ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΙΑΤΑΞΗ ELECTRO-FENTON: ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΙΚΛΟΦΕΝΑΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΙΑΤΑΞΗ ELECTRO-FENTON: ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΙΚΛΟΦΕΝΑΚΗΣ"

Transcript

1 ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΕ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΙΑΤΑΞΗ ELECTRO-FENTON: ΤΟ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΙΚΛΟΦΕΝΑΚΗΣ Κ.Β. Πλάκας, Α.Ι. Καράµπελας Εργαστήριο Φυσικών Πόρων και Εναλλακτικών Μορφών Ενέργειας Ινστιτούτο Χηµικών ιεργασιών και Ενεργειακών Πόρων, Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία περιγράφεται η λειτουργία πρωτότυπης εργαστηριακής διάταξης (σε µορφή φίλτρου ) η οποία έχει ως στόχο την εξουδετέρωση του ετερόκλητου πλήθους οργανικών τοξικών µικρο-ρυπαντών, που εντοπίζονται συχνά σε φυσικές πηγές πόσιµου νερού, για προστασία της ανθρώπινης υγείας. Η µέθοδος στηρίζεται στην ηλεκτροχηµική οξείδωση των οργανικών ρύπων µε τη βοήθεια καταλυτικών νανοσωµατιδίων, µε πρώτη επιλογή τα νανοσωµατίδια σιδήρου. Για το λόγο αυτό η µέθοδος αποκαλείται electro-fenton. Η πρότυπη διάταξη/ φίλτρο έχει τη µορφή επάλληλων πορωδών ηλεκτροδίων (ανόδων, καθόδων µε ενσωµατωµένα ιόντα/νανοσωµατίδια σιδήρου) στα οποία παράγονται επιτόπου (in situ) οι ισχυρά οξειδωτικές (αλλά εξαιρετικά βραχύβιες) ρίζες υδροξυλίου κατά την επιβολή συνεχούς ηλεκτρικού ρεύµατος µικρής τάσης. Ο βαθµός ηλεκτρικής απόδοσης προσδιορίσθηκε µε βάση την ικανότητα ενός µοναδιαίου ζεύγους ηλεκτροδίων ανόδου-καθόδου του φίλτρου να παράγει επιτόπου (in-situ) υπεροξείδιο του υδρογόνου, ενώ η απόδοση της αντίδρασης Fenton εκτιµήθηκε µε πειράµατα χρησιµοποιώντας ενα τυπικό οργανικό µικρο-ρυπαντή του νερού (φαρµακευτική ουσία δικλοφενάκη), τόσο παρουσία όσο και απουσία δοκιµίου άνθρακα µε ενσωµατωµένα καταλυτικά ιόντα σιδήρου. Τα πειράµατα δείχνουν ότι η σύσταση Fe/C του ηλεκτροδίου της καθόδου και η προ-επεξεργασία των ηλεκτροδίων επηρεάζουν την τελική απόδοση του φίλτρου µε τις υψηλότερες αποδόσεις οξείδωσης/αποδόµησης της δικλοφενάκης να σηµειώνονται κατά την εφαρµογή ηλεκτροδίων ύφασµα άνθρακα περιεκτικότητας Fe/C 3%. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο εντοπισµός στο υδατικό περιβάλλον ενός πλήθους τοξικών οργανικών ουσιών (γεωργικά φάρµακα, διαλύτες, χηµικά βιοµηχανικής προελεύσεως, συντηρητικά, φαρµακευτικές ουσίες, κ.ά.) ως αποτέλεσµα της διάθεσης επεξεργασµένων και µη αστικών λυµάτων και βιοµηχανικών αποβλήτων σε επιφανειακά νερά (λίµνες, ποτάµια), στη γεωργική, στην κτηνοτροφική και γενικότερα στην ανθρώπινη δραστηριότητα, επιβάλλει ειδική µέριµνα για την επεξεργασία του πόσιµου νερού µε στόχο την προστασία της ανθρώπινης υγείας. Η χρήση συµβατικών µεθόδων επεξεργασίας του πόσιµου νερού, όπως η κροκίδωση, η συµβατική διήθηση µε αµµόφιλτρα και η απολύµανση µε χρήση χλωρίου οδηγεί συνήθως σε µικρή έως ελάχιστη αποµάκρυνση των παραπάνω συνθετικών οργανικών ουσιών. Στην περίπτωση µάλιστα της χρήσης χλωρίου και των παραγώγων του (ClO 2, ClO - ), η µικρή οξειδωτική τους δράση δεν επαρκεί για να αδρανοποιήσει πολλούς οργανικούς ρύπους, ενώ ταυτόχρονα µπορεί να οδηγήσει στη δηµιουργία χλωριωµένων παραγώγων (ιδιαίτερα κατά την αντίδραση µε φυσικά οργανικά υλικά, όπως χουµικά και φουλβικά οξέα), τα οποία εγκυµονούν σε πολλές περιπτώσεις µεγάλο κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Επι πλέον, οι

2 συνθετικοί οργανικοί ρύποι παρουσιάζουν στην πλειονότητά τους ιδιαίτερη αντοχή απέναντι σε βιολογικές µεθόδους επεξεργασίας. Μελέτες προς αυτή την κατεύθυνση έχουν γίνει γιά ένα πλήθος ουσιών, στις οποίες περιλαµβάνονται προϊόντα φαρµακευτικά και προσωπικής φροντίδας, ενώσεις από µετασχηµατισµό επιφανειοδραστικών ουσιών και φυτοφάρµακα [1]. Οι ρύποι αυτοί παρουσιάζουν µεγάλη σταθερότητα κατά την επεξεργασία των αστικών λυµάτων (χαρακτηριζόµενα ως Persistent Organic Pollutnats-POPs) και κατά συνέπεια υπάρχουν υψηλά ποσοστά υπολειµµάτων τους στις τελικές εκροές σχετικών µονάδων. Λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, απαιτείται ανάπτυξη αποτελεσµατικών τεχνολογιών απορρύπανσης του νερού, ικανών να παρέχουν καθαρό νερό απαλλαγµένο από ίχνη τοξικών µικρορυπαντών. Η εντατική έρευνα προς αυτή την κατεύθυνση οδήγησε τις τελευταίες δεκαετίες στην ανάπτυξη (σε διαφορετικό βαθµό) προηγµένων τεχνολογιών οι οποίες σταδιακά αποκτούν διαρκώς µεγαλύτερη αποδοχή λόγω των πλεονεκτηµάτων που εµφανίζουν έναντι των συµβατικών τεχνολογιών επεξεργασίας του νερού. Οι τεχνολογίες αυτές εµπίπτουν σε δύο γενικές κατηγορίες: α) σε εκείνες που βασίζονται σε φυσικές διεργασίες διαχωρισµού/απόρριψης των ρύπων από το νερό, και β) σε τεχνολογίες που επιτρέπουν χηµική καταστροφή των ρύπων. Ενδεικτικά παραδείγµατα τεχνολογιών της πρώτης κατηγορίας είναι οι διεργασίες προσρόφησης σε νέα ανόργανα ή/και οργανικά υλικά [2], καθώς και οι διεργασίες διαχωρισµού µε τη βοήθεια µεµβρανών, µε κύριους αντιπροσώπους τη νανοδιήθηση (nanofiltration-nf) και την αντίστροφη ώσµωση (reverse osmosis-ro) [3]. Στη δεύτερη κατηγορία κατατάσσονται οι λεγόµενες "Προηγµένες Οξειδωτικές Μέθοδοι Αντιρρύπανσης-ΠΟΜΑ (Advanced Oxidation Processes-AOPs) οι οποίες βασίζονται στην παραγωγή των ισχυρά οξειδωτικών ριζών υδροξυλίου ( ΟΗ) που επιτρέπουν την οξείδωση των οργανικών ρύπων, είτε ολική (προς CO 2, H 2 Ο, ανόργανες ουσίες) είτε µερική προς οργανικά µόρια µικρότερου µοριακού βάρους, τα οποία µπορούν κατόπιν να βιοαποικοδοµηθούν ευκολότερα. Οι ΠΟΜΑ στηρίζονται στη χρήση µεθόδων όπως η φωτόλυση (UV-Β,C), η οζονόλυση (Ο 3, Ο 3 /UV-Β, Ο 3 /Η 2 Ο 2 ), η συνδυασµένη χρήση Η 2 Ο 2 /UV-Β, η ετερογενής φωτοκατάλυση (ΤiΟ 2 /UV-Α), το αντιδραστήριο Fenton (µίγµα Fe 2+ και Η 2 Ο 2 ) και photo-fenton (φωτισµός συστήµατος Fenton µε τεχνητό ή ηλιακό φως), η ηλεκτροχηµική οξείδωση, η υγρή οξείδωση (wet air oxidation), η ραδιόλυση, η οξείδωση µε νερό σε υπερκρίσιµη κατάσταση (Supercritical Water Oxidation, SCWO), κ.ά.[4-6]. Στην παρούσα εργασία µελετάται η ηλεκτροχηµική οξείδωση οργανικών ρύπων του νερού µε µια καινοτόµο διάταξη/ φίλτρο µορφής επάλληλων ζευγών πορωδών ηλεκτροδίων (ανόδων και καθόδων), που ανήκει στην κατηγορία των ΠΟΜΑ. Συγκεκριµένα, το υπεροξείδιο του υδρογόνου που παράγεται κατά την επιβολή συνεχούς ρεύµατος µικρής τάσης σε κάθε ζεύγος ηλεκτροδίων συµµετέχει σε ετερογενείς αντιδράσεις Fenton µε ενσωµατωµένα στην κάθοδο ιόντα ή νανοσωµατίδια σιδήρου µε αποτέλεσµα την παραγωγή ριζών υδροξυλίου (electro- Fenton). Η ισχυρή οξειδωτική δράση των τελευταίων έχει ως αποτέλεσµα την καταστροφή των οργανικών µικρο-ρυπαντών που διέρχονται µέσα από το φίλτρο. Η συγκεκριµένη µέθοδος παρουσιάζει συγκεκριµένα χαρακτηριστικά πρωτοτυπίας και πλεονεκτήµατα, όπως: η δηµιουργία των αναγκαίων οξειδωτικών µέσων για την electro-fenton αντίδραση "επιτόπου", δηλαδη πάνω στα ειδικά πορώδη αγώγιµα ηλεκτρόδια του φίλτρου, η οποία καθιστά περιττή τη χρήση των δαπανηρών και επικίνδυνων οξειδωτικών (O 3, H 2 O 2 ) και άλλων χηµικών, οι µειωµένες ενεργειακές ανάγκες λόγω της χρήσης χαµηλής τάσης ρεύµατος DC, οι υψηλές αποδόσεις ρεύµατος ως προς την καταστροφή ενός ή περισσοτέρων ρύπων, η µηδενική δηµιουργία δευτερογενούς ρύπανσης, ο ευχερής έλεγχος και αυτοµατισµός της διεργασίας, καθώς και η δυνατότητα προσαρµογής των συστηµάτων σε µεταβλητές ανάγκες παραγωγής πόσιµου νερού (αύξηση/µείωση της δυναµικότητας µε την προσθήκη/αφαίρεση φίλτρων ).

3 Σην παρούσα εργασία περιγράφονται τα κυριότερα αποτελέσµατα της σχετικής ερευνητικής εργασίας µε αντικείµενο µελέτης τη λειτουργία του καινοτόµου φίλτρου electro-fenton για διαφορετικά υλικά ηλεκτροδίων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη σύνθεση και το χαρακτηρισµό διαφορετικών ηλεκτροδίων µε βάση τον άνθρακα (ύφασµα άνθρακα, δοκίµια κοκκώδους ενεργού άνθρακα) αναφορικά µε το πορώδες, την αγωγιµότητα και τη δυνατότητα ενσωµάτωσης καταλυτικών ιόντων σιδήρου (ή νανοσωµατιδίων) σε αυτά µε την υιοθέτηση κατάλληλων τεχνικών. Ο βαθµός ηλεκτρικής απόδοσης προσδιορίσθηκε µε βάση την ικανότητα ενός µοναδιαίου ζεύγους ηλεκτροδίων ανόδου-καθόδου του φίλτρου να παράγει επιτόπου (in-situ) υπεροξείδιο του υδρογόνου, ενώ η απόδοση της αντίδρασης Fenton εκτιµήθηκε µε πειράµατα χρησιµοποιώντας έναν τυπικό οργανικό µικρο-ρυπαντή του νερού (φαρµακευτική ουσία δικλοφενάκη), τόσο παρουσία όσο και απουσία δοκιµίου άνθρακα µε ενσωµατωµένα καταλυτικά ιόντα σιδήρου. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Στο Σχήµα 1α παρουσιάζεται η πειραµατική διάταξη που χρησιµοποιήθηκε για τις δοκιµές µε ανακυκλοφορία (batch) υδατικών διαλυµάτων θειικού νατρίου (µε ή χωρίς την προσθήκη δικλοφενάκης) υπό ποτενσιοστατικές συνθήκες λειτουργίας (σταθερό καθοδικό δυναµικό) του πρωτότυπου φίλτρου electro-fenton (Σχήµα 1β). Το φίλτρο διαµορφώνεται τµηµατικά µέσα σε κλειστό κυλινδρικό κελί (από υλικό Αcetal resin, DuPont-Delrin ) εσωτερικής διαµέτρου 6,1cm µε τη διαδοχική τοποθέτηση ηλεκτροδίων άνθρακα και δίσκων από teflon µε προσαρµοσµένα στην περιφέρεια Ο-rings για την αποφυγή διαρροών πλευρικά του κελιού (Σχήµα 1β). Η συνολική γεωµετρική επιφάνεια κάθε ηλεκτροδίου είναι ίση µε 22,5cm 2. Λαµβάνοντας υπόψη τα πάχη των δίσκων teflon και του ένθετου (spacer) το διάκενο µεταξύ των δύο ηλεκτροδίων είναι 7,5 mm. - + Υπόµνηµα α) β) ίσκος teflon (dout=6cm, din=3,4 cm) O-ring (d=5.9 cm) Σύρµα Cr/Ni (d=3,6 cm) Ηλεκτρόδιο άνθρακα (d=5,3 cm) Ένθετο (spacer) d=6cm Σχήµα 1. α) Πειραµατική διάταξη, β) φίλτρο electro-fenton µε ένα ζεύγος ηλεκτροδίων ανόδου/καθόδου.

4 Η πειραµατική διάταξη περιλαµβάνει µεταλλικό κυλινδρικό δοχείο τροφοδοσίας 3L µε προσαρµοσµένη στο εσωτερικό του µεταλλική σπείρα στην οποία ρέει νερό από θερµοστατούµενο λουτρό για τη ρύθµιση της θερµοκρασίας του ηλεκτρολυτικού διαλύµατος στις επιθυµητές τιµές (25 o C). Το σύστηµα περιλαµβάνει επίσης ψηφιακό ροόµετρο, ψηφιακό θερµόµετρο, ηλεκτρόδιο µέτρησης διαλυµένου οξυγόνου, αντλία τύπου µαγνητικής ζεύξεως (IWAKI, Japan) ή εµβολοφόρα (FMI CERAPUMP ) ανάλογα µε την πτώση πίεσης που αναπτύσσεται στο κελί από τα διαφορετικά υλικά ηλεκτροδίων, βάνες για τη ρύθµιση της παροχής στο κελί και αναλογικό µανόµετρο για τη µέτρηση της πίεσης που αναπτύσσεται κατά τη ροή του νερού διαµέσου του κελιού. Τα πειράµατα µε σταθερό καθοδικό δυναµικό γίνονται µε τη βοήθεια ποτενσιοστάτη τύπου VersaSTAT3 (Princeton Applied Research, AMETEK ) ο οποίος συνδέεται µε Η/Υ για τη συνεχή παρακολούθηση και καταγραφή του αναπτυσσόµενου ρεύµατος στο κελί (VersaStudio software). Για το σκοπό αυτό χρησιµοποιείται ηλεκτρόδιο αναφοράς Ag/AgCl (Metrohm) το οποίο συνδέεται εξωτερικά µε το ηλεκτρόδιο της καθόδου µε τη βοήθεια Luggin τριχοειδούς (περιορίζοντας µε τον τρόπο αυτό την ωµική πτώση τάσης). Νέα δοκίµια ηλεκτροδίων άνθρακα χρησιµοποιούνται σε κάθε πείραµα. Η παραγωγή Η 2 Ο 2 στο φίλτρο βασίζεται αποκλειστικά στο διαλυµένο Ο 2 του νερού (8-9mg/L) καθώς και στο Ο 2 που παράγεται κατά την οξείδωση του νερού στην άνοδο (µηδενική τροφοδοσία O 2 στο σύστηµα). Συνολικά εξετάστηκαν τρία υλικά µε βάση τον άνθρακα ως ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου στο φίλτρο electro-fenton: α) ύφασµα άνθρακα ειδικής επιφάνειας 1371m 2 /gr (πάχος 1mm; CF-1371), β) ύφασµα άνθρακα ειδικής επιφάνειας 141m 2 /gr (πάχος 2mm; CF-141) και γ) πλακίδια κοκκώδους ενεργού άνθρακα από καρύδα (Coconut Carbon Black-CCB) ειδικής επιφάνειας 47m 2 /gr (πάχος 3,7mm; CCB-47). Για τον χαρακτηρισµό της ειδικής επιφάνειας, του πορώδους, της αγωγιµότητας και της δοµής των τριών υλικών χρησιµοποιήθηκαν διάφορες τεχνικές (XRD, ποροσιµετρία αζώτου, SEM) οι οποίες περιγράφονται µε λεπτοµέρεια σε προηγούµενη εργασία [7]. Όλα τα υλικά χαρακτηρίζονται ως άµορφα, µικροπορώδη (εντοπισµός κλάσµατος µεσοπόρων µόνο στο ύφασµα CF-1371) και αγώγιµα (µικρή ηλεκτρική αντίσταση, 13-52Ω), χαρακτηριστικά τα οποία αφενός ευνοούν την ενσωµάτωση καταλυτικών ιόντων σιδήρου σε αυτά και αφετέρου διευκολύνουν τη ροή του ρεύµατος στο σύστηµα των ηλεκτροδίων ανόδου/καθόδου, µε την µετρούµενη ωµική πτώση τάσης να οφείλεται κυρίως στην αγωγιµότητα του ηλεκτρολυτικού διαλύµατος που εφαρµόζεται κατά την πειραµατική διαδικασία. Η σύνθεση καθοδικών ηλεκτροδίων µε ενσωµατωµένα ιόντα σιδήρου εξετάστηκε µε τη χρησιµοποίηση διαφορετικών αλάτων σιδήρου (Fe(NO 3 ) 3 9H 2 O; FeCl 3 ; FeCl 3 6H 2 O) ή σωµατιδίων FeOFe 2 O 3 (µαγνητίτης) και για διαφορετικές αναλογίες Fe/C (1, 3, 5, 7% κ.β.). Η διαδικασία που ακολουθείται στην περίπτωση του υφάσµατος CF-141, µε το οποίο επιτεύχθηκαν οι υψηλότερες ηλεκτρικές αποδόσεις (για παραγωγή Η 2 Ο 2 ) περιλαµβάνει διαδοχικά α) την εµβάπτιση δοκιµίων-δίσκων άνθρακα (~5,5cm) σε αιθανολικό διάλυµα αλάτων σιδήρου, β) την ξήρανση σε θερµοκρασία περιβάλλοντος (περίπτωση αλάτων FeCl 3 ; FeCl 3 6H 2 O) και γ) την πλύση των δοκιµίων σε λουτρό υπερήχων µε απεσταγµένο νερό τρεις φορές, για την αποµάκρυνση του µη δεσµευµένου σιδήρου (παρακολούθηση έκπλυσης σιδήρου µε µετρήσεις ICP). Στην περίπτωση των σωµατιδίων FeOFe 2 O 3 το ύφασµα άνθρακα τοποθετείται αρχικά σε αιθανόλη και ακολούθως για µία ώρα σε τάρακτρο. Στη συνέχεια προστίθενται τα νανοσωµατίδια FeOFe 2 O 3 (συγκέντρωση αντίστοιχη µε Fe/C 3% κ.β.) µαζί µε αµίνη (3-aminipropyl) triethoxysilane, η οποία χρησιµοποιείται ως "γέφυρα" µεταξύ του ανθακούχου υλικού και των νανοσωµατιδίων. Ακολουθεί ανάδευση για 5,5 ώρες σε λουτρό υπερήχων. Πριν την ξήρανση σε θερµοκρασία περιβάλλοντος, τα υλικά εκπλένονται τρεις φορές µε απεσταγµένο νερό.

5 Η συγκέντρωση του ηλεκτρικά παραγόµενου Η 2 Ο 2 µετράται φασµατοφωτοµετρικά σύµφωνα µε τη ιωδοµετρική µέθοδο [8]. Πριν την ανάλυση όλα τα δείγµατα διηθούνται διαµέσου µεµβρανών.45 µm PTFE (Millipore). Η µέτρηση του ολικού οργανικού άνθρακα (TOC) γίνεται µε τη βοήθεια αναλυτή TOC του οίκου Shimadzu, ενώ ο ποσοτικός προσδιορισµός της δικλοφενάκης πραγµατοποιείται µε τη βοήθεια συστήµατος υγρής χρωµατογραφίας υψηλής απόδοσης (Shimadzu LC-1AD VP) στο οποίο προσαρµόζεται στήλη XTerra (Waters) MSC 18,5µm, 15mmx2,1mm (i.d.) στους 4 o C, και το οποίο συνοδεύεται από φασµατοφωτόµετρο UV/Vis (Shimadzu SPD-1AVP) ρυθµισµένο στα 27nm. Η µέθοδος που αναπτύχθηκε περιλαµβάνει επίσης την προκαταρκτική εκχύλιση (solid phase extraction) των δειγµάτων (Discovery DSC-18 SPE Tubes, 5mg, 3 ml) και τη χρήση εσωτερικού προτύπου (sulfamethoxazole). Ο εντοπισµός αρωµατικών παραπροϊόντων κατά την οξείδωση της δικλοφενάκης γίνεται µε τη βοήθεια αέριου χρωµατογράφου (Agilent 789A GC) σε σύζευξη µε φασµατοφωτόµετρο µάζας (Agilent 5975C MSD) σύµφωνα µε τη µέθοδο των Brillas et al. [9]. Το ph των ηλεκτρολυτικών διαλυµάτων διορθώνεται στις επιθυµητές τιµές µε τη βοήθεια αραιών διαλυµάτων H 3 PO 4 and NaOH. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Στο Σχήµα 2α παρουσιάζεται η µεταβολή της συγκέντρωσης του Η 2 Ο 2 µε το χρόνο ηλεκτρόλυσης για διαφορετικά υλικά ηλεκτροδίων και για τις βέλτιστες τιµές καθοδικών δυναµικών κατά τις οποίες µετρήθηκαν οι υψηλότερες αποδόσεις ηλεκτροσύνθεσης Η 2 Ο 2 στο φίλτρο [7]. Στα Σχήµατα 2β και 2γ απεικονίζονται οι µεταβολές της πυκνότητας ρεύµατος H2O2 (µg/l) CF-1371 CF-141 CCB-47 i (A/m 2 ) CF-1371 CF-141 CCB-47 α) β) CE (%) γ) CF-1371 CF-141 CCB-47 Σχήµα 2. Μεταβολή α) συγκέντρωσης Η 2 Ο 2, β) πυκνότητας ρεύµατος και γ) ηλεκτρικής απόδοσης ρεύµατος (current efficiency-ce) ως συνάρτηση του χρόνου ηλεκτρόλυσης, στην περιοχή του βέλτιστων καθοδικών δυναµικών για τα τρία διαφορετικά υλικά ηλεκτροδίων άνθρακα: 1,3 V/Ag/AgCl για τα CF-1371 και CF-141,,5 V/Ag/AgCl για το CCB-47. Ηλεκτρόλυση υδατικών διαλυµάτων,5m Na 2 SO 4 σε ph 3, παροχή ανακυκλοφορίας 3 ml/min, θερµοκρασία 25 o C, ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου από το ίδιο υλικό.

6 και της ηλεκτρικής απόδοσης του φίλτρου (CE%, υπολογισµός σύµφωνα µε την κατανάλωση ηλεκτρικού φορτίου για τη σύνθεση Η 2 Ο 2 [7]), αντίστοιχα, και στα οποία υπογραµµίζεται η υπεροχή του υφάσµατος άνθρακα CF-141 ως καταλληλότερου υλικού. Συγκεκριµένα, η ηλεκτρική απόδοση του φίλτρου αυξάνεται µε το χρόνο ηλεκτρόλυσης στην περίπτωση των CF-141 ηλεκτροδίων αγγίζοντας σε κατάσταση ισορροπίας το 7% (Σχήµα 2γ), µε την αντίστοιχη συγκέντρωση Η 2 Ο 2 να ξεπερνά τα 1mg/L µετά από 5 ώρες ανακυκλοφορίας του ηλεκτρολυτικού διαλύµατος (Σχήµα 2α). Αξιοσηµείωτη είναι επίσης, η σταθερότητα του αναπτυσσόµενου ηλεκτρικού ρεύµατος µε το χρόνο, σε αντίθεση µε τα υπόλοιπα δύο ανθρακούχα υλικά (CF-1371, CCB-47) στα οποία πιθανότατα καταναλώνεται σηµαντική ποσότητα ρεύµατος σε παράπλευρες αντιδράσεις οι οποίες µε τη σειρά τους αυξάνουν την ηλεκτρική αντίσταση του συστήµατος (σύµφωνα µε το νόµο του Ohm για σταθερό εφαρµοζόµενο δυναµικό). Αυξηµένες εποµένως πυκνότητες ρεύµατος δεν οδηγούν κατά κανόνα σε αυξηµένη παραγωγή Η 2 Ο 2, µε τη τελευταία να συνδέεται άµεσα µε το υλικό των ηλεκτροδίων που χρησιµοποιείται για το σκοπό αυτό (CF-141>CCB-47>CF-1371). Ένα σηµαντικό πλεονέκτηµα των πορωδών ηλεκτροδίων άνθρακα σε µορφή υφάσµατος (carbon fiber), όπως τα CF-1371 και CF-141, είναι η µηδενική πτώση πίεσης που προκαλούν κατά τη ροή του νερού µέσα από αυτά, µε την παροχή να µένει σταθερή σε όλη τη διάρκεια των πειραµατικών δοκιµών. Αντίθετα, η εφαρµογή των δίσκων από κοκκώδη άνθρακα συνοδεύτηκε από την ανάπτυξη σηµαντικής πτώσης πίεσης, η οποία για ένα ζεύγος ηλεκτροδίων CCB-47 βρέθηκε ότι είναι psi, η οποία κρίνεται ασύµφορη για πραγµατικές εφαρµογές. Ο ρόλος του ph στην ηλεκτροσύνθεση H 2 O 2 µελετήθηκε µε την ηλεκτρόλυση υδατικών διαλυµάτων,5μ Na 2 SO 4 για τρεις διαφορετικές τιµές ph (3, 5 και 7) και ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου CF-141 και τα αντίστοιχα αποτελέσµατα παρουσιάζονται στο Σχήµα 3. Η αύξηση του ph δεν επέφερε σηµαντικές µεταβολές στη ροή του ρεύµατος DC και στην αντίστοιχη ηλεκτροσύνθεση Η 2 Ο 2 στα πρώτα 9min της ηλεκτρόλυσης (Σχήµα 3α). Το φαινόµενο αυτό έχει ιδιαίτερη σηµασία για τη λειτουργία του πρωτότυπου φίλτρου electro- Fenton, επειδή σε πραγµατικές συνθήκες νερά που πρόκειται να τύχουν επεξεργασίας (επιφανειακά και υπόγεια νερά) έχουν συνήθως ουδέτερη τιµή. Μετά από 2 ώρες ανακυκλοφορίας η συσσωρευµένη συγκέντρωση Η 2 Ο 2 είναι αυξηµένη στην περίπτωση όξινων διαλυµάτων (ph 3), µε τις αντίστοιχες τιµές στην κατάσταση ισορροπίας να είναι κατά 41% και 67% µεγαλύτερες σε σύγκριση µε εκείνες για αρχικό ph τροφοδοσίας 5 και 7, αντίστοιχα. Η συµπεριφορά αυτή είναι αναµενόµενη δεδοµένου ότι για την παραγωγή Η 2 Ο 2 καταναλώνονται πρωτόνια (O 2(g) + 2H + + 2e - H 2 O 2 ), γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τη σταδιακή αύξηση του ph (µε το χρόνο ηλεκτρόλυσης) στο διάλυµα τροφοδοσίας του φίλτρου. Σύµφωνα µε το Σχήµα 3β, η ηλεκτρική απόδοση του φίλτρου είναι αυξηµένη στην περίπτωση του ουδέτερου διαλυµάτος τροφοδοσίας, και οι τελικές σταθεροποιηµένες τιµές δεν διαφέρουν σηµαντικά από εκείνες των όξινων διαλυµάτων. Προφανώς, το χαµηλό φορτίο ρεύµατος που καταναλώνεται για την ηλεκτροσύνθεση Η 2 Ο 2 σε ουδέτερο ph, ως αποτέλεσµα των µικρών συγκεντρώσεων ή των κινητικών περιορισµών, δικαιολογεί τις παραπάνω αυξηµένες αποδόσεις ρεύµατος. Οι οριακές τιµές συγκέντρωσης Η 2 Ο 2 επιτυγχάνονται όταν οι αντίστοιχες αντιδράσεις παραγωγής του τελευταίου ελέγχονται από τη µεταφορά µάζας των αντιδρώντων ηλεκτροενεργών συστατικών στα ηλεκτρόδια του φίλτρου. Περαιτέρω αύξηση του ρεύµατος µπορεί να οδηγήσει σε παρασιτικές αντιδράσεις διάσπασης του Η 2 Ο 2 οι οποίες µε τη σειρά τους µειώνουν δραστικά τη συνολική ηλεκτρική απόδοση.

7 H2O2 (µg/l) ph 3 ph 5 ph 7 α) β) CE (%) ph 3 ph 5 ph 7 Σχήµα 3. Επίδραση του ph του ηλεκτρολυτικού διαλύµατος α) στην ηλεκτροσύνθεση Η 2 Ο 2 και β) στην ηλεκτρική απόδοση ρεύµατος (CE%) ως συνάρτηση του χρόνου ηλεκτρόλυσης. Ηλεκτρόλυση υδατικών διαλυµάτων,5m Na 2 SO 4, καθοδικό δυναµικό 1,3 V/Ag/AgCl, παροχή ανακυκλοφορίας 3 ml/min, θερµοκρασία 25 o C, ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου CF Η ανακυκλοφορία υδατικών διαλυµάτων Na 2 SO 4 διαφορετικής συγκέντρωσης (,1-,5Μ) δια µέσου του φίλτρου electro-fenton µε ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου CF-141 απέδωσε τα αποτελέσµατα του Σχήµατος 4. Όπως δείχνει το Σχήµα 4α, η παραγωγή H 2 O 2 µειώνεται δραστικά µε τη µείωση της συγκέντρωσης του ηλεκτρολύτη (Na 2 SO 4 ), γεγονός αναµενόµενο δεδοµένων των ασθενών ρευµάτων που αναπτύσσονται στο φίλτρο για διαλύµατα τροφοδοσίας µε µικρότερη αγωγιµότητα. Παρόλα αυτά, παρατηρείται ότι µία αξιόλογη συγκέντρωση H 2 O 2 παράγεται για ένα µοναδιαίο ζεύγος ηλεκτροδίων ανόδου/καθόδου κατά τη διήθηση νερών χαµηλής ιοντικής ισχύος. Για πρακτικές όµως εφαρµογές, η επίτευξη ικανοποιητικών αποδόσεων ρεύµατος κατά την επεξεργασία πόσιµου νερού (υπόγεια ή/και επιφανειακά ύδατα µε χαµηλή αγωγιµότητα, ~5-1µS/cm) απαιτεί την επιλογή κατάλληλων λειτουργικών και σχεδιαστικών παραµέτρων, όπως η εφαρµογή αυξηµένου ρεύµατος DC µεταξύ του ζεύγους ανόδου-καθόδου (σε τιµές που έχει αποδειχθεί πειραµατικά ότι επιτυγχάνεται η επιθυµητή απόδοση οξείδωσης των ρύπων) σε συνδυασµό µε την αύξηση H2O2 (µg/l) M Na2SO4.25M Na2SO4.1M Na2SO4 α) β) CE (%) Σχήµα 4. Επίδραση της ιοντικής ισχύος (διαφορετικές συγκεντρώσεις Na 2 SO 4 ) α) στην ηλεκτροσύνθεση Η 2 Ο 2 και β) στην ηλεκτρική απόδοση ρεύµατος (CE%) ως συνάρτηση του χρόνου ηλεκτρόλυσης. Ηλεκτρόλυση υδατικών διαλυµάτων,5m (918 µs/cm),,25m (58 µs/cm) και,1m (229 µs/cm) Na 2 SO 4, καθοδικό δυναµικό 1,3 V/Ag/AgCl, παροχή ανακυκλοφορίας 3 ml/min, θερµοκρασία 25 o C, ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου CF M Na2SO4.25M Na2SO4.1M Na2SO4

8 των ζευγών ηλεκτροδίων και τη µείωση της απόστασης µεταξύ ανόδου/καθόδου σε βαθµό που να ελαχιστοποιείται η αντίσταση του µέσου και να αποτρέπονται πιθανά φαινόµενα βραχυκυκλώµατος. Στα πλαίσια βελτιστοποίησης της ηλεκτρικής απόδοσης του φίλτρου µελετήθηκε τέλος, η επίδραση της παροχής του νερού τροφοδοσίας, η οποία σχετίζεται άµεσα µε το χρόνο αλληλεπίδρασης των ηλεκτροενεργών συστατικών µε τα ηλεκτρόδια ανόδου/καθόδου. ιαπιστώθηκε ότι η µείωση της παροχής από τα 3mL/min στα 5mL/min (8163L/m 2 /h 136L/m 2 /h) είχε θετική επίπτωση στην ηλεκτροσύνθεση του Η 2 Ο 2 (αύξηση ~3%), µε την αντίστοιχη σταθεροποίηση της συσσωρευµένης συγκέντρωσης να επιτυγχάνεται όπως είναι αναµενόµενο σε µεγαλύτερους χρόνους. Η οξείδωση της φαρµακευτικής ουσίας δικλοφενάκη στο φίλτρο electro-fenton µελετήθηκε µε την εφαρµογή ηλεκτροδίων καθόδου CF-141 µε ενσωµατωµένα ιόντα σιδήρου ακολουθώντας το παρακάτω πειραµατικό πρωτόκολλο: Α. ιήθηση υπερ-καθαρού νερού σε συνεχή λειτουργία επί µία ώρα µε σκοπό τη µελέτη της αποµάκρυνσης του καταλύτη (ιόντα Fe) από το ηλεκτρόδιο της καθόδου (µετρήσεις δειγµάτων µε φασµατοµετρία µάζας επαγωγικά συζευγµένου πλάσµατος-ιcp). Β. Ανακυκλοφορία ηλεκτρολυτικού διαλύµατος (Na 2 SO 4 +δικλοφενάκη) απουσία ρεύµατος DC µε σκοπό τον κορεσµό των ηλεκτροδίων άνθρακα του φίλτρου µε δικλοφενάκη. Γ. Ηλεκτρόλυση σε διαφορετικές συνθήκες και χρόνους διήθησης µε σκοπό τη µελέτη της οξείδωσης/αποδόµησης του ρυπαντή. Τα αποτελέσµατα των αναλύσεων ICP του Α σταδίου έδειξαν αυξηµένη συγκράτηση σιδήρου στην περίπτωση επεξεργασίας δοκιµίων υφάσµατος άνθρακα CF-141 µε άλατα ένυδρου ή/και άνυδρου τριχλωριούχου σιδήρου καθώς και µε νανοσωµατίδια µαγνητίτη. Αντίθετα, η χρήση του ένυδρου νιτρικού σιδήρου έδειξε µικρή σταθερότητα και γιαυτό εγκαταλείφθηκε. Στο Σχήµα 5 παρουσιάζονται ενδεικτικές εικόνες SEM από δοκίµια CF- 141 πριν και µετά την επεξεργασία τους µε FeCl 3 6H 2 O ή FeOFe 2 O 3, καθώς και εικόνες SEM από τα ίδια δοκίµια µετά την εφαρµογή τους σε πειραµατικές δοκιµές ηλεκτρόλυσης CF-141 CF-141/FeCl 3 6H 2 O αρχή CF-141/FeCl 3 6H 2 O τέλος CF-141 CF-141/FeOFe 2 O 3 αρχή CF-141/FeOFe 2 O 3 τέλος Σχήµα 5. Εικόνες ηλεκτρονικής µικροσκοπίας (SEM) νέων δοκιµίων CF-141 και επεξεργασµένων µε FeCl 3 6H 2 O ή FeOFe 2 O 3 δοκιµίων CF-141 πριν και µετά τις πειραµατικές δοκιµές.

9 υδατικών διαλυµάτων Na 2 SO 4 και δικλοφενάκης. Πρέπει να σηµειωθεί ότι η δηµιουργία βελτιστοποιηµένων δοκιµίων/ηλεκτροδίων µε στόχο την αποδοτική λειτουργία του φίλτρου electro-fenton βρίσκεται ακόµα σε εξέλιξη. Στον Πίνακα 1 περιγράφονται τα αποτελέσµατα των πειραµάτων οξείδωσης της δικλοφενάκης (diclofenac-dcf) µε δοκίµια καθόδου CF-141 διαφορετικής περιεκτικότητας Fe/C. Η ποσοστιαία αποµάκρυνση της δικλοφενάκης και του ολικού οργανικού άνθρακα (TOC) αναφέρονται στους τελικούς χρόνους ηλεκτρόλυσης κάθε δοκιµής (3-24 ώρες) και αφορούν στο στάδιο της ηλεκτρόλυσης µετά τον προκαταρκτικό κορεσµό των ηλεκτροδίων µε δικλοφενάκη. Στον Πίνακα 1 σηµειώνεται επίσης το συνολικό καταναλισκόµενο φορτίο όπως αυτό υπολογίζεται από δεδοµένα του εργαστηριακού ποτενσιοστάτη. Πίνακας 1. Αποτελέσµατα πειραµάτων electro-fenton οξείδωσης/αποδόµησης της δικλοφενάκης (DCF) στην πρωτότυπη διάταξη/ φίλτρο. Ηλεκτρόδια Άνοδος: CF-141 Κάθοδος: CF-141, Fe/C 1% (FeCl 3 ) Άνοδος: CF-141 Κάθοδος: CF-141, Fe/C 3% (FeCl 3 ) Άνοδος: CF-141 Κάθοδος: CF-141, Fe/C 1% (FeCl 3 6H 2 O) Άνοδος: CF-141 Κάθοδος: CF-141, Fe/C 3% (FeCl 3 6H 2 O) Άνοδος: CF-141 Κάθοδος: CF-141, Fe/C 3% (FeOFe 2 O 3 ) Στάδιο προσρόφησης m αρχική,dcf m προσροφ., DCF (g) (g DCF /g CF-141 ) Στάδιο ηλεκτρόλυσης Q % DCF % TOC (Coulomb),85,79 185,6 55, 4,5,1,89 417,2 63, 26,8,73, , 73, 32,2,65, , 82,4 54,2,11,1 646,6 62,7 35,9 Τα αποτελέσµατα του Πίνακα 1 σε συνδυασµό µε τις µειωµένες τιµές Η 2 Ο 2 και έντασης του αναπτυσσόµενου ηλεκτρικού ρεύµατος στο φίλτρο µε το χρόνο ηλεκτρόλυσης (δεδοµένα που δεν παρουσιάζονται στην παρούσα εργασία) είναι ενδεικτικά αντιδράσεων Fenton και οξείδωσης της δικλοφενάκης. Αύξηση της περιεκτικότητας Fe/C των ηλεκτροδίων CF-141 συνοδεύεται από µεγαλύτερες αποδόσεις αποµάκρυνσης του οργανικού ρύπου, µε την καλύτερη απόδοση να καταγράφεται στην περίπτωση υφασµάτων άνθρακα αρχικής περιεκτικότητας Fe/C 3%, µε πηγή σιδήρου το FeCl 3 6H 2 O. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα κυριότερα συµπεράσµατα που προέκυψαν από την πειραµατική λειτουργία του καινοτόµου φίλτρου electro-fenton είναι τα ακόλουθα: Το είδος του άνθρακα των ηλεκτροδίων ανόδου/καθόδου επηρεάζει άµεσα την απόδοση του ηλεκτρικού ρεύµατος (ηλεκτροσύνθεση Η 2 Ο 2 ), µε το ύφασµα άνθρακα CF-141 να εµφανίζει την καλύτερη συµπεριφορά. Η ηλεκτροσύνθεση υπεροξειδίου του υδρογόνου στο φίλτρο είναι σηµαντική, ανεξάρτητα του ph του ηλεκτρολυτικού διαλύµατος τροφοδοσίας. Η µείωση της ιοντικής ισχύος (ηλεκτρική αγωγιµότητα) του νερού τροφοδοσίας επηρεάζει αρνητικά την ηλεκτρική απόδοση του φίλτρου. Η επίτευξη, ωστόσο, ικανοποιητικών αποδόσεων ρεύµατος κατά την επεξεργασία νερών χαµηλής αγωγιµότητας (υπόγεια ή/και επιφανειακά ύδατα) µπορεί να επιτευχθεί µε την επιλογή

10 κατάλληλων λειτουργικών και σχεδιαστικών παραµέτρων, όπως η εφαρµογή αυξηµένου ρεύµατος DC µεταξύ του ζεύγους ανόδου-καθόδου σε συνδυασµό µε τη µείωση της απόστασης µεταξύ των δύο ηλεκτροδίων σε βαθµό που να ελαχιστοποιεί την αντίσταση του µέσου και να αποτρέπει πιθανά φαινόµενα βραχυκυκλώµατος. Η ηλεκτρική απόδοση του φίλτρου βελτιώνεται µε µείωση της παροχής του νερού τροφοδοσίας (3mL/min 5mL/min). Ο υδρόφοβος χαρακτήρας της δικλοφενάκης ευνοεί την ρόφηση στα ηλεκτρόδια άνθρακα (~4-6 µg/m 2 ) του φίλτρου. Η εφαρµοζόµενη τάση µετά τον προκαταρκτικό κορεσµό του φίλτρου µε δικλοφενάκη οδηγεί σε αντιδράσεις οξείδωσης της ουσίας ως αποτέλεσµα των Fenton αντιδράσεων παραγωγής OH στο ηλεκτρόδιο της καθόδου. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Οι συγγραφείς ευχαριστούν τον Prof. Reinoso Francisco Rodriguez, University of Alicante, Spain, για την ευγενική προσφορά δειγµάτων υφάσµατος άνθρακα (τα οποία αναφέρονται στην παρούσα εργασία µε τους κωδικούς CF-1371 και CF-141) καθώς και το προσωπικό της Μονάδας Αναλυτικών Υπηρεσιών του Ι ΕΠ-ΕΚΕΤΑ για την υποστήριξη στο χαρακτηρισµό των υπό εξέταση υλικών. Ευχαριστίες εκφράζονται επίσης προς τη Γενική Γραµµατεία Έρευνας και Τεχνολογίας για οικονοµική υποστήριξη της παρούσας ερευνητικής εργασίας στα πλαίσια έργου ενταγµένου στο πρόγραµµα «ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 29» ΕΠΑΝ ΙΙ/ΕΣΠΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1] Petrović M., Gonzalez S. and Barceló D., Trends Anal. Chem., 22:685 (23). [2] Kyriakopoulos G. and Doulia D., Sep. Purif. Rev. 35:97 (26). [3] Plakas K.V. and Karabelas A.J., Desalination 287:255 (212). [4] Comninellis C., Kapalka A., Malato S., Parsons S.A., Poulios I. and Mantzavinos D., J. Chem. Technol. Biotechnol. 83:769 (28). [5] Pignatello J.J., Oliveros E. and MacKay A. Crit. Rev. Environ. Sci. Technol., 36:1 (26). [6] Klavarioti Μ., Mantzavinos D. and Kassinos D., Env. Int. 35:42 (29). [7] Plakas K.V., Karabelas A.J., Sklari S.D. and Zaspalis V.T., Ind. Eng. Chem. Res. (213) DOI: 1.121/ie4613k. [8] Klassen N.V., Marchington D. and McGowan H.C.E., Anal. Chem. 66: 2921 (1994). [9] Brillas E., Garcia-Segura S., Skoumal M. and Arias C., Chemosphere 79:65 (21).

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε. ΒΥΜΙΩΤΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΥΝΤΗΡΙΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.. ΠΑΤΡΩΝΑΣ AQUACHEM ΕΠΕ, Αµαζόνων 1, Καλαµαριά 55133, E-mail: info@aquachem.gr ΜΟΝΑ ΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ Το νερό

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc

ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ : «ΚΕΛΙΑ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΤΡΟΦΟ ΟΣΙΑ ΒΙΟΑΙΘΑΝΟΛΗΣ» ΚΟΚΚΙΝΟΥΛΗ ΝΙΚΟΛΕΤΑ, Χηµικός Μηχανικός, MSc ΟΜΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΥΨΕΛΙ ΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Εισαγωγή ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Το γαλβανικό κελί (γαλβανική διάβρωση) είναι μια ηλεκτροχημική αντίδραση οξείδωσης-αναγωγής (redox), η οποία συμβαίνει όταν δύο ανόμοια μέταλλα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Εργαστήριο Φυσικοχηµείας και Χηµικών ιεργασιών ΜΙΑ ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ Γ. Γούλα, Θ. Παπαδάµ, Ι. Γεντεκάκης

Διαβάστε περισσότερα

(1) i mig,k = z 2 kf 2 u k c k (2) i mig = i mig,k = z 2 kf 2 u k c k. k=1. k=1

(1) i mig,k = z 2 kf 2 u k c k (2) i mig = i mig,k = z 2 kf 2 u k c k. k=1. k=1 Αριθμοί μεταφοράς Α. Καραντώνης 1 Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι ο πειραματικός προσδιορισμός των αριθμών μεταφοράς με τη μέθοδο Hittorf. Ειδικότερα, προσδιορίζονται ο αριθμοί μεταφοράς κατιόντων υδρογόνου

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΘ ΥΨΟΣ (ΟΖΟΝΤΟΒΟΛΙΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΘ ΥΨΟΣ (ΟΖΟΝΤΟΒΟΛΙΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΜΕΤΡΗΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΘ ΥΨΟΣ (ΟΖΟΝΤΟΒΟΛΙΣΗ) 8.1 Γενικά Η γνώση της κατακόρυφης κατανομής της συγκέντρωσης του ατμοσφαιρικού όζοντος είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Σύμφωνα με την εγκύκλιο του ΥΠΠΕΘ (με Αρ. Πρωτ. 150022/Δ2/15-9-2016) Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. 1.1 Γνωριμία με το εργαστήριο του Χημικού Από τον εργαστηριακό οδηγό να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ - ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ - ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ - ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Αρχές Ποτενσιοµετρικής Τιτλοδότησης Η ποτενσιοµετρία περιλαµβάνει τη µέτρηση της ηλεκτρεγερτικής δύναµης (Η.Ε..) µεταξύ δύο ηλεκτροδίων, του ενδεικτικού

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΙΟΝΤΩΝ ΧΡΩΜΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΡΟ ΜΕ ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ Αδαµαντία Ε. Παγανά,, Στυλιανή. Σκλαρή, Ευστάθιος Σ. Κικκινίδης,, Βασίλειος Τ. Ζασπάλης Εργαστήριο Ανόργανων Υλικών, Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή τεχνολογίας Μεµβρανών σε προωθηµένη επεξεργασία αστικών αποβλήτων µε στόχο την επαναχρησιµοποίηση

Εφαρµογή τεχνολογίας Μεµβρανών σε προωθηµένη επεξεργασία αστικών αποβλήτων µε στόχο την επαναχρησιµοποίηση Εφαρµογή τεχνολογίας Μεµβρανών σε προωθηµένη επεξεργασία αστικών αποβλήτων µε στόχο την επαναχρησιµοποίηση έσποινα Φυτιλή, Χηµικός Μηχανικός MSc, MBA, Μελετήτρια Έργων Περιβάλλοντος ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1)

l R= ρ Σε ηλεκτρικό αγωγό µήκους l και διατοµής A η αντίσταση δίνεται από την εξίσωση: (1) ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ ΗΕΚΤΡΟΥΤΩΝ Θέµα ασκήσεως Μελέτη της µεταβολής της αγωγιµότητας ισχυρού και ασθενούς ηλεκτρολύτη µε την συγκέντρωση, προσδιορισµός της µοριακής αγωγιµότητας σε άπειρη αραίωση ισχυρού οξέος,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση

Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Υδατικοί Πόροι -Ρύπανση Γήινη επιφάνεια Κατανομή υδάτων Υδάτινο στοιχείο 71% Ωκεανοί αλμυρό νερό 97% Γλυκό νερό 3% Εκμεταλλεύσιμο νερό 0,01% Γλυκό νερό 3% Παγόβουνα Υπόγεια ύδατα 2,99% Εκμεταλλεύσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο ΠΡΑΣΙΝΗ ΧΗΜΕΙΑ, ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ Υ ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΩΣ ΠΡΑΣΙΝΟ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΟ. Α.Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου, Σ.Ι. Παταρούδη,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών

Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών Ανάκτηση φωσφόρου από επεξεργασμένα αστικά λύματα Αξιολόγηση εναλλακτικών διεργασιών 1525-ΒΕΤ-2013 PhoReSΕ: Ανάκτηση φωσφόρου από τη δευτεροβάθμια εκροή εγκαταστάσεων επεξεργασίας αστικών λυμάτων ΠΡΑΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ. ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα- Ιδιότητες - είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΞΕΑ, ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΛΑΤΑ 1.1 Τα οξέα ΜΑΘΗΜΑ 1 o : Γενικά για τα οξέα Ιδιότητες είκτες ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Ποιες χηµικές ενώσεις ονοµάζονται οξέα; Με ποιόν χηµικό τύπο παριστάνουµε γενικά τα οξέα; Οξέα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων

Πειραματική διαδικασία προσδιορισμού ιοντικής σύστασης ατμοσφαιρικών σωματιδίων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Τομέας Μεταλλουργίας και Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Επιστήμης και Τεχνολογίας Προστασίας του Περιβάλλοντος στη Μεταλλουργία και Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας

Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας 3.9. Κριτήρια αξιολόγησης Παράδειγµα κριτηρίου σύντοµης διάρκειας ΟΜΑ Α Α Αντικείµενο εξέτασης: Οξέα - βάσεις (ιδιότητες - ονοµατολογία) Στοιχεία µαθητή: Επώνυµο:... Όνοµα:... Τάξη:... Τµήµα:...Μάθηµα:...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

AΝΑΛΟΓΙΑ ΜΑΖΩΝ ΣΤΟΧΕΙΩΝ ΧΗΜΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 2 ο Γυμνάσιο Καματερού 1 ΦΥΣΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ 1. Πόσα γραμμάρια είναι: ι) 0,2 kg, ii) 5,1 kg, iii) 150 mg, iv) 45 mg, v) 0,1 t, vi) 1,2 t; 2. Πόσα λίτρα είναι: i) 0,02 m 3, ii) 15 m 3, iii) 12cm

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση και Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων

Διαχείριση και Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Διαχείριση και Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Απόβλητα Ν. 1650/1986 Απόβλητο θεωρείται κάθε ποσότητα ουσιών, θορύβου, αντικειμένων ή άλλων μορφών ενέργειας σε οποιαδήποτε φυσική κατάσταση από τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Υδροχημεία Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση των οξειδοαναγωγικών φαινομένων, δυναμικό οξειδοαναγωγής Κατανόηση της διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΙΤΡΩΔΩΝ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΙΤΡΩΔΩΝ Μ. Δόρτσιου, Ι. Κατσούναρος, Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων ΕΚΤΟ ΚΕΦΛΙΟ ιαχείριση ποβλήτων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Περιοριστικό αντιδρών

Περιοριστικό αντιδρών Περιοριστικό αντιδρών Όταν αντιδρώντα προστίθενται σε ποσότητες διαφορετικές από τις γραμμομοριακές αναλογίες που δείχνει η χημική εξίσωση, μόνο το ένα από τα αντιδρώντα πιθανόν να καταναλωθεί πλήρως,

Διαβάστε περισσότερα

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4)

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4) Μιχαήλ Π. Μιχαήλ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΧΗΜΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ 1 3.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-34 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το αντικείµενο µελέτης της χηµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική)

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: XHMEIA (35/100) ΤΑΞΗ: Β Γυμνασίου ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 8/6/2015. ΧΡΟΝΟΣ: 2 Ώρες (Χημεία + Φυσική) ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ Αριθμητικά:.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 2

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 2 Μελετη της κατακόρυφης κατανοµής του όζοντος µε τη µέθοδο της οζοντοβόλισης.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 8: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικώνυδροχημικών. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 8: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικώνυδροχημικών. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 8: Μετρήσεις και υπολογισμοί φυσικοχημικώνυδροχημικών παραμέτρων (Μέρος 1ο) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση των φυσικοχημικών παραμέτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΤΑΞΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ - ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ - ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ - ΠΟΤΕΝΣΙΟΜΕΤΡΙΑ Αρχές Ποτενσιοµετρικής Τιτλοδότησης Η ποτενσιοµετρία περιλαµβάνει τη µέτρηση της ηλεκτρεγερτικής δύναµης (Η.Ε..) µεταξύ δύο ηλεκτροδίων, του ενδεικτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ - ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ - ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ - ΥΓΡΗ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ Γενικά Η χρωµατογραφία είναι µια από τις σηµαντικότερες τεχνικές διαχωρισµού και µέθοδος ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης, που βρίσκει εφαρµογές

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας

Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας Heriot-Watt University Technological Education Institute of Piraeus Φίλιππος Μπρέζας & Κωνσταντίνος-Στέφανος Νίκας 3 Δεκεμβρίου 2011, Αθήνα Περίληψη Εισαγωγή Δημιουργία πλέγματος & μοντελοποίηση CFD Διακρίβωση

Διαβάστε περισσότερα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα

Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Διαλύματα - Περιεκτικότητες διαλυμάτων Γενικά για διαλύματα Μάθημα 6 6.1. SOS: Τι ονομάζεται διάλυμα, Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων καθαρών ουσιών. Παράδειγμα: Ο ατμοσφαιρικός αέρας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na

ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. + SO 4 Βάσεις είναι οι ενώσεις που όταν διαλύονται σε νερό δίνουν ανιόντα υδροξειδίου (ΟΗ - ). NaOH Na ΧΗΜΕΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΟΞΕΩΝ Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών. Αντιδρούν με μέταλλα και παράγουν αέριο υδρογόνο (δες απλή αντικατάσταση) Αντιδρούν με ανθρακικά άλατα και παράγουν αέριο CO2. Έχουν όξινη

Διαβάστε περισσότερα

denitrification in oxidation ditch) mg/l.

denitrification in oxidation ditch) mg/l. 2.3 Συνοπτική εξέταση των συστηµάτων απονιτροποίησης Αρχική προτεταµένη απονιτροποίηση Η πρώτη λύση για µία µονάδα προτεταµένης απονιτροποίησης προτάθηκε από τους Ludzack και Εttinger (1962). Το εισερχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία. Εργαστηριακό Μέρος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο 3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο H 2 O 2 / Lipase O C 8 H 14 (110.2) H 2 O 2 (34.0) C 8 H 14 O (126.2) Βιβλιογραφία S. Warwel, M. Rüsch gen. Klaas, J. Mol. Catalysis B: Enzym.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική και Ποιoτική Ανάλυση

Ποσοτική και Ποιoτική Ανάλυση Ποσοτική και Ποιoτική Ανάλυση ιδάσκων: Σπύρος Περγαντής Γραφείο: Α206 Τηλ. 2810 545084 E-mail: spergantis@chemistry.uoc.gr ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Γενική Χημεία, Ebbing and Gammon κεφ. 4) Ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ ΤΕΙ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1η Διάλεξη ΚΟΛΛΟΕΙΔΕΣ ΣΥΜΠΛΟΚΟ ΕΔΑΦΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ Τροφοδότηση του εδαφικού διαλύματος Απορρόφηση Ρίζας Οργανική ουσία Ανταλλαγή κατιόντων Εδαφικό διάλυμα Μικροοργανισμοί εδάφους Προσρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα προηγούµενων εξεταστικών περιόδων. 1 ο Θέµα Ιανουαρίου 2005

Θέµατα προηγούµενων εξεταστικών περιόδων. 1 ο Θέµα Ιανουαρίου 2005 Θέµατα προηγούµενων εξεταστικών περιόδων 1 ο Θέµα Ιανουαρίου 2005 Σε ένα επίπεδο ηλεκτρόδιο ενεργού επιφάνειας 2 cm 2, που χρησιµοποιείται ως άνοδος σε µία ηλεκτρολυτική κυψέλη που περιέχει διάλυµα 2*10-3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 2ας ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA

ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 2ας ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 2ας ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Οι διάφορες προηγμένες μέθοδοι επεξεργασίας-οξείδωσης (ΠΟΜΑ) βιομηχανικών υγρών αποβλήτων χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες. Κάθε κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της περιοχής λειτουργίας και της τάσης εργασίας του απαριθµητή Geiger-Müller

Εύρεση της περιοχής λειτουργίας και της τάσης εργασίας του απαριθµητή Geiger-Müller AΣΚΗΣΗ 1 Εύρεση της περιοχής λειτουργίας και της τάσης εργασίας του απαριθµητή Geiger-Müller 1. Εισαγωγή Ο ανιχνευτής Geiger-Müller, που είναι ένα από τα πιο γνωστά όργανα µέτρησης ιονίζουσας ακτινοβολίας,

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία νερού µε µεµβράνες νανοδιήθησης για την αποµάκρυνση τοξικών οργανικών µικρορυπαντών Απόδοση και προοπτικές

Επεξεργασία νερού µε µεµβράνες νανοδιήθησης για την αποµάκρυνση τοξικών οργανικών µικρορυπαντών Απόδοση και προοπτικές Επεξεργασία νερού µε µεµβράνες νανοδιήθησης για την αποµάκρυνση τοξικών οργανικών µικρορυπαντών Απόδοση και προοπτικές Κ.Β. Πλάκας, Α.Ι. Καράµπελας Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών Εθνικό Κέντρο Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ

ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-2017 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΎΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤEΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Δομικά σωματίδια (άτομα-μόρια-ιόντα) Δομή του ατόμου Ατομικός και μαζικός αριθμός Ισότοπα Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων

Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Άσκηση 8η Ιοντική ισορροπία Προσδιορισμός του ph υδατικών διαλυμάτων οξέων βάσεων και αλάτων Πανεπιστήμιο Πατρών - Τμήμα ΔΕΑΠΤ - Εργαστήριο Γενικής Χημείας - Ακαδ. έτος 2016-17 Διάσταση 2 ετεροπολικών

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 6: Διαλυμένο Οξυγόνο Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Περιληπτική θεωρητική εισαγωγή α) Τεχνική zchralski Η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη τεχνική ανάπτυξης μονοκρυστάλλων πυριτίου (i), αρίστης ποιότητας,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΕΣ ΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ ΠΕΤΡΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΤΕΙ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ιεργασίεςπου εφαρµόζονται συνήθως στην επεξεργασία του πόσιµου νερού Κροκίδωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β. Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β. Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ Σχολική Χρονιά 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΤΑΞΗ Β Ονοματεπώνυμο μαθητή/τριας:... Τμήμα:... :... Βαθμός/Ολογράφως:... Χρόνος: 2 ώρες Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα

Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα Στοιχειμετρικοί υπολογισμοί σε διαλύματα 23-1. Τι εκφράζουν οι συντελεστές μιας χημικής αντίδρασης; Οι συντελεστές σε μία χημική εξίσωση καθορίζουν την αναλογία mol των αντιδρώντων και προϊόντων στην αντίδραση.

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση της ύλης Διαλύματα Περιεκτικότητες διαλυμάτων. Χημεία Α Λυκείου Διδ. Εν. 1.5 π. Ευάγγελος Μαρκαντώνης 2 ο ΓΕΛ Αργυρούπολης

Ταξινόμηση της ύλης Διαλύματα Περιεκτικότητες διαλυμάτων. Χημεία Α Λυκείου Διδ. Εν. 1.5 π. Ευάγγελος Μαρκαντώνης 2 ο ΓΕΛ Αργυρούπολης Ταξινόμηση της ύλης Διαλύματα Περιεκτικότητες διαλυμάτων Χημεία Α Λυκείου Διδ. Εν. 1.5 π. Ευάγγελος Μαρκαντώνης 2 ο ΓΕΛ Αργυρούπολης Μακροσκοπική ταξινόμηση της ύλης ΥΛΗ Καθορισµένη (καθαρή) ουσία όχι

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή «επί πτυχίω» εξέταση «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών ΙΙ»-Ιανουάριος 2017

Γραπτή «επί πτυχίω» εξέταση «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών ΙΙ»-Ιανουάριος 2017 Ερώτηση 1 (10 μονάδες) - ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ (Καθ. Β.Ζασπάλης) Σε μια διεργασία ενανθράκωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Οι χηµικές αντιδράσεις συµβολίζονται µε τις χηµικές εξισώσεις, µοριακές ή ιοντικές. Οι χηµικές αντιδράσεις που περιλαµβάνουν ιόντα συµβολίζονται µε ιοντικές εξισώσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΩΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΣΩ ΘΕΡΜΟΛΥΣΗΣ ΟΡΓΑΜΟΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΕ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Α.Μ. Νέτσου 1, Ε. Χουντουλέση 1, Μ.Περράκη 2, Α.Ντζιούνη 1, Κ. Κορδάτος 1 1 Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ 2 Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Εκχύλισης και Απόσταξης. Χρήστος Παππάς - Επίκουρος καθηγητής

Τεχνικές Εκχύλισης και Απόσταξης. Χρήστος Παππάς - Επίκουρος καθηγητής Τεχνικές Εκχύλισης και Απόσταξης Extraction and Distillation Techniques Πέτρος Ταραντίλης- Αναπληρωτής καθηγητής Χρήστος Παππάς - Επίκουρος καθηγητής Τεχνικές Εκχύλισης και Απόσταξης Φυτικό Υλικό Τεχνικές

Διαβάστε περισσότερα

DANAHER. DANAHER το 1999.

DANAHER. DANAHER το 1999. HACH LANGE Η συνεργασία δύο κορυφαίων οικογενειακών επιχειρήσεων που ακόµη µεγαλώνει!!! Ιδρύθηκε το 1942 από τους Clifford και Kathryn Hach στην Αϊόβα, στις Η.Π.Α. Ιδρύθηκε το 1933 από τον Dr Bruno Lange

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χηµικών Μηχανικών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΒΛΥΣΙ ΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Καθηγητής ΑΘΗΝΑ 2007 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ 1. Εισαγωγή Ο ι ρύποι που πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία Σταύρος Λαλάς*, Βασίλειος Αθανασιάδης και Όλγα Γκορτζή Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Βαρέα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου

Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Οργανική ηλεκτροσύνθεση: Ηλεκτροχημική παραγωγή αδιπονιτριλίου Δημήτριος Τσιπλακίδης Σύγκριση ηλεκτροχημικών αντιδράσεων και χημικών οξειδώσεων αναγωγών Ενεργοποίηση θερμικής φύσης Συγκρούσεις αντιδρώντων

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08-11-2015 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Μ.Ε ΠΡΟΟΔΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΜ/ΝΙΑ: 08--05 ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α. Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΑ Ιωάννης Πούλιος Αθανάσιος Κούρας Ευαγγελία Μανώλη ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 54124 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα.

Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. 1. ΔΙΑΛΥΜΑ Διάλυμα καλείται κάθε ομογενές σύστημα, το οποίο αποτελείται από δύο ή περισσότερες χημικές ουσίες, και έχει την ίδια σύσταση σε όλη του τη μάζα. Ετερογενές σύστημα καλείται αυτό, το οποίο αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα