηµένου κράµατος και η τελική αντοχή του σε εφελκυσµό το καθιστούν κατάλληλο για τις εφαρµογές που απαιτούν µεγάλο χρόνο ζωής χωρίς θραύση ή µείωση της τάσεως από κόπωση. Τέτοια εφαρµογή είναι τα στελέχη των προσθετικών της σύνδεσης ισχίου. Αυτό το πλεονέκτηµα εκτιµάται καλύτερα, όταν το εµφύτευµα θα πρέπει να αντικατασταθεί, επειδή είναι αρκετά δύσκολο να αποµακρυνθούν τα χαλασµένα κοµµάτια που βρίσκονται βαθιά σε µηριαία οστά. Επιπλέον, η αρθροπλαστική είvαι συχνά κατώτερη από το πρωτότυπο από λειτουργικής άποψης λόγω χαµηλότερης σταθεροποίησης του εµφυτεύµατoς. 5.4 Τιτάνιο Το εύρος των διαθέσιµων κραµάτων τιτανίου είναι αρκετά µεγάλο ώστε να υπάρχει πληθώρα επιλογών, όσον αφορά στη µορφή του υλικού, ανάλογα µε τις ιδιαίτερες ανάγκες της εκάστοτε εφαρµογής. Τα περισσότερα µέταλλα που βρίσκονται στα υγρά του σώµατος και τους ιστούς συναντώνται ως σταθερά σύµπλοκα. Η διάβρωση των µεταλλικών ενθεµάτων από τα σωµατικά υγρά, έχει σαν αποτέλεσµα να ελευθερώνονται ανεπιθύµητα µεταλλικά ιόντα τα οποία παρεµβαίνουν στις ζωτικές λειτουργίες. Ακόµα και όταν πρόκειται για µικρές συγκεντρώσεις προερχόµενες από πολύ χαµηλού επιπέδου διάβρωση υπάρχει κίνδυνος αποβολής του µοσχεύµατος από τον οργανισµό. Το τιτάνιο θεωρείται απόλυτα αδρανές και απρόσβλητο από τη διάβρωση, και κατά συνέπεια απόλυτα βιοσυµβατό. Είναι ένα ενεργό µέταλλο, του οποίου η αντίσταση στη διάβρωση οφείλεται στο προστατευτικό στρώµα TiO 2. Έχει σχετικά µικρό µέτρο ελαστικότητας ( psi) γεγονός που καθιστά τη συµπεριφορά του παρόµοια µε αυτή των οστών. Όσον αφορά στην πυκνότητά του, είναι πολύ χαµηλότερη σε σύγκριση µε άλλων µεταλλικών βιοϋλικών κι έτσι τα εµφυτεύµατα από τιτάνιο είναι πολύ ελαφρύτερα από τα όµοιά τους που είναι κατασκευασµένα από ανοξείδωτους χάλυβες ή κράµατα κοβαλτίου χρωµίου. 13

14 Πίνακας 2. Πυκνότητες διάφορων βιοϋλικών Cortical Bone ~2.0 g.cm Cobalt-Chrome alloy ~8.5 g.cm L Ανοξ. Χάλυβας 8.0 g.cm CP Τιτάνιο 4.51 g.cm Ti 6 Al 4 V 4.40 g.cm Είναι ανθεκτικό σε όξινα διαλύµατα (πχ. ΗΝΟ 3 οποιασδήποτε συγκέντρωσης µέχρι το σηµείο ζέσεως, βασιλικό νερό, Η 3 ΡΟ 4 <30%, Η 3 CrO 4, οξαλικό, µυρµηγκικό, γαλακτικό οξύ), αραιά αλκαλικά διαλύµατα (πχ. NaClO), στα περισσότερα διαλύµατα αλάτων (χλωριόντα και οξειδωτικά άλατα µέχρι το σηµείο ζέσεως πχ. FeCl 3, CuCl 2 ) και σε διάφορα αέρια (Cl 2, ClO 2, αέρας, O 2 < 425 C, N 2 <700 C, H 2 < 750 C). Το ανθρώπινο σώµα αναγνωρίζει το τιτάνιο και τα κράµατά του ως ξενιστές και προσπαθεί να τα αποµονώσει περιβάλλοντάς τα σε ινώδεις ιστούς. Παρόλα αυτά όµως, δεν προκαλούν δυσµενείς αντιδράσεις και είναι ανεκτά από τον οργανισµό. Επίσης, δεν προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις, όπως οι ανοξείδωτοι χάλυβες, οι οποίοι προκαλούν υπερευαισθησία στους περιβάλλοντες ιστούς. Το πιο ευρέως χρησιµοποιούµενο κράµα τιτανίου είναι το Ti 6 Al 7 V, το οποίο έχει υψηλή αντοχή και άριστη βιοσυµβατότητα ως χειρουργικό µόσχευµα. Τα κύρια στοιχεία του κράµατος αυτού είναι το αλουµίνιο (5,5-6,5%) και το βανάδιο (3,5-4,5 %). Χρησιµοποιείται για την κατασκευή εµφυτευµάτων από τις αρχές του Το Ti 6 Al 7 Nb είναι επίσης ένα κράµα τιτανίου µε πολύ υψηλή αντοχή και εξαιρετική βιοσυµβατότητα, το οποίο χρησιµοποιείται στην κατασκευή ιατρικών ενθεµάτων. Με κυριότερη εφαρµογή την αντικατάσταση των συνδέσµων του γονάτου, βρίσκεται σε ιατρική χρήση από το Ti 6 Al 7 Nb Al % Nb % Ta <0.50% Fe <0.25% N 2 <0.05% O 2 <0.20% C <0.08% H 2 <0.009% Ti Balance Πίνακας 3. Σύσταση του κράµατος Ti 6 Al 7 Nb 14

15 Πίνακας 4. Τυπικές µηχανικές ιδιότητες του κράµατος Ti 6 Al 7 Nb Property Typical Value Tensile Strength MPa (ksi) sheet 1000 (145) 0.2% Proof Stress Mpa (ksi) 900 (130) Elongation over 5D % 12 Reduction in Area % 35 Elastic Modulus GPa (Msi) 105 (15) Η επιφάνεια του τιτανίου συνήθως τροποποιείται επικαλυπτόµενη µε υδροξυαπατίτη. Η µόνη εµπορικά αποδεκτή τεχνική για αποµάκρυνση αυτής της επίστρωσης είναι ο ψεκασµός πλάσµατος. Κράµατα τιτανίου - νικελίου εµφανίζουν ασυνήθιστες ιδιότητες, δηλαδή µετά από παραµόρφωση του υλικού, µπορεί αυτό να επιστρέψει απότοµα στην αρχική µορφή του κατόπιν θερµάνσεως. Αυτό το φαινόµενο ονοµάζεται φαινόµενο µνήµης µορφής (shape memory effect, SME). Το κράµα ΤiΝi ή ΝiTi σε ισοατοµική αναλογία εµφανίζει αυτό το φαινόµενο σε θερµοκρασία δωµατίου. Εάν παραµορφωθεί πλαστικά κάτω από αυτή την θερµοκρασία µετασχηµατισµού, επιστρέφει στην αρχική µορφή του όταν ανυψωθεί η θερµοκρασία. Μερικές δυνατές εφαρµογές των κραµάτων µε µνήµη µορφής είναι σύρµατα για ορθοδοντικές γέφυρες, λαβίδες ενδοκρανιακού ανευρύσµατος, συστελλόµενοι τεχνητοί µύες για µία τεχνητή καρδιά και ορθοπεδικά εµφυτεύµατα. Οι µορφές και ο προσδιορισµός των υλικών περιγράφονται σύµφωνα µε τις διεθνείς προδιαγραφές όπως ASTM και BS/ISO: Πίνακας 5. ASTM BS/ISO Alloy(s) designation (s) F67 Part 2 Unalloyed titanium - CP Grades 1-4 (ASTM F1341 specifies wire) F136 Part 3 Ti-6Al-4V ELI wrought (ASTM F620 specifies ELI forgings) F1472 Part 3 Ti-6Al-4V standard grade (SG) wrought (F1108 specifies SG castings) F1295 Part 11 Ti-6Al-7Nb wrought - Part 10 Ti-5Al-2.5Fe wrought F CP and Ti6Al-4V SG powders for coating implants F Ti-13Nb-13Zr Wrought F Ti-12Mo-6Zr-2Fe Wrought Οι σύγχρονες έρευνες επικεντρώνονται στη χρήση νανοκρυσταλλικών κονιαµάτων τιτανίου ως οστέινα ενθέµατα. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά λεπτόκοκκο υλικό το οποίο είναι εξίσου βιοσυµβατό µε το τιτάνιο, αλλά είναι δέκα φορές πιο ανθεκτικό από τα 15

16 συµβατικά ενθέµατα τιτανίου. Με χρήση του υλικού αυτού θα προκύψουν ενθέµατα (κυρίως ορθοπεδικά) που θα µοιάζουν ακόµα περισσότερο µε τα φυσικά οστά. 5.5 Οδοντιατρικά µέταλλα Τα οδοντιατρικά µέταλλα χρησιµοποιούνται στην oδoντιατρική. Το οδοντιατρικό αµάλγαµα (denta1 amalgam) είναι ένα κράµα που κατασκευάζεται από υγρό υδράργυρο και άλλα στερεά µέταλλα, όπως άργυρο, χαλκό, κασσίτερο κλπ. Το στερεό κράµα αναµειγνύεται µε υδράργυρο σε ένα µηχανικό δονητικό αναδευτήρα και το υλικό που προκύπτει µεταφέρεται µέσα στην κοιλότητα που έχει ήδη προετοιµασθεί. Ένα στερεό κράµα αποτελείται από τουλάχιστον 65 % άργυρο και όχι περισσότερο από 29 % κασσίτερο, 6 % χαλκό, 2 % ψευδάργυρο και 3 % υδράργυρο. Η αντίδραση πιστεύεται ότι προχωρεί σχηµατικά ως ακολούθως : όπου: γ-φάση: Ag 3 Sn γ-φάση + Hg γ-φάση + γ 1 -φάση + γ 2 -φάση (1) γ 1 -φάση: Ag 2 Hg 3 γ 2 -φάση: Sn 7 Hg Σύµφωνα µε το διάγραµµα φάσεων για το σύστηµα Ag - Sn - Hg υπάρχει µία ευρεία περιοχή συστάσεων, όπου είναι παρούσες και οι τρεις φάσεις. Η τελική σύσταση για οδοντικά αµαλγάµατα, τυπικά περιλαµβάνει % υδράργυρο, % άργυρο και περίπου 15 % κασσίτερο, µετά τον πλήρη σχηµατισµό τους σε περίπου µία ηµέρα. Ο χρυσός και τα κράµατα χρυσού είναι χρήσιµα µέταλλα στην οδoντιατρική λόγω της ανθεκτικότητας, σταθερότητας και αντιστάσεως τους στη διάβρωση. Πληρωτικά τµήµατα από χρυσό διαµορφώνονται µε δύο µεθόδους: µε χύτευση και µε (ήπια) σφυρηλάτηση. Τα κράµατα χρυσού χρησιµοποιούνται γιατί έχουν µηχανικές ιδιότητες ανώτερες από αυτές του χρυσού. Η αντίσταση στη διάβρωση αυτών των µετάλλων διατηρείται µε τον όρο να περιέχουν 75 % ή περισσότερο χρυσό και άλλα ευγενή µέταλλα. Ο χαλκός, ως κράµα, µε τον χρυσό, αυξάνει ικανοποιητικά την αντοχή. Ο λευκόχρυσος βελτιώνει επίσης την αντοχή, αλλά δεν µπορεί να προστεθεί περισσότερο από 4% γιατί το σηµείο 16

17 τήξεως του κράµατος θα ανυψωθεί σηµαντικά. Με τον άργυρο αντισταθµίζεται το χρώµα από τον χαλκό. Μία µικρή ποσότητα ψευδαργύρου µπορεί να προστεθεί για να ελαττωθεί το σηµείο τήξεως και για να δεσµευθούν οξείδια που σχηµατίζονται κατά την τήξη. ιατίθενται κράµατα χρυσού διαφόρων συστάσεων. Μαλακότερα κράµατα περιέχουν περισσότερο από 83 % χρυσό και χρησιµοποιούνται για καταπονούµενα τµήµατα όπου αρκούν χαµηλότερες τάσεις. Σκληρότερα κράµατα περιέχουν λιγότερο χρυσό και χρησιµοποιούνται για την κατασκευή κορώνας για τα δόντια ή για το µυτερό άκρο των δοντιών που καταπονούνται µε υψηλές τάσεις. 5.6 Άλλα µέταλλα Αρκετά άλλα µέταλλα έχουν χρησιµοποιηθεί σε µία ποικιλία ειδικών εφαρµογών εµφυτεύσεως. Το ταντάλιο έχει χρησιµοποιηθεί σε µελέτες εµφυτεύσεως ζώων και έχει διαπιστωθεί ότι είναι ιδιαίτερα βιοσυµβατό. Λόγω των χαµηλών µηχανικών ιδιοτήτων και της υψηλής πυκνότητάς του (16,6 g/cm), περιορίζονται οι εφαρµογές του, όπως συρµάτινα ράµµατα για πλαστικές και νευροχειρουργικές επεµβάσεις και ένα ραδιοϊσότοπο για όγκους της ουροδόχου κύστεως.. Ο λευκόχρυσος και άλλα ευγενή µέταλλα της οµάδας του λευκόχρυσου είναι ιδιαίτερα ανθεκτικά σε διάβρωση, αλλά. έχουν χαµηλές µηχανικές ιδιότητες. Χρησιµοποιούνται κυρίως ως κράµατα για ηλεκτρόδια. όπως άκρα βηµατοδότη λόγω της υψηλής αντιστάσεως του σε διάβρωση και των χαµηλών κατωφλίων δυναµικού. 5.7 ιάβρωση µεταλλικών εµφυτευµάτων ιάβρωση είναι η χηµική αντίδραση ενός µετάλλου µε το περιβάλλον του, η οποία έχει ως αποτέλεσµα την συνεχή υποβάθµισή του σε οξείδια, υδροξείδια ή άλλες ενώσεις. Οι υγροί ιστοί στο ανθρώπινο σώµα περιέχουν νερό, διαλυµένο oξυγόνo, πρωτεΐνες και διάφορα ιόντα, όπως χλωριόντα και υδροξύλιο. Λόγω της ύπαρξης των ουσιών αυτών το ανθρώπινο σώµα παρουσιάζει ένα πολύ επιθετικό περιβάλλον για τα µέταλλα που χρησιµοποιούνται σε εµφυτεύσεις. Συνεπώς, η αντίσταση στη διάβρωση ενός µεταλλικού υλικού εµφυτεύσεως αποτελεί µία σηµαντική πλευρά της βιοσυµβατότητάς του. Η χαµηλότερη κατάσταση ελεύθερης ενέργειας πολλών µετάλλων σε ένα 17

18 οξυγονούχο και ένυδρο περιβάλλον είναι αυτή των οξειδίων. ιάβρωση λαµβάνει χώρα, όταν τα άτοµα του µετάλλου υφίστανται ιονισµό και µεταβαίνουν στο διάλυµα ή συνδυάζονται µε οξυγόνο ή άλλα είδη στο διάλυµα, προς σχηµατισµό µιας ενώσεως, η οποία διαλύεται. Το περιβάλλον του σώµατος είναι πολύ επιθετικό µε τους όρους της διαβρώσεως, γιατί το σώµα δεν είναι µόνο υγρό, αλλά περιλαµβάνει επίσης χλωριόντα και πρωτεΐνες. Μία ποικιλία χηµικών αντιδράσεων συµβαίνουν, όταν ένα µέταλλο εκτίθεται σε ένα υγρό περιβάλλον. Εάν δύο ανόµοιά µέταλλα είναι παρόντα στο ίδιο περιβάλλον, το ένα, το οποίο είναι το περισσότερο αρνητικό στη γαλβανική σειρά θα λειτουργήσει σαν άνοδος και θα συµβεί διµεταλλική (ή γαλβανική) διάβρωση. Η γαλβανική διάβρωση µπορεί να είναι πολύ περισσότερο γρήγορη από τη διάβρωση ενός απλού µετάλλου. Συνεπώς, η εµφύτευση ανόµοιων µετάλλων πρέπει να αποφεύγεται. Γαλβανική δράση µπορεί επίσης να έχει ως αποτέλεσµα διάβρωση µέσα σε ένα απλό µέταλλο, εάν υπάρχει ανοµοιογένεια µέσα στο µέταλλο ή µέσα στο περιβάλλον του, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήµα: Σχήµα 5. Κελιά µικροδιάβρωσης: α) όρια κόκκων ως άνοδοι σε σχέση µε το εσωτερικό των κόκκων. β) ρωγµώδης διάβρωση που οφείλεται σε ζώνη ελλείψεως οξυγόνου στο περιβάλλον του µετάλλου Η τάξη της «ευγένειας» (µε την έννοια των µη προσβαλλόµενων στοιχείων) στην πράξη µπορεί να διαφέρει από αυτή που προβλέπεται θερµοδυναµικά. Η αιτία είναι ότι µερικά µέταλλα επικαλύπτονται από ένα παθητικοποιηµένο υµένιο (φιλµ) από προϊόντα της αντιδράσεως, τα οποία προστατεύουν το µέταλλο από παραπέρα προσβολή. Η αντίδραση της διαλύσεως µπορεί να είναι έντονα αναντίστρεπτη, έτσι ώστε να πρέπει να υπερνικηθεί ένα εµπόδιο δυναµικού. Σε αυτή την περίπτωση, η διάβρωση µπορεί να εµποδίζεται, όµως παραµένει ενεργητικά προτιµώµενη. Η κινητική των αντιδράσεων της διαβρώσεως δεν µπορεί να προσδιορισθεί µόνον από την θερµοδυναµική (καθόσον στην τελευταία δεν υπεισέρχεται η παράµετρος «χρόνος»). 18

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Άρης Αβδελάς Εργαστήριο Μεταλλικών Κατασκευών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης B. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΙΤΙΟ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ Το πυρίτιο (Silicium) είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Si, ατομικό αριθμό 14 και ατομική μάζα 28,0855 amu Είναι ένα μεταλλοειδές που ανήκει στην ομάδα 14 του περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

TSIRIKOS Group. www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

TSIRIKOS Group. www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ TSIRIKOS Group www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] Οι εξοπλισμοί και τα εξαρτήματά επεξεργασίας τροφίμων θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κώδικες GMP (Good Manufacturing Practices) και GHP (Good

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Βασικός σκοπός της Τεχνολογίας Παραγωγής, είναι η περιγραφή της παραγωγικής διαδικασίας αντικειμένων επιθυμητής μορφής και ιδιοτήτων. Για την παραγωγή αυτή χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Φυσική του Σκελετού Τα οστά πραγματοποιούν τουλάχιστον έξι λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα: 1. Υποστήριξη 2. Κίνηση 3. Προστασία διαφόρων οργάνων 4. Αποθήκευση χημικών ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών. Εισαγωγή

Βιοϋλικά. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών. Εισαγωγή Βιοϋλικά Ενότητα 1: Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Περιεχόμενα ενότητας Λίγα λόγια για τα βιοϋλικά Ορισμός Είδη βιοϋλικών και εφαρμογές τους Ιδιότητες, λειτουργίες και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Δρ.-Μηχ. Άγγελος Μαρκόπουλος Λέκτορας ΕΜΠ Τομέας Τεχνολογίας των Κατεργασιών

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Δρ.-Μηχ. Άγγελος Μαρκόπουλος Λέκτορας ΕΜΠ Τομέας Τεχνολογίας των Κατεργασιών ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Δρ.-Μηχ. Άγγελος Μαρκόπουλος Λέκτορας ΕΜΠ Τομέας Τεχνολογίας των Κατεργασιών ΚΕΡΑΜΙΚΑ - CERAMICS Ο όρος κεραμικό υποδηλώνει το υλικό που έχει αποκτήσει τις ιδιότητές του με έψηση (επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -OΣΤΑ -ΔΟΝΤΙΑ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ Nacre (μαργαρο, σεντεφι) 95% Ανοργανη φαση=ανθρακικο

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 ΥΛΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Ταξινόμηση ΣΥ 2 Διάφοροι Τύποι ινών 3 Ίνες Άνθρακα -υψηλές ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ Τρεις κύριες ζώνες: Ζώνη μετάλλου συγκόλλησης (ζώνη τήξης) Θερμικά επηρεασμένη ζώνη (ζώνη μετασχηματισμών σε στερεή κατάσταση) Μέταλλο βάσης (ανεπηρέαστο υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΑΝΟΠΤΗΣΗ - ΒΑΦΗ - ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΓΕΝΙΚΑ Στο Σχ. 1 παρουσιάζεται µια συνολική εικόνα των θερµικών κατεργασιών που επιδέχονται οι χάλυβες και οι περιοχές θερµοκρασιών στο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Eur. Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ xvii 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 1.1 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ 1 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ 5 2ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων)

Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) 6 η Εργαστηριακή Άσκηση Τυποποιημένη δοκιμή διεισδύσεως λιπαντικών λίπων (γράσσων) Εργαστήριο Τριβολογίας Μάιος 2011 Αθανάσιος Μουρλάς Λιπαντικό λίπος (γράσσο) Το λιπαντικό λίπος ή γράσσο είναι ένα στερεό

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Η γνώση των µηχανικών ιδιοτήτων των υλικών είναι ουσιώδης για την επιλογή ενδεδειγµένης χρήσης και την µακρόχρονη λειτουργικότητά τους. Στη στοµατική κοιλότητα διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ. Δρ. Αθ.Ρούτουλας Καθηγητής

ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ. Δρ. Αθ.Ρούτουλας Καθηγητής ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Δρ. Αθ.Ρούτουλας Καθηγητής Ο χάλυβας οπλισμού, υπό κανονικές συνθήκες, προστατεύεται έναντι της διάβρωσης, εξ αιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΜΕ ΑΝΟ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΜΕ ΑΝΟ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΜΕ ΑΝΟ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός της εργασίας είναι η εξοικείωση του φοιτητή µε τη διεργασία της προστασίας µε ανοδίωση. Για τον ναυπηγό µηχανολόγο, η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κόπωσης ο προσδιορισµός της καµπύλης Wöhler ενός υλικού µέσω της οποίας καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ : ΙΑΒΡΩΣΗ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ : ΙΑΒΡΩΣΗ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ : ΙΑΒΡΩΣΗ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή αναλύεται το πολύπλοκο φαινόµενο της διάβρωσης µετάλλων στο έδαφος και παρουσιάζονται τρόποι προστασίας τους. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322

ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΚΑΚΑΡΟΥΝΤΑ ΑΡΓΥΡΩ Α.Μ. 277 ΜΗΤΣΑΚΗ ΤΑΤΙΑΝΑ Α.Μ. 309 ΠΑΠΑΖΑΦΕΙΡΑΤΟΥ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ Α.Μ.322 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΨΕΛΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ Οι κυψέλες καυσίμου είναι συσκευές οι οποίες μέσω ηλεκτροχημικών αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

* Αισθητικές άμεσες και έμμεσες εμφράξεις (λευκά σφραγίσματα): Η χρήση υλικών, όπως

* Αισθητικές άμεσες και έμμεσες εμφράξεις (λευκά σφραγίσματα): Η χρήση υλικών, όπως ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ: Η Διαφορά της ΓΕΝΙΚΗΣ απο την ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ οδοντιατρικής,είναι: Γενικη οδοντιατρκή: Αφορά την υγεία του στόματος,καθώς και την πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα και πάχος επικάλυψης Περιεκτικότητα του σκυροδέματος σε τσιμέντο Πρόσθετα Είδος και συγκέντρωση των χλωριούχων αλάτων

Ποιότητα και πάχος επικάλυψης Περιεκτικότητα του σκυροδέματος σε τσιμέντο Πρόσθετα Είδος και συγκέντρωση των χλωριούχων αλάτων Ποιότητα και πάχος επικάλυψης Περιεκτικότητα του σκυροδέματος σε τσιμέντο Πρόσθετα Είδος και συγκέντρωση των χλωριούχων αλάτων Περιβάλλον Μικρός λόγος Ν/Τ εξασφαλίζει πυκνό σκυρόδεμα με μικρή διαπερατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: e ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΟΣΤΙΚΩΝ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΡΑΠΑΛΗΣ ΣΥΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Σκλήρυνση µεταλλικού υλικού είναι η ισχυροποίησή του έναντι πλαστικής παραµόρφωσης και χαρακτηρίζεται από αύξηση της σκληρότητας, του ορίου διαρροής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.).

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.). ΔΙΕΛΑΣΗ Κατά τη διέλαση (extrusion) το τεμάχιο συμπιέζεται μέσω ενός εμβόλου μέσα σε μεταλλικό θάλαμο, στο άλλο άκρο του οποίου ευρίσκεται κατάλληλα διαμορφωμένη μήτρα, και αναγκάζεται να εξέλθει από το

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού Εισαγωγή - Φυσ. Μετ. με Si με Sn με Pb με P με Zn με Cd με Cr Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C Πίνακας ηλεκτρικής και θερμικής αγωγιμότητας Πολύ καλός αγωγός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ 2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ 2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ 2 Η ΕΝΟΤΗΤΑ Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Επιμέλεια θεμάτων: Ειρήνη Χ. Μπαρμπούτη Σελίδα 1 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Για κάθε πρόταση να κυκλώσετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1) Στο σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

Υποκατάστατο μοσχεύματος οστού PRO-DENSE 150831-0. Σε αυτό το πακέτο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες γλώσσες:

Υποκατάστατο μοσχεύματος οστού PRO-DENSE 150831-0. Σε αυτό το πακέτο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες γλώσσες: EL Υποκατάστατο μοσχεύματος οστού PRO-DENSE 150831-0 Σε αυτό το πακέτο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες γλώσσες: Ελληνικά (el) Για πρόσθετες γλώσσες, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα μας στη διεύθυνση www.wmt.com

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 IAΣTOΛH KAI ΣYΣTOΛH

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 IAΣTOΛH KAI ΣYΣTOΛH ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 IAΣTOΛH KAI ΣYΣTOΛH 8.1 Γραµµική διαστολή των στερεών Ένα στερεό σώµα θεωρείται µονοδιάστατο, όταν οι δύο διαστάσεις του είναι αµελητέες σε σχέση µε την τρίτη, το µήκος, όπως συµβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 03 ΔΟΚΙΜΕΣ(TEST) ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Καταστροφικές μέθοδοι 1. Τεχνική διάλυσης της μήτρας

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ B. ΧYΤΟΣΙ ΗΡΟΙ Είναι κράµατα Fe-C-Si. Η µικροδοµή και οι ιδιότητές τους καθορίζονται από τις π(c), π(si) και τους ρυθµούς απόψυξης. Οι χυτοσίδηροι

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

dq dt μεταβολή θερμοκρασίας C = C m ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ J mole Θερμικές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα

dq dt μεταβολή θερμοκρασίας C = C m ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ J mole Θερμικές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα ΥΛΙΚΑ Ι ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 7 κές Ιδιότητες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ κές ιδιότητες Θερμοχωρητικότητα κή διαστολή κή αγωγιμότητα γμ κή τάση Θερμοχωρητικότητα Η θερμοχωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς -Πλαστικά/πολυμερή (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερη (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή ως υλικά συσκευασίας -Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

10. Υλικά κοπτικών εργαλείων

10. Υλικά κοπτικών εργαλείων 10. Υλικά κοπτικών εργαλείων Διακρίνονται σε έξι κατηγορίες : ανθρακούχοι χάλυβες με μικρές προσμίξεις που δεν χρησιμοποιούνται πλέον σοβαρά, ταχυχάλυβες, σκληρομέταλλα, κεραμικά, CBN και διαμάντι. Ταχυχάλυβες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

5. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

5. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 5-1 5. ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 5.1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Η καθηµερινή πείρα µας έχει δείξει ότι τα πολυµερή συµπεριφέρονται µηχανικά µε διάφορους τρόπους: σα ψαθυρό υλικό, σα λάστιχο και σαν ελαστικό

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή Υλικών και Μελέτες Σχεδιασµού

Επιλογή Υλικών και Μελέτες Σχεδιασµού ΠΕ2: ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ 1 Εισαγωγή Γιατί Μελετάµε την Επιλογή Υλικών και τις Μελέτες Σχεδιασµού Η επιλογή του υλικού κατασκευής ενός εξαρτήµατος/προϊόντος αποτελεί µία σηµαντική απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Na 2. +CO 2 + 2HCl 2NaCl + SiO 2

Na 2. +CO 2 + 2HCl 2NaCl + SiO 2 Το διοξείδιο του πυριτίου εμφανίζεται ως άμορφο και ως κρυσταλλικό. Ο χαλαζίας είναι η πιο σημαντική κρυσταλλική μορφή του διοξειδίου του πυριτίου. Παρασκευάζεται σύμφωνα με την αντίδραση: SiO 2 +Na 2

Διαβάστε περισσότερα

Ασπασία Σαραφιανού Λέκτορας Προσθετολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ

Ασπασία Σαραφιανού Λέκτορας Προσθετολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Ασπασία Σαραφιανού Λέκτορας Προσθετολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υψηλή βιοσυμβατότητα Υψηλό μέτρο ελαστικότητας-ακαμψία σκελετού Υψηλό σημείο διαρροής- να μην προκαλείται μόνιμη παραμόρφωση κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΒΩΞΙΤΩΝ Το 1844 ο Γάλλος επιστήμονας Dufrenoy χαρακτήρισε το ορυκτό που μελετήθηκε το 1821 απο το Γάλλο χημικός Berthier στο χωριό Les Baux, της Ν. Γαλλίας ως

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθηµα: Τεχνολογία Συγκολλήσεων και

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Σε Ολοκληρωµένα Κυκλώµατα (Microchips) Αναλογικά ή Ψηφιακά Κυκλώµατα;

Εισαγωγή Σε Ολοκληρωµένα Κυκλώµατα (Microchips) Αναλογικά ή Ψηφιακά Κυκλώµατα; Εισαγωγή Σε Ολοκληρωµένα Κυκλώµατα (Microchips) ρ. Ιούλιος Γεωργίου Further Reading Texts: Design of Analog CMOS Integrated Circuits Behzad Razavi Microelectronic Circuits, Sedra & Smith Αναλογικά ή Ψηφιακά

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.4 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1.Σε κλειστό δοχείο έχει αποκατασταθεί η ισορροπία: C2H5OH(l) C 2H5OH(g)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος

ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ ΕΞΑΤΜΙΣΗ Θοδωρής Καραπάντσιος ΕΞ.1 Εισαγωγή Αντικείµενο της συµπύκνωσης είναι κατά κύριο λόγο η αποµάκρυνση νερού, µε εξάτµιση, από ένα υδατικό διάλυµα που περιέχει µια ή περισσότερες διαλυµένες ουσίες,

Διαβάστε περισσότερα