ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (ΤΕΙ) ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (ΤΕΙ) ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (ΤΕΙ) ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης ποιότητας σε επιχειρήσεις παραγωγής και διακίνησης οίνου και ο ρόλος τους στις εξαγωγές ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του ΙΩΑΝΝΟΥ Γ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΤΟΥ Επιβλέπων : Δρ. Θωμάς Μπίντσης Επιστημονικός Συνεργάτης Καστοριά Απρίλιος 2007

2 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (ΤΕΙ) ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης ποιότητας σε επιχειρήσεις παραγωγής και διακίνησης οίνου και ο ρόλος τους στις εξαγωγές ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του ΙΩΑΝΝΟΥ Γ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΤΟΥ Επιβλέπων : Δρ. Θωμάς Μπίντσης Επιστημονικός Συνεργάτης Εγκρίθηκε από την τριμελή εξεταστική επιτροπή την 4 η Μαΐου Δρ. Θωμάς Μπίντσης Ε.Π Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Π... Δρ. Παναγιώτης Μπάτος Ε.Π Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Π... Δρ. Ασπασία Βλαχβέη Ε.Π Επίκουρη Καθηγήτρια Ε.Π Καστοριά Απρίλιος 2007

3 2 Copyright 2007 Ιωάννου Γ. Κωνσταντάτου Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανομή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τμήματος αυτής, για εμπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανομή για σκοπό μη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν μήνυμα Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν αποκλειστικά τον συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύουν τις επίσημες θέσεις του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας

4 3 Αφιερώνεται Στην οικογένειά μου που μου στάθηκε στις σπουδές μου

5 4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία εξετάζεται η εφαρμογή συστημάτων διαχείρισης ποιότητας σε επιχειρήσεις οι οποίες παράγουν κρασί και έπειτα το διακινούν στο εμπόριο για την κατανάλωση του από το καταναλωτικό κοινό καθώς και οι κύριοι τρόποι εμπορίας του σε Ευρωπαϊκή Ένωση και τον υπόλοιπο κόσμο. Ως κύριο αντικείμενο το παρόν θέμα έχει την παραγωγική διαδικασία, η οποία γίνεται για την παραγωγή του οίνου, από το αμπέλι, μέχρι τα χέρια του καταναλωτικού κοινού αλλά και τα Συστήματα Διασφάλισης Ποιότητας που διέπονται για την καλύτερη ποιότητα του οίνου και την ασφάλεια του πάνω στον άνθρωπο. Επίσης εξετάζεται ο χώρος παραμονής του και ο τρόπος παλαίωσης του μέσα από το πέρασμα του χρόνου. Τέλος πρέπει να αναφερθεί και η ποιο σημαντική πτυχή της εργασίας που εξετάζει το εμπόριο του οίνου μεταξύ Ελλάδας και άλλων χωρών σ όλον τον κόσμο, τα αποτελέσματα των εισαγωγών και εξαγωγών και το πόσο χρήσιμα είναι για την οικονομία μας καθώς επίσης και τι πρέπει να γίνει για την μέγιστη δυνατή απόδοση των εμπορικών συναναστροφών. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ Παραγωγή οίνου, Σύστημα διασφάλισης ποιότητας οίνου, Διακίνηση οίνου, Εισαγωγές - Εξαγωγές

6 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ιστορία του κρασιού και ο τρόπος παραγωγής του Η ιστορία του οίνου Τύποι και κατηγορίες οίνου Τύποι οίνου Κατηγορίες οίνου Παραγωγή οίνου Χώροι αποθήκευσης, παλαίωσης και ζύμωσης του οίνου 18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Βιομηχανική παρασκευή του οίνου και η διακίνησή του Εμφιάλωση Συνθήκες εμφιάλωσης Test πριν την εμφιάλωση Οργάνωση και εγκατάσταση εμφιάλωσης, επεξεργασία φιαλών και φελλών Ετικέτα Ο ρόλος της ετικέτας και πληροφόρηση Αισθητική της ετικέτας Υποχρεωτικές ενδείξεις Τοποθέτηση των ετικετών Προβλήματα της ετικέτας Συστήματα ποιότητας στην παραγωγή και την εμπορία οίνου Διακίνηση οίνου Δίκτυα διανομής 42 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Εμπόριο κρασιού (εισαγωγές εξαγωγές) Εξέλιξη των εισαγωγών και εξαγωγών οίνου Εισαγωγές οίνου Εξαγωγές οίνου Εμπορία οίνου σε Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση (εισαγωγές εξαγωγές) Εμπορία οίνου σε Ελλάδα και Τρίτες Χώρες (εισαγωγές εξαγωγές) 48 Συμπεράσματα 50 Παραρτήματα Πίνακες 52

7 6 Βιβλιογραφία 62 Βιβλιογραφία πινάκων 64

8 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι όλη η παραγωγική διαδικασία του κρασιού από το αμπέλι ως τα χέρια του καταναλωτή καθώς και ότι έχει να κάνει με την αποθήκευση του. Στην συνέχεια εξετάζονται όλ αυτά τα συστήματα διασφάλισης ποιότητας για την καλύτερη ποιότητα του κρασιού και τέλος παρουσιάζονται όλα εκείνα τα στοιχεία που μας παρουσιάζουν την εμπορία του σε Ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο. Η μεθοδολογία της εργασίας στηρίζεται έτσι όπως την παρουσιάζουν οι διάφοροι επιστήμονες μέσα από τα βιβλία τους. Επίσης στηρίζεται στις αντιδράσεις όπως τις κατέγραψε ο τύπος και παρουσιάζονται στοιχεία και απόψεις για το εγχώριο εμπόριο, καθώς επίσης και μελλοντικές προβλέψεις για την Ελληνική και την παγκόσμια αγορά οίνου. Περιληπτικά στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ιστορία του κρασιού και ο τρόπος παραγωγής του. Η ιστορία του κρασιού ξεκινά από τα βάθη της αρχαιότητας, αφού χρονολογείται ότι υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια αλλά πιο αναλυτικά μαθαίνουμε γι αυτό μέσα από τα αρχαία κείμενα που έχουμε κληρονομήσει σήμερα. Παρουσιάζονται όλες αυτές οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του καθώς επίσης και ο τρόπος που γίνονται οι αλκοολικές ζυμώσεις μέσα στις δεξαμενές. Τέλος στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποθηκευτικά μέσα του κρασιού τα οποία χρησιμοποιούνται και για την ωρίμανση του οίνου καθώς και για την παλαίωσή του. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται η βιομηχανική παρασκευή του οίνου τα συστήματα ποιότητας καθώς και η διακίνησή του. Πιο αναλυτικά παρουσιάζονται όλοι εκείνοι οι τρόποι εμφιάλωσης που χρησιμοποιούνται στις επιχειρήσεις παραγωγής οίνου καθώς και τα υλικά τα οποία είναι πιο κατάλληλα για την εμφιάλωση του οίνου και έπειτα ο τρόπος με τον οποίο γίνεται ο πωματισμός έτσι ώστε να μην υπάρχει παραμονή αέρα μέσα στις φιάλες και καταστρέφει το κρασί. Στην συνέχεια παρουσιάζεται η δύναμη που έχει η ετικέτα επάνω στην φιάλη του κρασιού. Μέσα από αυτή (ετικέτα) στην οποία επιβάλλεται να γράφονται οι σημαντικότερες ενδείξεις του κρασιού ο καταναλωτής μπαίνει στην διαδικασία να αγοράσει το προϊόν. Επίσης

9 8 σημαντικό είναι να αναφέρουμε τα συστήματα ποιότητας που πρέπει να έχουν οι βιομηχανίες οίνου κατά την παραγωγή και εμπορία του οίνου. Το HACCP είναι αυτό που διασφαλίζει την υγεία του καταναλωτή έπειτα από την κατανάλωση του προϊόντος και γίνεται με συνεχείς ελέγχους στην παραγωγική διαδικασία και το ISO ο οποίος είναι οργανισμός που εκδίδει πρότυπα διασφάλισης ποιότητας όπως το ISO9001:2000, το οποίο είναι σύστημα διασφάλισης ποιότητας και αυτό έχει να κάνει με την ποιότητα του κρασιού. Τέλος αναφέρονται όλα αυτά τα δίκτυα διανομής και διακίνησης οίνου που χρησιμοποιούνται για την εμπορία του. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας εξετάζεται εξολοκλήρου η εμπορικότητα του οίνου, δηλαδή γενικά οι εισαγωγές και οι εξαγωγές που γίνονται από Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και το εμπόριο μεταξύ Ελλάδας και Τρίτων Χωρών. Ασχολείται με το εμπόριο για την δεκαετία καθώς και την εξέλιξή του τα επόμενα χρόνια. Τέλος αναφέρονται όλα αυτά τα συμπεράσματα που ακολούθησαν έπειτα από το πέρας της εργασίας και έχουν να κάνουν με παρατηρήσεις καθώς και με αποτελέσματα που προκύπτουν μετά από την έρευνα. Επίσης προτείνονται λύσεις οι οποίες έχουν σκοπό την καλυτέρευση της παραγωγής και της εμπορίας του κρασιού.

10 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ 1.1. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΟΙΝΟΥ Όπως αναφέρεται στη Βικιπαιδεία εγκυκλοπαίδεια (http://el.wikipedia.org/wiki) που αναφέρεται στον οίνο και το αμπέλι, από το οποίο προέρχεται το κρασί έχει σύμφωνα με τους παλαιοντολόγους, προϊστορία πολλών εκατομμυρίων ετών. Πριν ακόμα από την εποχή των παγετώνων ευδοκιμούσε στην πολική ζώνη, κυρίως στην Ισλανδία, στη Βόρεια Ευρώπη αλλά και τη βορειοδυτική Ασία. Οι παγετώνες περιόρισαν σημαντικά την εξάπλωσή του και επέβαλαν κατά κάποιο τρόπο την γεωγραφική απομόνωση πολλών ποικιλιών, μέρος των οποίων εξελίχθηκαν και σε διαφορετικά είδη. Στην πορεία των χρόνων, διάφοροι πληθυσμοί άγριων αμπέλων μετακινήθηκαν προς θερμότερες ζώνες, κυρίως προς την ευρύτερη περιοχή του νοτίου Καυκάσου. Στην περιοχή αυτή, μεταξύ Ευξείνου Πόντου, Κασπίας θάλασσας και Μεσοποταμίας, γεννήθηκε το είδος Άμπελος η οινοφόρος (λατ. Vitis vinifera). Οι διαφορετικές ποικιλίες αυτού του είδους καλλιεργούνται και σήμερα. Η διαδικασία της αμπελουργίας εικάζεται πως έχει τις ρίζες της στην αγροτική επανάσταση και τη μόνιμη εγκατάσταση πληθυσμών με σκοπό την καλλιέργεια, χρονολογείται δηλαδή γύρω στο 5000 π.χ. Από τους πρώτους γνωστούς αμπελοκαλλιεργητές θεωρούνται οι αρχαίοι Πέρσες, οι Σημιτικοί λαοί και οι Ασσύριοι. Μεταγενέστερα οι γνώσεις αμπελουργίας και οινοποιίας μεταφέρθηκαν στους Αιγυπτίους, τους λαούς της Φοινίκης και τους πληθυσμούς της Μικρασίας και του Ελλαδικού χώρου. Οι Αρχαίοι Έλληνες έπιναν το κρασί αναμειγνύοντας το με νερό, σε αναλογία συνήθως 1:3 (ένα μέρος οίνου προς τρία μέρη νερού). Διέθεταν ειδικά σκεύη τόσο για την ανάμειξη (κρατήρες) όσο και για την ψύξη του. Η πόση κρασιού που δεν είχε αναμειχθεί με νερό ("άκρατος οίνος") θεωρείτο βαρβαρότητα και συνηθιζόταν μόνο από αρρώστους ή κατά τη διάρκεια ταξιδιών ως τονωτικό. Διαδεδομένη ήταν ακόμα η κατανάλωση κρασιού με μέλι καθώς και η χρήση μυρωδικών. Η προσθήκη αψινθίου στο κρασί ήταν επίσης

11 10 γνωστή μέθοδος (αποδίδεται στον Ιπποκράτη και αναφέρεται ως "Ιπποκράτειος Οίνος") όπως και η προσθήκη ρητίνης. Ο τρόπος παραγωγής του κρασιού σε παλαιότερες εποχές δεν διέφερε ουσιαστικά από τις σύγχρονες πρακτικές. Είναι αξιοσημείωτο πως σώζονται ως τις μέρες μας κείμενα του Θεόφραστου, τα οποία περιέχουν πληροφορίες γύρω από τους τρόπους καλλιέργειας. Οι Έλληνες γνώριζαν την παλαίωση του κρασιού, την οποία επιτύγχαναν μέσα σε θαμμένα πιθάρια, σφραγισμένα με γύψο και ρετσίνι. Το κρασί εμφιαλωνόταν σε ασκούς ή σε σφραγισμένους πήλινους αμφορείς, αλειμμένους με πίσσα για να μένουν στεγανοί. Το εμπόριο των ελληνικών κρασιών απλωνόταν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο μέχρι την ιβηρική χερσόνησο και τον Εύξεινο πόντο και αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες οικονομικές δραστηριότητες. Σε αρκετές πόλεις υπήρχαν ειδικοί νόμοι ώστε να εξασφαλίζεται η ποιότητα του κρασιού, αλλά και ενάντια στον ανταγωνισμό και τις εισαγωγές. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η νομοθεσία της Θάσου, σύμφωνα με την οποία πλοία με ξένο κρασί που πλησίαζαν το νησί θα έπρεπε να δημεύονται. Οι αρχαίοι Έλληνες έπιναν συνήθως τον οίνο τους κεκραμένο δηλαδή ανακατεμένο με νερό, νερωμένο όπως λέμε σήμερα. Από την κράση λοιπόν του οίνου, δηλαδή την ανάμιξη του με νερό προέκυψε η λέξη κρασί. Το κρασί προέρχεται από το χυμό του σταφυλιού, που λέγετε γλεύκος όπου όλοι τον ξέρουμε σαν μούστο. Υπάρχου πολλές κατηγορίες κρασιού που παράγονται στην Ελλάδα καθώς και πάρα πολλοί τύποι κρασιού, Πολλές από αυτές τις κατηγορίες έχουν και την ιδιαιτερότητα να παράγονται μόνο στην χώρα μας. Μια από αυτές είναι και η Ρομπόλα Κεφαλονιάς. Οι Ρωμαίοι ήρθαν σε επαφή με το κρασί από τους Έλληνες αποίκους και τους γηγενείς Ετρούσκους και επιδόθηκαν επίσης στην αμπελοκαλλιέργεια. Με την κατάρρευση της Ρώμης και τις μεταναστεύσεις των λαών η αμπελουργία γνώρισε περίοδο ύφεσης. Σε κάποιες περιοχές η αμπελουργία εγκαταλείφθηκε για αιώνες. Σημαντικό ρόλο στην διάσωση της οινοποιίας είχαν οι κληρικοί και μοναχοί, που χρειάζονταν το κρασί για τελετουργικούς σκοπούς. Την εποχή του Καρλομάγνου και του Μεσαίωνα, η τέχνη του κρασιού γνώρισε ξανά άνθιση. Στο Βυζάντιο, οι μεγαλύτερες εκτάσεις γης ανήκαν στην εκκλησιαστική περιουσία και οι μοναχοί επωμίστηκαν την καλλιέργεια των αμπελιών καθώς και

12 11 την παραγωγή του κρασιού. Αυτή την περίοδο μάλιστα πρέπει να εγκαταλείφθηκε και η πρακτική της ανάμειξης του κρασιού με νερό. Στη Δύση, την ίδια περίοδο, η τέχνη του κρασιού γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Το 16ο αιώνα είχε εξαπλωθεί στην Ισπανία αλλά και στη Γαλλία. Την εποχή αυτή προωθούνται και αρκετές τεχνικές καινοτομίες, όπως η χρήση γυάλινης φιάλης και φελλού. Επιπλέον γίνεται γνωστή η παρασκευή αφρώδους οίνου (όπως για παράδειγμα η σαμπάνια, που αποδίδεται στον Γάλλο Βενεδικτίνο μοναχό Περινιόν). (Βικιπαιδεία: 2007) Η ελληνική οινοποιία, με την σημερινή της μορφή, άρχισε να αναπτύσσεται στην δεκαετία του Οι επενδύσεις των μεγάλων εταιριών του κλάδου είχαν σαν αποτέλεσμα την δημιουργία ενός σύγχρονου και οργανωμένου κλάδου, με σημαντική παρουσία στην αγορά των εμφιαλωμένων κρασιών. Προς την κατεύθυνση αυτή συνέβαλαν και οι ενέργειες του Υπουργείου Γεωργίας, με την θεσμοθέτηση των περιοχών για την παραγωγή οίνων ονομασίας προελεύσεως, καθώς και της ανασύστασης των αμπελώνων και τον εμπλουτισμό των καλλιεργούμενων εκτάσεων με εκλεκτές ποικιλίες σταφυλιών. (ICAP: 2004, σελ. 2) ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΙΝΟΥ Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες με άριστες κλιματολογικές συνθήκες με πολύ προσοδοφόρο έδαφος και κυριολεκτικά ότι σπέρνεις φυτρώνει. Αυτό παρατηρείται μέσα από τους τύπους και τις κατηγορίες οίνου που υπάρχουν όπως παρουσιάζονται στο βιβλίο του Παναγιώτη Τσετούρα «Η επιστήμη του κρασιού στην πράξη» Τύποι οίνου Τα κρασιά ανάλογα με το χρώμα τους διακρίνονται σε λευκά, ροζέ και Ερυθρά. Ανάλογα με τα σάκχαρα που περιέχουν, σε ξηρά, σε ημίξηρα, σε ημίγλυκα και γλυκά. Η νομοθεσία ορίζει ακριβός την περιεκτικότητα των σακχάρων για να χαρακτηρισθεί ένα κρασί ανάλογα με τα σάκχαρα που περιέχει.

13 12 Τα ξηρά κρασιά περιέχουν αζύμωτα σάκχαρα λιγότερο από 4gr/lt, τα ημίξηρα 4-12gr/lt, τα ημίγλυκα 12-45gr/lt, και τα γλυκά πάνω από 45gr/lt. Ανάλογα με το διοξείδιο του άνθρακα που περιέχουν διαλυμένο διακρίνονται σε ήσυχα, σε ημιαφρώδη και σε αφρώδη. Διαφορετικούς τύπους κρασιών μπορούμε να πάρουμε από την ίδια ποικιλία, η οποία έχει περισσότερους από ένα βαθμούς τεχνολογικής ωρίμανσης και έτσι μπορεί να δώσει διαφορετικούς τύπους κρασιών π.χ. ξηρά, αφρώδη, γλυκά κρασιά, σε διάφορα στάδια τεχνολογικής ωρίμανσης των σταφυλιών, λόγο της χημικής σύστασης του γλεύκους. Οι ποικιλίες αυτές χαρακτηρίζονται πολυδυναμικές. Ο όρος πολυδυναμική ποικιλία έγινε γνωστός από Ελληνικές εργασίες (Ινστιτούτο Οίνου Ελλάδος). ΟΙ υψομετρικές διαφορές που παρουσιάζουν τα εδάφη των αμπελουργικών περιοχών της Ελλάδας, δίνουν τη δυνατότητα σε μια ποικιλία να διαμορφώσει διαφορετικά γλευκογραφικά στοιχεία. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ph, επειδή καθορίζει τον τύπο του κρασιού που θέλουμε να παρασκευάσουμε. Ως παράδειγμα αναφέρεται το Αγιωργίτικο με τρεις διαφορετικούς τύπους κρασιών (ερυθρά ξηρά ΟΠΑΠ, γλυκά κρασιά, ροζέ κρασιά) και το Σαντονέ με τρεις τύπους κρασιών (λευκά ξηρά, αφρώδη και γλυκά κρασιά). (Τσετούρας: 2003, σελ ) Κατηγορίες οίνου Στην διαμόρφωση ενός κρασιού συμμετέχουν, ως γνωστόν, η ποικιλία, το έδαφος, το κλήμα της περιοχής, η καλλιεργητική τεχνική αλλά και η τεχνική οινοποίησης. Παρ όλη την συνεχή βελτίωση του μηχανολογικού εξοπλισμού και την καλύτεροι γνώση των μυστικών της οινολογικής επιστήμης δεν έχουμε ξεπεράσει την επίδραση των τριών πρώτων παραγόντων. Υπάρχουν ποικιλίες που, όταν καλλιεργηθούν σε ορισμένα μέρη, το προϊόν τους είναι το νέκταρ των θεών. Υπάρχουν άλλες που οι δυνατότητες τους είναι περιορισμένες και από τις οποίες παράγονται απλά, κοινά κρασιά. Η νομοθεσία θέλησε να προστατεύσει τα προικισμένα κρασιά και να επιβραβεύσει τις προσπάθειες των παραγωγών τους. Έτσι δημιουργήθηκαν οι διάφορες κατηγορίες κρασιών. Η σχετική με τις κατηγορίες αυτές ελληνική νομοθεσία είναι αρκετά παλιά, από

14 13 την δεκαετία του 70. Τότε υπήρχαν τα κρασιά Ονομασίας Προελεύσεως Ελεγχόμενης, τα Ονομασίας Προελεύσεως Ανωτέρας Ποιότητος και τα Κοινής Κατανάλωσης. Ακόμα και σήμερα οι δύο πρώτες κατηγορίες υπάρχουν αλλά ανήκουν σύμφωνα με την Κοινοτική Νομοθεσία στα V.Q.P.R.D. (Ονομασίας Προέλευσης). Τα κοινής κατανάλωσης κρασιά είναι πλέον γνωστά ως επιτραπέζια. Όταν η χώρα μας εντάχθηκε στην ΕΟΚ, η νομοθεσία μας προσαρμόστηκε στη κοινοτική. (Βέκιος και άλλοι 1995, σελ ). Σύμφωνα λοιπόν μ αυτή υπάρχουν δύο κατηγορίες υπαγωγής των κρασιών σ αυτές: 1. Οίνοι ποιότητας παραγόμενοι σε καθορισμένη περιοχή (ονομασίας προελεύσεως V.Q.P.R.D.) 2. Επιτραπέζιοι οίνοι. Στην πρώτη κατηγορία τα κρασιά Ονομασίας Προέλευσης είναι αυτά που παρασκευάζονται από αμπέλια ορισμένης περιοχής αυστηρά καθορισμένης και από συγκεκριμένες ποικιλίες σταφυλιών. Η νομοθεσία προβλέπει ότι η γλευκοποίηση του σταφυλιού και η οινοποίηση πρέπει να γίνεται μέσα στην καθορισμένη ζώνη ονομασίας προέλευσης, ενώ η εμφιάλωση μπορεί να γίνει και εκτός ζώνης. Τα κρασιά ονομασίας προέλευσης πωλούνται στο εμπόριο σε φιάλες μικρότερες του ενός λίτρου. Ένα κρασί για να ανήκει στην κατηγορία αυτή θα πρέπει να καλύπτει τις εξής προδιαγραφές: Καθορισμένη αμπελουργική περιοχή Ποικιλία σταφυλιού Μέθοδος οινοποίησης της περιοχής Καλλιεργητική τεχνική και στρεμματική απόδοση Περιεκτικότητα σε αλκοόλη Στα κρασιά αυτά γίνεται κρατικός έλεγχος για να διαπιστωθεί εάν τηρούνται οι παραπάνω όροι. Τα κρασιά ονομασίας προέλευσης διακρίνονται σε Ονομασίας Προέλευσης Ανώτερης Ποιότητας (ΟΠΑΠ) που έχουν πάνω στην φιάλη ειδική κόκκινη ταινία αναγνώρισης και σε Ονομασία Προέλευσης Ελεγχόμενης (ΟΠΕ) με ταινία μπλε. Οι ταινίες δίδονται από τις κρατικές υπηρεσίες με βάση τις δηλώσεις παραγωγής. Τα Ελληνικά κρασιά που ανήκουν σ αυτή την κατηγορία είναι: 1. Σάμος 2. Μοσχάτος Πατρών

15 14 3. Μοσχάτος Ρίου Πατρών 4. Μοσχάτος Κεφαλληνίας 5. Μοσχάτος Ρόδου 6. Μοσχάτος Λήμνου 7. Μαυροδάφνη Πατρών 8. Μαυροδάφνη Κεφαλληνίας 9. Αμύνταιο 10. Νάουσα 11. Ηγουμενίτσα 12. Πλαγιές Μελίτωνα 13. Αγχίαλος 14. Ραψάνη 15. Ζίτσα 16. Ρομπόλα Κεφαλληνίας 17. Μαντινεία 18. Πάτρα 19. Νεμέα 20. Λήμνος 21. Πάρος 22. Σαντορίνη 23. Ρόδος 24. Αρχάνες 25. Δάφνες 26. Πεζά 27. Σητεία. Στην δεύτερη κατηγορία, επιτραπέζια είναι όλα τα κρασιά που κυκλοφορούν στην αγορά με εμπορικές ονομασίες. Τα κρασιά αυτά δεν παράγονται σύμφωνα με τις κρατικές προδιαγραφές. Προσαρμόζονται σύμφωνα με τις προτιμήσεις του καταναλωτή και είναι τυποποιημένα σύμφωνα με τις προδιαγραφές που ορίζουν οι παραγωγοί. Η ποιότητα των κρασιών αυτών είναι συνήθως υψηλού επιπέδου. Γίνονται από διάφορες ποικιλίες σταφυλιών, που προέρχονται από αμπέλια διαφορετικών περιοχών. Στα επιτραπέζια κρασιά ανήκουν οι τοπικοί οίνοι και οι οίνοι ονομασίας κατά παράδοση.

16 15 Οι τοπικοί οίνοι, έχουν όνομα της περιοχής από την οποία προέρχονται και το χαρακτηριστικό <<τοπικός>>. Ο χαρακτηρισμός τοπικός πρέπει να καλύπτει τις εξής προδιαγραφές: Στρεμματική απόδοση Αλκοολικό τίτλο Καλλιεργούμενες ποικιλίες Όρια της αμπελουργικής ζώνης Στους οίνους <<ονομασίας κατά παράδοση>> σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία εντάσσονται η ρετσίνα και το κρασί Βερντέα της Ζακύνθου, ένα πολυποίκιλο λευκό κρασί που παράγετε από τις τοπικές ποικιλίες του νησιού. (Τσετούρας: 2003, σελ ) ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΟΙΝΟΥ Σε άρθρο του περιοδικού Οινοτέλεια αναφέρεται ότι οι ρώγες του σταφυλιού, που αποτελεί και την πρώτη ύλη του κρασιού, περιέχουν σάκχαρα, οργανικά οξέα και νερό (πάνω από 70%). Η περιεκτικότητα σε αυτές τις ουσίες εξαρτάται κάθε φορά από την ποικιλία, το υπέδαφος, τις κλιματικές συνθήκες, αλλά και από την χρονική στιγμή της ωρίμανσης του σταφυλιού γι αυτό είναι σημαντικό να δούμε την δομή του σταφυλιού, αφού κάθε μέρος του έχει διαφορετική χημική σύσταση. Τσαμπί: Έχει μεγάλη περιεκτικότητα σε τανίνες, οι οποίες τις περισσότερες φορές είναι έντονα στυφές και ξηρές. Φλούδα: Έχει και αυτή υψηλή περιεκτικότητα σε τανίνες οι οποίες όμως είναι πολύ ποιο μαλακές από αυτές που βρίσκουμε στο τσαμπί ή τα κουκούτσια. Επίσης είναι το μέρος όπου το σταφύλι αποθηκεύει τις χρωστικές του ουσίες. Σάρκα: Σ αυτήν αποθηκεύεται τι νερό, που απαρτίζει και το μεγαλύτερο μέρος του όγκου μιας ρώγας. Στην σάρκα δεν έχουμε αποθήκευση χρώματος αλλά πρωτεϊνών, φυσικών σακχάρων και των οξέων του φρούτου.

17 16 Κουκούτσια: Εκεί υπάρχει ένα ποσοστό πικρών τανινών αλλά κυρίως πικρά έλαια, τα οποία αν περάσουν σε μεγάλη περιεκτικότητα στο κρασί το κάνουν πικρό. Μετά την διαδικασία του τρύγου (συγκομιδής), ακολουθεί η γλευκοποίηση, η διαδικασία δηλαδή κατά την οποία εξάγεται το γλεύκος (ή συνήθως μούστος) από το σταφύλι. Για την έκθλιψη του μούστου χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι, συνηθέστερα με χρήση ειδικών μηχανημάτων που λειτουργούν συνθλίβοντας το σταφύλι ανάμεσα σε περιστρεφόμενους κυλίνδρους. Κατά τη γλευκοποίηση, επιβάλλεται η αφαίρεση των κοτσανιών (αποβοστρύχωση) του σταφυλιού, καθώς είναι επιζήμια τόσο για την γεύση του τελικού κρασιού, όσο και για την υγεία του καταναλωτή. (Καλλιβώκα: 2007, σελ ). Στη συνέχεια ακολουθεί η τελική διαδικασία της ζύμωσης. Το οινόπνευμα που περιέχει το κρασί παράγεται από τα σάκχαρα του μούστου με την αντίδραση της αλκοολικής ζύμωσης, που επιτελείται από ειδικά ένζυμα, τις ζυμάσες των ζυμομυκήτων. Οι ζυμομύκητες υπάρχουν αδρανοποιημένοι στο φλοιό των σταφυλιών και καθώς έρχονται σε επαφή με το μούστο, πολλαπλασιάζονται και επιτελούν τη ζύμωση. Αν δεν γίνει προσθήκη ζυμών από τον παραγωγό, η αλκοολική ζύμωση λέγεται φυσική ή αλλιώς ελεγχόμενη. Η αλκοολική ζύμωση θα σταματήσει μόνη της όταν δεν υπάρχει άλλη ζάχαρη στον μούστο ή όταν το αλκοόλ φτάσει σε επίπεδα άνω του 15% κατά όγκο επίπεδο που καταστρέφει την κυτταρική δομή των ζυμών. Ο οινολόγος μπορεί να σταματήσει την ζύμωση σε όποιο σημείο εκείνος επιθυμεί με αφαίρεση των ζυμομυκήτων μέσω φιλτραρίσματος, προσθήκης διοξειδίου του θείου η προσθήκης αλκοόλης έτσι ώστε η περιεκτικότητα να υπερβεί το 15%. Γλυκό κρασί μπορούμε να πάρουμε αν χαρμανιάσουμε ξηρό κρασί με γλυκό, αν ο μούστος έχει παραπάνω ζάχαρη από όση μπορούν να ζυμώσουν οι ζύμες η αν ο οινολόγος επιλέξει να σταματήσει την ζύμωση πριν από την φυσική της κατάληξη. Η διαδικασία της ζύμωσης διαρκεί συνήθως 8-25 ημέρες. Είναι σύνηθες, να παρατείνεται ή να διακόπτεται η ζύμωση με τεχνητά μέσα, κυρίως μέσω της διατήρησης της θερμοκρασίας σε χαμηλά ή υψηλά επίπεδα αντίστοιχα. Ο χρόνος της ζύμωσης είναι καθοριστικός για το κρασί που θα παραχθεί τελικά. Επιπλέον γίνεται συνήθως λόγος για λευκή και ερυθρή οινοποίηση, ανάλογα με το χρώμα του παραγόμενου κρασιού. (Βικιπαιδεία: 2007).

18 17 Η ερυθρή και ροζέ οινοποίηση γίνεται με την παρακάτω διαδικασία.: Μόλις φτάσουν τα σταφύλια στο οινοποιό αδειάζονται αρχικά σε ανοξείδωτα δοχεία. Ο περιστρεφόμενος κοχλίας που βρίσκεται στην βάση τους τα οδηγεί στο εκραγιστήριο όπου οι ρώγες διαχωρίζονται από τα κοτσάνια και περνούν από τις τρύπες του κυλίνδρου, ενώ τα κοτσάνια απομακρύνονται από το αντίθετο άκρο. Οι ρώγες περνούν ανάμεσα από τους κυλίνδρους του θλιπτηρίου που περιστρέφονται έτσι ώστε ενώ σπάζουν οι φλοιοί αποφεύγεται το σπάσιμο των κουκουτσιών, που θα προσέθετε στυφή γεύση στο κρασί. Καθώς οι ρώγες σπάνε, απελευθερώνεται ο χυμός τους και όλος ο σταφυλοπολτός που δημιουργείται μεταφέρεται με την βοήθεια μιας αντλίας στις ανοξείδωτες δεξαμενές. Σ αυτή την φάση πραγματοποιείται η αλκοολική ζύμωση. Τα σάκχαρα μετατρέπονται σε αλκοόλη και ταυτόχρονα απελευθερώνεται διοξείδιο του άνθρακα, που δημιουργεί φυσαλίδες. Αυτές ανεβάζουν τους φλοιούς στην επιφάνεια των δεξαμενών όπου σχηματίζουν πυκνό καπέλο. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι οι ερυθρές χρωστικές ουσίες στις οποίες οφείλεται το κόκκινο χρώμα του κρασιού βρίσκονται στο εσωτερικό των φλοιών του σταφυλιού. Μόνο η επαφή του χυμού με τον φλοιό, στην σωστή θερμοκρασία και για συγκεκριμένο χρόνο, δίνει το ποθητό αποτέλεσμα του χρωματισμού του. Γι αυτό <<τραβάμε>> το χυμό από τον πυθμένα της δεξαμενής και τον ανακυκλώνουμε από την κορυφή της βρέχοντας τα στέμφυλα. Ρυθμίζοντας λοιπόν τον χρόνο αυτής της διαδικασίας, που ονομάζεται εκχύλιση, έχουμε το επιθυμητό χρόνο. Στα ερυθρά κρασιά ο χρόνος εκχύλισης είναι συνήθως 5-15 ημέρες, ενώ στην παραγωγή των ροζέ απομακρύνουμε το γλεύκος μετά από ώρες. Μόλις ο χυμός μας αποκτήσει το επιθυμητό χρώμα και γευστικό χαρακτήρα απομακρύνεται από τους φλοιούς και μεταφέρεται σε άλλη δεξαμενή. Εδώ ολοκληρώνεται η αλκοολική ζύμωση και μπορεί να εκδηλωθεί μια δεύτερη, η μηλογαλακτική. Αυτή προκαλείται από βακτήρια σε αντίθεση με την αλκοολική ζύμωση που πραγματοποιείται από τις ζύμες και είναι τόσο σημαντική για την εξέλιξη των ερυθρών κρασιών ώστε αν δεν εκδηλωθεί από μόνη της προσπαθούνε να την προκαλέσουν. Σ αυτήν την φάση το μηλικό οξύ μετατρέπεται σε γαλακτικό, μια αλλαγή που <<μαλακώνει>> το κρασί, αφού μειώνει τον άγουρο χαρακτήρα του και βοηθά στην ωρίμανση του.

19 18 Στην λευκή οινοποίηση τα σταφύλια αδειάζονται αρχικά στην ανοξείδωτη σταφυλοδόχο. Με την βοήθεια του κοχλία οδηγούνται στο εκραγιστήριο, όπου διαχωρίζονται οι ρώγες από τα κοτσάνια. Στη συνέχεια οι ρώγες περνούν ανάμεσα από τους κυλίνδρους του θλιπτηρίου όπου σπάζουν και απελευθερώνεται μέρος του χυμού τους. Οι ζύμες του φλοιού έρχονται σε επαφή με τον ίδιο τον χυμό. Η σταφυλομάζα οδηγείται στο πιεστήριο και έτσι εξάγεται το υπόλοιπο του χυμού. Στην συνέχεια, απομακρύνονται τα στέμφυλα και ο χυμός οδηγείται σε δεξαμενή όπου ψύχεται για κάποιο χρονικό διάστημα. Είναι η διαδικασία της απολάσπωσης, κατά την οποία ο ήδη ψυγμένος μούστος γίνεται διαυγής. Τα κρασιά που προέρχονται από απολασπωμένους μούστους έχουν καθαρότερο άρωμα. Το χρώμα τους είναι πιο σταθερό και λιγότερο ευαίσθητο στις οξειδώσεις. Ο καθαρός χυμός μεταγγίζεται σε δεξαμενή όπου πραγματοποιείται η αλκοολική ζύμωση. (Καλλιβώκα: 2007, σελ ). Ιδιαίτερη αξία έχει τέλος και η διαδικασία ωρίμανσης του κρασιού. Θεωρείται γενικά πως ένα κρασί γίνεται καλύτερο όσο παλιώνει, ωστόσο διαφορετικά είδη κρασιού χαρακτηρίζονται και από διαφορετική διάρκεια ζωής. Επιπλέον ένα κρασί μπορεί να υποστεί και γήρανση, οπότε και δεν πρέπει να καταναλώνεται. Κύρια επιδίωξη αποτελεί στην πράξη η αργή και ελεγχόμενη οξείδωση του κρασιού. Η διάρκεια της ωρίμανσης του ποικίλλει και συνήθως κυμαίνεται από μερικούς μήνες έως λίγα χρόνια. Γενικά ελάχιστα κρασιά έχουν διάρκεια ζωής άνω των 50 ή 100 ετών, ενώ τα περισσότερα φθάνουν στην ποιοτική τους κορύφωση εντός μερικών χρόνων. (Βικιπαιδεία: 2007) ΧΩΡΟΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ, ΠΑΛΑΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΖΥΜΩΣΗΣ ΤΟΥ ΟΙΝΟΥ Για τους περισσότερους καταναλωτές η λέξη βαρέλι, όταν μιλάμε για κρασί, ασκεί μια επίδραση σχεδόν μαγική. Η πιο διαδεδομένη μάλιστα άποψη είναι ότι καλύτερο είναι το κρασί που έχει παλαιώσει σε βαρέλι. Όπως είναι φυσικό και όπως συμβαίνει πάντα στις υπεραπλουστευμένες τοποθετήσεις η άποψη αυτή δεν είναι πάντα σωστή.

20 19 Καταρχήν η χρησιμοποίηση του βαρελιού για την βελτίωση των οργανοληπτικών χαρακτήρων ενός κρασιού είναι τέχνη και προϋποθέτει σταθερές γνώσεις που μόνο ένας έμπειρος οινοποιός μπορεί να έχει. Η επιλογή του βαρελιού, η εκτίμηση της δυνατότητας του κρασιού να αντέξει την επίδραση του βαρελιού, ο χρόνος παραμονής μέσα στο βαρέλι και η γνώση του επιδιωκόμενου αποτελέσματος αλλά και του εφικτού της επίτευξής του απαιτούν γνώσεις και εμπειρία που η έλλειψή τους μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική. Θα πρέπει ακόμα να τονίσουμε ότι η έκφραση παλαίωση, όταν αναφερόμαστε στο βαρέλι, είναι μάλλον αδόκιμη. Το πέρασμα από το βαρέλι είναι μια επεξεργασία που γίνεται μέσα στο οινοποιείο και έχει σαν στόχο την ωρίμανση, κατά κύριο λόγο του κρασιού ειδικά όταν αναφερόμαστε στα κόκκινα κρασιά. Σε ό,τι αφορά στα λευκά κρασιά, το πέρασμα από το βαρέλι έχει να κάνει με την επιδίωξη της τροποποίησης των οργανοληπτικών χαρακτήρων του κρασιού. Αυτό δεν σημαίνει ότι το λευκό κρασί πριν περάσει από το βαρέλι δεν είναι ώριμο για κατανάλωση. Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά τις δύο περιπτώσεις. Στα λευκά κρασιά το πέρασμα από το βαρέλι σηματοδοτεί την εξέλιξη του κρασιού από ένα προϊόν στο οποίο κυριαρχούν φρέσκα αρώματα και αρώματα σταφυλιού σε ένα προϊόν με ανεπτυγμένο μπουκέτο και πιο σύνθετα αρώματα. Η πολυπλοκότητα αυτή δημιουργείται με το πέρασμα αρωματικών ουσιών από το ξύλο του βαρελιού στο κρασί και με τις ελαφρές οξειδωτικές διαδικασίες που οφείλονται στο οξυγόνο, που διαπερνά σε μικρές ποσότητες το ξύλο και έρχεται σε επαφή με το κρασί που βρίσκεται στο βαρέλι. Η παραμονή του λευκού κρασιού στο βαρέλι πρέπει να ελέγχεται με πολύ μεγάλη προσοχή έτσι ώστε, μετά την έξοδό του από το βαρέλι, το κρασί να διατηρεί ακόμα στοιχεία από τα πρωτογενή του αρώματα και να μην κυριαρχούν τα αρώματα του ξύλου. Τα φρέσκα κρασιά ορισμένων ερυθρών ποικιλιών είναι αρκετά στυφά για να καταναλωθούν αμέσως μετά την παραγωγή τους. Η αποθήκευσή του σε βαρέλια, για μικρό ή μεγάλο χρονικό διάστημα, επιτρέπει να εξελιχθούν και να πραγματοποιηθούν μεταβολές που βελτιώνουν την γεύση τους και τα κάνουν κατάλληλα για κατανάλωση. Στην περίπτωση αυτή, το πέρασμα από το βαρέλι εξυπηρετεί ολοκλυροτικά ανάγκες ωρίμανσης του κρασιού και η διαδικασία αυτή δεν έχει καμία σχέση με παλαίωση. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, κόκκινα

21 20 κρασιά που θα μπορούσαν να καταναλωθούν και χωρίς να μπουν σε βαρέλι, περνάνε από αυτή τη διαδικασία με στόχο την αλλαγή προς το καλύτερο των γευστικών και αρωματικών τους χαρακτήρων. Σ αυτή την περίπτωση η παραμονή στο βαρέλι δεν πρέπει να ξεπερνάει τους λίγους μήνες. (Βέκιος: 1995, σελ ). Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα τα βαρέλια χρησιμοποιούνται για μικρές ποσότητες μούστου. Η χωρητικότητα τους είναι για τα μεσαίου τύπου που είναι και τα πιο χρησιμοποιούμενα, από λίτρα, ενώ τα μεγαλύτερα φθάνουν μέχρι τα 150 εκατόλιτρα. Κατασκευάζονται συνήθως από ξύλο δρυός, καστανιάς ή οξιάς. Οι παραδοσιακοί οινοποιοί προτιμούν τα δρύινα βαρέλια που τα θεωρούν τα καλύτερα για τα κόκκινα κρασιά. Μετά συνιστούν τα βαρέλια από ξύλο καστανιάς - επίσης για τα κόκκινα κρασιά ενώ όσα είναι φτιαγμένα από οξιά χρησιμοποιούνται για τα λευκά κρασιά. Η κατασκευή τους βασίζεται σε ένα παραδοσιακό τρόπο που η γνώση του πηγαίνει πολλά χρόνια πίσω, συνεχίζεται όμως και μέχρι τις ημέρες μας από τους τεχνίτες βαρελοποιούς με τι ίδιο μεράκι και την ίδια απαράμιλλη τέχνη. Μακρόστενες σανίδες, οι δούγες, οι οποίες έχουν στρεβλώσει, πελεκημένες επιδέξια, για να πάρουν την μορφή μια καμπύλης, στηρίζονται χωρίς ενδιάμεσο συγκολλητικό υλικό με μόνο την τέλια επαφή τους, τη συναρμολόγηση, το καβάρισμα, που την οφείλουν στη σύσφιξη τους από στεφάνια μεταλλικά η και ξύλινα. ΟΙ δύο επιφάνειες, άνω και κάτω, είναι επίπεδες και φτιαχμένες από το ίδιο ξύλο. Και αυτές συγκρατούνται κατάλληλα από τη σύσφιξη των πλευρικών σανίδων της περιφέρειας. Εκτός από τα βαρέλια υπάρχουν και οι μεταλλικές δεξαμενές οι οποίες κατασκευάζονται για να δεχθούν μεγάλες ποσότητες μούστου και γι αυτό χρησιμοποιούνται στην οινοποιεία μεγάλης παραγωγής. Η χωρητικότητα τους φθάνει 2000 τόνους. Είναι κατασκευασμένες από ανοξείδωτο χάλυβα ή άλλο μέταλλο που όμως έχει επενδυθεί εσωτερικά με αδρανείς ουσίες. Προτιμότερο όμως οι δεξαμενές να κατασκευάζονται από ανοξείδωτο χάλυβα, διότι η κατασκευή από άλλης ποιότητας χάλυβα απαιτεί την εσωτερική επένδυση όλης της επιφάνειας με μία ουσία αδρανή ως προς τα υλικά του μούστου και του κρασιού. Αυτό σημαίνει πως δεν πρέπει να διαλύονται στον μούστο χημικά συστατικά της επενδυτικής ουσίας τα οποία μπορούν να προκαλέσουν

22 21 αλλοίωση στο κρασί, και να του δώσουν δυσάρεστη γεύση και να αποδειχθούν επικίνδυνα για την δημόσια υγεία. Οι δεξαμενές αυτές έχουν την δυνατότητα να διατηρούν την θερμοκρασία του μούστου σε ένα ορισμένο ελεγχόμενο επίπεδο, επειδή φέρουν σύστημα ψύξης με νερό είτε εσωτερικά με υδραυλική σερπαντίνα είτε εξωτερικά με διπλό τοίχωμα της δεξαμενής. Η ψύξη με την τεχνική της κυκλοφορίας νερού είναι η πιο εφικτή και εφαρμόζεται σε πολλές περιπτώσεις όταν θέλουμε να κατεβάσουμε την θερμοκρασία ενός δοχείου. Στην περίπτωση δε του μούστου η εφαρμογή της καθίσταται απαραίτητη αφού κατά την διάρκεια της ζύμωσης η θερμοκρασία ανεβαίνει αρκετά ψιλά, με κίνδυνο να προκληθεί διακοπή της ζύμωσης και αυτό να έχει ως αποτέλεσμα να συμβούν δυσάρεστες καταστάσεις. Επιπροσθέτως, οι δεξαμενές αυτές έχουν συστήματα ελέγχου εσωτερικής πίεσης, με δυνατότητα ελάττωσης της. Τέλος υπάρχουν οι δεξαμενές από τσιμέντο οι οποίες όπως και οι μεταλλικές χρησιμοποιούνται από τα μεγάλα οινοποιεία τα οποία δέχονται μεγάλες ποσότητες μούστου, χιλιάδες τόνους παραγωγής. Έχουν μικρότερη δαπάνη κατασκευής και γι αυτό προτιμώνται. Παρουσιάζουν επίσης ευκολία στον καθαρισμό και δεν απαιτούν εσωτερική επένδυση κάποιου υλικού με αμφίβολα αποτελέσματα. Πριν χρησιμοποιηθούν, συνιστάται το πλύσιμο τους με τρυγικό οξύ ή με οξαλικό οξύ. (Αλεξάκης: 2002, σελ )

23 22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΟΙΝΟΥ ΚΑΙ Η ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΤΟΥ 2.1. ΕΜΦΙΑΛΩΣΗ Η εμφιάλωση αποτελεί το τελευταίο στάδιο προετοιμασίας του οίνου, το οποίο του εξασφαλίζει: Ιδανικό τρόπο διατήρησης για μικρότερα η μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τον προορισμό του. Πρακτική διακίνηση. Αισθητική. (Σουφλερός : 1997, σελ. 317) Συνθήκες εμφιάλωσης Οι κυριότερες συνθήκες που πρέπει να επικρατούν κατά την εμφιάλωση είναι: 1. Ο οίνος πρέπει να είναι διαυγής. 2. Να έχει καλή σύνθεση συστατικών χωρίς άσχημη γεύση και όσφρηση. 3. Να κρατάει την επίδραση του στον αέρα. 4. Να έχει περάσει από ψύξη τεχνική η φυσική με σκοπό να αποβάλλει την περίσσεια τρυγικών με μορφή κρυστάλλων και να μην αφήνει οινολάσπες μεταξύ δύο μεταγγίσεων. Για να αποφεύγουμε νέες καθιζήσεις κολλάρουμε π.χ. με ζελατίνη και αφού παραμείνει ο οίνος τουλάχιστον 15 ημέρες μετά τη τελευταία μετάγγιση για να ηρεμήσει τότε θεωρείται κατάλληλος για να εμφιαλωθεί. Οι λευκοί οίνοι κυρίως των μεσογειακών χωρών μπορούν να εμφιαλωθούν μετά από συντήρηση ενός χρόνου και κατά τους χειμερινούς μήνες προτιμότερο ενώ οι ερυθροί πρέπει να παραμείνουν αρκετά χρόνια. Προσθέτουμε mgr ασκορβικό οξύ και 20 mg θειώδες οξύ σε χρονική στιγμή ακριβώς πριν από την εμφιάλωση προκειμένου να αποφύγουμε την οξείδωση και να ευνοήσουμε ολοσχερώς τον σχηματισμό του κρασιού. Συνιστάται η παραπάνω προσθήκη στους λευκούς οίνους. (Δαμηλάκος: 1990, σελ. 590)

24 Δοκιμή πριν από την εμφιάλωση Το σύστημα που εφαρμόζεται για την σταθεροποίηση της διαύγειας του οίνου και βρίσκει πρακτική εφαρμογή σε κάθε περίπτωση και για όλους τους τύπους οίνων ακολουθεί τις παρακάτω διαδικασίες. 1. Υποβάλλεται ο οίνος σε μία διαδικασία κάτω από έντονες συνθήκες παρόμοιες με τις συνθήκες συντηρήσεως προέχοντας την δυνατότητα να εκδηλώσει το θόλωμα η εάν ο οίνος είναι επιρρεπής σ αυτό επιδιώκονται ακραίες περιπτώσεις κάτω από έντονες συνθήκες. 2. Γνωρίζοντας έτσι το σφάλμα που του επιτρέπει να θολώνει εφαρμόζουμε την ενδεικνυόμενη μέθοδο αντιμετώπισης. 3. Επαναλαμβάνουμε την δοκιμή αντοχής πιστοποιούμε το καλό η όχι αποτέλεσμα της επέμβασης μας. Εάν λοιπόν εξασφαλιστεί η διατήρηση της διαύγειας κατά τις δοκιμές ελέγχου, τότε προβαίνουμε σε εμφιαλώσεις και αποστολές για την εκπλήρωση παραγγελιών. Στις οινοβιομηχανίες που εμφιαλώνουν τον ίδιο τύπο κρασιού πρέπει να δίνεται μεγάλη προσοχή στις αναμίξεις στις αναλύσεις και επεξεργασίες κατά των μεταλλικών θολωμάτων και οπωσδήποτε σε δοκιμές ελέγχου απαραιτήτως μετά το τέλος όλων των επεξεργασιών συνιστάται η χρησιμοποίηση του μετατριγικού οξέως σε μία ποσότητα 100 mgr στο λίτρο. Η προσθήκη αυτή προστατεύει τον οίνο από την κρυστάλλωση για ένα χρονικό διάστημα περίπου έξι μηνών. Η κατάλληλη περίοδος για εμφιαλώσεις είναι από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο, διότι κατά την χρονική αυτή περίοδο συνήθως επικρατεί κρύο. Κατάλληλη μέρα για εμφιάλωση θεωρείται όταν επικρατεί καλός καιρός με χαμηλές θερμοκρασίες και ξηρός. (Δαμηλάκος: 1990, σελ. 591) Οργάνωση και εγκατάσταση εμφιάλωσης, επεξεργασία φιαλών και φελλών Στο βιβλίο του ο Σπύρος Δαμηλάκος, «οινοτεχνολογία-τεχνολογία οίνων» αναφέρει πως αφού περάσει το ελάχιστον 15 ημέρες από την τελευταία μετάγγιση και πριν ο οίνος εμφιαλωθεί τοποθετούμε το λάστιχο αναρρόφησης

25 24 του οίνου στο βαρέλι ή την δεξαμενή τα οποία βρίσκονται σε υψηλότερο σημείο του εμφιαλωτικού συγκροτήματος για να διευκολύνεται το πέρασμα του οίνου στην εμφιάλωση με τη βαρύτητα το δε φιλτράρισμα να γίνεται με φυσική ροή. Διαφορετικά παρεμβάλλεται αντλία. Συνιστάται κατά προτίμηση φιάλες υάλινες σκούρες καλής ποιότητας με λαιμό απόλυτα στρογγυλό. Εάν είναι πρώτη η χρήση τοποθετούνται σ ένα διάλυμα τρυγικού οξέος 15%. Εάν έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί χρειάζονται ειδική επεξεργασία ανάλογα με την κατάσταση που βρίσκονται κατά την επιστροφή τους στα εργοστάσια. Γι αυτό χρησιμοποιούνται ειδικές πλυντικές μηχανές με συντριβανισμούς ζεστού και κρύου νερού και απορρυπαντικών διαλυμάτων. Οι φελλοί πρέπει να είναι καλής ποιότητας. Οι επιφάνειες να είναι λείες χωρίς σπηλιές απαλλαγμένοι από κάθε ξένη οσμή αφού θα έλθουν σ επαφή με τον οίνο. Καλό είναι να τοποθετούνται στην αρχή σε ζεστό νερό και ύστερα σε κρύο 5-10 λεπτά και αμέσως μετά στη χρησιμοποίηση τους. (Δαμηλάκος: 1990, σελ ) 2.2. ΕΤΙΚΕΤΑ Ο ρόλος της ετικέτας και πληροφόρηση Η ποιότητα της ετικέτας αποτελεί στοιχείο κλειδί, μαζί με την φιάλη, για την προσέλκυση του καταναλωτή. Στο βιβλίο του Ευάγγελου Σουφλερού, «οινολογία επιστήμη και τεχνολογία» αναφέρεται ότι η ετικέτα, πραγματική carte de visite του οίνου, γεννημένη να πληροφορεί, μετατράπηκε με την πάροδο του χρόνου σ ένα στολίδι. Σύμφωνα με την ιδιότητά της, η ετικέτα είναι ένα μέσον επικοινωνίας με τον καταναλωτή. Είναι ένα μέσον καλλιέργειας, πληροφόρησης και εκπαίδευσης, που συμμετέχει στην διαμόρφωση της επιθυμίας και της αρέσκειας του καταναλωτή. Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται, αν λάβουμε υπόψη μας το περιεχόμενο ορισμένων ερευνών αγοράς. Σύμφωνα με αυτό, τα 2/3 των οίνων ποιότητας πουλούνται σε υπερκαταστήματα και ότι το 90% των καταναλωτών, για ν αγοράσει μια φιάλη οίνου VQPRD, διαβάζει προσεκτικά την ετικέτα, ενώ το 80%

26 25 διαβάζει επιπλέον και την οπίσθια ετικέτα. Μόνο ένα 8% αγοράζει μια φιάλη οίνου επειδή του αρέσει η ετικέτα. Διαπιστώνεται, επομένως, ότι στην αγορά μιας φιάλης οίνου είτε γίνεται αυθόρμητα είτε γίνεται από σκέψη η ετικέτα παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο καιρός της τυφλής αγοράς πέρασε. Ο καταναλωτής θέλει να γνωρίσει τι πίνει, πως το πίνει, ποια είναι τα χαρακτηριστικά του κλπ. (Σουφλερός : 1997, σελ ) Αισθητική της ετικέτας Εκτός από την πληροφόρηση η ετικέτα πρέπει να προσελκύει, να πείθει και να ωθεί τον καταναλωτή ν αγοράσει. Για την ίδια ποιότητα, η εμφάνιση της φιάλης μπορεί να κάνει την διαφορά, μπορεί να δώσει κάτι παραπάνω, το κάτι άλλο. Εδώ και λίγα χρόνια, τόσο ο έμπορας όσο και ο παραγωγός νιώθουν την ανάγκη προσωποποίησης της ετικέτας, θέλουν να την καταστήσουν χαρακτηριστική, να έχει κάποια ιδιαιτερότητα. Είναι σημαντικό, επίσης, να υπάρχει κάποια αρμονία μεταξύ περιέκτη και περιεχομένου. Δεν ντύνονται κατά τον ίδιο τρόπο ένας ερυθρός και ένας λευκός, ένας οίνος για παλαίωση και ένας πρώιμης κατανάλωσης. Ακόμη και για τον ίδιο οίνο το ντύσιμο θα είναι διαφορετικό ανάλογα με το κύκλωμα διάθεσής του. Σημαντικό είναι, πάντως, ότι η αρμονία πρέπει ν αφορά το σύνολο της εξωτερικής εμφάνισης : ετικέτα, οπίσθια ετικέτα, επιστήθιο, καψύλλιο, χάρτινη συσκευασία. Στις περιοχές, πάντως, με μακρόχρονη παράδοση, η εξέλιξη της ετικέτας είναι σταδιακή και δεν αποκόβεται άμεσα και ριζικά από το παρελθόν που δημιούργησε το prestige (γόητρο) αυτού του προϊόντος. Αντίθετα, σε περιοχές όπου έλειψε η παράδοση, όπως η Καλιφόρνια, οι ετικέτες είναι νεωτεριστικές με νέο σχήμα και ύφος και σύγχρονα θέματα. Για να μιλήσουμε σήμερα για συγκεκριμένες τάσεις στην ετικέτα, είναι ίσως δύσκολο, γιατί είναι πολλοί οι οικονομικοί παράγοντες αγοράς, που υπεισέρχονται στη δημιουργία μιας ετικέτας ή γενικότερα στο ντύσιμο μιας φιάλης. Ωστόσο, η σύγχρονη τάση είναι το εξεζητημένο και η εκλέπτυνση με λιγότερα χρώματα, μια γραφή καθαρή και πιο ελαφριά, υπογραμμισμένη με σχηματοτύπωση και χρυσοτυπία. Η σύγχρονη τέχνη συνεχίζει την εξέλιξη της με σχέδια πιο αφηρημένα και με περισσότερο στυλ. Δεν είναι σπάνιες οι

27 26 περιπτώσεις, που οι φιάλες ντύνονται στους πιο μεγάλους Maitre της μόδας ή τους πιο φημισμένους ζωγράφους. Συχνά οι ετικέτες αντικαθίστανται με σχέδια και γραφές πάνω στο γυαλί. (Σουφλερός : 1997, σελ ) Υποχρεωτικές ενδείξεις Τα σχέδια, οι παραστάσεις, οι φωτογραφίες κλπ. μπορούν να είναι αυθαίρετα, μπορεί να είναι φανταστικά. Τα κείμενα, όμως, που υπάρχουν πάνω στις ετικέτες, πρέπει να διέπονται από την οινική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή την αντίστοιχη νομοθεσία της χώρας μέλους. Ορισμένες υποχρεωτικές ενδείξεις οφείλουν να περιέχονται στην ετικέτα σύμφωνα με τους κανονισμούς 355/79 και 2392/89 ή και άλλους πιο πρόσφατους της Ευρωπαϊκής Ένωσης περί των γενικών κανόνών για την περιγραφή και παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής και σύμφωνα με τις σχετικές οδηγίες. Τέτοιες ενδείξεις είναι: Ο αλκοολομετρικός τίτλος (% vol.) Ο ονομαστικός όγκος συνοδευόμενος με το γράμμα e. Ο εμφιαλωτής Η κατηγορία του προϊόντος (ονομασία προέλευσης, τοπικός, επιτραπέζιος και κατά παράδοση). Η καθορισμένη περιοχή προέλευσης για τους V.Q.P.R.D. Η παρτίδα παραγωγής. Η χρονιά παραγωγής δεν είναι υποχρεωτική, εκτός για τους οίνους πρώιμης κατανάλωσης. Το μέγεθος και η θέση των ενδείξεων πρέπει ν ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές που ισχύουν για κάθε προϊόν και σε κάθε περίπτωση (εξαγωγή, επιτόπια κατανάλωση κλπ.). Οι διάφορες άλλες πληροφορίες όπως, ποικιλία, οινοποίηση, παλαίωση και θερμοκρασία κατανάλωσης μπορούν να μπουν προαιρετικά τόσο στην κύρια όσο και στην οπίσθια ετικέτα. (Σουφλερός : 1997, σελ. 382) Τοποθέτηση των ετικετών

28 27 Η τοποθέτηση των ετικετών πάνω στις φιάλες ή το ετικετάρισμα, όπως είναι ευρύτερα γνωστό, γίνεται με την αντίστοιχη μηχανή. Πρόκειται για μια ευαίσθητη μηχανή, η οποία συχνά καθορίζει την παραγωγικότητα (ρυθμό εργασίας) της γραμμής στο σύνολό της. Η παρουσία και δεύτερης ετικέτας (οπίσθιας) συμμετρικά προς την κύρια απαιτεί μια περιστρεφόμενη μηχανή, ενώ η χρησιμοποίηση ιδιαίτερων φιαλών απαιτεί μηχανισμό εντοπισμού της φιάλης. Ο προσανατολισμός επιτυγχάνεται είτε βάσει της μορφής του κυρίως σώματος της φιάλης είτε βάση εγκοπής ή άλλου χαρακτηριστικού που βρίσκεται στο εξωτερικό μέρος του πυθμένα, ο τελευταίος αυτός τρόπος είναι ο καλύτερος. Για την επιλογή μιας ετικετέζας πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τις παρακάτω παραμέτρους: Απόδοση: πρέπει να είναι μεγαλύτερη από εκείνη της ταπωτικής κατά 15% περίπου, για ν αντισταθμίζει κάποιες μικροδιακοπές. Ποιότητα εργασίας (προσανατολισμός-κατακόρυφη θέση ετικέτας). Ευκολία ρύθμισης του ετικεταρίσματος (αριθμός φιαλών). Δυνατότητα αναβάθμισης ή και προσαρμογής. Κόστος αγοράς και συντήρησης της μηχανής. Ποιότητα ετικέτας (αναδιπλώσεις, φυσαλίδες). Κόστος ετικέτας. Απαιτήσεις αποθήκευσης των ετικετών και κόλλας. Διαθέσιμος χώρος πριν και μετά την ετικετέζα, αφενός για τις διάφορες ρυθμίσεις κατά την διάρκεια της εργασίας και αφετέρου για το στέγνωμα της κόλλας πριν την συσκευασία των φιαλών, αντιστοίχως. Η δεύτερη αυτή απόσταση πρέπει να είναι 6 μέτρα για απόδοση φιάλες/h και 10 μέτρα για απόδοση φιάλες/h. (Σουφλερός : 1997, σελ. 383) Προβλήματα της ετικέτας Η πρώτη δυσχέρεια προερχόμενη από την ετικέτα είναι η διατάραξη της απόδοσης της γραμμής εμφιάλωσης. Το χαρτί κακής ποιότητας, συχνά, γίνεται η αιτία να καθυστερεί ο ρυθμός εργασίας, ακόμα και στις πιο σύγχρονες ετικετέζες και αποτελεί τη επόμενη δυσχέρεια. Όχι μόνο το σχήμα της ετικέτας, αλλά και η ανισότητα μεταξύ των τυπωμένων και μη τυπωμένων επιφανειών, δυσκολεύουν την καλή τοποθέτηση των ετικετών στις θέσεις επικόλλησης.

29 28 Η διεύθυνση των ινών του χαρτιού (γνωστά ως νερά του χαρτιού) οφείλει να είναι πάντα κάθετη προς τον άξονα της φιάλης, οποιαδήποτε και αν είναι το σχήμα της ετικέτας. Διαφορετικά η ετικέτα δεν εφαρμόζει καλά στη φιάλη, ξεκολλάει και περιτυλίγονται τα άκρα της Η λεία οπίσθια επιφάνεια της ετικέτας προκαλεί οικονομία στην κόλλα και αυξάνει την ταχύτητα εργασίας. Η τραχύτητα της επιφάνειας αυτής διευκολύνει το κόλλημα της ετικέτας στη φιάλη, εμποδίζει το ολίσθημα των ετικετών μεταξύ τους, διευκολύνει την τοποθέτηση στις ετικετέζες και την τροφοδοσία αυτών. Το καλό κόψιμο των ετικετών διευκολύνει την παραλαβή και την τοποθέτησή τους στη φιάλη. Το σχήμα και η επιφάνεια της φιάλης είναι αποφασιστικής σημασίας για την τοποθέτηση της ετικέτας. Η ποιότητα και το είδος της κόλλας χαρακτηρίζουν την ποιότητα της τοποθέτησης της ετικέτας. Η κόλλα πρέπει να είναι ανάλογη με : Τον περιέκτη (γυαλί, χαρτί, ξύλο) Τη θερμοκρασία του περιεχομένου και την παρουσία νερού στην επιφάνεια του περιέκτη Τις δυσχέρειες της ετικέτας Τον τρόπο τροφοδοσίας με κόλλα Οι περισσότεροι τύποι κόλλας, με την συνεργασία των παρασκευαστών της και των υαλουργών, είναι προσαρμοσμένοι στις διάφορες επεξεργασίες του γυαλιού και έτσι δεν δημιουργούν πρόβλημα. Η ανθεκτικότητα του χαρτιού πρέπει να είναι επαρκής, γιατί η ετικέτα υφίσταται μεγάλη δοκιμασία κατά την επικόλληση της. Να είναι τόσο πιο εύπλαστη, όσο πιο μεγάλη είναι η ταχύτητα της ετικετέζας, έχοντας ωστόσο αρκετή αντοχή στο σχίσιμο. Απαιτείται αρμονία ανάμεσα στην κολλητική ικανότητα της κόλλας, στον τρόπο επικόλλησης και στην ταχύτητα εργασίας, διαφορετικά η ετικέτα δεν μπορεί ν αντισταθεί στις υψηλές τάσεις που ασκούνται. Η υγρασία πάνω στην φιάλη, απ οπουδήποτε και αν προέρχεται, προκαλεί: αναδιπλώσεις, περιτυλίξεις, αποκόλληση ή μετατόπιση της ετικέτας καθώς και λέρωμα της φιάλης από την κόλλα. Στις περιπτώσεις παραμονής των ντυμένων φιαλών σε υψηλή σχετικά υγρασία απαιτείται χρησιμοποίηση αντικρυπτογραμικών προϊόντων. Στις περιπτώσεις που οι φιάλες επιστρέφονται, η δυνατότητα αποκόλλησης της ετικέτας εκτιμάται ιδιαίτερα. Η αποθήκευση των ετικετών πρέπει να γίνεται σε χώρους με σταθερή υγρασία

30 29 (55%) και θερμοκρασία (21C) ή σε ατμόσφαιρα με υγρασία, ελαφρά πιο μεγάλη από εκείνη του χαρτιού. Οι ετικέτες πρέπει να διατηρούνται επίπεδες. (Σουφλερός : 1997, σελ ) 2.3. ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΑ ΟΙΝΟΥ Σ αυτή τη πτυχή της εργασίας, θα αναλύσουμε τα συστήματα ποιότητας κατά την παραγωγή και εμπορία του οίνου. Κύριο ρόλο εδώ παίζει το HACCP (Hazard analysis critical control points) που είναι ένα προληπτικό σύστημα ασφάλειας στα τρόφιμα και τα ποτά και το οποίο είναι δυνατόν να προλάβει μικροβιολογικούς, χημικούς και φυσικούς κινδύνους, σε όλα τα στάδια παραγωγικής διαδικασίας, από την ανάπτυξη και την συγκομιδή της πρώτης ύλης μέχρι την διανομή και την κατανάλωση του προϊόντος. Η ανάπτυξη των σχεδίων του προγράμματος HACCP όπως την παρουσιάζει στο βιβλίο του ο Τσετούρας, γίνεται με την εφαρμογή των επτά αρχών της.: Πρώτη αρχή: Προσδιορίζονται οι πιθανοί κίνδυνοι που έχουν σχέση με την ανάπτυξη και την συγκομιδή της πρώτης ύλης μέχρι την διανομή και την κατανάλωση των προϊόντων. Αξιολογείται η πιθανότητα της εμφάνισης και της σοβαρότητας των κινδύνων και προσδιορίζονται τα προληπτικά μέτρα για τον έλεγχο αυτών. Δεύτερη αρχή: Προσδιορίζονται τα σημεία, τα στάδια και οι διεργασίες λειτουργίας που μπορούν να ελέγχονται για να αποτρέψουν ένα κίνδυνο ή να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα εμφάνισής του. Στα στάδια περιλαμβάνονται η συγκομιδή και η παραλαβή της πρώτης ύλης, η επεξεργασία, η μεταφορά, η αποθήκευση και η χρήση του προϊόντος από τον καταναλωτή. Τρίτη αρχή: Καθορίζονται τα κρίσιμα όρια, που πρέπει να ικανοποιούνται για να διασφαλίζεται κάθε κρίσιμο σημείο ελέγχου. Τα κρίσιμα όρια είναι π.χ. το μέγεθος του ph του προϊόντος, τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, η ανίχνευση της ποσότητας των μετάλλων, η διακύμανση της θερμοκρασίας κατά την παραγωγική διαδικασία, το μικροβιακό φορτίο κ.λπ..

31 30 Τέταρτη αρχή: Σχέδιο παρακολούθησης κρίσιμων σημείων. Δημιουργία και εγκατάσταση συστήματος παρακολούθησης των κρίσιμων σημείων ελέγχου και των κρίσιμων ορίων τους. Καθιέρωση των διαδικασιών συλλογής και επεξεργασίας των στοιχείων, με σκοπό την ρύθμιση της παραγωγής και την διατήρησή της υπό έλεγχο. Πέμπτη αρχή: Σχέδιο διορθωτικών ενεργειών. Καθορισμός συστήματος διορθωτικών ενεργειών, που θα πραγματοποιούνται σε περιπτώσεις που κάποιο κρίσιμο σημείο βρίσκεται εκτός ελέγχου ή και εμφανίζει απόκλιση από τα προκαθορισμένα κρίσιμα όρια. Έκτη αρχή: Αρχεία και ιχνηλασιμότητα. Σχεδιασμός και εγκατάσταση συστήματος τεκμηρίωσης και αρχειοθέτησης του HACCP, ώστε να διασφαλίζεται η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων ως προς τα κρίσιμα συστατικά τους και τους παράγοντες παραγωγής και κατά συνέπεια, να διασφαλίζεται η δυνατότητα ανάκλησής τους. Τα αρχεία χρησιμοποιούνται, απαιτούνται και για πιστοποιήσεις από αρμόδιες υπηρεσίες υγιεινής κατά τις επιθεωρήσεις που διεξάγουν. Έβδομη αρχή: Επαλήθευση. Προσδιορισμός των διαδικασιών επαλήθευσης της αποτελεσματικής και ορθής λειτουργίας του συστήματος. Οι διαδικασίες επαλήθευσης διεξάγονται είτε εσωτερικά από την επιχείρηση, είτε και από τρίτους αρμόδιους φορείς. (Τσετούρας : 2003, σελ ) Εκτός από τον έλεγχο του HACCP, που είναι απαραίτητο για κάθε βιομηχανία οίνου έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η υγεία του καταναλωτή και ο οποίος έλεγχος- παίρνει θέσει σε όλα τα σταδία της παραγωγικής διαδικασίας, θα παρατηρηθούν και άλλα συστήματα ποιότητας που διεξάγονται κατά την παραγωγή οίνου. Ένα τέτοιο πρότυπο διασφάλισης ποιότητας που βλέπουμε κατά την παραγωγή του οίνου είναι το ISO 9001:2000 καθώς και το ISO Παρακάτω θα αναλυθεί το πρότυπο ISO 9001:2000 που χρησιμοποιούν πολλές από τις από τις βιομηχανίες οίνου. Θα αναλυθούν οι αρχές του συστήματος της ποιότητας ISO 9001:2000. Πρώτη αρχή του συστήματος διαχείρισης της ποιότητας είναι η οργάνωση που είναι προσανατολισμένη στον πελάτη. Το πρότυπο ISO 9001:2000 απαιτεί το σύνολο της εταιρείας να είναι προσανατολισμένο στον πελάτη. Αυτό σημαίνει ότι η εταιρεία θα πρέπει να καθιερώσει διαδικασίες έτσι ώστε να κατανοεί και να ικανοποιεί τις απαιτήσεις των πελατών, και να ενεργοποιεί μηχανισμούς

32 31 πρόβλεψης των επερχόμενων απαιτήσεων τους. Άρα, θα πρέπει να καθιερώσει έναν τρόπο επικοινωνίας με τον πελάτη έτσι ώστε να μπορεί να κατανοεί και να ικανοποιεί τις ρητές και σιωπηρές προδιαγραφές του προϊόντος, δηλαδή να είναι πλήρως ταυτισμένη με τον βασικό ορισμό της ποιότητας, ο οποίος περιλαμβάνεται σε αντίστοιχο διεθνές πρότυπο. Το πρότυπο ISO 9001:2000 δεν θεωρεί ότι η εταιρεία πρέπει να σταματά στο χρονικό σημείο κατανόησης και ικανοποίησης των προσδοκιών του πελάτη, αλλά θα πρέπει συνεχώς να προσπαθεί να υπερβαίνει τις προσδοκίες του πελάτη, έτσι ώστε να δημιουργεί μια βάση ικανοποιημένων πελατών. Η δεύτερη αρχή του συστήματος διαχείρισης της ποιότητας είναι η ευθύνη της διοίκησης. Η ευθύνη της διοίκησης έγκειται στο γεγονός ότι θα πρέπει με την καθιέρωση σχετικών διαδικασιών, η εταιρεία να εξατομικεύει τις απαιτήσεις και τις προσδοκίες των πελατών και να έχει τέτοιες διαδικασίες έτσι ώστε αυτές να μετατρέπονται σε προδιαγραφές για τα προϊόντα, τις προσφερόμενες υπηρεσίες και τη γενικότερη λειτουργία της. Η διοίκηση επίσης είναι υποχρεωμένη να θέτει σε εφαρμογή μια πολιτική για την ποιότητα και να προδιαγράφει στόχους γι αυτήν. Αυτό σημαίνει ότι οι στόχοι θα πρέπει να είναι απολύτως ρεαλιστικοί, επιτεύξιμοι απολύτως ταυτισμένοι με την διακήρυξη πολιτικής ποιότητας. Προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να πραγματοποιούνται περιοδικές ανασκοπήσεις του συστήματος οι οποίες θα ελέγχουν την εφαρμογή της πολιτικής, την επίτευξη των στόχων, την ικανοποίηση των πελατών και την συνεχή βελτίωση του συστήματος. Η τρίτη αρχή του συστήματος διαχείρισης της ποιότητας είναι η συμμετοχή του προσωπικού στη διαχείριση και λειτουργία του συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει το προσωπικό το οποίο εντάσσεται στο σύστημα να διαθέτει κάποια συγκεκριμένα προσόντα, να έχει την ανάλογη εκπαίδευση, να έχει συνειδητοποιήσει το ρόλο του εντός του συστήματος και εντός της επιχείρησης γενικότερα, να επιμορφώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, τόσο σε θέματα σχετικά με τη διαχείριση της ποιότητας όσο και σε γενικότερα θέματα επιμόρφωσης σε σχέση με το αντικείμενο εργασίας του και το είδος της επιχείρησής του και βεβαίως θα πρέπει να υπάρχει ένας τρόπος μέσα από το σύστημα να αναγνωρίζονται οι επιδόσεις του προσωπικού σε συγκεκριμένη θέση. Η αναγνώριση των επιδόσεων του προσωπικού δεν είναι απαραίτητα επίδοση σε σχέση με την παραγωγικότητα, όπως πιθανόν κάποιος να νομίζει

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 11:11 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 18:07

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 11:11 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 16 Νοέμβριος 2009 18:07 Τα χαρακτηριστικά από τα οποία διακρίνεται ένα κρασί εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες. Κατά κύριο λόγο όμως οφείλονται στην (ή στις) ποικιλία σταφυλιών από την οποία προέρχεται, στην περιοχή και τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ

Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ Project 2 2014-15 ΟΜΑΔΑ Δ ΜΑΘΗΤΕΣ : ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΚΟΥΡΛΑΥΤΗ ΝΙΚΗ ΜΕΛΕΑΣ ΗΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αμπέλι : Το αμπέλι είναι πολυετές φυτό και αναπτύσσεται γρήγορα. Ο κορμός του έχει πολλαπλές διακλαδώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ΞΕΥ Α. ΤΟΥ Χ. ΚΑΚΑΡΟΥΓΚΑ (Ma) www.touristikiekpaideysi.gr

ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ΞΕΥ Α. ΤΟΥ Χ. ΚΑΚΑΡΟΥΓΚΑ (Ma) www.touristikiekpaideysi.gr ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΙΝΟΛΟΓΙΑ ΞΕΥ Α ΤΟΥ Χ. ΚΑΚΑΡΟΥΓΚΑ (Ma) www.touristikiekpaideysi.gr ΟΤΕΚ 2011-2012 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ Αίγυπτος : Είχε μακρότατη παράδοση οινοποιίας, με τις αρχές της να χάνονται πριν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΝΟΓΝΩΣΙΑΣ 16/3/2015. Η οινική ιστορία. Η παγκόσμια παραγωγή οίνου. Έδαφος. Κλίμα. Κλίμα. Έδαφος. Άνθρωπος. Ποικιλία σταφυλιού

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΝΟΓΝΩΣΙΑΣ 16/3/2015. Η οινική ιστορία. Η παγκόσμια παραγωγή οίνου. Έδαφος. Κλίμα. Κλίμα. Έδαφος. Άνθρωπος. Ποικιλία σταφυλιού Η οινική ιστορία ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΙΝΟΓΝΩΣΙΑΣ Στεφανακίδης Κωνσταντίνος Καθηγητής Σχολής Αναβύσσου Υπ.Τουρισμού 2014 Στην ευρύτερη περιοχή του νοτίου Καύκασου πριν από 5000 περίπου χρόνια γεννήθηκε η Άμπελος η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Dr ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗ ΝΙΚΗ 1. 1 ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Με τον ορισμό terroir αναφέρονταν,

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο κτήμα του Γεροβασιλείου

Επίσκεψη στο κτήμα του Γεροβασιλείου Επίσκεψη στο κτήμα του Γεροβασιλείου Στα πλαίσια του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού επισκεφτήκαμε την Δευτέρα, 11.01.2010 και Τρίτη, 12.01.2010 το κτήμα Γεροβασιλείου λίγο έξω από την Επανομή.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ Το Μοσχοφίλερο πιθανότατα είναι µια απο τις πιο παλιές Ελληνικές ποικιλίες, καθώς σύµφωνα µε ισχυρισµούς

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΘΕΜΑ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ-ΠΑΡΕΛΘΟΝ,ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

1 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΘΕΜΑ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ-ΠΑΡΕΛΘΟΝ,ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΘΕΜΑ: ΤΟΠΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ-ΠΑΡΕΛΘΟΝ,ΠΑΡΟΝ & ΜΕΛΛΟΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευαγγελοπούλου Αλεξάνδρα Κεπέογλου Τριανταφυλλιά, Φωτσεινού Αικατερίνη ΠΟΤΟΠΟΙΪΑ ΝΑΟΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Αμπελοοινική Τεχνογνωσία και Επιχειρηματικότητα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Αμπελοοινική Τεχνογνωσία και Επιχειρηματικότητα Αμπελοοινική Τεχνογνωσία και Επιχειρηματικότητα Στόχοι Να προσεγγίσουμε την διαχρονική ελληνική αμπελουργική και οινοποιητική παράδοση. Να μελετήσουμε το κρασί ως μέρος των διατροφικών μας συνηθειών, της

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη

Θέμα: Φαινολικό & αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο. Περίληψη φαινολικό και αρωματικό δυναμικό των οίνων της ποικιλίας ξινόμαυρο Μαρία Κυραλέου Yποψήφια Διδάκτωρ Οινολογίας Tμήμα Eπιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών τηλ. 215294719 mkyrleou@u.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΙΝΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΟΙΝΟΧΟΩΝ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΙΝΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΟΙΝΟΧΟΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΙΝΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΟΙΝΟΧΟΩΝ ΕΝΟΤΗΤΕΣ: ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΡΑΣΙΩΝ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ ΙΔΑΝΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΣΕΡΒΙΡΙΣΜΑΤΟΣ ΚΡΑΣΙΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΣ ΛΟΥΚΑΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΡΑΣΙΩΝ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΕΛΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΠΕΛΙ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 3ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

ΑΜΠΕΛΙ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ 3ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΑΜΠΕΛΙ ΚΑΙ ΚΡΑΣΙ Το αμπέλι ή κλήμα ανήκει στην οικογένεια των Αμπελοειδών με πολλές ποικιλίες που καλλιεργούνται στις εύκρατες περιοχές της γης Το αμπέλι και η οικογένειά του ήταν γνωστά από την παλαιολιθική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012

L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 L 71/42 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 9.3.2012 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 203/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008 σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτέμβρηs μήναs μήναs Τρυγητήs...

Σεπτέμβρηs μήναs μήναs Τρυγητήs... 28 29 Σεπτέμβρηs μήναs μήναs Τρυγητήs... Σεπτέμβρης μήνας και αποκορύφωση του τρύγου για τον τόπο μας, που τα τελευταία χρόνια διεκδικεί με πολλές απαιτήσεις κορυφαία θέση ανάμεσα στις παραδοσιακές οινοπαραγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

H ΔΕΚΑΕΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΣΕ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ

H ΔΕΚΑΕΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΣΕ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ H ΔΕΚΑΕΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΣΕ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ «Τα πάντα ρει» Το νέο βρίσκεται σε πάλη με το παλιό (Ηράκλειτος) Η παράδοση ως ηθική κατηγορία, αντίθετη με την παράδοση ως συσσωρευμένη γνώση

Διαβάστε περισσότερα

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες

Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Οινοποιία Δαρεμά Βιολογικοί αμπελώνες Ιστορικό Η Οινοποιία Δαρεμά αποτελεί τη φυσική συνέχεια μιας οικογενειακής παράδοσης γενεών στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας Αττικής που ξεκινά πριν από πολλές δεκαετίες.

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Transmission of an established geographical indication of spirit drinks

Transmission of an established geographical indication of spirit drinks Transmission of an established geographical indication of spirit drinks Σχέδιο - Τελευταία αποθήκευση στις 17/02/2015 14:00 από null I. ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1.Ονομασία και τύπος a. Ονομασία(-ες) προς καταχώριση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ----

ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ---- ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΑ ΝΕΡΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ---- Α. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΩΝ ΝΕΡΩΝ 1. ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ 2. ΦΥΣΙΚΑ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ 3. ΝΕΡΑ ΠΗΓΗΣ Α.1. ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΝΕΡΑ Ορισµός χαρακτηριστικά: Είναι πόσιµο νερό,

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /8 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A0841 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Πλαγιές Αμπέλου (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

The art of nature Σεµινάριο Σεµινάριο Η τέχνη της αµπελουργίας και της οινοποίησης Ταξίδι στους αµπελώνες και τα κρασιά της Ελλάδας και του κόσµου Το σεµινάριο αποτελείται από 16 µαθήµατα για την αµπελουργία-οινολογία

Διαβάστε περισσότερα

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί;

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί; ΚΑΦΕΣ AURILE Γενικές Πληροφορίες Πώς καβουρδίζεται ο καφές Aurile; Ο καφές Aurile καβουρδίζεται για περίπου 20 λεπτά στους 210 C (ο τρόπος αυτός είναι γνωστός ως American Roast). Κατά τη διάρκεια του καβουρδίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /15 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A0981 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Kως (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα: Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /12 Αριθμός πρωτοκόλλου: PDO-GR-A1390 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Δαφνές (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα: Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΓΧΩΡΙΑ & ΔΙΕΘΝΗ ΑΓΟΡΑ»

«ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΦΙΑΛΩΜΕΝΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΓΧΩΡΙΑ & ΔΙΕΘΝΗ ΑΓΟΡΑ» Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ : ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ : ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ : ΡΟΥΣΣΟΥ ΑΓΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ : «ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΓΕΝΙΚΑ Η παραγωγή ελληνικού καφέ στο εργοστάσιο αποτελείται από πέντε διαφορετικά στάδια τα οποία φαίνονται παρακάτω σε ένα απλοποιηµένο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΓΧΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 513 449,2 360,4 389,3. Εκατοµ Λιτρα. 1980 1985 1986 1990 1991 1995 1996 2000 Χρονική Περίοδος

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΓΧΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 513 449,2 360,4 389,3. Εκατοµ Λιτρα. 1980 1985 1986 1990 1991 1995 1996 2000 Χρονική Περίοδος Το κρασί έχει µια µακραίωνη ιστορία στον ελλαδικό χώρο µια και το αµπέλι καλλιεργείται από την αρχή της 3ης χιλιετίας Προ Χριστού. Είναι γνωστό σε όλους ότι οι αρχαίοι Έλληνες, διέπρεψαν στην οινοποιία,

Διαβάστε περισσότερα

1979-1980 Πρακτική άσκηση για την απόκτηση αδειας ασκήσεως επαγγέλματος οινολόγου Α' κατηγορίας.

1979-1980 Πρακτική άσκηση για την απόκτηση αδειας ασκήσεως επαγγέλματος οινολόγου Α' κατηγορίας. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Επώνυμο: Παπράς Όνομα: Αστέριος Όνομα πατρός: Ιωάννης. Τόπος γέννησης :Τύρναβος Λάρισας 1951 Έγγαμος, 2 παιδιά Τέρμα Αγίου Γεδεών. 40100 Τύρναβος Τηλ. 0492/24305, 22463 Κιν. 6977002500

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /12 Αριθμός πρωτοκόλλου: PDO-GR-A1395 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Αμύνταιο (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ Επιστηµονικός υπεύθυνος : Δρ. Αντώνιος Τσαρµπόπουλος Τίτλος διδακτορικής διατριβής: Προσδιορισµός και µελέτη πτητικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΣΤΟ ΓΛEYKOΣ Τα σάκχαρα είναι το σημαντικότερο συστατικό του γλεύκους, καθώς η περιεκτικότητά του σε αυτά καθορίζει τον αλκοολικό βαθμό του οίνου που θα προκύψει μετά την αλκοολική

Διαβάστε περισσότερα

«Ποικιλιακή αναδιάρθρωση του Κρητικού αμπελώνα» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσούτσουρας Επαμεινώνδας Αναπληρωτής Ερευνητής Ινστιτούτο Οίνου ΕΘ.Ι.ΑΓ.

«Ποικιλιακή αναδιάρθρωση του Κρητικού αμπελώνα» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσούτσουρας Επαμεινώνδας Αναπληρωτής Ερευνητής Ινστιτούτο Οίνου ΕΘ.Ι.ΑΓ. «Ποικιλιακή αναδιάρθρωση του Κρητικού αμπελώνα» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσούτσουρας Επαμεινώνδας Αναπληρωτής Ερευνητής Ινστιτούτο Οίνου ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Η Κρήτη αποτελούσε πάντα ένα από τα μεγάλα κέντρα αμπελοκαλλιέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων Χριστίνα Καλογεροπούλου Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ Μέλος ΤΕΕ Αρ Μητρώου: 127929 Τηλ.: 2710-2790 Κιν.: 699-3996226 E-mail: christy_jour@yahoo.gr Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Transmission of an established geographical indication of spirit drinks

Transmission of an established geographical indication of spirit drinks Transmission of an established geographical indication of spirit drinks Σχέδιο - Τελευταία αποθήκευση στις 19/02/2015 16:10 από null I. ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1.Ονομασία και τύπος a. Ονομασία(-ες) προς καταχώριση

Διαβάστε περισσότερα

«Ποικιλιακός προσανατολισμός αμπελώνων Πελοποννήσου»

«Ποικιλιακός προσανατολισμός αμπελώνων Πελοποννήσου» «Ποικιλιακός προσανατολισμός αμπελώνων Πελοποννήσου» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Δρ. Παν. Λαναρίδης Αναπληρωτής Ερευνητής Δ/ντής Ινστιτούτου Οίνου ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε Στην ποικιλιακή αναδιάρθρωση του ελληνικού αμπελώνα που θα γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Τσαούσι: ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ δημιουργια καταλογου γηγενων ποικιλιων Χαρακτηριστικά ποικιλιών 1. αμπέλια

Τσαούσι: ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ δημιουργια καταλογου γηγενων ποικιλιων Χαρακτηριστικά ποικιλιών 1. αμπέλια 1. αμπέλια Τσαούσι: Γηγενής ποικιλία αμπελιού της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου. Πολύ παραγωγικό κλήμα με απόδοση περί τα 1000 κιλά καρπού ανά στρέμμα. Δίνει πολύ καλής ποιότητας καρπό. Ο καρπός είναι άσπρος

Διαβάστε περισσότερα

Η συνύπαρξη βιολογικών με συμβατικούς αμπελώνες θα επιτρέπεται αρκεί να υπάρχει επαρκής διαχωρισμός των δύο.

Η συνύπαρξη βιολογικών με συμβατικούς αμπελώνες θα επιτρέπεται αρκεί να υπάρχει επαρκής διαχωρισμός των δύο. Αθήνα, 3 Ιουλίου 2015 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΡΑΣΙ Συμφωνία στο πλαίσιο του Συμβουλίου Υπουργών: Στις 16 Ιουνίου το Συμβούλιο Υπουργών κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με κείμενο του νέου κανονισμού για τους βιολογικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ K E O Σ Ο Ε ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. ΡΙΑΝΚΟΥΡ 73, 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: (210) 6923102 6923291 6928224 FAX: (210) 6981182 e-mail : keosoe@otenet.gr ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2004 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ

ΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΡΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΡΑΚΟΛΗ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΦΡΑΓΚΟΥΛΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /16 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1057 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Δράμα (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα: Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία νέων οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών

Δημιουργία νέων οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών ΕΡΕΥΝΑ - ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Δημιουργία νέων οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου με τη μέθοδο του υβριδισμού στο Ινστιτούτο Αμπέλου Αθηνών Ποικιλίες για παραγωγή ερυθρών οίνων Δρ Παντελής Ζαμανίδης, Αναπληρωτής Ερευνητής,

Διαβάστε περισσότερα

O Έλεγχος της αγοράς του Αμπελοοινικού Τομέα 12 Σεπτεμβρίου, Θεσ/νίκη. Κράτος-επιχειρήσεις-καταναλωτές και έλεγχοι. Δρ. Παναγιώτης Ταταρίδης Πρόεδρος

O Έλεγχος της αγοράς του Αμπελοοινικού Τομέα 12 Σεπτεμβρίου, Θεσ/νίκη. Κράτος-επιχειρήσεις-καταναλωτές και έλεγχοι. Δρ. Παναγιώτης Ταταρίδης Πρόεδρος 12 Σεπτεμβρίου, Θεσ/νίκη Κράτος-επιχειρήσεις-καταναλωτές και έλεγχοι Δρ. Παναγιώτης Ταταρίδης Πρόεδρος Πανελλήνια Ένωση Πτυχιούχων Οινολόγων (ΠΑΝ.Ε.Π.Ο) Κουμουνδούρου 37 Τ.Κ. 104 37, Αθήνα τηλ/fax: 210

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία & Εξαγωγές

Συσκευασία & Εξαγωγές Συσκευασία & Εξαγωγές Μανώλης Δανιήλ Διευθυντής ΟΠΕ 19/7/2013 1 19/7/2013 2 19/7/2013 3 19/7/2013 4 19/7/2013 5 19/7/2013 6 19/7/2013 7 19/7/2013 8 19/7/2013 9 19/7/2013 10 19/7/2013 11 Τι πρέπει να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Γ.Χ.Κ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ:ΕΛΕΓΧΟΙ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Γ.Χ.Κ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ:ΕΛΕΓΧΟΙ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Γ.Χ.Κ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ:ΕΛΕΓΧΟΙ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΟΥ ΧΗΜΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Γ.Χ.Κ. ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗ Β ΤΜΗΜΑΤΟΣ Γ ΧΗΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /15 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1592 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Καρδίτσα (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ ΕΑΣ Καρδίτσας EAS Karditsas

Διαβάστε περισσότερα

(5) Πρέπει επίσης να οριστεί επακριβώς ότι ο παρών κώδικας. (7) Σε εφαρμογή του παραρτήματος V του κανονισμού (ΕΚ)

(5) Πρέπει επίσης να οριστεί επακριβώς ότι ο παρών κώδικας. (7) Σε εφαρμογή του παραρτήματος V του κανονισμού (ΕΚ) 15.5.2008 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 127/13 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 423/2008 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 8ης Μαΐου 2008 για τον καθορισμό ορισμένων λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1493/1999

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Παραδοσιακά Ελληνικά κρασιά Πάρου «Μωραϊτης» ΖΩΝΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Τα τοπικά κρασιά από τους αμπελώνες της Πάρου, της οικογένειας Μωραϊτη, παράγονται με παραδοσιακές μεθόδους αμπελοκαλλιέργειας, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα νερού

Διαβάστε περισσότερα

1 Παραγωγή Λευκού Κρασιού Λευκό κρασί µπορεί να παρασκευαστεί είτε από λευκά, είτε από κόκκινα σταφύλια. Για την παραγωγή λευκού κρασιού άριστης ποιότητας πρέπει: 1. Να χρησιµοποιηθούν σταφύλια χωρίς µούχλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 3986 της 26ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2005 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ. ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 3986 της 26ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2005 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ. ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις Κ.Δ.Π. 212/2005 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΡΙΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 3986 της 26ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2005 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Αριθμός 212 ΜΕΡΟΣ Ι Κανονιστικές Διοικητικές Πράξεις ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ 2004

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /9 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1091 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Ρετσίνα Μεσογείων (Αττικής) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΦΥΛΙ ΣΤΟ ΚΡΑΣΙ: ΜΥΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΦΥΛΙ ΣΤΟ ΚΡΑΣΙ: ΜΥΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ 1 ΓΕΝΙΚΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2013 2014 ( Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ) ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΦΥΛΙ ΣΤΟ ΚΡΑΣΙ: ΜΥΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου

Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου Ορισμός του οργανοληπτικού έλεγχου ως επιστήμη στην υπηρεσία της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών. Σκοπός είναι η κατανόηση της σημασίας και του ρόλου της οργανοληπτικής

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων»

«Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» «Εισαγωγή στα Συστήµατα ιαχείρισης: Ποιότητα Περιβάλλον Ασφάλεια Τροφίµων» ρ. Ευάγγελος Ευµορφόπουλος, Επιθεωρητής του ΕΦΕΤ, Επιστηµονικός Συνεργάτης του ΤΕΙ Αθηνών Σε ένα ανταγωνιστικό παγκόσµιο περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία. Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ To Σύστημα HACCP & τα Ξενοδοχεία Δρ Ε. ΕΥΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ Τι είναι HACCP; Hazard = Κίνδυνος Analysis = Ανάλυση Critical = Κρίσιμο Το ΑΚΚΣΕ είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να διασφαλίσει την υγιεινή και την

Διαβάστε περισσότερα

Του Α. Καστρίωτη TouristikiEkpaideysi.gr ΟΙ ΞΕΝΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ

Του Α. Καστρίωτη TouristikiEkpaideysi.gr ΟΙ ΞΕΝΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΟΙ ΞΕΝΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ ΟΙ ΞΕΝΙΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΣΤΑΦΥΛΙΩΝ Ερυθρές ποικιλίες Cabernet Sauvignon Syrah Merlot Pinot Noir Grenache Λευκές ποικιλίες Chardonnay Gewürztraminer Riesling Sauvignon Blanc Sylvaner

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού

Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Εφαρμογή HACCP στη Βιομηχανία Εμφιάλωσης Νερού Μ.Α. Ευστρατίου Τμήμα Επιστημών της Θάλασσας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τι είναι HACCP; Προβλήματα Υδατογενείς λοιμώξεις Ασφάλεια Διακίνησης Τροφίμων κατά μήκος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΣΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ» ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΜΠΕΛΩΝΩΝ ΒΟΡ. ΕΛΛΑΔΑΣ» Χαιρετώ με τη σειρά μου τους παρευρισκόμενους συνέδρους.

«ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΜΠΕΛΩΝΩΝ ΒΟΡ. ΕΛΛΑΔΑΣ» Χαιρετώ με τη σειρά μου τους παρευρισκόμενους συνέδρους. «ΠΟΙΚΙΛΙΑΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΜΠΕΛΩΝΩΝ ΒΟΡ. ΕΛΛΑΔΑΣ» ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Κα Χ. ΣΠΙΝΘΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΠΟΝΟΣ - ΕΙΔΙΚΟΣ ΑΜΠΕΛΟΥΡΓΙΑΣ Κυρίες και κύριοι, Χαιρετώ με τη σειρά μου τους παρευρισκόμενους συνέδρους. Από την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΣΚΟΠΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΤΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ Σκοπός του συγκεκριμένου Σήματος είναι η πιστοποίηση των προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΡΥΓΟΥ 2011. Υψηλής ποιότητας και τιμής τα σταφύλια το 2011

ΔΕΛΤΙΟ ΤΡΥΓΟΥ 2011. Υψηλής ποιότητας και τιμής τα σταφύλια το 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΡΥΓΟΥ 2011 Υψηλής ποιότητας και τιμής τα σταφύλια το 2011 Η εσοδεία 2011 έχει πολλά ενδιαφέροντα νέα να μας διηγηθεί. Κλιματολογικά υπήρξε μία υπέροχη χρονιά αφού αρκετές βροχοπτώσεις τον χειμώνα

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /13 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1088 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Πλαγιές Πάικου (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή Αποθήκευση & Διάθεση Τσικουδιάς & Ρακόμελου

Παραγωγή Αποθήκευση & Διάθεση Τσικουδιάς & Ρακόμελου Ένωση Ελλήνων Χημικών Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης Παραγωγή Αποθήκευση & Διάθεση Τσικουδιάς & Ρακόμελου Ιωάννης Μ. Γαλανάκης Χημικός Μηχανικός Απόσταγμα Στεμφύλων Σταφυλιού Τσικουδιά Τσίπουρο Raki (Ρακί)

Διαβάστε περισσότερα

Ωρίµανση του Σταφυλιού

Ωρίµανση του Σταφυλιού 1 Ωρίµανση του Σταφυλιού H ωρίµανση του σταφυλιού περνά από διάφορα στάδια-περιόδους: 1. Στο πρώτο στάδιο, η ρόγα είναι πράσινη από την παρουσία της χλωροφύλλης, ενώ η γεύση της έντονα ξινή, λόγω αυξηµένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 226, ΤΑΥΡΟΣ 177 78, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ. 210-3469606, ΦΑΞ 210-3469906, A. ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ 1. Τυποποίηση και Συσκευασία Η τυποποίηση, σε συνδυασμό με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1333/2008 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 16ης Δεκεμβρίου 2008 που αφορά τα πρόσθετα τροφίμων Χρίστος Λενή Χρίστου Λειτουργός Υγειονομικών Υπηρεσιών Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΑΝΕΠΟ ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΓΕΥΣΕΩΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009 Δρ ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ ΚΛΑΔΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τρύγου ΚΕΟΣΟΕ 2012: Καλή συγκοµιδή για τον ελληνικό αµπελώνα αλλά µε κακούς οιωνούς στην αγορά

Δελτίο Τρύγου ΚΕΟΣΟΕ 2012: Καλή συγκοµιδή για τον ελληνικό αµπελώνα αλλά µε κακούς οιωνούς στην αγορά Δελτίο Τρύγου ΚΕΟΣΟΕ 2012: Καλή συγκοµιδή για τον ελληνικό αµπελώνα αλλά µε κακούς οιωνούς στην αγορά Η ανθοφορία και ωρίµαση των σταφυλιών κατά τους κρίσιµους µήνες εξελίχθηκε οµαλά φέτος, αν και επιτυχάνθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /13 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1386 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Κοζάνη (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα: Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ ΣΚΟΠΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΙΜΑ ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΑ Σκοπός του συγκεκριμένου Σήματος είναι: Η προστασία, διάσωση και διάδοση του τοπικού αμπελώνα και της αμπελοοινικής

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /18 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1059 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Χανιά (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα: Νομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ HACCP & ISO 22000:2005 ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης;

Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης; Τι έχουν πάθει όλοι με τα κρασιά της Σαντορίνης; Θεοδωρος (Ted) Λελεκας Sip with me Έχεις ένα κομμάτι πέτρα, στη μέση του Αιγαίου. Καυτό, άγονο, ξερό και ανεμοδαρμένο. Και φαντάζεσαι ότι δεν υπάρχει καμία

Διαβάστε περισσότερα

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1Σελίδα 1 από 3 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Κωδικός Εγγράφου Ε. 07.3-3.1 Έκδοση 1 Αναθεώρηση 1 ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 Σελίδα 1 από 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ. Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Π. Ταούκης, Αν. Καθ. ΕΜΠ Κ. Τζιά, Καθ. ΕΜΠ, Β. Ωραιοπούλου, Καθ. ΕΜΠ Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ : ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ

ΑΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ : ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ ΑΤΕΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗ: ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ : ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΟ ΚΡΑΣΙ ΣΤΟ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: ΒΕΡΝΑ ΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΑΝΤΩΝΙΑ ΑΜΑΡΓΙΩΤΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2007 Στην Οδύσσεια (9.5)

Διαβάστε περισσότερα

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος

Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος ΤΕΧΝΙΚΌΣ ΦΆΚΕΛΟΣ 1 /14 Αριθμός πρωτοκόλλου: PGI-GR-A1527 Υφιστάμενες ονομασίες οίνων Τεχνικός φάκελος I. ΌΝΟΜΑ (Ή ΟΝΌΜΑΤΑ) ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΏΡΗΣΗ Ριτσώνα (el) II. ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΑΙΤΟΎΝΤΑ Όνομα και τίτλος αιτούντα:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ

Εισαγωγή. Φορέας ελέγχου - ΕΦΕΤ Εισαγωγή Το κυματοειδές χαρτόνι ως υλικό έχει ποικίλες εφαρμογές στον κλάδο της συσκευασίας και της μεταφοράς των τροφίμων. Τα κύρια προτερήματά του είναι το χαμηλό κόστος, η διαθεσιμότητά του, η εύκολη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12.1 Εισαγωγή Η υγιεινή και η ασφάλεια της διατροφικής αλυσίδας είναι ένα επίκαιρο θέμα πρωταρχικής σημασίας τόσο για τους δημόσιους

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4

Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 23 Προϊόντα Κρέατος και Λουκάνικα Λουκάνικα 4 Λουκάνικο τύπου Φρανκφούρτης Το προϊόν είναι πολύ μαλακό Διαχωρίζεται ζελέ ή λίπος Ανάπτυξη απωθητικού χρώματος Πολύ ανοιχτό χρώμα πολύ μικρό ποσοστό συνδετικού

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Τα ελληνικά κρασιά χωρίζονται σε 4 κατηγορίες:

Τα ελληνικά κρασιά χωρίζονται σε 4 κατηγορίες: Tα Ελληνικά κρασιά Η Ελλάδα, πέραν του ότι είναι η γενέτειρα του ιονύσου, του θεού του κρασιού, είναι και η γενέτειρα του πρώτου οίνου Ο.Π.Α.Π. στην ιστορία. Αυτά ήταν τα κρασιά από τα νησιά της Χίου και

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Η παρούσα µελέτη αφορά την προµήθεια νωπού χοιρινού κρέατος το οποίο θα χορηγηθεί σε άπορους δηµότες κατά τις ηµέρες των εορτών του Χριστουγέννων 2015 και την προµήθεια αρνίσιου κρέατος

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ1 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα επεξεργασμένου

Διαβάστε περισσότερα