Ανάπτυξη των Φωνολογικών Ικανοτήτων του Παιδιού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ανάπτυξη των Φωνολογικών Ικανοτήτων του Παιδιού"

Transcript

1 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η Ανάπτυξη των Φωνολογικών Ικανοτήτων του Παιδιού Συχνά ο λογοθεραπευτής αντιµετωπίζει το ερώτηµα εάν το παιδί παρουσιάζει πράγµατι διαταραχή της οµιλίας ή µήπως πρόκειται για µια µέσα στα φυσιολογικά πλαίσια επιβράδυνση στην κατάκτηση των φωνηµάτων της µητρικής του γλώσσας γιατί αρκετά παιδιά µέχρι και την ηλικία των 5 και 6 ετών δεν έχουν κατακτήσει όλα τα φωνήµατα της µητρικής γλώσσας. Για να µπορεί ο λογοθεραπευτής να εκτιµήσει µε βεβαιότητα ότι ένα παιδί παρουσιάζει διαταραχή στην οµιλία θα πρέπει να γνωρίζει τα φυσιολογικά στάδια της ανάπτυξης της οµιλίας. Υπάρχει εκτεταµένη βιβλιογραφία για την ανάπτυξη της οµιλίας (Stampe 1969, Ingram 1976, Grunwell , Stoel-Gammon 1992) για να αναφέρουµε µερικούς µόνο από τους σηµαντικότερους ερευνητές, καθώς και πληθώρα θεωριών και υποδειγµάτων (models) που προσπαθούν να ερµηνεύσουν την κατάκτηση του φωνολογικού συστήµατος της µητρικής γλώσσας από το παιδί. Κατωτέρω αναφέρονται µερικά από τα κύρια υποδείγµατα της φωνολογικής ανάπτυξης: 1. Συµπεριφοριστικό υπόδειγµα (Βehaviorist model) Βασίζεται στις θεωρίες περί εξαρτηµένης µάθησης των συµπεριφοριστών. Ερέθισµα αντίδραση- επιβράβευση. Eκπρόσωποι: Mower (1960), Olmsted (1971). 2. οµικό υπόδειγµα (Structuralist model) Κύριος εκπρόσωπος του µοντέλου αυτού o Jakobson (1941/68) τονίζει την έµφυτη ικανότητα του παιδιού για ανάπτυξη της οµιλίας η οποία έχει παγκόσµιο κα καθολικό χαρακτήρα. Στο υπόδειγµα αυτό ο ρόλος του περιβάλλοντος στην ανάπτυξη του φωνολογικού συστήµατος του παιδιού, κυρίως στα πρώτα στάδια (βάβισµα), είναι σχεδόν ανύπαρκτος

2 3. Φυσικό φωνολογικό υπόδειγµα (Natural phonology model) Υποστηρικτής του υποδείγµατος αυτού είναι ο Stampe (1969) ο οποίος δίνει έµφαση στην έµφυτη και φυσική εξέλιξη του φωνολογικού συστήµατος. Το παιδί γεννιέται µε ένα σύνολο δυνατοτήτων που του επιτρέπουν να επιτελεί διαδικασίες αλλαγής ή απαλοιφής φωνολογικών µονάδων και να προσαρµόζει το φωνολογικό του σύστηµα µέσα στα φυσικά πλαίσια της ωριµότητας των οργάνων της οµιλίας του και σύµφωνα µε τα ερεθίσµατα που λαµβάνει από τη γλώσσα που οµιλείται γύρω του. 4. Γενετικό φωνολογικό µοντέλο (Generative phonological model) Το µοντέλο αυτό αναπτύχθηκε από τον Smith (1973) ο οποίος βασίστηκε κυρίως στην παρατήρηση και λεπτοµερή µελέτη της φωνολογικής ανάπτυξης του γιου του από την ηλικία των δύο µέχρι τεσσάρων ετών. Κατά τον Smith το παιδί αναπτύσσει το φωνολογικό του σύστηµα χαρτογραφώντας (mapping) το σύστηµα των ενηλίκων µε δικούς του φωνολογικούς κανόνες του τύπου: /φ/ και /β/ µετατρέπονται σε [µπ] προ φωνηέντων (φως/µπο, βούρτσα/µπου) συχνό φαινόµενο στα πολύ µικρά παιδάκια. Οι περισσότεροι όµως από τους κανόνες έχουν παγκόσµιο χαρακτήρα όπως η πτώση τελικού συµφώνου, η απλοποίηση των φωνηµάτων, η αρµονία. 5. Προσωδιακό υπόδειγµα (prosodic model) Εκπρόσωπος o Waterson (1971, 1981) που βασίστηκε στις θεωρίες της Firth. Η Firth και o Waterson πιστεύουν στη λέξη σαν τη βασική µονάδα της φωνολογικής δοµής. Περιγράφουν οµάδες των πρώτων λέξεων του παιδιού σαν σχήµατα που µοιράζονται κάποια χαρακτηριστικά που προέρχονται από τη γλώσσα των ενηλίκων όπως προσωδία, δοµή της συλλαβής, ρινικότητα, εξακολουθητικότητα, ηχηρότητα. Κατά τον Waterson και η αντίληψη των φωνητικών χαρακτηριστικών και η παραγωγή δεν ταυτίζονται µε αυτή των ενηλίκων και πρέπει να εξελιχθούν σταδιακά και να αλλάξουν. 6. Γνωστικό υπόδειγµα (Cognitive model) Εκπρόσωπος ο Ferguson (1978, 1986). Στο υπόδειγµα αυτό το παιδί συναντά αρκετές δυσκολίες και προκλήσεις µέχρι να κατακτήσει το φωνολογικό σύστηµα των ενηλίκων. Η µάθησή του δεν είναι παθητική αλλά ενεργητική. Το παιδί κάνει υποθέσεις και δίνει λύσεις σε προβλήµατα. Αυτή η προσπάθεια καθώς και η επίδραση του περιβάλλοντος µπορούν να

3 εξηγήσουν τη µεγάλη διαφορά που βλέπει κανείς µεταξύ των παιδιών στη φωνολογική ανάπτυξή τους. εν είναι τυχαίο ότι οι πρώτες λέξεις που διαλέγουν τα παιδιά είναι σχετικά εύκολες (δισύλλαβες που περιέχουν εύκολα φωνήµατα στιγµιαία, ρινικά) ενώ φαίνεται να χρησιµοποιούν στρατηγικές για την παραγωγή των πολυσύλλαβων λέξεων. Υπάρχουν και άλλα υποδείγµατα όπως π.χ. το βιολογικό (biological model) και το self organizing model τα οποία δεν προσθέτουν κάτι καινούριο σε αυτά που αναφέρθηκαν µέχρι τώρα. Φυσιολογική ανάπτυξη της οµιλίας Η ανάπτυξη της οµιλίας αρχίζει από την ηµέρα της γέννησης του παιδιού. ιακρίνουµε δύο στάδια το προλεκτικό από τη γέννηση µέχρι την παραγωγή των πρώτων λέξεων, και το λεκτικό από την παραγωγή των πρώτων λέξεων µέχρι την ηλικία των έξι. Προλεκτικό Στάδιο Αντίληψη Φθόγγων Το νεογέννητο κατά τις ενδείξεις γεννιέται µε ορισµένες ικανότητες ακουστικής διάκρισης και µε προτίµηση σε ορισµένους ήχους από την οµιλία της µητέρας του. Τα βρέφη σύντοµα µπορούν να διακρίνουν τη µητρική τους γλώσσα από άλλες γλώσσες (κυρίως την προσωδία της γλώσσας), να ξεχωρίσουν το τραγούδι από τη µουσική µε όργανα και να εντοπίσουν την πηγή από όπου προέρχεται ένας ήχος. Τα πειράµατα του Eimas et al. (1971) (High amplitude sucking) έδειξαν ότι τα βρέφη ακόµη και στην ηλικία των 4 εβδοµάδων, φαίνεται να διακρίνουν φθόγγους και µάλιστα σύµφωνα µε κατηγορίες. Ξεχωρίζουν π.χ. το bα από το da αλλάζοντας ή επιταχύνοντας το ρυθµό θηλασµού των. Βρέφη 2 και 3 µηνών µπορούν και διακρίνουν πολύ νωρίς φθόγγους ως προς τον τόπο, και τρόπο άρθρωσης. ιακρίνουν π.χ. µεταξύ b, d, m, ενώ µπορεί να δυσκολεύονται στη διάκριση ηχηρών / άηχων φθόγγων π.χ. p, b. Επίσης µέχρι την ηλικία των δύο ετών δυσκολεύονται στη διάκριση του f, θ και στη διάκριση φθόγγων σε πολυσύλλαβες λέξεις. Η ερµηνεία που δόθηκε στις παρατηρήσεις του Eimas και των συνεργατών του ήταν ότι το βρέφος γεννιέται µε δίκτυα, δέκτες, έτοιµα να αντιληφθούν την οµιλία. Νεότερες όµως µελέτες δεν συµφωνούν µε αυτή την άποψη. Η διάκριση των ήχων στην βρεφική ηλικία

4 είναι ψυχοακουστική και όχι µέσω ειδικών δικτύων του λόγου. Υπάρχουν ζώα όπως µερικά είδη πιθήκων π.χ. ρίσους και µακάκε, το τρωκτικό τσιντσιλά που έχουν περίπου όµοιο ακουστικό σύστηµα µε τον άνθρωπο και µπορούν και διακρίνουν ανθρώπινους ήχους τόσο καλά όσο και τα βρέφη, χωρίς όµως να τους εγγράφουν σε ένα σύστηµα γλώσσας. Στην ηλικία από τη γέννηση µέχρι τους 9 µήνες το βρέφος έχει την ικανότητα να διακρίνει όχι µόνο τα φωνήµατα αλλά και τα αλλόφωνα. Μπορεί επίσης να διακρίνει όλους τους φθόγγους των διαφόρων γλωσσών. Όταν όµως εκτεθεί σε ακουστικά ερεθίσµατα µιας ορισµένης γλώσσας τότε χάνει την ικανότητα αυτή. Π.χ. τα κινεζάκια έχουν την ικανότητα να διακρίνουν µεταξύ του /l/ και του /r/ στη βρεφική ηλικία αλλά τη χάνουν στην νηπιακή δεδοµένου ότι στην κινεζική γλώσσα δεν χρησιµοποιούνται το /l/ και το /r/ σαν ξεχωριστά φωνήµατα. Σύµφωνα µε τον Burnham et al (1991) νήπια διακρίνουν και µπορούν να παράγουν φθόγγους µέχρι την ηλικία των 2 ετών και φωνήµατα µετά τα 2 έτη. Ο Dodd (1979) έδειξε ότι βρέφη 3-4 µηνών προσέχουν περισσότερο ένα τραγούδι όταν υπάρχει συγχρονισµός κινήσεων χειλέων και παραγόµενων ήχων παρά όταν δεν υπάρχει συντονισµός. ηλαδή το βρέφος είναι ευαισθητοποιηµένο στον ρόλο της κίνησης των χειλιών στην παραγωγή των φθόγγων πριν από την ηλικία των 6 µηνών. Σύµφωνα µε τη βιβλιογραφία, η αντίληψη των λέξεων αρχίζει αντικειµενικά στους 9-12 µήνες. Σε αυτό βέβαια δεν συµφωνούν πολλοί γονείς που υποστηρίζουν ότι το παιδί τους άρχισε να καταλαβαίνει λέξεις από τους 6 µήνες! Παραγωγή φθόγγων Η παραγωγή φθόγγων αρχίζει από τη γέννηση του παιδιού µε το κλάµα. Το κλάµα του βρέφους θυµίζει ιδιαίτερα την παραγωγή φωνηέντων κυρίως του /α/ και /ου/. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι το κλάµα των φυσιολογικών παιδιών διαφέρει από αυτό των παιδιών µε γλωσσικές διαταραχές. Μέχρι την ηλικία του ενός έτους τα βρέφη ακολουθούν τα εξής πέντε στάδια στην ανάπτυξη της οµιλίας τους: Κατά τους Stark (1980) και Stoel Gammon (1992) διακρίνονται τα ακόλουθα στάδια στην παραγωγή οµιλίας στο βρέφος:

5 Από τη γέννηση µέχρι τις 6 εβδοµάδες η παραγωγή ήχων είναι αντανακλαστική και περιορισµένη και αποτελείται από κλάµα, αναστεναγµούς µε φωνή και grunts (γρυλλισµούς, ήχους όπως τα γουρουνάκια). Μεταξύ των 2 και 4 µηνών το βρέφος παράγει κυρίως έρρινα φωνήεντα οπίσθια ου, ο. (coοing) αγκου- γκου όπως τα περιστέρια. Στην ηλικία των 4 µηνών παράγουν πολύ περισσότερους ήχους growls (γκρίνιες), squeals (τσιρίδες), raspberries (ήχους µε τα χείλη) και φωνήεντα µε διάρκεια, και δυνατές φωνούλες. Παιχνίδισµα µε τη φωνή, φωνητικό παιχνίδι. Στους 6 µήνες παράγουν αναδιπλασιασµένες συλλαβές στη σειρά τα τα τα τα, µπα µπα µπα (βάβισµα), κανονικό βάβισµα canonical babbling. Από τους 10 µήνες και πάνω παράγουν ποικιλία φθόγγων (variegated babbling), ποικιλόµορφο βάβισµα ΦΣ, ΣΦ, (αβα γα τα τα). Γύρω στους 12 µήνες λένε την πρώτη λέξη. Σχέση µεταξύ βαβίσµατος και εξέλιξης του λόγου Η σηµασία του βαβίσµατος στην µετέπειτα εξέλιξη του λόγου δεν είναι ξεκάθαρη. Υπάρχει η άποψη ότι το βάβισµα δεν έχει νόηµα, γίνεται για την ευχαρίστηση του βρέφους (Jacobson,1968) purposeless (χωρίς σκοπό), egocentric (εγωκεντρικό), soliloquy (µονολογικό). Νεώτεροι ερευνητές δεν συµφωνούν µε την ανωτέρω άποψη. Οι Locke & Pearsons, 1990, Vihman et al, 1985 τονίζουν την σηµαντικότητα του βαβίσµατος στην εξέλιξη του λόγου, ενώ η Brown (1958) πρώτη παρατήρησε ότι το βάβισµα του βρέφους καθρεπτίζει τους ήχους της µητρικής του γλώσσας. Σε µία έρευνα µε βρέφη από την Ολλανδία και από την Αγγλία οι ενήλικες µπορούσαν µε υψηλό βαθµό εγκυρότητας να βρουν σε ποια γλώσσα µεγάλωσαν τα παιδιά από το βάβισµά τους. Ίσως όµως σε αυτό να έπαιξε σηµαντικό ρόλο η προσωδία. Είναι γνωστό ότι τα βρέφη µιµούνται τη µελωδική προσωδία της γλώσσας στην οποία µεγαλώνουν. Σε µελέτη ενός βρέφους που η µητρική του γλώσσα ήταν τα γαλλικά και ενός που ήταν τα αγγλικά (Levitt, Aydelott, Utman 1992), από την ηλικία των 5 µέχρι την ηλικία των 14 µηνών, οι µαγνητοφωνήσεις έδειξαν ότι µετά τους 11 µήνες φάνηκαν οι διαφορές τους στην διαφοροποίηση των φωνηµάτων. Το αγγλόφωνο παρήγαγε περισσότερες λέξεις µε κλειστές συλλαβές CVC ενώ το γαλλόφωνο CV

6 Επίσης µια άλλη διαγλωσσική µελέτη έδειξε ότι: Τα αγγλικής και γαλλικής προέλευσης βρέφη (10 µην.) προτιµούν diffuse (διάχυτα) φωνήεντα. Τα κινεζικής (Καντόνα) compact (συµπαγή). Αλγερινής καταγωγής τα χαµηλά κεντρικά. ηλαδή η προφορά των φωνηέντων γίνεται σύµφωνα µε την προσωδία και τον τύπο της συλλαβής της γλώσσας στην οποία τα βρέφη έχουν εκτεθεί. Οι Blake and de Boysson - Bardies (1992) παρακολούθησαν 6 βρέφη ηλικίας 9-11 µηνών µέχρι τους 14 µήνες και κατέγραψαν τους σταθερούς φθόγγους που χρησιµοποιούσαν τα βρέφη για να εκφράσουν κάτι (π.χ. να για συγκεκριµένα αντικείµενα που ζητούσαν, µπου για κινούµενα αντικείµενα). Ο αριθµός των σταθερών φθόγγων (σαν λέξεις) ήταν περίπου το 15% µε 30% από όλους τους φθόγγους και ήχους που παρήγαγαν. Αυτό σηµαίνει ότι τουλάχιστον 15% µε 30% των φθόγγων του βαβίσµατος χρησιµοποιήθηκαν για την παραγωγή των πρώτων λέξεων. Αυτό δείχνει θετική σχέση του βαβίσµατος µε την µετέπειτα ανάπτυξη του λόγου. Ο Kagan (1971) διαπίστωσε θετική σχέση µεταξύ της ποσότητας βαβίσµατος στους 4 µήνες και στο λεξιλόγιο στην ηλικία των 27 µηνών. Όσο περισσότερο το βάβισµα τόσο πλουσιότερο το λεξιλόγιο. Αυτή η σχέση όµως παρατηρήθηκε µόνο στα κορίτσια. Ο Roe`s (1975) έδειξε ότι υπάρχει θετική σχέση και στα αγόρια. Θετική σχέση µεταξύ του βαβίσµατος και της γενικής ανάπτυξης τους. Σε µελέτη του βαβίσµατος 14 βρεφών στους 3, 5, 7 και 9 µήνες βρήκε ότι τα βρέφη που η επίδοσή τους στους 9 µήνες σε τεστ γενικής ανάπτυξης (Gesell τεστ) ήταν υψηλή, έφθασαν σε υψηλό βαθµό βαβίσµατος πολύ νωρίτερα. Τα αποτελέσµατα αυτά όµως δεν επαληθεύτηκαν από µεταγενέστερες έρευνες. (Landau, 1977, Ruth, 1969). Από µία ανασκόπηση µελετών στις οποίες περιλαµβάνονταν η µελέτη συνολικά 141 βρεφών ηλικίας 6 µε 12 µηνών βγαίνουν τα εξής συµπεράσµατα: Γενικά παρατηρείται αύξηση του βαβίσµατος από 19.3 στους 2 µήνες σε 39.6 στους 12. Υπάρχει θετική σχέση µεταξύ βαβίσµατος στους 5 µήνες και λεκτική εξέλιξη στους Οι ερευνητές δεν βρήκαν σχέση της ποσότητας του βαβίσµατος και των γνωστικών λειτουργιών όπως αυτές

7 µετρώνται µε τις Bayley Scales. Βρήκαν όµως σχέση µεταξύ του βαβίσµατος πριν τους 6 µήνες και την µετέπειτα εξέλιξη του λόγου (βιβλιογραφία). Σύγκριση στο βάβισµα µεταξύ βρεφών µε φυσιολογική ακοή και κώφωση Οι Oller and Eilers (1988), σε έρευνα που έκαναν σε 21 κωφά και 21 µε φυσιολογική ακοή βρέφη, βρήκαν ότι και τα 21 βρέφη µε φυσιολογική ακοή έφτασαν το στάδιο του βαβίσµατος αναδιπλασιασµού canonical babbling (ba ba, da da) συλλαβών µεταξύ 6 και 10 µήνες ενώ τα κωφά βρέφη από 11 µέχρι 25 µήνες. Επίσης, ακόµη κι όταν τα κωφά παιδιά έφτασαν στο στάδιο αυτό η ποσότητα του βαβίσµατος αναδιπλασιασµού ήταν περιορισµένος. Τα κωφά παιδιά µε την µεγαλύτερη ποσότητα βαβίσµατος αναδιπλασιασµού ήταν αυτά που αργότερα ανέπτυξαν προφορικό λόγο. Από αυτό προκύπτει ότι η έναρξη και η ποσότητα βαβίσµατος εξαρτάται από την επίδραση του περιβάλλοντος. Το βάβισµα εξαρτάται επίσης από την εξάσκηση π.χ. ένα βρέφος το οποίο υπεβλήθη σε τραχειοτοµή και έµεινε διασωληνωµένο από τους 5 µέχρι τους 21 µήνες και έχασε έτσι το στάδιο του βαβίσµατος, όταν του αφαίρεσαν το σωληνάκι το ρεπερτόριο της οµιλίας του αποτελείτε από πολύ µικρό αριθµό συµφώνων. Σηµαντικό επίσης ρόλο παίζουν και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως ενθάρρυνση και επιβράβευση από τη µητέρα. Επικοινωνία Πριν εξετάσουµε το λεκτικό στάδιο στην ανάπτυξη της οµιλίας είναι σκόπιµο να γίνει µια σύντοµη αναφορά στην ανάπτυξη επικοινωνίας των νηπίων και τις παρατηρήσεις που έχουν γίνει σε βρέφη µε ειδικές ανάγκες. Σύµφωνα µε τις µελέτες της Amy Weatherby και συνεργατών της (1988) η επικοινωνία των νηπίων γενικά µέχρι την ηλικία των µηνών περιλαµβάνει πράξεις οι οποίες έχουν σαν σκοπό: Να ρυθµίσουν τη συµπεριφορά των άλλων και να πετύχουν ένα στόχο: Ζήτηση αντικειµένων, ζήτηση δραστηριοτήτων, διαµαρτυρία

8 Κοινωνικότητα: Να τους δώσουν προσοχή και να τους δείξουν ενδιαφέρον. Ζήτηση κοινωνικής δραστηριότητας. Επίδειξη ικανοτήτων για να τραβήξουν την προσοχή. Χαιρετισµοί. Κοινή προσοχή: Να οδηγήσουν την προσοχή των άλλων σε κάτι που βρίσκουν ενδιαφέρον: Σχόλια, ζητούν πληροφορίες, ζητούν διευκρινήσεις. Η επικοινωνία µέχρι την ηλικία των µηνών επιτυγχάνεται µε: χειρονοµίες, µε εκφορά φθόγγων, µε στοιχειώδεις λέξεις, και µε συνδυασµούς αυτών. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η επικοινωνιακή συµπεριφορά των νηπίων µε αναπτυξιακές διαταραχές. Τα αυτιστικά παιδιά φτάνουν στο στάδιο της κοινωνικής επικοινωνίας και της κοινής προσοχής πολύ αργότερα από τα φυσιολογικά παιδιά, µερικά δε από αυτά, όπως εκείνα που δεν έχουν δεχθεί θεραπευτική αγωγή δεν φθάνουν ποτέ στα στάδια αυτά. Επίσης πρόσφατες έρευνες (Mundy& Kasari 1995) έδειξαν ότι τα παιδιά µε σύνδροµο Down, των οποίων η εξέλιξη του λόγου συνήθως υστερεί σηµαντικά σε σχέση µε την νοητική τους εξέλιξη, παρουσιάζουν επίσης δυσκολία στις µη λεκτικές δεξιότητες (χρήση χειρονοµιών) κυρίως στο στάδιο επικοινωνίας που αφορά τη ζήτηση αντικειµένων ή δραστηριοτήτων. Λεκτικό στάδιο Οι Πρώτες 50 λέξεις Οι πρώτες πραγµατικά λέξεις προφέρονται µεταξύ των16 και 20 µηνών. Γύρω στους 12 µήνες όµως το νήπιο µπορεί να πει µερικές λεξούλες σε συγκεκριµένα πλαίσια π.χ. µπάα, µαµά, γαβ, µπαµπά κλπ. Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι πρώτες λέξεις είναι κυρίως αναδιπλασιασµοί απλών συλλαβών π.χ. µαµά, µπαµπά, νάνα. Ο Locke (1983) σε µια ανασκόπηση 3 ερευνών βρήκε ότι ενώ το βρέφος παράγει ένα µεγάλο αριθµό φθόγγων (από όλες τις γλώσσες του κόσµου) οι φθόγγοι που χρησιµοποιεί ποιο συχνά είναι τα στιγµιαία, τα έρρινα, το χ, και το σ. Αυτά χρησιµοποιεί το βρέφος αργότερα για να κάνει τις πρώτες του λέξεις

9 Άλλοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το νήπιο µπορεί να πει αρκετά δύσκολες λέξεις και καθαρά π.χ. φεγγάρι, παπούτσι κλπ. Αυτό που είναι όµως σωστό είναι ότι υπάρχουν µεγάλες ατοµικές διαφορές µεταξύ των βρεφών στην χρήση των πρώτων λέξεων. Στο πρώτο στάδιο ανάπτυξης λεξιλογίου οι λέξεις προσλαµβάνονται σαν µια ενότητα και όχι ότι αποτελούνται από ξεχωριστά φωνήµατα. Από 1-2 χρόνων το λεξιλόγιο αναπτύσσεται σχετικά αργά. Μετά όµως από την παραγωγή 50 περίπου λέξεων η φωνολογική δοµή της λέξης αλλάζει και τα λάθη σταθεροποιούνται. Η Ingram λέει ότι µέχρι την παραγωγή 50 λέξεων το παιδί δεν φαίνεται να έχει σύστηµα παραγωγής φθόγγων που να επιτρέπει τη σταθερή εκφορά του στόχου λέξη µετά από µια ή δυο επαναλήψεις. Η ανάπτυξη ενός νοητικού µηχανισµού για παραγωγή λέξεων επιτρέπει στο παιδί µια πολύ πιο γρήγορη ανάπτυξη λεξιλογίου. Μετά την πραγµατικά επίπονη κατάκτηση των 50 λέξεων η διαδικασία εκµάθησης καινούριων λέξεων γίνεται αρκετά πιο γρήγορα. Έρευνα στην Ελλάδα Η συστηµατική µελέτη της ανάπτυξης του λόγου στα Ελληνόπουλα άρχισε κάπως αργά στη δεκαετία του 1970 κυρίως από γλωσσολόγους: Στεφανή (1971), Malikouti-Drachman (1989), Theophanopoulou- Kontou (1973). Από την εργασία κυρίως της Στεφανή «Ανάπτυξη της Μοντέρνας Ελληνικής γλώσσας» δηµοσιευµένη στον 4-τόµο βιβλίου του Slobin (1971) ιαπολιτισµικές Μελέτες στην Ανάπτυξη του Λόγου, έχουµε τις εξής πληροφορίες για την φυσιολογική ανάπτυξη του λόγου : 11 µην. πρώτες λέξεις: µαµά, µπαµπά, άτα 18 µην. δύο λέξεις µαζί: Μίµη µπάλα, µπέµπη έκα (καρέκλα) 2 χρόνων τηλεγραφικές προτάσεις: α µε πάει αγκαλίτα, µπαµπά τουτού πάει 2.5 χρόνων άρνηση: µη νάνι Κική, όχι ατό Γώο, ερώτηση µε ύψωση της φωνής. Κατάκτηση µορφηµάτων µέχρι την ηλικία των χρόνων αριθµός (ενικός, πληθυντικός), πτώσεις, καταλήξεις ρηµάτων και ουσιαστικών, άρθρα: ο, η, το, την, αντωνυµία: αυτός,

10 αόριστος, υποτακτική. Ακολουθεί η ανάπτυξη των λειτουργικών λέξεων (προθέσεις, σύνδεσµοι), Φωνολογική Εξέλιξη Η φωνολογική εξέλιξη των παιδιών από την ηλικία του ενός έτους µέχρι την ηλικία των 2.5 χρόνων χαρακτηρίζεται από µεγάλες ατοµικές διαφορές. Υπάρχουν διαφορές στο ποια φωνήµατα θα χρησιµοποιήσουν τα νήπια για τις πρώτες τους λέξεις, ποιες λέξεις θα διαλέξουν να πουν πρώτα, πως θα προχωρήσουν στην απόκτηση των πρώτων 50 λέξεων. Άλλα παιδάκια προχωράνε αργά και συστηµατικά, ενώ άλλα κάνουν µη συστηµατικά βήµατα βαδίζοντας στην τύχη, εξερευνώντας. Οι παρατηρήσεις από τις σχετικές µελέτες δεν επιτρέπουν την εξαγωγή ικανοποιητικών συµπερασµάτων για την φωνολογική εξέλιξη των νηπίων αυτής της ηλικίας. Για την παρουσίαση της φωνολογική εξέλιξης των παιδιών από την ηλικία των 2.5 µέχρι την ηλικία των 6 χρόνων καταχωρούνται πληροφορίες από έρευνα του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών (ΠΣΛ) που αφορά τη φωνητική και φωνολογική εξέλιξη των παιδιών στην Ελληνική γλώσσα. Η έρευνα πραγµατοποιήθηκε από το 1989 µέχρι το 1992, από την οµάδα έρευνας του Συλλόγου, µε κύριους ερευνητές τις Ειρήνη Λεβαντή, Λιουντµίλα Κιρπότιν, Ευδοκία Καρδαµίτση, Μαρίτσα Καµπούρογλου. Η έρευνα έγινε σε δείγµα 300 παιδιών ηλικίας (2.6 µέχρι 6 χρόνων) στην περιοχή της Αττικής. Θεωρητικά η έρευνα βασίστηκε στη αρχές της φυσικής φωνολογίας (Natural phonology Theory) του Stampe, Σύµφωνα µε τη θεωρία αυτή το παιδί δεν αναπτύσσει ένα φωνολογικό σύστηµα, αλλά τροποποιεί το σύστηµα των ενηλίκων µέσω εφαρµογής έµφυτων διαδικασιών. Ο Stampe στο βιβλίο του A Dissertation in Natural History περιγράφει µε σαφήνεια τους βασικούς κανόνες (διαδικασίες) και τις έµφυτες διαστάσεις της φωνολογικής γνώσης που χρησιµοποιεί το παιδί για να κατακτήσει το φωνολογικό σύστηµα της µητρικής του γλώσσας. Η φωνολογική πραγµάτωση των παιδιών δεν είναι τυχαία αλλά διαφέρει µε συγκεκριµένους και συστηµατικούς τρόπους από την εκφορά των ενηλίκων

11 Οι βασικές αρχές των φωνολογικών διαδικασιών είναι ίδιες για όλα τα παιδιά και για όλες τις γλώσσες. Κάθε παιδί όµως µπορεί να τις χρησιµοποιήσει µε διαφορετικό τρόπο. Οι φωνολογικές διαδικασίες επηρεάζονται από το λειτουργικό ρόλο του κάθε φωνήµατος στο συγκεκριµένο φωνολογικό σύστηµα. Αυτά τα δύο στοιχεία ερµηνεύουν τις ατοµικές και διαγλωσσικές διαφορές. Επίσης η νευροµυική ωριµότητα των οργάνων της οµιλίας και ο συντονισµός των κινήσεων επιβάλλουν κάποιους περιορισµούς στην φωνολογική εξέλιξη του παιδιού. Οι φωνολογικές διαδικασίες που χρησιµοποιούν τα παιδιά για να απλοποιήσουν τον λόγο διακρίνονται σε δοµικές (απλοποιήσεις στη δοµή των συλλαβών και των λέξεων) και συστηµικές (απλοποιήσεις των φωνηµικών αντιθέσεων). ιαδικασίες Απλοποίησης οµικές ιαδικασίες Απλοποίησης ( ιαδικασίες απλοποίησης της δοµής συλλαβής, λέξης, πρότασης). Πτώση συλλαβής Αναδιπλασιασµός Ολικός αναδιπλασιασµός Μερικός αναδιπλασιασµός Πτώση φωνήµατος ή συµπλέγµατος συµφώνων Πτώση φωνήµατος κλειστής συλλαβής Αρµονία συµφώνων Μετάθεση Μετακίνηση Απλοποίηση συµπλεγµάτων συµφώνων

12 Συστηµικές ιαδικασίες Απλοποίησης ( ιαδικασίες απλοποίησης των φωνηµικών αντιθέσεων). Εµπροσθοποίηση Οπισθοποίηση Στιγµικοποίηση Ηχηροποίηση Αηχοποίηση Χειλικοποίηση Φατνικοποίηση ιαδικασίες Απλοποίησης Άλλες οµικές: Επένθεση, συγχώνευση Συστηµικές: Ουρανικοποίηση των συνεχών, ουρανικοποίηση των υγρών, Ουδετεροποίηση

13 ιαδικασίες Απλοποίησεις 1.1 οµικές διαδικασίες απλοποίησης Πτώση προτονικής συλλαβής /ba nana/ / nana/ /bu kali/ / kali/ /peta luða/ / luða/ Πτώση µετατονικής συλλαβής /pi pila/ /pi pi/ / fota/ / fo/ / γala/ / γa/ Ολικός αναδιπλασιασµός / γala/ / lala/ /pso mi/ /mi mi/ Μερικός αναδιπλασιασµός / milo/ / mimo/ / supa/ / pupa/ Πτώση φωνήµατος / θelo/ / elo/ / xoma/ / oma/ /ne ro/ /ne o/ Πτώση συµπλέγµατος / spiti/ /iti/ / treno/ / eno/ / strata/ / ata/

14 Αρµονίες Ως προς τον τόπο άρθρωσης / θalasa/ / salasa/ /ka pelo/ /pa pelo/ /aje laða/ /ale laða/ ή /aje lala/ ή /aje ðaða/ Ως προς τον τρόπο άρθρωσης /ka pnos/ /ka mnos/ /pa lami/ /ma lami/ / xarakas/ / karakas/ /ta saci/ /ta taci/ή /sa saci/ Ως προς την ηχηρότητα /ta vani/ /da vani/ /ka rekla/ /ga rekla/ / pinakas/ / binakas/ Πτώση φωνήµατος κλειστής συλλαβής: / varka/ / vaka/ / volta/ / vota/ /xar ti/ /xa ti/ Μετάθεση: /vi vlio/ /vli vio/ /kara mela/ /raka mela/ /γlifi dzuri/ /fiγli dzuri/ /nosoko mio/ /sonoko mio/ ή /konoso mio/ Απλοποίηση συµπλεγµάτων: / dzaci/ / daci/ /sxo lio/ /xo lio/ /tra γuði/ /ta γuði/

15 1.2 Συστηµικές διαδικασίες απλοποίησης Εµπροσθοποίηση (ένα φώνηµα ενώ είναι οπίσθιο γίνεται εµπρόσθιο) / cina/ / tina/ / kano/ / fano/ / ðasos/ / vasos/ Οπισθοποίηση (ένα φώνηµα ενώ είναι εµπρόσθιο γίνεται οπίσθιο) / ðaxtilo/ / γaxtilo/ /ko mati/ /ko nati/ /atlanti kos/ /aklanti kos/ Στιγµικοποίηση (ένα φώνηµα από τριβόµενο γίνεται στιγµιαίο-έκκροτο) /θi mono/ /ti mono/ /ka seri/ /ka teri/ / ðaskalos/ / daskalos/ Ουρανικοποίηση / fiði/ / çiði/ / ðedro/ / jedro/ /ri aci/ /ji aci/ Ηχηροποίηση (ένα φώνηµα από άηχο γίνεται ηχηρό) /ka seta/ /ka zeta/ ή /ka seda/ ή /ga seta/ / porta/ / bota/ /fos/ /vos/

16 1.3 Άλλα είδη απλοποιήσεων Αλλαγή φωνηέντων / citrino/ / cetreno/ / cerato/ / carato/ Άτυπα /do mata/ /daba dam/ /a guri/ /a jojo/ Επιµέλεια: Βρεττάκος Γεώργιος Γκύζη Αικατερίνη

17 ρ. Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ, Φωνολογική Ανάπτυξη & ιαταραχές Εικόνα 1: Στάδια φωνολογικής εξέλιξης, από τη οκιµασία Φωνητικής και Φωνολογικής Εξέλιξης του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών (ΠΣΛ)

Σπουδάστρια: Μπάρκα Ιππολύτη Α.Μ. (10813) Επιβλέπων: κ. Δρόσος Κωνσταντίνος

Σπουδάστρια: Μπάρκα Ιππολύτη Α.Μ. (10813) Επιβλέπων: κ. Δρόσος Κωνσταντίνος ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία με Θέμα: Δημιουργία Υλικού Παρέμβασης και Καταγραφής για τις Φωνολογικές Διαταραχές Σπουδάστρια: Μπάρκα Ιππολύτη Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 11: Γλωσσική Ανάπτυξη Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή 3 η Ενότητα Φωνητική παραγωγή 1. Εισαγωγή Η φωνητική παραγωγή αρχίζει με τη γέννηση του βρέφους. Η φωνητική οδός του παιδιού κατά τη γέννησή του ομοιάζει πολύ περισσότερο με αυτή ενός πιθήκου παρά ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Επώνυµο / Όνοµα: Ηλικία: Ηµερ. Γεν: Ηµεροµηνία πρώτης συνάντησης: ιεύθυνση: Τηλ: Παραποµπή από: Προηγούµενη αξιολόγηση Πού; Πότε; Ποιος; Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 4ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΑΕ

ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 4ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΑΕ Λόγος & Ομιλία ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΝΤΑΞΗΣ 4 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΕΑΕ -ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2015- Σοφία Γεωργακάκου Νηπιαγωγός-Λογοπεδικός ΚΕΔΔΥ Δ ΑΘΗΝΑΣ sofia.georgakakou@yahoo.gr Τα όργανα της

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. σε παιδιά με Φωνολογική Διαταραχή». «Ενισχυτικές πολυμεσικές ασκήσεις Η/Υ

Πτυχιακή Εργασία. σε παιδιά με Φωνολογική Διαταραχή». «Ενισχυτικές πολυμεσικές ασκήσεις Η/Υ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Ενισχυτικές πολυμεσικές ασκήσεις Η/Υ σε παιδιά με Φωνολογική Διαταραχή». Συντάκης: Φραγκούλη Ελένη Α.Μ.: 12550 Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές Επικοινωνίας & Λόγου στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Μαρία Παπαντωνίου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ιαταραχές Επικοινωνίας & Λόγου στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Μαρία Παπαντωνίου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ιαταραχές Επικοινωνίας & Λόγου στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Μαρία Παπαντωνίου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ (1) Πώς αναπτύσσεται η Επικοινωνία και η Γλώσσα;

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Λογοθεραπεία. Φωνής Ομιλίας. Εξελικτική. Ο ρόλος του. λογοθεραπευτή, αξιολόγησης, του. αντιμετώπισης

Τι είναι η Λογοθεραπεία. Φωνής Ομιλίας. Εξελικτική. Ο ρόλος του. λογοθεραπευτή, αξιολόγησης, του. αντιμετώπισης ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Τι είναι η Λογοθεραπεία Λογοθεραπείαα είναι ο επιστημονικός κλάδος που ασχολείται με τιςς διαταραχές: Λόγου (τη γενικότερη λεκτική επικοινωνία) Φωνής (το επίπεδο του λάρυγγα και των φωνητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΕΠΕΑΕΚ, τίτλος έργου «Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στα Προβλήματα λόγου και Ομιλίας» Υπεύθυνος Προγράμματος: ράκος Γεώργιος,

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πρέπει να αρχίζει η λογοθεραπεία στα παιδιά - λόγος και μαθησιακές δυσκολίες

Πότε πρέπει να αρχίζει η λογοθεραπεία στα παιδιά - λόγος και μαθησιακές δυσκολίες Η διάγνωση των διαταραχών λόγου πρέπει να γίνεται έγκαιρα, μόλις οι γονείς αντιληφθούν οτι κάτι ισως δεν πάει καλά και πρέπει να παρουσιάσουν το παιδί τους στον ειδικό. Ο ειδικός θα λάβει μέτρα για την

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 8: Διακριτικά χαρακτηριστικά (distinctive features) Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» Αξιολόγηση Συλλογή πληροφοριών Ερμηνεία Στόχοι της παρέμβασης Η Αξιολόγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογλωσσολογία. Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας

Ψυχογλωσσολογία. Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Ψυχογλωσσολογία Ενότητα 3 : Αντίληψη προφορικού λόγου Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Αντίληψη λόγου Προσωδία Θεωρίες για την αντίληψη του λόγου Ακουστική Κινητική

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Γλωσσική και επικοινωνιακή ικανότητα Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 4: Χαρακτηριστικά της Ομιλίας Φωνητική και Φωνολογία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ Ο λόγος είναι µια γενετική ικανότητα του ανθρώπου που τον κάνει να διαφέρει από τα υπόλοιπα πλάσµατα πάνω στη γη. Είναι µια ικανότητα εγγενής που σηµαίνει πως όλα τα ανθρώπινα πλάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις κατά την ένταξή τους

Προκλήσεις κατά την ένταξή τους Προκλήσεις κατά την ένταξή τους Από τη Χρυσάνθη Σταύρου Β.Δ.Σχολής Κωφών Συντονίστρια Προγράμματος Στήριξης Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Εκπαίδευση Εισαγωγή Βαρήκοα παιδιά, παιδιά μα κοχλιακά εμφυτεύματα

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας μηνών

Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας μηνών Γλωσσικό τεστ για παιδιά ηλικίας 10-28 μηνών 1. Το παιδί σας Α. Βγάζει ήχους για να προκαλέσει την προσοχή όταν θέλει κάτι; Β. Λέει «κι άλλο» ή ζητάει κι άλλο με κάποιον αναγνωρίσιμο και κατανοητό τρόπο;

Διαβάστε περισσότερα

Η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών.

Η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών. Η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών. Κανείς δεν φαντάζεται ότι ο λόγος θα εμφανισθεί απότομα, στην τελική του μορφή μ ένα χτύπημα μιας μαγικής ράβδου, σαν μια μηχανή έτοιμη για χρήση. Η εγκατάσταση του πολύπλοκού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τ. Ε. Ι. ΠΑΤΡΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ιδάσκουσα : ρ. Αγγελική Κωτσοπούλου ΠΑΤΡΑ 2007-0 - ΕΝΟΤΗΤΑ 1 η Φωνολογία και φωνητική Στη γλωσσολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη και διαταραχές της Κοινωνικότητας στον Αυτισμό. Ευδοκία Καρδαμίτση, Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικοί

Ανάπτυξη και διαταραχές της Κοινωνικότητας στον Αυτισμό. Ευδοκία Καρδαμίτση, Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικοί Ανάπτυξη και διαταραχές της Κοινωνικότητας στον Αυτισμό Ευδοκία Καρδαμίτση, Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικοί Μειονεξίες σε 3 λειτουργικές περιοχές Κοινωνικές σχέσεις Επικοινωνία Σκέψη, φαντασία Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Προγλωσσικό στάδιο (0-12 µηνών)

Προγλωσσικό στάδιο (0-12 µηνών) Γλωσσική Ανάπτυξη Η γλώσσα εµπλουτίζει την ανθρώπινη επικοινωνία και επιτρέπει την ανάπτυξη της αφηρηµένης σκέψης. Ο λόγος είναι θεµελιώδης προϋπόθεση για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και για την κοινωνικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσική Κατάκτηση. Ενότητα 3 : Κατάκτηση Φωνολογίας. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας

Γλωσσική Κατάκτηση. Ενότητα 3 : Κατάκτηση Φωνολογίας. Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Γλωσσική Κατάκτηση Ενότητα 3 : Κατάκτηση Φωνολογίας Χριστίνα Μανουηλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Φωνητική αντίληψη Ανάπτυξη εμβρύου Συγχρονισμός αλληλεπίδρασης Ικανότητα διάκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΙΣΜΟΣ. Σαββίδου Αβρόρα. Παιδίατρος

ΑΥΤΙΣΜΟΣ. Σαββίδου Αβρόρα. Παιδίατρος ΑΥΤΙΣΜΟΣ Σαββίδου Αβρόρα. Παιδίατρος Ο αυτισμός είναι μία σοβαρή, νευροψυχιατρική διαταραχή και μέρος μίας ομάδας διαταραχών γνωστή ως Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ASD). Ο αυτισμός προσδιορίστηκε πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Χαλάνδρι 12/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΟΜΙΛΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Η οµιλία είναι η ηχητική έκφραση του εσωτερικού µας λόγου και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα: ΝΤΟΥΡΑΝΙΔΟΥ ΜΑΡΙΝΑ ΣΟΦΙΑ Α.Μ 13135 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Παΐλα Νικολέτα -Ιωάννινα 2013- ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ θερμά

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήµη της γλωσσολογίας και η µετασχηµατιστική γραµµατική

Η επιστήµη της γλωσσολογίας και η µετασχηµατιστική γραµµατική Γ Λ Ω Σ Σ Α Η επιστήµη της γλωσσολογίας και η µετασχηµατιστική γραµµατική (2) Ο Σταύρος δεν ξέρει πόσο καλό είναι το κρέας (3) Ο Σταύρος δεν ξέρει πόσο καλό κάνει το να τρως κρέας (4) Ο Σταύρος δεν ξέρει

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

4 η Ενότητα. Φωνολογική αντίληψη και παραγωγή

4 η Ενότητα. Φωνολογική αντίληψη και παραγωγή 4 η Ενότητα Φωνολογική αντίληψη και παραγωγή 1. Η φωνολογική αντίληψη του παιδιού Κατά την μελέτη της φωνητικής αντίληψης παρατηρήθηκε ότι το βρέφος είναι σε θέση από πολύ νωρίς να διακρίνει τη γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο July 2016 SuzukiGuitarthens Τηλ.: 6948009754 Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο Περίπου 500.000 μαθητές της μεθόδου Suzuki σε όλο τον κόσμο απολαμβάνουν την μελέτη σε πιάνο, βιολί, τσέλο, βιόλα,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 3: Φωνολογικό σύστημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και Σκέψη. Γλώσσα και Σκέψη? Δεκέμβριος 2014, Μάθημα Γνωστικής Ψυχολογίας, ΜΙΘΕ

Γλώσσα και Σκέψη. Γλώσσα και Σκέψη? Δεκέμβριος 2014, Μάθημα Γνωστικής Ψυχολογίας, ΜΙΘΕ Γλώσσα και Σκέψη Γλώσσα και Σκέψη? Δεκέμβριος 2014, Μάθημα Γνωστικής Ψυχολογίας, ΜΙΘΕ Περίγραμμα μαθήματος Γλώσσα κι Επικοινωνία: Η Πολύπλοκη Δομή της Ανθρώπινης Γλώσσας Μπορούν Άλλα Είδη να Μάθουν την

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Αντίληψη της ομιλίας Απεικόνιση της πρότασης «θα σας διηγηθώ την ιστορία των δύο νέων» κυματομορφή Φασματόγραμμα Συνάρθρωση Οι φθόγγοι αλληλεπικαλύπτονται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΑΚΟΗΣ Ενότητα 1: Επικοινωνία, Λόγος, Ομιλία (2ο Μέρος) Οκαλίδου Αρετή Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ, Φωνολογική Ανάπτυξη & ιαταραχές ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ

ρ. Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ, Φωνολογική Ανάπτυξη & ιαταραχές ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΟΜΙΛΙΑΣ ιαταραχές άρθρωσης οργανικού τύπου Κρανιοπροσωπικές ιαµαρτίες ιαταραχές εξαιτίας κρανιοπροσωπικών διαµαρτιών κατά την διάπλαση, οι οποίες συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ ΕΠΕΑΕΚ 2. Τριάδα των διαταραχών: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ Μαρία Βακαλοπούλου

ΑΝΑΔΟΜΗΣΗ ΕΠΕΑΕΚ 2. Τριάδα των διαταραχών: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ Μαρία Βακαλοπούλου ΕΠΕΑΕΚ 2 Μαρία Βακαλοπούλου ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: Είναι κάθε προσπάθεια την οποία κάνει το παιδί ή ο ενήλικας προκειμένου να επηρεάσει την συμπεριφορά ενός άλλου προσώπου και με την προσμονή ότι αυτό το πρόσωπο

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 13: Φωνολογικές διαταραχές / Συμπτωματολογία Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ 13 Βήματα αξιολόγησης φωνολογικής ενημερότητας Πιλοτική χορήγηση» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΥΡΑΛΕΜΙΔΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ 8926 ΧΑΤΖΗΕΥΘΥΜΙΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ 9032 Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία ΙΙ. Κλινική Γλωσσολογία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Εισαγωγή στη Γλωσσολογία ΙΙ. Κλινική Γλωσσολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Γλωσσολογία ΙΙ Διδάσκοντες: Επίκ. Καθ. Μαρία Λεκάκου, Λέκτορας Μαρία Μαστροπαύλου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος. Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Τίτλος Μαθήματος: ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Ι Ενότητα: Η ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΤΟΥ L. S. Vygotsky Διδάσκων : Επίκουρος Καθηγητής Στάθης Παπασταθόπουλος Τμήμα: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους;

Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους; ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ «Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους;» Ανάλογα με το επίπεδο της κοινωνικής τους ανάπτυξης είναι και το επίπεδο της λειτουργικής τους

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα : Ορισμός, Ανάπτυξη & Διαταραχές. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Γλώσσα : Ορισμός, Ανάπτυξη & Διαταραχές. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Γλώσσα : Ορισμός, Ανάπτυξη & Διαταραχές Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Προϋποθέσεις Προγράμματος Παρέμβασης Η καλή κατανόηση της φύσης της διαταραχής Η σε βάθος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ. ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αναπτυξιακά επιτεύγματα Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2016-17 Βάδιση, έλεγχος σφιγκτήρων, το «όχι» του παιδιού, γλωσσική ανάπτυξη Βάδιση

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών

Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Διδασκαλία γραμμάτων-συλλαβών Ο μαθητής αξιοποιεί τον Η/Υ και ακούει κάθε φορά την εκφώνηση της άσκησης αλλά και την εργασία που έχει να κάνει. Μπορεί να διακρίνει ακουστικά και οπτικά την πρώτη συλλαβή-γράμμα,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Από το βιβλίο των Lerner J., Lowenthal B., Egan R. Prechool children with special needs, Boston: Allyn & Bacon Τα τελευταία χρόνια η κοινωνία αλλά και η

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Κεφάλαιο 1. 1.1 ιατύπωση του προβλήµατος... 3. 1.2 Ερευνητικά Ερωτήµατα- Υποθέσεις... 4. 1.3 Αναγκαιότητα της µελέτης...

Περιεχόµενα. Κεφάλαιο 1. 1.1 ιατύπωση του προβλήµατος... 3. 1.2 Ερευνητικά Ερωτήµατα- Υποθέσεις... 4. 1.3 Αναγκαιότητα της µελέτης... Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1 1.1 ιατύπωση του προβλήµατος... 3 1.2 Ερευνητικά Ερωτήµατα- Υποθέσεις... 4 1.3 Αναγκαιότητα της µελέτης.... 6 1.4 ιευκρίνιση όρων... 6 Κεφάλαιο 2 2.1 Γλωσσική κατάκτηση... 9 2.2

Διαβάστε περισσότερα

21-24 μήνες...84 Ενδεικτικές καθημερινές αναπτυξιακές δραστηριότητες για εσάς και το παιδί σας (6-24 μηνών)...90 2 έως 3 ετών...93 Η εκπαίδευση στη

21-24 μήνες...84 Ενδεικτικές καθημερινές αναπτυξιακές δραστηριότητες για εσάς και το παιδί σας (6-24 μηνών)...90 2 έως 3 ετών...93 Η εκπαίδευση στη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...9 Εισαγωγή...11 Βασικές αρχές της ανάπτυξης... 13 Βρεφική ανάπτυξη (σωματική, κινητική, γνωστική, γλωσσική, ψυχοσυναισθηματική)...18 Η ανάπτυξη του εγκεφάλου...22 Η σημασία των ερεθισμάτων...24

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Επικοινωνίας και Διαταραχές Μάθησης

Διαταραχές Επικοινωνίας και Διαταραχές Μάθησης Διαταραχές Επικοινωνίας και Διαταραχές Μάθησης Εισαγωγικά Μαθησιακές δυσκολίες: Διαταραχές επικοινωνίας και µάθησης Επιστηµονική γνώση και σύγχρονες τεχνικές Αποτελεσµατικότερη κατανόηση διαταραχών Αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 17: Διακριτικά χαρακτηριστικά και περιβάλλοντα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 6: Φώνημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής:

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής: Tι είναι ο αυτισμός Ο Αυτισμός είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν ακούν και γενικά αισθάνονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ βιβλιο_layout 1 24/12/2015 11:50 πμ Page 7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1. Εισαγωγή... 21 2. Τα αλφάβητα και οι λειτουργίες τους... 24 2.1 Το ελληνικό αλφάβητο: χαρακτήρες και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα Η φωνολογική επίγνωση Ευφημία Τάφα Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών) Βαβίσματα (2-4 μηνών) Συγκεκριμένοι ήχοι (6 μηνών περίπου) Πρώτες λέξεις (1 ο έτος) Τηλεγραφικός λόγος (2 ο έτος) 1000 λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

ζεύγος «Β - Δ». ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία

ζεύγος «Β - Δ». ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Θέμα : «Φωνολογική διαταραχή και υλικό παρέμβασης για το ζεύγος «Β - Δ». Επιβλέπων Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Rett: Ομιλία και Γλωσσική Ανάπτυξη Κατ 'αρχάς, ας δούμε τα συνήθη μέτρα για την ανάπτυξη της γλώσσας και της επικοινωνίας σε βρέφη και

Σύνδρομο Rett: Ομιλία και Γλωσσική Ανάπτυξη Κατ 'αρχάς, ας δούμε τα συνήθη μέτρα για την ανάπτυξη της γλώσσας και της επικοινωνίας σε βρέφη και Σύνδρομο Rett: Ομιλία και Γλωσσική Ανάπτυξη Κατ 'αρχάς, ας δούμε τα συνήθη μέτρα για την ανάπτυξη της γλώσσας και της επικοινωνίας σε βρέφη και παιδιά, σε σύγκριση με παιδιά που έχουν σύνδρομο Rett Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011

ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011 ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.10159 Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011 Σύνδρομο Down ή αλλιώς Τρισωμία 21 ή Τρισωμία G είναι η περιγραφή μια ανωμαλίας, που περικλείει ένα σύνολο χαρακτηριστικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Πηγές πληροφόρησης : συνέντευξη γονέων, ανταλλαγή απόψεων με άλλους ειδικούς, που ασχολούνται με το παιδί, άτυπη παρατήρηση και καταγραφή στοιχείων συμπεριφοράς, αποτελέσματα παιδαγωγικής αξιολόγησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η. Ειδική Γλωσσική ιαταραχή. Κλινικές Μορφές υσφασιών

ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η. Ειδική Γλωσσική ιαταραχή. Κλινικές Μορφές υσφασιών ΕΝΟΤΗΤΑ 5 η Ειδική Γλωσσική ιαταραχή Όπως αναφέρθηκε στην προηγούµενη ενότητα ένας µεγάλος αριθµός παιδιών µε µαθησιακή διαταραχή παρουσιάζουν διαταραχές του λόγου. Είναι επίσης γνωστό ότι παιδιά µε σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ικανότητα για προφορική έκφραση σε συνδυασμό με την ικανότητα για προσεκτική και κριτική ακρόαση αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες για αποτελεσματική επικοινωνία. Τα Ελληνόπουλα της

Διαβάστε περισσότερα

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε

«Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε «Λογοθεραπευτική παρέμβαση σε παιδιά με βαρηκοΐα-κώφωση» Σπουδαστής: Σιώμος Χρήστος Α.Μ. : 12728 ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ AYTIOY Το αυτί περιλαμβάνει το αισθητήριο όργανο της ακοής και της ισορροπίας του σώματος και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα

Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα Η ενίσχυση της φωνολογικής επίγνωσης στα παιδιά της προσχολικής ηλικίας Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Κρήτης Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 10: Γλωσσική Ανάπτυξη

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 10: Γλωσσική Ανάπτυξη Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 10: Γλωσσική Ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των κυριότερων ζητημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ. Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή, Ηαθηγήτρια 5/15/15. Γλωσσολογίας του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας για τις διαφάνειες της Γλωσσολογίας ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΦΩΝΗ Ηλίας Παπαθανασίου Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Λογοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας Επιστημονικός Συνεργάτης Α Πανεπιστημιακής ΩΡΛ Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών Ευχαριστώ την κα Αρχόντω Τερζή,

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα