Ο Καρδιολογικός Ασθενής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Καρδιολογικός Ασθενής"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 265 Ο Καρδιολογικός Ασθενής ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΣΑΟΥΣΗ, ΤΑΤΙΑΝΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε χρόνο περίπου 30 εκατομμύρια ασθενείς στις ΗΠΑ υποβάλλονται σε μη καρδιοχειρουργικές (Κ/Χ) επεμβάσεις. Από αυτούς περίπου το 1/3 υποφέρουν από κάποιο νόσημα του καρδιαγγειακού ή έχουν σοβαρούς παράγοντες καρδιακού κινδύνου. Σημαντικές οξείες επιπλοκές από το καρδιαγγειακό όπως η ισχαιμία και το έμφραγμα του μυοκαρδίου (ΟΕΜ), η υπερτασική κρίση, οι διαταραχές του ρυθμού ή της αγωγιμότητας, η επιβάρυνση της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας, η καρδιογενής καταπληξία και ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος, προκαλούν κατά 15% έως 20% αύξηση της θνητότητας των 30 ημερών. Επίσης οι καταστάσεις αυτές παρατείνουν τη διάρκεια νοσηλείας και μειώνουν την απώτερη επιβίωση των ασθενών. Η μετεγχειρητική θνησιμότητα και θνητότητα, που αποδίδεται σε καρδιολογικά αίτια, σχετίζεται άμεσα με την υποκείμενη πάθηση και την κλινική κατάσταση του ασθενή κατά το χρόνο διενέργειας της χειρουργικής επέμβασης, αλλά και το είδος της προβλεπόμενης χειρουργικής παρέμβασης, ενώ φαίνεται ότι επηρεάζεται λιγότερο από την κατασταλτική επίδραση που εξασκεί στο μυοκάρδιο η αναισθησιολογική τεχνική. 2. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 2.1. Επίδραση της χειρουργικής επέμβασης Κάθε χειρουργική επέμβαση προάγει περιεγχειρητικά μια stress απάντηση, που οφείλεται στην ιστική καταστροφή και η οποία περιλαμβάνει έκλυση νευροενδοκρινικών παραγόντων, απελευθέρωση κατεχολαμινών που προκαλεί υπέρταση και ταχυκαρδία, αγγειόσπασμο, μειωμένη ινωδολυτική δραστηριότητα και υπερπηκτικότητα. Αν και οι ειδικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον ασθενή είναι οι πιο σημαντικοί για την εκτίμηση του καρδιακού κινδύνου σε σύγκριση με τους χειρουργικούς παράγοντες, ο επείγον ή όχι χαρακτήρας και το είδος της χειρουργικής επέμβασης δεν μπορεί να αγνοηθούν. Το είδος αλλά και η διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης επηρεάζουν το εύρος της διακύμανσης των φυσιολογικών δεικτών κατά την περιεγχειρητική περίοδο, κατευθύνοντας ανάλογα και το βαθμό κλιμάκωσης της περιεγχειρητικής προσέγγισης. Ο περιεγχειρητικός κίνδυνος κυμαίνεται από εξαιρετικά χαμηλός στις μικρής βαρύτητας επεμβάσεις που πραγματοποιούνται σε περιπατητικούς ασθενείς, έως σημαντικός στις αυξημένης βαρύτητας επεμβάσεις (Πίνακας 1) Η επίδραση της αναισθησίας Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η διεγχειρητική περίοδος είναι πλέον ασφαλέστερη σε σύγκριση με το παρελθόν, γεγονός που αποδίδεται στο πιο εξειδικευμένο monitoring του καρδιοαναπνευστικού συστήματος, που εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της αναισθησίας. Η γενική αναισθησία επιδρά στο καρδιαγγειακό σύστημα μεταβάλλοντας κυρίως τη συστηματική αρτηριακή και κεντρική φλεβική πίεση, την καρδιακή παροχή (ΚΠ) και τον καρδιακό ρυθμό. Οι υποκείμενοι μηχανισμοί συνοψίζονται αφενός μεν στην μείωση των συστηματικών αγγειακών αντιστάσεων, του όγκου παλμού, της συσταλτικότητας και αφετέρου δε στην αύξηση της ευερεθιστότητας του μυοκαρδίου. Κατά την εισαγωγή στην αναισθησία επέρχεται μείωση της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) κατά 20-30%, ενώ αντίθετα η ενδοτραχειακή διασωλήνωση προκαλεί αύξηση της ΑΠ κατά mmhg. Η εφαρμογή μηχανικού αερισμού θετικών πιέσεων σε ασθενείς υπό συνθήκες γενικής αναισθησίας προκαλεί ελάττωση του προφορτίου, επιτείνοντας την αιμοδυναμική επιβάρυνση. Όσον αφορά του αναισθητικούς παράγοντες, η χρήση οπιοειδών (fentanyl, remifentanil) σε σύγκριση με τους εισπνεόμενους (σεβοφλουράνιο, δεσφλουράνιο) ή ενδοφλέβιους αναισθητι-

2 266 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Υψηλός (αναφερόμενος καρδιακός κίνδυνος >5%) Επείγουσες μείζονες επεμβάσεις, ειδικά σε ηλικιωμένους ασθενείς Επεμβάσεις στην αορτή ή άλλα μείζονα αγγεία Επεμβάσεις σε περιφερικά αγγεία Επεμβάσεις παρατεταμένες και με σημαντική μετακίνηση υγρών στον 3 ο χώρο και απώλεια αίματος Ενδιάμεσος (αναφερόμενος καρδιακός κίνδυνος 1-5%) Ενδαρτηρεκτομή των καρωτίδων Επεμβάσεις κεφαλής τραχήλου Ενδοαγγειακή αποκατάσταση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής Ενδοπεριτοναϊκές και ενδοθωρακικές επεμβάσεις Μείζονες ορθοπεδικές ή ουρολογικές επεμβάσεις Χαμηλού (αναφερόμενος καρδιακός κίνδυνος <1%) Ενδοσκοπικές επεμβάσεις Οφθαλμολογικές επεμβάσεις Μαστεκτομή Γυναικολογικές Μικρές ορθοπεδικές ή ουρολογικές επεμβάσεις Πίνακας Ταξινόμηση καρδιακού καρδιακού κινδύνου κινδύνου για μη καρδιοχειρουργικές για μη καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις επεμβάσεις

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 267 κούς παράγοντες (προποφόλη, θειοπεντάλη) οδηγεί σε ηπιότερη καταστολή του μυοκαρδίου. Ακόμη όμως και τα οπιοειδή μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ΚΠ μέσω της προκαλούμενης φλεβοδιαστολής. Επιπρόσθετα, η χορήγηση εισπνεόμενων και ενδοφλέβιων αναισθητικών παραγόντων σε συνδυασμό με νευρομυϊκούς αποκλειστές μπορεί να είναι ολέθρια, εξαιτίας της ευαισθητοποίησης του μυοκαρδίου στις κυκλοφορούσες κατεχολαμίνες (τα επίπεδα των οποίων αυξάνονται λόγω του χειρουργικού stress), προάγοντας έτσι τον κίνδυνο έκτοπης κοιλιακής δραστηριότητας. Η επισκληρίδιος ή η ραχιαία αναισθησία προκαλούν αρτηριο- και φλεβοδιαστολή μέσω του αποκλεισμού του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΣΝΣ), ελαττώνουν το προφορτίο, με τελική συνέπεια την μείωση της ΚΠ. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι η περιοχική αναισθησία είναι ασφαλέστερη από τη γενική αναισθησία, τυχαιοποιημένες μελέτες που συγκρίνουν τις δύο τεχνικές δεν έδειξαν κάποια σαφή διαφορά ως προς τις επιπλοκές από το καρδιαγγειακό ή τη θνητότητα. Προκειμένου να υπερκεραστεί η δυσμενής επίδραση, τόσο της γενικής, όσο και της περιοχικής αναισθησίας στο καρδιαγγειακό, κρίνεται αναγκαία η κατάλληλη αναπλήρωση του ενδοαγγειακού όγκου προεγχειρητικά. 3. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ 3.1. Ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου Η ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου συνιστά μείζονα παράγοντα επιβάρυνσης της περιεγχειρητικής θνητότητας, η οποία φθάνει περίπου στο 9.6% (έναντι 2.8% όταν απουσιάζει). Εκτός από την αιμοδυναμική επιβάρυνση που συνιστά τη σημαντικότερη επιπλοκή, ενδέχεται επίσης να προκαλέσει θρόμβωση, σπασμό των στεφανιαίων αγγείων και σοβαρές διαταραχές του ρυθμού. Η εκδήλωση ισχαιμίας του μυοκαρδίου κορυφώνεται στις πρώτες 48 ώρες μετεγχειρητικά, είναι κλινικά «σιωπηρή» στο 90% των περιπτώσεων και χαρακτηρίζεται από δυσμενέστερη έκβαση σε σύγκριση με αυτή που συμβαίνει σε άλλες κλινικές καταστάσεις. Για τους ασθενείς χωρίς εμφανή συμπτωματολογία ή προηγούμενο ιστορικό, η πιθανότητα ύπαρξης στεφανιαίας νόσου εξαρτάται από το είδος και τον αριθμό των συνοδών παραγόντων που προκαλούν αθηροσκλήρυνση, όπως περιφερική αγγειοπάθεια, σακχαρώδης διαβήτης, κάπνισμα, και υπερχοληστεριναιμία. Η ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: α) χρόνια διαταραχή της άρδευσης των στεφανιαίων αγγείων, η οποία εκδηλώνεται ως σταθερή ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου (στηθάγχη) και β) η ρήξη αθηρωματικής πλάκας που εκδηλώνεται κλινικά ως οξύ στεφανιαίο σύνδρομο. Στους ασθενείς με στηθάγχη είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί εάν η στηθάγχη είναι σταθερή ή ασταθής, να ταξινομηθεί η λειτουργική επάρκεια σύμφωνα με την Canadian Cardiovascular Society (CCS) και να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής ή η ανάγκη διενέργειας περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου. Οι ασθενείς με σταθερή στηθάγχη και CCS I-II που υποβάλλονται σε μείζονες μη-κ/χ επεμβάσεις, διατρέχουν κίνδυνο ΟΕΜ περίπου 4% και καρδιακού θανάτου περίπου 1-2%. Ο κίνδυνος αυξάνει σημαντικά σε ασθενείς με σταθερή στηθάγχη και CCS ΙII-IV. Η παρουσία ασταθούς στηθάγχης σχετίζεται με κατά 25% υψηλότερο κίνδυνο εκδήλωσης ΟΕΜ, ο οποίος ενισχύεται περαιτέρω από την περιεγχειρητική κατάσταση υπερπηκτικότητας, αυξάνοντας κατά 5 φορές τη θνητότητα των ασθενών. Ανάλογα με τον χρόνο που έχει παρέλθει από την εκδήλωση προηγούμενου ΟΕΜ, το American College of Cardiology διακρίνει τις εξής κατηγορίες: οξύ ΟΕΜ (τελευταία βδομάδα), πρόσφατο ΟΕΜ (τελευταίος μήνας έως τελευταία βδομάδα) και εφόσον έχει προκληθεί πριν τον τελευταίο μήνα το ορίζει ως ιστορικό ΟΕΜ. Η βελτιστοποίηση της αναισθησιολογικής προσέγγισης φαίνεται ότι μπορεί να περιορίσει την εκδήλωση περιεγχειρητικού ΟΕΜ σε ασθενείς με ιστορικό ΟΕΜ κατά το τελευταίο τρίμηνο από 30% στο 6% ή κατά τους τελευταίους 3-6 μήνες από 15% στο 2%. Σε ασθενείς που έχει προηγηθεί η διενέργεια διαδερμικής παρέμβασης στα στεφανιαία αγγεία, θα πρέπει σε συνεργασία με τον καρδιολόγο να αποσαφηνιστεί το είδος του stent και να οργανωθεί η προεγχειρητική διαχείριση του ασθενή. Σε περιπτώσεις πρόσφατης αγγειοπλαστικής η αντιπηκτική αγωγή θα πρέπει να συνεχιστεί για τουλάχιστον 14 μέρες μετά την παρέμβαση, σε μεταλλικά stents (Bare Metal Stents, BMS) για μέρες, ενώ για επικαλυμμένα stents (Drug Eluding Stents, DES) για τουλάχιστο ένα χρόνο Υπέρταση Παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο στη διάγνωση και αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης (ΑΥ) ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών με ΑΥ παραμένει χωρίς διάγνωση, ενώ το ήμισυ περίπου αυτών που έχουν γνωστή ΑΥ, είτε δε λαμβάνουν καθόλου ή λαμβάνουν ακατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Η βαρύτητα και η διάρκεια της ΑΥ σχετίζεται άμεσα με το βαθμό επιβάρυνσης των τελικών οργάνων, τη θνησιμότητα και τη θνητότητα των ασθενών.

4 268 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι ασθενείς με ήπια ή μέτρια υπέρταση φαίνεται ότι μπορούν να υποβληθούν σε αναισθησία και σε χειρουργική επέμβαση χωρίς να διατρέχουν σημαντικό κίνδυνο επιπλοκών από το καρδιαγγειακό. Ως μη ελεγχόμενη υπέρταση θεωρείται η καταγραφή υψηλών τιμών σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις ή κλινικές ενδείξεις επίμονης ΑΥ (με συνοδό υπερτροφία της αριστερής κοιλίας) και σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα «σιωπηρής» ισχαιμικής νόσου του μυοκαρδίου (εξαιτίας της υπερτροφίας της αριστεράς κοιλίας), καρδιακής ανεπάρκειας, αρρυθμιών, νεφρικής ανεπάρκειας, νόσου των εγκεφαλικών αγγείων και θνησιμότητας από το καρδιαγγειακό. Η εικόνα strain στο ηλεκτροκαρδιογράφημα από πολλούς ερευνητές θεωρείται ως ενδεικτική χρόνιας ισχαιμικής κατάστασης. Η μείωση του περιεγχειρητικού κινδύνου απαιτεί φαρμακευτικό έλεγχο της σοβαρής υπέρτασης για αρκετές βδομάδες, προκειμένου να αναστραφούν οι αγγειακές μεταβολές. Σε Α/Υ 1 ου βαθμού (συστολική ΑΠ ή διαστολική ΑΠ mmhg) ή 2 ου βαθμού (συστολική ΑΠ ή διαστολική ΑΠ mmhg), δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι η αναβολή της επέμβασης με σκοπό τη βελτιστοποίηση της αγωγής επηρεάζει θετικά την έκβαση των ασθενών. Σε Α/Υ 3 ου βαθμού (συστολική ΑΠ >180 ή διαστολική ΑΠ >110mmHg), σταθμίζεται το πιθανό όφελος από τη βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής έναντι του κινδύνου από την αναβολή της επέμβασης. Θα πρέπει να επισημανθεί όμως ότι η διεγχειρητική υπόταση θεωρείται πιο επικίνδυνη από την υπέρταση, και θα πρέπει να αποφεύγεται η οξεία ελάττωση της ΑΠ, καθώς ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο ισχαιμίας του εγκεφάλου ή του μυοκαρδίου Καρδιακή ανεπάρκεια Ο περιεγχειρητικός κίνδυνος καρδιακών επιπλοκών σε ασθενείς με αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια κυμαίνεται στο 5%-7%, ενώ σε μη-αντιρροπούμενη φθάνει στο 20% έως 30%. Διακρίνεται σε συστολική δυσλειτουργία (μείωση του κλάσματος εξώθησης και της συσταλτικότητας), διαστολική δυσλειτουργία (αύξηση των πιέσεων πλήρωσης, με φυσιολογικό κλάσμα εξώθησης και συσταλτικότητα) ή συνδυασμό των δύο. Η ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου συνιστά τη συχνότερη αιτία (50%-75%) συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ η υπέρταση μπορεί να προκαλέσει διαστολική δυσλειτουργία και υπερτροφία της αριστερής κοιλίας. Η εξακρίβωση της αιτιολογίας της καρδιακής ανεπάρκειας θεωρείται ζήτημα μείζονος σημασίας, καθώς, για παράδειγμα, η καρδιακή ανεπάρκεια λόγω υπέρτασης προκαλεί διαφορετικό περιεγχειρητικό κίνδυνο σε σύγκριση με αυτή που προκαλείται από την ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου. Κατά αντιστοιχία, η παρουσία καρδιακής ανεπάρκειας συνιστά ένα σημαντικό παράγοντα περιεγχειρητικού ΟΕΜ. Όπως ήδη επισημάνθηκε, αρκετοί αναισθητικοί παράγοντες προκαλούν άμεση μείωση της λειτουργικότητας του μυοκαρδίου. Πολύ συχνά, η αυξημένη αναπλήρωση υγρών κατά την περιεγχειρητική περίοδο, επιβαρύνει σημαντικά το φορτίο του μυοκαρδίου που παρουσιάζει μέτρια ή σοβαρή έκπτωση της λειτουργικής ικανότητας των κοιλιών. Ο κίνδυνος καρδιογενούς πνευμονικού οιδήματος περιεγχειρητικά κυμαίνεται από 2% έως 6% σε ασθενείς με ιστορικό καρδιακής ανεπάρκειας χωρίς όμως κλινικά και ακτινογραφικά ευρήματα και από 10% έως 16% σε ασθενείς με έντονες κλινικές εκδηλώσεις συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας (ΣΚΑ). Επιβάρυνση μιας προϋπάρχουσας καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία δεν αναγνωρίστηκε πριν από μείζονες επεμβάσεις στο θώρακα ή στην κοιλιά, αφορά συνήθως ηλικιωμένους ασθενείς που υποβάλλονται σε μείζονες αγγειοχειρουργικές (Α/Χ) επεμβάσεις, στους οποίους καταγράφεται υψηλότερος κίνδυνος επανεισαγωγής στο νοσοκομείο και δυσμενούς έκβασης. Γι αυτό πριν τη διενέργεια μιας μείζονος προγραμματισμένης επέμβασης συστήνεται η έγκαιρη αναγνώριση και επιθετική φαρμακευτική αντιμετώπιση μιας προϋπάρχουσας ΣΚΑ. Η εφαρμοζόμενη θεραπεία αποσκοπεί στην μείωση των πιέσεων πλήρωσης των κοιλιών σε συνδυασμό με τη βελτίωση της ΚΠ. Η κλινική κατάσταση των ασθενών με μη-αντιρροπούμενη ΣΚΑ θα πρέπει να σταθεροποιηθεί τουλάχιστο 1 εβδομάδα πριν την προγραμματισμένη επέμβαση Βαλβιδοπάθειες Οι ασθενείς με βαλβιδοπάθεια που πρόκειται να υποβληθούν σε μείζονες μη-κ/χ επεμβάσεις διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επιπλοκών, εξαιτίας της υψηλής πιθανότητας πρόκλησης ΣΚΑ, υπο- ή υπερογκαιμίας και καρδιακών αρρυθμιών. Ως γενικός κανόνας, η βαλβιδική στένωση (ειδικά της αορτικής βαλβίδας), γίνεται χειρότερα ανεκτή περιεγχειρητικά από την ανεπάρκεια, καθώς χαρακτηρίζεται από περιορισμένη ανοχή στην υποή υπερβολαιμία. Ο κίνδυνος περιεγχειρητικού θανάτου σε στένωση της αορτικής βαλβίδας είναι υψηλότερος κατά 13% και μεταβάλλεται ανάλογα με τη βαρύτητα της στένωσης. Σε σοβαρή ή κρίσιμη στένωση (βαλβιδικό άνοιγμα < 1 cm 2 ) η θνητότητα ανέρχεται στο 50% και γι αυτό οι συγκεκριμένοι ασθενείς θα πρέπει να υποβάλλονται σε ενδελεχή καρ-

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 269 διολογικό έλεγχο. Σε ασθενή με σαφή κλινική επιβάρυνση (συγκοπικά επεισόδια, στηθάγχη, δύσπνοια), προτείνεται η διενέργεια της προγραμματισμένης επέμβασης σε 2ο χρόνο, αφού προηγηθεί η αξιολόγηση της βαρύτητας της στένωσης, η οποία σε επιλεγμένες καταστάσεις ενδέχεται να υποδείξει την αναγκαιότητα προεγχειρητικής αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας. Η κλινική διερεύνηση επιβάλλεται επίσης και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς που υποβάλλονται σε υψηλού κινδύνου επεμβάσεις. Σε σοβαρή στένωση μιτροειδούς βαλβίδας (βαλβιδικό άνοιγμα < 1.5 cm 2 ) συστήνεται η περαιτέρω διερεύνηση και πιθανή αντικατάσταση της βαλβίδας σε συμπτωματικό ή ασυμπτωματικό ασθενή με πνευμονική υπέρταση (συστολική πίεση πνευμονικής αρτηρίας > 50 mmhg). Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις προτείνεται η διενέργεια της προγραμματισμένης επέμβασης με μέριμνα για αποφυγή της ταχυκαρδίας, κατάλληλη αναπλήρωση υγρών και χορήγηση αντιπηκτικών. H εκδήλωση κολπικής μαρμαρυγής προκαλεί σημαντική κλινική επιβάρυνση. Οι ασθενείς με σημαντική συνδυασμένη ανεπάρκεια της αορτικής και της μιτροειδούς βαλβίδας συνιστούν μια ιδιαίτερη κατηγορία, καθώς διατρέχουν υψηλό κίνδυνο επιπλοκών εξαιτίας των περιορισμένων εφεδρειών τους για την αντιρρόπηση των μεταβολών του προ- και μεταφορτίου. Στους ασθενείς αυτούς συστήνεται η φαρμακολογική βελτιστοποίηση, με σκοπό τη μέγιστη αιμοδυναμική σταθεροποίηση πριν από τη διενέργεια μιας μείζονος επέμβασης. Ειδικά, οι συμπτωματικοί ασθενείς ή οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με LVEF < 30% διατρέχουν υψηλό κίνδυνο επιπλοκών από το καρδιαγγειακό και οι μη-κ/χ επεμβάσεις θα πρέπει να διενεργούνται μόνον εφόσον υπάρχει απόλυτη ένδειξη. Σε ασθενείς με προσθετική βαλβίδα και απουσία ενδείξεων βαλβιδικής ή κοιλιακής δυσλειτουργίας συστήνεται μόνο η προφύλαξη από ενδεχόμενη ενδοκαρδίτιδα και η τροποποίηση της χορηγούμενης αντιπηκτικής αγωγής Καρδιομυοπάθειες Η υπερτροφική καρδιομυοπάθεια συνιστά την μεγαλύτερη κλινική πρόκληση στη συγκεκριμένη κατηγορία. Η μείωση του όγκου αίματος και των περιφερικών αγγειακών αντιστάσεων, καθώς επίσης η αύξηση φλεβικού όγκου ενδέχεται να μειώσει τον όγκο της αριστεράς κοιλίας και να αυξήσει την τάση απόφραξης της εκροής αίματος από αυτή. Επιπρόσθετα, η μείωση της πιέσεως πλήρωσης των κοιλιών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του όγκου παλμού εξαιτίας της ελαττωμένης ευενδοτότητας της υπερτροφικής κοιλίας Καρδιακές αρρυθμίες. Οι αρρυθμίες, είτε υπερκοιλιακές είτε κοιλιακές, σχετίζονται συχνά με ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου ή ΣΚΑ. Περιεγειρητικά, η εκδήλωση υπερκοιλιακών αρρυθμιών (υπερκοιλιακή ταχυκαρδία, κολπική μαρμαρυγή) είναι συνηθέστερη σε σύγκριση με τις κοιλιακές. Ειδικότερα, η διέγερση του ΣΝΣ θεωρείται ως ο πρωταρχικός μηχανισμός εκδήλωσης κολπικής μαρμαρυγής. Η πρόγνωση των ασθενών με αρρυθμίες χωρίς όμως συνοδό παθολογία από το καρδιαγγειακό είναι συνήθως καλή και ο κίνδυνος από τη διενέργεια της χειρουργικής επέμβασης είναι απίθανο να αυξηθεί (με εξαίρεση την κολπική μαρμαρυγή η οποία θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου). Η ύπαρξη αρρυθμιών θεωρείται σημαντικός ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης περιεγχειρητικού κινδύνου, μόνο όταν οι αρρυθμίες ή οι διαταραχές του ερεθισματαγωγού συστήματος συνιστούν κλινικές εκδηλώσεις υποκείμενων καρδιοπαθειών. Για παράδειγμα, αυξημένο κίνδυνο για εμμένουσες υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες διατρέχουν οι ηλικιωμένοι ασθενείς που υποβάλλονται σε επεμβάσεις στους πνεύμονες, οι ασθενείς με υποκρίσιμες βαλβιδικές στενώσεις και αυτοί με αναμνηστικό ιστορικό παρόμοιων ταχυαρρυθμιών. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αναισθησία μπορεί να επιφέρει περαιτέρω καταστολή του αυτοματισμού και κατά συνέπεια της κοιλιακής ανταπόκρισης σε ασθενείς με διαταραχή του ερεθισματαγωγού συστήματος. Σύμφωνα με τις συστάσεις του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας/Αμερικανικής Ένωσης Καρδιολόγων (ACC/AHA), ως υψηλότερου κινδύνου αρρυθμίες θεωρούνται οι συμπτωματικές κοιλιακές αρρυθμίες με συνοδές παθήσεις του καρδιαγγειακού, οι υπερκοιλιακές αρρυθμίες με ταχεία ή βραδεία κοιλιακή ανταπόκριση και οι υψηλού βαθμού κολποκοιλιακοί αποκλεισμοί (ΚΚΑ). Σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια κοιλιακής ταχυκαρδίας χωρίς αιμοδυναμική επιβάρυνση συστήνεται η χορήγηση αμιοδαρόνης και β-αποκλειστών, ενώ σε αιμοδυναμική κατάρριψη προτείνεται ηλεκτρική καρδιοανάταξη. Σε υπερκοιλιακές αρρυθμίες με αιμοδυναμική σταθερότητα συστήνεται ο έλεγχος της κοιλιακής ανταπόκρισης και η συνέχιση της αντιαρρυθμικής αγωγής προεγχειρητικά, ενώ σε αιμοδυναμική αστάθεια προτείνεται η ηλεκτρική καρδιοανάταξη. Η παρουσία δεσμιδικού αποκλεισμού δε συνιστά ανεξάρτητο δείκτη μετεγχειρητικών επιπλοκών από το καρδιαγγειακό, εφόσον δεν υφίσταται συνοδός σοβαρή νόσος. Οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με δισδεμικούς αποκλεισμούς δε διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο πλήρους ΚΚΑ κατά την περιεγχειρητική περίοδο. Εξαίρεση αποτελεί ο δισδεσμι-

6 270 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ κός αποκλεισμός (με ή χωρίς 1ου βαθμού ΚΚΑ) έπειτα από ΟΕΜ που μπορεί να εξελιχθεί σε πλήρη ΚΚΑ, προκαλώντας σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές και να καταστήσει αναγκαία την τοποθέτηση προσωρινού βηματοδότη Βηματοδότες - Εμφυτεύσιμοι απινιδωτές Ενδέχεται να επηρεαστούν από ηλεκτρικές ή μαγνητικές παρεμβάσεις. Συστήνεται σε όλες τις περιπτώσεις να λαμβάνεται η γνώμη του καρδιολόγου ή του τεχνικού της κατασκευάστριας εταιρίας. Οι ασθενείς συνήθως φέρουν μαζί τους μια κάρτα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του βηματοδότη ή του απινιδωτή και με τα απαραίτητα στοιχεία επικοινωνίας. Συστήνεται ο έλεγχος του βηματοδότη ή του απινιδωτή πριν και μετά την επέμβαση, η διεγχειρητική χρήση διπολικής διαθερμίας και η διακοπή της λειτουργίας του εμφυτεύσιμου απινιδωτή κατά τη διάρκεια της επέμβασης και επαναλειτουργία του κατά τη φάση ανάνηψης. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι ασθενείς με εμφυτεύσιμους απινιδωτές έχουν συνήθως σοβαρή υποκείμενη καρδιακή παθολογία. 4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Οι δύο βασικοί στόχοι της αξιολόγησης των ασθενών με νόσο του καρδιαγγειακού συστήματος πριν την επέμβαση είναι (1) ο προσδιορισμός του περιεγχειρητικού κινδύνου και (2) ο εντοπισμός των ασθενών που θα ωφεληθούν από περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο Εκτίμηση του καρδιακού κινδύνου Αυτή θα βασιστεί στη συνεκτίμηση των εξής παραμέτρων: α) περιεγχειρητικός κίνδυνος που χαρακτηρίζει την ίδια την επέμβαση (Πίνακας 1), β) λειτουργική ικανότητα των ασθενών όπως εκτιμάται σε μεταβολικά ισοδύναμα και γ) 1 ΜΕΤ Ατομική φροντίδα όπως σίτιση, ντύσιμο ή χρήση τουαλέτας Περπάτημα γύρω από το σπίτι Ήπιο περπάτημα για 1-2 οικοδομικά τετράγωνα Ελαφρές δουλειές στο σπίτι όπως πλύσιμο πιάτων ή ξεσκόνισμα >4 ΜΕΤs Έντονο περπάτημα Τρέξιμο σε μικρή απόσταση Γρήγορο ανέβασμα σε σκάλες Βαριές δουλειές στο σπίτι όπως μετακίνηση επίπλων Συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες όπως γκόλφ, χορό, τένις, ήπια ποδηλασία, χαλαρό τρέξιμο 4 Ανέβασμα 1-2 ορόφους με >10 Συμμετοχή σε έντονα αθλήματα ΜΕΤs σκάλες ή σε λόφο METs όπως κολύμπι, ποδόσφαιρο, Μέτριας έντασης περπάτημα για 2-4 οικοδομικά τετράγωνα καλαθοσφαίριση, σκί ή γρήγορο τρέξιμο σε μέτρια ή μεγάλη απόσταση Πίνακας 2. Εκτιμώμενα λειτουργικά επίπεδα (METs) σωματικής δραστηριότητας Πίνακας 2. Εκτιμώμενα λειτουργικά επίπεδα (METs) σωματικής δραστηριότητας

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 271 Μείζονες Ασταθή στεφανιαία σύνδρομα Πρόσφατο ΟΕΜ (<30 μέρες) Ασταθής ή σοβαρή στηθάγχη Μη αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια Σημαντικές αρρυθμίες Υψηλού βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός Συμπτωματικές κοιλιακές αρρυθμίες Υπερκοιλιακές αρρυθμίες με μη ελεγχόμενο κοιλιακό ρυθμό (>100 σφύξεις/min σε ηρεμία) Συμπτωματική βραδυκαρδία Πρόσφατη κοιλιακή ταχυκαρδία Σοβαρή βαλβιδοπάθεια Σοβαρή στένωση αορτικής βαλβίδας (> 40mmHg, area<1 cm 2 ή εκδήλωση συμπτωμάτων) Συμπτωματική στένωση μιτροειδούς βαλβίδας Ενδιάμεσοι Ήπια ασταθής στηθάγχη Προηγούμενο ΟΕΜ με βάση το ιστορικό ή της ύπαρξη παθολογικών Q επαρμάτων στο ΗΚΓ Αντιρροπούμενη ή προϋπάρχουσα συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια Σακχαρώδης διαβήτης

8 272 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Νεφρική ανεπάρκεια Ελάχιστοι Αυξημένη ηλικία Παθολογικό ΗΚΓ (υπερτροφία αριστερής κοιλίας, αποκλεισμός αριστερού σκέλους, διαταραχές ST-T) Οποιοσδήποτε ρυθμός εκτός από φλεβοκομβικός (κολπική μαρμαρυγή) Χαμηλή λειτουργική ικανότητα (αδυναμία να ανεβεί σκάλες ενός ορόφου με μια σακούλα ψώνια) Ιστορικό ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου Μη ελεγχόμενη συστηματική υπέρταση Πίνακας 3. Κλινικοί δείκτες αυξημένου περιεγχειρητικού κινδύνου από το καρδιαγγειακό σύστημα κλινικοί Πίνακας παράγοντες 3. καρδιακού Κλινικοί δείκτες κινδύνου. αυξημένου περιεγχειρητικού από το συνδυασμό κινδύνου των κλινικών από το παραγόντων με το χειρουργικό κίνδυνο, αναπτύχθηκαν διάφορα μοντέλα που Η εκτίμηση καρδιαγγειακό της λειτουργικής σύστημα επάρκειας χαρακτηρίζεται από υψηλή διακριτική ικανότητα των ασθενών που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης μείζονος επιπλοκής προβλεφθεί η έκβαση των ασθενών. Ο αναθεωρημένος συνεκτιμούν τους παράγοντες αυτούς προκειμένου να από το καρδιαγγειακό, ενώ κατευθύνει και προς τη διενέργεια περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου. Η ανοχή στη σω- τους περισσότερους κλινικούς και ερευνητές ως ο πιο αξι- δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) θεωρείται από ματική άσκηση μπορεί να εκτιμηθεί με ειδικό ερωτηματολόγιο το οποίο προσδιορίζει την λειτουργική επάρκεια του νών που υποβάλλονται σε μη-κ/χ επεμβάσεις (Πίνακας όπιστος προγνωστικός δείκτης καρδιακού κινδύνου ασθε- ασθενή σε σωματική άσκηση σύμφωνα με τα μεταβολικά 4). Η συχνότητα εκδήλωσης σημαντικών επιπλοκών από ισοδύναμα (Metabolic Equivalents-METs). Ένας ασθενής το καρδιαγγειακό υπολογίζεται στο 0.4% όταν η βαθμολογία του δείκτη είναι 0, 0.9% όταν είναι 1 βαθμός, 7% που δεν μπορεί να πραγματοποιήσει μέτρια επίπεδα σωματικής δραστηριότητας (4-5 METs), όπως να περπατήσει όταν είναι 2 βαθμοί και 11% όταν είναι 3 βαθμοί. 4 οικοδομικά τετράγωνα ή να ανεβεί δύο ορόφους με τις σκάλες, διατρέχει υψηλό κίνδυνο περιεγχειρητικών επιπλοκών (Πίνακας 2). λειτουργίας 4.2. Εφαρμογή περαιτέρω ελέγχου της καρδιακής Η ταξινόμηση των κλινικών παραγόντων καρδιακού κινδύνου αναλύεται στον Πίνακα 3. Εφόσον υπάρχει υποψία την ίδια την επέμβαση επηρεάζει άμεσα την απόφαση διε- Όπως έχει ήδη επισημανθεί ο κίνδυνος που απορρέει από ενεργού νόσου του καρδιαγγειακού (ασταθής στηθάγχη, νέργειας περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου και τυχόν παρεμβάσεων. Σε επείγουσες (κρίσιμες) καταστάσεις, όπως η ΣΚΑ, σημαντική δυσρρυθμία ή σοβαρή βαλβιδοπάθεια) σε ασθενή που πρόκειται να υποβληθεί σε χειρουργική ρήξη ανευρύσματος κοιλιακής αορτής, το σοβαρό τραύμα, επέμβαση, η καρδιολογική εκτίμηση κρίνεται ως απαραίτητη. παρεμβάσεων ουσιαστικά δεν μεταβάλλει τον καρδιακό η διάτρηση οργάνων κ.α., η εφαρμογή συγκεκριμένων Καθώς ο κίνδυνος επιπλοκών από το καρδιαγγειακό και κίνδυνο. Σε επείγουσες (όχι κρίσιμες) καταστάσεις όπως επακόλουθης δυσμενούς έκβασης αυξάνεται εκθετικά η απόφραξη εντέρου, η αξιολόγηση του καρδιακού κιν-

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πίνακας 4. Αναθεωρημένος δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) 273 Πίνακας 4. Αναθεωρημένος δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) Επεμβάσεις υψηλού κινδύνου (ενδοκοιλιακές, Θ/Χ & Α/Χ) Ιστορικό ισχαιμικής νόσου μυοκαρδίου (ΟΕΜ, θετική δοκιμασία κόπωσης, στηθάγχη, αγωγή με νιτρώδη & ΗΚΓ με κύματα Q) Ιστορικό ΣΚΑ Ιστορικό νόσου εγκεφαλικών αγγείων Ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης Προεγχειρητικά επίπεδα SCr >2.0 mg/dl (1 βαθμός για κάθε παράμετρο) Πίνακας 4. Αναθεωρημένος δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) δύνου μπορεί να συμβάλλει στην μείωσή του, χωρίς όμως να επηρεάζει την απόφαση για την αναγκαιότητα της διενέργειας της χειρουργικής παρέμβασης. Σε προγραμματισμένες επεμβάσεις, περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος συστήνεται μόνο σε ασθενείς με λειτουργική ικανότητα < 4 METs και > 3 παράγοντες καρδιακού κινδύνου (σύμφωνα με τον Lee Index) που πρόκειται να υποβληθούν σε υψηλού χειρουργικού κινδύνου επεμβάσεις. Η επιλογή θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή ότι δεν εφαρμόζεται κανένας περαιτέρω έλεγχος, εφόσον δεν πρόκειται να τροποποιήσει την περιεγχειρητική διαχείριση του ασθενή Ηλεκτροκαρδιογράφημα. Παθολογικά επάρματα Q συνιστούν σοβαρή ένδειξη προηγούμενου ΟΕΜ. Θα πρέπει να επισημανθεί όμως ότι η απουσία των επαρμάτων Q δεν αποκλείει την ύπαρξη προηγούμενου ΟΕΜ, καθώς στο 5%-27% των περιπτώσεων ενδέχεται να εξαφανιστούν μετά από μια δεκαετία Υπερηχοκαρδιογραφία (ECHO) σε ηρεμία. Δε φαίνεται ότι παρέχει επιπλέον πληροφορίες σχετικά με την πρόβλεψη περιεγχειρητικών επιπλοκών από το καρδιαγγειακό σε σύγκριση με την κλινική εξέταση της επάρκειας της καρδιακής λειτουργίας. O ρόλος της όμως στην αξιολόγηση της βαρύτητας της στένωσης ή ανεπάρκειας των καρδιακών βαλβίδων, κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικός Μη επεμβατικές δοκιμασίες. Η δοκιμασία κόπωσης σε κυλιόμενο διάδρομο συνιστά την λιγότερο επεμβατική δοκιμασία με την υψηλότερη σχέση κόστος/όφελος για την ανίχνευση της ισχαιμίας. Στην περίπτωση όπου ο ασθενής έχει ικανοποιητική δοκιμασία κόπωσης, συστήνεται περιορισμένος επιπρόσθετος διαγνωστικός έλεγχος ακόμη και σε ασθενείς με ασταθή στηθάγχη. Σε ασθενείς που δεν μπορούν να έχουν φυσική δραστηριότητα προτείνονται: α) η δοκιμασία άρδευσης του μυοκαρδίου με φαρμακολογικό stress (θάλλιο/διπυριδαμόλη, αδενοσίνη), η οποία θα αποκαλύψει περιοχές αναστρέψιμης ελάττωσης της άρδευσης του μυοκαρδίου ή απουσία άρδευσης (μη βιώσιμος ιστός) και/ή β) η stress υπερηχοκαρδιογραφία με ντομπιουταμίνη, η οποία συνιστά μια δυναμική αξιολόγηση της κοιλιακής λειτουργικότητας. Και οι δύο τεχνικές προσδιορίζουν το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας (Left Ventricular Ejection Fraction, LVEF) και έχουν υψηλή προγνωστική αξία σε ασθενείς με υποψία στεφανιαίας νόσου. Βέβαια, αν και το υψηλό LVEF σχετίζεται με χαμηλό περιεγχειρητικό καρδιακό κίνδυνο, ακόμη και ένα φυσιολογικό LVEF δεν αποκλείει την ύπαρξη σοβαρής στεφανιαίας νόσου. Ασθενείς χωρίς προκλητή ισχαιμία ή με ευρήματα ήπιας ή μέτριας ισχαιμίας ενδεικτικής στεφανιαίας νόσου 1 ή 2 αγγείων, μπορούν να υποβληθούν στην προγραμματισμένη επέμβαση υπό αγωγή με β-αποκλειστές και στατίνες Στεφανιογραφία. Είναι η καλύτερη μέθοδος για τη διερεύνηση της βατότητας των στεφανιαίων αγγείων, ενώ επιπρόσθετα μπορεί να παρέχει πληροφορίες για την λειτουργικότητα των καρδιακών κοιλοτήτων και βαλβίδων και συστήνεται σε ασθενείς με θετικές ενδείξεις από τον κλινικό έλεγχο ή τις μη-επεμβατικές δοκιμασίες. Σε αντίθεση με τη δοκιμασία κόπωσης ή τις φαρμακολογικές δοκιμασίες που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η στεφανιογραφία παρέχει ανατομικές, μη-λειτουργικές πληροφορίες. Αυτό σημαίνει ότι αν και η κρίσιμη στένωση των στεφανιαίων αγγείων αποτελεί παράγοντα κινδύνου ισχαιμίας του μυοκαρδίου, η λειτουργική ανταπόκριση στην ισχαιμία δεν μπορεί να αξιολογηθεί από τα ευρήματα της στεφανιογραφίας. 5. ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ 5.1. Φαρμακολογική προσέγγιση Σε ένα ασυμπτωματικό ή σταθερό καρδιαγγειακά ασθενή με λειτουργική ικανότητα > 4 METs, ο περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος (ακόμη και σε ασθενείς με κλινικούς παράγοντες κινδύνου) φαίνεται ότι σπάνια μεταβάλλει την περιεγχειρητική προσέγγιση. Στην ομάδα αυτή, καθώς επίσης και σε ασθενείς με λειτουργική ικανότητα 4 METs, που υποβάλλονται σε μέσου χειρουργικού κινδύνου επεμβάσεις ή σε υψηλού χειρουργικού κινδύνου επεμ-

10 274 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ βάσεις αλλά έχουν 2 παράγοντες καρδιακού κινδύνου δεν απαιτείται περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος αλλά μόνο βελτιστοποίηση της κατάστασης του μυοκαρδίου με χορήγηση β-αποκλειστών και στατινών ιδανικά 1 μήνα (ή τουλάχιστο 1 βδομάδα) πριν την προγραμματισμένη επέμβαση Β-αποκλειστές. Η λογική της χορήγησης β-αποκλειστών βασίζεται στη μείωση της κατανάλωσης οξυγόνου από το μυοκάρδιο που αποδίδεται στην ελάττωση α) της καρδιακής συχνότητας, που καταλήγει σε επιμήκυνση της περιόδου διαστολικής πλήρωσης και β) της συσταλτικότητας του μυοκαρδίου. Δυνητικά μπορούν να περιορίσουν τον καρδιακό κίνδυνο μέσω του ανταγωνισμού της δράσης των κατεχολαμινών και των υπόλοιπων stress ορμονών. Τα μέχρι σήμερα όμως κλινικά δεδομένα σχετικά με την περιεγχειρητική χορήγηση των β-αποκλειστών δεν είναι σαφή. Πιο συγκεκριμένα, ενώ φαίνεται ότι η έναρξη της χορήγησης πριν από μια προγραμματισμένη επέμβαση συντελεί σε αξιοσημείωτη μείωση (~30%) της ισχαιμίας του μυοκαρδίου, του μηθανατηφόρου ΟΕΜ και της καρδιακής ανακοπής, ταυτόχρονα καταγράφεται μια πιθανή δυσμενής επίδραση στη συνολική θνητότητα των ασθενών. Οι σαφείς ενδείξεις της περιεγχειρητικής χορήγησης β-αποκλειστών περιλαμβάνουν τους ασθενείς υψηλού καρδιακού κινδύνου, την έναρξη της χορήγησης μερικές εβδομάδες πριν την επέμβαση και την τιτλοποίηση της δόσης ώστε η καρδιακή συχνότητα των ασθενών σε ηρεμία να διατηρείται κάτω από τις 70 σφύξεις/ λεπτό Στατίνες. Η χορήγηση των στατινών σε ασθενείς με ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου βασίζεται στη: α) βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, β) μείωση της αγγειακής φλεγμονής, γ) αντιλιπιδαιμική τους δράση και δ) σταθεροποίηση των αθηρωματικών πλακών, συντελώντας με αυτό τον τρόπο σε μείωση της θνητότητας σε μη-κ/χ και Α/Χ επεμβάσεις κατά 44% και 59%, αντίστοιχα Αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (angiotensin converting enzyme, ACE) Σχήμα 1. Αλγόριθμος αξιολόγησης της καρδιακής λειτουργίας και διαχείρησης ασθενών που υποβάλλονται σε μη-καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις βασιζόμενος σε ενεργείς κλινικές καταστάσεις, γνωστή νόσο του καρδιαγγειακού ή παράγοντες κινδύνου σχετικούς με την καρδιά για ασθενείς ηλικίας 50 ετών. (ACC/AHA 2007 Guidelines on Perioperative Cardiovascular Evaluation and Care for Noncardiac Surgery. Circulation 2007;116:e418-e500.)

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης (angiotensin receptor blockers, ARBs). Υπάρχουν ενδείξεις ότι και οι δύο κατηγορίες φαρμάκων σε ασθενείς με έκπτωση της λειτουργικότητας της αριστερής κοιλίας (LEVF<40%) εκτός από την μείωση της ΑΥ εξασκούν και προστατευτική δράση στα διάφορα οργανικά συστήματα. Η συγκεκριμένη δράση αποδίδεται στη βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, στις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και στην άμεση αναστολή της αθηρογένεσης. Η περιεγχειρητική χορήγησή τους σε συνδυασμό με β-αποκλειστές φαίνεται ότι προλαμβάνει τη θνησιμότητα και θνητότητα, που σχετίζονται με την ισχαιμία του μυοκαρδίου και δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας. Επίσης, η χορήγηση ACE αναστολέων (ή ARBs), β-αποκλειστών, στατινών, διουρητικών και ασπιρίνης σε συμπτωματική ΧΚΑ ή σε LVEF<40% φαίνεται ότι βελτιώνει σημαντικά τη θνητότητα και θνησιμότητα και γι αυτό στην περίπτωση όπου η δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας ανακαλύπτεται κατά την προεγχειρητική αξιολόγηση, κρίνεται σκόπιμο να αναβληθεί η επέμβαση ώστε ο ασθενής να προετοιμαστεί κατάλληλα με βάση την προαναφερθείσα φαρμακευτική αγωγή Επαναγγείωση των στεφανιαίων αγγείων Κλινικά ασταθείς ασθενείς (ασταθής στηθάγχη, πρόσφατο ΟΕΜ ή κοιλιακές αρρυθμίες) και συνοδό σημαντική απόφραξη 2 ή 3 στεφανιαίων αγγείων, που πρόκειται να υποβληθούν σε μη-κ/χ επεμβάσεις υψηλού κινδύνου, ενδέχεται να ωφεληθούν από τη διενέργεια αγγειοπλαστικής στα στεφανιαία αγγεία ή αορτοστεφανιαίας παράκαμψης. Τα μέχρι σήμερα όμως κλινικά δεδομένα δεν καταδεικνύουν κάποιο σαφές περιεγχειρητικό ή μακροπρόθεσμο όφελος από την προφυλακτική επαναγγείωση των στεφανιαίων αγγείων, σε σύγκριση με τη φαρμακολογική βελτιστοποίηση της καρδιακής λειτουργίας σε ασθενείς με σταθερή καρδιακή νόσο που υποβάλλονται σε υψηλού κινδύνου επεμβάσεις. Άλλωστε, η πρώιμη διενέργεια χειρουργικής επέμβασης μετά την τοποθέτηση stent, σχετίζεται με αυξημένες επιπλοκές από το καρδιαγγειακό. Ίσως οι ασθενείς με πρόσφατη τοποθέτηση stent θα πρέπει να υποβάλλονται σε χειρουργικές επεμβάσεις μόνο σε κέντρα όπου υπάρχει διαθεσιμότητα επεμβατικού καρδιολόγου όλο το 24ωρο. Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες (2007) της ACC/AHA για την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού συστήματος σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μη-κ/χ επεμβάσεις, συνοψίζονται στο Σχήμα 1. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. De Hert S, Imberger G, Carlisle J, et al; the Task Force on Preoperative Evaluation of the Adult Noncardiac Surgery Patient of the European Society of Anaesthesiology. Eur J Anaesthesiol. 2011;28: Solca M. Evidence-based preoperative evaluation. Best Practice & Research Clinical Anaesthesiology 2006; 20: Sweitzer BJ. Preoperative preparation and intraoperative management. In Basics of Anesthesia. 6th Ed. Miller RD, Pardo Jr MC. (Editors) Elsevier-Saundres, 2011, pg Scott IA, Shohag HA, Kam PCA, et al. Preoperative cardiac evaluation and management of patients undergoing elective non-cardiac surgery. MJA 2013; 199: Lee TH, Marcantonio ER, Mangione CM, et al. Derivation and prospective validation of a simple index for prediction of cardiac risk of major noncardiac surgery. Circulation 1999; 100: Poldermans D, Bax JJ, Boersma E, et al. Guidelines for preoperative cardiac risk assessment and perioperative cardiac management in noncardiac surgery: the Task Force for Preoperative Cardiac Risk Assessment and Perioperative Cardiac Management in Noncardiac Surgery of the European Society of Cardiology (ESC) and endorsed by the European Society of Anaesthesiology (ESA). Eur Heart J 2009; 30: Fleisher LA, Beckman JA, Brown KA, et al ACCF/AHA focused update on perioperative beta blockade incorporated into the ACC/ AHA 2007 guidelines on perioperative cardiovascular evaluation and care for noncardiac surgery: a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines. Circulation 2009; 120:e169-e276.

12

Κατευθυντήριες οδηγίες για την περιεγχειρητική καρδιαγγειακή εκτίµηση και αντιµετώπιση ασθενών που υποβάλλονται σε µη καρδιοχειρουργική επέµβαση (2007). Φωτεινή Ντάνου, Σοφία Σγουροπούλου, Πολυξένη Στρατήγη.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεγχειρητική Διαχείριση Ασθενών με Στεφανιαία Νόσο για μη Καρδιοχειρουργική Επέμβαση

Περιεγχειρητική Διαχείριση Ασθενών με Στεφανιαία Νόσο για μη Καρδιοχειρουργική Επέμβαση ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑ'ΓΡΙΚΗΣ 5 Περιεγχειρητική Διαχείριση Ασθενών με Στεφανιαία Νόσο για μη Καρδιοχειρουργική Επέμβαση ΑΝΤΩΝΗ ΣΠΑΠΑΔΟ ΠΟΥΛΟ Σ Οι ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology 4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μέσα στο 2007 αναμένεται να αρχίσει και στο Ωνάσειο η διαδερμική αντιμετώπιση των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500 Αναγνώρισηασθενώνµεπιθανό όφελοςαπότηνπροεγχειρητική έναρξηβ-αποκλειστών Νύκταρη Β. Αναισθησιολόγος Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Ηρακλείου β-αποκλειστές στηνπρο-εγχειρητικήπερίοδο Μηκαρδιοχειρουργικέςεπεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές δραστηριότητες

Κλινικές δραστηριότητες Ο ηλικιωμένος ασθενής στη δευτεροβάθμια περίθαλψη Φλώρα Ζερβού-Βάλβη MPhil Med, Δρ Οδοντ Συντονίστρια Διευθύντρια Οδοντιατρικού Τμήματος Ειδικής Μονάδας ΑΜΕΑ Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο Βούλας» Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογικό Συνέδριο

Καρδιολογικό Συνέδριο 09-11 Οκτωβρίου 2015 Ξενοδοχείο Larissa Imperial Λάρισα Καρδιολογικό Συνέδριο Κεντρικής Ελλάδος Xορήγηση Πιστοποιητικού με μόρια (credits) Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME-CPD) Διοργάνωση: σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 2. Η.Κ.Γ. 3. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ» Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Α. Σταθόπουλος, Χ. Χάµος, Ο. Κισκήρα, Α. Ψευδή Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ» To monitoring του ασθενούς αποτελεί κλειδί στην παροχή αναισθησιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη. Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος

Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη. Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος Σφυγµός Είναι η επέκταση της ώθησης που παράγεται από τις κοιλίες και µεταδίδεται διαµέσου των αρτηριών Αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α 19.00-19.30 Τελετή Έναρξης Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013 19.30-20.00 Διάλεξη «Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας: η κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2015-2016 Συντονιστής Διευθυντής: Ι.Ε. Καλλικάζαρος EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Η εκτίμηση του χειρουργικού ασθενούς Η μείωση του καρδιολογικού κινδύνου

Η εκτίμηση του χειρουργικού ασθενούς Η μείωση του καρδιολογικού κινδύνου 6 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η εκτίμηση του χειρουργικού ασθενούς Η μείωση του καρδιολογικού κινδύνου Κ. Φακιολάς 1, Σ. Φούσας 2 1 Επεμβατικός Καρδιολόγος, MD, PhD, FESC, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, Κλινικές Παλαιού Φαλήρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙ ΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΒΡΑΧΙΟΝΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΦΥΓΜΑΝΟΜΕΤΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΠ ΚΑΡΩΤΙ ΙΚΟΣ ΣΦΥΓΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης A. Ευθυμιάδης

Γιάννης A. Ευθυμιάδης Γιάννης A. Ευθυμιάδης Καρδιολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Υπεύθυνος Ιατρείου Αθηροσκλήρωσης Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Μετεκπαιδευτής στο Νοσοκομείο Hammersmith

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ

Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ Δήµητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιµελήτρια Α Γενικό νοσοκοµείο Δυτικής Αττικής «Αγία Βαρβάρα» ΑΛΥΣΣΙΔΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ERC

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ

ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανάλυση βασικών αιμοδυναμικών παραμέτρων 1 ΘΩΜΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΣΟΦΙΑ ΚΡΟΝΤΖΟΥ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗN ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΜΕΘ Βασικές διαγνωστικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο e-cardio.gr e-cardio.gr Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Η καρδιά μας Η καρδιά μας H καρδιά είναι ένα μυώδες όργανο το οποίο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Το έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αλλιώς καρδιακή προσβολή συμβαίνει όταν μία ή περισσότερες αρτηρίες φράζουν και έτσι τμήμα του μυοκαρδίου πεθαίνει. Γενικά οι αρτηρίες φράζουν από πλάκες

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την καρδιακή βηµατοδότηση και τη θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισµού.

Κατευθυντήριες Οδηγίες για την καρδιακή βηµατοδότηση και τη θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισµού. Μετάφραση Κειµένου : Αθανάσιος. Μανώλης και Κωνσταντίνος. Κούβελας Νοσοκοµείο Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Κατευθυντήριες Οδηγίες για την καρδιακή βηµατοδότηση και τη θεραπεία καρδιακού επανασυγχρονισµού.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1. Που βρίσκεται η καρδιά; Α) Εξ ολοκλήρου στο αριστερό μεσοθωράκιο Β) Πίσω από την τραχεία Γ) Εξ ολοκλήρου στο δεξί μεσοθωράκιο Δ) Μπροστά από την τραχεία Ε) Παρασπονδυλικά αριστερά 2. Ποια από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΙ ΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ, FSCAI ΑΙΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ EUROMEDICA-ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΟΞΕΟΣ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΟΣ Ρήξη αθηρωµατικής πλάκας και δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Βαλβιδοπάθειες. Melanie Deutsch

Βαλβιδοπάθειες. Melanie Deutsch Βαλβιδοπάθειες Melanie Deutsch Στένωση µιτροειδούς Σχεδόν πάντοτε ρευµατικής αιτιολογίας Συχνότερα στις γυναίκες Άνοιγµα µιτροειδούς µικρότερο - φυσ. 4-6 cm 2 Στένωση µιτροειδούς Πνευµονικό οίδηµα διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός»

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Η συχνότητα της Κολπικής Μαρμαρυγής αυξάνεται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ

20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. β-αποκλειστές: Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ 20 ο ΕΑΡΙΝΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ β-αποκλειστές: ποιο φάρμακο σε ποιον άρρωστο; Χαράλαμπος Βλαχόπουλος Λέκτορας, Α Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Υπέρταση Γενικά οι β 1 -εκλεκτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία

ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία ΗΜΥ 001 -Υγεία και Τεχνολογία Αντλίες και Ρεύµατα (Αγγειοπλαστική, αορτοστεφανιαία παράκαµψη, εξωσωµατική κυκλοφορία) Θυµάστε τι έγινε µε την Π.Κ.; Η Π.Κ. ένοιωσε ένα ισχυρό πόνο στο κέντρο του στήθους,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Ε.Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Η αποκατάσταση περιλαμβάνει: 1. Ιατρική αξιολόγηση 2. 6σκηση 3. Τροποποίηση παραγόντων κινδύνου 4. Εκπαίδευση 5.Μεταβολές συμπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία.

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης - Αξονική Στεφανογραφία 41 Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΟΚΑΪΝΗΣ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΟΚΑΪΝΗΣ 85 ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΟΚΑΪΝΗΣ Κωνσταντίνος Δ. Μάλλιος Α.Ε. Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Διευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής Θεραπευτηρίου ΥΓΕΙΑ Από τις διάφορες ναρκωτικές ουσίες η

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

www.cirse.org Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Περιφερική Αγγειοπάθεια Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org Cardiovascular and Interventional Radiological Society of Europe Cardiovascular and Interventional

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

Greek Young Cardiologists

Greek Young Cardiologists Greek Young Cardiologists Newsletter Ιούλιος 2014 Email: younggreekcardiologists@gmail.com http://gy-cardio.gr Long-Term Follow-Up of Heart Failure Patients With Recovered LVEF After β-blocker [Pascal

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο συχνές και πόσο επικίνδυνες είναι οι αρρυθμίες της παιδικής ηλικίας;

Πόσο συχνές και πόσο επικίνδυνες είναι οι αρρυθμίες της παιδικής ηλικίας; Πόσο συχνές και πόσο επικίνδυνες είναι οι αρρυθμίες της παιδικής ηλικίας; Δημήτρης Ζ. Ψυρρόπουλος -Καρδιολόγος -Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. -Συντονιστής Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Θ. «Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση

Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση (www.pegkaspanagiotis.gr) Καρδιολογικός Έλεγχος για Άθληση...1 Γενικά...2 Αίτια- μηχανισμοί αιφνίδιου καρδιακού θανάτου σε αθλητές...3 Πρωτόκολλο καρδιολογικού ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΡΟΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥΣ - Για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας να κλείνετε ραντεβού εκ των προτέρων. - Να προσέρχεστε στην προκαθορισμένη ώρα του ραντεβού σας. - Να μην έχετε γευματίσει τουλάχιστον μία

Διαβάστε περισσότερα

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.

Tο φύσημα Ορισμός Γενικά . Έτσι λοιπόν υπάρχουν και φυσιολογικά φυσήματα που παράγονται από τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς. Tο φύσημα Ορισμός Φύσημα είναι το ακροαστικό εύρημα «ο θόρυβος» που ακούει ο γιατρός με το στηθοσκόπιό του -το ακουστικό- όταν το τοποθετεί στο θώρακα ενός ασθενούς. Γενικά Το φύσημα παράγεται από τη ροή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ

ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ Ι. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΕΩΣ. Σακελλαρίου, Σ. ημόπουλος, Μ. Ποριάζη, Σ. Νανάς 1. Περιγραφή της δοκιμασίας Η Καρδιοαναπνευστική οκιμασία Κοπώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ

Καρδιακή ανεπάρκεια. Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Καρδιακή ανεπάρκεια Δημήτρης Φαρμάκης Καρδιολόγος Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ Ορισμός ΚΑ A condition in which the heart fails to discharge its contents adequately Thomas Lewis, 1933 A state in which the

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΘΑΛΑΜΟΣ 218 Β' ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ο ασθενής μας 32 ετών Εισαγωγή : 10 / 05 / 2012 Αιτία εισαγωγής : γενικευμένο οίδημα ΙΣΤΟΡΙΚΟ Από 2 μήνου Eπιδείνωση οιδημάτων κάτω

Διαβάστε περισσότερα

11:00-11:30 Χρήση σκιαγραφικών: Ενδείξεις και επιπλοκές Ν. Ρούσας 11:30-12:00 Τρισδιάστατη υπερηχογραφική απεικόνιση Δ. Καρδούλας

11:00-11:30 Χρήση σκιαγραφικών: Ενδείξεις και επιπλοκές Ν. Ρούσας 11:30-12:00 Τρισδιάστατη υπερηχογραφική απεικόνιση Δ. Καρδούλας ΜΑ01: Βασικές αρχές Εισαγωγή στους υπερήχους (10 ώρες) Υπεύθυνος Καθηγητής: Διδάσκοντες:, Α. Κουτσιαρής,, Μ. Ξένος, Παρασκευή, 02/10/2015 16:00 18:00 Εισαγωγή στη ρευστομηχανική Μ. Ξένος 18:00 20:00 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014-2015

EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014-2015 EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2014-2015 Τρίτη, 08:15 09:00, 7ος όροφος: Εκπαιδευτικά μαθήματα ειδικευομένων σε βασικά γνωστικά αντικείμενα της Καρδιολογίας. Την 1η Τετάρτη κάθε μήνα, 08:15 09:00,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

Πως θα αντιµετωπίσω τον ασθενή µε: Μετρίου προς σοβαρού βαθµού ΑΣΥΜΤΩΜΑΤΙΚΗ ανεπάρκεια αορτικής

Πως θα αντιµετωπίσω τον ασθενή µε: Μετρίου προς σοβαρού βαθµού ΑΣΥΜΤΩΜΑΤΙΚΗ ανεπάρκεια αορτικής Πως θα αντιµετωπίσω τον ασθενή µε: Μετρίου προς σοβαρού βαθµού ΑΣΥΜΤΩΜΑΤΙΚΗ ανεπάρκεια αορτικής Παναγοπούλου Βίκυ Καρδιολόγος Επ. Συνεργάτης Νοσοκοµείου Γ. Γεννηµατάς. ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΜέσουέωςσοβαρούβαθμούΑR

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια Γιώργος Θεοχάρης. Παθολόγος

Επιμέλεια Γιώργος Θεοχάρης. Παθολόγος Επιμέλεια Γιώργος Θεοχάρης Παθολόγος Το 4ο Πανευρωπαϊκό συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής συνδιοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Εταιρία Επείγουσας Ιατρικής και την Ελληνική Εταιρεία Επείγουσας Ιατρικής στην Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα