Η ΠΡΩΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΠΡΩΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ"

Transcript

1 DÉLKELET EURÓPA - SOUTH-EAST EUROPE - ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ INTERNATIONAL RELATIONS QUARTERLY, Vol. 1. No. 3 (Fall 2010) ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ, Τόµος 1. Νο.3 (Φθινόπωρο 2010/1) Η ΠΡΩΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ ΛΟΓΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ BARTOL LETICA Περίληψη Οι οικονοµολόγοι χρησιµοποιούν διαφορετικές εκφράσεις για την περιγραφή των οικονοµικών προβληµάτων: καθυστέρηση, στασιµότητα, στασιµοπληθωρισµός, ύφεση, κατάθλιψη. Ωστόσο, η πιο γνωστή είναι η έκφραση κρίση που εµφανίζεται µαζί µε διάφορα προθέµατα για διευκόλυνση της κατανόησης: παγκόσµια, οικονοµική, χρέος, διαρθρωτικές, κυκλικές, ανάπτυξη, κλπ. Κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες χρησιµοποιούµε τις εκφράσεις του οικονοµικού χάους και συντριβής. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο τελευταίων ετών ο νοµπελίστας οικονοµολόγος Paul Krugman χρησιµοποίησε εκφράσεις που έχουν ισχυρότερη επίδραση στη συλλογική αίσθηση, όπως την οικονοµική καταστροφή, λάκκο (καθώς και βύθιση ή κόλαση). Κάθε έκφραση µπορεί να περιγραφεί από διάφορους κανονιστικούς και θεωρητικούς ορισµούς. υστυχώς, αυτά δεν διαφοροποιούνται πλήρως ακόµα και από επαγγελµατίες, προκαλώντας σηµασιολογικές, θεωρητικές και πολιτικές διαφορές ξανά και ξανά. Η παγκόσµια οικονοµική κρίση που εξακολουθούµε να αισθανόµαστε αυτές τις µέρες, ξεκίνησε το 2007 από τις πρώτες «φούσκες» που εµφανίζονται στην αγορά ακινήτων στις Ηνωµένες Πολιτείες (αγγίζοντας κατασκευαστικές και αυτοκινητοβιοµηχανίες µετά την επίτευξη χρηµατοπιστωτικού και τραπεζικού τοµέα επίσης). Η κρίση έφτασε στην Ευρώπη από την κρίση χρέους που έγινε δραµατική το 2010 και ξεκίνησε από την οικονοµική κατάρρευση της PIIGS (Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Ελλάδα και Ισπανία). Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση είχε ταλαντευτεί εξίσου. Αυτοί οι παράγοντες δεν έφεραν µόνο τα συνηθισµένα προβλήµατα σε περίπτωση οποιασδήποτε παρόµοιας κρίσης (αύξηση της ανεργίας, συρρίκνωση του ΑΕΠ, πτώση της παραγωγής, να χάνει την οικονοµική εµπιστοσύνη, γενική αβεβαιότητα και η εµφάνιση του φόβου του µέλλοντος), αλλά αναβίωσε επίσης θεωρητικές, πολιτικές και πολιτιστικές µάχες µεταξύ των ελεύθερων οπαδών της αγοράς και τον παρεµβατισµό. Ούτε οι καλύτεροι οικονοµολόγοι του κόσµου ούτε οι πιο επιτυχηµένοι επιχειρηµατίες και οι έµποροι ή οι µελλοντολόγοι είναι σε θέση να εκτιµήσουν πόσο καιρό η κρίση θα κρατήσει και τι επακόλουθα θα έχει. Οµοίως, η µάχη µεταξύ των οικονοµικών δογµάτων που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές απόψεις δεν συρρικνώνεται. Η παρούσα µελέτη προσπαθεί να χαρτογραφήσει τις επιπτώσεις της παγκόσµιας, ευρωπαϊκής και της Κροατικής οικονοµικής κρίσης στην οικονοµία, την οικονοµική φιλοσοφία και κάθε επίπεδο της µακροοικονοµίας. Λέξεις-Κλειδιά: παγκόσµια οικονοµική κρίση, ύφεση, υψηλού κινδύνου δάνεια, εννοιολογικά και παρεκβατικά σοκ, οικονοµική φιλοσοφία, εµπιστοσύνη, εταιρική κοινωνική ευθύνη, κρατική παρέµβαση, περιφερειακή οικονοµία. Η παγκόσµια χρηµατοπιστωτική κρίση που ξεκίνησε στις ΗΠΑ το 2007 έφερε κυρίως τυπικά οικονοµικά προβλήµατα παρόµοια µε άλλες κρίσεις: την αύξηση της ανεργίας, µείωση του ΑΕΠ, την οικονοµική κρίση εµπιστοσύνης και την εµφάνιση της γενικής δυσπιστίας και του φόβου για το µέλλον. Επιπλέον, νέα προβλήµατα εµφανίστηκαν, όπως πολιτικές και πολιτιστικές µάχες µεταξύ των οπαδών της ελεύθερης *

2 2 Bartol Letica Φθινόπωρο 2010 αγοράς και του παρεµβατισµού 1 στο σύγχρονο κόσµο καθώς και διαφορές µεταξύ των οπαδών της ΕΚΕ, ωστόσο σε σηµαντικά χαµηλότερο ρυθµό. Παρ 'όλα αυτά, πρέπει να γνωρίζουµε ότι ακόµη και σήµερα οι καλύτεροι και πιο σηµαντικοί οικονοµολόγοι 2, οι πιο επιτυχηµένοι επιχειρηµατίες ή οι πλέον εξέχοντες πολιτικοί και µελλοντολόγοι δεν είναι σε θέση να δώσουν στερεά εκτίµηση του µέτρου, της φύσης και του περιεχοµένου του οικονοµικού και χρηµατοπιστωτικού σπασµού που οι ΗΠΑ αντιµετώπισαν το 2007, και άλλες εθνικές, περιφερειακές οικονοµίες κατά την περίοδο και αργότερα το σύνολο της παγκόσµιας οικονοµίας. Είναι ακόµη πιο δύσκολο να µαντέψει κάποιος τι είδους συνέπειες θα έχει στην οικονοµική φιλοσοφία, στα οικονοµικά παραδείγµατα και στα οικονοµικά, στους κοινωνικούς θεσµούς, στις µακροοικονοµικές θεωρίες και πρακτικές, στην µικροοικονοµική πολιτική και στις διεθνείς σχέσεις σε παγκόσµιο, ευρωπαϊκό, Κροατικό και τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, είναι αξιοσηµείωτο ότι εύκολα αξίες των οικονοµικών αναλυτών και παράγοντες των προβλέψεων αλλάζουν. Την ηµέρα πριν θα µπορούσαµε να δούµε την καταπολέµηση των επιστηµόνων και των πολιτικών για την οικονοµική και µακροοικονοµική αισιοδοξία, σήµερα οι περισσότεροι από αυτούς εµφανίζονται µε απαισιόδοξα και αποκαλυπτικά σενάρια. Στις αρχές του 2009, όταν το <<πακέτο 3 για την ενίσχυση της οικονοµίας>> του Μπαράκ Οµπάµα πέρασε, θα µπορούσαµε να βιώσουν κάποιες ιδιαίτερα έντονες θεωρητικές διαφωνίες σχετικά µε τη στρατηγική αποχώρησης από την ύφεση. Οι περισσότεροι σηµαίνοντες αµερικανοί οικονοµολόγοι και πάλι χωρίστηκαν σε δύο µέρη για την αξία, θεωρία και πολιτική: αυτοί που υποστήριξαν την κρατική παρέµβαση και την αποκατάσταση αποδυναµωµένων οικονοµικών και του πραγµατικού τοµέα (κυρίως αυτοκινητοβιοµηχανία και τις κατασκευές) και εκείνοι που ήταν εναντίον. Υπό όρους µιλώντας, οι επαγγελµατίες χωρίστηκαν σε οπαδούς της οικονοµικής φιλοσοφίας του «ορατού χεριού» του Keynes ή «αόρατου χεριού» του Adam Smith και οι οπαδοί της «οικονοµίας της προσφοράς» του µεγάλου γκουρού Milton Friedman. Η δεύτερη µεγαλύτερη ύφεση αναβίωσε όχι µόνο τη θεωρία του Keynes, αλλά σε πολλά µέρη του κόσµου, ιδιαίτερα στη Νότια Αµερική και αναβίωσαν και οπαδούς της κληρονοµιάς του Καρλ Μαρξ. Μετά ο Πρόεδρος Οµπάµα δήλωσε στις 9 Ιανουαρίου 2009, ότι «δεν υπάρχει καµία παρανόηση γύρω από το γεγονός ότι η κρατική παρέµβαση είναι απαραίτητη, µε τη µορφή ενός σχεδίου στήριξης της οικονοµικής ανάκαµψης», 200 οικονοµολόγοι συγκαλούνται από το αρκετά ισχυρό Cato Institute να υποστηρίξουν τις αρχές της ελεύθερης επιχείρησης και δωρεάν λειτουργία της αγοράς µε ελάχιστη κρατική παρέµβαση, ο οποίος αµφισβήτησε δηµοσίως και το δήλωσε σύµφωνα µε τον πρόεδρο σχετικά µε την οικονοµική ζωή της χώρας. Επιβεβαίωσαν την ακόλουθη δήλωση µε την υπογραφή τους που δηµοσιεύθηκε σε ένα πλήρες-ολοσέλιδο άρθρο της New York Times: «Με όλο τον σεβασµό µας, κύριε Πρόεδρε, η αλήθεια δεν είναι ότι συµφωνούµε. Αν και λέγεται ότι κάθε οικονοµολόγος είναι κεϋνσιανός και ότι όλοι µας συµφωνούµε µε την αύξηση της επιρροής του κράτους, δεν πιστεύουµε ότι ο σωστός τρόπος για την αύξηση των οικονοµικών αποτελεσµάτων θα είναι πιο µαζικές κρατικές δαπάνες. Η Ανώτατη κατανάλωση στο κράτος δεν ανέδειξε ούτε τον Πρόεδρο Hoover ή Roosevelt από τη Μεγάλη Κρίση της δεκαετίας του '30 και δεν αποθήκευσε τη «χαµένη δεκαετία» της Ιαπωνίας στη δεκαετία του '90. Η πίστη στις υψηλές κρατικές δαπάνες για να βγάλουν την Αµερική από το πρόβληµα σήµερα είναι µόνο η νίκη της ελπίδας επί της εµπειρίας. Οι πολιτικοί είναι µόνο σε θέση να βοηθήσουν την οικονοµία µε την αποφυγή εµποδίων µπροστά από την εργασία, την αποταµίευση, τις επενδύσεις και την παραγωγή. Φορολογικές και κρατικές µειώσεις τελών είναι ο καλύτερος τρόπος για να αφήσει τα µέσα της δηµοσιονοµικής πολιτικής να στηρίξουν την ανάπτυξη". 4 1 Το Θεσµικό πλαίσιο της κρατικής παρέµβασης στην ανοικτή κοινωνική οικονοµία και την παγκόσµια οικονοµία είναι πολύ πιο περιορισµένο 2 Η έκφραση <<Βέλτιστοι οικονοµολόγοι>> είναι να θεωρείται υπό όρους. Εδώ εννοούµε επιστήµονες που αναφέρονται συχνότερα σε θεωρητικές, πολιτικές και δηµόσιες συζητήσεις σχετικά µε την παγκόσµια οικονοµική κρίση. Για τη µέτρηση και την κατάταξη υπάρχουν πολλές προσπάθειες εκ των οποίων η πιο σηµαντική είναι του Ι ΕΕΣ. Με βάση αυτή την κατάταξη των 10 πιο διάσηµων οικονοµολόγων το 2010 είναι οι εξής: 1. Joseph E. Stiglitz, 2. Andrei Shleifer, 3. Robert J. Barro, 4. James J. Heckman, 5. Robert E. Lucas Jr, 6. Martin Feldstein Σ., 7. Γ. Β. Peter Phillips, 8. Daron Acemoglu, 9. Jean Tirole i 10. Edward C. Prescott. (http://ideas.repec.org/top/top.person.all.html) 3 έσµη µέτρων-διοίκησης του Οµπάµα για την ενίσχυση της οικονοµίας ψηφίστηκε από το Κογκρέσο τον Φεβρουάριο του Η ονοµαστική αξία του ήταν 787 δισεκατοµµύρια δολάρια και είχε συµπεριληφθεί στο νόµο ARRA, Αµερικανική Ανακτητική και Επανεπενδυτική Πράξη του 2009 (Pub.L ). Το οικονοµικό πρόγραµµα της νέας κυβέρνησης είναι η λογική συνέχεια των δύο πράξεων που ψηφίστηκαν το 2008, το τελευταίο έτος της κυβέρνησης Μπους, προκειµένου να ξεπεραστεί η ύφεση: Νόµος για την Οικονοµική διέγερση του 2008 και Επείγουσα Πράξη Οικονοµικής Σταθερότητας του 2008 υποστηρίζοντας το TARP, Ταραγµένα Περιουσιακά Στοιχεία Ελαφρυντικό πρόγραµµα. 4 Η έκθεση είναι προσβάσιµη:

3 International Relations Quarterly 3 Αξίζει να αναφέρουµε ότι η κροατική καθηγήτρια dr. Pavel Šavor από το πανεπιστήµιο της Πενσυλβανίας ενήργησε ως αντι-κεϋνσιανή. Παρά το γεγονός ότι οι οπαδοί της κρατικής παρέµβασης δεν δηµιουργούν µια επίσηµη οµάδα, υπογράφοντας σε ανοικτές επιστολές και σε προσφυγές τα ονόµατά τους είναι γνωστό για το κοινό και από θεωρητική άποψη επηρέασαν την Αµερική σήµερα. Πιο γνωστοί δρώντες µεταξύ των λεγόµενων νέων Keynesians είναι George Akerlof, Ben Bernanke, Olivier Blanchard, Alan Blinder, Stanley Fischer, Jordi Gali, Mark Gertler, Robert J. Gordon, Nobuhiro Kiyotaki, Paul Krugman, N. Gregory Mankiw, Maurice Obstfeld, Edmund Phelps, Kenneth Rogoff, David Romer, Julio Rotemberg, Nouriel Roubini, Andrei Shleifer, Lawrence Summers, ο Robert Shiller, Joseph Stiglitz, John B. Taylor και Michael Woodford. Τέλος του 2008 και αρχές του 2009 χαρακτηρίστηκε όχι µόνο από την θεωρητική και την πολιτική διαφορών των οικονοµολόγων σχετικά µε τις πιθανές στρατηγικές για την τόνωση της οικονοµίας, αλλά και από την αντιπαλότητα των απαισιόδοξων προγνωστικά του νέου κεϋνσιανισµού. Στην αρχή του 2009, στις 9 Ιανουαρίου ο νοµπελίστας Paul Krugman περιγραφεί ως εξής την κατάσταση της αµερικανικής και της παγκόσµιας οικονοµίας στο New York Times, η µεγαλύτερη εφηµερίδα µε επιρροή στον κόσµο: «Είναι πραγµατικότητα ότι οι οικονοµικοί δείκτες είναι τροµεροί, όχι µόνο στις ΗΠΑ αλλά και σε όλο τον κόσµο. Η βιοµηχανική παραγωγή συρρικνώνεται παντού. Οι τράπεζες δεν δίνουν δάνεια, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες δεν ξοδεύουν. Μην καταχρόµαστε τους εαυτούς µας : αυτή (η οικονοµική ύφεση) φαίνεται πράγµατι να είναι η αρχή µιας δεύτερης µεγάλης παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης» (Krugman, 2009a). Συνέχισε τις καταστροφικές προβλέψεις του στη σελίδα του, σε πολλά από τα άρθρα του και σε περίπτωση που δηµοσιεύονταν. Συνήθιζε τακτικά εκφράσεις από την οµάδα της επιστηµολογίας και τη φιλοσοφίας, όπως οικονοµική καταστροφή, ακµή ή βύθιση, κόλαση και στροβιλισµού. Στο άρθρο του µε τίτλο On The Edge που δηµοσιεύθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 2009 στην εφηµερίδα New York Times, ο Κρούγκµαν εξήγησε δύο ριζοσπαστικές θεωρίες για το µέλλον της αµερικανικής οικονοµίας που συνδέονται στενά µεταξύ τους. Η πρώτη ήταν: «η αµερικανική οικονοµία βρίσκεται στο χείλος της οικονοµικής καταστροφής», η δεύτερη ήταν: «Η Washington χάνει την αίσθηση της πραγµατικότητας. Εδώ όλα είναι σχετικά είναι ότι µπορούµε εύκολα να πάµε σε µια οικονοµική δίνη, από την οποία θα είναι δύσκολο να βγούµε από τη στιγµή που έχουµε ήδη πέσει µέσα» Υποψίες του για την νέα ή τη δεύτερη Μεγάλη παγκόσµια οικονοµική κρίση ήταν ο λόγος για τον οποίο ο Krugman είχε επιµείνει στην άποψη του: η δηµοσιονοµική πολιτική των ΗΠΑ το 2009 και το 2010 θα πρέπει να βασίζεται στην τόνωση της οικονοµικής και της οικονοµικής δραστηριότητας, τη µείωση της ανεργίας και την παραγωγή της οικονοµικής ανάπτυξης, αντί του ελλείµµατος. «Είναι πολιτικά µόδα να επικρίνουν δαπάνες, οι κρατικές και η απαιτητική δηµοσιονοµική πειθαρχία. Σε αυτό το σηµείο του χρόνου η άνοδος των κρατικών δαπανών είναι ό, τι µια εξαιρετική γιατρός θα πρότεινε. Ο φόβος του ελλείµµατος του κράτους πρέπει να ξεχωρίζει τώρα.»(krugman, 2008b) Ο Justin Linn, σηµαντικός οικονοµολόγος της Παγκόσµιας Τράπεζας, βρίσκεται πολύ κοντά στην απαισιοδοξία του Krugman ο οποίος χαρακτήρισε τις προοπτικές της παγκόσµιας οικονοµίας στις αρχές του 2009, ως εξής: «Αυτή τη στιγµή φαίνεται ότι η συνέπεια αυτού του προβλήµατος θα είναι η µεγαλύτερη οικονοµική κρίση που έχουµε δει ποτέ από το 1930». 5 Ένας άλλος κάτοχος του βραβείου Νόµπελ, ο Joseph Stiglitz πλησιάζει επίσης σε αυτή την άποψη ο οποίος είπε στην οµιλία του τα εξής για τους Σέρβους επιχειρηµατίες, τους εµπειρογνώµονες και τους πολιτικούς στο Βελιγράδι, στο Hyatt Regency Hotel, το εκέµβριο του 2008: «Λόγω των αρνητικών παραγόντων της παγκοσµιοποίησης, η κρίση εξαπλώθηκε σε άλλα µέρη του κόσµου, από τις ΗΠΑ. Ως εκ τούτου είναι πιθανό ότι η Ευρώπη πρέπει να αντιµετωπίσει µε ακόµη µεγαλύτερο οικονοµικό χάος από ό, τι παρατηρήθηκε στις ΗΠΑ, που θα πλήξει χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης περισσότερο, καθώς εξαρτώνται σε µεγάλο βαθµό περισσότερο στους ανεπτυγµένους γείτονές τους. 6 Πήρε την ευκαιρία και µίλησε για την κατάσταση της Σερβίας ως «λιγότερο ολοκληρωµένη χώρα» και είπε τα εξής: «Η Σερβία έχει την ευκαιρία να αποφύγει αυτή την κρίση που πλήττει ολόκληρο τον κόσµο, αλλά είναι αλήθεια σε γενικές γραµµές ότι µόνο λίγες χώρες δεν θα καταστραφούν. Είναι πιθανό ότι λιγότερο ολοκληρωµένες χώρες θα είναι λιγότερο κατεστραµµένες από τους άλλους οι οποίοι εξαρτώνται περισσότερο από τους ξένους επενδυτές λόγω της ανάπτυξής τους. 7 5 Global Economic Prospects: Commodities at the Crossroads 2009, 6 Radio B-92, 21th January 2009, 7 Ibid

4 4 Bartol Letica Φθινόπωρο 2010 Σε αντίθεση µε τον Krugman, Stiglitz, ο Justin Lin και οι κόκκινοι οικονοµολόγοι, καθηγητές της οικονοµικής ιστορίας σκέφτηκε ότι η πρώτη οικονοµική κρίση του 21ου αιώνα δεν είναι µια πιθανή δεύτερη παγκόσµια κρίση, αλλά επανάληψη της ιστορίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η καλύτερη γραφή από εκείνες που δηµοσιεύτηκαν για αυτό το θέµα 8 αποδείχθηκε η «Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά: Οκτώ αιώνες των Financial Folly, γράφτηκε από Carmen M. Reinhart 9 και Kenneth S. Rogoff 10. Αυτή η γραφή είναι θεµατικά παρόµοια µε την περίφηµη µονογραφία του Charles Kindleberger από το 1989 µε τίτλο Μανίες, Πανικοί και Χτυπήµατα: Μια ιστορία της οικονοµικής κρίσης, ωστόσο, είναι πολύ διαφορετική όσον αφορά τη µεθοδολογία της. Ενώ ο Kindleberger χρησιµοποιεί αφηγηµατική και περιγραφική µέθοδο για την ανάλυση της ιστορίας της οικονοµικής κρίσης, οι άλλοι δύο συγγραφείς εφαρµόζουν στατιστικές απόψεις και υποστήριξαν τα αποτελέσµατα της ανάλυσής τους από πολλά διαγράµµατα και γραφικές παραστάσεις. Με την εφαρµογή της µεθοδολογίας της διεθνούς ιστορικής ανάλυσης, εξετάζοντας τη σχέση των χρηµατοπιστωτικών και των πραγµατικών τοµέων µεταξύ 1900 και 2008 (εξεταστική περίοδος µεταξύ 1800 και 2008, επίσης, χρησιµοποιείται µερικές φορές) συγγραφείς κατόρθωσαν να αποδείξουν ότι η τελευταία οικονοµική κρίση δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά κανονικό παράδειγµα της κυκλικής κρίσης µέσω της ιστορίας. Επίσης, αποδεικνύεται ότι δεν είναι µόνο εθνική και παγκόσµια κρίση αλλά έχει και κοινωνικές και οικονοµικές συνέπειές που δείχνουν την ιστορική κανονικότητα. Ο Reinhart έγραψε τα εξής για το θέµα αυτό: «Έντονες οικονοµικές υφέσεις ακολουθούν τραπεζικές κρίσεις. Με τα έσοδα της κυβέρνησης να πηγαίνουν προς τα κάτω, τα δηµοσιονοµικά ελλείµµατα να επιδεινώνονται. Ελλείµµατα οδηγούν σε χρέος. Ως συνέχεια του χρέους θα υπάρξουν µέχρι και υποβαθµίσεις αξιολόγησης. Για τις πιο τυχερές χώρες, η κρίση δεν έχει οδηγήσει σε θανατηφόρα λάθη, αλλά για πολλούς έχει». 11 Ο Reinhart θα έπρεπε να έχει προσθέσει δύο ακόµη παράγοντες που αναφέραµε παραπάνω: την πτώση των τιµών των ακινήτων και την αύξηση της ανεργίας. Μια µελέτη για την ανάλυση της τραπεζικής κρίσης των ανεπτυγµένων χωρών µετά τον εύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο συγκρίνει δεκαοκτώ χιλιάδες περιπτώσεις (προβάλλοντας πέντε περιπτώσεις: στην Ισπανία το 1977, στη Νορβηγία το 1987, στη Φινλανδία και στη Σουηδία το 1991 και στην Ιαπωνία το 1992) έδειξε ότι αυτές οι κρίσεις έχουν µετρήσιµα αποτελέσµατα στην πραγµατική οικονοµία και τις σχέσεις της αγοράς. Η µελέτη διεξήχθη µε βάση τα ακόλουθα θέµατα: (α) πτώση των τιµών των ακινήτων, (β) πτώση των τιµών των µετοχών, (γ) η αύξηση της ανεργίας, (δ) µείωση του ΑΕΠ και (ε) την αύξηση του χρέους του κράτους. Πίνακας 1.1. Μέσες συνέπειες 18 τραπεζικών κρίσεων των ανεπτυγµένων χωρών µεταξύ 1945 και 2008 Συνέπειες Ποσοστό ιάρκεια (σε έτη) Μέση µείωση των τιµών των ακινήτων Μέση συρρίκνωση των τιµών των µετοχών Μέση αύξηση της ανεργίας Μέση πτώση του ΑΕΠ Σωρευτική αύξηση του δηµόσιου χρέους 86.0 Ο Reinhart και ο Rogoff επισηµαίνουν την υπερβολική συγκέντρωση του χρέους ως κοινό παρονοµαστή της οικονοµικής κρίσης και τα φαινόµενα που τις ακολουθούν. «Εάν η κοινή ουσία υφίσταται στην περίπτωση των διαφόρων κρίσεως που εξετάζουµε σε αυτό το βιβλίο, τότε θα πρέπει να είναι υπερβολική η συσσώρευση του χρέους. εν έχει σηµασία αν το κράτος, οι τράπεζες, οι εταιρείες ή οι καταναλωτές αυξάνουν το χρέος, αυτό σηµαίνει πολύ υψηλότερο κίνδυνο σε συστηµικό επίπεδο που πρώτα φαίνεται να είναι. Με τις κρατικές εισφορές κεφαλαίων υποδηλώνει υψηλότερη οικονοµική ανάπτυξη από ό, τι είναι στην πραγµατικότητα. Το χρέος του ιδιωτικού τοµέα µπορεί να αυξήσει θεαµατικά τις τιµές των ακινήτων και των µετοχών πάνω από το συγκεκριµένο βιώσιµο επίπεδο που µακροπρόθεσµα δηµιουργεί ψευδαίσθηση της σταθερότητας των τραπεζών και της κερδοφορίας, αλλά είναι µόνο µια φούσκα. Μια τέτοια µεγάλη αύξηση των χρεών ωθεί επίσης την οικονοµία σε κρίση 8 Λογοτεχνία για την οικονοµική κρίση είναι γραµµένη, όχι µόνο από τους επιστήµονες, αλλά και από χρηµατοοικονοµικούς συµβούλους, χρηµατοδότες, δηµοσιογράφων και άλλους. 9 Η Carmen M. Reinhart είναι καθηγήτρια Οικονοµικών στο Πανεπιστήµιο του Maryland και συχνή οµιλήτρια σε ακαδηµαϊκά φόρουµ MMF και της Παγκόσµιας Τράπεζας 10 Ο Kenneth S. Rogoff είναι καθηγητής οικονοµικών και πολιτικών του Harward, νωρίτερα κορυφαίος οικονοµολόγος της MMF και τακτικός εµπειρογνώµων της Financial Times και της Wall Street Journal. Υποστήριξε σθεναρά την παρεµβατικότητα της Αµερικής και άλλων κρατών. ήλωσε στο Παγκόσµιο Οικονοµικό Φόρουµ το 2009, ότι το να ανησυχούν για τον πληθωρισµό στις µέρες µας είναι κάτι σαν να ανησυχούν για ευλογιά, όταν υπάρχει κίνδυνος για µαύρο θάνατο. (http://csrinternational.blogspot.com/2009/02/davos-2009-quotable-quotes.html) 11 Reinhart, 2009c

5 International Relations Quarterly 5 εµπιστοσύνης, ειδικά στην περίπτωση των βραχυπρόθεσµων χρεών απαιτεί συνεχή αναχρηµατοδότηση. Άνθιση που βασίζεται στο χρέος εξασφαλίζει ψευδή δήλωση για την πολιτική, τη δυνατότητα των µεγάλων κερδών για τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα, ενώ εγγυάται βραχυπρόθεσµη αύξηση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της χώρας. Αυτά τα είδη των υφέσεων συνήθως καταλήγουν σε αποτυχία. (Reinhart, Rogoff, 2009b: XXV) Νοµίζω ότι οι παραπάνω σκέψεις είναι διδακτικές και προειδοποιούν για πολλές υπερχρεωµένες επιχειρήσεις καθώς και τα κράτη, συνεπώς, και την Κροατία,. Μεταξύ 1995 και 2008, η Κροατία έχτισε µεγάλο µέρος της οικονοµικής της ανάπτυξης κατά το ανεξέλεγκτο εσωτερικό και εξωτερικό χρέος 12 λόγω της διαθεσιµότητας των «φτηνών κεφαλαίων». Στα επόµενα χρόνια θα είναι ένα σοβαρό πρόβληµα το γεγονός ότι τα κεφάλαια αυτά, και οι δύο πιστώσεις και οι άµεσες ξένες επενδύσεις θα είναι διαθέσιµες µε τις δυσκολίες και τα «ακριβά». Ωστόσο, είναι δύσκολο να κρίνουµε σήµερα πως η πρώτη οικονοµική κρίση του 21ου αιώνα, που δεν έχει ακόµη γενικά αποδεκτό όνοµα, θα µοιάζει µε µια ιστορική άποψη. Σε γενικές γραµµές αυτή την κρίση που προκάλεσε µια εννοιολογική και σοκ λόγω της χρήσης των εκφράσεων που δεν είναι ακόµη σαφές σε νόηµα και το περιεχόµενό τους. Οικονοµικοί ειδικοί εφαρµόζουν διάφορους όρους για την περιγραφή των οικονοµικών προβληµάτων: καθυστέρηση, στασιµότητα, στασιµοπληθωρισµό (στασιµότητα της οικονοµικής ανάπτυξης µε την εµφάνιση του πληθωρισµού), ύφεση και την κατάθλιψη. Σε ιδιαίτερα δύσκολες καταστάσεις οι εκφράσεις του χάους και της συντριβής που χρησιµοποιούνται. Οι δυσκολίες από αυτές τις εκφράσεις απεικονίζονται πολύ καλά από την εµφάνιση τους στο διαδίκτυο. Στις 10 Ιανουαρίου 2010, µε τη χρήση της Google αναζήτησης, η σειρά εµφάνισης των εκφράσεων στα Κροατικά και τα αγγλικά έγγραφα ήταν η ακόλουθη: Πίνακας 1.2. Αριθµός Google εγγράφων που περιέχουν στην αναζήτηση εκφράσεις (για 21, Γενάρη του 2010) Κατάταξη Έκφραση Αριθµός εµφάνισης 1. Κρίση 152,000, Κατάθλιψη 71,200, Ύφεση 35,300, Χρηµατοπιστωτική κρίση 16,600, Οικονοµική κρίση 9,900, Μεγάλη ύφεση 6,580, Οικονοµική ύφεση 1,590, Οικονοµική ύφεση 540, Μεγάλη συρρίκνωση 245,000 Αυτές οι εκφράσεις µε όµοια ή παρεµφερή σηµασία έχουν πάρα πολλούς κανονιστικούς και γραµµατικούς ορισµούς ως εκ τούτου δεν µπορούν πάντα να εφαρµοστούν µε ακρίβεια, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε σηµασιολογική, θεωρητική ή πολιτική παρεξήγηση. Για παράδειγµα, οι περισσότεροι ειδικοί συµφωνούν ότι καλούµε κάθε περίπτωση ύφεση όταν το ΑΕΠ συρρικνώνεται σε δύο τρίµηνα τουλάχιστον. Ωστόσο, λόγω της πληθώρας των περιστάσεων και των συνεπειών που πρέπει να εξετάσει και άλλα µέτρα της ύφεσης όπως η πτώση της βιοµηχανικής παραγωγής, την αύξηση της ανεργίας, τη συρρίκνωση των επενδύσεων, τη µείωση των αγοραπωλησιών ακινήτων, την πτώση της κατανάλωσης, κλπ. Η κατάθλιψη δεν είναι γραµµατικά προνόµιο της οικονοµίας είτε είναι αρχικά ένας ψυχολογικός και ψυχιατρικός όρος. Τα ορθογραφικά προβλήµατα πιθανόν να προκλήθηκαν επειδή η ίδια έκφραση της κρίσης έχει πολλές αποχρώσεις του νοήµατος. Η ακόλουθη φράση αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγµα για την γραµµατική επινοητικότητα: η ύφεση είναι όταν ο γείτονάς µας, έχασε τη δουλειά του. Κατάθλιψη είναι όταν χάσω τη δουλειά µου. Οικονοµική κρίση είναι όταν και οι δύο από µας χάσουν. Η έκφραση της µεγάλης συρρίκνωσης χρησιµοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Milton Friedman για την κρίση της δεκαετίας του ' Ο Reinhart και ο Rogoff δίνουν ιδιαίτερη προσοχή για να κρύψουν τα εσωτερικά χρέη για τις στατιστικές για πολλά κράτη, ιδίως στην περίπτωση των βραχυπρόθεσµων χρεών, που µπορεί εύκολα να δηµιουργήσουν πανικό. 13 Η έκφραση εµφανίστηκε για πρώτη φορά ως τίτλος στο κεφάλαιο «Μια νοµισµατική ιστορία των Ηνωµένων Πολιτειών, », που γράφτηκε από τον Milton Friedman και τηνη Anne Jacobson Sshwartz το Μετά την αρχική δήλωση των συντακτών της Μεγάλης Παγκόσµιας Κρίσης ήταν πράγµατι µια µεγάλη συστολή, η οποία

6 6 Bartol Letica Φθινόπωρο 2010 Η Θεωρία του βραχίονα σχετίζεται µε την υπερβολική υπερχρέωση και τον οικονοµικό τοµέα µε έντονη καινοτοµία 14 που υποστηρίζεται κυρίως από τρεις οικονοµολόγους οι οποίοι καταδικάστηκαν από άλλους επαγγελµατίες να είναι οπαδοί της οικονοµικής Αποκάλυψης και της υπερβολικής απαισιοδοξίας εκείνη τη στιγµή, όταν η κυρίαρχη κατεύθυνση ήταν η οικονοµική αισιοδοξία. Ένας από αυτούς ήταν ο Robert James Shiller, καθηγητής οικονοµικών συµπεριφορισµού (ακριβέστερα του οικονοµικού συµπεριφορισµού) στο Πανεπιστήµιο του Yale. Ήταν ο µόνος οικονοµολόγος στον κόσµο που προβλέπει τόσο από την οικονοµική κρίση του 21ου αιώνα και βασίζεται σε µια απλή ιστορικήστατιστική ανάλυση. Απόθεµα η κρίση ανταλλαγής του 2000 και την οικονοµική κρίση του Στη µέση της δεκαετίας του '80 µε τον συνάδελφό του John Campbell, ο Shiller θα αναπτύξει ένα σύστηµα για τη µέτρηση της πραγµατικής αξίας των αποθεµάτων. Τιµή-κέρδος αναλογία που χρησίµευσε ως σηµείο εκκίνησης σε εταιρικές όσο και σε άλλες µετοχές. Η αναλογία αυτή είναι πρότυπο µέτρο της αξίας της µετοχής και έτσι εµφανίζεται τακτικά στο χρηµατιστήριο. Η διαφορά ήταν ότι το χρηµατιστήριο δηµιουργεί το µέτρο που βασίζεται σε µια προηγούµενη περίοδο (συνήθως χρησιµοποιώντας προηγούµενο έτος), ενώ το µέτρο του Shiller χρησιµοποιείται σε µια περίοδο δέκα ετών. Για να αποδειχθεί η διακύµανση του µέτρου που κατασκευάστηκε µπορεί να συσχετίζεται µε τον ρυθµό της ύφεσης, προετοίµασαν στατιστική ανάλυση για την περίοδο µεταξύ του 1980 και του 2000 (όταν ο Shiller ανακοίνωσε το γεγονός της ύφεσης και την κατάρρευση των υπερδυνάµεων του διαδικτύου) και στη συνέχεια για µια περίοδο έως το 2005 χρησιµοποιώντας υπολογισµούς άλλου µέτρου. Με βάση τον Case-Shiller δείκτης που χρησιµοποιεί αναλογία των τιµών των ακινήτων και των εσόδων των νοικοκυριών, ο Shiller ανακοίνωσε την άφιξη της τρέχουσας µεγάλης παγκόσµιας κρίσης και το γεγονός της ύφεσης µετά από αυτήν. Υποτιµηµένη για χρόνια και αστείο µεταξύ των επαγγελµατιών (κυρίως ανάµεσα στους οπαδούς της οικονοµίας των υπηρεσιών και γενικά της απορρύθµισης της αγοράς), ο Shiller σήµερα ονοµάζεται η φούσκα 15 που δεν είναι καθόλου ένα παρατσούκλι, είναι µάλλον σύµβολο της αναγνώρισης και του σεβασµού. «Η Παράλογη ευφορία» βιβλίο του Shiller που δηµοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 2000, ανακοίνωνε την κατάρρευση της αγοράς της οικονοµίας του ιαδικτύου και των αποθεµάτων κρίσης συναλλάγµατος µετά τη δηµοσίευσή τη δεύτερη φορά το Η νέα έκδοση περιλαµβάνει επίσης γραφήµατα των υπολογισµών µε βάση το δείκτη που αναπτύχθηκε µε την υπόθεση Karl. Ο νέος δείκτης δηµιουργήθηκε µε βάση την πειθώ ότι οι τιµές των ακινήτων θα πρέπει να ακολουθούν την βασική οικονοµική λογική σε µακροπρόθεσµη βάση (εκτός από ειδικές γεωγραφικές περιοχές όπου δεν υπάρχει δυνατότητα για περαιτέρω κατασκευή στο σύνολο) που σηµαίνει ότι πρέπει να διαφέρουν µε βάση την αρχή της «κατασκευής κανονικής απόδοσης». Εύκολα προσβάσιµες «φτηνές» πιστώσεις, σκιώδες τραπεζικό σύστηµα και εικασίες χρηµατιστήριου δηµιουργούν τεχνητά µεγαλύτερη ζήτηση στην αγορά ακινήτων που δηµιουργεί οικονοµικές φούσκες που πρέπει απαραιτήτως να καταρρεύσουν. Χρησιµοποιώντας εκφράσεις του Μαρξ: η τεχνητή έκρηξη ακολουθείται από την κρίση υπέρ-παραγωγής, πτώση των τιµών των ακινήτων και την ακρίβεια των χρηµάτων (λόγω της αφερεγγυότητας που προκαλείται από την αύξηση των επιτοκίων) και τέλος όλο αυτό οδηγεί σε λανθάνουσα κρίση του χρηµατοπιστωτικού τοµέα. Με την επιτυχή πρόγνωση της κρίσης δύο ο Robert Shiller κατάφερε να κλείσει όχι µόνο την προσωπική αποζηµίωση και τα µέσα ενηµέρωσης της επιτυχίας, αλλά θα µπορούσε επίσης να τονίσει την κυριαρχία των µαθηµατικών υπολογισµών στον τοµέα των χρηµατιστηρίων. Αυτή η κυριαρχία γεννήθηκε το 1952 στο Πανεπιστήµιο του Σικάγου, όταν ένας φοιτητής, ο Harry Markowitz έκανε απόθεµα συναλλαγµατικού κινδύνου ίση µε ορισµένες µαθηµατικές παραλλαγές. Ο Justin Fox εξηγεί στο βιβλίο του «Ο µύθος της Ορθολογικής Αγοράς: Μια ιστορία των κινδύνων, των οφελών και των παραισθήσεων στη Wall Street» εκτιµάται από τον Paul Krugman στους New York Times 16 ότι µια νέα οικονοµική θεωρία είχε αναπτυχθεί ότι δεν εξέταζε τη συµπεριφορά των επενδυτών πια αλλά απαιτείται µάλλον οι επενδυτές να µάθουν πώς να συµπεριφέρονται µετά το CAPM (ΥΑΠΣ = Υπόδειγµα Αποτίµησης Περιουσιακών Στοιχείων). Για ακαδηµαϊκή διαπίστωση του Harry Markowitz έλαβε το βραβείο Νόµπελ το 1990, µαζί µε τον William Sharpe και Merton Miller 17. Από την οικονοµία του συµπεριφορισµού αυτή τη στιγµή µπορούµε να διήρκεσε για µεγάλο χρονικό διάστηµα, λόγω της αποτυχίας της νοµισµατικής πολιτικής της αµερικανικής Κεντρικής Τράπεζας. Νέα έκδοση του τόµου εκδόθηκε το 2008 από το Princeton University Press µε την εισαγωγή που γράφτηκε από τον AJ Schwartz. 14 Καινοτόµος χρηµατοπιστωτικός τοµέας, ιδίως σκιώδες τραπεζικό σύστηµα είναι τόσο µεγάλα συστήµατα και η ανάπτυξη των χρηµατοπιστωτικών µέσων τους είναι τόσο γρήγορη και συχνή που οι πράκτορες του χρηµατιστηρίου δεν είναι σε θέση να τους ακολουθήσουν τόσο εύκολα καθώς και οι ερευνητές στα πανεπιστήµια που ασχολούνται µε τραπεζικές, ασφαλιστικές και τη χρηµατοδότηση. 15 Η Έννοια της «φούσκας», σε αυτό το πλαίσιο αυτό είναι η αναληθής επιχείρηση, η απώλεια της αξίας, η εξαπάτηση και η ράµπα. 16 Paul Krugman, «School for Scoundrels», New York Times, 6ος Αύγουστο του 2009, 17

7 International Relations Quarterly 7 υποθέσουµε ότι το επόµενο βραβείο Νόµπελ θα πρέπει επίσης να ληφθεί από οικονοµολόγο συµπεριφορισµού. Σήµερα ο Shiller φαίνεται να είναι το ο πιθανός νικητής. Το 2009 ο Shiller τιµήθηκε µε το Βραβείο Deutsch Bank στα Χρηµατοοικονοµικά και τα νέα µπεστσέλερ του «Animal Spirits: πώς η ανθρώπινη ψυχολογία κινεί την οικονοµία και γιατί έχει σηµασία για τον παγκόσµιο καπιταλισµό» (2009), γραµµένο από κοινού µε τον Νοµπελίστα George A. Akerlof 18 που θεωρείται σήµερα πως απαιτείται ανάγνωση στην Αµερική, από τα οποία µπορούµε να µάθουµε τα πάντα για τη φύση της οικονοµικής κρίσης και της οικονοµικής συµπεριφοράς των ατόµων, επιχειρήσεων και κρατών. Ο τίτλος του βιβλίου καλεί τον John Maynard Keynes που θεωρείται πνεύµα των ζώων ως ένας από τους πιο σηµαντικούς παράγοντες της οικονοµικής ζωής και της συµπεριφοράς. Επιπλέον, οι συντάκτες λένε ότι στο σηµερινό κόσµο µας µε τα ανεπτυγµένα συναισθηµατικά δίκτυα επικοινωνίας διαδραµατίζουν κυρίαρχο ρόλο στην οικονοµία, τη συµπεριφορά της αγοράς, την ανάληψη εργασίας και των καταναλωτών σε αντίθετη µε τη συµπεριφορά του Adam Smith και τη φυσική άποψη της κυκλικής επιστήµης του. Ο Shiller και ο Akerlof δικαιούνται να πουν αυτό που είναι ήδη γνωστό στους ειδικούς του µάρκετινγκ: τα συναισθήµατα της ασφάλειας-αβεβαιότητας, η εµπιστοσύνη-δυσπιστία, η δικαιοσύνη και η ειλικρίνεια καθώς και η επιθυµία για εµπλουτισµό για οποιαδήποτε τιµή, ακόµη και µέσω της απάτης επηρεάζουν την οικονοµική συµπεριφορά των οργάνων, ατόµων, και των κρατών. Ένας άλλος οικονοµολόγος ο οποίος πέτυχε αµερικανική και παγκόσµια επιτυχία µε την πρόβλεψη της κρίσης ήταν ο Nouriel Roubini 19, καθηγητής του Πανεπιστηµίου της Νέας Υόρκης, ο οποίος, µετά τις απαισιόδοξες προβλέψεις του λεγόταν απλά ρ Καταδίκη 20 από τους συναδέλφους του. Πήρε το παρατσούκλι του από έναν συνάδελφό του στο Πανεπιστήµιο της Γεωργίας Stephen Mihm, ο οποίος δηµοσίευσε ένα ευρύ άρθρο στις 15 Αυγούστου 2006 στην εφηµερίδα New York Times σχετικά µε το πώς ο Roubini βγήκε ως οικονοµικός προφήτης. «Στις 7 Σεπτεµβρίου, 2006, ο Nouriel Roubini, καθηγητής οικονοµικών στο Πανεπιστήµιο της Νέας Υόρκης, στάθηκε µπροστά από ένα ακροατήριο οικονοµολόγων του ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου και ανακοίνωσε ότι µια κρίση πλαθόταν. Κατά τους επόµενους µήνες και χρόνια, προειδοποίησε, οι Ηνωµένες Πολιτείες ήταν πιθανό να αντιµετωπίσουν µια ανεπανάληπτη προτοµή στέγασης, µια πετρελαϊκή κρίση, µια απότοµη πτώση της εµπιστοσύνης των καταναλωτών και, τελικά, µια βαθιά ύφεση. Έβαλε µια ζοφερή αλληλουχία των γεγονότων: οι ιδιοκτήτες σπιτιού που αθετούν τις υποθήκες, τρισεκατοµµύρια δολάρια από ενυπόθηκους τίτλους να διαλευκαίνονται σε όλο τον κόσµο και το παγκόσµιο χρηµατοπιστωτικό σύστηµα να τρέµει σε σηµείο να σταµατά. Οι εξελίξεις αυτές, συνέχισε, θα µπορούσε να ακρωτηριάσουν ή να καταστρέψουν τα κύρια κεφάλαια, τις επενδυτικές τράπεζες και άλλα µεγάλα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα όπως η Fannie Mae (Οµοσπονδιακή Εθνική Κτηµατοµεσιτική Οργάνωση) και Freddie Mac (Οµοσπονδιακή Οργάνωση Στεγαστικού άνειο και Υποθήκης).»(Mihm, 2008) Αν και ο Anirvan Banerji, στέλεχος του Ινστιτούτου Οικονοµικών Ερευνών της Νέας Υόρκης προσπάθησε να µεσολαβήσει στο κοινό, εξηγώντας ότι οι προηγούµενες δηλώσεις δεν στηρίζονται σε στατιστικά στοιχεία και µαθηµατικούς υπολογισµούς, αλλά µάλλον ήταν παραδείγµατα της οικονοµικής απαισιοδοξίας, η επίδραση που δηµιουργήθηκε ήταν αρκετά δραστική. Ο Prakash Loungani, οικονοµολόγος του MMF καλώντας τον Roubini δύο φορές για να είναι λέκτορας είπε στον Mihm: «Το 2006 πιστεύαµε ότι ήταν ένας ανόητος. Το 2007 επέστρεψε ως προφήτη.»(mihm, 2008) Σήµερα ο Roubini είναι ήδη ο οικονοµολόγος µε τη µεγαλύτερη επιρροή τόσο πολιτικά όσο και δηµοσίως και είναι επίσης ένα πραγµατικό αστέρι των µέσων ενηµέρωσης: Κατέχει την 81η θέση στην κατηγορία των «100 πιο σηµαντικών ανθρώπων του κόσµου» το 2009, όταν δηµοσιεύθηκε στο περιοδικό Times (εκ των υστέρων από τον Paul Krugman 21 ). Στο αγγλικό περιοδικό Prospect πήρε τη δεύτερη θέση στη λίστα των 100 κορυφαίων διανοουµένων δηµόσιας Βρετανίας τον Ιανουάριο του 2009 (ο κατάλογος δηµιουργήθηκε από ψηφοφορία των αναγνωστών). Η Foreign Policy 22 τον θεωρούσε δικαίως 4ο ανάµεσα στους 100 κορυφαίους παγκόσµιους στοχαστές. Σήµερα, όταν η ακαδηµαϊκή και πολιτική επιρροή εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από τη δηµόσια φήµη, το γεγονός ότι ο Roubini ήταν προφήτης της κρίσης έφερε µεγαλύτερο ενδιαφέρον στην ίδια τη µέθοδο που τον βοήθησε να την προβλέψει. 18 Ο Akerlof µοιράστηκε το βραβείο Νόµπελ µε τον Michael Spence και τον Joseph E. Stiglitz το Βιογραφία του Roubini: 20 Ο Dr Doom, λαµπρός εφευρέτης, µάγος και προφήτης ήταν χαρακτήρας του κόµικς Fantastic Four που γράφτηκε από τον Stan Lee και Jack Kirby. 21 Paul Krugman, "Nouriel Roubini", Time, 30 Απριλίου , _ , 00.html. 22 «Οι FP Κορυφαίοι 100 Παγκόσµιοι Στοχαστές», Foreign Policy, 3.

8 8 Bartol Letica Φθινόπωρο 2010 Στα τέλη του 2009 ξεκίνησε τη δικό αρχική σελίδα του συνεχώς παρακολουθώντας και σχολιάζοντας οικονοµικά γεγονότα του κόσµου. 23 Είναι σηµαντικό να γνωρίζουµε γι 'αυτόν ότι σε αντίθεση µε τον Shiller αυτός δεν χρησιµοποιεί µαθηµατικά µοντέλα, στατιστικά στοιχεία και σταθερούς δείκτες κατά τη διάρκεια των συµβουλών του στις τράπεζες, επιχειρήσεις και κράτη. Οι δηλώσεις του είναι απόδειξη µιας εξαιρετικά πλούσιας, πολύχρωµης και παγκόσµιας επαγγελµατικής εµπειρίας, συνιστάται προσεκτική παρακολούθηση των οικονοµικών διαδικασιών και κάτι που µπορεί να ονοµαστεί ως οικονοµική φαντασία. Η επίσηµη βιογραφία 24 του αποδεικνύει ότι µπορούµε πραγµατικά να µιλάµε για µια <<παγκόσµια νοµάδα>> όπως ο ίδιος αποκαλεί τον εαυτό του: Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το παιδί ενός ορθόδοξου Ισραηλίτη από το Ιράν, πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Τεχεράνη, ο ίδιος ήταν φοιτητής στο Εβραϊκό Πανεπιστήµιο της Ιερουσαλήµ, αποφοίτησε ως οικονοµολόγος στην Ιταλία το 1982, µετά από αυτό απέκτησε το διδακτορικό στο Πανεπιστήµιο του Χάρβαρντ (όπου ο µέντοράς του ήταν ο Jeffrey Sachs). Σπούδασε στο Yale (όπου εργάστηκε µαζί µε τον Shiller στους οποίους, όπως είπε, οφείλει την ικανότητά του στις οικονοµικές προβλέψεις), διετέλεσε ως συνεργάτης στο ιεθνές Νοµισµατικό Ταµείο και την αµερικανική Κεντρική Τράπεζα, διετέλεσε ως οικονοµικός σύµβουλος του προέδρου Κλίντον και ως συµµετέχων σπούδασε την κρίση της δεκαετίας του '90 (του Μεξικού το 1994, της Ασίας το , της Βραζιλίας και της Ρωσίας το 1998, της Αργεντινής το 2000). Σύµφωνα µε τον Roubini ο λόγος που τα σύγχρονα οικονοµικά µοντέλα δεν µπορούν να προβλέψουν εκ των προτέρων την κρίση είναι η ανεπάρκεια τους ότι δεν λαµβάνουν υπόψη παράγοντες της ανθρώπινης συµπεριφοράς, που υψώνεται από τον εµπειρισµό της µηχανικής τους. Ο αγαπηµένος συγγραφέα του, ο µετά-κεϋνσιανός οικονοµικός αναλυτής Hyman Minsky 25 ήταν που ασχολούνταν µε αυτό το θέµα κατά τη διάρκεια των εργασιών του λεπτοµερώς και µε ευχαρίστηση. Λόγω της µεγάλης του δηµόσιας (και όχι τόσο επαγγελµατικής) επιτυχίας ο Roubini έχει αντίκτυπο που κάνει τα άρθρα του να θεωρούνται ως ιδιαίτερα προγνωστικά της ακαδηµαϊκής ή διαισθητικήεπιστηµολογίας Το άρθρο του <<Η παρακµή της αµερικανικής αυτοκρατορίας>> που δηµοσιεύθηκε το 2008 (όπου έκρινε την οικονοµική κρίση ως τελευταίο σύµπτωµα της παρακµής της στρατιωτικής, πολιτικής και οικονοµικής κυριαρχίας των Ηνωµένων Πολιτειών) ερµηνεύθηκε επίσης παρόµοια από Αµερικανούς πολιτικούς. Είναι πιστοποιηµένο από το άρθρο η προειδοποίηση του: Περισσότερη καταδίκη µπροστά! που δηµοσιεύθηκε το 2009 στην Foreign Policy που θα µπορούσε να υπάρχει κάποια αλήθεια σε επικριτές σχετικά µε την αέναη απαισιοδοξία του. Μπορούµε να διαβάσουµε την παρακάτω πρόγνωση για το έτος 2010 στο περιοδικό: «Τα σενάρια της χειρότερης περίπτωσης του περασµένου έτους βγήκαν αληθινά. Η παγκόσµια οικονοµική πανδηµία που εγώ και άλλοι είχαν προειδοποιήσει είναι τώρα επάνω σε µας. Αλλά είµαστε ακόµα µόνο στα πρώτα στάδια αυτής της κρίσης. Οι προβλέψεις µου για το επόµενο έτος, δυστυχώς, είναι ακόµα πιο δύσκολες: οι φυσαλίδες, ενώ υπήρχαν και πολλές, έχουν αρχίσει µόνο τώρα να σκάνε»(roubini, 2009). Ο Hyman Minsky Philip ( ) είναι ο τρίτος οικονοµολόγος που έγινε διάσηµος από την κρίση, όµως µόνο µετά το θάνατό του. Θα µπορούσε να συµβεί κυρίως λόγω αυτών που των σέβονταν, ιδιαίτερα ο Nouriel Roubini και ο Paul Krugman 26. Μετά από τα χρόνια που είχε δαπανήσει στο Brown ( ) και το Berkeley ( ) ολοκλήρωσε την καριέρα του ως καθηγητής του Πανεπιστηµίου της Ουάσιγκτον του Σεντ Λούις. Το να είσαι οπαδός του John M. Keynes και αντίπαλος της Σχολής του Σικάγου, φονταµενταλισµού της αγοράς και Ριγκανοµικών, ανέπτυξε τη θεωρία του, ήδη από το 1992 για εγγενή αβεβαιότητα των σύγχρονων χρηµατοοικονοµικών συστηµάτων και κυκλικό χαρακτήρα της προθυµίας µας για την κρίση. Αµέσως µετά το θάνατό του, ο ιευθύνων Σύµβουλος της PIMCO Paul McCulley 27, ονόµασε την υπόθεση του «Minsky-στιγµή» όταν η νόµιµη διαδικασία κατά την οποία ανεξέλεγκτη οικονοµική ανάπτυξη οδηγεί σε συντριβή. Αργότερα η παραπάνω έκφραση έπαιξε κρίσιµο ρόλο στις συζητήσεις για την οικονοµική κρίση του Είχε εκδώσει τη θεωρία του για εγγενή αβεβαιότητα των σύγχρονων αγορών το 1992 µε την «Οικονοµική αβεβαιότητα» για τον τίτλο, την χρυσή περίοδο των Ρηγκανόµικς και η Αµερική στο σύνολό της ήταν σε έναν πυρετό οικονοµικών, πολιτικών και στρατιωτικών νικών. Το προαναφερόµενο έργο του ακολούθησαν πολλοί µετά την ασιατική κρίση της δεκαετίας του '90. Στο επίκεντρο των έργων του είναι η ~ nroubini / referen.htm Ο Krugman έχει αφιερώσει αρκετές Αναδροµές στον Minsky στους New York Times, στο δικό του blog και στην οµιλία του «Το προηγούµενο βράδυ» που ξαναδιάβασε Minsky ~ pkrugman / ιάλεξη 203.pdf% 27 Περισσότερα για το βιογραφικό του:

9 International Relations Quarterly 9 δήλωση του λέγοντας ότι κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης της αγοράς συναλλάγµατος και µετοχών - σε ανοδικές αγορές η οικονοµία ωθείται προς την ύφεση και η κρίση προς την ανεξέλεγκτη συσσώρευση του χρέους. Ονόµασε τρεις οµάδες των παραγόντων του χρηµατιστηρίου που οδηγούν την οικονοµία σκόπιµα προς την οικονοµική κρίση, στη συνέχεια µε τη γενική κρίση: οι δανειολήπτες υψηλού κινδύνου, οι κερδοσκοπικές δανειολήπτες και οι Ponzi δανειολήπτες. Περιέγραψε τις ακόλουθες φάσεις του δηµοσιονοµικού κύκλου: 1. Κυβισµός, 2. Καταδίκη, 3. Ευφορία, 4. Ρευστοποιήσεις, 5. Πανικού. Η Minsky-στιγµή είναι η στιγµή στους επιχειρηµατικούς και οικονοµικούς κύκλους όταν οι επενδυτές αντιµετωπίζουν έλλειψη ταµειακών ροών ή το φαινόµενο που δεν µπορούν να αποπληρώσουν τρέχουσες δόσεις τους, επειδή µπήκαν σε ένα φαύλο κύκλο χρέους, προκειµένου να καλύψουν τις προηγούµενες οφειλές τους. Από αυτή τη στιγµή θα αρχίσει να πανικοβάλλονται και να ωθούνται να απαλλαγούν από την περιουσία τους, προκαλώντας φυσικά πτώση των τιµών. Ατή η Minsky-τη στιγµή πέτυχε κάποιες φαινοµενικά επιτυχηµένες επιχειρήσεις της Κροατίας: Glumina Banka, SMS, Peveca και άλλες. Κατά συνέπεια, από αυτή τη στιγµή µια ευρύτερη χρηµατοπιστωτική και οικονοµική κρίση αρχίζει (και κατά πάσα πιθανότητα έχει µόλις ξεκινήσει). Παρά τους σπάνιους «προφήτες» που αναφερθήκαµε προηγουµένως οι οικονοµικοί εµπειρογνώµονες δεν έχουν ακόµη καταφέρει να αναπτύξουν οποιαδήποτε µέθοδο συλλογής δειγµάτων για την πρόβλεψη και τον καθορισµό της οικονοµικής ύφεσης. Αλλά δεν υπάρχει οµοφωνία σχετικά µε τους λόγους και τον καθορισµό των συνθηκών τους, ωστόσο οι απόψεις είναι πολύ διαφορετικές όσον αφορά τους τρόπους για να χειρισµού τηςς και τις πιθανές στρατηγικές κατά της ύφεσης 28. Πρώτα απ 'όλα, οι ειδικοί συµφωνούν ότι το σηµείο εκκίνησης και µεταφορικό επίκεντρο της οικονοµικής κρίσης είναι πιθανότατα να βρίσκεται στην αµερικανικό οικονοµικό τοµέα, κυρίως στην αγορά ακινήτων και των κατασκευών. Ακριβέστερα, µπορούµε να αναζητήσουµε τους λόγους της κρίσης στην συσσώρευση των δανείων για την αγορά διαµερίσµατος. Κατά την αναζήτηση για τις αιτίες και αφετηρίες, ειδικών στεγαστικών δανείων, µια ειδική αµερικανική υποθήκη αποδείχθηκε να είναι η τελική συµφωνία παρονοµαστής για τους εµπειρογνώµονες. Όπως ο Paul Krugman είπε ότι µια υποθήκη είναι διαθέσιµη ακόµη και για εκείνους που δεν είναι συµβατοί (Krugman, 2008a xiii). Μία από τις άφθονες επεξηγήσεις κάνει την παραπάνω δήλωση πιο σαφή: Αυτή η υποθήκη είναι το είδος των ενυπόθηκων δανείων που χρησιµοποιείται ως επί το πλείστον από αιτούντες µε χαµηλή φερεγγυότητα. Οι χρήστες των ειδικών δανείων συνήθως δεν συµµορφώνονται µε τους όρους για τις πιστώσεις µε τα χαµηλότερα επιτόκια, είτε επειδή δεν έχουν πάει ποτέ ενάγοντες ή επειδή έχουν «παρελθόν πίστωσης» κακό, κατά συνέπεια, θεωρούνται παράγοντες κινδύνου από τους σχολιαστές. Λόγω του κινδύνου του χρέους που προκύπτει από τη µη πληρωµή των δόσεων το συνολικό ετήσιο πραγµατικό επιτόκιο µπορεί να είναι υψηλότερο στις περιπτώσεις αυτές 29. Η άνθιση των ειδικών δανείων 30 µπορεί εύκολα να εξηγηθεί από τη σηµαντική αλλαγή σε αύξηση των δανείων για την αγορά διαµερίσµατος. Η κλασική διοίκηση της τράπεζας που έχει βάση την πολιτική του δανείου πριν την ακριβή αξιολόγηση της οικονοµικής κατάστασης και της γνώσης της πραγµατικής αγοραίας αξίας των ακινήτων αντιµετωπίζουν µια άγνωστη κατάσταση κατά την τελευταία δεκαετία. Επιτόκιο-έργο της Οικονοµικής και Ολοκλήρωσης της Κεντρικής Τράπεζας-Αµερικής, πραγµατοποιώντας ένα ποσοστό 1% από τις 11 Σεπτεµβρίου 2000 µέχρι το 2004 χορηγήθηκε η αφθονία του «φθηνού χρήµατος» για όλες τις τράπεζες. Ο άλλος παράγοντας που θα µπορούσε να είναι ακόµη πιο σηµαντικός ήταν η αύξηση των τιµών των ακινήτων, ειδικά στην περίπτωση των διαµερισµάτων και των κατοικιών. Αυτή η αύξηση χειραφέτησε τις τράπεζες από τον κίνδυνο της αφερεγγυότητας, όπως στην τελευταία περίπτωση, είναι ο νέος ιδιοκτήτης του ακινήτου θα µπορεί να τα πωλήσει σε πολύ υψηλότερη τιµή από το ποσό του δανείου. Ο τρίτος και πιο σηµαντικός παράγοντας ήταν ότι τα ειδικά στεγαστικά δάνεια ως προϊόν ήταν εύκολα εµπορεύσιµα στο λεγόµενο σκιώδες τραπεζικό σύστηµα, δηλαδή στις δευτερογενείς χρηµατοπιστωτικές αγορές και τα χρηµατιστήρια. Το χρηµατιστήριο των ενυπόθηκων δανείων απέκτησε νέες διαστάσεις κατά την τελευταία δεκαετία, επειδή η Κίνα, τα µε πετρέλαια κράτη, περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη και χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα (κυρίως ανοικτά και κλειστά επενδυτικά κεφάλαια) επένδυσε πολύ περισσότερο στο αµερικανικό κτηµατοµεσιτικό αναµένοντας υψηλότερες παροχές που οφείλονται στις νέες συνθήκες. 28 Οι χρηµατοπιστωτικοί επιχειρηµατίες απεδείχθησαν ότι είναι πολύ καλύτεροι διαγνώστες. Ένας από τους πιο πλούσιους ανθρώπους του κόσµου ο Warren Buffett, για παράδειγµα, σε επιστολή του προς τους µετόχους της Berkshire Corporation, αποκάλεσε τα καινοτόµα χρηµατοδοτικά µέσα χρονοµετρηµένες βόµβες κατάλληλες για µαζική καταστροφή που µπορεί να προκαλέσει απρόβλεπτες βλάβες στο παγκόσµιο οικονοµικό σύστηµα. 29 InvestorWords.com, 30 Στην Αµερική το πολιτιστικό κίνητρο είναι πολύ πιο σηµαντικό από τους οικονοµικούς λόγους, διαθέτωντας ακίνητη περιουσία νοείται το αµερικανικό όνειρο που γίνεται πραγµατικότητα.

10 10 Bartol Letica Φθινόπωρο 2010 Στο µπεστ-σέλερ του Οικονοµικό Σοκ, ο Mark Zandi επισήµανε το γεγονός ότι η ετήσια µέση απόδοση στην αγορά διαµερισµάτων ήταν 12% το 2000, ενώ στην περίπτωση των κτιρίων γραφείων ήταν 8,5%, για την αγορά των οµολόγων του Υπουργείου Οικονοµικών ήταν 6% και για τα αποθέµατα της Standard & Poors ήταν 3%. (Zandi, 2009:62) Τεράστιες αποδόσεις των ιδιοκτητών και διαχειριστών των τραπεζών, των χρηµατιστηρίων και των επενδυτικών κεφαλαίων προσέλκυσε νέους κερδοσκόπους που ονοµάζονται βατραχοπέδιλα στις αγορές ακινήτων, κατά συνέπεια, η αγορά αυτή δεν ήταν πλέον ένα µέρος όπου ο µέσος πολίτης θα µπορούσε να πραγµατοποιήσει το µεγάλο αµερικανικό όνειρο, αλλά κυρίως ήταν µια θέση για τη χρηµατοοικονοµική τεχνική και τις καινοτοµίες νέων της οικονοµικής ανάπτυξης και των προϊόντων. Τα περισσότερα αναπτυσσόµενα προϊόντα ήταν ενυπόθηκοι τίτλοι (MBSS), εξασφαλισµένες δανειακές υποχρεώσεις (CDOs) και τα συµβόλαια ανταλλαγής πιστωτικής αθέτησης (CDS). Σύµφωνα µε µετέπειτα εκτιµήσεις (µε βάση τα στοιχεία της Εγκυκλοπαίδειας Britannica) οι υποχρεώσεις των χρηστών των ειδικών δανείων διαµορφώθηκαν σε $ 450 δισεκατοµµύρια το Τα ανωτέρω δάνεια συνήθως γίνονταν µε µια αποτύπωση επιτοκίων τα πρώτα δύο χρόνια 31. Όταν η Κεντρική Αµερικανική Τράπεζα έθεσε ξαφνικά τον προηγούµενο συντελεστής από 1% σε 5,25%, ένα τεράστιο χάος ήρθε, πρώτα σε αγορές ακινήτων και αργότερα στην αµερικανική όσο και στις παγκόσµιες χρηµατοπιστωτικές αγορές. Κατά το πρώτο εξάµηνο του 2007, λόγω των νέων συνθηκών 6 εκατοµµύρια πελάτες κατέστη αφερέγγυοι ως αποτέλεσµα της πτώσης 21% των πωλήσεων ακινήτων τον Αύγουστο. Μετά από αυτό, η οικονοµική κρίση και η ύφεση αναγκαστικά επεκτάθηκαν µε βάση την πεταλούδα-αποτέλεσµα. Οι σοβαρές διακυµάνσεις των τιµών των ακινήτων δεν είναι απαραιτήτως ένα αµερικανικό φαινόµενο: µεταξύ του 1997 και 2007, οι µέσες τιµές αυξήθηκαν κατά 253% στην Ιρλανδία, 194% στη Μεγάλη Βρετανία, 173% στην Ισπανία, 137% στη Γαλλία, 135% στην Αυστρία και 124% στη Σουηδία 32. Συνέβαλε σε µεγάλο βαθµό στην γρήγορη εξάπλωση της κρίσης που τα µεγαλύτερα Ευρωπαϊκά, Ασιατικά, της Εγγύς Ανατολής και της Αυστραλίας χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα ήταν όλα παρόν µέσα από τα τεράστια κοιτάσµατα στην αµερικανική οικονοµία και την αγορά ακινήτων. Οι διαφορές των µελετών σχετικά µε τους λόγους της κρίσης µπορεί να µην είναι ορατές στην επιφάνεια, ωστόσο είναι πολύ διαφορετικές λαµβάνοντας υπόψη πολιτικές και οικονοµικές πτυχές. Περισσότεροι διεθνείς εµπειρογνώµονες βλέπουν τις ρίζες της κρίσης στο σύστηµα Breton Woods στο οποίο το χρυσόεξασφάλιζε το αµερικανικό δολάριο ως οικονοµικό µετρητή και δηµιούργησε αντίγραφα ασφαλείας για τα άλλα νοµίσµατα. Η πιο πρόσφατη χρηµατοπιστωτική, οικονοµική, πολιτική και δηµογραφική πραγµατικότητα δείχνει ότι είναι απαραίτητο να παρατηρήσουµε τη λογική του συστήµατος Nouriel Roubini που έχει ήδη αναφερθεί στο δοκίµιό του <<Η παρακµή της αµερικανικής αυτοκρατορίας>>. Ωστόσο, οι πιο σηµαντικοί εµπειρογνώµονες και διανοούµενοι σκέφτονται κάτι άλλο. Η θεωρία της αειφόρου ανάπτυξης απαιτεί από τον άνθρωπο να σπάσει το δόγµα της σταθερής και ταχείας ανάπτυξης, καλεί την ανάληψη της ευθύνης που επηρεάζουν τα άτοµα, τα οικονοµικά πλάσµατα, καθώς και τις χώρες και τους διεθνείς οργανισµούς. Πρέπει να αναλάβουµε αυτή την ευθύνη για τη φύση, τους αδελφούς µας, τους φτωχούς, την ανθρωπότητα και το µέλλον του κόσµου. Εκτός από τους συστηµατικούς λόγους της κρίσης εµποτισµένοι µε ριζικό οικονοµικό φιλελευθερισµό και φονταµενταλισµό της αγοράς και εύκολα βρίσκονται από την ιστορική έρευνα, ούτε οι λόγοι που δηµιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια των µακροοικονοµικών αποφάσεων θα πρέπει να υποτιµηθούν. Γι 'αυτό το άρθρο Capitalist Fools («Ανόητοι Καπιταλιστές») που γράφτηκε από τον Joseph Stiglitz και δηµοσιεύθηκε στην Ιανουάριο του 2009 στο Vanity Fair είναι πολύ σηµαντικό. Το άρθρο είναι εξαιρετικό ως επί το πλείστον επειδή προέρχεται από έναν κάτοχο βραβείου Νόµπελ και είχε δηµοσιευθεί σε ένα περιοδικό που παρουσιάζει τη ζωή του Αµερικάνου ανώτερης-µεσαίας τάξης, των πλούσιων και διασήµων. Το άρθρο και ο συγγραφέας του είναι µέρος ενός νέου επαγγελµατικού και πολιτιστικού ρεύµατος στο οποίο κορυφαίοι σύγχρονοι επιστήµονες ρυθµίζουν τις µεθόδους επικοινωνίας τους, χρησιµοποιούν για παράδειγµα περιοδικά, σελίδες και κοινωνικά παράθυρα όπως το Twitter και το Facebook, αντί των κλασικών µέσων και των τύπων που χρησιµοποιούνται ήδη δηµοσίως. Το άρθρο, το οποίο δεν είναι τόσο µεγάλο και φιλικό προς τον αναγνώστη είναι η καταγραφή από πέντε βασικούς παράγοντες (αποφάσεις και διαδικασίες) ότι, αφού ζητήσει τη γνώµη του συγγραφέα, οδηγεί στην εξέλιξη της παρούσας οικονοµικής κατάστασης. Οι παράγοντες αυτοί εµφανίστηκαν κατά την περίοδο από τη δεκαετία του '30 µέχρι και σήµερα, ενώ υπήρχαν τρεις Ρεπουµπλικάνοι πρόεδροι στο Λευκό Οίκο: ο Ronald Wilson Reagan ( ), ο George Herbert Walker Bush ( ), ο George Walker Bush ( ) και ένα δηµοκράτης, ο William Jefferson Clinton ( ) ο οποίος παρεµπιπτόντως χρησιµοποίησε τον Stiglitz ως σύµβουλό του. Ο πρώτος λόγος ήταν η απόφαση του Ρέιγκαν το 1987, όταν ονόµασε τον Alan Greenspan ως επικεφαλή της Αµερικανικής Κεντρικής Τράπεζας, αντί του Paul Volcker ο οποίος κατείχε τη θέση πριν. Ο Stiglitz 31 Εγκυκλοπαίδεια Britannica, 32 Ibid

11 International Relations Quarterly 11 σκέφτηκε ότι ο Volcker έκανε ό, τι έπρεπε να κάνει στη θέση του: µείωση του πληθωρισµού από 11% κατά 4% και µετά µια νοµισµατική πολιτική που διασφαλίζει την οικονοµική ανάπτυξη (µε ταυτόχρονο έλεγχο των άλλων τραπεζών). Είπε ότι ο Greenspan ήταν εµπνευστής της κρίσης, όντας αντίθετος σε όλες τις µορφές οικονοµικού ελέγχου. Ο δεύτερος λόγος ήταν η απόφαση στην οποία προέβη ο γερουσιαστής Phil Gramm το 1999, η οποία καταργεί τη διαφορά µεταξύ εµπορικών και επενδυτικών τραπεζών, αφού τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα είχαν ήδη δαπανήσει 300 εκατοµµύρια δολάρια για το λόµπι στο Κογκρέσο. Μετά την απόφαση αυτή, όλες οι τράπεζες στην Αµερική έγιναν επενδυτικές τράπεζες και οι παραδοσιακές τράπεζες αναγκάστηκαν να πάρουν τον κίνδυνο. Μετά από αυτό οι χρηµατοπιστωτικές καινοτοµίες έγιναν χρονικές βόµβες και «όπλα µαζικής καταστροφής» (µετά από τον Warren Buffett). Ο τρίτος λόγος ήταν η νέα οικονοµική και στρατιωτική πολιτική του Τζορτζ Μπους το 2001, που ο Στίγκλιτς πιστεύει, ήταν η κύρια αιτία της κρίσης. Τα βασικά στοιχεία της είναι: (α) ο φόρος µειώνεται, (β) µείωση των επιτοκίων του αµερικανικού Κεντρικής Τράπεζας, (γ) φορολογικές ελαφρύνσεις που επεκτάθηκαν σε όλες τις επενδύσεις, και σε επενδύσεις σε ακίνητα 33, (δ) ο πόλεµος µε το Ιράκ που οδήγησε στην άνοδο των τιµών του πετρελαίου και η ραγδαία αύξηση του αµερικανικού ελλείµµατος του προϋπολογισµού. Το πλεόνασµα χρήµατος και το άναρχο περιβάλλον οδήγησαν σε δευτερεύοντα δάνεια και στην εµφάνιση των «οικονοµικών φούσκων» στην αγορά ακινήτων. Ο τέταρτος λόγος ήταν η υπερχείλιση του κλασικού προϋπολογισµού και ελεγκτικού συστήµατος στα µέσα του Προαιρετικές µετοχές έκαναν διευθυντικά στελέχη των χρηµατοπιστωτικών ιδρυµάτων να παρακάµψουν τα σύνολα των τιµολογίων καθώς το εισόδηµά τους εξαρτιόνταν από τις δηλώσεις του λογιστή. Ο Stiglitz βρήκε επίσης τη χρηµατοδότηση των οργανισµών αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας ως αιτία για την κρίση, επειδή οι οργανισµοί λειτουργούν από εκείνους που αξιολογούνται. Καινοτόµες οικονοµικές λύσεις έκαναν δυνατό να επινοηθούν αξίες και εσωτερικοί όσο ξένοι επενδυτές θα µπορούσε να βολευτούν, που στην πραγµατικότητα δεν έχουν ιδέα πάνω στο αντικείµενο των επενδύσεών τους. Ο πέµπτος λόγος ήταν ότι, σύµφωνα µε τον Stiglitz, το έγγραφο προέλευσης προτείνεται ως ένα πακέτο ανακούφισης στις 3 Αυγούστου 2003, ο υπουργός Οικονοµικών Χένρι Πόλσον περιείχε µόνο τρεις σελίδες. Με βάση το έγγραφο αυτό ο Paulson ζήτησε 700 εκατοµµύρια δολάρια που θα µπορούσε να χρησιµοποιήσει κατά την κρίση του, χωρίς κανένα έλεγχο ή δικαστικό έλεγχο. Αυτή ήταν µια δράση εξαίρετης αλαζονείας και οδήγησε στην παραγωγή του «µετρητά για σκουπίδια» από την προηγούµενη κυβέρνηση. Ο Stiglitz θεώρησε αυτό το έγγραφο ως ένα καλό παράδειγµα άγνοιας, ανευθυνότητας και ρηχότητας που ήταν χαρακτηριστική για τον χειρισµό χρηµατοδότησης από την κυβέρνηση Μπους, οδηγώντας τις διεθνείς αγορές σε τεράστια κρίση κατά τη διάρκεια αυτών των ετών. Μετά από µετέπειτα(και αρκετά αργή) ακύρωση της 30ετούς οικονοµικής πολιτικής του Λευκού Οίκου προδιαγράφει την επαγγελµατική αίσθηση της ενοχής και εµµονής του Stiglitz, δεδοµένου ότι αυτά τα χρόνια, καθόταν συχνά στο πλαίσιο της επιτροπής και έλαβε αποφάσεις µε τον Greenspan ή τον Υπουργό Οικονοµικών Robert Rubin. ήλωσε ότι είχε ήδη αναγνωρίσει τον κίνδυνο όντας σε ένταση µε τους συναδέλφους του, ωστόσο δεν µπορούσε να κάνει τίποτα από τα δύο κεντρικά ιδρύµατα, την Αµερικανική Κεντρική Τράπεζα και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δεσµεύοντας τους εαυτούς τους σε κόντρα δράση. Το παράδειγµα της αντίθεσης ανάµεσα στον Stiglitz, ως πολιτικός και ως επιστήµονας δείχνει το φαινόµενο πόσο δύσκολο είναι να εγκρίνει µια οικονοµική θεωρία στην πολιτική και στη ρουτίνα των επιχειρήσεων. Το φαινόµενο δεν είναι µοναδικό - όντας υπάλληλος της Παγκόσµιας Τράπεζας, ο συντάκτης µπορεί να το παρατηρήσει στην περίπτωση των επιστηµόνων οι οποίοι ήταν θαµώνες ως σύµβουλοι στην οργάνωση. Παρακολούθησα τις διαλέξεις των ακόλουθων ειδικών την άνοιξη του 2008: ο νοµπελίστας Douglass North, οι ερευνητές της αύξησης και ανάπτυξης Φανή Rodrik και Daron Acemoglu και ο Francis Fukuyama 34 ο οποίος ασχολείται µε τα συστήµατα των διεθνών σχέσεων. Αντικείµενο των διαλέξεων και των συνοµιλιών ήταν η πολιτειακή κυβέρνηση και οι πιθανές αποφάσεις για την αύξηση και την ανάπτυξη 35. Παρά το γεγονός ότι πλησιάζει τα θέµατα από µια διαφορετική άποψη, ήταν αναµφισβήτητα, σύµφωνα µε µία δήλωση: κατά τη διάρκεια της κρίσης, η θεωρία της ανάπτυξης του Schumpeter ίσως το πιο ανιχνεύσιµο πρότυπο για όλους τους χρηµατοπιστωτικούς οργανισµούς (από διεθνείς εταιρείες για τις εθνικές οικονοµίες). Το µοντέλο το οποίο είναι γνωστό µετά την βασική έννοια της «δηµιουργικής καταστροφής», δόθηκε στη δηµοσιότητα από τον αυστριακό επιστήµονα στο γραπτό του <<Καπιταλισµός, Σοσιαλισµός και 33 Κατά συνέπεια, όλα τα δάνεια που συνδέονται µε επενδύσεις σε ακίνητα πήγαν χέρι-χέρι µε τις φορολογικές ελαφρύνσεις. 34 Η Θριαµβευτική θεωρία του Φουκουγιάµα «Το τέλος της ιστορίας» που δηµοσιεύθηκε µετά την τελική νίκη του καπιταλισµού επί του κοµµουνισµού, λαµβάνοντας υπόψη τα τρέχοντα προβλήµατα φαίνεται να είναι ξεκαρδιστική. 35 ιακυβέρνηση, ανάπτυξη, και ανάπτυξη λήψης αποφάσεων, της Παγκόσµιας Τράπεζας, 2008

12 12 Bartol Letica Φθινόπωρο 2010 ηµοκρατία>> 36 που βασίζονται στη φιλοσοφία του Μιχαήλ Alexandrovich Bakunjin, Friedrich Nietzsche και Werner Sombart. Η ουσία του µοντέλου είναι η σύγκριση των εταιρικών συστηµάτων και του καπιταλισµού στα εξελικτικά συστήµατα που µπορούν να αναπτυχθούν, να αναπτύξουν ή να πεθάνουν. Είναι απαραίτητο να δηµιουργηθεί εσωτερική δηµιουργικά καταστροφικά σχέδια σύµφωνα µε τη φυσική επιλογή, προκειµένου να αποφευχθεί η υπερβολική ανάπτυξη που οδηγεί σε συντριβή. Η καταστροφή σηµαίνει έτσι µια θεσµική και τεχνική πρόοδο που ασφαλίζει την εγκατάλειψη παλαιών και περιττών, δηµιουργώντας παράλληλα νέες και καλύτερες. Μου φαίνεται ότι η θεωρία των παραγωγικών καταστροφής µπορεί εύκολα να υιοθετηθεί σε άλλους τοµείς των οικονοµικών επιστηµών. Εκτός από το κλασικό παραδείγµατα του οικονοµικού φιλελευθερισµού και του παρεµβατισµού, ένα τρίτο σύστηµα προσέγγισης εµφανίστηκε και ξεχωρίζει όλο και περισσότερο, ξεκινώντας ίσως µια χρυσή µέση οδό. Θα αποκαλούσα αυτή την τάση κοινωνική πλευρά της οικονοµίας και πιστεύω στο λόγος ύπαρξής του. Τα αποτελέσµατα της έρευνας που αναφέρονται στο παρόν άρθρο και άλλες έρευνες αµφισβητούν τη διεπιστηµονικότητα της κοινωνικής ευθύνης και είναι προσανατολισµένες προς ένα ερώτηµα: ας υποθέσουµε έναν τρίτο δρόµο πέρα από δόγµατα της ζήτησης και των οικονοµικών της προσφοράς; Αυτές οι έρευνες αποκτούν πραγµατική σηµασία µέσα από το έργο των οπαδών της ελεύθερης αγοράς και της δραστηριότητας της δράσης της «παγκόσµιας ένωσης» στον τοµέα της αειφόρου ανάπτυξης, της περιβαλλοντικής και κοινωνικής-πολιτικής ευαισθησίας. Ωστόσο, η παρούσα κατάσταση στον κόσµο και τον επαγγελµατικό διάλογο γύρω από αυτό µας κάνει να σκεφτούµε πώς µπορούµε να δηµιουργήσουµε και να διατηρήσουµε ένα παγκόσµιο, οικολογικό και κοινωνικά υπεύθυνο οικονοµικό σύστηµα στο µέλλον. ΑΝΑΦΟΡΕΣ Krugman, Paul. 2008a. The Conscience of a Liberal. New York, London: W.W. Norton & Company. Krugman, Paul. 2008b. "Let's Get Fiscal", New York Times, ( ) Krugman, Paul. 2009a. "Fighting of Depression". New York Times, ( ) Krugman, Paul. 2009b. "School for Scoundrels". New York Times, ( ) Reinhart, Carmen M "The economic and fiscal consequences of financial crises". ( ) Reinhart, Carmen i Kenneth Rogoff. 2009a. "The Aftermath of Financial Crises". American Economic Review. Reinhart, Carmen M. i Kenneth S. Rogoff. 2009b. This Time is Different: Eight Hundred Years of Financial Folly. Princeton: Princeton University Press. Μετάφρασε η Μαρία Κουτουλάκου * DKE Σηµείωση: Αξιότιµοι ερευνητές! Εάν κάνετε αναφορά σε αυτό το άρθρο ή χρησιµοποιήσετε κάποιο απόσπασµα παρακαλώ στείλτε µας στη διεύθυνση για να µας ενηµερώσετε. Παρακαλώ αναφερθείτε στο άρθρο ως εξής: Bartol Letica: Η πρώτη παγκόσµια οικονοµική κρίση του 21ου αιώνα. Λόγοι και Συνέπειες. (Μετέφρασε η Μαρία Κουτουλάκου). International Relations Quarterly, Τόµος 1. Νο.3 (Φθινόπωρο 2010) σελ. 12. Ευχαριστώ για την ευγενική σας συνεργασία. Ο Αρχισυντάκτης 36 Ο τίτλος της τελευταία αµερικανικής έκδοση είναι: Μπορεί ο καπιταλισµός να επιβιώσει;

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ.

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. 2 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Διάγραμμα 2: Ανάπτυξη αγοράς CDS. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 3 Διάγραμμα 3: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της «ΚΛΩΣΤΑΙ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Α.Ε.Β.Ε»

ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της «ΚΛΩΣΤΑΙ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Α.Ε.Β.Ε» ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της «ΚΛΩΣΤΑΙ ΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ Α.Ε.Β.Ε» ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ 2014 (58 η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ), ΑΠΟ 1/1/2014 31/12/2014 προς την Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων Κύριοι Μέτοχοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Κινδύνων. Στα επόµενα σενάρια αναγνωρίστε πιο από τα παρακάτω είδη κινδύνου δηµιουργείται για την Τράπεζα (µε τον πιο «προφανή» τρόπο)

Αναγνώριση Κινδύνων. Στα επόµενα σενάρια αναγνωρίστε πιο από τα παρακάτω είδη κινδύνου δηµιουργείται για την Τράπεζα (µε τον πιο «προφανή» τρόπο) Άσκηση Αναγνώριση Κινδύνων Αναγνώριση Κινδύνων Στα επόµενα σενάρια αναγνωρίστε πιο από τα παρακάτω είδη κινδύνου δηµιουργείται για την Τράπεζα (µε τον πιο «προφανή» τρόπο) Πιστωτικός κίνδυνος Κίνδυνος

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫ- ΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΟΥΣ.

ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫ- ΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΟΥ 3% ΤΟΥ ΑΕΠ ΤΟΥΣ. ΤΟ ΚΡΑΧ Η GOLDMAN SACHS ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΚΑΠΟΙΑ ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ; ΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία

ΣΑΛΙΜΠΑ ΖΙΖΗ. Δρ. Οικονομολόγος της Εργασίας Εμπειρογνώμων. Οικονομικές διακυμάνσεις - Πληθωρισμός Ανεργία Βιογραφικό σημείωμα Η Ζιζή Σαλίμπα γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε οικονομικά στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (DEA) και διδακτορικό δίπλωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08)

(συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) (συνέντευξη: ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84, ο σφυγμός της μέρας, 06/02/08) Φ.Κ.: ας επιστρέψουμε τώρα στο μεγάλο θέμα της ημέρας σε παγκόσμια κλίμακα, της Αμερικάνικές προκριματικές εκλογές. Πήραμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ»

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» Οργάνωση της νέας Δραστηριότητας / Σχέδιο MarkeMng / Το ανθρώπινο δυναμικό / Οικονομικό Σχέδιο / Ανάλυση Κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής.

Οι αυτόµατοι σταθεροποιητές είναι πολιτικές που τονώνουν ή «από-θερµαίνουν» την οικονοµία όταν αυτό είναι απαραίτητο χωρίς καµία µεταβολή πολιτικής. Για πολλούς οικονοµολόγους είναι προφανές ότι η οικονοµική πολιτική θα πρέπει να ασκείται ενεργητικά. Για παράδειγµα, υποστηρίζουν ότι οι υφέσεις είναι περίοδοι υψηλής ανεργίας, χαµηλών εισοδηµάτων και

Διαβάστε περισσότερα

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων

03/03/2015. Ι. Το Εξωτερικό Περιβάλλον της Επιχείρησης. Το Περιβάλλον της Επιχείρησης. Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2014-2015, Εαρινό Εξάµηνο Οργάνωση & Διοίκηση Επιχειρήσεων Μάθηµα 2ο Το Περιβάλλον της

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων 1 Θέματα παρουσίασης Η Παγκόσμια Αγορά ο κύκλος της οικονομίας και των επενδύσεων Το Τρίπτυχο της Επένδυσης : Κατανομή Διασπορά Χρονικός Ορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Eπεξηγηµατικές Σηµειώσεις στους Νοµισµατικούς, Χρηµατοπιστωτικούς και άλλους χρηµατοοικονοµικούς δείκτες.

Eπεξηγηµατικές Σηµειώσεις στους Νοµισµατικούς, Χρηµατοπιστωτικούς και άλλους χρηµατοοικονοµικούς δείκτες. Eπεξηγηµατικές Σηµειώσεις στους Νοµισµατικούς, Χρηµατοπιστωτικούς και άλλους χρηµατοοικονοµικούς δείκτες. Προσφορά Χρήµατος Η Προσφορά Χρήµατος Μ1 αντιστοιχεί στην Πρωτογενή Ρευστότητα στην εθνική ορολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ BRAND NAME ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΕΤΑΙΡΙΩΝ H Ύπαρξη ενός Ισχυρού Brand Name Αποτελεί Ικανή Συνθήκη Βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Το Τμήμα Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (Ο.Π.Ε.) ιδρύθηκε το 1927, ένα από τα 5 ιδρυτικά τμήματα του Α.Π.Θ. Το 1973 εξειδικεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Α. Η χρηµατοοικονοµική επιστήµη εξετάζει: 1. Τον κόσµο των χρηµαταγορών,των κεφαλαιαγορών και των επιχειρήσεων 2. Θέµατα που περιλαµβάνουν τη χρονική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΡΜΗΝΕΙΑ του ΔΕΙΚΤΗ P/BV

H ΕΡΜΗΝΕΙΑ του ΔΕΙΚΤΗ P/BV INVESTMENT RESEARCH & ANALYSIS JOURNAL H ΕΡΜΗΝΕΙΑ του ΔΕΙΚΤΗ P/BV βάσει των ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ των ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑ Ο Πραγματικός Βαθμός Χρησιμότητας του Δείκτη στη Διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διαπλανητικά Χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου

Τα Διαπλανητικά Χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου Τα Διαπλανητικά Χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Όλο και πιο συστηματικά, το τελευταίο διάστημα, διάφοροι έγκριτοι δημοσιογράφοι και πολιτικοί αναλυτές, η πλειοψηφία

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα

Apollo Investment Fund Plc. Σελίδα

Apollo Investment Fund Plc. Σελίδα ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 2 ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 3 ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΑ Ι ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου)

ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων Υποθέσεις υπολογισμού Στάδια υπολογισμού Πηγές χρηματοδότησης (κεφαλαίου) ΚΟΣΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Κόστος κεφαλαίου Ορισμός: είναι το κόστος ευκαιρίας των κεφαλαίων που έχουν όλοι οι επενδυτές της εταιρείας (μέτοχοι και δανειστές) Κόστος ευκαιρίας: είναι η απόδοση της καλύτερης εναλλακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κύριοι Μέτοχοι,

Αξιότιμοι κύριοι Μέτοχοι, ======================================================= ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ «ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1.1.2006-31.12.2006

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου

Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Δείκτης Τουριστικής Δαπάνης στην περιοχή της Μεσογείου Ιανουάριος - Απρίλιος Καταναλωτική δαπάνη εισερχόμενου τουρισμού σε έξι Μεσογειακές χώρες, με επιμέρους στοιχεία για την Ελλάδα Αύγουστος 2 Αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΤΩΝ ΝΧΙ 1

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΤΩΝ ΝΧΙ 1 10 εκεµβρίου 2003 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΩΤΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ ΤΩΝ ΝΧΙ 1 Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εγκαινιάζει σήµερα µια νέα σειρά εναρµονισµένων στατιστικών στοιχείων σχετικών

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων»

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Πειραιάς, 10 Ιουνίου 2013 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ «Το ΕΒΕΠ θέτει την ανάγκη διαμόρφωσης νέου τοπίου στα επιτόκια χορηγήσεων επιχειρηματικών δανείων» Στην Ελλάδα, τα επιτόκια χορηγήσεων παραμένουν σε υψηλό

Διαβάστε περισσότερα

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.

Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12. Δηµοσιοποιήσεις σύµφωνα µε το Παράρτηµα 1 της Απόφασης 9/459/2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, όπως τροποποιήθηκε µε την Απόφαση 9/572/23.12.2010 και την Απόφαση 26/606/22.12.2011 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος

Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου. Μακροοικονομική. Ενότητα : Εισαγωγή βασικές οικονομικές έννοιες. Καραμάνης Κωνσταντίνος Μακροοικονομική, Χρηματοοικονομική Ενότητα των Επιχειρήσεων, :Εισαγωγή Ενότητα βασικές : έννοιες, Βέλτιστη ΤΜΗΜΑ Κεφαλαιακή ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δομή, ΤΜΗΜΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉΣ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ, ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής. Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών)

Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής. Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών) Περίληψη νέων όρων Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής Υπηρεσίες μεταποίησης Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών) Η νέα ορολογία περιγράφει αυτή την κατηγορία με μεγαλύτερη ακρίβεια Πρωτογενές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ιεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονοµικών Σπουδών ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2005-2006. ΜΑΘΗΜΑ: Μακροοικονοµική Θεωρία

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ιεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονοµικών Σπουδών ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2005-2006. ΜΑΘΗΜΑ: Μακροοικονοµική Θεωρία ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ιεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονοµικών Σπουδών ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2005-2006 ΜΑΘΗΜΑ: Μακροοικονοµική Θεωρία ιδάσκων: Γ. Οικονοµίδης. Email: gecon@aueb.gr, www.aueb.gr/users/gecon

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Στοιχεία Γ Τριμήνου 2015

Οικονομικά Στοιχεία Γ Τριμήνου 2015 3 Νοεμβρίου Οικονομικά Στοιχεία Τριμήνου Αύξηση των κερδών προ προβλέψεων κατά 8,4% έναντι του Β τριμήνου σε 230εκ. Ανθεκτικότητα καθαρών εσόδων από τόκους (-1,8% στο τρίμηνο) παρά τους κεφαλαιακούς ελέγχους.

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014

Αποτελέσματα Β Τριμήνου 2014 29 Αυγούστου Αποτελέσματα Β Τριμήνου Ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα: Δείκτες κεφαλαίων κοινών μετοχών CET1 17,8% και δανείων προς καταθέσεις 103,4%. Συνεχιζόμενη ανάκαμψη των κερδών προ προβλέψεων

Διαβάστε περισσότερα

: 2008-2009 2008 2009 15 2013

: 2008-2009 2008 2009 15 2013 Οι τράπεζες του αύριο Ανδρέας Παπαδόπουλος ιευθυντής Στρατηγικής Οµίλου 15 Μαΐου 2013 Απαγορεύεται η αναπαραγωγή οποιουδήποτε σηµείου αυτής της έκδοσης, η αποθήκευση για οποιαδήποτε µελλοντική χρήση της,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΙΙ (ADVANCED MACROECONOMICS)

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΙΙ (ADVANCED MACROECONOMICS) ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΙΙ (ADVANCED MACROECONOMICS) ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ακαδηµαϊκό Έτος: 2010-2011 Εξάµηνο: 8 ο Τύπος µαθήµατος: Επιλογής Συναντήσεις: Τρίτη: 08.15-10.00 (339) Διδάσκων: Κλαίρη Οικονοµίδου :

Διαβάστε περισσότερα

Τα αίτια της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης

Τα αίτια της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης Τα αίτια της πρόσφατης παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης Χρήστος Καμπόλης Επίκουρος Καθηγητής Οικονομικών & Χρηματοοικονομικής, ALBA Graduate Business School, και Επιστημονικός Συνεργάτης, International

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 16 Μαΐου 2014 EBRD Ύφεση Τουρισμός Αξιολόγηση Πορείας του Μνημονίου Σε τριμηνιαία βάση, δηλαδή σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2013, η Κυπριακή οικονομία συρρικνώθηκε το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΑΝΕΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟ / ΣΕ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΑΝΕΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟ / ΣΕ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΕΡΕΥΝΑ ΑΝΕΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΟ / ΣΕ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ Οδηγίες συµπλήρωσης εντύπων αναφορικά µε το δανεισµό και των καταθέσεων κατοίκων Κύπρου (1) από / σε µη-κατοίκους. 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεωρημένες Προβλέψεις για τον Εισερχόμενο Τουρισμό στην Ελλάδα το 2010 μετά την Κρίση του Απριλίου και τα Γεγονότα του Μαΐου

Αναθεωρημένες Προβλέψεις για τον Εισερχόμενο Τουρισμό στην Ελλάδα το 2010 μετά την Κρίση του Απριλίου και τα Γεγονότα του Μαΐου Αθήνα, 2 Ιουλίου 2010 Δελτίο Τύπου Παρουσιάστηκε, σήμερα στις 2 Ιουλίου 2010 στο ξενοδοχείο St.George Lycabettus, το τέταρτο τεύχος της Εξαμηνιαίας Έκθεσης Ανάλυσης των Τουριστικών Τάσεων με τις προβλέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 19/01 25/01-2015

Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 19/01 25/01-2015 Εβδοµαδιαία ανασκόπηση 19/01 25/01-2015 Ο πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, ανακοίνωσε πρόγραµµα ποσοτικής χαλάρωσης (QE), ύψους 60 δισ. ευρώ µηνιαίως, το οποίο θα ξεκινήσει από τον Μάρτιο του 2015. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις. ιάρκεια εξετάσεων: Μια ώρα και 30 λεπτά Ονοµατεπώνυµο φοιτητού/τριας;... Αρ. Μητρ.:...

Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις. ιάρκεια εξετάσεων: Μια ώρα και 30 λεπτά Ονοµατεπώνυµο φοιτητού/τριας;... Αρ. Μητρ.:... ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ: ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΜΑΘΗΜΑ: ΤΡΑΠΕΖΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α.ΝΟΥΛΑΣ Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις. ιάρκεια εξετάσεων: Μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow. Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ΣΩΣΤΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ. ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΣΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανησυχία για τους καταθέτες από τη συμφωνία για τη διάσωση των προβληματικών τραπεζών της Ευρωζώνης

Ανησυχία για τους καταθέτες από τη συμφωνία για τη διάσωση των προβληματικών τραπεζών της Ευρωζώνης Weekly Financial Report Δευτέρα 01- -07-2013 Σημαντικές ήταν οι ειδήσεις για την Ευρωζώνη την εβδομάδα που πέρασε καθώς η ΕΚΤ διέψευσε τις φήμες περί εξέτασης σχεδίου προγράμματος αγοράς ομολόγων, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι τιμές των αγαθών 2. Περιγραφή της αγοράς συναλλάγματος 3. Η ζήτηση νομισμάτων ως ζήτηση περιουσιακών στοιχείων 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ. Μια Χρήσιµη Οδός Χρηµατοδότησης Ζητήµατα & Πλεονεκτήµατα για τις Ελληνικές Εισηγµένες Εταιρίες

ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ. Μια Χρήσιµη Οδός Χρηµατοδότησης Ζητήµατα & Πλεονεκτήµατα για τις Ελληνικές Εισηγµένες Εταιρίες Φεβρουάριος 2005 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΟΜΟΛΟΓΑ Μια Χρήσιµη Οδός Χρηµατοδότησης Ζητήµατα & Πλεονεκτήµατα για τις Ελληνικές Εισηγµένες Εταιρίες Νικόλαος Ηρ. Γεωργιάδης, Χριστόφορος Ι. Μακρυάς (*) Τα τελευταία χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13 Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13 Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας; Σταύρος Ιωαννίδης Ιωάννης Γιωτόπουλος Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών

Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών Περιεχόμενα Πρόλογος... xv Γιάννης Στουρνάρας Ευχαριστίες... xvii Εισαγωγή... xix Κεφάλαιο 1: Η ψυχολογική προσέγγιση των αγορών 1.1. Η παραδοσιακή Χρηματοοικονομική και οι σημαντικές αδυναμίες της...

Διαβάστε περισσότερα