ΚΔΦΑΛΑΗΟ 31 ΓΗΑΒΑΕΟΝΣΑ ΚΑΗ ΓΡΑΦΟΝΣΑ ΠΟΛΤΣΡΟΠΗΚΑ ΚΔΗΜΔΝΑ ΣΖΝ Α ΣΑΞΖ ΣΟΤ ΓΖΜΟΣΗΚΟΤ ΥΟΛΔΗΟΤ: ΜΗΑ ΠΡΟΣΑΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΣΟΤ ΟΠΣΗΚΟΤ ΓΡΑΜΜΑΣΗΜΟΤ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΔΦΑΛΑΗΟ 31 ΓΗΑΒΑΕΟΝΣΑ ΚΑΗ ΓΡΑΦΟΝΣΑ ΠΟΛΤΣΡΟΠΗΚΑ ΚΔΗΜΔΝΑ ΣΖΝ Α ΣΑΞΖ ΣΟΤ ΓΖΜΟΣΗΚΟΤ ΥΟΛΔΗΟΤ: ΜΗΑ ΠΡΟΣΑΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΣΟΤ ΟΠΣΗΚΟΤ ΓΡΑΜΜΑΣΗΜΟΤ"

Transcript

1 1 ΚΔΦΑΛΑΗΟ 31 ΓΗΑΒΑΕΟΝΣΑ ΚΑΗ ΓΡΑΦΟΝΣΑ ΠΟΛΤΣΡΟΠΗΚΑ ΚΔΗΜΔΝΑ ΣΖΝ Α ΣΑΞΖ ΣΟΤ ΓΖΜΟΣΗΚΟΤ ΥΟΛΔΗΟΤ: ΜΗΑ ΠΡΟΣΑΖ ΓΗΑ ΣΖΝ ΑΝΑΠΣΤΞΖ ΣΟΤ ΟΠΣΗΚΟΤ ΓΡΑΜΜΑΣΗΜΟΤ Αναζηαζία Φακίδοσ * ΠΔΡΙΛΗΦΗ Η εξγαζία αθνξά ζηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ απαξαίηεησλ ζηνπο καζεηέο ηεο Α ηάμεο Γεκνηηθνχ πξνθεηκέλνπ λα δηαβάδνπλ θαη λα γξάθνπλ πνιπηξνπηθά έληππα θείκελα. Δζηηάδνπκε ζηελ αλάγλσζε εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ θαη ζηε ζπγγξαθή γξαθηθψλ νξγαλσηψλ. ηηο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο ην λφεκα ζπληίζεηαη απφ εηθφλεο θαη ιέμεηο. Οη γξαθηθνί νξγαλσηέο απνηεινχλ νπηηθά θείκελα ζπληίζεληαη απφ ζρήκαηα, εηθφλεο, γξακκέο, βέιε θαη ιέμεηο δηακνξθψλνπλ ελλνηνινγηθφ ράξηε. ην ζεσξεηηθφ πιαίζην ζπζρεηίδνληαη ηέζζεξηο ηνκείο πνπ αθνξνχλ: ζηελ πξνζέγγηζε ησλ εηθφλσλ ζχκθσλα κε ηε εκεησηηθή Θεσξία θαη ηηο Οπηηθέο ηξαηεγηθέο ηεο Housen, ησλ ιεθηηθψλ θεηκέλσλ θαηά ηελ Κεηκελνγισζζνινγηθή Θεσξία θαη ηε Θεσξία ηεο Αηζζεηηθήο ηεο Πξφζιεςεο θαη ησλ εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ θαηά ην κνληέιν ηεο Kiefer. Μειεηάηαη ε αλάπηπμε ηεο θξηηηθήο ζθέςεο κέζσ ηεο ζπγγξαθήο γξαθηθνχ νξγαλσηή θαηά ηε Θεσξία ηεο Κξηηηθήο θέςεο. Χο εθαξκνγή ηεο πξφηαζεο πνπ θαηαηίζεηαη παξνπζηάδεηαη ε εηθνλνγξαθεκέλε ηζηνξία ηνπ Υ. Μπνπιψηε «Ο Καιχηεξφο κνπ Φίινο», εηθνλνγξάθεζε Β. Παπαγεσξγίνπ, θαη πξνηείλνληαη ηξφπνη παξαδεηγκαηηθήο αμηνπνίεζήο ηεο ζηελ ηάμε. Λέξειρ-κλειδιά: Α ηάμε Γεκνηηθνχ, Γξαθηθνί νξγαλσηέο, Δηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο, Δλλνηνινγηθφο ράξηεο, Οπηηθφο γξακκαηηζκφο, Πνιπηξνπηθά θείκελα. 1. Διζαγωγή Θέκα ηεο εξγαζίαο απνηειεί ε αλάγλσζε θαη ε γξαθή πνιπηξνπηθψλ έληππσλ θεηκέλσλ απφ ηνπο καζεηέο ηεο Α ηάμεο ηνπ Γεκνηηθνχ ζρνιείνπ. Απνβιέπνπκε πξσηίζησο ζηελ αλάπηπμε ησλ δεμηνηήησλ πνπ εκπίπηνπλ ζην είδνο ηνπ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ κέζσ ηεο κειέηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο θαη ηεο ζπγγξαθήο γξαθηθνχ νξγαλσηή θαη παξάιιεια ζηελ αλάπηπμε ηεο θξηηηθήο ζθέςεο. Δηδηθφηεξα επηδηψθνπκε: (α) ηελ πςεινχ επηπέδνπ απφθξηζε ζε κηα εηθνλνγξαθεκέλε ηζηνξία κέζσ ηεο αλάπηπμεο δεμηνηήησλ ζηελ θαηαλφεζε θαη εξκελεία εηθφλσλ θαη ιεθηηθνχ θεηκέλνπ θαη (β) ηελ αλάπηπμε ηεο γλσζηηθήο δεμηφηεηαο νξγάλσζεο ηεο γλψζεο κέζσ ηεο ζπγγξαθήο νπηηθψλ θεηκέλσλ-γξαθηθψλ νξγαλσηψλ. Οη εηδηθνί ζθνπνί ηεο εξγαζίαο εμεηδηθεχνληαη ζηνπο παξαθάησ ζηφρνπο: α1) Γηάθξηζε ησλ γισζζηθψλ κέζσλ πνπ ρξεζηκνπνηεί ν ζπγγξαθέαο γηα λα αθεγεζεί ηελ ηζηνξία. α2) Γηάθξηζε ησλ εηθαζηηθψλ κέζσλ πνπ ρξεζηκνπνηεί ν εηθνλνγξάθνο γηα λα απεηθνλίζεη ηελ πινθή ηεο αθήγεζεο. α3) Γηεξεχλεζε ηεο αιιειεπίδξαζεο ιεθηηθνχ θεηκέλνπ θαη εηθφλσλ ζηελ πξφζιεςε ηνπ λνήκαηνο ηνπ αθεγήκαηνο. * Αλαζηαζία Φαθίδνπ, Δθπαηδεπηηθφο, M.Ed., Τπνςήθηα Γηδάθησξ Π.Σ.Π.Δ. Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαιίαο, Γιεύθςνζη: Φαξκαθίδνπ 6, Σ.Κ , Βφινο, Σειέθσλα: & (θηλεηφ). Ηιεθηξνληθή δηεχζπλζε:

2 2 α4) Αλαγλψξηζε ηεο ζπκβνιήο ησλ πξνζσπηθψλ εκπεηξηψλ ησλ καζεηψλ ζηελ θαηαλφεζε ηεο ηζηνξίαο. α5) Αλάπηπμε κεηαγλσζηηθψλ δεμηνηήησλ ειέγρνπ ηεο ζθέςεο θαηά ηε κειέηε εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ. β1) Αλαδήηεζε δεδνκέλσλ ζηηο εηθφλεο θαη ζηα θείκελα εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ. β2) Καηαγξαθή ελλνηψλ, λνεκάησλ πνπ εκπεξηέρνληαη ζηηο εηθφλεο θαη ζηα θείκελα εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ. β3) Αλάπηπμε δεμηνηήησλ ζπγγξαθήο γξαθηθψλ νξγαλσηψλ, ζπγθεθξηκέλα ελλνηνινγηθνχ ράξηε. O φξνο «νπηηθφο γξακκαηηζκφο» ζχκθσλα κε ηε Γηεζλή Δηαηξεία Οπηηθνχ Γξακκαηηζκνχ (International Visual Literacy Association, 2008) αλαθέξεηαη: «ζηηο νπηηθέο ηθαλφηεηεο πνπ ην άηνκν αλαπηχζζεη θνηηάδνληαο, ηαπηφρξνλα ελζσκαηψλνληαο θαη άιιεο αηζζεηηθέο εκπεηξίεο. Σν νπηηθά εγγξάκκαην άηνκν κπνξεί λα δηαθξίλεη θαη λα εξκελεχεη νπηηθέο ελέξγεηεο, αληηθείκελα, ζχκβνια. Μέζσ ηεο δεκηνπξγηθήο ρξήζεο απηψλ ησλ ηθαλνηήησλ είλαη ηθαλφ λα επηθνηλσλεί κε ηνπο άιινπο, λα εθηηκά, λα θαηαλνεί θαη λα απνιακβάλεη ηα αξηζηνπξγήκαηα (masterpieces) ηεο νπηηθήο επηθνηλσλίαο». Απηέο νη δεμηφηεηεο κπνξνχλ λα εθαξκνζηνχλ ηζνδχλακα ζε θάζε εηθφλα: θσηνγξαθίεο, πίλαθεο δσγξαθηθήο, έξγα γξαθηζηηθψλ ηερλψλ, εηθνλνγξαθήζεηο, ηαηλίεο, ράξηεο θαη φισλ ησλ εηδψλ ηα γξαθήκαηα. Καζψο φια ηα νπηηθά κέζα πεξηιακβάλνπλ πιεξνθνξίεο θαη ηδέεο, ν νπηηθφο γξακκαηηζκφο επηηξέπεη ζην ζεαηή λα ζπιιέμεη ηηο πιεξνθνξίεο θαη ηηο ηδέεο πνπ πεξηέρνληαη ζηελ εηθφλα, λα ηηο ηνπνζεηήζεη ζην πιαίζην ζην νπνίν αλαθέξνληαη ή αθνξνχλ, λα ηηο εξκελεχζεη θαη λα θαζνξίζεη ηελ αμία ηνπο (Thibault & Walbert, 2003). Η αλάγθε αλάπηπμεο δεμηνηήησλ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ επηβάιιεηαη ζήκεξα ιφγσ ηεο ππεξθπξηαξρίαο ηεο εηθφλαο (Benjamin, 1971). Καηά ηνλ Baudrillard, «φηαλ ην άηνκν δελ γλσξίδεη ηνπο θψδηθεο αλάγλσζεο ησλ εηθφλσλ, ε εηθφλα θαζίζηαηαη κε αλαγλψζηκε, ην κήλπκά ηεο δελ απνθσδηθνπνηείηαη, παξεκπνδίδεηαη ε πξφζιεςή ηεο θαη ην άηνκν θαζίζηαηαη νπηηθά αλαιθάβεην» (Baudrillard ζην Σζαηζνχιεο, 2000: 25). Κακία εηθφλα είηε πξφθεηηαη γηα ξεαιηζηηθή απεηθφληζε (π.ρ. θσηνγξαθία) είηε γηα ζπκβαηηθή απεηθφληζε (π.ρ. ράξηεο) «δελ δηαζέηεη «θπζηθή γιψζζα» φπσο άιισζηε θαη θακηά άιιε κνξθή ηέρλεο, αθνχ εθ πξννηκίνπ, σο θνηλσληθφ θαηλφκελν, είλαη απφιπηα ζπκβαηνπνηεκέλν» (Σζαηζνχιεο, 2000: 26). Σν γεγνλφο φηη «ην αηζζεηηθφ ζηνηρείν είλαη παξφλ ζε φιεο ηεο νπηηθέο πεξηγξαθέο, είηε πξφθεηηαη γηα έξγα ηέρλεο είηε γηα επηζηεκνληθά δηαγξάκκαηα» (Arnheim, 2007: 184), φηη «θάζε νπηηθή δηάηαμε ή απεηθφληζε είηε εκθαλίδεηαη ζ έλα δσγξαθηθφ έξγν, ζ έλα θηίξην, ζ έλα θφζκεκα ή ζε κηα θαξέθια κπνξεί λα ζεσξεζεί φηη ζπληζηά κηα πξφηαζε ή δήισζε γχξσ απφ ηε θχζε ηεο αλζξψπηλεο χπαξμεο» (Arnheim, 2007: 386), ηελ νπνία κπνξνχκε «λα απνθσδηθνπνηήζνπκε» (Arnheim, 2007: 401) θαη φηη ε εηθφλα δελ απνηειεί θαζξέπηε ηνπ θφζκνπ αιιά πξνζθέξεη κηα απφ ηηο πνιιέο εξκελείεο ηνπ (Barthes, 1988: 47), ζα πξέπεη λα νδεγήζεη ηελ εθπαηδεπηηθή θνηλφηεηα ζε πεξηζζφηεξν νξγαλσκέλε δηδαζθαιία κέζσ ησλ εηθφλσλ θαη γηα ράξε ησλ εηθφλσλ. ηελ πξφηαζή καο αμηνπνηνχληαη δπν εηδψλ εηθφλεο πνπ αθνξνχλ ηνλ νπηηθφ γξακκαηηζκφ (Arnheim, 2007: Κνπιατδήο θ.ά., 2002: 132 Kress & van Leeuwen, 2004: 83-87): (α) εξκελεχνληαη εηθφλεο πνπ θαηεγνξηνπνηνχληαη αλάινγα κε ην βαζκφ ζπκθσλίαο κε ηελ νπηηθή αληίιεςε ζε ξεαιηζηηθέο θαη απνδίδνπλ ηελ πξαγκαηηθφηεηα γχξσ καο φπσο ηελ βιέπνπκε (ξεαιηζηηθήο απφδνζεο δσγξαθηέο)

3 3 θαη (β) παξάγνληαη εηθφλεο πνπ θαηεγνξηνπνηνχληαη ζηηο ζπκβαηηθέο απεηθνλίζεηο, απνηεινχλ θσδηθνπνηεκέλεο αλαπαξαζηάζεηο ηεο πξαγκαηηθφηεηαο θαη ππαθνχνπλ ζε ζπκβνιηθέο ή επηζηεκνληθέο ζπκβάζεηο (γξαθηθνί νξγαλσηέο). Η θαηάηαμε ησλ εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ ζηα πνιπηξνπηθά θείκελα ππαγνξεχεηαη απφ ηε ζπλέξγεηα εηθφλαο θαη θεηκέλνπ ζηελ παξνπζίαζε ηεο πινθήο ηεο αθήγεζεο (Γηαλληθνπνχινπ, 2008). ηηο ζχγρξνλεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο ε εηθφλα δελ παίδεη πεξηζσξηαθφ, νχηε παζεηηθφ ξφιν ζηε δηαδηθαζία ηεο αθήγεζεο (ηβξνπνχινπ, 2004: 213). Οη αλαγλψζηεο πξέπεη λα αλαθαιχςνπλ φζα θξχβνληαη κέζα ζηηο ιέμεηο θαη κέζα ζηηο εηθφλεο γηα λα ζπλζέζνπλ ην παδι ηνπ λνήκαηνο (Nikolajeva & Scott, 2000: 2). Η Galda (1993) ζηηο έξεπλέο ηεο δηαβεβαηψλεη φηη νη εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο πξνζθέξνπλ ζηα παηδηά κηα κνλαδηθή επθαηξία λα αλαπηχμνπλ ηνλ νπηηθφ γξακκαηηζκφ, επεηδή κπνξνχλ λα ηηο εμεξεπλνχλ, λα αλαζηνράδνληαη θαη λα ηηο θξίλνπλ. Καζψο κειεηνχλ ηηο εηθφλεο θαη αλαπηχζζνπλ ηελ ηθαλφηεηα λα ηηο δηαβάδνπλ, εκβαζχλνπλ ζην ιεθηηθφ θείκελν θαη απνθηνχλ επίγλσζε ηνπ ηξφπνπ πνπ νη εηθφλεο ρξεζηκνπνηνχληαη ψζηε λα θέξνπλ νη ίδηεο ην δηθφ ηνπο λφεκα (Galda, 1993: 506). Οη γξαθηθνί νξγαλσηέο είλαη νπηηθά θείκελα (εηθφλεο θαη ιέμεηο) κε ηα νπνία κπνξνχκε λα απινπνηήζνπκε ή λα γεληθεχζνπκε έλα ζέκα παξαιείπνληαο ηηο ιεπηνκέξεηεο. Μαο δηεπθνιχλνπλ λα αλαδείμνπκε ηηο ζρέζεηο αλάκεζα ζε θχξηα ζεκεία θαη παξάιιεια λα δείμνπκε ηε δνκή ή ηηο αξρέο ελφο ζέκαηνο (Moline, 2006). Σν θάζε είδνο γξαθηθνχ νξγαλσηή είλαη θαηαιιειφηεξν γηα ηελ νξγάλσζε θάπνηνπ ηδηαίηεξνπ ηχπνπ πιεξνθνξηψλ θαη παίξλεη ην φλνκά ηνπ απφ ηνλ ηξφπν πνπ παξνπζηάδεη ηηο πιεξνθνξίεο ή απφ ην είδνο ηεο ρξήζεο ηνπ, γηα παξάδεηγκα πξννξγαλσηήο (advance organizer), ελλνηνινγηθφο ράξηεο (concept map), ηζηφγξακκα (web) (Hall & Strangman, 2002 Μαηζαγγνχξαο, 2002: ). Οη γξαθηθνί νξγαλσηέο απνηεινχλ έλαλ πξφζθνξν ηξφπν γξαπηήο έθθξαζεο, θαζψο αμηνπνηνχλ δεμηφηεηεο νπηηθήο θαη θξηηηθήο ζθέςεο. Σν νπηηθά εγγξάκκαην άηνκν ζα πξέπεη φρη κφλν λα απνθσδηθνπνηεί αιιά λα θσδηθνπνηεί θαη λα παξνπζηάδεη δεδνκέλα ζε εηθφλεο θαη νπηηθά θείκελα (Metros & Woolsey, 2006: 80-81). Η πξσηνηππία ηεο πξφηαζεο έγθεηηαη ζην γεγνλφο φηη ρξεζηκνπνηείηαη έλα πνιπηξνπηθφ θείκελν κέζσ ηνπ νπνίνπ πξνάγεηαη ν γισζζηθφο γξακκαηηζκφο (αλάγλσζε ιεθηηθνχ θεηκέλνπ) θαη ν νπηηθφο γξακκαηηζκφο (αλάγλσζε εηθφλσλ) θαη ην ίδην πνιπηξνπηθφ θείκελν κεηαηξέπεηαη ζε πεγή δεδνκέλσλ γηα ηελ παξαγσγή άιινπ πνιπηξνπηθνχ θεηκέλνπ (ελφο γξαθηθνχ νξγαλσηή). 2. Θεωρηηικό πλαίζιο ην ζεσξεηηθφ πιαίζην ηεο πξφηαζεο ζπλπθαίλνληαη 4 ηνκείο πνπ αθνξνχλ ζηελ πξνζέγγηζε ησλ εηθφλσλ, ησλ ιεθηηθψλ θεηκέλσλ, ησλ εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ θαη ζηελ αλάπηπμε ηεο θξηηηθήο ζθέςεο. Οη πξναλαθεξζέληεο ηνκείο επηιέρηεθαλ δηφηη ζηελ εξγαζία απηή σο κέζν αλάπηπμεο ηνπ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ πξνηείλεηαη ην ινγνηερληθφ είδνο ησλ εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ. πλεπψο, ε ζεκειίσζε ηεο πξφηαζεο απαηηεί παξαδνρέο ζεσξηψλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ απνθσδηθνπνίεζε ησλ εηθφλσλ αιιά θαη ινγνηερληθψλ ζεσξηψλ πνπ αθνξνχλ ζηελ πξνζέγγηζε ελ γέλεη ινγνηερληθψλ θεηκέλσλ θαη εηδηθά εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ. Λφγσ ηεο πξφηαζεο γηα ζπγγξαθή γξαθηθνχ νξγαλσηή απφ ηνπο καζεηέο σο κέζν νηθνδφκεζεο θαη παξνπζίαζεο ηεο γλψζεο, ζεκειηψλνπκε ηελ πξφηαζε ζε παξαδνρέο ηνπ θηλήκαηνο

4 4 ηεο Κξηηηθήο θέςεο γηα ηε ζρέζε ηεο παξαγσγήο γξαπηνχ ιφγνπ θαη εηδηθφηεξα ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα ησλ γξαθηθψλ νξγαλσηψλ ζηελ κάζεζε Α ηομέαρ: πποζέγγιζη ηων εικόνων Οπηηθή αλίρλεπζε είλαη ε δηαδηθαζία κε ηελ νπνία απνθηά θαλείο πιεξνθνξίεο ελεξγά, επηιεθηηθά θαη δηαδνρηθά απφ ην νπηηθφ πεξηβάιινλ (Brown & DeLoache, 1999: 199). Καζψο ε αληίιεςε θαη ε ζθέςε είλαη αδηαίξεηα ζπλπθαζκέλεο, ε ζχγθξηζε θαη ε ζπζρέηηζε ησλ ζηνηρείσλ ηεο εηθφλαο απμάλεη ηελ θαηαλφεζή ηεο ζε αλψηεξα επίπεδα πνιππινθφηεηαο θαη εθζέηεη ηνλ παξαηεξεηή ζε πιήζνο πηζαλψλ ζπλδέζεσλ (Arnheim, 2007: 11 & 97 Gibson & Pick, 2005: 64). Δπεηδή ε αληίιεςε ελφο νπηηθνχ έξγνπ δελ κπνξεί λα επηηεπρζεί αθαξηαία, ν ζεαηήο ηνπ έξγνπ αξρίδεη απφ θάπνπ π.ρ. απφ ην ζέκα, πξνζπαζεί λα πξνζαλαηνιηζηεί σο πξνο ηνλ θεληξηθφ ζθειεηφ ηεο ζχλζεζεο, θνηηάδεη γηα ηα ζεκεία έκθαζεο, πεηξακαηίδεηαη, επηιέγεη, ψζπνπ ε ελεξγεηηθή απηή εμεξεχλεζε λα ζηεθηεί κε επηηπρία θαη ην έξγν λα θαίλεηαη πσο ηαηξηάδεη ζε κηα θαηάιιειε δνκή ε νπνία δηαθσηίδεη ην λφεκα ηνπ έξγνπ γηα ην ζεαηή (Arnheim, 2007:63 Gibson & Pick, 2005: 301 Gombrich, 1999: 145). χκθσλα κε ηε εκεησηηθή Θεσξία θάζε θείκελν ή εηθφλα κπνξεί λα ζεσξεζεί σο έλα ζχζηεκα ζεκείσλ. Ο παξαγσγφο απηψλ ησλ εηθφλσλ-ζεκείσλ, γηα λα επηθνηλσλήζεη κε ην θνηλσληθφ πεξηβάιινλ ζην νπνίν βξίζθεηαη, επηιέγεη εθείλα ηα ζεκαίλνληα (ρξψκα, γξακκή, θφξκα θηι.) πνπ ζα θάλεη ην ζεκαηλφκελν (ην κήλπκά ηνπ) θαηαλνεηφ ζην πεξηβάιινλ απηφ. Αλάκεζα ζηνπο ιανχο ηνπ δπηηθνχ θφζκνπ παξαηεξνχληαη θνηλνί εηθνλνγξαθηθνί θψδηθεο γηα ηε κεηάδνζε κελπκάησλ. Οη θψδηθεο απηνί, φπσο θαη ε γιψζζα, εθπιεξψλνπλ δπν βαζηθέο ιεηηνπξγίεο: ηελ αλαπαξάζηαζε ηνπ εμσηεξηθνχ θφζκνπ γχξσ καο θαη ηνπ εζσηεξηθνχ καο θφζκνπ θαη εθθξάδνπλ ζρέζεηο έηζη φπσο έρνπλ ζεζπηζηεί ζην θνηλσληθφ πεξηβάιινλ πνπ παξάγεηαη ε εηθφλα (Kress & van Leeuwen, 2004: 11-13). Σν λφεκα-κήλπκα πνπ επηδηψθεη λα κεηαδψζεη ν παξαγσγφο κηαο αθεγεκαηηθήο εηθφλαο ζηνλ ζεαηή-αλαγλψζηε ηεο εηθφλαο θσδηθνπνηείηαη ζε δηαζηάζεηο φπσο ε απφδνζε ησλ ελεξγεηψλ ηνπ Γξψληνο πξνζψπνπ ηεο εηθφλαο, ε απφζηαζε ηνπ θσηνγξάθνπ-παξαγσγνχ θαηά ηε ιήςε-δεκηνπξγία ηεο εηθφλαο, ε ζέζε ησλ εηθνληδφκελσλ κνξθψλ ζηε ζχλζεζε. Δηδηθφηεξα, ηελ ελέξγεηα ηνπ Γξψληνο πξνζψπνπ, ν ζεαηήο ηελ αληηιακβάλεηαη κέζσ ηεο θίλεζεο πνπ αλαπαξηζηάλεηαη κε δηάθνξνπο εηθαζηηθνχο ηξφπνπο, φπσο ην αλέκηζκα ησλ ξνχρσλ ή ησλ καιιηψλ, ή κέζσ ηεο θαηεχζπλζεο ηεο καηηάο πξνο ηηο άιιεο κνξθέο ηεο ζχλζεζεο ή πξνο ην ζεαηή (Kress & van Leeuwen, 2004: 57-60). ηε δηάζηαζε ηεο απφζηαζεο ιήςεο, άξα θαη ζέαζεο ηεο εηθφλαο δειψλεηαη ε θνηλσληθή απφζηαζε πνπ επηδεηείηαη λα ιάβεη ν ζεαηήο απφ ηα εηθνληδφκελα πξφζσπα θαη γεγνλφηα, γηα παξάδεηγκα θνληηλή-πξνζσπηθή ή καθξηλή-επαγγεικαηηθή ή απφκαθξε-αδηάθνξε (Kress & van Leeuwen, 2004: ). ηε δηάζηαζε ηεο ζέζεο ησλ κνξθψλ αξηζηεξά ή δεμηά ηεο ζχλζεζεο θσδηθνπνηνχληαη νη έλλνηεο ηνπ παιαηνχ ή γλσζηνχ θαη ηνπ λένπ ή αγλψζηνπ φζεο κνξθέο βξίζθνληαη αξηζηεξά ζεσξνχληαη γλσζηέο ζην ζεαηή, ελψ φζεο βξίζθνληαη δεμηά ζεσξνχληαη φηη είλαη άγλσζηεο ή απνηεινχλ πξνβιεκαηηθέο θαηαζηάζεηο θαη ζα πξέπεη λα ηηο πξνζέμεη ή λα ηηο γλσξίζεη (Kress & van Leeuwen, 2004: ). Η ηνπνζέηεζε ησλ κνξθψλ ζην πάλσ ή θάησ κέξνο ηεο εηθφλαο εθθξάδεη ηηο έλλνηεο ηνπ ηδεαιηζηηθνχ θαη ηνπ πξαγκαηηθνχ αληίζηνηρα φ,ηη ν παξαγσγφο ηεο εηθφλαο ηνπνζεηεί ζην πάλσ κέξνο αληηπξνζσπεχεη ην «Ιδεαηφ», ηδαληθφ, ηδεαιηζηηθφ, επηζπκεηφ ή θαληαζηηθφ, ελψ αληίζεηα φ,ηη βξίζθεηαη ζην θάησ

5 5 κέξνο αληηπξνζσπεχεη ην «Πξαγκαηηθφ», δειαδή παξνπζηάδεη πεξηζζφηεξν εηδηθέο πιεξνθνξίεο, ιεπηνκέξεηεο, απνδείμεηο, πξαθηηθέο νδεγίεο (Kress & van Leeuwen, 2004: ). χκθσλα κε ην κνληέιν αηζζεηηθήο αλάπηπμεο ηεο γλσζηηθήο ςπρνιφγνπ Housen (1992), ε αηζζεηηθή ζθέςε ηνπ αηφκνπ εμειίζζεηαη κέζσ πέληε ζηαδίσλ απφ ην ζηάδην ησλ αξραξίσλ ζεαηψλ, ζην ζηάδην ησλ πξνρσξεκέλσλ θαη ησλ εηδεκφλσλ. Έλα άηνκν νπνηαζδήπνηε ειηθίαο ρσξίο εηθαζηηθέο εκπεηξίεο θαη ζπζηεκαηηθή εηθαζηηθή αγσγή βξίζθεηαη αλαγθαζηηθά ζην ρακειφηεξν ζηάδην αηζζεηηθήο αλάπηπμεο θαη δελ κπνξεί λα πξνσζεζεί ζε αλψηεξα ζηάδηα. Υαξαθηεξηζηηθφ ζηνηρείν ηεο ζπζηεκαηηθήο εηθαζηηθήο αγσγήο γηα ηελ αλάπηπμε ηεο νπηηθήο ή αηζζεηηθήο εγγξακαηνζχλεο, θαηά ηελ Housen, είλαη ε δηδαζθαιία Οπηηθψλ ηξαηεγηθψλ, φπσο ε παξάζεζε εξσηεκάησλ. Σα εξσηήκαηα απνβιέπνπλ ζηελ φμπλζε ηεο παξαηεξεηηθφηεηαο αιιά θαη ζηελ αλάπηπμε ηε θξηηηθήο ζθέςεο, θαζψο δεηείηαη απφ ηνπο ζεαηέο λα δηθαηνινγήζνπλ ηα ζπλαηζζήκαηα ή ηηο ηδέεο πνπ ηνπο δεκηνπξγεί ε εηθφλα ζπλδένληάο ηα κε ζηνηρεία ηεο εηθφλαο, φπσο ηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ κνξθψλ ή ηνλ ηξφπν παξαγσγήο ηεο εηθφλαο απφ ηνπο θαιιηηέρλεο (π.ρ. ρξψκαηα, ηερλνηξνπία, ζχλζεζε θηι.) θαη λα δηεξεπλήζνπλ ηελ επίδξαζε ησλ πξνζσπηθψλ ηνπο βησκάησλ ή ηδεψλ ζηελ πξφζιεςε ηνπ κελχκαηνο πνπ εθθξάδεηαη ζην έξγν ηέρλεο (Housen, 1992: ). Γηα ηελ αλάπηπμε ηνπ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ ηα εξσηήκαηα πνπ πξνηείλνπκε λα ππνβάιινληαη ζηνπο καζεηέο θαηά ηελ κειέηε ησλ εηθφλσλ ηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο αλαδεηθλχνπλ ηηο δηαζηάζεηο ζηηο νπνίεο θσδηθνπνηείηαη ην κήλπκα-λφεκα ησλ εηθφλσλ ζχκθσλα κε ηε εκεησηηθή Θεσξία (Kress & van Leeuwen, 2004) θαη αμηνπνηνχλ ην κνληέιν ησλ Οπηηθψλ ηξαηεγηθψλ ηεο Housen (1992) γηα ηελ πξνζέγγηζε εηθαζηηθψλ έξγσλ ηέρλεο Β ηομέαρ: πποζέγγιζη ηων λεκηικών κειμένων Η Κεηκελνγισζζνινγηθή Θεσξία ζπλεμεηάδεη ηνπο ηξεηο βαζηθνχο παξάγνληεο ηεο παξαγσγήο ηνπ θεηκέλνπ, ην ζπγγξαθέα, ην θείκελν θαη ηνλ αλαγλψζηε, ηνπο νπνίνπο ζπζρεηίδεη κε ην επηθνηλσληαθφ πεξηθείκελν. Μειεηά κεηαμχ άιισλ, ηε γιψζζα ησλ θεηκέλσλ φπσο ηε γισζζηθή ζπλνρή, δειαδή ηνπο γξακκαηηθνχο ηξφπνπο ζχλδεζεο ησλ δνκηθψλ ζηνηρείσλ ησλ θεηκέλσλ (π.ρ. θεηκεληθνί δείθηεο, δηάινγνη, κεηαθνξηθφο ιφγνο, γισζζνπαίγληα), ηελ πξνζεηηθφηεηα (ηελ επηθνηλσληαθή ιεηηνπξγία ην κήλπκα ηνπ θεηκέλνπ) θαη ηε δηαθεηκεληθφηεηα (ηελ παξνπζία ζην θείκελν ζηνηρείσλ απφ άιια θείκελα) (Μαηζαγγνχξαο, 2001: 45-48). χκθσλα κε ηε Θεσξία ηεο Αηζζεηηθήο ηεο Πξφζιεςεο αλαδεηθλχεηαη ν πξσηαξρηθφο ξφινο ηνπ αλαγλψζηε ζηε λνεκαηνδφηεζε ηνπ θεηκέλνπ. Σν λφεκα δελ είλαη εγγεγξακκέλν κε νξηζηηθφ θαη απφιπην ηξφπν ζην θείκελν. Σν θείκελν είλαη «αλνηρηφ» θαη γηα λα απνθηήζεη λφεκα πξέπεη ν αλαγλψζηεο λα θαηαζέζεη γλψζεηο, πεπνηζήζεηο θαη αηζζεηηθέο εκπεηξίεο. Όια απηά ζπγθξνηνχλ ηνλ «νξίδνληα ησλ πξνζδνθηψλ ηνπ» θαη πξνέξρνληαη ηφζν απφ ηελ πξνζσπηθή ηνπ πξνεγνχκελε επαθή κε θείκελα φζν θαη απφ ηε ζπκκεηνρή ηνπ ζηε ζπζζσξεπκέλε εκπεηξία ηεο θνηλφηεηαο ζηελ νπνία αλήθεη (Rosenblatt, 1994). Με βάζε ηε Θεσξία ηεο Rosenblatt, έρεη πξνηαζεί έλα ελδεηθηηθφ δηδαθηηθφ κνληέιν ηεζζάξσλ ζηαδίσλ γηα ηελ πξνζέγγηζε ινγνηερληθνχ έξγνπ: (α) πξνεηνηκαζία πεξηβάιινληνο (π.ρ. ζπδήηεζε κε αθνξκή ηνλ ηίηιν ηνπ έξγνπ θαη πξνβιέςεηο γηα ην πεξηερφκελφ ηνπ ή πξνβνιή ζρεηηθψλ κε ην ζέκα εηθφλσλ), (β) αξρηθή αληαπφθξηζε (π.ρ. ζχλδεζε ηνπ πεξηερνκέλνπ κε ζρεηηθά βηψκαηα ηνπ αλαγλψζηε, επηινγή ησλ ζεκείσλ ηνπ

6 6 θεηκέλνπ πνπ θεληξίδνπλ ην ελδηαθέξνλ ηνπ, άκεζε θαηαγξαθή ησλ εληππψζεσλ πνπ πξνθαιεί ην θείκελν), (γ) ηειεηνπνίεζε ηεο αληαπφθξηζεο (π.ρ. ζχλδεζε ησλ πξνζσπηθψλ ζπλαηζζεκάησλ θαη ηδεψλ κε ηα θεηκεληθά ζηνηρεία, ιεμηινγηθή θαη ζεκαζηνινγηθή εξκελεία ησλ ζηνηρείσλ), (δ) έθθξαζε ηεο αληαπφθξηζεο (π.ρ. παξαγσγή γξαπηνχ ιφγνπ ή δξακαηνπνίεζε ή εηθαζηηθή απφδνζε ηνπ θεηκέλνπ) (Καινγήξνπ & Βεζζαξάθε, 2005: 59-75). ηελ πξφηαζε πνπ θαηαηίζεηαη ζηελ παξνχζα εξγαζία γηα λα πξνζεγγηζηεί πνιχπιεπξα ην πεξηερφκελν ηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο φπσο απνδίδεηαη κέζσ ηνπ ιεθηηθνχ θεηκέλνπ θαη λα αλαδεηρζεί κέζσ ηεο ελεξγεηηθήο ζπκκεηνρήο ησλ καζεηψλ ην κήλπκα ηνπ έξγνπ, αμηνπνηείηαη ην πξναλαθεξζέλ δηδαθηηθφ κνληέιν. Παξάιιεια επηδεηείηαη λα αλαδεηρζνχλ ζχκθσλα κε ηηο αξρέο ηεο Κνηλσληνγισζζνινγίαο: ε πινθή ηε αθήγεζεο, ηα γισζζηθά κέζα ηνπ θεηκέλνπ, ππνζέζεηο γηα ηηο ηδέεο πνπ πξνηίζεην λα εθθξάζεη ν ζπγγξαθέαο, ηα δηαθεηκεληθά ζηνηρεία ηεο ηζηνξίαο θαη ε επίδξαζε ησλ εκπεηξηψλ ηνπ αλαγλψζηε, φπσο απηά ελεξγνπνηνχληαη θαηά ηελ αλάγλσζε ηνπ θεηκέλνπ θαη ζπκβάιινπλ ζηελ θαηαλφεζε ηεο ηζηνξίαο Γ ηομέαρ: πποζέγγιζη ηων εικονογπαθημένων ιζηοπιών Η Kiefer (1993) δηεξεχλεζε ηα ζηάδηα νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ ησλ παηδηψλ ρξεζηκνπνηψληαο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο. Με ηα απνηειέζκαηα ησλ εξεπλψλ ηεο ζπλέζηεζε έλα αλαπηπμηαθφ κνληέιν ηεζζάξσλ ζηαδίσλ ησλ πξνθνξηθψλ απνθξίζεσλ ησλ παηδηψλ ζηηο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο. ην πιεξνθνξηαθφ (informative) ζηάδην ηα παηδηά ζρνιηάδνπλ εζηηάδνληαο ζην πεξηερφκελν ησλ εηθφλσλ, ζηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο, ζηε ζχλδεζε ηνπ θεηκέλνπ κε ηελ θαζεκεξηλή δσή θαη πξνβαίλνπλ ζε ζπγθξίζεηο κε άιια βηβιία. ην αλαθαιππηηθφ (heuristic) ζηάδην ηα παηδηά εκπιέθνληαη ζε επίιπζε πξνβιεκαηηθήο θαηάζηαζεο, ζπλάγνπλ ζπκπεξάζκαηα θαη ζπρλά ρξεζηκνπνηνχλ ππνζεηηθή γιψζζα. ην θαληαζηηθφ (imaginative) ζηάδην ηα παηδηά εηζέξρνληαη ζηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο θαη ζπρλά ρξεζηκνπνηνχλ κεηαθνξηθφ ιφγν. ην πξνζσπηθφ (personal) ζηάδην ηα παηδηά εθθξάδνπλ ζπλαηζζήκαηα θαη απφςεηο ζρεηηθέο κε ηα πξφζσπα ηεο ηζηνξίαο θαη αμηνινγνχλ ηηο εηθφλεο (Kiefer, 1993: 271). Η Kiefer εληφπηζε ηηο αλαπηπμηαθέο δηαθνξέο ζηνλ ηξφπν πνπ ηα παηδηά πξνζεγγίδνπλ ηηο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο φζνλ αθνξά ζηελ επηζήκαλζε ησλ ιεπηνκεξεηψλ πνπ πεξηέρνληαη ζηηο εηθφλεο. Βξήθε φηη ηα παηδηά ζθέπηνληαη θξηηηθά φρη κφλν ζρεηηθά κε ζέκαηα πνπ αθνξνχλ ην γλσζηηθφ πεξηερφκελν ηεο ηζηνξίαο αιιά θαη ζρεηηθά κε αηζζεηηθνχο παξάγνληεο πνπ αθνξνχλ ηηο εηθφλεο θαη ηελ πξφζεζε ησλ εηθνλνγξάθσλ γηα ηελ απφδνζε δηαθφξσλ ηδεψλ θαη φηη απηή ε αηζζεηηθή επίγλσζε εμαξηάηαη απφ ηελ ειηθία (Kiefer, 1993: 280). Δπηβεβαίσζε ηεο ρξήζεο ησλ πξναλαθεξζέλησλ ιεθηηθψλ ιεηηνπξγηψλ πνπ αθνξνχλ ζηελ απφθξηζε ησλ παηδηψλ ζε εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο παξέρνπλ θαη ηα απνηειέζκαηα ηεο έξεπλαο ησλ Arizpe θαη Styles ζηελ νπνία απνδείρηεθε φηη ηα παηδηά κπνξνχλ λα εθθξάζνπλ εμαηξεηηθά ζχλζεηεο εξκελείεο, εάλ νη ζπλζήθεο είλαη θαηάιιειεο (ππνζηεξηθηηθή ζηάζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ ζηελ παξαηήξεζε, ζπδήηεζε αηνκηθή κε ην καζεηή ή ζε κηθξέο νκάδεο καζεηψλ κε πλεχκα ακνηβαίαο εμεξεχλεζεο θαη αζρνιίαζηε απνδνρή ησλ απνθξίζεσλ ησλ παηδηψλ) (Arizpe & Styles, 2003: ). Σν κνληέιν πξνθνξηθψλ απνθξίζεσλ ηεο Kiefer ζπκπιεξψζεθε κε επξήκαηα απφ ηηο έξεπλεο ησλ Arizpe θαη Styles (2003) πνπ αθνξνχλ θαη άιια είδε πξάμεσλ

7 7 ιφγνπ φπσο δειψζεηο πνπ αθνξνχλ ηε κεηαγλψζε (π.ρ. απηφ κε θάλεη λα ζθέθηνκαη ή δελ κπνξνχζα λα θαηαιάβσ ηη ήζειε λα πεη, αιιά ην θαηάιαβα γηαηί κνπ ζχκηζε ), ηα δηαθεηκεληθά ζηνηρεία (π.ρ. απηνχ ηνπ θαιιηηέρλε ηνπ αξέζεη λα ή ζπλεζίδεη λα. φπσο βιέπνπκε θαη ζε άιια έξγα ηνπ), ηελ πξνζεηηθφηεηα ηνπ θαιιηηέρλε (π.ρ. ίζσο ν θαιιηηέρλεο φηαλ έγξαθε ή δσγξάθηδε ζθεθηφηαλ ), ζπιινγηζκνχο γηα ηελ εμέιημε ηεο πινθήο ( αλαξσηηέκαη ηη πξφθεηηαη λα ζπκβεί ή ν ήξσαο ηεο ηζηνξίαο ζα κπνξνχζε λα θάλεη ) (Arizpe & Styles, 2003: 230). Γηα ηελ αλάδεημε ηεο ζρέζεο θαη ηεο αιιειεπίδξαζεο ησλ δηαθνξεηηθψλ κέζσλ αθήγεζεο ηεο ηζηνξίαο ζ έλα πνιπηξνπηθφ θείκελν ηα εξσηήκαηα πνπ ηίζεληαη ζηνπο καζεηέο αμηνπνηνχλ ηα είδε πξάμεσλ ιφγνπ πνπ θαηαγξάθεθαλ ζηηο παξαπάλσ έξεπλεο ηεο Kiefer θαη ησλ Arizpe θαη Styles Γ ηομέαρ: ανάπηςξη κπιηικήρ ζκέψηρ Μεξηθέο απφ ηηο βαζηθέο παξαδνρέο ηνπ θηλήκαηνο ηεο Κξηηηθήο θέςεο είλαη φηη νη γλψζεηο θαη νη αληηιήςεηο ηνπ αηφκνπ είλαη θνηλσληθά πξνζδηνξηζκέλεο, νη γλσζηηθέο ζηξαηεγηθέο είλαη δηδάμηκεο θαη βειηηψλνληαη κε ηε ζπλερή εμάζθεζε, ε κάζεζε θαη ε γλσζηηθή αλάπηπμε επηηπγράλνληαη κέζα ζ έλα πιαίζην πνπ ζπλδπάδεη ηηο αξρέο ηνπ θνηλσληθνχ επνηθνδνκηζκνχ θαη ηεο γλσζηηθήο καζεηείαο (Μαηζαγγνχξαο, 2002: 63-64). Καηά ηελ πξνζέγγηζε νπνηνπδήπνηε θεηκέλνπ ιεθηηθνχ, νπηηθνχ ή πνιπηξνπηθνχ νη πξνυπάξρνπζεο γλψζεηο θαη νη εκπεηξίεο ηνπ καζεηή απνηεινχλ βαζηθφ παξάγνληα θαηαλφεζήο ηνπ, φπσο θαη ε χπαξμε κεηαγλσζηηθψλ δεμηνηήησλ πξνζέγγηζεο θαη απνηειεζκαηηθήο απνθσδηθνπνίεζεο ηνπ θεηκέλνπ (Μαηζαγγνχξαο, 2002: 435). Οη δεμηφηεηεο απηέο κπνξνχλ λα απνηειέζνπλ ζηφρνπο ζπζηεκαηηθήο δηδαζθαιίαο ή λα αλαπηπρζνχλ εκκέζσο θαηά ηε ζπδήηεζε ηνπ εθπαηδεπηηθνχ κε ηνπο καζεηέο θαζψο νη εξσηήζεηο πνπ ππνβάιιεη ππνδεηθλχνπλ ζηνπο καζεηέο γλσζηηθέο ζηξαηεγηθέο πξνζέγγηζεο ηεο γλψζεο δηεπξχλνληαο θαηά ηνλ Vygotsky ηελ «δψλε ηεο επηθείκελεο αλάπηπμήο ηνπο» (ζην Arizpe & Styles, 2003: 111). Δπηπξνζζέησο, ην θίλεκα ηεο Κξηηηθήο θέςεο απνδέρεηαη ηελ αμία ηεο παξαγσγήο γξαπηνχ ιφγνπ ηφζν απφ άπνςε γισζζηθή θαη λνεηηθή φζν θαη απφ θνηλσληθν-πνιηηηθή (Μαηζαγγνχξαο, 2001: 7). Δπεηδή ν γξαπηφο ιφγνο επηηειεί επηθνηλσληαθή ιεηηνπξγία θαη ε άλεηε ρξήζε θάζε είδνπο γξαπηνχ ιφγνπ ζηελ παξαγσγή θάζε κνξθήο θεηκέλνπ (ιεθηηθνχ ή/θαη νπηηθνχ θεηκέλνπ) απνηειεί πξνυπφζεζε γηα ηηο δπλαηφηεηεο παξέκβαζεο ηνπ αηφκνπ ζην θνηλσληθφ γίγλεζζαη (Kress, 1994: 10), ζηνπο καζεηέο πξέπεη λα παξέρνληαη νη γλψζεηο θαη νη δεμηφηεηεο γηα ηελ παξαγσγή νπνηνπδήπνηε είδνπο θαη κνξθήο θεηκέλνπ (ιεθηηθνχ, πνιπηξνπηθνχ θηι.) ψζηε λα δηαζθαιηζηνχλ νη δπλαηφηεηεο πνιπηξνπηθήο επηθνηλσλίαο ζε πνηθίινπο ρψξνπο ζηηο πνιππνιηηηζκηθέο θνηλσλίεο ηεο κεηαλεσηεξηθήο επνρήο (Μαηζαγγνχξαο, 2001: 7). Η ζηελή ζρέζε παξαγσγήο γξαπηνχ ιφγνπ θαη νηθνδφκεζεο ηεο γλψζεο ζεσξείηαη δεδνκέλε (Galbraith, 1998). Οη ζρεηηθέο έξεπλεο αλαθέξνπλ φηη ε θαηάθηεζε ηεο γλψζεο πξνσζείηαη κέζα απφ ηελ ελεξγνπνίεζε αλψηεξσλ γλσζηηθψλ ιεηηνπξγηψλ ηηο νπνίεο ζπλεπάγεηαη εθ θχζεσο ε δηαδηθαζία παξαγσγήο ηνπ γξαπηνχ ιφγνπ (Μαηζαγγνχξαο, 2001: Schumacher & Nash, 1991). Δπηζεκαίλεηαη φηη φια ηα είδε γξαςίκαηνο (θαηαγξαθή ζεκεηψζεσλ, παξάθξαζε,

8 8 δηαηχπσζε εξσηεκάησλ, θηι.) δελ έρνπλ ζε φια ηα είδε κάζεζεο (ζπγθξάηεζε πιεξνθνξηψλ, αιιαγή ελλνηνινγηθψλ ζρεκάησλ θηι.) ηηο ίδηεο ζεηηθέο επηπηψζεηο. Γηα ηε βειηίσζε θαη ηνλ ελλνηνινγηθφ κεηαζρεκαηηζκφ πνπ ζεσξείηαη αλψηεξν είδνο κάζεζεο θαηαιιειφηεξα έξγα είλαη εθείλα πνπ εκπιέθνπλ ηνπο καζεηέο ζε κεηαζρεκαηηζκνχο θαη αλαδηνξγαλψζεηο ησλ πξσηνγελψλ πιεξνθνξηαθψλ δεδνκέλσλ (Peasley, Rosaen & Roth, 1992), φπσο είλαη ε ζπγγξαθή νπηηθνχ θεηκέλνπ- γξαθηθνχ νξγαλσηή θαη εηδηθφηεξα ελλνηνινγηθνχ ράξηε. Οη έξεπλεο επηζεκαίλνπλ ηελ απνηειεζκαηηθφηεηα ησλ ελλνηνινγηθψλ ραξηψλ ζηελ δηεπθφιπλζε ηεο κάζεζεο ηφζν ζηελ θαηαλφεζε ελλνηψλ φζν θαη ζηελ αλάπηπμε ιεμηινγίνπ (Merkley & Jefferies, 2001 Novak, 1998). Παξάιιεια ε ρξήζε ησλ ελλνηνινγηθψλ ραξηψλ πξνηείλεηαη γηα ηε ζπλεηδεηνπνίεζε ηεο γισζζηθήο δνκήο Τπνθείκελν-Ρήκα-Αληηθείκελν (Τ-Ρ-Α) 1. Σα παηδηά ηεο πξσηνζρνιηθήο ειηθίαο αηζζεηνπνηνχλ θαη εμνηθεηψλνληαη κε απηή αθφκε θαη αλ δελ γίλεηαη ρξήζε ησλ φξσλ Τ-Ρ-Α. Γεκηνπξγείηαη ε θαηάιιειε γλσζηηθή ππνδνκή γηα ηελ ζπληαθηηθή αλάιπζε πξνηάζεσλ πνπ ζα αθνινπζήζεη ζε κεγαιχηεξεο ηάμεηο (Birbili, 2006). Δπηπιένλ, νη γξαθηθνί νξγαλσηέο πξνηείλνληαη σο δηδαθηηθφ κέζν γηα ηε ζπζηεκαηηθή δηδαζθαιία ησλ πεξηζζφηεξσλ απφ ηηο είθνζη δχν γλσζηηθέο δεμηφηεηεο πνπ ζπλαπαξηίδνπλ ηελ θξηηηθή ζθέςε θαη κάιηζηα απνηεινχλ ην κνλαδηθφ κέζν γηα ηελ αλάπηπμε θαη εθαξκνγή ηεο δεμηφηεηαο ηεο νξγάλσζεο ηεο γλψζεο ε νπνία ηαμηλνκείηαη ζην πςειφηεξν επίπεδν κάζεζεο ζην επίπεδν ηεο ππέξβαζεο δεδνκέλσλ θαη απνηειεί ραξαθηεξηζηηθή δεμηφηεηα ησλ θξηηηθά ζθεπηφκελσλ αηφκσλ (Μαηζαγγνχξαο, 2002: ). Υξεζηκνπνηνχληαη αθφκε γηα ηελ παξνπζίαζε ηεο θαηαλφεζεο θαη εξκελείαο ελφο αλαγλσζκέλνπ θεηκέλνπ θαηά ηε θάζε αλαζχλζεζεο ηνπ θεηκέλνπ (Μαηζαγγνχξαο, 2002: 464). Οη γξαθηθνί νξγαλσηέο απνηεινχλ θχξηα ζηξαηεγηθή γηα ηελ θαηαλφεζε φισλ ησλ εηδψλ θεηκέλσλ απφ ηνπο καζεηέο θαη ηαπηφρξνλα εμαηξεηηθφ εξγαιείν ησλ εθπαηδεπηηθψλ γηα ηελ αμηνιφγεζε ηεο θαηαλφεζεο ησλ ελλνηψλ απφ ηνπο καζεηέο (Baca & Braden, 1990 Braden, 2001 Johnson & Lamb, 2007). ην πιαίζην ηεο αλάπηπμεο ησλ γλσζηηθψλ δεμηνηήησλ δηνξγάλσζεο ηεο γλψζεο θαη ππέξβαζεο ησλ δεδνκέλσλ πνπ ζπιιέγνληαη απφ πνιπηξνπηθφ θείκελν, θαηά ηε θάζε αλαζχλζεζεο ηνπ θεηκέλνπ (Μαηζαγγνχξαο, 2002: 464) πξνηείλνπκε ηελ παξαγσγή ελλνηνινγηθνχ ράξηε, θαζψο εμππεξεηεί ηελ παξαγσγή πνιπηξνπηθνχ θεηκέλνπ πνπ απνηειεί βαζηθφ ζθνπφ ηεο πξφηαζήο καο, πξνσζεί ηελ αλάπηπμε ηεο θξηηηθήο ζθέςεο κέζσ ηεο θαηαλφεζεο ελλνηψλ θαη απνηειεί πνιπηξνπηθφ κέζν παξνπζίαζεο ηεο θαηαλφεζεο ηεο πινθήο ηεο αθήγεζεο φπσο πξνζειήθζε απφ ην ιεθηηθφ θείκελν θαη ηηο εηθφλεο ηεο ηζηνξίαο. 3. Ζ πρόηαζη Γηα ηελ εθαξκνγή ηεο πξφηαζή καο επηιέρηεθε ε εηθνλνγξαθεκέλε ηζηνξία «Ο Καιχηεξφο κνπ Φίινο» ηνπ Υ. Μπνπιψηε (2004), ζε εηθνλνγξάθεζε Β. Παπαγεσξγίνπ, εθδφζεηο Παηάθε. Κξηηήξηα επηινγήο απνηέιεζαλ ε κηθξή έθηαζε 1 Υαξαθηεξηζηηθφ ησλ ελλνηνινγηθψλ ραξηψλ είλαη ε ρξήζε ιέμεσλ πάλσ ζηα βέιε πνπ ζπλδένπλ θχθινπο θαη απνθαιχπηνπλ ηε ζρέζε πνπ ππάξρεη αλάκεζα ζηηο δπν ζπλδεδεκέλεο έλλνηεο πνπ πεξηθιείνληαη ζηνπο θχθινπο (Novak, 1998). Σα βέιε αληηζηνηρνχλ ζε ελέξγεηεο πνπ ζηε γξακκαηηθή απνδίδνληαη κε ξήκαηα ελψ νη θχθινη ζε έλλνηεο πνπ δειψλνληαη κε νπζηαζηηθά (Kress & van Leeuwen, 2004: 46). Όπσο γίλεηαη θαλεξφ ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο νπηηθνπνηεί ηε βαζηθή γισζζηθή δνκή Τ-Ρ-Α (Birbili, 2006).

9 9 ηνπ θεηκέλνπ (πεξίπνπ 400 ιέμεηο) θαη ε κεγάιε γξακκαηνζεηξά, ε εμνηθείσζε ησλ παηδηψλ κε ην ζέκα πνπ πξαγκαηεχεηαη ε αθήγεζε θαη ε ζπκβνιή ηεο εηθνλνγξάθεζεο ζηελ παξνπζίαζε ηεο ηζηνξίαο. χκθσλα κε ηα ζηάδηα αλαγλσζηηθήο αλάπηπμεο (Learning A-Z websites, 2002) νη πεξηζζφηεξνη καζεηέο ηεο Α ηάμεο Γεκνηηθνχ αλήθνπλ ζηα ζηάδηα ησλ αλαδπφκελσλ θαη ησλ πξψηκσλ επρεξψλ αλαγλσζηψλ θαη ην θείκελν πξνηείλεηαη λα είλαη κηθξήο έθηαζεο, κε ζχληνκεο πξνηάζεηο θαη κε κεγάιε γξακκαηνζεηξά. χκθσλα κε έξεπλεο (Learning A-Z websites, 2002) ηα θείκελα πνπ κειεηψληαη απφ ηα παηδηά ησλ πξναλαθεξζέλησλ ζηαδίσλ ζα πξέπεη λα αθνξνχλ ζε νηθεία ζέκαηα αιιά λα εμεηάδνληαη ζε κεγαιχηεξν βάζνο. Σν ζέκα ηεο ηζηνξίαο ηνπ Μπνπιψηε είλαη ηα παηρλίδηα κε θίινπο. Σν ζέκα είλαη νηθείν ζηα παηδηά θαη ην βηψλνπλ απφ ηελ πξνζρνιηθή ηνπο αθφκε ειηθία. χκθσλα κε ην Nodelman (1988) «ε εηθνλνγξάθεζε πξέπεη λα μεθαζαξίδεη ή λα πξνζζέηεη πιεξνθνξίεο, λα πξνεθηείλεη ή λα εξκελεχεη ην λφεκα πνπ επηδηψθεη ν ζπγγξαθέαο, λα πξνθαιεί ζπλαηζζήκαηα, λα εγθαζηδξχεη ην ρσξν-ρξνληθφ πιαίζην θαη λα πξνζσπνγξαθεί ηνπο ραξαθηήξεο ηεο ηζηνξίαο δηαθνξεηηθά είλαη απιψο δηαθνζκεηηθή ηέρλε» (Nodelman, 1988: 7-9). Σα ζηνηρεία απηά ραξαθηεξίδνπλ ηελ εηθνλνγξάθεζε ηνπ Β. Παπαγεσξγίνπ, θαζηζηψληαο ην βηβιίν απηφ πνιπηξνπηθφ θείκελν, θαζψο απαηηείηαη ε ζχλζεζε ησλ δπν θσδίθσλ (ιεθηηθνχ θαη νπηηθνχ) γηα λα πξνζιεθηεί ε εμέιημε ηεο πινθήο Παποςζίαζη ηηρ εικονογπαθημένηρ ιζηοπίαρ Η έλλνηα πνπ πξαγκαηεχεηαη ην βηβιίν είλαη ε θηιία θαη ην ζέκα είλαη ηα παηρλίδηα κε θίινπο. Ο κχζνο αθνξά ζηα παηρλίδηα πνπ παίδεη δηαδνρηθά ην παηδί ηεο ηζηνξίαο θαζψο αλαδεηά λα δηαιέμεη ηνλ θαιχηεξν θίιν ηνπ. Η πινθή πεξηιακβάλεη ηελ πξψηε θνηλσληθή ζρέζε ηνπ παηδηνχ (ηα άηνκα ηεο νηθνγέλεηάο ηνπ), ηελ αλάπηπμε ζρέζεσλ κε εμσ-νηθνγελεηαθά πξφζσπα (θίινπο), ηα παηρλίδηα κε θίινπο ζε πξαγκαηηθφ πιαίζην (παηδηθή ραξά) θαη ηα παηρλίδηα κε θίινπο ζην ρψξν ηεο θαληαζίαο. Ο Μπνπιψηεο νδεγεί ζηαδηαθά ηνλ αλαγλψζηε απφ ηε κνλαρηθφηεηα ησλ άςπρσλ αζπξκάησλ ηεο λεπηαθήο ειηθίαο ζηε ζπληξνθηθφηεηα ησλ παηρληδηψλ κε ζπλνκήιηθα παηδηά ηεο ζρνιηθήο ειηθίαο, αμηνπνηψληαο σο ζηνηρείν πινθήο ηεο αθήγεζήο ηνπ ηε κπζνπιαζηηθή δεηλφηεηα ησλ παηδηψλ λα δεκηνπξγνχλ θαληαζηηθά ζελάξηα κε αληηθείκελα ηνπ πεξηβάιινληφο ηνπο (πνδήιαην, βηβιία, δψα). Ο ζπγγξαθέαο αμηνπνηεί ηηο παλζνκνινγνχκελεο ηδέεο φπσο: «έλα βηβιίν κπνξεί λα ζε ηαμηδέςεη θαη λα ζε ζπληξνθέςεη παληνχ» θαη «ν ζθχινο είλαη ν θαιχηεξνο θίινο ηνπ αλζξψπνπ» θαη ηηο ρξεζηκνπνηεί θαηά ηελ αθήγεζή ηνπ. Σν φλνκα ηνπ πξσηαγσληζηή ηεο ηζηνξίαο δελ απνθαιχπηεηαη. Η επηινγή απηή δηεπθνιχλεη ηελ ηαχηηζε ησλ αλαγλσζηψλ κε ηνλ ήξσα αθνχ κπνξνχλ λα ηνπ δψζνπλ νπνηνδήπνηε φλνκα, αθφκε θαη ην δηθφ ηνπο. Η εηθνλνγξάθεζε ηνπ Βαζίιε Παπαγεσξγίνπ δελ απνηειεί απιή εηθνλνγξάθεζε ησλ ζθελψλ πνπ πεξηγξάθεη ην ιεθηηθφ θείκελν. Πξνζζέηεη πιεξνθνξίεο, πξνεθηείλεη ή εξκελεχεη ην κήλπκα πνπ επηδηψθεη ν ζπγγξαθέαο θαη ηειηθά κφλν κε ηελ παξάιιειε αλάγλσζε ηνπ ιεθηηθνχ θεηκέλνπ θαη ηεο εηθφλαο θαηαθέξλεη ν αλαγλψζηεο λα θαηαλνήζεη θαη λα εξκελεχζεη ηελ ηζηνξία. Οη εηθφλεο είλαη νινζέιηδεο ή δηζέιηδεο θαη θαηαιακβάλνπλ φιε ηε δηαζέζηκε έθηαζε ζηελ επηθάλεηα ηεο ζειίδαο. Σν ζχληνκν θείκελν βξίζθεηαη ζην θάησ κέξνο ηεο ζειίδαο εληζρχνληαο έηζη ηελ πξσηνθαζεδξία ηεο εηθφλαο ζηελ έθθξαζε ηνπ λνήκαηνο

10 10 (Kress & van Leeuwen, 2004: 201). H απφζηαζε απφ ηελ νπνία απνδίδνληαη ηα πξφζσπα ζπρλά είλαη εμαηξεηηθά θνληηλή εγθαζηδξχνληαο κηα πξνζσπηθή ζρέζε κε ηνλ αλαγλψζηε βνεζψληαο ηνλ λα δηεηζδχζεη ζην ρψξν θαη ζηα ζπλαηζζήκαηα ησλ εξψσλ (βι. Δηθφλα 1). Γηα ηνλ επηρξσκαηηζκφ ησλ εηθφλσλ ρξεζηκνπνηήζεθε ε ηερληθή ηεο αθνπαξέιαο, ε νπνία ραξαθηεξίδεηαη απφ ρακειήο έληαζεο ρξψκαηα θαη απνδίδεη κε επθνιία δηαβαζκηζκέλεο θσηνζθηάζεηο. Οη νπηηθέο πνηφηεηεο ηεο αθνπαξέιαο, επεηδή δεκηνπξγνχλ ζακπέο, νκηριψδεηο εληππψζεηο (Gentle, 1988: 153), είλαη νη θαηαιιειφηεξεο γηα λα απνδψζνπλ ιαλζάλνπζεο ςπρνινγηθέο θαηαζηάζεηο, φπσο ην πέξαζκα απφ ηελ θεληξηθή ζέζε ηνπ παηδηνχ ζηελ νηθνγέλεηα θαηά ηελ λεπηαθή ειηθία ζηελ απηνλφκεζή ηνπ θαη απνδνρή ηνπ ζην θνηλσληθφ πεξηβάιινλ ησλ ζπλνκειίθσλ θαηά ηε ζρνιηθή ειηθία (Παξαζθεπφπνπινο, 1985: 12). Η ζχλζεζε ηεο ζθελήο ηεο πξψηεο θαη ηεο ηειεπηαίαο εηθφλαο ηεο ηζηνξίαο απνηειεί νπηηθνπνίεζε αθξηβψο απηήο ηεο ςπρνινγηθήο κεηαβνιήο. Οη εηθφλεο ηνπ βηβιίνπ είλαη ξεαιηζηηθήο απφδνζεο επηηείλνληαο κε απηφλ ηνλ ηξφπν ηελ αίζζεζε ηεο πξαγκαηηθφηεηαο θαη ηεο απεηθφληζεο νηθείσλ γηα ην παηδί ζθελψλ. Δικόνα 1. Οη ζειίδεο 24 θαη 25 ηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο Μια δειγμαηική ππόηαζη διδαζκαλίαρ Δπεηδή ην εμψθπιιν θάζε βηβιίνπ είλαη έλα «θαηψθιη» κε ζεκαίλνπζα ιεηηνπξγία (Καινγήξνπ, 2003: 195), πξνηείλνπκε ν εθπαηδεπηηθφο θαηά ηε θάζε πξνβιεκαηηζκνχ ζχκθσλα κε ην κνληέιν πξνζέγγηζεο ινγνηερληθψλ έξγσλ ηεο Rosenblatt λα πξνβεί ζε επίδεημε ηνπ εμψθπιινπ ηνπ βηβιίνπ θαη λα δεηήζεη απφ ηνπο καζεηέο λα θάλνπλ ππνζέζεηο γηα ην πεξηερφκελν ηεο ηζηνξία κειεηψληαο ηηο κνξθέο, ην κέγεζνο θαη ηε ζηάζε ησλ κνξθψλ ηεο ζθελήο πνπ απνδίδεηαη ζην εμψθπιιν ζπλππνινγίδνληαο ζηηο ππνζέζεηο ηνπο θαη ηνλ ηίηιν ηνπ βηβιίνπ (βι. Δηθφλα 2). Δικόνα 2. Σν εμψθπιιν ηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο.

11 11 Καηφπηλ, θαζψο ε κειέηε ηεο ηζηνξίαο πξνζέξρεηαη ζηε θάζε ηεο αξρηθήο αληαπφθξηζεο ηνπ έξγνπ, ζα κπνξνχζακε λα πξνθαιέζνπκε ζηα παηδηά ηελ αλάθιεζε ζρεηηθψλ βησκάησλ πνπ αθνξνχλ είδε παηρληδηψλ θαη πξφζσπα κε ηα νπνία παίδνπλ πξηλ ηνπο δεηήζνπκε λα δηαβάζνπλ ηελ ηζηνξία. Παξάιιεια ν εθπαηδεπηηθφο κπνξεί λα ζπκπιεξψλεη καδί κε ηα παηδηά ζηνλ πίλαθα ην ηζηφγξακκα ηεο έλλνηαο «παηρλίδηα» ψζηε λα δεκηνπξγήζεη ηελ θαηάιιειε γλσζηηθή ππνδνκή γηα ηνλ ελλνηνινγηθφ ράξηε πνπ ζα δεηεζεί λα ζπληάμνπλ ηα παηδηά ζηελ ηειεπηαία θάζε ηεο δηδαζθαιίαο. Αθνινχζσο ν εθπαηδεπηηθφο, γηα λα νδεγήζεη ηα παηδηά ζε κηα πινπζηφηεξε νπηηθή εκπεηξία θαη λα ελζαξξχλεη ηε ζηνραζηηθή πξφβιεςε, επηδεηθλχεη ζηνπο καζεηέο ηηο εηθφλεο κία-κία, ζπδεηνχλ γη απηέο, θαη ηνπο δεηά λα πξνβιέςνπλ ην πεξηερφκελν ηεο ηζηνξίαο πξηλ πξνβνχλ ζε αλάγλσζε [«take a picture walk», κηα ηερληθή πνπ πξνηείλεηαη απφ ηελ Thibault (2003)]. Μηα ηερληθή πνπ πξνηείλνπλ νη Anderson θαη Richards (2003: ) γηα λα βνεζήζνπλ ηα παηδηά λα εζηηάζνπλ ζηελ εηθνλνγξάθεζε θαη λα πξνσζήζνπλ ηελ θξηηηθή ζθέςε, είλαη ην ηξίπηπρν ησλ εξσηήζεσλ γηα θάζε εηθφλα ηνπ βηβιίνπ: «Ση βιέπσ; Ση ζθέθηνκαη; Ση αλαξσηηέκαη;» ηε ζπλέρεηα δίδεηαη αξθεηφο ρξφλνο θαη δεηείηαη απφ ηα παηδηά λα αλαγλψζνπλ πξνζεθηηθά ην θείκελν θαη ηηο εηθφλεο θαη λα ειέγμνπλ αλ νη αξρηθέο ππνζέζεηο ηνπο γηα ην πεξηερφκελν ηνπ βηβιίνπ ήηαλ νξζέο ή ιαλζαζκέλεο. Οη εξσηήζεηο πνπ ζα αθνινπζήζνπλ ηελ αλάγλσζε ηνπ βηβιίνπ θαη αληηζηνηρνχλ ζηελ ηξίηε θάζε ηνπ κνληέινπ πξνζέγγηζεο ινγνηερληθψλ έξγσλ ηελ ηειεηνπνίεζε ηεο αληαπφθξηζεο αθνξνχλ θάζε ζειίδα ή δηζέιηδν ηνπ βηβιίνπ. Δπηδηψθνπλ λα απνθαιχςνπλ ηνλ ηξφπν πνπ πξνζέιαβαλ νη καζεηέο ην πεξηερφκελν ηεο ηζηνξίαο θαη παξάιιεια λα επεθηείλνπλ ην πεδίν πξφζιεςεο εζηηάδνληαο ζε εξσηήζεηο πνπ αθνξνχλ ζην θείκελν, ζηηο εηθφλεο, ζηελ αιιειεπίδξαζε ιεθηηθνχ θεηκέλνπ θαη εηθφλαο θαη ζε κεηαγλσζηηθέο εξσηήζεηο ειέγρνπ ηεο πνξείαο πνπ αθνινχζεζε ε ζθέςε ηνπο. Δηδηθφηεξα, νη εξσηήζεηο πνπ αθνξνχλ ζην θείκελν βαζηζκέλεο ζηελ Κεηκελνγισζζνινγία θαη ζηε Θεσξία ηεο Rosenblatt ζα κπνξνχζαλ λα είλαη: Δξσηήζεηο θαηαλφεζεο θαη εξκελείαο: Ση ιέεη ε κεηέξα/ ν παηέξαο/ ν παππνχο /ε γηαγηά ζην παηδί γηα ηνπο θίινπο; Καηαιαβαίλεηο ηη ιέλε; Πψο ην θαηαιαβαίλεηο; πκθσλείο; Γηαηί; Πψο θαληάδεζαη πσο παίδεη ν ήξσαο απηφ ην παηρλίδη; Πνηνλ θίιν ραξαθηήξηζε σο ηνλ θαιχηεξν ν ήξσαο ηεο ηζηνξίαο ηειηθά; Γηαηί δηάιεμε απηφλ; πκθσλείο κε ηελ επηινγή ηνπ; Δζχ πνηνλ ζα δηάιεγεο; Γηαηί; Πνηνπο άιινπο θίινπο ζα κπνξνχζε λα έρεη ν ήξσαο ηεο ηζηνξίαο; Δξσηήζεηο δηάθξηζεο δνκηθψλ ζηνηρείσλ ηνπ θεηκέλνπ, ησλ γισζζνπαίγλησλ θαη ησλ γισζζηθψλ κέζσλ πνπ ρξεζηκνπνηεί ν ζπγγξαθέαο: Τπάξρεη θάηη ηδηαίηεξν ζηε θξάζε «αξρηλάσ κε ην θίιν κνπ ηνλ Σάθε πνπ φιν ηξψεη ζπθσηάθη» ζηε ζειίδα 10; Με πνηεο ιέμεηο μεθηλά ην θείκελν ζηε ζειίδα 11; Γηαηί; Πνηα θξάζε ζνπ ζπκίδεη; Πνην γισζζηθφ κνηίβν επαλαιακβάλεηαη ζηελ ηζηνξία; Δξσηήζεηο αλαγλψξηζεο ηεο ζπκβνιήο ησλ πξνζσπηθψλ ηνπο γλψζεσλβησκάησλ ζηελ θαηαλφεζε ηνπ πεξηερνκέλνπ ηνπ θεηκέλνπ ζα κπνξνχζε λα είλαη:

12 12 νπ ζπκίδεη θάηη ε ηζηνξία; Ση; Δζχ έρεηο παίμεη ηέηνηα παηρλίδηα; Πψο αηζζαλφζνπλ; Οη εξσηήζεηο πνπ αθνξνχλ ζηηο εηθφλεο βαζηζκέλεο ζηηο δηαζηάζεηο ησλ εηθφλσλ πνπ κειεηά ε εκεησηηθή Θεσξία θαη ζην κνληέιν ηεο Kiefer εκπινπηηζκέλν κε ηηο πξάμεηο ιφγνπ ησλ εξεπλψλ ησλ Arizpe θαη Styles ζα κπνξνχζαλ λα είλαη: Πνηα εηθφλα ηνπ βηβιίνπ ζνπ άξεζε πεξηζζφηεξν; Γηαηί; Ννκίδεηο πσο είλαη θαιφο ν δσγξάθνο; Γηαηί; Πψο αηζζάλεηαη ην παηδί ηεο ηζηνξίαο; Πψο ην θαηάιαβεο; Ση δείρλεη ε εηθφλα; Ση λνκίδεηο πσο ήζειε ν εηθνλνγξάθνο λα ζθεθηνχκε δσγξαθίδνληαο έηζη ηελ εηθφλα; (γηα θάζε εηθφλα ηνπ βηβιίνπ). Δηδηθφηεξα: Πξνο ηα πνχ θνηηάδεη ν παηέξαο θαη ην παηδί ζηε ζειίδα 4; Γηαηί; Ση δείρλεη ν παππνχο ζηε ζειίδα 5; Γηαηί; Πξνο ηα πνχ θνηηάδεη ν ήξσαο θαζψο καο αθεγείηαη ηελ ηζηνξία; Πξνο ηα πνχ θνηηάδεη ν ήξσαο ζηελ ηειεπηαία εηθφλα ηεο ηζηνξίαο; Γηαηί θνηηάδεη εκάο ηνπο αλαγλψζηεο ζε απηή ηελ εηθφλα; ε πνηεο εηθφλεο ν εηθνλνγξάθνο δσγξάθηζε ηε ζθελή απφ πάξα πνιχ θνληά; Γηαηί; Ση ζθέςεηο ήζειε λα θάλνπκε; Γηαηί ν εηθνλνγξάθνο δσγξάθηζε ηνλ Σάθε αξηζηεξά θαη ην πνδήιαην δεμηά ηεο εηθφλαο; Ση ζρέζε έρεη απηή ε επηινγή κε ηελ ζπλέρεηα ηεο ηζηνξίαο; Σν ζθπιί ηεο ζ. 20 είλαη ην ίδην κε απηφ ηεο ζ. 27; Γηαηί δσγξάθηζε έηζη ηελ νπξά ηνπ ζθπιηνχ ζηε ζ. 22 ν εηθνλνγξάθνο; Γηαηί ζηελ ηειεπηαία εηθφλα δσγξάθηζε ηα παηδηά λα θάλνπλ ηξακπάια θαη δελ ηα δσγξάθηζε λα παίδνπλ θάπνην άιιν παηρλίδη; Πνην παηδί βξίζθεηαη ζην πάλσ κέξνο ηεο ηξακπάιαο θαη πνην ζην θάησ; Γηαηί ν εηθνλνγξάθνο δηάιεμε λα ηνπνζεηήζεη ζε απηέο ηηο ζέζεηο ηα παηδηά; Οη εξσηήζεηο δηεξεχλεζεο ηεο αιιειεπίδξαζεο ηνπ θεηκέλνπ θαη ηεο εηθφλαο ζα κπνξνχζαλ λα είλαη: Ννκίδεηο φηη νη εηθφλεο ιέλε ηελ ίδηα ηζηνξία φπσο θαη νη ιέμεηο; ε πνηεο ζειίδεο ε εηθφλα ιέεη πεξηζζφηεξα πξάγκαηα απφ φηη ιέλε νη ιέμεηο; Θα κπνξνχζεο λα θαηαιάβεηο ηελ ηζηνξία ρσξίο ηε βνήζεηα ησλ εηθφλσλ; Γηαηί νη εηθφλεο βξίζθνληαη ζην πάλσ κέξνο ηεο ζειίδαο θαη ην θείκελν ζην θάησ κέξνο; Οη κεηαγλσζηηθέο εξσηήζεηο πνπ ζα κπνξνχζαλ λα ππνβιεζνχλ γηα ηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ ειέγρνπ ηεο ζθέςεο είλαη: Ση ζε βνήζεζε λα θαηαιάβεηο πνηνο είλαη ν θαιχηεξνο θίινο ηνπ ήξσα, θαζψο δηάβαδεο ην βηβιίν; Ση ζε δπζθφιεςε λα θαηαιάβεηο ηελ ηζηνξία; Οη εξσηήζεηο κε ηηο νπνίεο ζα εληνπηζηνχλ θαη ζα αλαδεηρηνχλ ηα δηαθεηκεληθά ζηνηρεία ηνπ βηβιίνπ κπνξνχλ λα αθνξνχλ ηφζν ζην θείκελν φζν θαη ζηηο εηθφλεο: Ο ζπγγξαθέαο ζηε ζ. 17 κηιάεη γηα δνπκεξά θαξπνχδηα πνπ ηνλ ηξειαίλεη ε γιχθα ηνπο. Η αλαθνξά ζηα θαξπνχδηα ζνπ ζπκίδεη θάπνην άιιν βηβιίν ηνπ Υξήζηνπ Μπνπιψηε; Πνην;

13 13 Η ζθελή πνπ ππάξρεη ζην εμψθπιιν ζνπ ζπκίδεη θάπνηα άιιε εηθφλα πνπ έρεηο δεη θάπνπ αιινχ, ζε άιιν βηβιίν ή ζηελ ηειεφξαζε; Πνηα εηθφλα ζνπ ζπκίδεη; Μεηά ηε ζπδήηεζε ηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο ζε κηθξέο νκάδεο θαζψο ε κειέηε ηνπ βηβιίνπ εηζέξρεηαη ζηελ ηέηαξηε θάζε πξνζέγγηζεο ινγνηερληθνχ έξγνπ, ηελ έθθξαζε ηεο αληαπφθξηζεο, δεηάκε απφ ηα παηδηά ζε εηαηξηθέο ή ηεηξακειείο νκάδεο λα παξνπζηάζνπλ ηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο κε ηε κνξθή γξαθηθνχ νξγαλσηή, ζπγθεθξηκέλα ελλνηνινγηθνχ ράξηε, ν νπνίνο θαηφπηλ ζα αλαξηεζεί ζηνλ πίλαθα αλαθνίλσζεο θαη ζα παξνπζηαζηεί ζηηο άιιεο νκάδεο. Οη έλλνηεο πνπ δεηάκε λα ζπζρεηηζηνχλ είλαη «παηρλίδη», «θίινο» θαη ην εξψηεκα πνπ ζέηνπκε είλαη: Ο ήξσαο ηη παηρλίδη παίδεη κε πνηνλ; Αλάινγα κε ην γλσζηηθφ επίπεδν ή ηελ εμνηθείσζε κε ελλνηνινγηθνχο ράξηεο ησλ παηδηψλ ηεο ηάμεο κπνξεί ν εθπαηδεπηηθφο λα αλαζέζεη ην έξγν απηφ κε δηαθνξνπνηεκέλν βαζκφ δπζθνιίαο, αθνινπζψληαο ην κνληέιν ηεο θζίλνπζαο θαζνδήγεζεο ή λα πξνβεί ζε εμαηνκηθεπκέλε δηδαζθαιία αλάινγα κε ηε γλσζηηθή ππνδνκή ηνπ θάζε καζεηή. Σν έξγν ηεο ζπγγξαθήο ελφο ελλνηνινγηθνχ ράξηε κε απμάλνληα βαζκφ δπζθνιίαο 2 είλαη: 4. Δπίλογος Να δηαλείκεη ν εθπαηδεπηηθφο θχιιν εξγαζίαο ζην νπνίν ππάξρεη πξνζρεδηαζκέλε ε δνκή ηνπ ράξηε κε ηνπο θχθινπο θαη ηα παηδηά λα απνδψζνπλ δσγξαθηθά ζηηο θαηάιιειεο ζέζεηο ηα πξφζσπα θαη ηα παηρλίδηα πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο, λα ζρεδηάζνπλ ηα βέιε θαη λα πνπλ πξνθνξηθά ηε ζρέζε πνπ ζπλδέεη ηηο δχν έλλνηεο. Να δηαλείκεη ν εθπαηδεπηηθφο θχιιν εξγαζίαο ζην νπνίν ππάξρεη πξνζρεδηαζκέλε ε δνκή ηνπ ράξηε θαη ηα παηδηά λα γξάςνπλ ζηηο θαηάιιειεο ζέζεηο ηα νλφκαηα ησλ παηρληδηψλ θαη ησλ πξνζψπσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο ή /θαη ηηο ιέμεηο πάλσ ζηα βέιε πνπ θαζνξίδνπλ ηε ζρέζε πνπ ζπλδέεη ηηο δπν έλλνηεο. Σα παηδηά κφλα ηνπο λα ζρεδηάζνπλ ηε δνκή ηνπ γξαθηθνχ νξγαλσηή θαη λα γξάςνπλ ζηηο θαηάιιειεο ζέζεηο ηα νλφκαηα ησλ παηρληδηψλ θαη ησλ πξνζψπσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ πινθή ηεο ηζηνξίαο θαη ηηο ιέμεηο πάλσ ζηα βέιε πνπ θαζνξίδνπλ ηε ζρέζε πνπ ζπλδέεη ηηο δπν έλλνηεο. Σα παηδηά απφ ηελ πξνζρνιηθή ειηθία έξρνληαη ζε επαθή κε εηθνλνγξαθεκέλα βηβιία θαη θαζψο δελ έρνπλ απνθηήζεη αλαγλσζηηθή ηθαλφηεηα πξνζπαζνχλ λα θαηαιάβνπλ ην πεξηερφκελν ηεο ηζηνξίαο απφ ηηο εηθφλεο πξηλ ηελ αθνχζνπλ λα ηνπο ηελ δηαβάδνπκε. Σελ απζφξκεηε απηή ηάζε πξέπεη λα ηελ εληζρχζνπκε θαη λα ηελ εκπινπηίζνπκε κε ζπζηεκαηηθή εθπαίδεπζε θαηά ηε δηάξθεηα ηεο πξσηνβάζκηαο εθπαίδεπζεο παξάιιεια κε ηελ εθκάζεζε ηεο αλάγλσζεο θαη ηεο γξαθήο, επεηδή «νη πςεινχ επηπέδνπ δεμηφηεηεο ηνπ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ δελ αλαπηχζζνληαη, εθηφο εάλ θαζνξηζηνχλ θαη απνηειέζνπλ αληηθείκελν ζπζηεκαηηθήο δηδαζθαιίαο» (Avgerinou & Ericson, 1997: 280). Η πξφηαζε δεκηνπξγεί έλα πιαίζην πξνζέγγηζεο πνιπηξνπηθψλ θεηκέλσλεηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ ζχκθσλα κε ην κνληέιν ηεο Kiefer (1993) ην νπνίν κε ² Οη δηαβαζκηζκέλεο δπζθνιίαο δξαζηεξηφηεηεο πνπ πξνηείλνπκε ζηεξίδνληαη ζην κνληέιν δηδαζθαιίαο πνπ πξνηείλνπλ νη Novak (1998) θαη White θαη Gunstone (1992). Γηα ηε ρξήζε ελλνηνινγηθψλ ραξηψλ ζηελ πξνζρνιηθή εθπαίδεπζε βιέπε Birbili, 2006.

14 14 ηε ρξήζε αλνηρηψλ εξσηήζεσλ θαη θαηεπζπλφκελεο ζπδήηεζεο (Arizpe & Styles, 2003) σζεί ηνπο καζεηέο ζηε ζπλεηδεηνπνίεζε ηνπ εχξνπο ησλ πιεξνθνξηψλ πνπ παξέρνληαη ζε κηα εηθφλα πέξα απφ ηελ αλαπαξάζηαζε ηνπ πξνζψπνπ ή ηεο δξάζεο (Housen, 1992 Kress & van Leeuwen, 2004). Σνπο παξέρεη εξγαιεία δηεξεχλεζεο ησλ δχν θσδίθσλ κε ηνπο νπνίνπο εθθξάδεηαη ην πεξηερφκελν κηαο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο ηνπ ιεθηηθνχ θψδηθα ζχκθσλα κε ηηο Θεσξίεο ηεο Κεηκελνγισζζνινγίαο θαη ηεο Αηζζεηηθήο ηεο Πξφζιεςεο (Μαηζαγγνχξαο, 2001), θαη παξάιιεια ηνπ νπηηθνχ θψδηθα ζχκθσλα κε ηε εκεησηηθή ζεσξία (Kress & van Leeuwen, 2004). Σνπο αζθεί ζηελ νξγάλσζε θαη παξνπζίαζε ησλ ελλνηψλ ή ηεο πινθήο ηεο αθήγεζεο κέζσ ηεο παξαγσγήο πνιπηξνπηθνχ θεηκέλνπ-ελλνηνινγηθνχ ράξηε, αλαπηχζζνληαο παξάιιεια ηελ θξηηηθή ηνπο ζθέςε (Μαηζαγγνχξαο, 2002). Γηα ηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ κέζα απφ ηε ρξήζε εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ, κπνξνχλ λα αμηνπνηεζνχλ σο ζεκεία ζχλδεζεο νη ζρεηηθνί ζηφρνη ησλ Αλαιπηηθψλ Πξνγξακκάησλ πνπδψλ (Α.Π..) ηεο Γιψζζαο θαη ησλ Δηθαζηηθψλ 3 νη νπνίνη ζηελ πξφηαζή καο φρη κφλν πινπνηνχληαη αιιά εκπινπηίδνληαη θαη επεθηείλνληαη. Έηζη, ε αλάπηπμε δεμηνηήησλ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ κπνξεί λα εληαρζεί ζην πεξηερφκελν ησλ παξαπάλσ γλσζηηθψλ αληηθεηκέλσλ θαη παξάιιεια λα αμηνπνηεζεί γηα ηελ αλάπηπμε ησλ δεμηνηήησλ ν πξνβιεπφκελνο ζην Χξνιφγην Πξφγξακκα Μαζεκάησλ δηδαθηηθφο ρξφλνο γηα ηε δηδαζθαιία ηεο Λνγνηερλίαο θαη ησλ Δηθαζηηθψλ. Η πξφηαζε δελ έρεη εθαξκνζηεί ζπζηεκαηηθά ζηελ Α ηάμε 4. Σα απνηειέζκαηα ηεο έξεπλαο φκσο ησλ Arizpe θαη Styles (2003) ζε 126 παηδηά ειηθίαο 4-11 εηψλ ζε ζρνιεία ηεο Αγγιίαο (ρακεινχ νηθνλνκηθνχ επηπέδνπ θαη πνιπεζληθήο ζχλζεζεο) πνπ αθνξνχζε ηελ αλάιπζε θαη εξκελεία ησλ εηθφλσλ θαη ησλ ιεθηηθψλ θεηκέλσλ εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ, κέζσ ζπδήηεζεο κε ρξήζε αλνηρηψλ εξσηήζεσλ φπσο νη πξνηαζείζεο, δεκηνπξγεί βάζηκεο ειπίδεο φηη ε πξφηαζή καο ζα νδεγήζεη ζε ζεηηθά καζεζηαθά απνηειέζκαηα. Σφζν ζηελ απνθσδηθνπνίεζε ησλ εηθφλσλ γεληθά δεμηφηεηα πνπ εκπίπηεη ζηελ πεξηνρή ηνπ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ φζν θαη εηδηθά ζηελ αλαθάιπςε ηεο αιιειεπίδξαζεο εηθφλσλ θαη ιεθηηθνχ θεηκέλνπ ζηελ πξφζιεςε ηνπ λνήκαηνο εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ δεμηφηεηα πνπ απαηηνχλ ηα πνιπηξνπηθά θείκελα. Οη γξαθηθνί νξγαλσηέο, ηδηαηηέξσο ηα ηζηνγξάκκαηα, έρνπλ ήδε αμηνπνηεζεί ζηελ ειιεληθή δηδαθηηθή πξάμε γηα ηελ νξγάλσζε ηεο ζθέςεο θαηά ηελ παξαγσγή 3 Οη εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο σο ινγνηερληθφ είδνο εκπίπηνπλ ζην πεδίν ηεο Λνγνηερλίαο ε νπνία ζηελ πξσηνβάζκηα εθπαίδεπζε απνηειεί αλαπφζπαζην ηκήκα ηνπ Α.Π.. ηεο Γιψζζαο. Η εηθνλνγξάθεζε ηζηνξίαο απνηειεί εηθαζηηθή ηέρλε θαη εκπίπηεη ζηελ γλσζηηθή πεξηνρή ησλ Δηθαζηηθψλ. ε θαλέλα απφ ηα δχν Α.Π.. δελ αλαθέξεηαη ξεηψο ν φξνο νπηηθφο γξακκαηηζκφο, νχηε πξνηείλεηαη ε ρξήζε γξαθηθψλ νξγαλσηψλ. Όκσο ζην Α.Π.. ηεο Γιψζζαο ζηνλ έβδνκν άμνλα πνπ αθνξά ζηε δηαρείξηζε πιεξνθνξηψλ, ν κνλαδηθφο ηνπ ζηφρνο απνβιέπεη «ζηελ άζθεζε ησλ καζεηψλ ζηελ αλαδήηεζε, ζηνλ εληνπηζκφ θαη αμηνιφγεζε ησλ πιεξνθνξηψλ ρξεζηκνπνηψληαο δηάθνξεο πεγέο πιεξνθφξεζεο, γισζζηθέο θαη κε» (ΤΠ.Δ.Π.Θ, 2002: 51), ππνδεηθλχεηαη εκκέζσο ε απνθσδηθνπνίεζε πνιπηξνπηθψλ θεηκέλσλ γηα ηε ζπιινγή πιεξνθνξηψλ. Ο ηέηαξηνο άμνλαο ηνπ Α.Π.. ηεο Γιψζζαο πνπ αθνξά ζηε Λνγνηερλία πξνβιέπεη «ζηελ επαθή ησλ καζεηψλ κε θαηαμησκέλα απφ άπνςε αηζζεηηθήο θείκελα ηεο ινγνηερλίαο θαη ζηελ εμνηθείσζε κε ην εμσζρνιηθφ βηβιίν» (ΤΠ.Δ.Π.Θ, 2002: 41). ηνλ έθην άμνλα ηνπ Α.Π.. ησλ Δηθαζηηθψλ πεξηιακβάλνληαη ζηφρνη πνπ αθνξνχλ ηελ πεξηγξαθή εηθαζηηθψλ έξγσλ θαη ηελ πξνθνξηθή έθθξαζε πξνηηκήζεσλ, ζθέςεσλ, απφςεσλ, ζπλαηζζεκάησλ κε ηε ρξήζε νξνινγίαο (ΤΠ.Δ.Π.Θ, 2002: 128). Οη ζηφρνη απηνί, αλ θαη απνηεινχλ επηθαλεηαθή πξνζέγγηζε ησλ εηθαζηηθψλ έξγσλ, ζρεηίδνληαη κε ηελ απνθσδηθνπνίεζε εηθφλσλ πνπ επηδηψθεη ν νπηηθφο γξακκαηηζκφο. 4 Βξίζθεηαη ζε εμέιημε πηινηηθή έξεπλα κε καζεηέο ηεο Γ ηάμεο Γεκνηηθνχ, ρξεζηκνπνηψληαο έξγα ηνπ Υ. Μπνπιψηε θαη άιισλ ινγνηερλψλ πνπ απεπζχλνληαη ζε επρεξείο αλαγλψζηεο. Η αληαπφθξηζε ησλ παηδηψλ είλαη εμαηξεηηθά ζεξκή θαη νη ελδείμεηο γηα ηα καζεζηαθά απνηειέζκαηα θαίλνληαη ζεηηθέο.

15 15 αθεγεκαηηθψλ θεηκέλσλ (Μαηζαγγνχξαο, 2001), θαζψο θαη γηα ηελ αμηνιφγεζε ελνηήησλ ηνπ γλσζηηθνχ αληηθεηκέλνπ ηεο Μειέηεο Πεξηβάιινληνο (βι. ζρνιηθά εγρεηξίδηα φισλ ησλ ηάμεσλ ηνπ δεκνηηθνχ ζρνιείνπ). Οη έξεπλεο γηα ηνπο ελλνηνινγηθνχο ράξηεο επηζεκαίλνπλ ηελ απνηειεζκαηηθφηεηά ηνπο ζηελ δηεπθφιπλζε ηεο κάζεζεο ηφζν ζηελ αλάπηπμε ιεμηινγίνπ φζν θαη ζηελ θαηαλφεζε ελλνηψλ (Hall & Strangman, 2002 Merkley & Jefferies, 2001 Moore & Readence, 1984 Novak, 1998 Willerman & MacHarg, 1991). Δπειπηζηνχκε φηη ε ρξήζε ελλνηνινγηθνχ ράξηε θαηά ηε κειέηε εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο κπνξεί λα απνβεί κέζν φρη κφλν δηεπθφιπλζεο ζηελ πξνζέγγηζε κηαο ινγνηερληθήο αθήγεζεο αιιά θπξίσο κέζν αλάπηπμεο ησλ δεμηνηήησλ ησλ καζεηψλ ηεο Α ηάμεο ζηελ νξγάλσζε θαη ηελ παξνπζίαζε ηεο γλψζεο πνπ αθνξά νπνηαδήπνηε γλσζηηθή πεξηνρή, θαζψο ε θαηνρή ηέηνησλ δεμηνηήησλ απνηειεί αλαγθαηφηεηα ζηελ ζχγρξνλε επνρή. Γηα λα ππάξμεη φκσο δηαηήξεζε ησλ ζεηηθψλ καζεζηαθψλ απνηειεζκάησλ ζηελ αλάπηπμε δεμηνηήησλ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ ζα πξέπεη νη καζεηέο λα αζθεζνχλ θαηά ηε δηάξθεηα ηνπ ζρνιηθνχ έηνπο κε ηε ρξήζε πιήζνπο εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ ηνπ ίδηνπ ή δηαθνξεηηθψλ ζπγγξαθέσλ θαη εηθνλνγξάθσλ. Έηζη ζα εμνηθεησζνχλ θαη ζα θαηαλνήζνπλ φηη κηα εηθνλνγξαθεκέλε ηζηνξία δηαζέηεη πνιιά επίπεδα λνήκαηνο θαη εξκελείαο ηα νπνία δελ πξνζιακβάλνληαη επζχο εμαξρήο αιιά απαηηείηαη ζπλερήο αλαζηνραζκφο θαη δηεξεχλεζε ηνπ ιεθηηθνχ θαη ηνπ νπηηθνχ θεηκέλνπ κε εξσηήζεηο πάλσ θαη πέξα απφ ην ρσξνρξνληθφ πιαίζην θαη ηελ εμέιημε ηεο αθεγεκαηηθήο πινθήο. Παξάιιεια ζα αλαπηχμνπλ ηελ αλαγθαία γλσζηηθή ππνδνκή γηα ηελ αλαθάιπςε δηαθεηκεληθψλ ζηνηρείσλ ζην ιεθηηθφ θείκελν θαη ζηηο εηθφλεο. Σα εξσηήκαηα πνπ παξακέλνπλ πξνο δηεξεχλεζε είλαη ηεο κεηαθνξάο ηεο γλψζεο ζε δηαθνξεηηθφ πιαίζην θαη ηεο θαηαιιειφηεηαο ηεο παξαγσγήο ελλνηνινγηθνχ ράξηε ζηε θάζε αλαζχλζεζεο ηεο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο. πγθεθξηκέλα, αλ νη γλψζεηο θαη δεμηφηεηεο πνπ αλαπηχζζνληαη θαηά ηελ πξνηαζείζα κειέηε ησλ εηθνλνγξαθεκέλσλ ηζηνξηψλ κεηαθέξνληαη ζηελ θαζεκεξηλή δσή ησλ καζεηψλ ηεο Α ηάμεο θαηά ηελ εμσζρνιηθή ηνπο επαθή κε εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίεο, δειαδή ζε πιαίζην απηφλνκεο πξνζέγγηζεο ηνπ έξγνπ, ρσξίο ηε βνήζεηα ησλ εξσηεκάησλ ηνπ εθπαηδεπηηθνχ θαη ην ζεκαληηθφηεξν αλ αμηνπνηνχληαη θαηά ηελ πξνζέγγηζε άιισλ πνιπηξνπηθψλ θεηκέλσλ, φπσο έληππεο θαη ηειενπηηθέο δηαθεκίζεηο, ειεθηξνληθά παηρλίδηα (computer games), θηλεκαηνγξαθηθέο ηαηλίεο θηι. Θέκα δηεξεχλεζεο απνηειεί θαη ε ρξήζε γξαθηθνχ νξγαλσηή θαηά ηελ απφδνζε ηνπ λνήκαηνο ή ηεο ηδέαο κηαο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο, δειαδή αλ ε παξαγσγή γξαθηθνχ νξγαλσηή θαη εηδηθφηεξα ελλνηνινγηθνχ ράξηε απνηειεί ην πξνζθνξφηεξν κέζν γηα ηελ παξνπζίαζε ηεο θαηαλφεζεο ηνπ λνήκαηνο κηαο εηθνλνγξαθεκέλεο ηζηνξίαο ζε ζχγθξηζε γηα παξάδεηγκα κε ηελ παξαγσγή εηθαζηηθνχ έξγνπ πνπ ρξεζηκνπνίεζαλ ζηηο έξεπλέο ηνπο νη Arizpe θαη Styles (2003). Η ζχλζεζε αλάκεζα ζηελ αλάγλσζε θαη ηε ζπγγξαθή πνιπηξνπηθψλ θεηκέλσλ πνπ επηρεηξείηαη κε ηελ πξφηαζή καο ειπίδνπκε λα ζπλεηζθέξεη ζηελ έξεπλα ηεο εθπαηδεπηηθήο θνηλφηεηαο, έηζη ψζηε λα απνζνβεζεί ν θίλδπλνο «ε εθπαίδεπζε κε ηνπο φξνπο ηνπ λένπ νπηηθνχ γξακκαηηζκνχ, λα παξάγεη αγξάκκαηνπο πνιίηεο» φπσο ζεκεηψλνπλ νη Kress & van Leeuwen (2004: 14).

16 Βιβλιογραθία 16 Anderson, N. A. & Richards, J. C. (2003). What do I See? What do I Think? What do I Wonder? (STW): A Visual Literacy to Help Emergent Readers Focus on Storybook Illustrations. The Reading Teacher, 56 (5), Arizpe, Α. & Styles, Μ. (2003). Children Reading Pictures, Interpreting Visual Texts. London & New York: Routledge Falmer. Arnheim, R. (2007). Οπηική Σκέτη (κηθξ. Ι. Πνηακηάλνο & Γ. Βξπψλε). Θεζζαινλίθε: University Studio Press. Avgerinou, M. & Ericson, J. (1997). A Review of the Concept of Visual Literacy. British Journal of Educational Technology, 28, Baca, J. & Braden, R. A. (1990). Toward a Conceptual Map for Visual Literacy Constructs; Investigating Visual Literacy; Perceptions of Visual Literacy. Blacksburg, VA: International Visual Literacy Association. Barthes, R. (1988). Δικόνα-Μοςζική-Κείμενο (κηθξ. Γ. παλφο). Αζήλα: Πιέζξνλ. Benjamin, W. (1971). Le Surréalisme. Ouevre I: Mythes et Violence (trans. Maurice de Gandillac). Paris: Denoël. Birbili, M. (2006). Mapping Knowledge: Concept Maps in Early Childhood Education. Early Childhood Research and Practice 8 (2). Retrieved March 26, 2008 from the World Wide Web: Braden, R. A. (2001). Visual Literacy. In The Association for Educational Communications and Technology. Retrieved April 5, 2008 from the World Wide Web: Brown, A. L. & DeLoache, J. S. (1999). Μεηαγλσζηηθέο Γεμηφηεηεο. ην. Βνζληάδνπ (Δπηκ.), Κείμενα Δξελικηικήρ Ψςσολογίαρ (ζζ ). Αζήλα: Gutenberg. Γηαλληθνπνχινπ, Α. (2008). Το Σύγσπονο Δικονογπαθημένο Παιδικό Βιβλίο. Αζήλα: Παπαδφπνπινο. Galbraith, D. (1998). Writing as a Knowledge Constituting Process. In M. Torrance & D. Galbraith (Eds.), Knowing What to Write (pp ). Amsterdam: Amsterdam University Press. Galda, L. (1993). Visual Literacy: Exploring Art and Illustration in Children s Books. The Reading Teacher, 46 (6), Gentle, K. (1988). Children and Art Teaching. London & N. Y.: Routledge. Gibson, E. J. & Pick, A. D. (2005). Μια Οικολογική Πποζέγγιζη ζηην Ανηιληπηική Μάθηζη και Ανάπηςξη. (κηθξ.: A. Βαθάθε, εηζαγσγή & επηκέιεηα: Μ. Πνπξθφο). Αζήλα: Gutenberg. Gombrich, E. H. (1999). The Image & the Eye. London: Phaidon Press Limited. Hall, T. & Strangman, N. (2002). Graphic Organizers. Wakefield, MA: National Center on Accessing the General Curriculum. Retrieved April 13, 2008 from the World Wide Web: Housen, A. (1992). Validating a Measure of Aesthetic Development for Museums and Schools. ILVS Review: A Journal of Visitor Behavior, 2(2), Retrieved October 12, 2007 from the World Wide Web: International Visual Literacy Association (2008). What Is Visual Literacy. Retrieved March 23, 2008 from the World Wide Web: Johnson, L. & Lamb, Α. (2007). Learning Resources-Graphic Organizers. Retrieved April 13, 2008 from the World Wide Web: Καινγήξνπ, Σδ. (2003). Τέπτειρ και Ημέπερ Ανάγνυζηρ, η. Β. Αζήλα: ρνιή Ι. Μ. Παλαγησηφπνπινπ. Καινγήξνπ, Σδ. & Βεζζαξάθε, Δ. (2005). Η πκβνιή ηεο Θεσξίαο ηεο L. M. Rosenblatt ζηνλ Δκπινπηηζκφ ηεο Γηδαθηηθήο ηεο Λνγνηερλίαο. ην Σδ. Καινγήξνπ & Κ. Λαιαγηάλλε (Δπηκ.), Η Λογοηεσνία ζηο Σσολείο (ζζ ). Αζήλα: Σππσζήησ- Γάξδαλνο.

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ

ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ ΦΤΛΛΟ ΔΡΓΑΙΑ 1 Βαζηθέο Έλλνηεο & Καηεγνξίεο Γηθηύσλ Τπνινγηζηώλ Γξαζηεξηόηεηα 1ε αο δίλεηαη ν ελλνηνινγηθφο ράξηεο "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ - Βαζηθέο Έλλνηεο" πνπ αθνξά ζηελ θεληξηθή έλλνηα "Γίθηπα Τπνινγηζηψλ".

Διαβάστε περισσότερα

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING

Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Διατείριση Φσσικών Καταστρουών: ACTIVE LANDSLIDE INVENTORY MAPPING AND SUSCEPTIBILITY ZONING Ναηαιία Σπαλνύ, spanou@igme.gr & natspanou@gmail.com Τερληθόο Γεσιόγνο (M.Sc.) Πεξηγξαθή Χάξηεο ρσξηθήο θαηαλνκήο

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

Σηεθαλίδεο Ισάλλεο AM Δ200616

Σηεθαλίδεο Ισάλλεο AM Δ200616 ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΨΝ ΣΜΗΜΑ MΑΘΗΜΑΣΙΚΨΝ ΣΜΗΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΙΣΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΨΡΙΑ ΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗ ΣΜΗΜΑ ΥΙΛΟΟΥΙΑ ΠΑΙΔΑΓΨΓΙΚΗ & ΧΤΦΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΨΝ ΚΑΙ ΣΑΣΙΣΙΚΗ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΨΝ ΑΓΨΓΗ Δηαπαλεπηζηεκηαθό

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι

Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι Ο ΔΡΟΜΟ ΠΡΟ ΣΟ «ΑΕΙΦΟΡΟ ΧΟΛΕΙΟ» ένα φωτογπαφικό ταξίδι ηα Δθπαηδεπηήξηα Πάλνπ ππνζηεξίδνπκε ηελ άπνςε όηη ην «αεηθόξν ζρνιείν» είλαη έλα όξακα εθηθηό. Η εθπαίδεπζε γηα ηελ αεηθνξία δελ είλαη κάζεκα, αιιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΥΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ ΣΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΣΟΛΙΚΩΝ ΠΟΤΓΩΝ Π. Μ..: πνπδέο ζηηο Γιώζζεο θαη ηνλ Πνιηηηζκό ησλ Υσξώλ ηεο Ννηηναλαηνιηθήο Δπξώπεο ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS ΟΤΑ Επισειπηζιακή Νοημοζύνη: Οδεγίεο πξνο ηνπο εθπαηδεπόκελνπο γηα ηε ζύλδεζε κε ην ύζηεκα Γηαρείξηζεο Δπηρεηξεζηαθώλ Γηαδηθαζηώλ γηα ηελ εθηέιεζε ηωλ Πξαθηηθώλ Αζθήζεωλ ηωλ ππν(δλνηήηωλ) Bc1.1.4, Bc1.1.5,

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αξιοποίηςη των ΤΠΕ ςτην εκπαιδευτική διδακτική διαδικαςία ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Ο υπολογιςτήσ ωσ μζςο πρακτικήσ εγγραμματιςμοφ Δεκαετίεσ: 1950-60 «Τα βαςικά» Δνκηζκόο: Φσλνινγία

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή

Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΖ ΚΑΛΧΝ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΧΝ ΣΔΥΝΧΝ Μεηαπηπρηαθή δηαηξηβή ΣΑ TABLETS Χ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΔΡΓΑΛΔΗΟ ΣΟ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟ ΓΗΑ ΣΖΝ ΔΝΗΥΤΖ ΤΝΔΡΓΑΣΗΚΧΝ ΓΡΑΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ ΜΑΘΖΜΑΣΗΚΧΝ Έιελα Κσλζηαληίλνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Α Γημοτικού. Σίτλος: «Πρώτες μέρες στο σχολείο»

Νεοελληνική Γλώσσα. Α Γημοτικού. Σίτλος: «Πρώτες μέρες στο σχολείο» Π.3.2.1 Δκπαιδεςηικά ζενάπια και μαθηζιακέρ δπαζηηπιόηηηερ, ζύμθωνα με ζςγκεκπιμένερ πποδιαγπαθέρ, πος ανηιζηοισούν ζε 30 διδακηικέρ ώπερ ανά ηάξη Νεοελληνική Γλώσσα Α Γημοτικού Σίτλος: «Πρώτες μέρες στο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

«Οδςζζέαρ: ζηον πηγεμό για ηην Ιθάκη»

«Οδςζζέαρ: ζηον πηγεμό για ηην Ιθάκη» ΔΠΗΜΟΡΦΩΖ ΣΩΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΩΝ ΓΗΑ ΣΖΝ ΑΞΗΟΠΟΗΖΖ ΚΑΗ ΔΦΑΡΜΟΓΖ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΖ ΓΗΓΑΚΣΗΚΖ ΠΡΑΞΖ ΙΣΟΡΙΑ Γ ηάμε «Οδςζζέαρ: ζηον πηγεμό για ηην Ιθάκη» ΗΩΑΝΝΑ ΥΑΛΚΗΑ Μάξηηνο 2011 ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΟ ΔΝΑΡΙΟ 1. ΤΝΟΠΣΙΚΗ ΠΑΡΟΤΙΑΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΟΝΣΑ ΣΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΔΙΟ Ω ΑΦΗΓΗΗ. Γημήηπηρ Χαζάπηρ

ΔΙΑΓΟΝΣΑ ΣΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΔΙΟ Ω ΑΦΗΓΗΗ. Γημήηπηρ Χαζάπηρ ΔΙΑΓΟΝΣΑ ΣΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΔΙΟ Ω ΑΦΗΓΗΗ Γημήηπηρ Χαζάπηρ Τκήκα Εθπαίδεπζεο & Αγσγήο ζηελ Πξνζρνιηθή Ηιηθία Παλεπηζηήκην Αζελψλ ΠΔΡΙΛΗΨΗ Σην άξζξν ζρνιηάδεηαη ν ραξαθηήξαο ηεο καζεκαηηθήο γλψζεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΟΝ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΣΗ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΟΝ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΣΗ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΟΝ ΥΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΣΗ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΩΝ ΠΟΤΔΩΝ ΚΑΣΕΤΘΤΝΗ: ΛΟΓΟ, ΣΕΥΝΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΣΙΜΟ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΟ ΚΑΗ ΚΑΠΟΓΗΣΡΗΑΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ

ΔΘΝΗΚΟ ΚΑΗ ΚΑΠΟΓΗΣΡΗΑΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ ΔΘΝΗΚΟ ΚΑΗ ΚΑΠΟΓΗΣΡΗΑΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΠΟΤ ΤΠΟΒΑΛΛΔΣΑΗ ΣΟ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ ΣΟΤ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟΤ ΑΘΖΝΧΝ ΘΔΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Ζ πνιπηξνπηθφηεηα ζηε ζχγρξνλε εγγξάκκαηε θνηλσλία σο πξντφλ κεηαθνξάο ηνπ βηψκαηνο: πξνο κηα λέα κνξθή ιφγνπ. σθξφλεο Υαηδεζαββίδεο*

Ζ πνιπηξνπηθφηεηα ζηε ζχγρξνλε εγγξάκκαηε θνηλσλία σο πξντφλ κεηαθνξάο ηνπ βηψκαηνο: πξνο κηα λέα κνξθή ιφγνπ. σθξφλεο Υαηδεζαββίδεο* 136. Η πολσηροπικόηηηα ζηη ζύγτρονη εγγράμμαηη κοινωνία ως προϊόν μεηαθοράς ηοσ βιώμαηος: προς μια νέα μορθή λόγοσ, ζηο Ποσρκός, Μ. & Καηζαρού Ε. (επιμ.)«βίωμα, μεηαθορά και πολσηροπικόηηηα: εθαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΟΝΣΑ ΜΕ ΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΟΤ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΤ

ΔΙΔΑΚΟΝΣΑ ΜΕ ΣΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΟΤ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΤ Ο Επεξεργαςτήσ Κειμζνου : Είναι ζνα ιςχυρό μζςο διδαςκαλίασ. Χρηςιμοποιείται: ωσ πυρήνασ μιασ διδαςκαλίασ ή για δημιουργία δραςτηριοτήτων προγφμναςησ και εξάςκηςησ (drill and practice) Κυριαρχοφν: Word:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ:

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ: ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΗΧΑΝΝΗΝΧΝ ΦΗΛΟΟΦΗΚΖ ΥΟΛΖ ΣΜΖΜΑ Φ.Π.Φ. ΣΟΜΔΑ ΠΑΗΓΑΓΧΓΗΚΖ. ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΖ ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ ΠΑΝΑΓΗΧΣΑ. ΘΔΜΑ: «ΟΗ ΔΡΧΣΖΔΗ ΣΖ ΓΗΓΑΚΣΗΚΖ ΠΡΑΞΖ : ΑΝΑΛΤΖ ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΟΤ ΣΧΝ ΔΡΧΣΖΔΧΝ ΣΟΤ ΥΟΛΗΚΟΤ ΔΓΥΔΗΡΗΓΗΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ. Θέκα. «Οι εικόνερ ζηη μάθηζη βιολογικών εννοιών και θαινομένων: Η πεπίπηωζη ηων Φςζικών: «Δπεςνώ και Ανακαλύπηω» ηηρ ΣΤ δημοηικού»

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ. Θέκα. «Οι εικόνερ ζηη μάθηζη βιολογικών εννοιών και θαινομένων: Η πεπίπηωζη ηων Φςζικών: «Δπεςνώ και Ανακαλύπηω» ηηρ ΣΤ δημοηικού» ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ ΚΑΗ ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΧΝ ΣΗ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ Καηεύζπλζε Γηδαθηηθή Θεηηθώλ Δπηζηεκώλ:

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ειιεληθά θξάηε κεηά ηελ άιωζε ηεο Πόιεο: ε πεξίπηωζε ηνπ Μπζηξά»

«Τα ειιεληθά θξάηε κεηά ηελ άιωζε ηεο Πόιεο: ε πεξίπηωζε ηνπ Μπζηξά» ΔΠΙΜΟΡΦΩΗ ΣΩΝ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΩΝ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΙΣΟΡΙΑ Δ ηάμε «Τα ειιεληθά θξάηε κεηά ηελ άιωζε ηεο Πόιεο: ε πεξίπηωζε ηνπ Μπζηξά» «Τν θάζηξν ηεο Μνλεκβαζηάο θαη ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ

ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ ΔΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΓΙΣΡΙΑΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΜΗΜΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΗΣΛΟ ΔΦΑΡΜΟΓΗ ΣΩΝ ΝΔΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΗ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ: ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΑΙ ΓΙΔΡΔΤΝΗΗ ΜΔΩ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ ΓΡΑΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Σρεδίαζε θαη Αλάπηπμε πεξηερνκέλνπ Δηθηπαθνύ ηόπνπ θαη δηαδηθηπαθνύ πεξηνδηθνύ ζηε ζρνιηθή ηάμε: ην παξάδεηγκα κηαο έξεπλαο δξάζεο.

«Σρεδίαζε θαη Αλάπηπμε πεξηερνκέλνπ Δηθηπαθνύ ηόπνπ θαη δηαδηθηπαθνύ πεξηνδηθνύ ζηε ζρνιηθή ηάμε: ην παξάδεηγκα κηαο έξεπλαο δξάζεο. ΔΘΝΗΚΟ ΚΑΗ ΚΑΠΟΓΗΣΡΗΑΚΟ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΑΘΖΝΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ, ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΚΟΗΝΧΝΗΑ ΚΑΗ ΜΔΧΝ ΜΑΕΗΚΖ ΔΝΖΜΔΡΧΖ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΘΔΑΛΗΑ ΣΜΖΜΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΧΝ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΚΟ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ GRIZLI777 το νέο πρόγραμμα ςπουδών για το μάθημα των Εικαστικών ςτην υποχρεωτική εκπαίδευςη ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ οδηγός εκπαιδευτικού ΤΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ [Type the document subtitle] ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΖΓΗΔ ΓΗΑ ΣΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΣΖ ΝΔΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΛΧΑ ΣΖΝ Α' ΛΤΚΔΗΟΤ

ΟΓΖΓΗΔ ΓΗΑ ΣΖ ΓΗΓΑΚΑΛΗΑ ΣΖ ΝΔΑ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΛΧΑ ΣΖΝ Α' ΛΤΚΔΗΟΤ ΔΛΛΖΝΗΚΖ ΓΖΜΟΚΡΑΣΗΑ ΤΠΟΤΡΓΔΗΟ ΠΑΗΓΔΗΑ ΓΗΑ ΒΗΟΤ ΜΑΘΖΖ ΚΑΗ ΘΡΖΚΔΤΜΑΣΩΝ ----- ΔΝΗΑΗΟ ΓΗΟΗΚΖΣΗΚΟ ΣΟΜΔΑ Π/ΘΜΗΑ & Γ/ΘΜΗΑ ΔΚΠ/Ζ Γ/ΝΖ ΠΟΤΓΩΝ Γ/ΘΜΗΑ ΔΚΠ/Ζ ΣΜΖΜΑ Α Να διαηηπηθεί μέσπι... Βαθμόρ Αζθαλείαρ... Μαπούζι

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

Γιδακηική ηηρ Γλώζζαρ Ι

Γιδακηική ηηρ Γλώζζαρ Ι Γιδακηική ηηρ Γλώζζαρ Ι Δνόηηηα 8: Βαζηθέο αξρέο δξαζηεξηνηήησλ γξακκαηηζκνχ ζην λεπηαγσγείν Μαξηάλλα Κνλδχιε Σκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Δθπαίδεπζεο θαη ηεο Αγσγήο ζηελ Πξνζρνιηθή Ηιηθία (ΣΔΔΑΠΗ) 1. θνπνί ελφηεηαο...

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ»

ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΣΗΣΛΟ «Ζ ΥΡΖΖ ΣΟΤ ΑΝΑΛΤΣΗΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΟ ΑΠΟ ΣΟΝ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΟ ΣΟ ΠΛΑΗΗΟ ΣΟΤ ΤΓΥΡΟΝΟΤ ΝΖΠΗΑΓΧΓΔΗΟΤ» ΠΣΤΥΗΑΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΣΧΝ: ΜΑΡΣΗΝΟΤ ΑΗΚΑΣΔΡΗΝΖ Α.Μ. 9982200700256 ΜΠΟΕΗΟΝΔΛΟΤ ΔΗΡΖΝΖ Α.Μ. 9982200700215 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών

Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών Διαδικαςία Διδακτικού Μεταςχηματιςμού του Προγράμματοσ Σπουδών με την αξιοποίηςη των νέων Μέςων και των Τεχνολογιών Ηλεκτρονικέσ ςημειώςεισ για φοιτητέσ Δπηθ. Καζεγεηήο Αιηβίδνο νθφο Παηδαγσγηθφ Σκήκα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ

Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΣΕΙ ΕΡΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ο ΡΟΛΟ ΣΟΤ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΤ ΔΡΓΑΗΑ ΣΟ ΜΑΘΖΜΑ «ΠΑΗΓΑΓΩΓΗΚΑ» ΤΠΔΤΘΤΝΖ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ: ΒΟΓΗΑΣΕΖ ΓΔΠΟΗΝΑ ΔΞΑΜΖΝΟ: ΔΑΡΗΝΟ 2012-2013 ΚΟΤΦΟΤ ΕΙΡΗΝΗ, ΑΕΜ: 1457 ΣΡΙΑΝΣΗ ΜΑΡΚΕΛΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΙΓΟΝΗ ΣΑΡΜΠΟΠΟΤΛΟΤ

ΑΝΣΙΓΟΝΗ ΣΑΡΜΠΟΠΟΤΛΟΤ Π.3.1.1 χληαμε κεζνδνινγηθνχ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΣΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε. ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΛΟΓΟΣΔΥΝΙΑ: Η ΠΔΡΙΠΣΩΗ ΣΟΤ ΦΙΝΛΑΓΙΚΟΤ ΓΛΩΙΚΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX

ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX ΕΝΤΟΛΕΣ WINDOWS ΚΑΙ UNIX Σηότοι εργαζηηρίοσ Σην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ, νη θνηηεηέο ζα εμνηθεησζνύλ κε βαζηθέο εληνιέο δηθηπαθώλ πξσηνθόιισλ νη νπνίεο βξίζθνπλ εθαξκνγή ζε πεξηβάιινληα Windows

Διαβάστε περισσότερα

Δηδαθηηθέο Τερληθέο. Επηκέιεηα θεηκέλνπ Ιωάλλα Μπέιινπ, Σρνιηθή Σύκβνπινο Πιεξνθνξηθήο Ν. Ιωαλλίλωλ & Άξηαο

Δηδαθηηθέο Τερληθέο. Επηκέιεηα θεηκέλνπ Ιωάλλα Μπέιινπ, Σρνιηθή Σύκβνπινο Πιεξνθνξηθήο Ν. Ιωαλλίλωλ & Άξηαο Δηδαθηηθέο Τερληθέο Έλα θείκελν βαζηζκέλν ζην επηκνξθσηηθφ πιηθφ ηνπ έξγνπ «Τινπνίεζε επηκφξθσζεο εθπαηδεπηηθψλ - επηκνξθσηψλ πιεξνθνξηθήο», Πάηξα, 2008, (http://edu19-20.cti.gr/) Επηκέιεηα θεηκέλνπ Ιωάλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΗΚΟ ΔΠΗΜΟΡΦΧΣΗΚΟ ΤΛΗΚΟ

ΒΑΗΚΟ ΔΠΗΜΟΡΦΧΣΗΚΟ ΤΛΗΚΟ ΔΠΑ 2007-13\Δ.Π. Δ&ΓΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείδνλ Πξφγξακκα Δπηκφξθσζεο Δθπαηδεπηηθψλ ζηηο 8 Π.., 3 Π..Δμ., 2 Π..Δηζ.» Με ζπγρξεκαηνδφηεζε ηεο Διιάδαο θαη ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (Δ. Κ. Σ.) ΒΑΗΚΟ ΔΠΗΜΟΡΦΧΣΗΚΟ ΤΛΗΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

1 2 3 4 5 ΠΡΟΛΟΓΟ Σν ζεκεξηλφ ζρνιείν, πξέπεη λα είλαη ζε ζέζε λα αληαπνθξηζεί, ζηηο αλάγθεο κηαο θνηλσλίαο πνπ δηαξθψο εμειίζζεηαη θαη ζηηο ππνρξεψζεηο πνπ δεκηνπξγεί ε ηαρχηαηε εμέιημε ησλ επηζηεκψλ.

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007.

Σην βηβιίν: (Δπηκέιεηα: Δ. Μαθξή-Μπόηζαξε). Θέκαηα Γηαρείξηζεο Πξνβιεκάησλ Σρνιηθήο Τάμε. Σει. 219-238. Αζήλα: ΥΠΔΠΘ-Παηδαγσγηθό Ηλζηηηνύην 2007. Η επικοινυνία ζηην παιδαγυγική ζσέζη, υρ παπάγυν διαμόπθυζηρ ηος τςσοζςναιζθημαηικού κλίμαηορ ηηρ ζσολικήρ ηάξηρ. Αλδξέαο Ν. Εεξγηώηεο, Σρνιηθόο Σύκβνπινο, Γξ. Σρνιηθήο Χπρνινγίαο Παλ/κίνπ Αζελώλ, e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΒΙΚΣΩΡΙΑ ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ ΣΙ ΝΔΔ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΔ

ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΒΙΚΣΩΡΙΑ ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΚΑΙ Η ΥΔΗ ΣΟΤ ΜΔ ΣΙ ΝΔΔ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΔ Π3.1.1. Σύληαμε κεζνδνινγηθνύ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΣΟ ΓΛΩΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΣΗ ΒΙΚΣΩΡΙΑ ΣΗ ΑΤΣΡΑΛΙΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν

Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Σ.Δ.Ι. ΗΠΔΙΡΟΤ ΣΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΔΡΑΠΔΙΑ Μαθηςιακζσ Δυςκολίεσ και η Άποψη των Εκπαιδευτικϊν Καξαληνχια Μαξία Καξπαζίνπ Δηξήλε - Αιεμάλδξα ΔΠΟΠΣΡΗΑ ΚΑΘΖΓΖΣΡΗΑ Ηγλαηίνπ Μαξία Ιωάννινα Μάρτιοσ 2013 Δθπνλεζείζα πηπρηαθή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π.3.1.1. Σύνηαξη μεθοδολογικού πλαιζίος για ηην ένηαξη ηων ΤΠΔ ζηην εκπαίδεςζη και ηη γλωζζική διδαζκαλία με παιδαγωγική ηεκμηπίωζη ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΔΛΛΑΓΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ. Γηπισκαηηθή Δξγαζία ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία πλεξγαζία ρνιείνπ - Οηθνγέλεηαο Ζ νπηηθή ησλ γνλέσλ Καθνθέθαινπ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ

Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ Α Ρ Η Σ Ο Σ Δ Λ Δ Η Ο Π Α Ν Δ Π Η Σ Ζ Μ Η Ο Θ Δ Α Λ Ο Ν Η Κ Ζ ΣΜΖΜΑ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΔΡΓΑΣΖΡΗΟ ΣΔΥΝΗΚΖ ΓΔΩΛΟΓΗΑ ΜΑΘΖΜΑ: ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΓΗΓΑΚΟΝΣΔ: Β. ΥΡΖΣΑΡΑ, Καθ. ΔΞΑΜΖΝΟ: 7 ο Β. ΜΑΡΗΝΟ, Δπ.Καθ. Φεβροσάριος

Διαβάστε περισσότερα

«Ννεηηθέο Πξνζεγγίζεηο Ελεξγεηαθώλ Αιπζίδσλ ζηελ Πξνζρνιηθή Ηιηθία»

«Ννεηηθέο Πξνζεγγίζεηο Ελεξγεηαθώλ Αιπζίδσλ ζηελ Πξνζρνιηθή Ηιηθία» ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΧΝ ΥΟΛΖ ΑΝΘΡΧΠΗΣΗΚΧΝ & ΚΟΗΝΧΝΗΚΧΝ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΜΖΜΑ ΔΠΗΣΖΜΧΝ ΣΖ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΚΑΗ ΣΖ ΑΓΧΓΖ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΖΛΗΚΗΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΗΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ «Γιδακηική ηυν Θεηικών Δπιζηημών: Δκπαιδεςηικά Ππογπάμμαηα,

Διαβάστε περισσότερα

Π. Ακπιηίδος. Γεπηεξνβάζκηα Δθπαίδεπζε, parakritidou@yahoo.gr

Π. Ακπιηίδος. Γεπηεξνβάζκηα Δθπαίδεπζε, parakritidou@yahoo.gr 2 ν ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΠΑΣΡΑ 28-30/4/2011 57 Ο Παγκόζμιορ Ιζηόρ ζηην ςπηπεζία ηος κειμενικού «Ιζηού»: Τπόποι ανάδειξηρ ηηρ κειμενικόηηηαρ ηυν λογοηεσνικών κειμένυν μέζα από ηη σπήζη ηυν Νέυν Τεσνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Ππογπαμμαηιζμόρ με ηο Microsoft Kodu: Μαθαίνονηαρ ηοςρ ηελεζηέρ ζύγκπιζηρ

Ππογπαμμαηιζμόρ με ηο Microsoft Kodu: Μαθαίνονηαρ ηοςρ ηελεζηέρ ζύγκπιζηρ Ππογπαμμαηιζμόρ με ηο Microsoft Kodu: Μαθαίνονηαρ ηοςρ ηελεζηέρ ζύγκπιζηρ Δ. Κπάββαπηρ 1, Ε. Θάνος 2, Δ. Μαςπογιώπγορ 3 1 Γεπηεξνβάζκηα Δθπαίδεπζε jkravv@gmail.com 2 Πξσηνβάζκηα Δθπαίδεπζε elenithanou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ

ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΓΙΑ ΣΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Π3.1.1. Σχληαμε κεζνδνινγηθνχ πιαηζίνπ γηα ηελ έληαμε ησλ ΤΠΔ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηε γισζζηθή δηδαζθαιία κε παηδαγσγηθή ηεθκεξίσζε ΔΝΣΑΞΗ ΣΩΝ ΣΠΔ ΣΗ ΓΛΩΙΚΗ ΓΙΓΑΚΑΛΙΑ: ΣΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΤΓΩΝ ΣΗ ΚΤΠΡΟΤ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

6. Ανοικτή αντικειμενοκεντρική διδαςκαλία και Μέςα. 6.1. Σχετικά με τη δημιουργία και την ανάπτυξη τησ ανοικτήσ αντικειμενοκεντρικήσ διδαςκαλίασ

6. Ανοικτή αντικειμενοκεντρική διδαςκαλία και Μέςα. 6.1. Σχετικά με τη δημιουργία και την ανάπτυξη τησ ανοικτήσ αντικειμενοκεντρικήσ διδαςκαλίασ 6. Ανοικτή αντικειμενοκεντρική διδαςκαλία και Μέςα 6.1. Σχετικά με τη δημιουργία και την ανάπτυξη τησ ανοικτήσ αντικειμενοκεντρικήσ διδαςκαλίασ 6.1.1. Μεταρρυθμιςτικέσ ιδέεσ και η υλοποίηςη τουσ Η ηδέα

Διαβάστε περισσότερα

Διιεληθά Σειρά Moov Δγτειρίδιο τρήζηη Δνημέρφζης ταρηών Web Αλαζεώξεζε: R00 (2010/05) Πώς να ενημερώζφ ηοσς τάρηες; Υπάξρνπλ ηέζζεξα βήκαηα γηα ηελ ελεκέξσζε ηνπ ράξηε. Βήκα

Διαβάστε περισσότερα