ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΚΥΡΙΤΣΑΚΗΣ, Μ.Sc., Ph.D. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ & ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΚΥΡΙΤΣΑΚΗΣ, Μ.Sc., Ph.D. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ & ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ"

Transcript

1 ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΚΥΡΙΤΣΑΚΗΣ, Μ.Sc., Ph.D. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ & ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΒΡΩΣΙΜΗ ΕΛΙΑ ΠΑΣΤΑ ΕΛΙΑΣ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΕΛΤΙΩΜΕΝΗ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΟΘΕΙΑ HACCP ΙΧΝΗΛΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 iii

2 Copyright 2007: Aπόστολος Κ. Κυριτσάκης M.Sc., Ph.D. Π. Συνδίκα 86, Θεσσαλονίκη Τηλ.: , Fax: Κιν.: , ΙSBN: Σελιδοποίηση - Μακέτα: Copy City digital Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη Τηλ.: Εκτύπωση: Αφοι Λ. Ακριτίδη Ο.Ε. Τυπογραφείο, ΒΙ.ΠΕΘ Σίνδου Τηλ.: Τα ονόματα προϊόντων και εταιρειών που αναφέρονται σε αυτό το βιλίο είναι ενδεικτικά. Tα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας του έργου ανήκουν στο συγγραφέα και προστατεύονται από τις διεθνείς συμβάσεις. Κανένα τμήμα ή μέρος του έργου δεν επιτρέπεται να αναδημοσιευθεί ή να αναπαραχθεί ή να χρησιμοποιηθεί με καμμία μορφή και με οποιοδήποτε μέσο, έντυπο ή ηλεκτρονικό, χωρίς την προηγούμενη άδεια του συγγραφέα. iv

3 ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΔΟΣΗ από ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΚΥΡΙΤΣΑΚΗ με τη συμβολή των ΑΝΤΩΝΗ ΚΑΝΑΒΟΥΡΑ κεφάλαιο 5 και ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΥΡΙΤΣΑΚΗ κεφάλαια 12 και 14 v

4 Ευχαριστούμε τις κατωτέρω εταιρείες και φορείς που συνέβαλαν καθοριστικά (κατά σειρά παράθεσής τους) στην έκδοση αυτού του βιβλίου ALFA LAVAL SpA, ΑΘΗΝΑ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΗ, ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΑΘΗΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ ΜΑΣΟΥΤΗΣ Α.Ε, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΩΣΚΕΛΗ ΑΒΒΕ, ΧΑΝΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΠΛΑΤΑΝΟΥ, ΠΛΑΤΑΝΟΣ ΧΑΝΙΑ P.T.A FOOD LAB & NUTRITIONAL SERVICES LTD, ΛΕΜΕΣΟΣ, ΚΥΠΡΟΣ OMNION WORLD, ΗΠΑ ΔΕΑΣ Α.Ε, ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ ΕΛΕΜΧΟ, Α.Ε., ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΑΘΗΝΑ ΕΝΩΣΗ ΠΕΖΩΝ,ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΑΘΗΝΑ ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΟΤΑΚΗΣ, ΗΛΙΟΣ ΕΠΕ, ΑΘΗΝΑ METROHM ltd, ΕΛΒΕΤΙΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ Α.Ε, ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ, ΑΘΗΝΑ ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΡΕΘΥΜΝΗΣ, ΡΕΘΥΜΝΟ ΧΙΓΚΑΣ Γ. Α.Β.Ε.Ε ΓΕΩΡΓΟΤΕΧΝΙΚΗ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΙΤΕΜ PIERALISI,ΑΘΗΝΑ MINERVA Α.Ε, ΕΛΑΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΑΘΗΝΑ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΛΑΙΟΥΡΓΕΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΑΘΗΝΑ ΚΡΗΤΙΚΗ ΓΗ Α.Β.Ε.Ε, ΧΑΝΙΑ ΝΟΜΑΡΧΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ BLAUEL, FR. ΠΥΡΓΟΣ ΛΕΥΚΤΡΟΥ, ΜΑΝΗ FOOD ALLERGENS LAB., Α. ΒΑΡΛΑΜΟΣ-Γ. ΣΕΙΡΑΓΑΚΗΣ, ΡΕΘΥΜΝΟ ARGOLIS Αφοι ΦΑΚΛΑΡΟΙ, ΑΡΓΟΛΙΔΑ ΕΛΑΙΟΚΡΗΤΗ-ΜΑΝΙΟΥΔΑΚΗΣ, ΚΑΤΕΡΙΝΗ BIOLEA, ΑΣΤΡΙΚΑΣ ΧΑΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΣΗΤΕΙΑΣ, ΛΑΣΗΘΙ CRETA FAMILY- ΛΙΟΝΟΥΔΑΚΗΣ, ΧΑΝΙΑ vi

5 Πρόλογοι Πρόλογος Τέταρτης Έκδοσης H εξάντληση της τρίτης έκδοσης του βιβλίου μου, που τιτλοφορείται «ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ», οι αλλαγές της νομοθεσίας, που διέπει τον έλεγχο της ποιότητας και τα συστήματα διαπίστευσής της, αλλά και τα νέα δεδομένα της επιστήμης και της έρευνας που αναφέρονται στο εθνικό μας αυτό προϊόν, κατέστησαν επιβεβλημένη την παρούσα επαρκώς αναθεωρημένη και βελτιωμένη έκδοση, η οποία συμπίπτει χρονικά με τον χαρακτηρισμό του 2006, ως έτους ελαιολάδου από τη Χώρα μας. Η παρούσα έκδοση αυτή συμπεριλαμβάνει όλα τα τελευταία δεδομένα για το ελαιόλαδο και επίσης περιέχει πολύτιμα στοιχεία για τη βρώσιμη ελιά και την πάστα ελιάς. Οι πληροφορίες που περιέχονται για τα προγράμματα HACCP και ιχνηλασιμότητας και τη δυνατότητα εφαρμογής αυτών στο ελαιόλαδο και τη βρώσιμη ελιά είναι πολύτιμες. Επίσης ειδικά κεφάλαια αναφέρονται στα απόβλητα των ελαιουργείων και το βιολογικό ελαιόλαδο. Στα 27 κεφάλαια του παρόντος επιχειρείται μία πλήρης κάλυψη του αντικειμένου από το σχηματισμό του ελαιολάδου στον ελαιόκαρπο έως ότου το τελικό προϊόν φθάσει στον καταναλωτή. Ειδικότερα, αναλύονται τα βοτανικά γνωρίσματα της ελιάς, η σύσταση του ελαιοκάρπου, ο σχηματισμός, η βιοσύνθεση και η χημική σύσταση του ελαιολάδου, με έμφαση στα αρωματικά του συστατικά, που του προσδίδουν την ιδιαίτερη γεύση και το χαρακτηριστικό του άρωμα και το καθιστούν μοναδικό. Περιγράφονται οι τεχνικές συγκομιδής και μετασυλλεκτικής μεταχείρισης του ελαιοκάρπου και γίνεται λεπτομερής αναφορά στην παραλαβή του ελαιολάδου από τον ελαιόκαρπο, στους τύπους ελαιουργείων καθώς και στα υποπροϊόντα ελαιουργίας και την αξιοποίηση αυτών. Παρουσιάζονται οι χημικές και φυσικές επεξεργασίες και εξετάζονται ενδελεχώς οι παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα του ελαιολάδου, με λεπτομερή ανάλυση των πoιoτικών κριτηρίων και των κατηγοριών του ελαιολάδου και της βρώσιμης ελιάς. Ειδικότερη αναφορά γίνεται στην οργανοληπτική αξιολόγηση του παρθένου ελαιολάδου. Αναλύονται οι αλλοιώσεις του

6 ελαιολάδου και των άλλων λιπαρών υλών, τα αντιοξειδωτικά που περιέχει το ελαιόλαδο, ο ελαιόκαρπος και τα υποπροϊόντα της ελαιουργίας και επισημαίνεται ο σημαντικός τους ρόλος. Ακολουθεί η ανάπτυξη των τεχνικών προσδιορισμού αντοχής των λιπαρών υλών στην οξείδωση, ελέγχου της ποιότητας και προσδιορισμού σταθερών και συστατικών του ελαιολάδου, καθώς και ο έλεγχος νοθείας του ελαιολάδου με όλες τις σύγχρονες τεχνικές. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ποιότητα και στην εμπορία του ελαιολάδου και στη σχέση της ποιότητας με την εμπορική αξία του προϊόντος. Στο τελευταίο κεφάλαιο επισημαίνονται οι σημαντικές βιολογικές και υγιεινές ιδιότητες του ελαιολάδου, τονίζεται ο σημαντικός ρόλος των μικρο-συστατικών του και δίδεται έμφαση στις φαινολικές αντιοξειδωτικές του ουσίες, που δρουν ως ασπίδες προστασίας του ανθρώπινου οργανισμού. Καταβλήθηκε ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε ο φυσικός αυτός φρουτοχυμός, να μελετηθεί σε βάθος και να γίνουν περισσότερο γνωστά όλα τα μυστικά και οι σημαντικές πτυχές του σε όλους τους αποδέκτες ελαιοπαραγωγούς, ελαιουργούς, τυποποιητές, επιστήμονες και κατάναλωτές. Προς την κατεύθυνση αυτή πολύ σημαντική ήταν η βοήθεια της τεχνολόγου τροφίμων Χριστίνας Παπαγρηγορίου την οποία ευχαριστώ ιδιαίτερα. Ουσιαστική, επίσης, ήταν η συμβολή ιδιαίτερα στην αισθητική εμφάνιση του βιβλίου των φοιτητών Κώστα Κοκονά και Νίκου Σπεντζούρη, καθώς και του Θωμά Κωστάκη στο κεφάλαιο της ιχνηλασιμότητας και του Αντώνη Μουστάκα στον έλεγχο της βιβλιογραφίας, τους οποίους επίσης και ευχαριστώ θερμά. Αξιοσημείωτη ήταν και η βοήθεια της Δρ. Χημείας Βασιλικής Λάγουρη η οποία ανέγνωσε ορισμένα δοκίμια και έκανε κάποιες διορθώσεις. Ανεκτίμητη υπήρξε η συμβολή του αγαπητού μου φίλου Γιώργου Μπλέκα Καθηγητή Χημείας του Α.Π.Θ, ο οποίος με ιδιαίτερο ζήλο και ενδιαφέρον διήλθε τα περισσότερα κεφάλαια και ιδιαίτερα εκείνα που άπτονται της ειδικότητάς του και έκανε τις απαραίτητες διορθώσεις, αλλαγές και προσθήκες. Η βοήθειά του ήταν πολύ μεγάλη και τον ευχαριστώ εκ βαθέων. Η επιστημονική του κατάρτιση και η προθυμία του να βοηθήσει επιβεβαιώθηκαν για μία ακόμη φορά. Σημαντική και πολύ ουσιαστική ήταν επίσης η συνδρομή της συζύγου μου Ελευθερίας και του γιού μου Κωστή, οι οποίοι ανέγνωσαν τα δοκίμια και έκαναν αρκετές υποδείξεις και διορθώσεις. Βοήθησαν επίσης η κόρη μου Ιωάννα και η νύφη μου Εύα και απευθύνω προς όλους ένα μεγάλο ευχαριστώ. Θερμές ευχαριστίες εκφράζω στην Κατερίνα Βλιούρα από τον γνωστό εκδοτικό οίκο COPY CITY, που επιμελήθηκε με ιδιαίτερη προσοχή και ανεκτίμητο ζήλο την έκδοση του παρόντος καθώς και στον φίλο μου Τάσο Ασημεόνογλου που φιλοτέχνησε το εξώφυλλο. x

7 Πρόλογοι Ελπίζω και η έκδοση αυτή που είναι, πιστεύω, γραμμένη σε γλώσσα απλή και κατανοητή, να τύχει της ανάλογης αποδοχής όπως και οι προηγούμενες και να αποβεί ωφέλιμη σε όλους τους αναγνώστες. Οποιαδήποτε καλόπιστη κριτική είναι καλοδεχούμενη και θα αξιοποιηθεί δεόντως από τον συγγραφέα. Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2007 Απόστολος Κυριτσάκης xi

8 Περιεχόμενα Πρόλογοι Πρόλογος 4ης έκδοσης... ix Προλόγισμα 4ης έκδοσης... xii Πρόλογος 3ης έκδοσης... xiii Πρόλογος 2ης έκδοσης... xiv Προλόγισμα 1ης έκδοσης... xv Κεφάλαιο 1 ο : Καταγωγή και εξάπλωση της ελιάς - Παραγωγή και κατανάλωση ελαιολάδου... 1 Γενικά... 1 Καλλιέργεια της ελιάς στην αρχαία Ελλάδα... 4 Καλλιέργεια της ελιάς στην Κρήτη... 6 Διάδοση της ελιάς στο δυτικό ημισφαίριο Σημασία της ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα Παγκόσμια παραγωγή και κατανάλωση ελαιολάδου Παγκόσμια αγορά του ελαιολάδου από το 1990 και μετά Το μέλλον της παγκόσμιας αγοράς του ελαιολάδου Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 2 ο : Βοτανικά χαρακτηριστικά της ελιάς - Σύσταση ελαιοκάρπου - Σχηματισμός ελαιολάδου Γενικά Γνωρίσματα Άλλα βοτανικά χαρακτηριστικά του δέντρου της ελιάς Ελαιόκαρπος - σύσταση Ανάπτυξη και ωρίμανση του καρπού Περιγραφή των κυριότερων συστατικών του ελαιοκάρπου Νερό Ελευρωπαΐνη Σάκχαρα Πρωτεΐνες Ελαιόλαδο Χρωστικές Ανόργανα στοιχεία Οργανικά στοιχεία Σχηματισμός ελαιολάδου Βιβλιογραφία... 55

9 Κεφάλαιο 3 ο : Βιοσύνθεση του ελαιολάδου Γενικά Ο ρόλος των φύλλων της ελιάς στη βιοσύνθεση του ελαιολάδου Ο ρόλος του ελαιοκάρπου στη βιοσύνθεση του ελαιολάδου Ο ρόλος του ενζύμου καρβοξυλάση Σύνθεση των λιπαρών οξέων Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 4 ο : Χημική σύσταση ελαιολάδου Σύσταση ελαιολάδου σε λιπαρά οξέα Κατανομή των λιπαρών οξέων στα τριγλυκερίδια του ελαιολάδου Φωσφολιπίδια του ελαιολάδου Ασαπωνοποίητα συστατικά του ελαιολάδου Κυριότερες τάξεις ασαπωνοποίητων συστατικών του ελαιολάδου Υδρογονάνθρακες Καροτενοειδή Χλωροφύλλες Βιταμίνες Τοκοφερόλες Στερόλες Τριτερπενικά οξέα Φαινόλες Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 5 ο : Συστατικά ελαιολάδου που συμβάλουν στη διαμόρφωση του αρώματος και της γεύσης του Γενικά Σχηματισμός των πτητικών συστατικών που συνεισφέρουν στο χαρακτηριστικό άρωμα του ελαιολάδου Παράγοντες που επηρεάζουν το σχηματισμό και τα επίπεδα των πτητικών συστατικών Επίδραση της θερμοκρασίας μάλαξης στα πτητικά συστατικά του ελαιολάδου Ανάλυση των πτητικών συστατικών του παρθένου ελαιολάδου με τις μεθόδους εκδίωξη και παγίδευση (pyrge and trape ή dynamic headspace) και μικρο-εκχύλιση στερεής φάσης (solid phase micro-extraction) Αξιολόγηση της συμβολής των πτητικών συστατικών στο άρωμα του ελαιολάδου Βιβλιογραφία xviii

10 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 6 ο : Συγκομιδή και μετασυλλεκτική μεταχείριση του ελαιοκάρπου. 117 Χρόνος συγκομιδής Τρόποι συγκομιδής Συγκομιδή μετά από φυσιολογική πτώση Συγκομιδή με τα χέρια Συγκομιδή με ραβδισμό Συγκομιδή με ελαιοραβδιστικά Συγκομιδή με δονητές Χρησιμοποίηση καρποπτωτικών Μεταφορά του ελαιοκάρπου στο ελαιουργείο και διατήρηση μέχρι την επεξεργασία Τεχνικές διατήρησης του ελαιοκάρπου που έχουν δοκιμαστεί σε πειραματικό στάδιο Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 7 ο : Βρώσιμη ελιά και πάστα ελιάς Γενικά Βρώσιμες ποικιλιές ελιάς Κονσερβολιά Καλαμών Χαλκιδικής Μέθοδοι παρασκευής βρώσιμης ελιάς Ισπανική μέθοδος Ελληνικές μέθοδοι παρασκευής βρώσιμης ελιάς Μαύρη ελιά σε άλμη Καλαμών Αλατσολιά Άλλοι τύποι βρώσιμης ελιάς Μέθοδοι Καλιφόρνιας Πράσινη ελιά Ισπανικού τύπου Πράσινη ελιά σε κονσέρβα Μαύρη ελιά σε κονσέρβα Περιεκτικότητα των επιτραπέζιων ελιών σε διάφορα συστατικά - διατροφική αξία Πρωτεΐνες Έλαιο Υδατάνθρακες Φυτικές ίνες Βιταμίνες Ανόργανα στοιχεία Πολυφαινόλες Παρασκευή βιολογικής βρώσιμης ελιάς Αλλοιώσεις της βρώσιμης ελιάς Συρρίκνωση ή μάζεμα Μαλάκωμα της υφής xix

11 Αεριώδης αλλοίωση (μάτι του ψαριού) Αλλοίωση που προκαλεί δυσοσμία (ζαπατέρα) Βουτυρική ζύμωση Προπιονική ζύμωση Μαλακιά υφή λόγω δράσης πυκτινολυτικών ενζύμων και μυκήτων Στίγματα Απαραίτητες χημικές και μικροβιολογικές αναλύσεις για τον έλεγχο της πορείας της ζύμωσης της πράσινης ελιάς Χημικές Μικροβιολογικές Πάστα ελιάς Προϋποθέσεις για την παρασκευή της πάστας ελιάς Παραλαβή πρώτης ύλης Αφαλάτωση Εκπυρήνωση Πολτοποίηση Διατήρηση της πάστας Παρασκευή βιολογικής πάστας ελιάς σε οικιακή βάση Διατροφική αξία της πάστας της ελιάς Οπτική επισκόπηση για την ποιοτική διαλογή βρώσιμης και ελαιοποιήσιμης ελιάς Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 8 ο : Παραλαβή ελαιολάδου από τον ελαιόκαρπο-τύποι ελαιουργείων Γενικά Στάδια επεξεργασίας ελαιοκάρπου στο ελαιουργείο Παραλαβή ελαιοκάρπου Τροφοδοσία αποφύλλωση Πλύσιμο Σπάσιμο άλεση Μάλαξη Διαχωρισμός ελαιολάδου Πίεση Φυγοκέντρηση Συνάφεια Τελικός διαχωρισμός Χρησιμοποίηση ενζύμων κατά την επεξεργασία του ελαιοκάρπου Επίδραση της χρησιμοποίησης ενζύμων στα φαινολικά συστατικά του ελαιοκάρπου Τύποι ελαιουργείων Κλασικά Φυγοκεντρικά Tύπος μικτού ελαιουργείου (sinolea-decanter) Βιβλιογραφία xx

12 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 9 ο : Υποπροϊόντα ελαιουργίας και αξιοποίηση αυτών Α. Ελαιοπύρηνα Αλλοιώσεις ελαιοπυρήνας Εξαγωγή πυρηνελαίου από την ελαιοπυρήνα Πυρηνόξυλο - εκχυλισμένη ελαιοπυρήνα Ελαιάλευρο εκχύλισης Εξουδετέρωση των ελεύθερων λιπαρών οξέων Παρασκευή σαπουνιού σε οικιακή βάση Β. Απόβλητα - Απόνερα Ελαιουργείων Σύνθεση αποβλήτων Ανακύκλωση απονέρων αποβλήτων Προβλήματα από τα απόβλητα - Διαχείριση και αξιοποίηση Εξάτμιση σε ειδικές δεξαμενές Αερόβιος βιολογικός καθαρισμός Αποτέφρωση Χρησιμοποίηση για άρδευση και λίπανση Απόβλητα επεξεργασίας βρώσιμης ελιάς Παραγωγή χρήσιμων προϊόντων από τα απόβλητα Παραγωγή μονοκύτταρης πρωτεϊνης Παραλαβή ανθοκυανών Παραγωγή βουτανόλης, αιθανόλης και μεθανίου Χρησιμοποίηση υποπροϊόντων ελαιουργίας ως ζωοτροφές Ελαιοπύρηνα Εκχυλισμένη ελαιοπύρηνα Φύλλα και κλαδίσκοι Απόβλητα Επισημάνσεις πάνω στο πρόβλημα των αποβλήτων Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 10 ο : Το πρόγραμμα HACCP στο ελαιουργείο Το πρόγραμμα HACCP - γενικά Ανάλυση και περιγραφή του προγράμματος HACCP στο ελαιουργείο Στάδιο 1:1 Συγκομιδή του ελαιοκάρπου Στάδιο 2: 1Παραλαβή του ελαιοκάρπου στο ελαιουργείο Στάδιο 3: 1Διατήρηση του ελαιοκάρπου μέχρι την επεξεργασία Στάδιο 4: 1Πλύσιμο του ελαιοκάρπου Στάδιο 5: 1Ζύγιση του ελαιοκάρπου Στάδιο 6: 1Σπάσιμο και άλεση του ελαιοκάρπου Στάδιο 7: 1Μάλαξη της ελαιοζύμης Στάδιο 8: 1Διαχωρισμός ελαιολάδου από την ελαιοζύμη 1με πίεση, φυγοκέντριση ή συνάφεια Στάδιο 9: 1Φυγοκέντριση σε κάθετο ελαιοδιαχωριστήρα Στάδιο 10: Αποθήκευση ελαιολάδου Βιβλιογραφία xxi

13 Κεφάλαιο 11ο: Αποθήκευση και τυποποίηση ελαιολάδου Γενικά Γενι Δεξαμενές και άλλα μέσα αποθήκευσης Μέσα επικάλυψης των δεξαμενών Γυαλί Σμάλτο και κεραμικό Εποξικές ρητίνες Τυποποίηση ελαιολάδου - δοχεία συσκευασίας Υλικά συσκευασίας Πλαστικό Γυαλί Μέταλλα Άλλα υλικά Φαινόμενα που συνδέονται με την πλαστική συσκευασία Προσρόφηση συστατικών Μετανάστευση συστατικών Επίδραση της συσκευασίας και των συνθηκών αποθήκευσης στην ποιότητα του ελαιολάδου Κανονισμοί και οδηγίες για την τυποποίηση του ελαιολάδου Στοιχεία αναγραφής επί των δοχείων Διακίνηση ελαιολάδου από πλανόδιους πωλητές Τυποποίηση - συσκευασία ελληνικών ελαιολάδων Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 12 ο : Το πρόγραμμα HACCP στην τυποποίηση ελαιολάδου και πυρηνέλαιου Γενικά Σημεία ελέγχου κατά την εφαρμογή του προγράμματος HACCP στο τυποποιητήριο Πρώτο σημείο ελέγχου Δεύτερο σημείο ελέγχου Τρίτο σημείο ελέγχου Τέταρτο σημείο ελέγχου Πέμπτο σημείο ελέγχου Έκτο σημείο ελέγχου Έβδομο σημείο ελέγχου Όγδοο σημείο ελέγχου Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 13 ο : Το πρόγραμμα HACCP στην παρασκευή βρώσιμης ελιάς τύπου Ισπανίας Γενικά Κρίσιμα σημεία ελέγχου και διορθωτικά μέτρα xxii

14 Περιεχόμενα Παραλαβή πρώτης ύλης Παραλαβή βοηθητικών υλών Παραλαβή υλικών γεμίσματος των εκπυρηνωμένων ελιών Αποθήκευση υλικών γεμίσματος Παραλαβή υλικών συσκευασίας Εκπίκρυνση ελιάς Ζύμωση ελιάς Γέμισμα με πιπεριά ή άλλο υλικό Συσκευασία Γενικότερες επισημάνσεις για το πρόγραμμα HACCΡ σε μονάδα βρώσιμης ελιάς Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 14 ο : Το πρόγραμμα ιχνηλασιμότητας στο ελαιόλαδο Περιγραφή της έννοιας ιχνηλασιμότητα Στάδια που συνδέονται με την ιχνηλασιμότητα του ελαιολάδου αρχίζοντας από τον ελαιώνα Ι. Προσυλλεκτικό στάδιο ΙΙ. Στάδιο συγκομιδής ελαιοκάρπου - μεταφοράς και επεξεργασίας στο ελαιουργείο ΙΙΙ. Στάδιο αποθήκευσης του ελαιολάδου ΙV. Στάδιο συσκευασίας - τυποποίησης Πληροφορίες που αντλούνται για το ελαιόλαδο από το πρόγραμμα της ιχνηλασιμότητας Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 15 ο : Χημικές και φυσικές επεξεργασίας στις οποίες υποβάλλονται το κακής ποιότητας ελαιόλαδο, το πυρηνέλαιο και τα σπορέλαια Γενικά Απομάκρυνση βλεννωδών υλών (αποκομμίωση) Εξουδετέρωση (μείωση της οξύτητας) Αποχρωματισμός Απόσμηση Απομάκρυνση ελεύθερων λιπαρών οξέων με απόσταξη (φυσικός εξευγενισμός) Προϋποθέσεις εφαρμογής φυσικού εξευγενισμού - σημασία Άλλες διεργασίες στις οποίες υποβάλλεται το ελαιόλαδο Μετάγγιση Διήθηση Απομαργαρίνωση Υδρογόνωση Εφαρμογή του προγράμματος HACCP στις μονάδες εξευγενισμού του ελαιόλαδυ και του πυρηνελαίου xxiii

15 Μετάγγιση Μεταφορά πρώτων και βοηθητικών υλών Παραλαβή και έλεγχος πρώτων και βοηθητικών υλών Εκφόρτωση και αποθήκευση Χημικός εξευγενισμός Εξουδετέρωση Αποχρωματισμός και διήθηση Απόσμηση Φυσικός εξευγενισμός Απόσμηση και απόσταξη Φιλτράρισμα (διήθηση) Αποθήκευση Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 16 ο : Βιολογικό ελαιόλαδο Γενικά περί βιολογικής γεωργίας Προϋποθέσεις για τη βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς στη χώρα μας Παραγωγή βιολογικού ελαιολάδου και βρώσιμης ελιάς Η βιολογική καλλιέργεια της ελιάς στην Κρήτη Μέσα και τεχνικές στη βιολογική καλλιέργεια Οργανική λίπανση Βιολογική καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών Αντιμετώπιση εντόμων με οικολογική διαχείρηση Προβλήματα που συνδέονται με την παραγωγή βιολογικού ελαιολάδου Μετάβαση από τη συμβατική στη βιολογική καλλιέργεια Συνθήκες που πρέπει να εφαρμόζονται για την παραγωγή βιολογικού ελαιολάδου Εμπορία βιολογικού ελαιολάδου - επισημάνσεις Το δίλημμα: συμβατικό ή βιολογικό ελαιόλαδο; Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 17 ο : Παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ελαιολάδου Γενικά Στάδιο Α: Σχηματισμός ελαιολάδου στον καρπό Ποικιλία Κλίμα Έδαφος Στάδιο Β: Από το σχηματισμό του ελαιολάδου στον καρπό έως το χρόνο συγκομιδής Εντομολογικές προσβολές Μυκητολογικές προσβολές Χρόνος συγκομιδής Τρόποι συγκομιδής xxiv

16 Περιεχόμενα Στάδιο Γ: Κατά το χρόνο αποθήκευσης και διατήρησης του καρπού έως την επεξεργασία Μέσα τοποθέτησης Χρόνος αποθήκευσης του ελαιοκάρπου μέχρι την επεξεργασία Στάδιο Δ: Επεξεργασία του ελαιοκάρπου στο ελαιουργείο Στάδιο Ε: Αποθήκευση του ελαιολάδου Συγκεντρωτικά τα μέτρα τα οποία πρέπει να εφαρμόζονται σε όλα τα επί μέρους στάδια για την προστασία της ποιότητας του ελαιολάδου Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 18 ο : Ποιοτικά κριτήρια και κατηγορίες ελαιολάδου και βρώσιμης ελιάς Γενικά Κριτήρια ποιότητας Οξύτητα Οξείδωση Χρώμα Οργανοληπτικά χαρακτηριστικά Κατηγορίες ελαιολάδου και πυρηνελαίου που έχουν καθοριστεί από το ΔΣΕ και την ΕΕ Προτιμήσεις καταναλωτών στις διάφορες κατηγορίες ελαιολάδου και σε άλλα έλαια Ελαιόλαδο και βρώσιμη ελιά προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ) και προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης (ΠΓΕ) Γενικά Προϋποθέσεις για απονομή σήματος ΠΟΠ και ΠΓΕ Διαδικασία καταχώρησης ΠΟΠ και ΠΓΕ Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 19 ο : Οργανοληπτική αξιολόγηση παρθένου ελαιολάδου Γενικά Οργανοληπτική αξιολόγηση - εξέλιξη της μεθόδου Ομάδα θετικών χαρακτηριστικών - περιγραφή Φρουτώδες (fruity) Πικρό (bitter) Πικάντικο (pungent) Ομάδα αρνητικών χαρακτηριστικών - περιγραφή Ατροχάδο (fusty) Μουχλιασμένο (musty) Moύργα (muddy sediment) Κρασώδες - ξιδάτο (winey - vinegary) xxv

17 2.5. Μεταλλικό (metallic) Ταγγό (rancid) Ομάδα άλλων αρνητικών χαρακτηριστικών Καμένο ή ψημένο (heated or burnt) Άχυρο - ξύλο (hay - wood) Παχύ (rough) Λιπαντικό (greasy) Άλμη (brine) Απόνερα (waste water) Σπάρτο (esparto) Χωματίλα (earthy) Σκουλήκι (grubby) Αγγούρι (cucumber) Χαρακτηριστικά του χώρου δοκιμών (IOOC/T.20/DOC. No 6) Aπαιτούμενα υλικά Γενικοί κανόνες οργανοληπτικής αξιολόγησης (IOOC/T.20/DOC. No 13/Rev. 11) Yπεύθυνος αξιολόγησης Ώρα δοκιμών Θερμοκρασία δειγμάτων Παρουσίαση δειγμάτων Αριθμός δειγμάτων Διάρκεια Γενικοί κανόνες για τους καπνιστές Διαδικασία αξιολόγησης Συμπλήρωση των χαρακτηριστικών στο φύλλο αξιολόγησης Αξιοποίηση των δεδομένων από τον υπεύθυνο της ομάδας Κατάταξη με βάση τη διάμεση τιμή των ελαττωμάτων και του φρουτώδους Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Παρθένο ελαιόλαδο Κοινό παρθένο ελαιόλαδο Μειονεκτικό (λαμπάντε) ελαιόλαδο Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 20 ο : Προτεινόμενη βράβευση για εξαιρετικά παρθένα ελαιόλαδα Γενικά Κανονιστικό πλαίσιο Οργάνωση - υποστήριξη της διαδικασίας Διαδικασία αξιολόγησης Ποιοτική αξιολόγηση δειγμάτων Χημικές αναλύσεις Οργανοληπτική αξιολόγηση Βαθμολόγηση δειγμάτων από την Επιτροπή Θεσμοθέτηση βραβείων xxvi

18 Περιεχόμενα Προτεινόμενη ονομασία "Βραβείο ποιότητας εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου" Απεικόνιση του βραβείου στην ετικέτα συσκευασίας Δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων Κεφάλαιο 21 ο : Αλλοιώσεις ελαιολάδου και άλλων λιπαρών υλών Γενικά Υδρόλυση (λιπόλυση) Μικροβιακή λιπόλυση Ενζυμική λιπόλυση Οξείδωση (αυτοοξείδωση) Μηχανισμός της αυτοοξείδωσης Έναρξη Διάδοση Τερματισμός Παράγοντες που προκαλούν την οξείδωση Οξυγόνο Θερμοκρασία Μέταλλα Ελεύθερα λιπαρά οξέα Πολυακόρεστα λιπαρά οξέα Άλλοι παράγοντες Οξείδωση του ελαϊκού οξέος Οξείδωση πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και σχηματισμός υδροϋπεροξειδίων με συζυγείς διπλούς δεσμούς Διάσπαση των υδροϋπεροξειδίων Πτητικές ενώσεις με δυσάρεστη οσμή που σχηματίζονται κατά την οξείδωση του ελαιολάδου Φωτοοξείδωση Μηχανισμός της φωτοοξείδωσης Παράγοντες που παρεμποδίζουν την φωτοοξείδωση Άλλες αλλοιώσεις Ενζυμική οξείδωση Κετονική οξείδωση Αναστροφή Διαφοροποιήσεις της οσμής και της γεύσης του ελαιολάδου που δεν οφείλονται σε χημικές αλλοιώσεις Θόλωμα του ελαιολάδου Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 22 ο : Τα αντιοξειδωτικά και ο ρόλος τους Γενικά Συνθετικά αντιοξειδωτικά xxvii

19 Φυσικά αντιοξειδωτικά Τοκοφερόλες Φαινόλες Φλαβονοειδή Φαινολικά διτερπένια Καροτενοειδή Δευτεροταγή αντιοξειδωτικά Αρωματικά φυτά με αντιοξειδωτικές και άλλες ιδιότητες Ρίγανη Τσάι Δενδρολίβανο Φύλλα ελιάς ελαιόκαρπος Προσθήκη μεθανολικών εκχυλισμάτων σε διάφορα έλαια Άλλες πηγές φυσικών αντιοξειδωτικών Δημητριακά Σησάμι Σόγια Μεταβολές στα αντιοξειδωτικά κατά την αποθήκευση του παρθένου ελαιολάδου σε διάφορες συνθήκες Ρόλος των φυσικών αντιοξειδωτικών στην υγεία Περιγραφή ορισμένων ασθενειών και παθήσεων του οργανισμού και ο ρόλος των αντιοξειδωτικών Καρκινογένεση Καρδιακές παθήσεις Πρόωρη γήρανση Καταρράκτης Νευρολογικές ασθένειες Υπερτροφία ήπατος Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 23 ο : Τεχνικές προσδιορισμού αντοχής λιπαρών υλών στην οξείδωση Γενικά Περιγραφή μεθόδων επιτάχυνσης της οξείδωσης Δοκιμή του φούρνου (oven test) Μέθοδος ενεργού οξυγόνου (AOM, Active Oxygen Method) Συσκευή Warburg Συσκευές μέτρησης της αγωγιμότητας Εξέλιξη των μεθόδων προσδιορισμού της αντοχής των λιπαρών υλών στην οξείδωση Διαδικασία προσδιορισμού της οξειδωτικής σταθερότητας του ελαιολάδου με τη συσκευή OSI Bιβλιογραφία xxviii

20 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 24 ο : Έλεγχος ποιότητας και προσδιορισμός σταθερών και συστατικών του ελαιολάδου Προσδιορισμός της οξύτητας Προσδιορισμός του αριθμού οξύτητας Αυτόματος προσδιορισμός της οξύτητας Προσδιορισμός του βαθμού οξείδωσης Α. Μέθοδοι προσδιορισμού πρωτογενών προϊόντων Προσδιορισμός αριθμού υπεροξειδίων Χρωματομετρικός προσδιορισμός αριθμού υπεροξειδίων Μέθοδος προσδιορισμού συζυγών διενίων (συζυγή υδροϋπεροξείδια) Προσδιορισμός των ειδικών συντελεστών απορρόφησης του ελαιολάδου (σταθερές Κ 232, Κ 270, ΔΚ) Β. Μέθοδοι προσδιορισμού των δευτερογενών προϊόντων Δοκιμή (αντίδραση) Kreis Δοκιμή θειοβαρβιτουρικού οξέος (TBA Tεστ) Προσδιορισμός φυσικών και χημικών σταθερών του ελαιολάδου και άλλων λιπαρών υλών Προσδιορισμός του δείκτη διάθλασης Αριθμός ιωδίου (μέθοδος Hanus) Αριθμός σαπωνοποίησης Προσδιορισμός των ασαπωνοποίητων συστατικών του ελαιολάδου και άλλων λιπαρών υλών Προσδιορισμός σαπώνων στο ελαιόλαδο Προσδιορισμός της υγρασίας Ξήρανση σε πυραντήριο Μέθοδος απόσταξης Ξήρανση με υπέρυθρη ακτινοβολία Προσδιορισμός της χλωροφύλλης Προσδιορισμός της έντασης της πικρής γεύσης παρθένων ελαιολάδων Προσδιορισμός ολικών φαινολών Παραλαβή μεθανολικών εκχυλισμάτων φαινολών από φυτικές ύλες Απομόνωση και προσδιορισμός της ελευρωπαΐνης από φύλλα ελιάς Α μέθοδος Β μέθοδος Απομόνωση και προσδιορισμός της ελευρωπαΐνης στον ελαιόκαρπο Απομόνωση και προσδιορισμός της ελευρωπαΐνης στο ελαιόλαδο Μικροβιολογικός προσδιορισμός ελευρωπαΐνης Αξιολόγηση της αντιοξειδωτικής δράσης των μεθανολικών εκχυλισμάτων φαινολών Δοκιμή ψύχους Βιβλιογραφία xxix

21 Κεφάλαιο 25 ο : Έλεγχος νοθείας ελαιολάδου Γενικά Περιγραφή των κυριότερων τεχνικών και μεθόδων ελέγχου νοθείας του ελαιολάδου Δοκιμή Carocci - Buzzi Δείκτης Bellier - Marcille Παρατήρηση στο υπεριώδες φως Δοκιμή νιτρικού οξέος Δοκιμή ανίχνευσης τσαγιελαίου Δοκιμή ανίχνευσης βαμβακελαίου Α μέθοδος Β μέθοδος Γ μέθοδος Δοκιμές ανίχνευσης σησαμελαίου Α μέθοδος (Villavechia) Β μέθοδος Γ μέθοδος (Fabris) Ανίχνευση σπορελαίων με τη δοκιμή Bellier Δείκτης Vizern - Gullot Αντίδραση πολυβρωμιδίων Προσδιορισμός στερολών Διαχωρισμός του κλάσματος των στερολών με χρωματογραφία λεπτής στιβάδας Αεριοχρωματογραφική ανάλυση των στερολών Ανάλυση του κλάσματος των στερολών του προς εξέταση δείγματος Προσδιορισμός σκουαλενίου Προσδιορισμός των κορεσμένων λιπαρών οξέων στη 2-θέση του μορίου των τριγλυκεριδίων Προσδιορισμός αλκανίων Προσδιορισμός αλειφατικών αλκοολών Προσδιορισμός κηρών Προσδιορισμός ερυθροδιόλης Ανάλυση των μεθυλεστέρων των λιπαρών οξέων για την εξακρίβωση της γνησιότητας του ελαιολάδου Προσδιορισμός των trans-ακόρεστων ή των trans-ισομερών των ακόρεστων λιπαρών οξέων για την εξακρίβωση της γνησιότητας του ελαιολάδου Ανάλυση τριγλυκεριδίων Προσδιορισμός στιγμασταδιενίων Αλογονωμένοι διαλύτες Φυσικοχημικές παράμετροι και τεχνικές ανάλυσης Πυρόλυση και άλλες προχωρημένες τεχνικές ανάλυσης του ελαιολάδου Ανοσοχημικές μέθοδοι ανίχνευσης της νοθείας Βιβλιογραφία xxx

22 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 26 ο : Ποιότητα και εμπορία του ελαιολάδου Προγενέστερη πολιτική της ΕΕ για το ελαιόλαδο Τελευταία εφαρμοζόμενη πολιτική της ΕΕ για την ενίσχυση των ελαιοπαραγωγών Διεθνείς συμφωνίες για το ελαιόλαδο Αναγκαίες επισημάνσεις Προϋποθέσεις καλής εμπορίας Έλεγχος της ποιότητας του ελαιολάδου από την ίδια τη μονάδα Κοινοτικοί και εθνικοί κανονισμοί και διατάξεις για τη γνησιότητα,ποιότητα και εμπορία του ελαιολάδου Κοινοτικοί κανονισμοί Κοινοτικές οδηγίες Στοιχεία εθνικής νομοθεσίας Βιβλιογραφία Κεφάλαιο 27 ο : Το ελαιόλαδο ως λειτουργικό τρόφιμο Γενικά εισαγωγικά Αφομοίωση ελαιολάδου από τον οργανισμό Θρεπτική και θερμιδική αξία του ελαιολάδου Ρόλος των κυριότερων συστατικών του ελαιολάδου Λιπαρά οξέα Βιταμίνες Φαινόλες Υδρογονάνθρακες Στερόλες Ρόλος του ελαιολάδου στην παιδική ηλικία Ρόλος του ελαιολάδου στο γήρας Ρόλος του ελαιολάδου στις διάφορες παθήσεις Έλκος Χολή Ρευματοειδής αρθρίτιδα Καρκίνος Διαβήτης Σχέση κατανάλωσης ελαιολάδου και καρδιακών παθήσεων Ρόλος των πολυακόρεστων οξέων και της ελαιοκανθάλης του ελαιολάδου Ρόλος του ελαιολάδου στην κακή και στην καλή χοληστερίνη Άλλα δεδομένα για τον ευεργετικό ρόλο του ελαιολάδου στην υγεία Συμπεριφορά του ελαιολάδου στο τηγάνισμα Συμπέρασμα Βιβλιογραφία xxxi

23 Προτάσεις για περαιτέρω έρευνα και μελέτη Ευρετήριο xxxii

24 Κεφάλαιο 1 ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ - ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Γενικά Η ιστορία της ελιάς αρχίζει πριν από την επινόηση της γραφής (Hurley, 1919). Οι ιστορικοί θεωρούν πιθανότερο τόπο προέλευσης της ελιάς τις περιοχές της Συρίας και της Μικράς Ασίας, των οποίων οι βουνοπλαγιές είναι κατάφυτες από αγριελιές. Το στοιχείο όμως αυτό δεν αποτελεί απόδειξη, γιατί αγριελιές απαντώνται σήμερα διάσπαρτες σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου, στην Ελλάδα, στα βόρεια παράλια της Αφρικής, στην Ισπανία και στην Τουρκία. Ειδικότερα στην Ελλάδα αγριελιές απαντώνται από τις βουνοπλαγιές του Ολύμπου μέχρι τον Ψηλορείτη και από τα Ιόνια νησιά έως τα νησιά του Αιγαίου. Ο ιστορικός Θεόφραστος αναφέρει ότι η ελιά φύτρωνε στην Ελλάδα, στη Νότια Ιταλία, στη Συρία και στην Αραβία (προς την πλευρά της θάλασσας), στην Αίγυπτο και αλλού. Η ελιά είναι από τα αρχαιότερα καλλιεργούμενα δέντρα στον κόσμο καθώς η καλλιέργειά της χρονολογείται 6000 ή και περισσότερα χρόνια πριν. Η σημασία του δέντρου της ελιάς γίνεται αντιληπτή αν αναλογιστεί κανείς ότι τα προϊόντα της (ελαιόλαδο και βρώσιμη ελιά), αποτελούν διαχρονικά δύο από τα βασικότερα είδη διατροφής του ανθρώπου. Η Εικόνα 1.1 αποδίδει απολιθωμένο φύλλο ελιάς στη Σαντορίνη, ενώ η Εικόνα 1.2 δείχνει κουκούτσια από ελιές που έχουν βρεθεί στο ανάκτορο της Ζάκρου στην Κρήτη. Πηγές από την Αιγυπτιακή βιβλιογραφία μαρτυρούν ότι και στην Αίγυπτο καλλιεργούνταν στο παρελθόν η ελιά. Γύρω όμως στο π.χ., οι ελαιώνες εξαφανίστηκαν είτε γιατί καταστράφηκαν από κάποια άγνωστη αιτία είτε γιατί το ενδιαφέρον του πληθυσμού στράφηκε σε

25 Κεφάλαιο 1 ο άλλη καλλιέργεια. Στη συνέχεια πιστεύεται ότι σημειώθηκε κάποια μετακίνηση πληθυσμών προς τα νότια παράλια της Κρήτης οι οποίοι πιθανόν να μετέφεραν μαζί τους και την ελιά (Standish, 1960). Υπάρχουν και άλλες μαρτυρίες σύμφωνα με τις οποίες η ελιά προέρχεται από την Αφρική (Αβησσυνία-Αίγυπτο), όπου καλλιεργήθηκε συστηματικά από τους Σημιτικούς λαούς, στους οποίους ήταν γνωστή πολύ πριν από την καλλιέργειά της στην Αττική (εποχή του Κέκροπα, 1500 π.χ.). Από εκεί διαδόθηκε στην Κύπρο και στα βόρεια παράλια της Αφρικής (Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία και αλλού) από τους Φοίνικες που πιθανώς να την μετέφεραν και στα ελληνικά νησιά. Εικόνα 1.1: Απολιθωμένο φύλλο ελιάς που βρέθηκε σε ανασκαφές στη Σαντορίνη. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ελιά, από τη Β. Συρία διαδόθηκε αρχικά στα Ελληνικά νησιά και στην Ηπειρωτική Ελλάδα και το 600 π.χ. στην Ιταλία, στη Σικελία στη Σαρδηνία και μετά στις υπόλοιπες Μεσογειακές χώρες. Η ελιά έφθασε στην Ισπανία δια μέσου δύο οδών, της Ελληνορωμαϊκής και της Σημιτικής. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ορισμένες Ισπανικές ποικιλίες ελιάς έχουν ονομασίες Λατινικές ενώ άλλες Αραβικές. Άλλο ενδεικτικό στοιχείο είναι ότι ο καρπός του ελαιοδέντρου λέγεται aceituna και το λάδι aceite που είναι Αραβικές λέξεις, ενώ το δέντρο ονομάζεται olive (λέξη Λατινική). 2

26 Καταγωγή και εξάπλωση της ελιάς - Παραγωγή και κατανάλωση ελαιολάδου Έλληνες, Αιγύπτιοι, Εβραίοι και Φοίνικες φύτευαν τις ελιές με αυστηρούς και προκαθορισμένους κανόνες και φρόντιζαν για την παραπέρα εξάπλωσή τους. Στην Αφρική, οι κάτοικοι γνώριζαν πώς να εμβολιάζουν άγριες ελιές πριν ακόμα οι Ρωμαίοι φτάσουν εκεί. Οι τελευταίοι μάλιστα θεωρούσαν βάρβαρους όλους εκείνους που χρησιμοποιούσαν ζωικά λίπη αντί για ελαιόλαδο στη διατροφή τους. Μέχρι σήμερα, δεν έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια το αρχικό είδος από το οποίο προήλθε το δέντρο της ελιάς, στη σημερινή του μορφή. Από κάποιους υποστηρίζεται ότι προέρχεται από το είδος oleaster που υπάρχει μέχρι και σήμερα σε άγρια κατάσταση στη Βόρεια Αφρική, στην Πορτογαλία, στη Νότια Γαλλία, στην Ιταλία και κοντά στη Μαύρη και την Κασπία Θάλασσα (Standish, 1960). Εικόνα 1.2: Κουκούτσια από ελιές που έχουν βρεθεί στο ανάκτορο της Ζάκρου στην Κρήτη. Σύμφωνα με μία άλλη άποψη, προέρχεται από το Chrysophylla, το οποίο κάλυπτε παλαιότερα μεγάλες εκτάσεις της Τροπικής Αφρικής, συμπεριλαμβανομένης της Αβησσυνίας, της Κένυας, της Ουγκάντας και άλλων χωρών. Τα είδη αυτά της άγριας ελιάς μάλλον προήλθαν από την ίδια περιοχή και από κάποιο είδος που κάλυπτε μεγάλες εκτάσεις της Σαχάρας πριν από την εποχή των παγετώνων, το οποίο όμως έχει πια εξαφανιστεί. Ανεξάρτητα από την προέλευση και τον τρόπο διάδοσης της ελιάς, είναι γεγονός ότι η καλλιέργειά της εξαπλώθηκε σε μεγάλη έκταση στην Ευρωπαϊκή ήπειρο και αυτός ίσως είναι ο λόγος της σημερινής ονομασίας «Ελιά η Ευρωπαϊκή». Ειδικότερα στη λεκάνη της Μεσογείου, η 3

27 Κεφάλαιο 1 ο ελιά αποτελεί τη βασικότερη καλλιέργεια από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Το λάδι της ελιάς ήταν πάντα μία από τις βασικές τροφές όλων των Μεσογειακών λαών. Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ελαιολάδου ήταν γνωστές στον Ιπποκράτη και στην Ιατρική επιστήμη της αρχαιότητας. Η κατανάλωση μιας κουταλιάς ελαιολάδου κάθε πρωί αποτελούσε παλαιότερα, συνήθεια πρακτικής υγιεινής. Αυτό συνιστάται ακόμη και σήμερα, παρά την εξέλιξη της φαρμακολογίας, γιατί έχει ευεργετική επίδραση στο πεπτικό σύστημα του ανθρώπινου οργανισμού (βλ. Κεφ. 27). Για το λόγο αυτό αποτέλεσε εμπορεύσιμο προϊόν, από τα πολύ παλιά χρόνια. Η πρώτη πληροφορία σχετικά με το εμπόριο του ελαιολάδου αναφέρεται το 2500 π.χ. στον εμπορικό κώδικα της εποχής. Καλλιέργεια της ελιάς στην αρχαία Ελλάδα Η μυθολογία αναφέρει ότι η Αθηνά καθιερώθηκε ως θεά της Αθήνας επειδή προσέφερε την ελιά (Εικόνα 1.3) ως πηγή πλούτου στην πόλη, σε αντίθεση με το θεό της θάλασσας Ποσειδώνα, ο οποίος χτυπώντας το βράχο με την τρίαινα έβγαλε θαλασσινό νερό. Έτσι, γεννήθηκε ο μύθος της ελιάς κατά την αρχαιότητα. Η ιστορία αναφέρει ότι η εισαγωγή της ελιάς στην αρχαία Ελλάδα έγινε από την Αίγυπτο, με πρωτοβουλία του μυθικού βασιλιά Κέκροπα. Κατά τον Παυσανία, η δεύτερη ήμερη ελιά φυτεύτηκε στην Ακαδημία του Πλάτωνα, όπως αναφέρεται και στις Νεφέλες του Αριστοφάνη. Ο κορμός της ελιάς του Πλάτωνα στην Ιερά οδό των Αθηνών, σώζεται ακόμη και σήμερα. Πολλοί συγγραφείς έχουν αναφερθεί στην καλλιέργεια της ελιάς στην αρχαία Ελλάδα. Ο Πλίνιος αποδίδει την επινόηση της ελαιοκαλλιέργειας και του ελαιοτριβείου στον Αρίσταιο, θεό της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι η Εύβοια καλύπτονταν από ελιές, σε μια εποχή μάλιστα που η καλλιέργειά της ήταν άγνωστη στη Βαβυλωνία και στην Περσία. Την ίδια εποχή, όπως φαίνεται σε αρχαία γραπτά, στη Δήλο, στη Σάμο (την οποία ο Αισχύλος ονομάζει ελαιόφυτο) και στη Λέσβο καλλιεργούνταν ελιές. Η καλλιέργεια της ελιάς στα νησιά του Ιονίου χρονολογείται από την εποχή του Ομήρου. Η ελιά καλλιεργούνταν σε μεγάλη έκταση κατά τη διάρκεια της χρυσής εποχής του Περικλή. Κατά τον Ηρόδοτο, η Αθήνα ήταν το κέντρο της ελαιοκαλλιέργειας. 4

28 Καταγωγή και εξάπλωση της ελιάς - Παραγωγή και κατανάλωση ελαιολάδου Εικόνα 1.3: Η θεά Αθηνά μπροστά στην ελιά που προσέφερε στην πόλη της Αθήνας, όπως αναφέρει η μυθολογία. Οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν εξαιρετικά σημαντική την καλλιέργεια της ελιάς. Αξίζει να σημειωθεί ότι, με ειδικούς νόμους του Σόλωνα, παρακινούνταν όσοι σπούδαζαν Γεωπονία την εποχή εκείνη να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή και βαρύτητα στην ελαιοκαλλιέργεια, γιατί ήταν: «Μέγιστον αγαθόν προς πάσαν του βίου θεραπείαν ο της ελαίας καρπός» Τόσο το δέντρο της ελιάς όσο και τα προϊόντα του συνδέονταν με όλες τις πτυχές της καθημερινής ζωής των αρχαίων Ελλήνων, όπως η διατροφή, η θρησκεία, ο διάκοσμος αγγείων (Εικόνα 1.4), τοίχων, χρυών κομψοτεχνημάτων και άλλων ειδών. Η ελιά αποτελούσε γι αυτούς σύμβολο ειρήνης, σοφίας και νίκης. Άλλωστε οι νικητές των Ολυμπιαών αγώνων στην αρχαιότητα στεφανώνονταν με κλαδί αγριελιάς (κότινο). Με στεφάνι από κλάδο ελιάς στεφανώθηκαν επίσης όλοι οι νικητές των κατά γενική ομολογία επιτυχημένων Ολυμπιακών αγώνων της Αθήνας το 2004, δίδοντας ένα παγκόσμιο μήνυμα συμβολισμού όπως και στην αρχαιότητα. Η Εικόνα 1.5 αποδίδει στεφάνι από κλαδί ελιάς, σύμβολο των Ολυμπιακών αγώνων. 5

29 Κεφάλαιο 1 ο Όταν ο Ξέρξης, λίγο πριν από τη μάχη των Θερμοπυλών, ρώτησε ποιο ήταν το έπαθλο των νικητών στους ιππικούς αγώνες που γίνονταν εκείνη την περίοδο στην Ολυμπία, έλαβε την απάντηση: «Ένα κλαδί αγριελιάς». Τέτοια ήταν η έκπληξή του, που μεμφόμενος το στρατηγό του λέγεται ότι αναφώνησε: "Αλλοίμονο Μαρδόνιε εναντίον οποίων ανδρών μας οδήγησες να πολεμήσουμε, αυτοί δεν αγωνίζονται για χρήματα αλλά για την αρετή". Εικόνα 1.4: Αρχαίο βάζο διακοσμημένο με κλαδί ελιάς. 6 Καλλιέργεια της ελιάς στην Κρήτη Σημαντικά ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι στην Κρήτη η ελιά καλλιεργείται από τη Μινωική εποχή. Εικόνες ελαιοδέντρων, οι οποίες βρέθηκαν στο παλάτι της Κνωσού, δείχνουν ότι οι άνθρωποι της εποχής εκείνης έτρωγαν τις ελιές και χρησιμοποιούσαν το λάδι για το φαγητό

30 Καταγωγή και εξάπλωση της ελιάς - Παραγωγή και κατανάλωση ελαιολάδου τους, αλλά και ως καύσιμη ύλη στους λύχνους (ή στις λάμπες). Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι η μεγάλη οικονομική άνθηση του Μινωικού Βασιλείου συνδεόταν με το εμπόριο του Κρητικού λαδιού, που στα χρόνια εκείνα σημείωνε μεγάλη επιτυχία (Standish, 1960). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μεγάλα πήλινα δοχεία, τα γνωστά μας πιθάρια, όπου αποθηκευόταν το λάδι την εποχή εκείνη, διατηρούνται ακόμη και σήμερα στην Αρχαία Κνωσό και στη Φαιστό (Εικόνα 1.6). Πολλά από τα πιθάρια αυτά βρίσκονται σήμερα στο μουσείο του Ηρακλείου. Τα πιθάρια μάλιστα που βρίσκονταν στις αποθήκες της δυτικής πτέρυγας του ανακτόρου της Κνωσού είχαν συνολική χωρητικότητα που ξεπερνούσε τα λίτρα. Σύμφωνα δε με τον Μπουλώτη (1993), το αποθηκευμένο σε τέτοιες ποσότητες εύφλεκτο ελαιόλαδο πιθανόν να τροφοδότησε την μεγάλη πυρκαγιά που αποτέφρωσε την δυτική πτέρυγα του ανακτόρου. Εικόνα 1.5: Στεφάνι από κλαδί ελιάς, σύμβολο των Ολυμπιακών αγώνων. 7

31 Κεφάλαιο 1 ο Αξίζει να σημειωθεί ότι στα ανάκτορα της αρχαίας Φαιστού σώζονται ακόμη και σήμερα τμήματα ενός υποτυπώδους ελαιουργείου, το οποίο χρησιμοποιούσαν για την παραλαβή του ελαιολάδου από τον ελαιόκαρπο. Στην Εικόνα 1.7 διακρίνονται οι πέτρες με τις οποίες γινό ταν η θραύση του ελαιοκάρπου καθώς και οι λεκάνες παραλαβής του λαδιού. Με βάση τις μαρτυρίες που προέκυψαν από τις ανασκαφές και με άλλα δεδομένα ο συγγραφέας του παρόντος υποστηρίζει ότι η προέλευση και κυρίως η συστηματική καλλιέργεια της ελιάς ανάγονται στην Κρήτη. Όσον αφορά την προέλευση, το ίδιο υποστήριξε και ο καθηγητής Ελαιοκομίας στη Γεωπονική Αθηνών κ. Π. Αναγνωστόπουλος. Σε ομιλία του στην Ακαδημία το 1951, είπε χαρακτηριστικά ότι «με βάση τα ευρήματα που προέκυψαν από ανασκαφές, η ελιά θα πρέπει να προέρχεται από την Κρήτη». 8 Εικόνα 1.6: Πιθάρια αποθήκευσης ελαιολάδου στο ανάκτορο της Κνωσού (περίπου π.χ.).

32 Καταγωγή και εξάπλωση της ελιάς - Παραγωγή και κατανάλωση ελαιολάδου Σύμφωνα με το Μιχελάκη (2002), η ελαιοκομία συνδέεται στενά με τη μυθολογία, την ιστορία, την παράδοση, τη θρησκεία, την τέχνη, αλλά και την κοινωνική και οικονομική ζωή των Κρητών. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι ο πλούτος και η οικονομική άνθηση κατά τη Μινωική εποχή (3.500 π.χ π.χ.) οφείλονται στο εμπόριο του Κρητικού λαδιού που σημείωνε μεγάλη επιτυχία τα χρόνια εκείνα. Όταν για άγνωστους λόγους σημειώθηκε κάμψη στο εμπόριο του ελαιολάδου προκλήθηκε μεγάλη οικονομική εξαθλίωση και σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Έβανς, πολλοί Κρητικοί εγκατέλειψαν το νησί και εγκαταστάθηκαν, αναζητώντας καλύτερη τύχη, σε άλλα μέρη. Πολλοί απ αυτούς προφανώς πήραν μαζί τους καρπούς ελιάς ή και κλαδιά για να εγκαταστήσουν ελαιώνες στα νέα μέρη που θα πήγαιναν. Έτσι πιστεύεται ότι η ελιά μεταφέρθηκε από την Κρήτη στην υπόλοιπη Ελλάδα και αλλού. Εικόνα 1.7: Υπολείμματα υποτυπώδους ελαιουργείου στα ανάκτορα της αρχαίας Φαιστού. Πολλοί μάλιστα υποστηρίζουν ότι πριν αρχίσει η καλλιέργεια της ελιάς στην Κρήτη και στην Ελλάδα γενικότερα, οι άνθρωποι ήταν πολύ φτωχοί. Τόση δε ήταν η σημασία της ελιάς για την οικονομία, ώστε ο ποιητής Πολέμης έγραψε γι αυτήν: 9

Χαρακτηριστικά παρθένου ελαιολάδου

Χαρακτηριστικά παρθένου ελαιολάδου Χαρακτηριστικά παρθένου ελαιολάδου για καλύτερη εξαγωγική πορεία Έφη Χριστοπούλου Χημικός εμπειρογνώμονας της Κοινότητας, γευσιγνώστρια παρθένου ελαιολάδου, αναγνωρισμένη εκπαιδεύτρια από το Διεθνές Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Β. Βανδέρα Χημικός Msc, Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου Ελαιολάδου Μυτιλήνης ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας

Ελένη Μιλή. Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας Ελένη Μιλή Λειτουργός Γεωργίας Α Τμήμα Γεωργίας To ελαιόδεντρο Η ελιά και τα προϊόντα της στην Κύπρο Olea europea, Oleaceae Αειθαλές, υποτροπικό. Σχήμα και μέγεθος σε δέντρο ή θάμνο Υπεραιωνόβιο Ριζικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής Ελαιόλαδο και Καταναλωτής ΕΘΙΑΓΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ INTERNATIONAL OLIVE COUNCIL ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΝΙΩΝ PREFECTURE OF CHANIA Το ελαιόλαδο είναι ένας φυσικός χυμός που

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και Νοθεία του Ελαιολάδου στην Κυπριακή Αγορά

Έλεγχος και Νοθεία του Ελαιολάδου στην Κυπριακή Αγορά Έλεγχος και Νοθεία του Ελαιολάδου στην Κυπριακή Αγορά Στέλιος Γιαννόπουλος, Μάρω Χριστοδουλίδου, και Πόπη Καναρη Γενικό Χημείο του Κράτους, Κύπρου Email: stelgian@cytanet.com.cy ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ

ΣΤΑΔΙΟ 1 : ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΡΠΟ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ Η διαμόρφωση της ποιότητας του ελαιολάδου αρχίζει από τον χρόνο που αυτό σχηματίζεται στον ελαιόκαρπο και επηρεάζεται,

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ελαιολάδου. Μαρία Τασιούλα-Μάργαρη. Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ελαιολάδου. Μαρία Τασιούλα-Μάργαρη. Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Ελαιολάδου Μαρία Τασιούλα-Μάργαρη Τμήμα Χημείας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΦΑΙΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΛΙΑΣ-ΕΛΙΕΣ, ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, ΑΠΟΝΕΡΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟY

Διαβάστε περισσότερα

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα. Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η διαχρονική αξία της ελιάς για την Ελλάδα Σταύρος Βέμμος Αναπληρωτής Καθηγητής Διευθυντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών Η ελιά στη σύγχρονη εποχή Η Ελαιοκαλλιέργεια στην σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

foodstandard ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

foodstandard ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ελαιόλαδο Νοµοθεσία - Ελαιόλαδο - Καν. (ΕΚ) αριθ. 1019/2002, για τις προδιαγραφές εµπορίας του ελαιολάδου. (όπως αυτός έχει τροποποιηθεί και ισχύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ. ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΙΩΑΚΕΙΜ ΜΟΥΤΑΦΗ Γεωπόνου Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας & Κτηνιατρικής ΠΕ Χαλκιδικής Οδεσμόςτηςελιάςμετη Χαλκιδική ξεκίνησε στα βάθη των αιώνων αποδείξεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων

Yγιεινή Βιομηχανιών τροφίμων & φαρμάκων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP 12 Γενικό μέρος 12 Η Ευρωπαϊκή πολιτική για την ασφάλεια στα τρόφιμα 13 Το Σύστημα HACCP 14 Ιστορική εξέλιξη της HACCP 16 Στάδια ανάπτυξης μελέτης HACCP 20 Πυραμίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ E. M. ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ: ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ-Ι ΙΟΤΗΤΕΣ-ΡΕΟΛΟΓΙΑ-ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ- ΠΟΙΟΤΗΤΑ- ΣΥΚΕΥΑΣΙΑ Κ. Τζιά, Π. Ταούκης, Β. Ωραιοπούλου ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης

Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Προϊόντων Φυτικής Προέλευσης Τεχνολογία Επιτραπέζιας Ελιάς Ιστορικά Η Ελιά (Olea europea) είναι από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην χώρα µας όπως και στην Μεσόγειο γενικότερα. Τα ελαιόδεντρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο EΛΛΗΝΙΚΟΣ ΑΥΤΟΦΥΗΣ ΛΥΚΙΣΚΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΛΥΚΙΣΚΟΣ ( HUMULUS LUPULUS) (γερμανικά HOPFEN και αγγλικά HOPS. Ο Γεωπόνος Παύλος Καπόγλου αναφέρθηκε στις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Η Κρήτη έχει μια από τις αρχαιότερες και πιο εύγευστες γαστριμαργικές παραδόσεις στον κόσμο, μια παράδοση γεύσεων, αρωμάτων, υλικών και τεχνοτροπιών που ξεκινά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA ΤΟ ΕΛΛΗΝΙKO ΕΛΑΙOΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΚΛHΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΞIΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚOΣΜΙΑ ΑΓΟΡA Εισηγητής: Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος Ελληνικού Οργανισμού Εξωτερικού Εμπορίου ΟΠΕ Βρυξέλλες,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ι. Ελαιοτριβεία, που επεξεργάζονται ελιές και παράγουν ελαιόλαδο, υγρά και στερεά απόβλητα. ΙΙ. Εγκαταστάσεις εξευγενισμού (ραφιναρίες), όπου το μη κατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΙΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΙΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΕΙΜΕΝΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Κωνσταντίνος Σιούφτας, Τμήμα Περιβάλλοντος Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος 19.10.2012 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά ρ. Ιωάννης Τσάκνης Κοσµήτορας Σχολής Τεχνολογίας Τροφίµων & ιατροφής 1 ΣΚΟΠΟΣΜΕΛΕΤΗΣ Μελετήθηκε η δυνατότητα προσθήκης συγκεκριμένων πολυφαινολών(ελευρωπαΐνη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα

Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Η χρήση της ελιάς στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διατολογίας-Διατροφής, Αθήνα 2 Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. Δημόκριτος,Τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα ελαιοτριβείων

Απόβλητα ελαιοτριβείων Απόβλητα ελαιοτριβείων Ελαιοτριβεία 3500 3000 2500 Pressure 3-phase 2-phase 2000 1500 1000 500 0 GREECE ITALY SPAIN Portugal Απόβλητα ελαιοτριβείων στην Ε.Ε. Υγρά απόβλητα (OMW) 3.4 εκατομμύρια τον. (Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΥ ΠΡΟΪΌΝΤΟΣ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΥ ΠΡΟΪΌΝΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΥ ΠΡΟΪΌΝΤΟΣ Στα πλαίσια του διαγωνισμού Ecotrophelia 2013 που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ) στις 29/7/2013, και ο οποίος αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών Δέσποινα Στεργίου, Τεχνολόγος Τροφίμων Αντώνιος Τραγαντζόπουλος, Χημικός Γεώργιος Μόνιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες

Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Δρ. Ιωάννης Τσαγκατάκης Σύμβουλος Διατροφικής Αγωγής Οι λιπαρές ύλες Περιφερειακό Τμήμα Κρήτης Λιπαρές ύλες ή λιπίδια είναι οι οργανικές χημικές ενώσεις που αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από τα χημικά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνου Παναγιώτης Χημικός, Δ/ντής Εργαστηρίου

Κωνσταντίνου Παναγιώτης Χημικός, Δ/ντής Εργαστηρίου Κωνσταντίνου Παναγιώτης Χημικός, Δ/ντής Εργαστηρίου OLITECN O.E. Η OLITECN ΟΕ είναι ένα εξειδικευμένο εργαστήριο ελέγχου ποιότητας λιπαρών υλών, κυρίως ελαιολάδου. Διαπιστευμένο από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Πράσινη Χηµεία

Ελαιόλαδο και Πράσινη Χηµεία Ελαιόλαδο και Πράσινη Χηµεία 1. Εισαγωγή Η Ελλάδα είναι η τρίτη χώρα παγκοσµίως στην παραγωγή ελαιολάδου, κατέχοντας το 17% της συνολικής παγκόσµιας παραγωγής. Επίσης, τα προϊόντα του ελαιοδέντρου, τα

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης

Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων. Ε. Κατσανίδης Προσδιορισµός και έλεγχος λιπαρών υλών και λιπιδίων Ε.. Κατσανίδης Ορισµός Λιπαρές ύλες ή λιπίδια καλούνται τα συστατικά των τροφίµων που είναι αδιάλυτα στο νερό και διαλυτά σε οργανικούς διαλύτες. Λιπαρά

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός ΕΟΚ 2568/1991, Ε.Ε., όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον Κανονισμό Ε.Κ. 177/1994.

Κανονισμός ΕΟΚ 2568/1991, Ε.Ε., όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον Κανονισμό Ε.Κ. 177/1994. Άρθρο71 (1) Ελαιόλαδο 1. «Ελαιόλαδο» χαρακτηρίζεται το έλαιο που λαμβάνεται από τους καρπούς της ελαίας της Ευρωπαϊκής (OLEA EUROPEA) με μέσα αποκλειστικά μηχανικά και μεθόδους ή επεξεργασίες οπωσδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του Νασιούλα Χρυσοβαλάντου ελαιοκάρπου Η συνολική ετήσια παραγωγή ελαιολάδου στην Ελλάδα ανέρχεται στους 375.000 τόνους/έτος, ενώ από την λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

OΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΛΙΑ. Θανάσης Κερασιώτης Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Διευθυντής Παραγωγής ΓΑΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε.

OΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΛΙΑ. Θανάσης Κερασιώτης Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Διευθυντής Παραγωγής ΓΑΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε. OΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΕΛΙΑ Θανάσης Κερασιώτης Χημικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Διευθυντής Παραγωγής ΓΑΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Β.Ε.Ε. Σύντομη παρουσίαση της GAEA Η GAEA είναι μια Ελληνική εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ BΑΣΙΛΗΣ N. ΚΑΜBYΣΗΣ ΦΙΛΑΙΟΣ 2010 Η Ποιότητα του Ελαιολάδου εξαρτάται από : Περιβάλλον Τεχνικές καλλιέργειας Ποικιλία Τεχνικές παραλαβής (Ελαιοποίηση)

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ. Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ. Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ-ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ Δρ. Μπόσκου Γεώργιος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής Η επισήμανση είναι ένας ιδιαίτερος τομέας στο χώρο της συσκευασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων

Συσκευασία Τροφίµων. Εισαγωγή. ιάρθρωση διαλέξεων Συσκευασία Τροφίµων Εισαγωγή ιάρθρωση διαλέξεων Εισαγωγή Πλαστική συσκευασία Μεταλλική συσκευασία Γυάλινη συσκευασία Χάρτινη συσκευασία Ασηπτική συσκευασία Συσκευασία τροποποιηµένης ατµόσφαιρας Ενεργός

Διαβάστε περισσότερα

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς Υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και τροφίμων Φεστιβάλ Ελαιολάδου & Ελιάς Συνέδριο Ελαιοκομίας Το μεγάλο ετήσιο ραντεβού της ελαιοκομίας 12-13-14 Μαρτίου 2010 Εκθεσιακό Κέντρο ΟΛΠ Πειραιάς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΕΛΙΑ ΣΤΟ ΜΑΡΟΚΟ

Η ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΕΛΙΑ ΣΤΟ ΜΑΡΟΚΟ 1 ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΖΑΜΠΛΑΝΚΑΣ Η ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΑ ΕΛΙΑ ΣΤΟ ΜΑΡΟΚΟ ΚΑΖΑΜΠΛΑΝΚΑ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2010 2 Η καλλιέργεια ελαιόδεντρων είναι μια από τις κυριότερες δενδροκαλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς:

Πηγές πληροφόρησης για τη χρήση της ελιάς: Η χρήση της ελιάς σο στο Αιγαίο κατά την αρχαιότητα Μ. Ρούμπου 1, Β. Κυλίκογλου 2, N. Müeller 2 & Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής, Διατροφής, Αθήνα

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών

Επιτροπή σύνταξης τεχνικών προδιαγραφών ΘΕΜΑ «Προμήθεια τυριών με ανάθεση κατόπιν συλλογής προσφορών» Σας ενημερώνουμε ότι το ΤΖΑΝΕΙΟ Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά θα προβεί στην προμήθεια των παρακάτω ειδών. α/α Κωδικός Είδος Ποσότητα 1 ΤΓ058 ΤΥΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κρήτης ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κρήτης ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Κρήτης ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ µελετη αγορας στον ελαιοκοµικο κλαδο ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ: Σηφάκης Ιωάννης ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: Mανασσάκη

Διαβάστε περισσότερα

Κάνε την τροφή σου το φάρμακό σου. Ιπποκράτης. 460π.χ. - 377π.χ.

Κάνε την τροφή σου το φάρμακό σου. Ιπποκράτης. 460π.χ. - 377π.χ. 1 2 Κάνε την τροφή σου το φάρμακό σου. Ιπποκράτης 460π.χ. - 377π.χ. 3 ΑΕΝΑΟΝ. Η ιστορία της Ελιάς και του Λαδιού χάνεται στα βάθη των αιώνων και αντανακλά χιλιάδες χρόνια ελληνικής ιστορίας και παράδοσης.

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

[ Θ Ε Μ Α I ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

[ Θ Ε Μ Α I ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ [ Θ Ε Μ Α I Ο Κλάδος της Ελαιουργίας: Προώθηση Εξαγωγών και Επιδοτήσεις ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Δ1ΝΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS.

Η εταιρία εφαρμόζει σύστημα διαχείρισης ασφάλειας των τροφίμων ISO 22.000:2005 πιστοποιημένο από την TÜV HELLAS. από το 1966 Το Χθες Το πρώτο τυροκομείο της οικογένειας ιδρύθηκε το 1966, από τον παππού της οικογένειας Γρηγόρη στο χωριό Χύδηρα της Λέσβου. Το χωριό Χύδηρα είναι ένα μικρό σχετικά χωριό δυτικά του νησιού,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ! ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ, ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΜΠΕΛΟΥ Ε. Κουζούµη 1 Msc, Π. Κάτσαρης 2, Ε. Μπαρµποπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ

Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Σχολή Χημικών Μηχανικών - Τομέας ΙΙ Μονάδα Μηχανικής Διεργασιών Υδρογονανθράκων και Βιοκαυσίμων Βιοκαύσιμα υποκατάστατα του πετρελαίου Ντίζελ Ν. Παπαγιαννάκος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Ε. 07.3-3.1 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ 1 ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 1 ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 1 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1Σελίδα 1 από 3 Μ. ΜΠΑΓΚΑΤΖΟΥΝΗΣ & ΥΙΟΙ ΑΕΒΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΜΠΑΧΑΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ Κωδικός Εγγράφου Ε. 07.3-3.1 Έκδοση 1 Αναθεώρηση 1 ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 Σελίδα 1 από 2 ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-14

ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-14 ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 2013-14 1. ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Συλλέχθηκαν 43 δείγματα ελαιολάδου (Κωδικός: 101-143) με τις πληροφορίες που αφορούν τα στοιχεία των παραγωγών, τις ποικιλλίες, τις συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα.

Ελιά. Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ελιά Ελιά Η ελιά ή ελαιόδεντρο ή λιόδεντρο είναι γένος καρποφόρων δέντρων της οικογένειας των Ελαιοειδών, το οποίο συναντάται πολύ συχνά και στην Ελλάδα. Ο καρπός του ονομάζεται επίσης ελιά και από αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια ελαιόδεντρων και παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη

Καλλιέργεια ελαιόδεντρων και παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη Καλλιέργεια ελαιόδεντρων και παραγωγή ελαιολάδου στην Κρήτη Στην Κρήτη, η ελιά κατέχει ξεχωριστή θέση, αφού αποτελεί το ιερό της δέντρο. Στη Μινωική Κρήτη, είναι σημαντική η συμβολή της ελιάς στην ανακτορική

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 73 (1) Σπορέλαια. Α. Γενικές διατάξεις

Άρθρο 73 (1) Σπορέλαια. Α. Γενικές διατάξεις Άρθρο 73 (1) Σπορέλαια Α. Γενικές διατάξεις 1. «Φυτικά έλαια (σπορέλαια) και λίπη» χαρακτηρίζονται τα βρώσιμα έλαια και λίπη που λαμβάνονται από την σύνθλιψη των ελαιούχων καρπών και σπερμάτων ή την εκχύλισή

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Β. Ανδρέου, Ζ. Αλεξανδράκης, Γ. Δημόπουλος, Γ.Κατσαρός,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης

Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Ηλίας Σμυρνιούδης Διευθυντής Έρευνας & Ανάπτυξης Η μαστίχα Χίου Η μαστίχα Χίου, αποτελεί 100% φυσικό προϊόν, προέρχεται από τον κορμό και τα κλαδιά του μαστιχόδεντρου (Pistacia Lentiscus var. Chia), Το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΒΙΟΝΤΗΖΕΛ Α.Φαββατάς, Χ.Φράγκος 2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ & ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΑΓΚΡΟΙΝΒΕΣΤ ΑΕΒΕ Βιοµηχανικό Συγκρότηµα στο Αχλάδι Φθιώτιδας Στο µέσον της Εθνικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρεσβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων ΒΕΛΓΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΩΝ ΕΛΙΩΝ

Πρεσβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων ΒΕΛΓΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΩΝ ΕΛΙΩΝ Πρεσβεία της Ελλάδος στο Βέλγιο Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών Υποθέσεων ΒΕΛΓΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΩΝ ΕΛΙΩΝ Βρυξέλλες, Δεκέμβριος 2013 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Fact Sheet. Ο τοµέας του ελαιολάδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο κυριότερος παραγωγός ελαιολάδου στον κόσµο

Fact Sheet. Ο τοµέας του ελαιολάδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο κυριότερος παραγωγός ελαιολάδου στον κόσµο Eυρωπαϊκή Επιτροπή Γενική ιεύθυνση Γεωργίας Ο τοµέας του ελαιολάδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση Fact Sheet Το ελαιόλαδο είναι ένα προϊόν πολλαπλών χρήσεων. Εδώ και πολλές γενεές θεωρείται στη Μεσόγειο ως σηµαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. Θέμα: «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Υποθέμα: Είδη και Ποικιλίες Ελιάς - Ελαιοπαραγωγικές περιοχές

Ερευνητική Εργασία. Θέμα: «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Υποθέμα: Είδη και Ποικιλίες Ελιάς - Ελαιοπαραγωγικές περιοχές Ερευνητική Εργασία Θέμα: «Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας» Υποθέμα: Είδη και Ποικιλίες Ελιάς - Ελαιοπαραγωγικές περιοχές Μέλη Ομάδας: Κώστας Αθανασίου Θάνος Βασιλόπουλος Στέφανος Βασιλόπουλος Νίκος

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα

Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Παραγωγή βιοντήζελ: πρώτες ύλες και παραπροϊόντα Νίκος Λιάπης Διευθυντής Εκμετάλλευσης ΕΛΙΝΟΙΛ Α.Ε. Θεσσαλονίκη Νοέμβριος 2006 Στόχοι παραγωγής: ΕΝ 14214 Βελτιστοποίηση οικονομικών αποτελεσμάτων Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting

Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας DS Consulting Δημήτρης Σωτηρόπουλος Τεχνολόγος Γεωπονίας Κανονισμοί Ευρωπαϊκής Ένωσης Λειτουργία Συστήματος Ελέγχου Πιστοποίηση Προϊόντων Κανονισμός (ΕΚ) 834/2007 Κανονισμός (ΕΚ) 889/2008 Κανονισμός (ΕΚ) 710/2009 Κανονισμός

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας

Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας. Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Προκλήσεις και Προβλήματα της Ελαιοκαλλιέργειας Αντώνης Παρασκευόπουλος,Γεωπόνος, Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Τριφυλίας Ο Ευριπίδης ονομάζει την Μεσσηνία «Καλλίκαρπο» λόγω της μορφιάς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ: ΕΡΓΟ: ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΟ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ 5 Α 166 73 ΒΟΥΛΑ ΤΗΛ. 210 8995934, ΦΑΞ 210 8951760 e-mail info@inik.gr 1 1. ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ α. Ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη ή επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Τεχνολογίας Τροφίµων

Τµήµα Τεχνολογίας Τροφίµων Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Θεσσαλονίκης Σχολή Τεχνολογίας Τροφίµων και ιατροφής Τµήµα Τεχνολογίας Τροφίµων ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΝΟΘΕΙΑΣ ΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΠΑΡΘΕΝΑ ΕΛΑΙΟΛΑ Α ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή φωτογραφικού υλικού: Δρ. Ι. Μετζιδάκης, Lime Creative Μελέτη επικοινωνιακού σκεπτικού & σχεδιασμός: Lime Creative

Επιλογή φωτογραφικού υλικού: Δρ. Ι. Μετζιδάκης, Lime Creative Μελέτη επικοινωνιακού σκεπτικού & σχεδιασμός: Lime Creative Επιμέλεια εντύπου: Δρ. Γ. Α. Παπαδάκης, Ε. Βαγγέλογλου, Κ.Λίτου, Πολυτεχνείο Κρήτης Επιστημονική επιμέλεια κειμένων: Δρ. Ι. Μετζιδάκης, συνεργάτης Α. Γιαννακάκη, ΕΘΙΑΓΕ Λαογραφικό κείμενο: Το λάδι στον

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα