ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

Transcript

1 ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου, Δημήτριος Κασιμιάδης, Γαρύφαλλος Αραμπατζής και Στυλιανός Ταμπάκης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων, Πανταζίδου 193, Ορεστιάδα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η γενετική ποικιλότητα είναι βασικό συστατικό της βιοποικιλότητας, όχι μόνο ως ένα από τα τρία δομικά της επίπεδα, αλλά και ως απαραίτητο δυναμικό στοιχείο της εξελικτικής διαδικασίας. Βρίσκεται όμως στο περιθώριο των στρατηγικών και των πρακτικών προστασίας της, αφού η έμφαση δίνεται περισσότερο στην προστασία των ειδών και στην ίδρυση περιοχών εκτός διαχείρισης. Η σύγχρονη αντίληψη για την αειφορική δασική διαχείριση περιλαμβάνει την προστασία στοιχείων της βιοποικιλότητας, ως έναν από τους επί μέρους στόχους της πολυδιάστατης δασοπονίας. Αντίθετα οι στρατηγικές προστασίας του περιβάλλοντος θεωρούν την προστασία επιλεγμένων στοιχείων της βιοποικιλότητας ως τον κυρίαρχο στόχο και δέχονται τη δασική διαχείριση ως εργαλείο επίτευξης των στρατηγικών αυτών. Οι δύο αυτές θεωρήσεις έρχονται συχνά σε ρήξη, τόσο σε διεθνές και κοινοτικό, όσο και εθνικό επίπεδο. Στην παρουσίαση αυτή θα αποδείξουμε ότι καμία από τις δύο αυτές θεωρήσεις δεν επαρκεί για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση τόσο της βιολογικής ποικιλότητας όσο και της δασικής παραγωγής. Χρειάζεται μια νέα προσέγγιση, όπου η διαχείριση δεν θα αναφέρεται πλέον σε επίπεδο δασικών προϊόντων και υπηρεσιών αλλά θα θεωρεί τη διατήρηση και προώθηση της εξελικτικής δυναμικής των δασικών οικοσυστημάτων, έχοντας σαν κεντρική έννοια τη γενετική ποικιλότητα και τους παράγοντες που τη διαμορφώνουν. Λέξεις κλειδιά: βιοποικιλότητα, γενετική ποικιλότητα, δασική διαχείριση, προστασία 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιοποικιλότητα (biodiversity) είναι σύνθεση των λέξεων βιολογική ποικιλότητα (biological diversity) και αποτελεί την κυρίαρχη έννοια τόσο των πολιτικών προστασίας της φύσης, όσο και του επιστημονικού αντικειμένου της «βιολογίας της προστασίας» (conservation biology), που γνώρισε ιδιαίτερη ανάπτυξη κατά τα τελευταία 20 χρόνια. Ο πρώτος επίσημος ορισμός της βιοποικιλότητας δόθηκε το 1987 (U.S. Office of Technological Assessment 1987): «η Βιολογική Ποικιλότητα αναφέρεται στην ποικιλότητα ανάμεσα στους ζώντες οργανισμούς και τα οικολογικά σύνολα στα οποία αυτοί προκύπτουν». Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται πως η βιοποικιλότητα αφορά στοιχεία που είναι οργανωμένα σε διαφορετικά επίπεδα, από οικοσυστήματα, είδη έως και γονίδια. Το 1991, τρεις διεθνείς περιβαλλοντικοί οργανισμοί δημοσίευσαν μια διεθνή στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, όπου δίνουν τον εξής ορισμό για τον όρο βιοποικιλότητα (IUCN, UNEP and WWF, 1991): «η ποικιλία της ζωής σε όλες τις μορφές, τα επίπεδα και τους συνδυασμούς της. Περιλαμβάνει την ποικιλότητα των οικοσυστημάτων, των ειδών και τη γενετική ποικιλότητα». Ο όρος βιοποικιλότητα έγινε όμως ευρύτατα γνωστός μετά το «Συνέδριο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη» που έγινε το 1992 στο Rio de Janeiro της Βραζιλίας. Αντιπρόσωποι από 158 χώρες υπέγραψαν τη «Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα» (CBD), που αποδέχτηκαν άλλες 166 χώρες στη συνέχεια. Στο κείμενο της Σύμβασης υιοθετήθηκε η κατεύθυνση των προηγούμενων ορισμών και δόθηκε ο επίσημος πλέον ορισμός της έννοιας της βιοποικιλότητας, που έκτοτε αποτελεί τη βάση των πιο σημαντικών διεθνών κειμένων και στρατηγικών: «η ποικιλότητα ανάμεσα στους ζώντες οργανισμούς κάθε προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των χερσαίων, θαλασσίων και άλλων υδατικών οικοσυστημάτων και των οικολογικών συμπλεγμάτων των οποίων αποτελούν μέρος περιλαμβάνει την ποικιλότητα μέσα στα είδη, μεταξύ ειδών και μεταξύ οικοσυστημάτων» (United Nations, 1992). Η βιοποικιλότητα όμως, εκτός από επιστημονική έννοια, είναι και αντικείμενο εφαρμοσμένης προστασίας. Κατά το σχεδιασμό των στρατηγικών και των δράσεων προστασίας της βιοποικιλότητας σε διεθνές, εθνικό ή και τοπικό επίπεδο, ο ευρύς ορισμός της Σύμβασης δεν είναι καθόλου συγκεκριμένος και δεν μπορεί να βρει εφαρμογή (Gaston 1996). Οι λόγοι που δεν μπορεί να γίνει χρήση του ορισμού αυτού είναι πολλαπλοί

2 και αφορούν κυρίως εννοιολογικά προβλήματα στο διαχωρισμό μεταξύ ταξινομικών μονάδων, στην ταυτόχρονη αναφορά σε διαφορετικά επίπεδα ποικιλότητας (π.χ. είδη, οικοσυστήματα) και στην αδυναμία μέτρησης της έννοιας αυτής σε όλο το εύρος που διαγράφεται στο ορισμό της (Perlman and Adelson, 1997). Ειδικά η αδυναμία μέτρησης της συνολικής βιοποικιλότητας έχει οδηγήσει σε μια υπεραπλουστευμένη επιλογή μέσα από την απλή καταμέτρηση των ειδών που υπάρχουν σε ένα οικοσύστημα. Και επειδή και αυτή η επιλογή είναι πολύπλοκη, καθώς πολλά taxa δεν μετρώνται εύκολα, τελικά μία μεγάλη μερίδα του επιστημονικού κόσμου καταλήγει στο να μετρά μόνο τον αριθμό των ειδών που εντοπίζονται εύκολα, κυρίως ζώων (Papageorgiou and Kasimiadis, 2004). Με τον τρόπο αυτό, έχει περάσει η άποψη στο ευρύ κοινό, αλλά και στα κέντρα λήψεως αποφάσεων ότι η προστασία της βιοποικιλότητας αφορά τη διατήρηση ενός αριθμού ειδών σε κάποια περιοχή, ή συγκεκριμένα είδη που κινδυνεύουν, όπως είναι κάποια εντυπωσιακά είδη ζώων που είναι ευρέως γνωστά λόγω της σπανιότητάς τους (π.χ. ασιατικό πάντα, τίγρη, φώκια, κ.α.). Η υποβάθμιση αυτή του εύρους της έννοιας της βιοποικιλότητας από τον πολύ κόσμο έχει επιδράσει σε πολύ μεγάλο βαθμό και στις προτεραιότητες που παίρνει η πολιτεία για την προστασία της φύσης (Παπαγεωργίου κ.α., 2004). Έτσι έχουμε το όχι σπάνιο φαινόμενο να χαρακτηρίζονται περιοχές ως ανάξιες λόγου όταν σε αυτές δεν εμφανίζεται κάποιο γνωστό ζωικό είδος, άσχετα αν στις εν λόγω περιοχές υπάρχουν σημαντικά στοιχεία για την προστασία οικισμών και υποδομών από φυσικές καταστροφές, για την οικολογική σταθερότητα όλης της περιοχής ή την επιβίωση άλλων σημαντικών ειδών και οικοσυστημάτων που δεν είναι γνωστά στο ευρύ κοινό. Συμπεραίνουμε ότι για να λειτουργήσει σωστά η προστασία της φύσης πρέπει εξ αρχής να χρησιμοποιείται κάποια κεντρική έννοια που να εκφράζει περισσότερο τη διατήρηση της πολυπλοκότητας στο διηνεκές, παρά τη διατήρηση κάποιων στοιχείων σε στατική κατάσταση. Η έννοια της βιοποικιλότητας πρέπει λοιπόν να ξεφύγει από τη λογική της καταμέτρησης των ειδών στη μονάδα της έκτασης και να αντιμετωπίζεται επί του συνόλου των επιπέδων της, ενώ η προστασία της να στοχεύει στη διατήρηση των μηχανισμών εκείνων που την εξασφαλίζουν στο διηνεκές. Καταλήγουμε ότι η βιοποικιλότητα σαν έννοια έχει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία την κάνουν από τη μία μεριά συνοπτική και περιεκτική, αλλά ταυτόχρονα δύσκολα μετρήσιμη και δύσχρηστη (Perlman and Adelson, 1997). Για να μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε την έννοια της βιοποικιλότητας σαν κεντρική έννοια της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, πρέπει να λάβουμε υπόψη τις παρακάτω παραμέτρους που την χαρακτηρίζουν: η πολυπλοκότητα σε όλα τα επίπεδα, η διαφορετικότητα στην ερμηνεία που δίνεται στην έννοια αυτή από διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, καθώς και των προτεραιοτήτων που αυτή τυγχάνει ανάλογα και η δυναμική της φύση, καθώς η βιοποικιλότητα μεταβάλλεται τόσο στο χρόνο όσο και στο χώρο 2. Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Ο επίσημος ορισμός της βιοποικιλότητας (United Nations, 1992) αναφέρεται και στα τρία επίπεδά της (οικοσυστήματα, είδη, γονίδια), όπως είδαμε παραπάνω. Ειδικά όμως στο επίπεδο της γενετικής ποικιλότητας δίνεται η μικρότερη σημασία από τις στρατηγικές προστασίας της βιοποικιλότητας και οι αναφορές στα αντίστοιχα διεθνή κείμενα πολιτικής είναι ελάχιστες. Πολύ σπάνια θα συναντήσουμε κάποιο σχέδιο προστασίας της βιοποικιλότητας με πρώτη προτεραιότητα τα γονίδια (Perlman and Adelson, 1997). Πολλοί συγγραφείς σημαντικών επιστημονικών κειμένων γύρω από τη βιοποικιλότητα προτείνουν την παράλειψη του συνυπολογισμού των γονιδίων στη θεώρηση της βιοποικιλότητας λόγω των δυσκολιών που προκύπτουν κατά τη μέτρηση και καταγραφή τους (π.χ. Dobson, 1995), παρά την αναγνωρισμένη σπουδαιότητα που έχει η γενετική ποικιλότητα για την προσαρμογή και επιβίωση άλλων μονάδων της βιοποικιλότητας (UNEP 1995). Οι δυσκολίες αυτές ανάγονται κυρίως στην ανάγκη διεξαγωγής εργαστηριακών μελετών για την περιγραφή της γενετικής σύστασης, συνήθως ενός μικρού δείγματος από το σύνολο των ατόμων ενός είδους, κάτι που συνεπάγεται υψηλό κόστος, απώλεια χρόνου και αβεβαιότητα ως προς τη συσχέτιση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων με τη συμβολή της γενετικής ποικιλότητας στην εξελικτική προσαρμογή των πληθυσμών στο περιβάλλον τους (Papageorgiou, 1997α). Πέρα από τις πρακτικές δυσκολίες που συνδέονται με την καταμέτρηση της βιοποικιλότητας σε επίπεδο γονιδίων, διαπιστώνουμε και μια σημαντική εννοιολογική σύγχυση που κυριαρχεί στα επιστημονικά

3 σχετικά με τον όρο «γενετική ποικιλότητα». Διακρίνουμε δύο διαφορετικές ερμηνείες του όρου (Perlman and Adelson, 1997): συγκεκριμένα γονίδια που πρέπει να προστατευτούν για το καλό της ανθρωπότητας (π.χ. γονίδια ανθεκτικότητας καλλιεργούμενων φυτών και των λεγόμενων «άγριων» συγγενικών τους ειδών), η ποικιλότητα σε γονίδια που υπάρχει σε ένα σύνολο οργανισμών και πρέπέι να προστατευτεί για την αποφυγή ομομειξίας και συγκέντρωσης θανατηφόρων γονιδίων σε κάποια είδη που μας ενδιαφέρουν. Η πρώτη ερμηνεία είναι καθαρά ανθρωποκεντρική και χρηστική και συνδέεται με την προστασία συγκεκριμένων μονάδων της βιοποικιλότητας (γονιδίων) που είναι σημαντικά για την αγροτική παραγωγή. Η προστασία των μονάδων αυτών μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με τη δημιουργία τραπεζών γενετικού υλικού για καλλιεργούμενα φυτά, μια μέθοδος που είναι στατική και δεν συνεισφέρει στην προσαρμογή κάποιων απειλούμενων πληθυσμών στο περιβάλλον τους. Η δεύτερη ερμηνεία είναι πιο κοντά στη θεώρηση της γενετικής ποικιλότητας ως σύνολο, αλλά δεν συνδέεται με την έννοια της προσαρμογής και δεν έχει και αυτή δυναμικό χαρακτήρα, ούτε θεωρεί τη γενετική ποικιλότητα σαν στοιχείο προσαρμογής στο διηνεκές και συνεπώς απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβίωση των άλλων επιπέδων της βιοποικιλότητας. Λόγω των ερμηνειών αυτών, πολλοί συγγραφείς πιστεύουν ότι η προστασία της γενετικής συνιστώσας της βιοποικιλότητας είναι ανέφικτη (π.χ. Dobson, 1995) ή ακόμα και ανούσια (π.χ. Perlman and Adelson, 1997). Δύο είναι οι βασικές διαπιστώσεις των συγγραφέων αυτών στην ερμηνεία της γενετικής ποικιλότητας, που οδηγούν στις απόψεις αυτές: θεωρούν ότι μία περιγραφή ή απογραφή της γενετικής ποικιλότητας είναι απαραίτητη να γίνει πριν τον οποιοδήποτε σχεδιασμό για την προστασία της γενετικής ποικιλότητας και θεωρούν τα γονίδια και τα αλληλόμορφα που εξετάζονται και περιγράφονται στο εργαστήριο σαν το αντικείμενο των δράσεων προστασίας. Οι εργαστηριακές αναλύσεις παρέχουν σαφώς σημαντικές πληροφορίες για την παρούσα γενετική κατάσταση ενός πληθυσμού ή ενός είδους. Βασίζονται στην καταμέτρηση που γίνεται πάνω σε συγκεκριμένα «γονίδια-δείκτες», για τα οποία μπορούμε με ασφάλεια να γνωρίζουμε το συσχετισμό γενότυπου φαινότυπου και με τον τρόπο αυτό να είμαστε σίγουροι ότι η παρατηρούμενη ποικιλότητα είναι γενετικής φύσης. Δεν μας παρέχουν όμως καμία πληροφορία σχετικά με την κατανομή των γονιδίων που ελέγχουν σημαντικά γνωρίσματα για τον άνθρωπο (π.χ. αύξηση ενός φυτού) ή την προσαρμογή ενός είδους (π.χ. αντοχή στην ξηρασία). Τα γνωρίσματα αυτά είναι συνήθως ποσοτικά και η προσέγγιση της έρευνάς τους είναι πολυδάπανη σε χρήμα και χρόνο. Ο λόγος για τον οποίο εκπονούμε γενετικές έρευνες με τα γονίδια-δείκτες είναι για να αποτυπώσουμε τη γενετική ποικιλότητα σε καθαρά γενετικά χαρακτηριστικά και να οδηγηθούμε στους εξελικτικούς παράγοντες που έδρασαν και δρουν στους υπό μελέτη πληθυσμούς. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι δεν έχει κανένα νόημα η προστασία της γενετικής ποικιλότητας των γονιδίων που βλέπουμε στα εργαστήρια. Επιπλέον, αν και η γνώση των εξελικτικών παραγόντων είναι σημαντική για την απόφαση της κατάλληλης στρατηγικής προστασίας που θα ακολουθήσουμε, είναι πρακτικά αδύνατον να καταγραφεί η ποικιλότητα σε όλα τα γονίδια, όλων των πληθυσμών, όλων των ειδών. Όσο λοιπόν η προστασία των γενετικών πόρων έχει σαν απαραίτητη προϋπόθεση τη διενέργεια εργαστηριακών μελετών, τότε αυτή είναι ανέφικτη στην πράξη. Για τους λόγους αυτούς είναι σημαντική η εξέταση τρόπων να λαμβάνονται μέτρα προστασίας της γενετικής ποικιλότητας σε διαφορετικό επίπεδο, με κύριο γνώμονα τη δυναμική της φύση. Η γενετική ποικιλότητα μεταβάλλεται στο χρόνο και στο χώρο, επηρεαζόμενη από τους εξελικτικούς παράγοντες. Σημαντική είναι η σύνδεση που παρέχει η γενετική ποικιλότητα από τη μία γενιά στην άλλη, αποτελώντας με τον τρόπο αυτό την «εξελικτική μνήμη» ενός πληθυσμού. Θεωρώντας σαν παράδειγμα έναν πληθυσμό δασικών δέντρων, οι διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τη μεταβολή της ποικιλότητας των γονιδίων από τη μια γενιά στην άλλη περιγράφονται στο Σχήμα 2.1. Την αρχική γενετική σύσταση των σπόρων που πέφτουν στο έδαφος επηρεάζει η ροή σπόρων από άλλους πληθυσμούς, ενώ για την επιτυχή τους φύτρωση μέχρι το ενήλικο στάδιο σημαντικό ρόλο παίζουν η φυσική επιλογή βιωσιμότητας και διάφορα τυχαία γεγονότα. Στο στάδιο αυτό τα δέντρα καλούνται να διαμορφώσουν τη νέα γενιά. Οι υπάρχοντες γενότυποι διαχωρίζονται σε γαμέτες, ενώ προστίθενται και άλλοι αρσενικοί γαμέτες που μεταφέρονται μέσω της γύρης από άλλους πληθυσμούς. Για τη διαμόρφωση των γαμετών και της νέας γενιάς των ζυγωτών παίζει ρόλο το αναπαραγωγικό σύστημα στο σύνολό του, η φυσική επιλογή σε επίπεδο

4 γαμετών, οι μεταλλάξεις και η τυχαιότητα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες αποτελούν ένα «γενετικό σύστημα» (Hattemer and Gillet, 2000), του οποίου η λειτουργία εξασφαλίζει τη μεταφορά της γενετικής ποικιλότητας στο μέλλον και την προσαρμογή ενός δασικού πληθυσμού στο περιβάλλον του. Η διατήρηση του γενετικού αυτού συστήματος είναι συνεπώς ο κυρίαρχος στόχος της προστασίας της γενετικής παραμέτρου της βιοποικιλότητας. Σχήμα 2.1. Παράγοντες που διαμορφώνουν τη γενετική ποικιλότητα από γενιά σε γενιά 3. ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ Η επίδραση του ανθρώπου στα δάση έχει μια μακρά ιστορία, η οποία ξεκινά από τα πρώτα του βήματα στη γη. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τη λεκάνη της Μεσογείου, όπου ο άνθρωπος ασκεί συστηματική αγροτική εκμετάλλευση εδώ και χρόνια (M Hirit, 1999, Quézel et al., 1999). Οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στη γενετική ποικιλότητα των δασικών ειδών μπορεί να εξεταστεί σε δύο χωρικές κλίμακες. Στη μεγάλη κλίμακα, οι κυριότερες δραστηριότητες που προκαλούν απώλεια σημαντικών δασικών οικοσυστημάτων με άμεση συνέπεια την εξαφάνιση πληθυσμών ή και ειδών, είναι η ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και η κλιματική αλλαγή και κυρίως οι διάφορες αναπτυξιακές πολιτικές που καθορίζονται από διεθνείς συμβάσεις και από το επίπεδο που αυτές εφαρμόζονται. Σε τοπικό επίπεδο, οι παραπάνω δραστηριότητες έχουν επίσης μεγάλη επίδραση, που στο σημείο αυτό θα εξεταστεί πιο λεπτομερώς. Σημαντική είναι η αποδάσωση που προκύπτει από άμεσες ή έμμεσες ανθρώπινες παρεμβάσεις. Πιο μεγάλη επίπτωση στη γενετική ποικιλότητα έχει η αποδάσωση που συνοδεύεται από αλλαγή χρήσης και διαμορφώνουν οριστικά το δασικό οικοσύστημα σε κάτι άλλο. Στην περίπτωση αυτή έχουμε απώλεια πληθυσμών ή και ειδών. Και στις δύο περιπτώσεις χάνονται φυσικά προσαρμοσμένες γενετικές δομές και η αναγεννητική ικανότητα των πληθυσμών παύει. Άλλη πολύ σημαντική επέμβαση του ανθρώπου που επιδρά στο γενετικό σύστημα των δασικών πληθυσμών είναι ο κατακερματισμός των δασών από την κατασκευή οικισμών, υποδομών, μεταφορικών δεικτών και την εγκατάσταση αγρών. Με τον τρόπο αυτό απομονώνονται οι πληθυσμοί και ταυτόχρονα μειώνεται το μέγεθός τους. Έτσι μειώνεται η γενετική ποικιλότητα των δασικών πληθυσμών λόγω γενετικής εκτροπής και ομομειξίας (Papageorgiou, 1997β) και τελικά λιγοστεύει η ικανότητα εξελικτικής αντίδρασης των πληθυσμών στις περιβαλλοντικές μεταβολές. Τελική συνέπεια της γενετικής αυτής υποβάθμισης είναι η εξαφάνιση των πληθυσμών. Ένας ακόμα παράγοντας επίδρασης του ανθρώπου στο γενετικό σύστημα των δασικών πληθυσμών είναι η ίδια η δασική διαχείριση και οι παρεμβάσεις που αυτή περιλαμβάνει (Finkeldey and Ziehe, 2004). Στο σημείο αυτό θα εξετάσουμε τρεις κατηγορίες διαχειριστικών παρεμβάσεων: α) την εισαγωγή και εγκατάσταση νέων ειδών και πληθυσμών, β) τους καθεαυτού δασοκομικούς χειρισμούς σε φυσικά δάση

5 και γ) τις μορφές διαχείρισης με σκοπούς άλλους από την ξυλοπαραγωγή (βόσκηση, ρητίνευση, τουρισμός, κ.α.). Η εγκατάσταση νέων πληθυσμών ή και ειδών είναι μια συνήθης μακροχρόνια πρακτική κατά την ίδρυση παραγωγικών δασικών φυτειών, καλλωπιστικών δασών, συμπληρωματικών αναδασώσεων σε παραγωγικές συστάδες και προστατευτικών αναδασώσεων. Στην περίπτωση των φυτειών έχουμε μια συνεχή διακοπή της εξελικτικής διαδικασίας, αφού μετά από κάθε γενιά η περιοχή αναδασώνεται ξανά με νέο υλικό (Finkeldey and Ziehe, 2004). Ο κίνδυνος που προκύπτει εδώ για τη γενετική ποικιλότητα προέρχεται κυρίως από την πιθανή μεταφορά ξένων γονιδίων από τα δέντρα των φυτειών στους φυσικούς πληθυσμούς (Ellstrand, 1992). Πέρα από τις φυτείες όμως, στη χώρα μας είναι συχνή η εγκατάσταση πληθυσμών, οι οποίοι αφήνονται στη συνέχεια να εξελιχτούν φυσικά. Κατά το παρελθόν αυτή η διαδικασία δημιούργησε νέους πληθυσμούς οι οποίοι σε κάποιες περιπτώσεις φαίνονται να είναι προσαρμοσμένοι στο νέο τους περιβάλλον, αν και γενετικές έρευνες έχουν βρει σημαντική απώλεια της γενετικής ποικιλότητας σε φυτεμένους δασικούς πληθυσμούς (Papageorgiou et al., 1994), γεγονός που περιορίζει την ικανότητα των πληθυσμών αυτών να προσαρμόζονται σε μελλοντικές περιβαλλοντικές αλλαγές. Κατά την εγκατάσταση ενός νέου πληθυσμού, η γενετική ποικιλότητα του αναπαραγωγικού υλικού που χρησιμοποιείται (σπόροι φυτάρια) ανταποκρίνεται στις συνθήκες προέλευσής του και όχι σε αυτές της θέσης εγκατάστασης. Αυτό σημαίνει ότι ο νέος πληθυσμός θα κληθεί να προσαρμοστεί σε ένα τελείως νέο περιβάλλον. Η χρήση σπόρων είναι εξελικτικά πιο πλεονεκτική σε σχέση με τη φύτευση, αφού δίνεται η δυνατότητα στη φύση να επιλέξει τους σπόρους που θα φυτρώσουν. Αντίθετα, τα φυτάρια καλούνται να επιβιώσουν απ ευθείας σε ένα νέο περιβάλλον, με τον πληθυσμό να έχει πολύ μικρότερο μέγεθος και τη δυνατότητα προσαρμογής περιορισμένη για την πρώτη γενιά. Στην Ελλάδα η φύτευση κυριαρχεί της σποράς, λόγω της ταχύτερης αύξησης των φυταρίων. Σημαντικές αλλοιώσεις στις γενετικές δομές των φυταρίων προκαλούνται επιπλέον και από τους χειρισμούς που γίνονται στα φυτώρια. Τα φυτά αναπτύσσονται κάτω από ιδανικές, ομοιόμορφες και ελεγχόμενες συνθήκες, οπότε η ένταση της φυσικής επιλογής είναι ιδιαίτερα χαμηλή. Οι πληθυσμοί που εγκαθίστανται στη νέα τους θέση έχουν υψηλό «γενετικό φόρτο» με αλληλόμορφα που δεν είναι βιώσιμα και οι απώλειες των φυτεμένων φυτών είναι ιδιαίτερα αυξημένες (π.χ. Müller-Starck, 1993). Όλα αυτά δεν αποκλείουν την περίπτωση ενός τεχνητά ιδρυμένου πληθυσμού που να προσαρμόζεται σε νέες συνθήκες επιτυχώς και να δημιουργεί μια νέα τοπική φυλή. Κάποιοι επιστήμονες θεωρούν τους τεχνητούς πληθυσμούς εξ ορισμού λιγότερο προσαρμοσμένους από τους φυσικούς (Schoppa and Gregorius, 2001) ενώ άλλοι θεωρούν ότι αυτό δεν είναι πάντα αληθινό (Mátyás, 2001, Finkeldey and Ziehe, 2004). Γεγονός πάντως είναι ότι η πράξη μας έχει δείξει συχνά περιπτώσεις μαζικής αποτυχίας και απώλειας φυτεμένων πληθυσμών με ξενικά είδη και προελεύσεις (Starke et al., 1996). Το πιο σημαντικό πρόβλημα της ίδρυσης νέων πληθυσμών προκύπτει από την ανεξέλεγκτη και πλημμελώς σχεδιασμένη συλλογή και μεταφορά αναπαραγωγικού υλικού. Όταν μαζεύονται σπόροι από λίγα δέντρα, τότε η γενετική βάση των νέων πληθυσμών είναι μικρή και η προσαρμοστικότητα του νέου πληθυσμού εξαιρετικά μειωμένη. Είναι συχνές οι περιπτώσεις καταγραφής ίδρυσης συστάδων από σπόρους ελάχιστων δέντρων (π.χ. Von Wrede et al., 2000). Προβλήματα προκύπτουν επίσης και από την εισαγωγή ακατάλληλων προελεύσεων, που πολύ συχνά οδηγούν στην ίδρυση πληθυσμών που αποτυγχάνουν (π.χ. Leinemann, 1998). Σήμερα υπάρχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές της Ε.Ε. (European Council, 2004) που όμως δεν είναι σίγουρο ότι τηρούνται σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ η πλειονότητα των δασών στην Ευρώπη δημιουργήθηκαν πολύ πριν την ύπαρξη εθνικών ή κοινοτικών προδιαγραφών (Stern, 1968). Η φυσική αναγέννηση θεωρείται σαφώς πλεονεκτικότερη από τη φύτευση ή την σπορά για τη διατήρηση της δυναμικής διάστασης ενός γενετικού συστήματος. Η φυσική αναγέννηση εξασφαλίζει τη συνέχεια της γενετικής πληροφορίας από γενιά σε γενιά και δημιουργεί πληθυσμούς με υψηλή προσαρμοστικότητα (Alvarez-Buylla et al., 1996). Η γενετική σύσταση της επόμενης γενιάς επηρεάζεται όμως από μια πληθώρα παραγόντων, όπως είδαμε και παραπάνω. Πολλοί από αυτούς επηρεάζονται από τους δασοκομικούς χειρισμούς που διενεργούμε στο πλαίσιο της διαχείρισης των φυσικών δασών. Αυτοί περιλαμβάνουν τις επεμβάσεις που ρυθμίζουν τη δασική δομή (Finkeldey, 2002) και τη σύνθεση των ειδών, τις αραιώσεις και τις τελικές υλοτομίες (Hosius, 1993). Τυχόν υπερβολικές αραιώσεις μειώνουν το μέγεθος του πληθυσμού και επηρεάζουν αρνητικά το αναπαραγωγικό σύστημα και τη ροή γονιδίων μέσα στους πληθυσμούς (Murawski and Hamrick, 1991). Αποτέλεσμα αυτών των σφαλμάτων είναι η μείωση του αριθμού των σπορέων και η συρρίκνωση της γενετικής βάσης της νέας γενιάς, η υψηλή αυτογονιμοποίηση με συνέπεια τη χαμηλή φυτρωτικότητα και γενικότερα την ομομεικτική κατάπτωση.

6 Καταλήγουμε λοιπόν ότι και οι δασοκομικές παρεμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη δυνατότητα λειτουργίας του γενετικού συστήματος ενός πληθυσμού αν αυτές γίνουν χωρίς να συνυπολογιστεί η γενετική παράμετρος. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Θεωρώντας ως αντικείμενο της προστασίας του γενετικού τμήματος της βιοποικιλότητας τη διατήρηση του γενετικού συστήματος των δασικών πληθυσμών, θέτουμε σαν βασικό στόχο την αποκατάσταση και διατήρηση του δυναμικού χαρακτήρα της γενετικής ποικιλότητας των πληθυσμών. Αυτός ο στόχος εξυπηρετεί παράλληλα το στόχο της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών από ένα δασικό οικοσύστημα στο διηνεκές και συμπίπτει άρα με την αρχή της αειφορίας στη δασική διαχείριση. Καταλήγουμε λοιπόν πως η «αειφορική δασική διαχείριση» έχει μία γενετική συνιστώσα, που όχι μόνο δεν υπολείπεται άλλων παραμέτρων της δασοπονίας, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί την πιο βασική της προϋπόθεση. Οι περισσότερες διαχειριστικές πρακτικές που ισχύουν και εφαρμόζονται στη χώρα μας προέρχονται από τις προηγμένες δασοπονικά χώρες των πιο βόρειων γεωγραφικών πλατών της Ευρώπης. Αυτές οι τεχνικές εστιάζονται κυρίως στην ξυλοπαραγωγή, έχοντας σαν σημείο αναφοράς τη συστάδα και όχι πιο σύνθετες δομές όπως είναι το τοπίο. Αντίστοιχα, η έννοια της προστασίας της φύσης και της βιοποικιλότητας ειδικότερα προέρχεται επίσης από ανεπτυγμένες χώρες του βορείου ημισφαιρίου, όπου κεντρικός άξονας είναι η αποδοχή ενός ρόλου «προστάτη» για τον άνθρωπο. Υπάρχει δηλαδή ένας διαχωρισμό ανθρώπου και φύσης, όπου η πιο διαδεδομένη μέθοδος προστασίας είναι ο αποκλεισμός κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας (set aside). Οι στρατηγικές προστασίας της βιοποικιλότητας εστιάζουν κυρίως στη διατήρηση κάποιων στοιχείων της και όχι του συνολικού δυναμικού της χαρακτήρα. Μέσα από την εγκατάσταση προστατευόμενων περιοχών και την ενασχόληση με έναν μικρό αριθμό ειδών, αφήνεται το μεγαλύτερο τμήμα των φυσικών οικοσυστημάτων εκτός προστασίας. Άρα το μοντέλο «διαχείριση / προστασία» αφήνει ένα μεγάλο κενό, καθώς δεν εφαρμόζεται στα μη παραγωγικά και μη προστατευόμενα οικοσυστήματα, ενώ αγνοεί το δυναμικό χαρακτήρα της βιοποικιλότητας. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι η προστασία της γενετικής παραμέτρου της βιοποικιλότητας δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο σε λίγα προγράμματα προστασίας συγκεκριμένων ειδών, αλλά πρέπει να ενταχτεί σαν παράμετρος αειφορίας στη δασική διαχείριση. Έχοντας σαν στόχο τη διατήρηση επαρκούς γενετικής ποικιλότητας στα είδη που απαρτίζουν τα δασικά οικοσυστήματα αποδεχόμαστε τη γενετική ποικιλότητα σαν κάτι παραπάνω από ένα επιπλέον αντικείμενο της αειφορικής δασικής διαχείρισης. Η γενετική ποικιλότητα είναι βασική προϋπόθεση της διατήρησης των δασικών οικοσυστημάτων και των ωφελειών που απορρέουν από αυτά για τον άνθρωπο. Συνεπώς χρειαζόμαστε διαχειριστικές τεχνικές, που θα αποτρέπουν τυχόν διαταραχές σε σημαντικές οικολογικές και εξελικτικές διαδικασίες, διατηρώντας το γενετικό σύστημα των δασικών πληθυσμών σε λειτουργικό επίπεδο. Το στοίχημα που καλούμαστε να κερδίσουμε είναι η προστασία της γενετική παραμέτρου της βιοποικιλότητας χωρίς την επιστράτευση γενετικών εργαστηριακών ερευνών για κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη σύνταξη γενικών κανόνων διαχείρισης για κάθε τύπο δασών, που να μην διαταράσσουν το γενετικό σύστημα των πληθυσμών. Ο στόχος αυτός δεν είναι εύκολος. Χρειάζεται να βελτιώσουμε τις γνώσεις που έχουμε σχετικά με την αλληλεπίδραση διαφόρων συσταδικών δομών και παραμέτρων σε σχέση πάντα με την ένταση της ανθρώπινης επέμβασης. Για την περιγραφή των κανόνων χρειάζεται η διεξαγωγή στοχευόμενης έρευνας με γενετικές αναλύσεις σε διάφορες φάσεις διαχειριστικών παρεμβάσεων σε τυπικές περιπτώσεις δασικών ειδών. Οι έρευνες αυτές θα έχουν σαν στόχο τη δημιουργία γενικότερων κανόνων, έτσι ώστε να αποτραπεί η επανάληψη των γενετικών ερευνών σε κάθε περίπτωση. Η έρευνα πρέπει επίσης να παράγει και τρόπου παρακολούθησης των αποτελεσμάτων των διαφόρων παρεμβάσεων και της λειτουργικότητας των κανόνων. Οι ερευνητικές κατευθύνσεις στις οποίες θα μπορούσε να εστιαστεί η γενετική έρευνα για την καλύτερη προστασία της βιοποικιλότητας είναι η ανάπτυξη συστημάτων απογραφής δασών σε σχέση με την ικανότητά τους να διατηρούν ανέπαφο και λειτουργικό το γενετικό τους σύστημα, με τη χρήση κατ εξοχήν εύκολα μετρήσιμων παραμέτρων στο πεδίο (π.χ. είδος, μείξη, πυκνότητα, αναπαραγωγικό σύστημα, δημογραφικοί παράγοντες, χωρική εξάπλωση και κατανομή, ηλικία δέντρων). Στη συνέχεια είναι αναγκαία η δημιουργία δεικτών για την αειφορική δασική διαχείριση, με έμφαση στην προστασία της γενετικής ποικιλότητας. Αυτοί οι δείκτες θα πρέπει να είναι συμβατοί με τους δείκτες δασικής διαχείρισης που επιβάλλονται από τις διεθνείς συνθήκες και συμβάσεις και να συνδυάζουν τις απαιτήσεις της γενετικής ποικιλότητας με όλες τις παραμέτρους της αειφορίας της δασικής διαχείρισης. Θα μπορούσε για

7 παράδειγμα να υπάρχει ένα κατώτατο όριο πυκνότητας που θα πρέπει να έχει μία συστάδα για να μην υπάρξει πρόβλημα ομομειξίας για συγκεκριμένα δασικά είδη. Η πληροφορία για τη δημιουργία των δεικτών αυτών θα προέρχεται από τη βιβλιογραφία, από στοχευόμενες γενετικές έρευνες και από τη χρήση γενετικών και οικολογικών μοντέλων. Η όλη μεθοδολογία χρειάζεται μακροχρόνια δοκιμή και συνεχή επανεξέταση. Είναι όμως ο μόνος τρόπος προστασίας της γενετικής ποικιλότητας σε συνδυασμό με τα άλλα επίπεδα της βιοποικιλότητας με συνολικό, αποτελεσματικό και επωφελή τρόπο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1] Alvarez-Buylla, E.R., Chaos, Á., Piñero, D. and Gagay, A.A. (1996), Demographic genetics of a pioneer tropical tree species: patch dynamics, seed dispersal, and seed banks, Evolution 50, [2] Dobson, A.P. (1995), Conservation and Biodiversity, Scientific American Library, New York, U.S.A. [3] Ellstrand, N.C. (1992), Gene flow by pollen: implications for plant conservation genetics, Oikos 63, [4] European Council (2004), Council Regulation (EC) No 870/2004 of 24 April 2004 establishing a Community programme on the conservation, characterisation, collection and utilization of genetic resources in agriculture and repealing Regulation (EC) No 1467/94, OJ L 162/18, , Luxemburg. [5] Finkeldey, R. (2002), Reproduction in continuous cover forests the geneticist s perspective, in: v.gadow, K., Nagek, J. and Saborowski, J. (eds), Continuous Cover Forestry: Assessment, Analysis, Scenarios, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Boston, New York, pp [6] Finkeldey, R. and Ziehe, M. (2004), Genetic implications of silvicultural regimes, Forest Ecology and Management 197, [7] Gaston, K.J. (1996), What is biodiversity?, in: Biodiversity: A Biology in Numbers and Difference, Gaston, K.J. (ed), Blackwell Science, Oxford, U.K. [8] Hattemer, H.H. and Gillet, E.M. (2000), Genetic Implications in Forestry, Lectures Notes, Institute of Forest Genetics and Forest Tree Breeding, School of Forestry and Forest Ecology, University of Göttingen, Germany. [9] Hosius, B. (1993), Wird die genetische Struktur eines Fichtenbestandes von Durchforstungseingriffen beeinflußt?, Forst und Holz 48, [10] IUCN, UNEP and WWF (1991), Caring for the Earth: A Strategy for Sustainable Living, IUCN, Gland, Switzerland. [11] Leinemann, L. (1998), Genetische Untersuchungen an Rassen der Douglasie (Pseudotsuga menziesii [Mirb.] Franco) am Beispiel gesunder und geschädigter Bestände, Göttinger Forstgenetische Berichte 23, [12] M'Hirit, O. (1999), Mediterranean forests: ecological space and economic and community health, Unasylva 197 (http://www.fao.org/docrep/x1880e/x1880e03.htm). [13] Mátyás, C. (2001), Fragen zum naturnahen Waldbau und Antwort eines Forstgenetikers, in: Wolf, H. (ed), Nachhaltige Nutzung Forstgenetischer Ressourcen. Tagungsbericht zur 24. Internationalen Tagung der Arbeitsgemeinschaft für Forstgenetik und Forstpflanzenzüchtung. Sächsiche Landesanstalt für Forsten, Pirna, Germany, pp [14] Müller-Starck, G. (1993), Auswirkungen von Umweltbelastungen auf genetische Strukturen von Waldbeständen am Beispiel der Buche (Fagus sylvatica L.), Schriften aus der Forstlichen Fakultät der Universität Göttingen und der Niedersächsischen Forstlichen Versuchsanstalt, Bd J.D. Sauerländer s Verlag, Frankfurt am Main. [15] Murawski, D.A. and Hamrick, J.L. (1991), The effect of the density of flowering individuals on the mating systems of nine tropical tree species, Heredity 67, [16] Papageorgiou, A.C. (1997), Application of Gene Markers in Tree Improvement Programmes, IUFRO/SPDC Bulletin, Summer 1997, 7 14.

8 [17] Papageorgiou, A.C. (1997), Genetic structures of Mediterranean tree species as influenced by human activities, IUFRO/SPDC Bulletin, Summer 1997, [18] Papageorgiou, A.C. and Kasimiadis, D. (2004), The genetic component of biodiversity in forest ecosystems, Göttingen Research Notes in Forest Genetics (in press). [19] Παπαγεωργίου, Α.Χ., Καραβάς, Ν. και Μαραγκού, Π. (2004), Η προστασία της βιοποικιλότητας στα δάση: το παράδειγμα της ευβοϊκής δρυός (Quercus euboica), Επιστημονική Επετηρίδα του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ. (υπό δημοσίευση). [20] Papageorgiou, A.C., Panetsos, K.P. and Hattemer, H.H. (1994), Genetic differentiation of natural Mediterranean cypress (Cupressus sempervirens L.) populations in Greece], Forest Genetics 1, [21] Perlman, D.L. and Adelson, G. (1997), Biodiversity: Exploring Values and Priorities in Conservation, Blackwell Science, Malden, Massachusetts, U.S.A. [22] Quézel, P., Médail, F., Loisel, R., and Barbero, M. (1999), Biodiversity and conservation of forest species in the Mediterranean basin, Unasylva 197 (http://www.fao.org/docrep/x1880e/x1880e05.htm). [23] Schoppa, F.N. and Gregorius, H.-R. (2001), Is autochthony an operational concept?, in: Müller- Starck, G., Schubert, R. (eds), Genetic Response of Forest Systems to Changing Environmental Conditions. Kluwer, Dordrecht, pp [24] Starke, R., Ziehe, M. and Müller-Starck, G. (1996), Variability selection in juvenile populations of European beech (Fagus sylvatica L.). Forest Genetics 3, [25] Stern, K. (1968), Über die Erhaltung wertvoller Herkünfte der forstlich genutzten Baumarten, Mitt.Dtsch. Dendrol. Ges. 63, [26] United Nations (1992), Report of The United Nations Conference on Environment and Development, A/CONF.151/26, Rio de Janeiro. [27] United Nations Environmental Programme (UNEP) (1995), Global Biodiversity Assessment, Cambridge University Press, Cambridge, U.K. [28] U.S. Office of Technological Assessment (1987), Technologies to Maintain Biological Diversity, United States Government Printing Office, Washington D.C., U.S.A. [29] v.wrede, E., Papageorgiou, A.C., Hosius, B. and Wolf, H. (2000), Origin and isoenzyme variation of four Maesopsis eminii ENGL. seed stands in Kenya, in: Wolf., H. and Albrecht, J. (eds): The Procurement of Forestry Seeds in Tropical and Subtropical Countries - The Example Kenya, Contributions to Forest Sciences 10, Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart,

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιωάννης Ζ. Γήτας Τηλ: +30 2310 992699,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 5 ο

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 5 ο Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Εφαρµοσµένη ασική Γενετική Κεφάλαιο 5 ο Ορεστιάδα 2006 1 Ο σχεδιασµός στη βελτίωση Στο σηµείο αυτό θα αναφερθούµε συνοπτικά στον τρόπο µε τον οποίο λειτουργούµε στην πράξη εφαρµόζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Η κλιματική αλλαγή (IPCC 2014 - AR5) Οι τελευταίες 3 δεκαετίες είναι οι θερμότερες από το 1850 και πιθανότατα οι θερμότερες των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054).

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Γιάννης Φερμαντζής Προϊστάμενος Τμήματος Προστασίας Φυσικού Κεφαλαίου Γεωργίας Δ/νση Χωροταξίας Περιβάλλοντος &

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Ημερίδα στη μνήμη του Νικόλαου Στάμου Περτούλι Τρικάλων, 5 Ιούνη 2012 Ημερίδα στη μνήμη του Ν. Στάμου

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών με την χρήση ΓΠΣ Νικόλαος Mέντης 1 - Γιάννης Μελιάδης 2 1 Δασάρχης Δασαρχείου Αριδαίας Ν. Πέλλας 2 Ερευνητής Δασολόγος Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054). Δρ. Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ 1 ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Κασιμιάδης Δημήτριος (1), Ludger Leinemann (2) (1) Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ιευθυντής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΣΤΑΜΟΥ, Καθηγητής ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών

ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών (DIGITAL PRECISION AGRICULTURE: a software for establishing Integrated Management Zones) 5 Δεκ. 2012-Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΛΙΜΝΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΧΑΝΙΑ - ΙΟΥΛΙΟΣ 2014 ΤΟ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210 60435 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών Κατευθύνσεις για την προσαρμογή της διαχείρισης των ελληνικών δασών στην κλιματική αλλαγή Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αργοπεριβάλλοντος 3 Δάση και κλιματική αλλαγή 3.1. Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος Ερευνητιικό Έργο MIRAGE (Mediiterranean Intermiittent Riiver ManAGEment) Διιαχείίριιση Ποταμών Διιαλείίπουσας Ροής στη Μεσόγειιο Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ LIFE OROKLINI LIFE10 NAT/CY/000716 Αποκατάσταση και Διαχείριση της λίμνης Ορόκλινης Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ Απρίλης, 2014 Ελενα Στυλιανοπούλου Τομέας Προστασίας της Φύσης και Βιοποικιλότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 10η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΕΙ Η ΑΓΕΝΩΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΜΕΝΑ Πολλά καλλιεργούµενα φυτά αναπαράγονται αγενώς: πατάτα, φράουλα, σακχαροκάλαµο, αµπέλι και οι δενδρώδεις καλλιέργειες Οι λόγοι:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ

ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΥΔΡΟΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ Από τον Γιάννη Α. Μυλόπουλο, Καθηγητή Πολυτεχνικής Σχολής ΑΠΘ Είναι γεγονός ότι ο 20 ος αιώνας άφησε πίσω του βαριά κληρονομιά: Έναν πλανήτη τραυματισμένο, θύμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΥΚΛΟΥ ΖΩΗΣ Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η Σ Τ Η Ν Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Α : Ε Ν Ε Ρ Γ Ε Ι Α Κ Ε Σ Κ Α Λ Λ Ι Ε Ρ Γ Ε Ι Ε Σ & Κ Α Τ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Ε Δ Α Φ Ο Υ Σ Γεωργία Νέα ΚΑΠ: -εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων «Πολλαπλή Συμμόρφωση»

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Η διδασκαλία της θεωρίας της εξέλιξης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Πανελλήνιο συνέδριο με θέμα: Βιολογικές και Φυσικές Επιστήμες στην Εκπαίδευση Αθήνα, 11-13/04/2008 Κώστας Καμπουράκης Εκπαιδευτήρια Γείτονα,

Διαβάστε περισσότερα

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013»

1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» 1o Συνέδριο «Η Αγροτική Ανάπτυξη μετά το 2013» Πώς η ΚΓΠ θα αντιμετωπίσει τις προκλήσεις; Προκλήσεις Οικονομικές 3 στόχοι πολιτικής Βιώσιμη παραγωγή τροφίμων συμβολή στο γεωργικό εισόδημα και μείωση των

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση και αποκατάσταση τοπίου με Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών: η περίπτωση του Εθνικού Δρυμού Snowdonia (UK)

Ανάλυση και αποκατάσταση τοπίου με Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών: η περίπτωση του Εθνικού Δρυμού Snowdonia (UK) Ανάλυση και αποκατάσταση τοπίου με Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών: η περίπτωση του Εθνικού Δρυμού Α. Γκαραβέλη Δ/νση Δασών, Ν. Μαγνησίας, Ξενοφώντος 1, 383 33 Βόλος, e-mail: anthi_gkaraveli@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων»

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» Map1.1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ- ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ LIFE STRYMON «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Θ. Δ. Ζάγκας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Δασοκομίας email: zagas@for.auth.gr Επιμορφωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε.

ΑΑΑ. Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση. του Προγράμματος Περιβάλλοντος του Ο.Η.Ε. ΑΑΑ Αρχές για την Αειφόρο Ασφάλιση A global sustainability framework and initiative of the United Nations Environment Programme Finance Initiative Ένα παγκόσμιο πλαίσιο και μια πρωτοβουλία της Πρωτοβουλίας

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π.

ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΤΟ ΝΕΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Μάριος Τσέζος, Καθηγητής Ε.Μ.Π. Περιβαλλοντική Μηχανική και Γεωπεριβάλλον Αν αναρωτηθεί κανείς

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβαση για την κλιματική αλλαγή Προσαρμογή σε αυτήν

Σύμβαση για την κλιματική αλλαγή Προσαρμογή σε αυτήν Σύμβαση για την κλιματική αλλαγή Προσαρμογή σε αυτήν Παρουσίαση: Ειρήνη Νικολάου, MSc Δ/νση Διαχείρισης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος UN Framework Convention of Climate Change Το 1992, στο Rio de Janeiro,

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία Φυτο- γενετικών Πόρων. Επισιτιστική Αυτάρκεια. Βάσω Κανελλοπούλου ΠΕΛΙΤΙ

Προστασία Φυτο- γενετικών Πόρων. Επισιτιστική Αυτάρκεια. Βάσω Κανελλοπούλου ΠΕΛΙΤΙ Προστασία Φυτο- γενετικών Πόρων ε Επισιτιστική Αυτάρκεια Βάσω Κανελλοπούλου ΠΕΛΙΤΙ ΦΟΡΟΥΜ-ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Αθήνα, Πολυτεχνείο, 20-22/2/2015 Διοργάνωση: Ηλιόσποροι, δίκτυο για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β.

Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πρόγραμμα LIFE PINDOS/ GREVENA Δράσεις διαχείρισης του Οικότοπου προτεραιότητας 9530* (Δάση μαύρης πεύκης - Pinus nigra) περιοχής Γρεβενών (Β. Πίνδος) Τα δάση μαύρης πεύκης: ένα πολύτιμο φυσικό απόθεμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013. ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία

Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013. ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία Η ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΘΟΣΣ 6 Διαχείριση Υδάτων στη Γεωργία Δομή προτάσεων πολιτικής ΚΓΠ Κοινές ρυθμίσεις Διαρθρωτικά Ταμεία Κοινό Στρατηγικό Πλαίσιο (ΚΣΠ) Πυλώνας Ι: ΕΓΤΕ Άμεσες Ενισχύσεις Μέτρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ & ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΔΡ. ΡΑΛΛΗΣ ΓΚΕΚΑΣ, ΠΡΟΕΔΡΟΣ SKEPSIS Παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Δήμου Πλαστήρα, Νοέμβριος 2014 ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Περιβάλλοντος, Εργαστήριο Δασοκομίας, Τ.Θ. 262, 54124-Θεσσαλονίκη.

ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ. Περιβάλλοντος, Εργαστήριο Δασοκομίας, Τ.Θ. 262, 54124-Θεσσαλονίκη. ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΣΙΤΣΩΝΗ K. ΘΕΚΛΑ 1 & ΜΠΑΤΑΛΑ Γ. ΕΛΕΝΗ 1 1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων

Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μεταπυρική Διαχείριση Δασών Ψυχρόβιων Κωνοφόρων Μ. Αριανούτσου, Δρ. Καζάνης Δημήτρης Τομέας Οικολογίας - Ταξινομικής Τομέας Οικολογίας -Τμήμα Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Αυξητική και Ωριμότητα

Αυξητική και Ωριμότητα Αυξητική και Ωριμότητα Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 510 60435 E-mail: vkazaa@teikav.e.gr

Διαβάστε περισσότερα

σπανίων φυλών των ζώων

σπανίων φυλών των ζώων Προβλήματα διατήρησης των σπανίων φυλών των ζώων Problems of conservation of rare breeds of animals Ανεξέλεγκτες διασταυρώσεις στα ποίμνια Μικρό μέγεθος Ελεγχο ομομειξίας μ Αδυναμία κατάταξης των ζώων

Διαβάστε περισσότερα

4.3 ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΡΚΩΝ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ (OWF)

4.3 ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΡΚΩΝ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ (OWF) Operational Programme Education and Lifelong Learning Continuing Education Programme for updating Knowledge of University Graduates: Modern Development in Offshore Structures AUTh TUC 4.3 ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΠΑΡΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

Το LIFE+ στην Ελλάδα

Το LIFE+ στην Ελλάδα Το LIFE+ στην Ελλάδα Δρ. Τζούλια Τζώρτζη Αρχιτέκτων Τοπίου Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος Γιώργος Πρωτόπαπας Αρχιτέκτων DESA DEA Αθήνα 11 Ιουνίου 2010 Η Ελληνική Εμπειρία στην Ευρώπη Προτάσεις του 2009 σε

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ.

Παρόχθιες Ζώνες. Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών. Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων. Δρ. Παρόχθιες Ζώνες Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης 1. Εισαγωγικά Ποταμολογική Προσέγγιση 2. Ορισμοί 3. Αναγνώριση Απογραφή

Διαβάστε περισσότερα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα

Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Δάση & Πυρκαγιές: αναζητείται ελπίδα Ανθρωπογενείς επιδράσεις Κλιματική αλλαγή Μεταβολές πυρικών καθεστώτων Κώστας Δ. Καλαμποκίδης Καθηγητής Παν. Αιγαίου Περίγραμμα 1.0 Δασικά Οικοσυστήματα: επαναπροσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον ως σύστηµα

Το περιβάλλον ως σύστηµα Το περιβάλλον ως σύστηµα Σύστηµα : ηιδέατουστηθεώρησητουκόσµου Το σύστηµα αποτελεί θεµελιώδη έννοια γύρω από την οποία οργανώνεται ο τρόπος θεώρησης του κόσµου και των φαινοµένων που συντελούνται µέσα

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin LIFE03 ENV/GR/000217 Task

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... 11 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... 13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 17 ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΑΣ... 23 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η έννοια του τοπίου I. Η προέλευση και η ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Δασκαλάκη Δάφνη Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Πανηγυράκης Γεώργιος

Ονοματεπώνυμο: Δασκαλάκη Δάφνη Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Πανηγυράκης Γεώργιος Ονοματεπώνυμο: Δασκαλάκη Δάφνη Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Πανηγυράκης Γεώργιος Δεκέμβριος 2014 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Ένας από τους πιο κερδοφόρους και γρήγορα αναπτυσσόμενους κλάδους στον κόσμο Πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του πληθυσμού του σπάνιου και απειλούμενου φυτού Eriolobus trilobatus στο Ν. Έβρου

Δομή του πληθυσμού του σπάνιου και απειλούμενου φυτού Eriolobus trilobatus στο Ν. Έβρου Δομή του πληθυσμού του σπάνιου και απειλούμενου φυτού Eriolobus trilobatus στο Ν. Έβρου Παπαλαζάρου Κ. 1, Μπαλάσκα Κ. 1, Κοράκης Γ. 1, Ποϊραζίδης Κ. 1, Παπαγεωργίου Α.Χ. 1 1 Εργαστήριο Δασικής Γενετικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. Ο Πρόεδρος του Φορέα. Λ. Καμπάνης ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανάπτυξης Κοινωφελών Έργων, φορέας υλοποίησης του έργου της αναδάσωσης καμένης δασικής έκτασης Αγ.Μαρίνας Ν. Μάκρης του Πεντελικού όρους, σας προσκαλεί να συμμετάσχετε

Διαβάστε περισσότερα

POLICY ORIENTED MARINE ENVIRONMENTAL RESEARCH IN THE SOUTHERN EUROPEAN SEAS

POLICY ORIENTED MARINE ENVIRONMENTAL RESEARCH IN THE SOUTHERN EUROPEAN SEAS POLICY ORIENTED MARINE ENVIRONMENTAL RESEARCH IN THE SOUTHERN EUROPEAN SEAS Αειφόρος διαχείριση των Θαλασσών - Η επιστήμη συναντά την πολιτική και την κοινωνία για τις ανάγκες των νοτίων Eυρωπαϊκών θαλασσών:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2007-2013 Ευρωπαϊκή Ένωση Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης «Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου

ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου Η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ως πλαίσιο Εκπαίδευσης Νεοδιορισθέντων Εκπαιδευτικών: Ποιοτικοί Εκπαιδευτικοί για Ποιοτική Εκπαίδευση ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ/ΠΑΙΔΙ/0308(ΒΙΕ)/07 ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών»

Πρόγραμμα Εργασιών. «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Πρόγραμμα Εργασιών «Αποκατάσταση Δασικού Οικοσυστήματος & Τοπίου μετά από Φυσικές Καταστροφές ή άλλες Επεμβάσεις Επίδειξη Καλών Πρακτικών» Αθήνα 14 Οκτωβρίου 2013, Ξενοδοχείο Divani Caravel 8:30-9:00 Εγγραφές

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή

Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Πλαίσιο Δράσεων και Μέτρων Προσαρμογής της διαχείρισης των δασών στην κλιματική αλλαγή Βασιλική Χρυσοπολίτου και Πέτρος Κακούρος, ΕΚΒΥ Το κλίμα και τα δάση στο μέλλον Υπάρχουν αβεβαιότητες σχετικά με:

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: γενετική ποικιλότητα, αυξητικά γνωρίσματα, συντελεστής κληρονομικής ικανότητας, επιλογή, γενετική συσχέτιση.

Λέξεις κλειδιά: γενετική ποικιλότητα, αυξητικά γνωρίσματα, συντελεστής κληρονομικής ικανότητας, επιλογή, γενετική συσχέτιση. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (P. halepensis Mill.) ΓΙΑ ΑΥΞΗΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΣΕ ΠΕΙΡΑΜΑ ΔΟΚΙΜΗΣ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΥΒΟΙΑΣ Κομματά Α. (1), Π.Γ. Αλιζώτη (2), Κ. Ιωαννίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ. Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ. Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Εργασία Οικολογίας Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών ΔΠΘ Φοιτητές: Ζίγκιρης Κωνσταντίνος ΑΜΦ:7428 Ζιάκας Γεώργιος ΑΜΦ:7456 Γενικά Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι ελληνικές προτεραιότητες για το Πρόγραμμα Περιβάλλον στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευφυούς Εξειδίκευσης (Προγραμματική Περίοδος 2014-2020)

Οι ελληνικές προτεραιότητες για το Πρόγραμμα Περιβάλλον στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευφυούς Εξειδίκευσης (Προγραμματική Περίοδος 2014-2020) Οι ελληνικές προτεραιότητες για το Πρόγραμμα Περιβάλλον στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευφυούς Εξειδίκευσης (Προγραμματική Περίοδος 2014-2020) Ενημερωτική Ημερίδα για την Ενέργεια και το Περιβάλλον στον

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπισκόπηση και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) στη διαχείριση περιβαλλοντικών κινδύνων πλημμύρες

Τηλεπισκόπηση και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) στη διαχείριση περιβαλλοντικών κινδύνων πλημμύρες Τηλεπισκόπηση και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών (ΓΣΠ) στη διαχείριση περιβαλλοντικών κινδύνων πλημμύρες Από Καθηγητή Ιωάννη Ν. Χατζόπουλο, διευθυντή του Εργαστηρίου Τηλεπισκόπησης & ΣΓΠ του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα