Ο Καρδιολογικός Ασθενής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Καρδιολογικός Ασθενής"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 265 Ο Καρδιολογικός Ασθενής ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΣΑΟΥΣΗ, ΤΑΤΙΑΝΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε χρόνο περίπου 30 εκατομμύρια ασθενείς στις ΗΠΑ υποβάλλονται σε μη καρδιοχειρουργικές (Κ/Χ) επεμβάσεις. Από αυτούς περίπου το 1/3 υποφέρουν από κάποιο νόσημα του καρδιαγγειακού ή έχουν σοβαρούς παράγοντες καρδιακού κινδύνου. Σημαντικές οξείες επιπλοκές από το καρδιαγγειακό όπως η ισχαιμία και το έμφραγμα του μυοκαρδίου (ΟΕΜ), η υπερτασική κρίση, οι διαταραχές του ρυθμού ή της αγωγιμότητας, η επιβάρυνση της χρόνιας καρδιακής ανεπάρκειας, η καρδιογενής καταπληξία και ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος, προκαλούν κατά 15% έως 20% αύξηση της θνητότητας των 30 ημερών. Επίσης οι καταστάσεις αυτές παρατείνουν τη διάρκεια νοσηλείας και μειώνουν την απώτερη επιβίωση των ασθενών. Η μετεγχειρητική θνησιμότητα και θνητότητα, που αποδίδεται σε καρδιολογικά αίτια, σχετίζεται άμεσα με την υποκείμενη πάθηση και την κλινική κατάσταση του ασθενή κατά το χρόνο διενέργειας της χειρουργικής επέμβασης, αλλά και το είδος της προβλεπόμενης χειρουργικής παρέμβασης, ενώ φαίνεται ότι επηρεάζεται λιγότερο από την κατασταλτική επίδραση που εξασκεί στο μυοκάρδιο η αναισθησιολογική τεχνική. 2. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ 2.1. Επίδραση της χειρουργικής επέμβασης Κάθε χειρουργική επέμβαση προάγει περιεγχειρητικά μια stress απάντηση, που οφείλεται στην ιστική καταστροφή και η οποία περιλαμβάνει έκλυση νευροενδοκρινικών παραγόντων, απελευθέρωση κατεχολαμινών που προκαλεί υπέρταση και ταχυκαρδία, αγγειόσπασμο, μειωμένη ινωδολυτική δραστηριότητα και υπερπηκτικότητα. Αν και οι ειδικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον ασθενή είναι οι πιο σημαντικοί για την εκτίμηση του καρδιακού κινδύνου σε σύγκριση με τους χειρουργικούς παράγοντες, ο επείγον ή όχι χαρακτήρας και το είδος της χειρουργικής επέμβασης δεν μπορεί να αγνοηθούν. Το είδος αλλά και η διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης επηρεάζουν το εύρος της διακύμανσης των φυσιολογικών δεικτών κατά την περιεγχειρητική περίοδο, κατευθύνοντας ανάλογα και το βαθμό κλιμάκωσης της περιεγχειρητικής προσέγγισης. Ο περιεγχειρητικός κίνδυνος κυμαίνεται από εξαιρετικά χαμηλός στις μικρής βαρύτητας επεμβάσεις που πραγματοποιούνται σε περιπατητικούς ασθενείς, έως σημαντικός στις αυξημένης βαρύτητας επεμβάσεις (Πίνακας 1) Η επίδραση της αναισθησίας Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η διεγχειρητική περίοδος είναι πλέον ασφαλέστερη σε σύγκριση με το παρελθόν, γεγονός που αποδίδεται στο πιο εξειδικευμένο monitoring του καρδιοαναπνευστικού συστήματος, που εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της αναισθησίας. Η γενική αναισθησία επιδρά στο καρδιαγγειακό σύστημα μεταβάλλοντας κυρίως τη συστηματική αρτηριακή και κεντρική φλεβική πίεση, την καρδιακή παροχή (ΚΠ) και τον καρδιακό ρυθμό. Οι υποκείμενοι μηχανισμοί συνοψίζονται αφενός μεν στην μείωση των συστηματικών αγγειακών αντιστάσεων, του όγκου παλμού, της συσταλτικότητας και αφετέρου δε στην αύξηση της ευερεθιστότητας του μυοκαρδίου. Κατά την εισαγωγή στην αναισθησία επέρχεται μείωση της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) κατά 20-30%, ενώ αντίθετα η ενδοτραχειακή διασωλήνωση προκαλεί αύξηση της ΑΠ κατά mmhg. Η εφαρμογή μηχανικού αερισμού θετικών πιέσεων σε ασθενείς υπό συνθήκες γενικής αναισθησίας προκαλεί ελάττωση του προφορτίου, επιτείνοντας την αιμοδυναμική επιβάρυνση. Όσον αφορά του αναισθητικούς παράγοντες, η χρήση οπιοειδών (fentanyl, remifentanil) σε σύγκριση με τους εισπνεόμενους (σεβοφλουράνιο, δεσφλουράνιο) ή ενδοφλέβιους αναισθητι-

2 266 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Υψηλός (αναφερόμενος καρδιακός κίνδυνος >5%) Επείγουσες μείζονες επεμβάσεις, ειδικά σε ηλικιωμένους ασθενείς Επεμβάσεις στην αορτή ή άλλα μείζονα αγγεία Επεμβάσεις σε περιφερικά αγγεία Επεμβάσεις παρατεταμένες και με σημαντική μετακίνηση υγρών στον 3 ο χώρο και απώλεια αίματος Ενδιάμεσος (αναφερόμενος καρδιακός κίνδυνος 1-5%) Ενδαρτηρεκτομή των καρωτίδων Επεμβάσεις κεφαλής τραχήλου Ενδοαγγειακή αποκατάσταση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής Ενδοπεριτοναϊκές και ενδοθωρακικές επεμβάσεις Μείζονες ορθοπεδικές ή ουρολογικές επεμβάσεις Χαμηλού (αναφερόμενος καρδιακός κίνδυνος <1%) Ενδοσκοπικές επεμβάσεις Οφθαλμολογικές επεμβάσεις Μαστεκτομή Γυναικολογικές Μικρές ορθοπεδικές ή ουρολογικές επεμβάσεις Πίνακας Ταξινόμηση καρδιακού καρδιακού κινδύνου κινδύνου για μη καρδιοχειρουργικές για μη καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις επεμβάσεις

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 267 κούς παράγοντες (προποφόλη, θειοπεντάλη) οδηγεί σε ηπιότερη καταστολή του μυοκαρδίου. Ακόμη όμως και τα οπιοειδή μπορούν να επηρεάσουν δυσμενώς την ΚΠ μέσω της προκαλούμενης φλεβοδιαστολής. Επιπρόσθετα, η χορήγηση εισπνεόμενων και ενδοφλέβιων αναισθητικών παραγόντων σε συνδυασμό με νευρομυϊκούς αποκλειστές μπορεί να είναι ολέθρια, εξαιτίας της ευαισθητοποίησης του μυοκαρδίου στις κυκλοφορούσες κατεχολαμίνες (τα επίπεδα των οποίων αυξάνονται λόγω του χειρουργικού stress), προάγοντας έτσι τον κίνδυνο έκτοπης κοιλιακής δραστηριότητας. Η επισκληρίδιος ή η ραχιαία αναισθησία προκαλούν αρτηριο- και φλεβοδιαστολή μέσω του αποκλεισμού του συμπαθητικού νευρικού συστήματος (ΣΝΣ), ελαττώνουν το προφορτίο, με τελική συνέπεια την μείωση της ΚΠ. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι η περιοχική αναισθησία είναι ασφαλέστερη από τη γενική αναισθησία, τυχαιοποιημένες μελέτες που συγκρίνουν τις δύο τεχνικές δεν έδειξαν κάποια σαφή διαφορά ως προς τις επιπλοκές από το καρδιαγγειακό ή τη θνητότητα. Προκειμένου να υπερκεραστεί η δυσμενής επίδραση, τόσο της γενικής, όσο και της περιοχικής αναισθησίας στο καρδιαγγειακό, κρίνεται αναγκαία η κατάλληλη αναπλήρωση του ενδοαγγειακού όγκου προεγχειρητικά. 3. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ 3.1. Ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου Η ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου συνιστά μείζονα παράγοντα επιβάρυνσης της περιεγχειρητικής θνητότητας, η οποία φθάνει περίπου στο 9.6% (έναντι 2.8% όταν απουσιάζει). Εκτός από την αιμοδυναμική επιβάρυνση που συνιστά τη σημαντικότερη επιπλοκή, ενδέχεται επίσης να προκαλέσει θρόμβωση, σπασμό των στεφανιαίων αγγείων και σοβαρές διαταραχές του ρυθμού. Η εκδήλωση ισχαιμίας του μυοκαρδίου κορυφώνεται στις πρώτες 48 ώρες μετεγχειρητικά, είναι κλινικά «σιωπηρή» στο 90% των περιπτώσεων και χαρακτηρίζεται από δυσμενέστερη έκβαση σε σύγκριση με αυτή που συμβαίνει σε άλλες κλινικές καταστάσεις. Για τους ασθενείς χωρίς εμφανή συμπτωματολογία ή προηγούμενο ιστορικό, η πιθανότητα ύπαρξης στεφανιαίας νόσου εξαρτάται από το είδος και τον αριθμό των συνοδών παραγόντων που προκαλούν αθηροσκλήρυνση, όπως περιφερική αγγειοπάθεια, σακχαρώδης διαβήτης, κάπνισμα, και υπερχοληστεριναιμία. Η ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: α) χρόνια διαταραχή της άρδευσης των στεφανιαίων αγγείων, η οποία εκδηλώνεται ως σταθερή ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου (στηθάγχη) και β) η ρήξη αθηρωματικής πλάκας που εκδηλώνεται κλινικά ως οξύ στεφανιαίο σύνδρομο. Στους ασθενείς με στηθάγχη είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί εάν η στηθάγχη είναι σταθερή ή ασταθής, να ταξινομηθεί η λειτουργική επάρκεια σύμφωνα με την Canadian Cardiovascular Society (CCS) και να προσδιοριστεί η αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής ή η ανάγκη διενέργειας περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου. Οι ασθενείς με σταθερή στηθάγχη και CCS I-II που υποβάλλονται σε μείζονες μη-κ/χ επεμβάσεις, διατρέχουν κίνδυνο ΟΕΜ περίπου 4% και καρδιακού θανάτου περίπου 1-2%. Ο κίνδυνος αυξάνει σημαντικά σε ασθενείς με σταθερή στηθάγχη και CCS ΙII-IV. Η παρουσία ασταθούς στηθάγχης σχετίζεται με κατά 25% υψηλότερο κίνδυνο εκδήλωσης ΟΕΜ, ο οποίος ενισχύεται περαιτέρω από την περιεγχειρητική κατάσταση υπερπηκτικότητας, αυξάνοντας κατά 5 φορές τη θνητότητα των ασθενών. Ανάλογα με τον χρόνο που έχει παρέλθει από την εκδήλωση προηγούμενου ΟΕΜ, το American College of Cardiology διακρίνει τις εξής κατηγορίες: οξύ ΟΕΜ (τελευταία βδομάδα), πρόσφατο ΟΕΜ (τελευταίος μήνας έως τελευταία βδομάδα) και εφόσον έχει προκληθεί πριν τον τελευταίο μήνα το ορίζει ως ιστορικό ΟΕΜ. Η βελτιστοποίηση της αναισθησιολογικής προσέγγισης φαίνεται ότι μπορεί να περιορίσει την εκδήλωση περιεγχειρητικού ΟΕΜ σε ασθενείς με ιστορικό ΟΕΜ κατά το τελευταίο τρίμηνο από 30% στο 6% ή κατά τους τελευταίους 3-6 μήνες από 15% στο 2%. Σε ασθενείς που έχει προηγηθεί η διενέργεια διαδερμικής παρέμβασης στα στεφανιαία αγγεία, θα πρέπει σε συνεργασία με τον καρδιολόγο να αποσαφηνιστεί το είδος του stent και να οργανωθεί η προεγχειρητική διαχείριση του ασθενή. Σε περιπτώσεις πρόσφατης αγγειοπλαστικής η αντιπηκτική αγωγή θα πρέπει να συνεχιστεί για τουλάχιστον 14 μέρες μετά την παρέμβαση, σε μεταλλικά stents (Bare Metal Stents, BMS) για μέρες, ενώ για επικαλυμμένα stents (Drug Eluding Stents, DES) για τουλάχιστο ένα χρόνο Υπέρταση Παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο στη διάγνωση και αντιμετώπιση της αρτηριακής υπέρτασης (ΑΥ) ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών με ΑΥ παραμένει χωρίς διάγνωση, ενώ το ήμισυ περίπου αυτών που έχουν γνωστή ΑΥ, είτε δε λαμβάνουν καθόλου ή λαμβάνουν ακατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Η βαρύτητα και η διάρκεια της ΑΥ σχετίζεται άμεσα με το βαθμό επιβάρυνσης των τελικών οργάνων, τη θνησιμότητα και τη θνητότητα των ασθενών.

4 268 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι ασθενείς με ήπια ή μέτρια υπέρταση φαίνεται ότι μπορούν να υποβληθούν σε αναισθησία και σε χειρουργική επέμβαση χωρίς να διατρέχουν σημαντικό κίνδυνο επιπλοκών από το καρδιαγγειακό. Ως μη ελεγχόμενη υπέρταση θεωρείται η καταγραφή υψηλών τιμών σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις ή κλινικές ενδείξεις επίμονης ΑΥ (με συνοδό υπερτροφία της αριστερής κοιλίας) και σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα «σιωπηρής» ισχαιμικής νόσου του μυοκαρδίου (εξαιτίας της υπερτροφίας της αριστεράς κοιλίας), καρδιακής ανεπάρκειας, αρρυθμιών, νεφρικής ανεπάρκειας, νόσου των εγκεφαλικών αγγείων και θνησιμότητας από το καρδιαγγειακό. Η εικόνα strain στο ηλεκτροκαρδιογράφημα από πολλούς ερευνητές θεωρείται ως ενδεικτική χρόνιας ισχαιμικής κατάστασης. Η μείωση του περιεγχειρητικού κινδύνου απαιτεί φαρμακευτικό έλεγχο της σοβαρής υπέρτασης για αρκετές βδομάδες, προκειμένου να αναστραφούν οι αγγειακές μεταβολές. Σε Α/Υ 1 ου βαθμού (συστολική ΑΠ ή διαστολική ΑΠ mmhg) ή 2 ου βαθμού (συστολική ΑΠ ή διαστολική ΑΠ mmhg), δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι η αναβολή της επέμβασης με σκοπό τη βελτιστοποίηση της αγωγής επηρεάζει θετικά την έκβαση των ασθενών. Σε Α/Υ 3 ου βαθμού (συστολική ΑΠ >180 ή διαστολική ΑΠ >110mmHg), σταθμίζεται το πιθανό όφελος από τη βελτιστοποίηση της φαρμακευτικής αγωγής έναντι του κινδύνου από την αναβολή της επέμβασης. Θα πρέπει να επισημανθεί όμως ότι η διεγχειρητική υπόταση θεωρείται πιο επικίνδυνη από την υπέρταση, και θα πρέπει να αποφεύγεται η οξεία ελάττωση της ΑΠ, καθώς ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο ισχαιμίας του εγκεφάλου ή του μυοκαρδίου Καρδιακή ανεπάρκεια Ο περιεγχειρητικός κίνδυνος καρδιακών επιπλοκών σε ασθενείς με αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια κυμαίνεται στο 5%-7%, ενώ σε μη-αντιρροπούμενη φθάνει στο 20% έως 30%. Διακρίνεται σε συστολική δυσλειτουργία (μείωση του κλάσματος εξώθησης και της συσταλτικότητας), διαστολική δυσλειτουργία (αύξηση των πιέσεων πλήρωσης, με φυσιολογικό κλάσμα εξώθησης και συσταλτικότητα) ή συνδυασμό των δύο. Η ισχαιμική νόσος του μυοκαρδίου συνιστά τη συχνότερη αιτία (50%-75%) συστολικής καρδιακής ανεπάρκειας, ενώ η υπέρταση μπορεί να προκαλέσει διαστολική δυσλειτουργία και υπερτροφία της αριστερής κοιλίας. Η εξακρίβωση της αιτιολογίας της καρδιακής ανεπάρκειας θεωρείται ζήτημα μείζονος σημασίας, καθώς, για παράδειγμα, η καρδιακή ανεπάρκεια λόγω υπέρτασης προκαλεί διαφορετικό περιεγχειρητικό κίνδυνο σε σύγκριση με αυτή που προκαλείται από την ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου. Κατά αντιστοιχία, η παρουσία καρδιακής ανεπάρκειας συνιστά ένα σημαντικό παράγοντα περιεγχειρητικού ΟΕΜ. Όπως ήδη επισημάνθηκε, αρκετοί αναισθητικοί παράγοντες προκαλούν άμεση μείωση της λειτουργικότητας του μυοκαρδίου. Πολύ συχνά, η αυξημένη αναπλήρωση υγρών κατά την περιεγχειρητική περίοδο, επιβαρύνει σημαντικά το φορτίο του μυοκαρδίου που παρουσιάζει μέτρια ή σοβαρή έκπτωση της λειτουργικής ικανότητας των κοιλιών. Ο κίνδυνος καρδιογενούς πνευμονικού οιδήματος περιεγχειρητικά κυμαίνεται από 2% έως 6% σε ασθενείς με ιστορικό καρδιακής ανεπάρκειας χωρίς όμως κλινικά και ακτινογραφικά ευρήματα και από 10% έως 16% σε ασθενείς με έντονες κλινικές εκδηλώσεις συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας (ΣΚΑ). Επιβάρυνση μιας προϋπάρχουσας καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία δεν αναγνωρίστηκε πριν από μείζονες επεμβάσεις στο θώρακα ή στην κοιλιά, αφορά συνήθως ηλικιωμένους ασθενείς που υποβάλλονται σε μείζονες αγγειοχειρουργικές (Α/Χ) επεμβάσεις, στους οποίους καταγράφεται υψηλότερος κίνδυνος επανεισαγωγής στο νοσοκομείο και δυσμενούς έκβασης. Γι αυτό πριν τη διενέργεια μιας μείζονος προγραμματισμένης επέμβασης συστήνεται η έγκαιρη αναγνώριση και επιθετική φαρμακευτική αντιμετώπιση μιας προϋπάρχουσας ΣΚΑ. Η εφαρμοζόμενη θεραπεία αποσκοπεί στην μείωση των πιέσεων πλήρωσης των κοιλιών σε συνδυασμό με τη βελτίωση της ΚΠ. Η κλινική κατάσταση των ασθενών με μη-αντιρροπούμενη ΣΚΑ θα πρέπει να σταθεροποιηθεί τουλάχιστο 1 εβδομάδα πριν την προγραμματισμένη επέμβαση Βαλβιδοπάθειες Οι ασθενείς με βαλβιδοπάθεια που πρόκειται να υποβληθούν σε μείζονες μη-κ/χ επεμβάσεις διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επιπλοκών, εξαιτίας της υψηλής πιθανότητας πρόκλησης ΣΚΑ, υπο- ή υπερογκαιμίας και καρδιακών αρρυθμιών. Ως γενικός κανόνας, η βαλβιδική στένωση (ειδικά της αορτικής βαλβίδας), γίνεται χειρότερα ανεκτή περιεγχειρητικά από την ανεπάρκεια, καθώς χαρακτηρίζεται από περιορισμένη ανοχή στην υποή υπερβολαιμία. Ο κίνδυνος περιεγχειρητικού θανάτου σε στένωση της αορτικής βαλβίδας είναι υψηλότερος κατά 13% και μεταβάλλεται ανάλογα με τη βαρύτητα της στένωσης. Σε σοβαρή ή κρίσιμη στένωση (βαλβιδικό άνοιγμα < 1 cm 2 ) η θνητότητα ανέρχεται στο 50% και γι αυτό οι συγκεκριμένοι ασθενείς θα πρέπει να υποβάλλονται σε ενδελεχή καρ-

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 269 διολογικό έλεγχο. Σε ασθενή με σαφή κλινική επιβάρυνση (συγκοπικά επεισόδια, στηθάγχη, δύσπνοια), προτείνεται η διενέργεια της προγραμματισμένης επέμβασης σε 2ο χρόνο, αφού προηγηθεί η αξιολόγηση της βαρύτητας της στένωσης, η οποία σε επιλεγμένες καταστάσεις ενδέχεται να υποδείξει την αναγκαιότητα προεγχειρητικής αντικατάστασης της αορτικής βαλβίδας. Η κλινική διερεύνηση επιβάλλεται επίσης και σε ασυμπτωματικούς ασθενείς που υποβάλλονται σε υψηλού κινδύνου επεμβάσεις. Σε σοβαρή στένωση μιτροειδούς βαλβίδας (βαλβιδικό άνοιγμα < 1.5 cm 2 ) συστήνεται η περαιτέρω διερεύνηση και πιθανή αντικατάσταση της βαλβίδας σε συμπτωματικό ή ασυμπτωματικό ασθενή με πνευμονική υπέρταση (συστολική πίεση πνευμονικής αρτηρίας > 50 mmhg). Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις προτείνεται η διενέργεια της προγραμματισμένης επέμβασης με μέριμνα για αποφυγή της ταχυκαρδίας, κατάλληλη αναπλήρωση υγρών και χορήγηση αντιπηκτικών. H εκδήλωση κολπικής μαρμαρυγής προκαλεί σημαντική κλινική επιβάρυνση. Οι ασθενείς με σημαντική συνδυασμένη ανεπάρκεια της αορτικής και της μιτροειδούς βαλβίδας συνιστούν μια ιδιαίτερη κατηγορία, καθώς διατρέχουν υψηλό κίνδυνο επιπλοκών εξαιτίας των περιορισμένων εφεδρειών τους για την αντιρρόπηση των μεταβολών του προ- και μεταφορτίου. Στους ασθενείς αυτούς συστήνεται η φαρμακολογική βελτιστοποίηση, με σκοπό τη μέγιστη αιμοδυναμική σταθεροποίηση πριν από τη διενέργεια μιας μείζονος επέμβασης. Ειδικά, οι συμπτωματικοί ασθενείς ή οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με LVEF < 30% διατρέχουν υψηλό κίνδυνο επιπλοκών από το καρδιαγγειακό και οι μη-κ/χ επεμβάσεις θα πρέπει να διενεργούνται μόνον εφόσον υπάρχει απόλυτη ένδειξη. Σε ασθενείς με προσθετική βαλβίδα και απουσία ενδείξεων βαλβιδικής ή κοιλιακής δυσλειτουργίας συστήνεται μόνο η προφύλαξη από ενδεχόμενη ενδοκαρδίτιδα και η τροποποίηση της χορηγούμενης αντιπηκτικής αγωγής Καρδιομυοπάθειες Η υπερτροφική καρδιομυοπάθεια συνιστά την μεγαλύτερη κλινική πρόκληση στη συγκεκριμένη κατηγορία. Η μείωση του όγκου αίματος και των περιφερικών αγγειακών αντιστάσεων, καθώς επίσης η αύξηση φλεβικού όγκου ενδέχεται να μειώσει τον όγκο της αριστεράς κοιλίας και να αυξήσει την τάση απόφραξης της εκροής αίματος από αυτή. Επιπρόσθετα, η μείωση της πιέσεως πλήρωσης των κοιλιών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση του όγκου παλμού εξαιτίας της ελαττωμένης ευενδοτότητας της υπερτροφικής κοιλίας Καρδιακές αρρυθμίες. Οι αρρυθμίες, είτε υπερκοιλιακές είτε κοιλιακές, σχετίζονται συχνά με ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου ή ΣΚΑ. Περιεγειρητικά, η εκδήλωση υπερκοιλιακών αρρυθμιών (υπερκοιλιακή ταχυκαρδία, κολπική μαρμαρυγή) είναι συνηθέστερη σε σύγκριση με τις κοιλιακές. Ειδικότερα, η διέγερση του ΣΝΣ θεωρείται ως ο πρωταρχικός μηχανισμός εκδήλωσης κολπικής μαρμαρυγής. Η πρόγνωση των ασθενών με αρρυθμίες χωρίς όμως συνοδό παθολογία από το καρδιαγγειακό είναι συνήθως καλή και ο κίνδυνος από τη διενέργεια της χειρουργικής επέμβασης είναι απίθανο να αυξηθεί (με εξαίρεση την κολπική μαρμαρυγή η οποία θεωρείται ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου). Η ύπαρξη αρρυθμιών θεωρείται σημαντικός ανεξάρτητος προγνωστικός δείκτης περιεγχειρητικού κινδύνου, μόνο όταν οι αρρυθμίες ή οι διαταραχές του ερεθισματαγωγού συστήματος συνιστούν κλινικές εκδηλώσεις υποκείμενων καρδιοπαθειών. Για παράδειγμα, αυξημένο κίνδυνο για εμμένουσες υπερκοιλιακές ταχυκαρδίες διατρέχουν οι ηλικιωμένοι ασθενείς που υποβάλλονται σε επεμβάσεις στους πνεύμονες, οι ασθενείς με υποκρίσιμες βαλβιδικές στενώσεις και αυτοί με αναμνηστικό ιστορικό παρόμοιων ταχυαρρυθμιών. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αναισθησία μπορεί να επιφέρει περαιτέρω καταστολή του αυτοματισμού και κατά συνέπεια της κοιλιακής ανταπόκρισης σε ασθενείς με διαταραχή του ερεθισματαγωγού συστήματος. Σύμφωνα με τις συστάσεις του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας/Αμερικανικής Ένωσης Καρδιολόγων (ACC/AHA), ως υψηλότερου κινδύνου αρρυθμίες θεωρούνται οι συμπτωματικές κοιλιακές αρρυθμίες με συνοδές παθήσεις του καρδιαγγειακού, οι υπερκοιλιακές αρρυθμίες με ταχεία ή βραδεία κοιλιακή ανταπόκριση και οι υψηλού βαθμού κολποκοιλιακοί αποκλεισμοί (ΚΚΑ). Σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια κοιλιακής ταχυκαρδίας χωρίς αιμοδυναμική επιβάρυνση συστήνεται η χορήγηση αμιοδαρόνης και β-αποκλειστών, ενώ σε αιμοδυναμική κατάρριψη προτείνεται ηλεκτρική καρδιοανάταξη. Σε υπερκοιλιακές αρρυθμίες με αιμοδυναμική σταθερότητα συστήνεται ο έλεγχος της κοιλιακής ανταπόκρισης και η συνέχιση της αντιαρρυθμικής αγωγής προεγχειρητικά, ενώ σε αιμοδυναμική αστάθεια προτείνεται η ηλεκτρική καρδιοανάταξη. Η παρουσία δεσμιδικού αποκλεισμού δε συνιστά ανεξάρτητο δείκτη μετεγχειρητικών επιπλοκών από το καρδιαγγειακό, εφόσον δεν υφίσταται συνοδός σοβαρή νόσος. Οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με δισδεμικούς αποκλεισμούς δε διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο πλήρους ΚΚΑ κατά την περιεγχειρητική περίοδο. Εξαίρεση αποτελεί ο δισδεσμι-

6 270 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ κός αποκλεισμός (με ή χωρίς 1ου βαθμού ΚΚΑ) έπειτα από ΟΕΜ που μπορεί να εξελιχθεί σε πλήρη ΚΚΑ, προκαλώντας σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές και να καταστήσει αναγκαία την τοποθέτηση προσωρινού βηματοδότη Βηματοδότες - Εμφυτεύσιμοι απινιδωτές Ενδέχεται να επηρεαστούν από ηλεκτρικές ή μαγνητικές παρεμβάσεις. Συστήνεται σε όλες τις περιπτώσεις να λαμβάνεται η γνώμη του καρδιολόγου ή του τεχνικού της κατασκευάστριας εταιρίας. Οι ασθενείς συνήθως φέρουν μαζί τους μια κάρτα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του βηματοδότη ή του απινιδωτή και με τα απαραίτητα στοιχεία επικοινωνίας. Συστήνεται ο έλεγχος του βηματοδότη ή του απινιδωτή πριν και μετά την επέμβαση, η διεγχειρητική χρήση διπολικής διαθερμίας και η διακοπή της λειτουργίας του εμφυτεύσιμου απινιδωτή κατά τη διάρκεια της επέμβασης και επαναλειτουργία του κατά τη φάση ανάνηψης. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι ασθενείς με εμφυτεύσιμους απινιδωτές έχουν συνήθως σοβαρή υποκείμενη καρδιακή παθολογία. 4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ Οι δύο βασικοί στόχοι της αξιολόγησης των ασθενών με νόσο του καρδιαγγειακού συστήματος πριν την επέμβαση είναι (1) ο προσδιορισμός του περιεγχειρητικού κινδύνου και (2) ο εντοπισμός των ασθενών που θα ωφεληθούν από περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο Εκτίμηση του καρδιακού κινδύνου Αυτή θα βασιστεί στη συνεκτίμηση των εξής παραμέτρων: α) περιεγχειρητικός κίνδυνος που χαρακτηρίζει την ίδια την επέμβαση (Πίνακας 1), β) λειτουργική ικανότητα των ασθενών όπως εκτιμάται σε μεταβολικά ισοδύναμα και γ) 1 ΜΕΤ Ατομική φροντίδα όπως σίτιση, ντύσιμο ή χρήση τουαλέτας Περπάτημα γύρω από το σπίτι Ήπιο περπάτημα για 1-2 οικοδομικά τετράγωνα Ελαφρές δουλειές στο σπίτι όπως πλύσιμο πιάτων ή ξεσκόνισμα >4 ΜΕΤs Έντονο περπάτημα Τρέξιμο σε μικρή απόσταση Γρήγορο ανέβασμα σε σκάλες Βαριές δουλειές στο σπίτι όπως μετακίνηση επίπλων Συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες όπως γκόλφ, χορό, τένις, ήπια ποδηλασία, χαλαρό τρέξιμο 4 Ανέβασμα 1-2 ορόφους με >10 Συμμετοχή σε έντονα αθλήματα ΜΕΤs σκάλες ή σε λόφο METs όπως κολύμπι, ποδόσφαιρο, Μέτριας έντασης περπάτημα για 2-4 οικοδομικά τετράγωνα καλαθοσφαίριση, σκί ή γρήγορο τρέξιμο σε μέτρια ή μεγάλη απόσταση Πίνακας 2. Εκτιμώμενα λειτουργικά επίπεδα (METs) σωματικής δραστηριότητας Πίνακας 2. Εκτιμώμενα λειτουργικά επίπεδα (METs) σωματικής δραστηριότητας

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 271 Μείζονες Ασταθή στεφανιαία σύνδρομα Πρόσφατο ΟΕΜ (<30 μέρες) Ασταθής ή σοβαρή στηθάγχη Μη αντιρροπούμενη καρδιακή ανεπάρκεια Σημαντικές αρρυθμίες Υψηλού βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός Συμπτωματικές κοιλιακές αρρυθμίες Υπερκοιλιακές αρρυθμίες με μη ελεγχόμενο κοιλιακό ρυθμό (>100 σφύξεις/min σε ηρεμία) Συμπτωματική βραδυκαρδία Πρόσφατη κοιλιακή ταχυκαρδία Σοβαρή βαλβιδοπάθεια Σοβαρή στένωση αορτικής βαλβίδας (> 40mmHg, area<1 cm 2 ή εκδήλωση συμπτωμάτων) Συμπτωματική στένωση μιτροειδούς βαλβίδας Ενδιάμεσοι Ήπια ασταθής στηθάγχη Προηγούμενο ΟΕΜ με βάση το ιστορικό ή της ύπαρξη παθολογικών Q επαρμάτων στο ΗΚΓ Αντιρροπούμενη ή προϋπάρχουσα συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια Σακχαρώδης διαβήτης

8 272 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Νεφρική ανεπάρκεια Ελάχιστοι Αυξημένη ηλικία Παθολογικό ΗΚΓ (υπερτροφία αριστερής κοιλίας, αποκλεισμός αριστερού σκέλους, διαταραχές ST-T) Οποιοσδήποτε ρυθμός εκτός από φλεβοκομβικός (κολπική μαρμαρυγή) Χαμηλή λειτουργική ικανότητα (αδυναμία να ανεβεί σκάλες ενός ορόφου με μια σακούλα ψώνια) Ιστορικό ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου Μη ελεγχόμενη συστηματική υπέρταση Πίνακας 3. Κλινικοί δείκτες αυξημένου περιεγχειρητικού κινδύνου από το καρδιαγγειακό σύστημα κλινικοί Πίνακας παράγοντες 3. καρδιακού Κλινικοί δείκτες κινδύνου. αυξημένου περιεγχειρητικού από το συνδυασμό κινδύνου των κλινικών από το παραγόντων με το χειρουργικό κίνδυνο, αναπτύχθηκαν διάφορα μοντέλα που Η εκτίμηση καρδιαγγειακό της λειτουργικής σύστημα επάρκειας χαρακτηρίζεται από υψηλή διακριτική ικανότητα των ασθενών που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης μείζονος επιπλοκής προβλεφθεί η έκβαση των ασθενών. Ο αναθεωρημένος συνεκτιμούν τους παράγοντες αυτούς προκειμένου να από το καρδιαγγειακό, ενώ κατευθύνει και προς τη διενέργεια περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου. Η ανοχή στη σω- τους περισσότερους κλινικούς και ερευνητές ως ο πιο αξι- δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) θεωρείται από ματική άσκηση μπορεί να εκτιμηθεί με ειδικό ερωτηματολόγιο το οποίο προσδιορίζει την λειτουργική επάρκεια του νών που υποβάλλονται σε μη-κ/χ επεμβάσεις (Πίνακας όπιστος προγνωστικός δείκτης καρδιακού κινδύνου ασθε- ασθενή σε σωματική άσκηση σύμφωνα με τα μεταβολικά 4). Η συχνότητα εκδήλωσης σημαντικών επιπλοκών από ισοδύναμα (Metabolic Equivalents-METs). Ένας ασθενής το καρδιαγγειακό υπολογίζεται στο 0.4% όταν η βαθμολογία του δείκτη είναι 0, 0.9% όταν είναι 1 βαθμός, 7% που δεν μπορεί να πραγματοποιήσει μέτρια επίπεδα σωματικής δραστηριότητας (4-5 METs), όπως να περπατήσει όταν είναι 2 βαθμοί και 11% όταν είναι 3 βαθμοί. 4 οικοδομικά τετράγωνα ή να ανεβεί δύο ορόφους με τις σκάλες, διατρέχει υψηλό κίνδυνο περιεγχειρητικών επιπλοκών (Πίνακας 2). λειτουργίας 4.2. Εφαρμογή περαιτέρω ελέγχου της καρδιακής Η ταξινόμηση των κλινικών παραγόντων καρδιακού κινδύνου αναλύεται στον Πίνακα 3. Εφόσον υπάρχει υποψία την ίδια την επέμβαση επηρεάζει άμεσα την απόφαση διε- Όπως έχει ήδη επισημανθεί ο κίνδυνος που απορρέει από ενεργού νόσου του καρδιαγγειακού (ασταθής στηθάγχη, νέργειας περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου και τυχόν παρεμβάσεων. Σε επείγουσες (κρίσιμες) καταστάσεις, όπως η ΣΚΑ, σημαντική δυσρρυθμία ή σοβαρή βαλβιδοπάθεια) σε ασθενή που πρόκειται να υποβληθεί σε χειρουργική ρήξη ανευρύσματος κοιλιακής αορτής, το σοβαρό τραύμα, επέμβαση, η καρδιολογική εκτίμηση κρίνεται ως απαραίτητη. παρεμβάσεων ουσιαστικά δεν μεταβάλλει τον καρδιακό η διάτρηση οργάνων κ.α., η εφαρμογή συγκεκριμένων Καθώς ο κίνδυνος επιπλοκών από το καρδιαγγειακό και κίνδυνο. Σε επείγουσες (όχι κρίσιμες) καταστάσεις όπως επακόλουθης δυσμενούς έκβασης αυξάνεται εκθετικά η απόφραξη εντέρου, η αξιολόγηση του καρδιακού κιν-

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πίνακας 4. Αναθεωρημένος δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) 273 Πίνακας 4. Αναθεωρημένος δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) Επεμβάσεις υψηλού κινδύνου (ενδοκοιλιακές, Θ/Χ & Α/Χ) Ιστορικό ισχαιμικής νόσου μυοκαρδίου (ΟΕΜ, θετική δοκιμασία κόπωσης, στηθάγχη, αγωγή με νιτρώδη & ΗΚΓ με κύματα Q) Ιστορικό ΣΚΑ Ιστορικό νόσου εγκεφαλικών αγγείων Ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης Προεγχειρητικά επίπεδα SCr >2.0 mg/dl (1 βαθμός για κάθε παράμετρο) Πίνακας 4. Αναθεωρημένος δείκτης καρδιακού κινδύνου (Lee Index) δύνου μπορεί να συμβάλλει στην μείωσή του, χωρίς όμως να επηρεάζει την απόφαση για την αναγκαιότητα της διενέργειας της χειρουργικής παρέμβασης. Σε προγραμματισμένες επεμβάσεις, περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος συστήνεται μόνο σε ασθενείς με λειτουργική ικανότητα < 4 METs και > 3 παράγοντες καρδιακού κινδύνου (σύμφωνα με τον Lee Index) που πρόκειται να υποβληθούν σε υψηλού χειρουργικού κινδύνου επεμβάσεις. Η επιλογή θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή ότι δεν εφαρμόζεται κανένας περαιτέρω έλεγχος, εφόσον δεν πρόκειται να τροποποιήσει την περιεγχειρητική διαχείριση του ασθενή Ηλεκτροκαρδιογράφημα. Παθολογικά επάρματα Q συνιστούν σοβαρή ένδειξη προηγούμενου ΟΕΜ. Θα πρέπει να επισημανθεί όμως ότι η απουσία των επαρμάτων Q δεν αποκλείει την ύπαρξη προηγούμενου ΟΕΜ, καθώς στο 5%-27% των περιπτώσεων ενδέχεται να εξαφανιστούν μετά από μια δεκαετία Υπερηχοκαρδιογραφία (ECHO) σε ηρεμία. Δε φαίνεται ότι παρέχει επιπλέον πληροφορίες σχετικά με την πρόβλεψη περιεγχειρητικών επιπλοκών από το καρδιαγγειακό σε σύγκριση με την κλινική εξέταση της επάρκειας της καρδιακής λειτουργίας. O ρόλος της όμως στην αξιολόγηση της βαρύτητας της στένωσης ή ανεπάρκειας των καρδιακών βαλβίδων, κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικός Μη επεμβατικές δοκιμασίες. Η δοκιμασία κόπωσης σε κυλιόμενο διάδρομο συνιστά την λιγότερο επεμβατική δοκιμασία με την υψηλότερη σχέση κόστος/όφελος για την ανίχνευση της ισχαιμίας. Στην περίπτωση όπου ο ασθενής έχει ικανοποιητική δοκιμασία κόπωσης, συστήνεται περιορισμένος επιπρόσθετος διαγνωστικός έλεγχος ακόμη και σε ασθενείς με ασταθή στηθάγχη. Σε ασθενείς που δεν μπορούν να έχουν φυσική δραστηριότητα προτείνονται: α) η δοκιμασία άρδευσης του μυοκαρδίου με φαρμακολογικό stress (θάλλιο/διπυριδαμόλη, αδενοσίνη), η οποία θα αποκαλύψει περιοχές αναστρέψιμης ελάττωσης της άρδευσης του μυοκαρδίου ή απουσία άρδευσης (μη βιώσιμος ιστός) και/ή β) η stress υπερηχοκαρδιογραφία με ντομπιουταμίνη, η οποία συνιστά μια δυναμική αξιολόγηση της κοιλιακής λειτουργικότητας. Και οι δύο τεχνικές προσδιορίζουν το κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας (Left Ventricular Ejection Fraction, LVEF) και έχουν υψηλή προγνωστική αξία σε ασθενείς με υποψία στεφανιαίας νόσου. Βέβαια, αν και το υψηλό LVEF σχετίζεται με χαμηλό περιεγχειρητικό καρδιακό κίνδυνο, ακόμη και ένα φυσιολογικό LVEF δεν αποκλείει την ύπαρξη σοβαρής στεφανιαίας νόσου. Ασθενείς χωρίς προκλητή ισχαιμία ή με ευρήματα ήπιας ή μέτριας ισχαιμίας ενδεικτικής στεφανιαίας νόσου 1 ή 2 αγγείων, μπορούν να υποβληθούν στην προγραμματισμένη επέμβαση υπό αγωγή με β-αποκλειστές και στατίνες Στεφανιογραφία. Είναι η καλύτερη μέθοδος για τη διερεύνηση της βατότητας των στεφανιαίων αγγείων, ενώ επιπρόσθετα μπορεί να παρέχει πληροφορίες για την λειτουργικότητα των καρδιακών κοιλοτήτων και βαλβίδων και συστήνεται σε ασθενείς με θετικές ενδείξεις από τον κλινικό έλεγχο ή τις μη-επεμβατικές δοκιμασίες. Σε αντίθεση με τη δοκιμασία κόπωσης ή τις φαρμακολογικές δοκιμασίες που αναφέρθηκαν προηγουμένως, η στεφανιογραφία παρέχει ανατομικές, μη-λειτουργικές πληροφορίες. Αυτό σημαίνει ότι αν και η κρίσιμη στένωση των στεφανιαίων αγγείων αποτελεί παράγοντα κινδύνου ισχαιμίας του μυοκαρδίου, η λειτουργική ανταπόκριση στην ισχαιμία δεν μπορεί να αξιολογηθεί από τα ευρήματα της στεφανιογραφίας. 5. ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ 5.1. Φαρμακολογική προσέγγιση Σε ένα ασυμπτωματικό ή σταθερό καρδιαγγειακά ασθενή με λειτουργική ικανότητα > 4 METs, ο περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος (ακόμη και σε ασθενείς με κλινικούς παράγοντες κινδύνου) φαίνεται ότι σπάνια μεταβάλλει την περιεγχειρητική προσέγγιση. Στην ομάδα αυτή, καθώς επίσης και σε ασθενείς με λειτουργική ικανότητα 4 METs, που υποβάλλονται σε μέσου χειρουργικού κινδύνου επεμβάσεις ή σε υψηλού χειρουργικού κινδύνου επεμ-

10 274 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ βάσεις αλλά έχουν 2 παράγοντες καρδιακού κινδύνου δεν απαιτείται περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος αλλά μόνο βελτιστοποίηση της κατάστασης του μυοκαρδίου με χορήγηση β-αποκλειστών και στατινών ιδανικά 1 μήνα (ή τουλάχιστο 1 βδομάδα) πριν την προγραμματισμένη επέμβαση Β-αποκλειστές. Η λογική της χορήγησης β-αποκλειστών βασίζεται στη μείωση της κατανάλωσης οξυγόνου από το μυοκάρδιο που αποδίδεται στην ελάττωση α) της καρδιακής συχνότητας, που καταλήγει σε επιμήκυνση της περιόδου διαστολικής πλήρωσης και β) της συσταλτικότητας του μυοκαρδίου. Δυνητικά μπορούν να περιορίσουν τον καρδιακό κίνδυνο μέσω του ανταγωνισμού της δράσης των κατεχολαμινών και των υπόλοιπων stress ορμονών. Τα μέχρι σήμερα όμως κλινικά δεδομένα σχετικά με την περιεγχειρητική χορήγηση των β-αποκλειστών δεν είναι σαφή. Πιο συγκεκριμένα, ενώ φαίνεται ότι η έναρξη της χορήγησης πριν από μια προγραμματισμένη επέμβαση συντελεί σε αξιοσημείωτη μείωση (~30%) της ισχαιμίας του μυοκαρδίου, του μηθανατηφόρου ΟΕΜ και της καρδιακής ανακοπής, ταυτόχρονα καταγράφεται μια πιθανή δυσμενής επίδραση στη συνολική θνητότητα των ασθενών. Οι σαφείς ενδείξεις της περιεγχειρητικής χορήγησης β-αποκλειστών περιλαμβάνουν τους ασθενείς υψηλού καρδιακού κινδύνου, την έναρξη της χορήγησης μερικές εβδομάδες πριν την επέμβαση και την τιτλοποίηση της δόσης ώστε η καρδιακή συχνότητα των ασθενών σε ηρεμία να διατηρείται κάτω από τις 70 σφύξεις/ λεπτό Στατίνες. Η χορήγηση των στατινών σε ασθενείς με ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου βασίζεται στη: α) βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, β) μείωση της αγγειακής φλεγμονής, γ) αντιλιπιδαιμική τους δράση και δ) σταθεροποίηση των αθηρωματικών πλακών, συντελώντας με αυτό τον τρόπο σε μείωση της θνητότητας σε μη-κ/χ και Α/Χ επεμβάσεις κατά 44% και 59%, αντίστοιχα Αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης (angiotensin converting enzyme, ACE) Σχήμα 1. Αλγόριθμος αξιολόγησης της καρδιακής λειτουργίας και διαχείρησης ασθενών που υποβάλλονται σε μη-καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις βασιζόμενος σε ενεργείς κλινικές καταστάσεις, γνωστή νόσο του καρδιαγγειακού ή παράγοντες κινδύνου σχετικούς με την καρδιά για ασθενείς ηλικίας 50 ετών. (ACC/AHA 2007 Guidelines on Perioperative Cardiovascular Evaluation and Care for Noncardiac Surgery. Circulation 2007;116:e418-e500.)

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Αποκλειστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης (angiotensin receptor blockers, ARBs). Υπάρχουν ενδείξεις ότι και οι δύο κατηγορίες φαρμάκων σε ασθενείς με έκπτωση της λειτουργικότητας της αριστερής κοιλίας (LEVF<40%) εκτός από την μείωση της ΑΥ εξασκούν και προστατευτική δράση στα διάφορα οργανικά συστήματα. Η συγκεκριμένη δράση αποδίδεται στη βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, στις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και στην άμεση αναστολή της αθηρογένεσης. Η περιεγχειρητική χορήγησή τους σε συνδυασμό με β-αποκλειστές φαίνεται ότι προλαμβάνει τη θνησιμότητα και θνητότητα, που σχετίζονται με την ισχαιμία του μυοκαρδίου και δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας. Επίσης, η χορήγηση ACE αναστολέων (ή ARBs), β-αποκλειστών, στατινών, διουρητικών και ασπιρίνης σε συμπτωματική ΧΚΑ ή σε LVEF<40% φαίνεται ότι βελτιώνει σημαντικά τη θνητότητα και θνησιμότητα και γι αυτό στην περίπτωση όπου η δυσλειτουργία της αριστεράς κοιλίας ανακαλύπτεται κατά την προεγχειρητική αξιολόγηση, κρίνεται σκόπιμο να αναβληθεί η επέμβαση ώστε ο ασθενής να προετοιμαστεί κατάλληλα με βάση την προαναφερθείσα φαρμακευτική αγωγή Επαναγγείωση των στεφανιαίων αγγείων Κλινικά ασταθείς ασθενείς (ασταθής στηθάγχη, πρόσφατο ΟΕΜ ή κοιλιακές αρρυθμίες) και συνοδό σημαντική απόφραξη 2 ή 3 στεφανιαίων αγγείων, που πρόκειται να υποβληθούν σε μη-κ/χ επεμβάσεις υψηλού κινδύνου, ενδέχεται να ωφεληθούν από τη διενέργεια αγγειοπλαστικής στα στεφανιαία αγγεία ή αορτοστεφανιαίας παράκαμψης. Τα μέχρι σήμερα όμως κλινικά δεδομένα δεν καταδεικνύουν κάποιο σαφές περιεγχειρητικό ή μακροπρόθεσμο όφελος από την προφυλακτική επαναγγείωση των στεφανιαίων αγγείων, σε σύγκριση με τη φαρμακολογική βελτιστοποίηση της καρδιακής λειτουργίας σε ασθενείς με σταθερή καρδιακή νόσο που υποβάλλονται σε υψηλού κινδύνου επεμβάσεις. Άλλωστε, η πρώιμη διενέργεια χειρουργικής επέμβασης μετά την τοποθέτηση stent, σχετίζεται με αυξημένες επιπλοκές από το καρδιαγγειακό. Ίσως οι ασθενείς με πρόσφατη τοποθέτηση stent θα πρέπει να υποβάλλονται σε χειρουργικές επεμβάσεις μόνο σε κέντρα όπου υπάρχει διαθεσιμότητα επεμβατικού καρδιολόγου όλο το 24ωρο. Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες (2007) της ACC/AHA για την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού συστήματος σε ασθενείς που υποβάλλονται σε μη-κ/χ επεμβάσεις, συνοψίζονται στο Σχήμα 1. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. De Hert S, Imberger G, Carlisle J, et al; the Task Force on Preoperative Evaluation of the Adult Noncardiac Surgery Patient of the European Society of Anaesthesiology. Eur J Anaesthesiol. 2011;28: Solca M. Evidence-based preoperative evaluation. Best Practice & Research Clinical Anaesthesiology 2006; 20: Sweitzer BJ. Preoperative preparation and intraoperative management. In Basics of Anesthesia. 6th Ed. Miller RD, Pardo Jr MC. (Editors) Elsevier-Saundres, 2011, pg Scott IA, Shohag HA, Kam PCA, et al. Preoperative cardiac evaluation and management of patients undergoing elective non-cardiac surgery. MJA 2013; 199: Lee TH, Marcantonio ER, Mangione CM, et al. Derivation and prospective validation of a simple index for prediction of cardiac risk of major noncardiac surgery. Circulation 1999; 100: Poldermans D, Bax JJ, Boersma E, et al. Guidelines for preoperative cardiac risk assessment and perioperative cardiac management in noncardiac surgery: the Task Force for Preoperative Cardiac Risk Assessment and Perioperative Cardiac Management in Noncardiac Surgery of the European Society of Cardiology (ESC) and endorsed by the European Society of Anaesthesiology (ESA). Eur Heart J 2009; 30: Fleisher LA, Beckman JA, Brown KA, et al ACCF/AHA focused update on perioperative beta blockade incorporated into the ACC/ AHA 2007 guidelines on perioperative cardiovascular evaluation and care for noncardiac surgery: a report of the American College of Cardiology Foundation/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines. Circulation 2009; 120:e169-e276.

12

Κατευθυντήριες οδηγίες για την περιεγχειρητική καρδιαγγειακή εκτίµηση και αντιµετώπιση ασθενών που υποβάλλονται σε µη καρδιοχειρουργική επέµβαση (2007). Φωτεινή Ντάνου, Σοφία Σγουροπούλου, Πολυξένη Στρατήγη.

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΑΡΡΥΘΜΙΟΓΕΝΕΣΗ ΤΣΟΥΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Δ/ΝΤΗΣ Ε.Σ.Υ. Γ.Ν.Θ. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΣ S.C.D. V.A. C.A.D. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε εμφάνιση αρρυθμιών με την άσκηση. Υγιή άτομα Στεφανιαία νόσο Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

της µιτροειδούς βαλβίδος

της µιτροειδούς βαλβίδος Πότε και πως θα αντιµετωπίσω επεµβατικά τον ασθενή µε ασυµπτωµατική ανεπάρκεια της µιτροειδούς βαλβίδος Αθανάσιος Τσούκας,, MD, FESC ιευθυντής Γ. Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΜΙΤΡΟΕΙ ΗΣ ΒΑΛΒΙ Α Αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ

Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων. Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Προεγχειρητική εκτίμηση της λειτουργικής ικανότητας των πνευμόνων Ιωάννης Στανόπουλος Πνευμονολόγος Εντατικολόγος Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Ιδιαιτερότητες του καρκίνου του πνεύμονος Είναι υπεύθυνος για το

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεγχειρητική Διαχείριση Ασθενών με Στεφανιαία Νόσο για μη Καρδιοχειρουργική Επέμβαση

Περιεγχειρητική Διαχείριση Ασθενών με Στεφανιαία Νόσο για μη Καρδιοχειρουργική Επέμβαση ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΠΚΗΣ ΙΑ'ΓΡΙΚΗΣ 5 Περιεγχειρητική Διαχείριση Ασθενών με Στεφανιαία Νόσο για μη Καρδιοχειρουργική Επέμβαση ΑΝΤΩΝΗ ΣΠΑΠΑΔΟ ΠΟΥΛΟ Σ Οι ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Προς τα εµπρός ανεπάρκεια: αδυναµία προώθησης του αίµατος στη συστηµατική κυκλοφορία Προς τα πίσω ανεπάρκεια: αύξηση του όγκου

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology 4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μέσα στο 2007 αναμένεται να αρχίσει και στο Ωνάσειο η διαδερμική αντιμετώπιση των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ιωάννης Χ. Στυλιάδης ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Σταύρος Γαβριηλίδης Γεώργιος Γιαννόγλου Κωνσταντίνος Γκεμιτζής Χαράλαμπος Καρβούνης ΕΠΙΚΟΥΡΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Βασίλειος Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500

Foex P, et al. Pasternack PF et al. Mangano DT et al. Br J Anaesth 1973; 45:671 81 Anesthesiology 1988; 68:495 500 Αναγνώρισηασθενώνµεπιθανό όφελοςαπότηνπροεγχειρητική έναρξηβ-αποκλειστών Νύκταρη Β. Αναισθησιολόγος Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Ηρακλείου β-αποκλειστές στηνπρο-εγχειρητικήπερίοδο Μηκαρδιοχειρουργικέςεπεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς

Παθήσεις Θυρεοειδούς. Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Παθήσεις Θυρεοειδούς Καρακώστας Γεώργιος Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Κιλκίς Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στη δράση της θυρεοειδικής ορµόνης. Έτσι, η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Αιμοδυναμικές Διαταραχές

Αιμοδυναμικές Διαταραχές ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 233 Αιμοδυναμικές Διαταραχές ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΜΠΑΚΟΛΑ, ΜΑΡΙΑ ΚΟΝΤΕΛΙΔΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι συχνότερες και σοβαρότερες αιμοδυναμικές διαταραχές κατά την διεγχειρητική και

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές δραστηριότητες

Κλινικές δραστηριότητες Ο ηλικιωμένος ασθενής στη δευτεροβάθμια περίθαλψη Φλώρα Ζερβού-Βάλβη MPhil Med, Δρ Οδοντ Συντονίστρια Διευθύντρια Οδοντιατρικού Τμήματος Ειδικής Μονάδας ΑΜΕΑ Γενικού Νοσοκομείου «Ασκληπιείο Βούλας» Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Νικολέτα Καρτάλη Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ Burwell et al, Am J Med 1956 SLEEP BREATHING DISORDERS ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΑΠΝΟΙΩΝ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική.

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική. Η χρησιμότητα του TDI TEI INDEX στην εκτίμηση της λειτουργικότητας της αριστεράς κοιλίας σε χρόνια αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς. Συγκριτική μελέτη πριν και μετά την αιμοκάθαρση. Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α 19.00-19.30 Τελετή Έναρξης Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013 19.30-20.00 Διάλεξη «Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας: η κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογικό Συνέδριο

Καρδιολογικό Συνέδριο 09-11 Οκτωβρίου 2015 Ξενοδοχείο Larissa Imperial Λάρισα Καρδιολογικό Συνέδριο Κεντρικής Ελλάδος Xορήγηση Πιστοποιητικού με μόρια (credits) Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME-CPD) Διοργάνωση: σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ Σύμφωνα με τις πρόσφατες Κατευθυντήριες Οδηγίες (ESC/ERS 2009 και ACCF/AHA 2009) προκειμένου να αποφασιστεί η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ

ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II ΤΗΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑΣ ΤΣΙΑΓΓΑΛΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΘΕΜΑ: ΚΟΛΠΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΥΓΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ 2. Η.Κ.Γ. 3. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 4.

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΜΕΤΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ ΑΣ ΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Κασσιανή Θεοδωράκη, Αντεια Παρασκευά, ηµήτρης Βαλσαµίδης, Αργυρώ Φασουλάκη Σκοπός της ύπαρξης κατευθυντηρίων οδηγιών µεταναισθητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΓΙΑΔΑΚΗ ΧΡΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚOΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΓΙΑΔΑΚΗ ΧΡΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚOΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΟΛΙΚΗ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΓΙΑΔΑΚΗ ΧΡΥΣΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚOΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Η ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΤΟΛΗΣ ΜΕ 4 ΣΤΑΔΙΑ ΙΣΟΟΓΚΩΤΙΚΗ ΧΑΛΑΣΗ-ΤΑΧΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΤΑΧΥΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΘΥΕΛΛΑ

ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΤΑΧΥΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΘΥΕΛΛΑ ΚΑΤΑΛΥΣΗ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΤΑΧΥΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΘΥΕΛΛΑ Θεµιστοκλής Μαούνης ΩΚΚ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΕ, 16.2.2013 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων Καµία ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΘΥΕΛΛΑ > 2 επεισόδια αιµοδυναµικά ασταθούς

Διαβάστε περισσότερα

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου

Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση. Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Διαχωριστικό ανεύρυσµα Θωρακικής Αορτής Αντιµετώπιση Α. Μαδέσης Επιµελητής Α Καρδιοχειρουργική κλινική Γ.Ν.Θ. Γ. Παπανικολάου Ο διαχωρισµός της θωρακικής αορτής αποτελεί την πιο επείγουσα και καταστροφική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εργοσπιρομετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Εργοσπιρομετρία. Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Εργοσπιρομετρία Ενότητα 3: Διαγνωστικές εξετάσεις Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής ΕΡΓΟΣΠΙΡΟΜΕΤΡΙΑ Η καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κοπώσεως (ΚΑΔΚ) διερευνά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ.

ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ. ΠΩΣ ΜΕΤΡΑΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΣΕΚΟΥΡΑ ΔΩΡΟΘΕΑ «ΑΡΕΤΑΙΕΙΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΣΦΥΡΟΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΔΕΙΚΤΗΣ (ABI) Σφυροβραχιόνιος δείκτης=ankle-brachial Index (ABI) Ο λόγος της συστολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015 ΙΟΥΝΙΟΣ 2016 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Σας παρουσιάζουμε το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Καρδιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2015-2016 Συντονιστής Διευθυντής: Ι.Ε. Καλλικάζαρος EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη. Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος

Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη. Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος Εξέταση του σφυγµού στην κλινική πράξη Άρης Τσιάκαλος, MD, PhD Παθολόγος-Λοιµωξιολόγος Σφυγµός Είναι η επέκταση της ώθησης που παράγεται από τις κοιλίες και µεταδίδεται διαµέσου των αρτηριών Αντιπροσωπεύει

Διαβάστε περισσότερα

Η εκτίμηση του χειρουργικού ασθενούς Η μείωση του καρδιολογικού κινδύνου

Η εκτίμηση του χειρουργικού ασθενούς Η μείωση του καρδιολογικού κινδύνου 6 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Η εκτίμηση του χειρουργικού ασθενούς Η μείωση του καρδιολογικού κινδύνου Κ. Φακιολάς 1, Σ. Φούσας 2 1 Επεμβατικός Καρδιολόγος, MD, PhD, FESC, Όμιλος Ιατρικού Αθηνών, Κλινικές Παλαιού Φαλήρου

Διαβάστε περισσότερα

Μια πολύτιμη μέθοδος για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου Δρ. Ηλίας Κ. Καραμπίνος, MD, FESC, Καρδιολόγος,

Μια πολύτιμη μέθοδος για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου Δρ. Ηλίας Κ. Καραμπίνος, MD, FESC, Καρδιολόγος, Μια πολύτιμη μέθοδος για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου Δρ. Ηλίας Κ. Καραμπίνος, MD, FESC, Καρδιολόγος, Ευρωκλινική Αθηνών, Ηχωκαρδιογραφικό Τμήμα Εισαγωγή Η δυναμική ηχωκαρδιογραφία εισήχθη στην κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ» Χρήση του επεµβατικού monitoring στην αναισθησία. Α. Σταθόπουλος, Χ. Χάµος, Ο. Κισκήρα, Α. Ψευδή Αναισθησιολογικό τµήµα Γ.Ν.Α. «Ο ΕΥΑΓΕΛΙΣΜΟΣ» To monitoring του ασθενούς αποτελεί κλειδί στην παροχή αναισθησιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΗΛΑΦΗΣΗ, ΑΚΡΟΑΣΗ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙ ΙΚΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΨΗΛΑΦΗΣΗ ΣΦΥΓΜΟΥ ΤΗΣ ΒΡΑΧΙΟΝΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΦΥΓΜΑΝΟΜΕΤΡΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΠ ΚΑΡΩΤΙ ΙΚΟΣ ΣΦΥΓΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα

Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Συστολική καρδιακή ανεπάρκεια και µυοκαρδίτιδα Αγγελής Αθανάσιος Ά Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ Ιστορικό εργαστηριακό προφίλ! Αθλητής, 17 ετών από 4ηµέρου αναφέρει εµπύρετο, οπισθοστερνικό

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση.

Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Bασίλης Παπαγιάννης - Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση 17 Στένωση της Νεφρικής Αρτηρίας : Ενδοαγγειακή Αποκατάσταση. Παπαγιάννης Βασίλης Ακτινολογικό Εργαστήριο Νοσοκομείου Γ.Ν.ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος

Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος A Καρδιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Εργαστήριο Δοκιμασίας Κόπωσης και Αποκατάστασης Καρδιοπαθών Δοκιμασία κόπωσης και μυοκαρδιοπάθειε Βασίλειος ς Καμπερίδης Κατάταξη Μυοκαρδιοπαθει

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ

Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ Δήµητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιµελήτρια Α Γενικό νοσοκοµείο Δυτικής Αττικής «Αγία Βαρβάρα» ΑΛΥΣΣΙΔΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ERC

Διαβάστε περισσότερα

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο e-cardio.gr e-cardio.gr Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Η καρδιά μας Η καρδιά μας H καρδιά είναι ένα μυώδες όργανο το οποίο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013 19.00-19.30 Έναρξη - Xαιρετισμοί 19.30-20.00 Διάλεξη «Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας: η

Διαβάστε περισσότερα

ICE 2014. 12-13 Δεκεμβρίου 2014

ICE 2014. 12-13 Δεκεμβρίου 2014 1 ICE 2014 12-13 Δεκεμβρίου 2014 ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Ι. Καλικάζαρος, Πρόεδρος ΕΚΕ Σ. Φούσσας, Αντιπρόεδρος ΕΚΕ Γ. Παρχαρίδης (τ. Πρόεδρος) Ι. Βλασερός, Γραμματέας ΕΚΕ Α. Κρανίδης (Ταμίας) Ι. Κανακάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ»

«ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ομάδα Εργασίας: «ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑ» Συστάσεις και κατευθυντήριες οδηγίες από τους μεγάλους οργανισμούς (ADA 2007,ESC 2007, EASD 2007) «ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών

Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Θεραπευτική αντιµετώπιση της υπέρτασης Στ. Γ. Ρόκας, Καρδιολόγος Επικ. Καθ. Παν. Αθηνών Η υπέρταση αποτελεί σοβαρό πρόβληµα υγείας για τις περισσότερες χώρες καθ'ότι αφορά το 20% του ενήλικου πληθυσµού

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΤΗΣΙΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΡΧΑΡΙΔΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 2008 Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακών. Σεµινάριο. Παθήσεων. 5 º Ελλαδοκυπριακό 27-28. Επιστηµονικό Πρόγραµµα. Νοεµβρίου 2015. Ξενοδοχείο Hilton Park Λευκωσία - Κύπρος

Καρδιαγγειακών. Σεµινάριο. Παθήσεων. 5 º Ελλαδοκυπριακό 27-28. Επιστηµονικό Πρόγραµµα. Νοεµβρίου 2015. Ξενοδοχείο Hilton Park Λευκωσία - Κύπρος Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου 27-28 Νοεµβρίου 2015 Ξενοδοχείο Hilton Park Λευκωσία - Κύπρος Xορήγηση Πιστοποιητικού µε 8 µόρια (credits) Συνεχιζόµενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME-CPD). Οργάνωση - Γραµµατεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα