ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

Transcript

1 ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου, Δημήτριος Κασιμιάδης, Γαρύφαλλος Αραμπατζής και Στυλιανός Ταμπάκης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων, Πανταζίδου 193, Ορεστιάδα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η γενετική ποικιλότητα είναι βασικό συστατικό της βιοποικιλότητας, όχι μόνο ως ένα από τα τρία δομικά της επίπεδα, αλλά και ως απαραίτητο δυναμικό στοιχείο της εξελικτικής διαδικασίας. Βρίσκεται όμως στο περιθώριο των στρατηγικών και των πρακτικών προστασίας της, αφού η έμφαση δίνεται περισσότερο στην προστασία των ειδών και στην ίδρυση περιοχών εκτός διαχείρισης. Η σύγχρονη αντίληψη για την αειφορική δασική διαχείριση περιλαμβάνει την προστασία στοιχείων της βιοποικιλότητας, ως έναν από τους επί μέρους στόχους της πολυδιάστατης δασοπονίας. Αντίθετα οι στρατηγικές προστασίας του περιβάλλοντος θεωρούν την προστασία επιλεγμένων στοιχείων της βιοποικιλότητας ως τον κυρίαρχο στόχο και δέχονται τη δασική διαχείριση ως εργαλείο επίτευξης των στρατηγικών αυτών. Οι δύο αυτές θεωρήσεις έρχονται συχνά σε ρήξη, τόσο σε διεθνές και κοινοτικό, όσο και εθνικό επίπεδο. Στην παρουσίαση αυτή θα αποδείξουμε ότι καμία από τις δύο αυτές θεωρήσεις δεν επαρκεί για τη μακροπρόθεσμη διατήρηση τόσο της βιολογικής ποικιλότητας όσο και της δασικής παραγωγής. Χρειάζεται μια νέα προσέγγιση, όπου η διαχείριση δεν θα αναφέρεται πλέον σε επίπεδο δασικών προϊόντων και υπηρεσιών αλλά θα θεωρεί τη διατήρηση και προώθηση της εξελικτικής δυναμικής των δασικών οικοσυστημάτων, έχοντας σαν κεντρική έννοια τη γενετική ποικιλότητα και τους παράγοντες που τη διαμορφώνουν. Λέξεις κλειδιά: βιοποικιλότητα, γενετική ποικιλότητα, δασική διαχείριση, προστασία 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιοποικιλότητα (biodiversity) είναι σύνθεση των λέξεων βιολογική ποικιλότητα (biological diversity) και αποτελεί την κυρίαρχη έννοια τόσο των πολιτικών προστασίας της φύσης, όσο και του επιστημονικού αντικειμένου της «βιολογίας της προστασίας» (conservation biology), που γνώρισε ιδιαίτερη ανάπτυξη κατά τα τελευταία 20 χρόνια. Ο πρώτος επίσημος ορισμός της βιοποικιλότητας δόθηκε το 1987 (U.S. Office of Technological Assessment 1987): «η Βιολογική Ποικιλότητα αναφέρεται στην ποικιλότητα ανάμεσα στους ζώντες οργανισμούς και τα οικολογικά σύνολα στα οποία αυτοί προκύπτουν». Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται πως η βιοποικιλότητα αφορά στοιχεία που είναι οργανωμένα σε διαφορετικά επίπεδα, από οικοσυστήματα, είδη έως και γονίδια. Το 1991, τρεις διεθνείς περιβαλλοντικοί οργανισμοί δημοσίευσαν μια διεθνή στρατηγική για την αειφόρο ανάπτυξη, όπου δίνουν τον εξής ορισμό για τον όρο βιοποικιλότητα (IUCN, UNEP and WWF, 1991): «η ποικιλία της ζωής σε όλες τις μορφές, τα επίπεδα και τους συνδυασμούς της. Περιλαμβάνει την ποικιλότητα των οικοσυστημάτων, των ειδών και τη γενετική ποικιλότητα». Ο όρος βιοποικιλότητα έγινε όμως ευρύτατα γνωστός μετά το «Συνέδριο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη» που έγινε το 1992 στο Rio de Janeiro της Βραζιλίας. Αντιπρόσωποι από 158 χώρες υπέγραψαν τη «Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα» (CBD), που αποδέχτηκαν άλλες 166 χώρες στη συνέχεια. Στο κείμενο της Σύμβασης υιοθετήθηκε η κατεύθυνση των προηγούμενων ορισμών και δόθηκε ο επίσημος πλέον ορισμός της έννοιας της βιοποικιλότητας, που έκτοτε αποτελεί τη βάση των πιο σημαντικών διεθνών κειμένων και στρατηγικών: «η ποικιλότητα ανάμεσα στους ζώντες οργανισμούς κάθε προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των χερσαίων, θαλασσίων και άλλων υδατικών οικοσυστημάτων και των οικολογικών συμπλεγμάτων των οποίων αποτελούν μέρος περιλαμβάνει την ποικιλότητα μέσα στα είδη, μεταξύ ειδών και μεταξύ οικοσυστημάτων» (United Nations, 1992). Η βιοποικιλότητα όμως, εκτός από επιστημονική έννοια, είναι και αντικείμενο εφαρμοσμένης προστασίας. Κατά το σχεδιασμό των στρατηγικών και των δράσεων προστασίας της βιοποικιλότητας σε διεθνές, εθνικό ή και τοπικό επίπεδο, ο ευρύς ορισμός της Σύμβασης δεν είναι καθόλου συγκεκριμένος και δεν μπορεί να βρει εφαρμογή (Gaston 1996). Οι λόγοι που δεν μπορεί να γίνει χρήση του ορισμού αυτού είναι πολλαπλοί

2 και αφορούν κυρίως εννοιολογικά προβλήματα στο διαχωρισμό μεταξύ ταξινομικών μονάδων, στην ταυτόχρονη αναφορά σε διαφορετικά επίπεδα ποικιλότητας (π.χ. είδη, οικοσυστήματα) και στην αδυναμία μέτρησης της έννοιας αυτής σε όλο το εύρος που διαγράφεται στο ορισμό της (Perlman and Adelson, 1997). Ειδικά η αδυναμία μέτρησης της συνολικής βιοποικιλότητας έχει οδηγήσει σε μια υπεραπλουστευμένη επιλογή μέσα από την απλή καταμέτρηση των ειδών που υπάρχουν σε ένα οικοσύστημα. Και επειδή και αυτή η επιλογή είναι πολύπλοκη, καθώς πολλά taxa δεν μετρώνται εύκολα, τελικά μία μεγάλη μερίδα του επιστημονικού κόσμου καταλήγει στο να μετρά μόνο τον αριθμό των ειδών που εντοπίζονται εύκολα, κυρίως ζώων (Papageorgiou and Kasimiadis, 2004). Με τον τρόπο αυτό, έχει περάσει η άποψη στο ευρύ κοινό, αλλά και στα κέντρα λήψεως αποφάσεων ότι η προστασία της βιοποικιλότητας αφορά τη διατήρηση ενός αριθμού ειδών σε κάποια περιοχή, ή συγκεκριμένα είδη που κινδυνεύουν, όπως είναι κάποια εντυπωσιακά είδη ζώων που είναι ευρέως γνωστά λόγω της σπανιότητάς τους (π.χ. ασιατικό πάντα, τίγρη, φώκια, κ.α.). Η υποβάθμιση αυτή του εύρους της έννοιας της βιοποικιλότητας από τον πολύ κόσμο έχει επιδράσει σε πολύ μεγάλο βαθμό και στις προτεραιότητες που παίρνει η πολιτεία για την προστασία της φύσης (Παπαγεωργίου κ.α., 2004). Έτσι έχουμε το όχι σπάνιο φαινόμενο να χαρακτηρίζονται περιοχές ως ανάξιες λόγου όταν σε αυτές δεν εμφανίζεται κάποιο γνωστό ζωικό είδος, άσχετα αν στις εν λόγω περιοχές υπάρχουν σημαντικά στοιχεία για την προστασία οικισμών και υποδομών από φυσικές καταστροφές, για την οικολογική σταθερότητα όλης της περιοχής ή την επιβίωση άλλων σημαντικών ειδών και οικοσυστημάτων που δεν είναι γνωστά στο ευρύ κοινό. Συμπεραίνουμε ότι για να λειτουργήσει σωστά η προστασία της φύσης πρέπει εξ αρχής να χρησιμοποιείται κάποια κεντρική έννοια που να εκφράζει περισσότερο τη διατήρηση της πολυπλοκότητας στο διηνεκές, παρά τη διατήρηση κάποιων στοιχείων σε στατική κατάσταση. Η έννοια της βιοποικιλότητας πρέπει λοιπόν να ξεφύγει από τη λογική της καταμέτρησης των ειδών στη μονάδα της έκτασης και να αντιμετωπίζεται επί του συνόλου των επιπέδων της, ενώ η προστασία της να στοχεύει στη διατήρηση των μηχανισμών εκείνων που την εξασφαλίζουν στο διηνεκές. Καταλήγουμε ότι η βιοποικιλότητα σαν έννοια έχει κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία την κάνουν από τη μία μεριά συνοπτική και περιεκτική, αλλά ταυτόχρονα δύσκολα μετρήσιμη και δύσχρηστη (Perlman and Adelson, 1997). Για να μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε την έννοια της βιοποικιλότητας σαν κεντρική έννοια της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, πρέπει να λάβουμε υπόψη τις παρακάτω παραμέτρους που την χαρακτηρίζουν: η πολυπλοκότητα σε όλα τα επίπεδα, η διαφορετικότητα στην ερμηνεία που δίνεται στην έννοια αυτή από διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες, καθώς και των προτεραιοτήτων που αυτή τυγχάνει ανάλογα και η δυναμική της φύση, καθώς η βιοποικιλότητα μεταβάλλεται τόσο στο χρόνο όσο και στο χώρο 2. Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Ο επίσημος ορισμός της βιοποικιλότητας (United Nations, 1992) αναφέρεται και στα τρία επίπεδά της (οικοσυστήματα, είδη, γονίδια), όπως είδαμε παραπάνω. Ειδικά όμως στο επίπεδο της γενετικής ποικιλότητας δίνεται η μικρότερη σημασία από τις στρατηγικές προστασίας της βιοποικιλότητας και οι αναφορές στα αντίστοιχα διεθνή κείμενα πολιτικής είναι ελάχιστες. Πολύ σπάνια θα συναντήσουμε κάποιο σχέδιο προστασίας της βιοποικιλότητας με πρώτη προτεραιότητα τα γονίδια (Perlman and Adelson, 1997). Πολλοί συγγραφείς σημαντικών επιστημονικών κειμένων γύρω από τη βιοποικιλότητα προτείνουν την παράλειψη του συνυπολογισμού των γονιδίων στη θεώρηση της βιοποικιλότητας λόγω των δυσκολιών που προκύπτουν κατά τη μέτρηση και καταγραφή τους (π.χ. Dobson, 1995), παρά την αναγνωρισμένη σπουδαιότητα που έχει η γενετική ποικιλότητα για την προσαρμογή και επιβίωση άλλων μονάδων της βιοποικιλότητας (UNEP 1995). Οι δυσκολίες αυτές ανάγονται κυρίως στην ανάγκη διεξαγωγής εργαστηριακών μελετών για την περιγραφή της γενετικής σύστασης, συνήθως ενός μικρού δείγματος από το σύνολο των ατόμων ενός είδους, κάτι που συνεπάγεται υψηλό κόστος, απώλεια χρόνου και αβεβαιότητα ως προς τη συσχέτιση των εργαστηριακών αποτελεσμάτων με τη συμβολή της γενετικής ποικιλότητας στην εξελικτική προσαρμογή των πληθυσμών στο περιβάλλον τους (Papageorgiou, 1997α). Πέρα από τις πρακτικές δυσκολίες που συνδέονται με την καταμέτρηση της βιοποικιλότητας σε επίπεδο γονιδίων, διαπιστώνουμε και μια σημαντική εννοιολογική σύγχυση που κυριαρχεί στα επιστημονικά

3 σχετικά με τον όρο «γενετική ποικιλότητα». Διακρίνουμε δύο διαφορετικές ερμηνείες του όρου (Perlman and Adelson, 1997): συγκεκριμένα γονίδια που πρέπει να προστατευτούν για το καλό της ανθρωπότητας (π.χ. γονίδια ανθεκτικότητας καλλιεργούμενων φυτών και των λεγόμενων «άγριων» συγγενικών τους ειδών), η ποικιλότητα σε γονίδια που υπάρχει σε ένα σύνολο οργανισμών και πρέπέι να προστατευτεί για την αποφυγή ομομειξίας και συγκέντρωσης θανατηφόρων γονιδίων σε κάποια είδη που μας ενδιαφέρουν. Η πρώτη ερμηνεία είναι καθαρά ανθρωποκεντρική και χρηστική και συνδέεται με την προστασία συγκεκριμένων μονάδων της βιοποικιλότητας (γονιδίων) που είναι σημαντικά για την αγροτική παραγωγή. Η προστασία των μονάδων αυτών μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με τη δημιουργία τραπεζών γενετικού υλικού για καλλιεργούμενα φυτά, μια μέθοδος που είναι στατική και δεν συνεισφέρει στην προσαρμογή κάποιων απειλούμενων πληθυσμών στο περιβάλλον τους. Η δεύτερη ερμηνεία είναι πιο κοντά στη θεώρηση της γενετικής ποικιλότητας ως σύνολο, αλλά δεν συνδέεται με την έννοια της προσαρμογής και δεν έχει και αυτή δυναμικό χαρακτήρα, ούτε θεωρεί τη γενετική ποικιλότητα σαν στοιχείο προσαρμογής στο διηνεκές και συνεπώς απαραίτητη προϋπόθεση για την επιβίωση των άλλων επιπέδων της βιοποικιλότητας. Λόγω των ερμηνειών αυτών, πολλοί συγγραφείς πιστεύουν ότι η προστασία της γενετικής συνιστώσας της βιοποικιλότητας είναι ανέφικτη (π.χ. Dobson, 1995) ή ακόμα και ανούσια (π.χ. Perlman and Adelson, 1997). Δύο είναι οι βασικές διαπιστώσεις των συγγραφέων αυτών στην ερμηνεία της γενετικής ποικιλότητας, που οδηγούν στις απόψεις αυτές: θεωρούν ότι μία περιγραφή ή απογραφή της γενετικής ποικιλότητας είναι απαραίτητη να γίνει πριν τον οποιοδήποτε σχεδιασμό για την προστασία της γενετικής ποικιλότητας και θεωρούν τα γονίδια και τα αλληλόμορφα που εξετάζονται και περιγράφονται στο εργαστήριο σαν το αντικείμενο των δράσεων προστασίας. Οι εργαστηριακές αναλύσεις παρέχουν σαφώς σημαντικές πληροφορίες για την παρούσα γενετική κατάσταση ενός πληθυσμού ή ενός είδους. Βασίζονται στην καταμέτρηση που γίνεται πάνω σε συγκεκριμένα «γονίδια-δείκτες», για τα οποία μπορούμε με ασφάλεια να γνωρίζουμε το συσχετισμό γενότυπου φαινότυπου και με τον τρόπο αυτό να είμαστε σίγουροι ότι η παρατηρούμενη ποικιλότητα είναι γενετικής φύσης. Δεν μας παρέχουν όμως καμία πληροφορία σχετικά με την κατανομή των γονιδίων που ελέγχουν σημαντικά γνωρίσματα για τον άνθρωπο (π.χ. αύξηση ενός φυτού) ή την προσαρμογή ενός είδους (π.χ. αντοχή στην ξηρασία). Τα γνωρίσματα αυτά είναι συνήθως ποσοτικά και η προσέγγιση της έρευνάς τους είναι πολυδάπανη σε χρήμα και χρόνο. Ο λόγος για τον οποίο εκπονούμε γενετικές έρευνες με τα γονίδια-δείκτες είναι για να αποτυπώσουμε τη γενετική ποικιλότητα σε καθαρά γενετικά χαρακτηριστικά και να οδηγηθούμε στους εξελικτικούς παράγοντες που έδρασαν και δρουν στους υπό μελέτη πληθυσμούς. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι δεν έχει κανένα νόημα η προστασία της γενετικής ποικιλότητας των γονιδίων που βλέπουμε στα εργαστήρια. Επιπλέον, αν και η γνώση των εξελικτικών παραγόντων είναι σημαντική για την απόφαση της κατάλληλης στρατηγικής προστασίας που θα ακολουθήσουμε, είναι πρακτικά αδύνατον να καταγραφεί η ποικιλότητα σε όλα τα γονίδια, όλων των πληθυσμών, όλων των ειδών. Όσο λοιπόν η προστασία των γενετικών πόρων έχει σαν απαραίτητη προϋπόθεση τη διενέργεια εργαστηριακών μελετών, τότε αυτή είναι ανέφικτη στην πράξη. Για τους λόγους αυτούς είναι σημαντική η εξέταση τρόπων να λαμβάνονται μέτρα προστασίας της γενετικής ποικιλότητας σε διαφορετικό επίπεδο, με κύριο γνώμονα τη δυναμική της φύση. Η γενετική ποικιλότητα μεταβάλλεται στο χρόνο και στο χώρο, επηρεαζόμενη από τους εξελικτικούς παράγοντες. Σημαντική είναι η σύνδεση που παρέχει η γενετική ποικιλότητα από τη μία γενιά στην άλλη, αποτελώντας με τον τρόπο αυτό την «εξελικτική μνήμη» ενός πληθυσμού. Θεωρώντας σαν παράδειγμα έναν πληθυσμό δασικών δέντρων, οι διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τη μεταβολή της ποικιλότητας των γονιδίων από τη μια γενιά στην άλλη περιγράφονται στο Σχήμα 2.1. Την αρχική γενετική σύσταση των σπόρων που πέφτουν στο έδαφος επηρεάζει η ροή σπόρων από άλλους πληθυσμούς, ενώ για την επιτυχή τους φύτρωση μέχρι το ενήλικο στάδιο σημαντικό ρόλο παίζουν η φυσική επιλογή βιωσιμότητας και διάφορα τυχαία γεγονότα. Στο στάδιο αυτό τα δέντρα καλούνται να διαμορφώσουν τη νέα γενιά. Οι υπάρχοντες γενότυποι διαχωρίζονται σε γαμέτες, ενώ προστίθενται και άλλοι αρσενικοί γαμέτες που μεταφέρονται μέσω της γύρης από άλλους πληθυσμούς. Για τη διαμόρφωση των γαμετών και της νέας γενιάς των ζυγωτών παίζει ρόλο το αναπαραγωγικό σύστημα στο σύνολό του, η φυσική επιλογή σε επίπεδο

4 γαμετών, οι μεταλλάξεις και η τυχαιότητα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες αποτελούν ένα «γενετικό σύστημα» (Hattemer and Gillet, 2000), του οποίου η λειτουργία εξασφαλίζει τη μεταφορά της γενετικής ποικιλότητας στο μέλλον και την προσαρμογή ενός δασικού πληθυσμού στο περιβάλλον του. Η διατήρηση του γενετικού αυτού συστήματος είναι συνεπώς ο κυρίαρχος στόχος της προστασίας της γενετικής παραμέτρου της βιοποικιλότητας. Σχήμα 2.1. Παράγοντες που διαμορφώνουν τη γενετική ποικιλότητα από γενιά σε γενιά 3. ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ Η επίδραση του ανθρώπου στα δάση έχει μια μακρά ιστορία, η οποία ξεκινά από τα πρώτα του βήματα στη γη. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τη λεκάνη της Μεσογείου, όπου ο άνθρωπος ασκεί συστηματική αγροτική εκμετάλλευση εδώ και χρόνια (M Hirit, 1999, Quézel et al., 1999). Οι επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στη γενετική ποικιλότητα των δασικών ειδών μπορεί να εξεταστεί σε δύο χωρικές κλίμακες. Στη μεγάλη κλίμακα, οι κυριότερες δραστηριότητες που προκαλούν απώλεια σημαντικών δασικών οικοσυστημάτων με άμεση συνέπεια την εξαφάνιση πληθυσμών ή και ειδών, είναι η ρύπανση, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και η κλιματική αλλαγή και κυρίως οι διάφορες αναπτυξιακές πολιτικές που καθορίζονται από διεθνείς συμβάσεις και από το επίπεδο που αυτές εφαρμόζονται. Σε τοπικό επίπεδο, οι παραπάνω δραστηριότητες έχουν επίσης μεγάλη επίδραση, που στο σημείο αυτό θα εξεταστεί πιο λεπτομερώς. Σημαντική είναι η αποδάσωση που προκύπτει από άμεσες ή έμμεσες ανθρώπινες παρεμβάσεις. Πιο μεγάλη επίπτωση στη γενετική ποικιλότητα έχει η αποδάσωση που συνοδεύεται από αλλαγή χρήσης και διαμορφώνουν οριστικά το δασικό οικοσύστημα σε κάτι άλλο. Στην περίπτωση αυτή έχουμε απώλεια πληθυσμών ή και ειδών. Και στις δύο περιπτώσεις χάνονται φυσικά προσαρμοσμένες γενετικές δομές και η αναγεννητική ικανότητα των πληθυσμών παύει. Άλλη πολύ σημαντική επέμβαση του ανθρώπου που επιδρά στο γενετικό σύστημα των δασικών πληθυσμών είναι ο κατακερματισμός των δασών από την κατασκευή οικισμών, υποδομών, μεταφορικών δεικτών και την εγκατάσταση αγρών. Με τον τρόπο αυτό απομονώνονται οι πληθυσμοί και ταυτόχρονα μειώνεται το μέγεθός τους. Έτσι μειώνεται η γενετική ποικιλότητα των δασικών πληθυσμών λόγω γενετικής εκτροπής και ομομειξίας (Papageorgiou, 1997β) και τελικά λιγοστεύει η ικανότητα εξελικτικής αντίδρασης των πληθυσμών στις περιβαλλοντικές μεταβολές. Τελική συνέπεια της γενετικής αυτής υποβάθμισης είναι η εξαφάνιση των πληθυσμών. Ένας ακόμα παράγοντας επίδρασης του ανθρώπου στο γενετικό σύστημα των δασικών πληθυσμών είναι η ίδια η δασική διαχείριση και οι παρεμβάσεις που αυτή περιλαμβάνει (Finkeldey and Ziehe, 2004). Στο σημείο αυτό θα εξετάσουμε τρεις κατηγορίες διαχειριστικών παρεμβάσεων: α) την εισαγωγή και εγκατάσταση νέων ειδών και πληθυσμών, β) τους καθεαυτού δασοκομικούς χειρισμούς σε φυσικά δάση

5 και γ) τις μορφές διαχείρισης με σκοπούς άλλους από την ξυλοπαραγωγή (βόσκηση, ρητίνευση, τουρισμός, κ.α.). Η εγκατάσταση νέων πληθυσμών ή και ειδών είναι μια συνήθης μακροχρόνια πρακτική κατά την ίδρυση παραγωγικών δασικών φυτειών, καλλωπιστικών δασών, συμπληρωματικών αναδασώσεων σε παραγωγικές συστάδες και προστατευτικών αναδασώσεων. Στην περίπτωση των φυτειών έχουμε μια συνεχή διακοπή της εξελικτικής διαδικασίας, αφού μετά από κάθε γενιά η περιοχή αναδασώνεται ξανά με νέο υλικό (Finkeldey and Ziehe, 2004). Ο κίνδυνος που προκύπτει εδώ για τη γενετική ποικιλότητα προέρχεται κυρίως από την πιθανή μεταφορά ξένων γονιδίων από τα δέντρα των φυτειών στους φυσικούς πληθυσμούς (Ellstrand, 1992). Πέρα από τις φυτείες όμως, στη χώρα μας είναι συχνή η εγκατάσταση πληθυσμών, οι οποίοι αφήνονται στη συνέχεια να εξελιχτούν φυσικά. Κατά το παρελθόν αυτή η διαδικασία δημιούργησε νέους πληθυσμούς οι οποίοι σε κάποιες περιπτώσεις φαίνονται να είναι προσαρμοσμένοι στο νέο τους περιβάλλον, αν και γενετικές έρευνες έχουν βρει σημαντική απώλεια της γενετικής ποικιλότητας σε φυτεμένους δασικούς πληθυσμούς (Papageorgiou et al., 1994), γεγονός που περιορίζει την ικανότητα των πληθυσμών αυτών να προσαρμόζονται σε μελλοντικές περιβαλλοντικές αλλαγές. Κατά την εγκατάσταση ενός νέου πληθυσμού, η γενετική ποικιλότητα του αναπαραγωγικού υλικού που χρησιμοποιείται (σπόροι φυτάρια) ανταποκρίνεται στις συνθήκες προέλευσής του και όχι σε αυτές της θέσης εγκατάστασης. Αυτό σημαίνει ότι ο νέος πληθυσμός θα κληθεί να προσαρμοστεί σε ένα τελείως νέο περιβάλλον. Η χρήση σπόρων είναι εξελικτικά πιο πλεονεκτική σε σχέση με τη φύτευση, αφού δίνεται η δυνατότητα στη φύση να επιλέξει τους σπόρους που θα φυτρώσουν. Αντίθετα, τα φυτάρια καλούνται να επιβιώσουν απ ευθείας σε ένα νέο περιβάλλον, με τον πληθυσμό να έχει πολύ μικρότερο μέγεθος και τη δυνατότητα προσαρμογής περιορισμένη για την πρώτη γενιά. Στην Ελλάδα η φύτευση κυριαρχεί της σποράς, λόγω της ταχύτερης αύξησης των φυταρίων. Σημαντικές αλλοιώσεις στις γενετικές δομές των φυταρίων προκαλούνται επιπλέον και από τους χειρισμούς που γίνονται στα φυτώρια. Τα φυτά αναπτύσσονται κάτω από ιδανικές, ομοιόμορφες και ελεγχόμενες συνθήκες, οπότε η ένταση της φυσικής επιλογής είναι ιδιαίτερα χαμηλή. Οι πληθυσμοί που εγκαθίστανται στη νέα τους θέση έχουν υψηλό «γενετικό φόρτο» με αλληλόμορφα που δεν είναι βιώσιμα και οι απώλειες των φυτεμένων φυτών είναι ιδιαίτερα αυξημένες (π.χ. Müller-Starck, 1993). Όλα αυτά δεν αποκλείουν την περίπτωση ενός τεχνητά ιδρυμένου πληθυσμού που να προσαρμόζεται σε νέες συνθήκες επιτυχώς και να δημιουργεί μια νέα τοπική φυλή. Κάποιοι επιστήμονες θεωρούν τους τεχνητούς πληθυσμούς εξ ορισμού λιγότερο προσαρμοσμένους από τους φυσικούς (Schoppa and Gregorius, 2001) ενώ άλλοι θεωρούν ότι αυτό δεν είναι πάντα αληθινό (Mátyás, 2001, Finkeldey and Ziehe, 2004). Γεγονός πάντως είναι ότι η πράξη μας έχει δείξει συχνά περιπτώσεις μαζικής αποτυχίας και απώλειας φυτεμένων πληθυσμών με ξενικά είδη και προελεύσεις (Starke et al., 1996). Το πιο σημαντικό πρόβλημα της ίδρυσης νέων πληθυσμών προκύπτει από την ανεξέλεγκτη και πλημμελώς σχεδιασμένη συλλογή και μεταφορά αναπαραγωγικού υλικού. Όταν μαζεύονται σπόροι από λίγα δέντρα, τότε η γενετική βάση των νέων πληθυσμών είναι μικρή και η προσαρμοστικότητα του νέου πληθυσμού εξαιρετικά μειωμένη. Είναι συχνές οι περιπτώσεις καταγραφής ίδρυσης συστάδων από σπόρους ελάχιστων δέντρων (π.χ. Von Wrede et al., 2000). Προβλήματα προκύπτουν επίσης και από την εισαγωγή ακατάλληλων προελεύσεων, που πολύ συχνά οδηγούν στην ίδρυση πληθυσμών που αποτυγχάνουν (π.χ. Leinemann, 1998). Σήμερα υπάρχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές της Ε.Ε. (European Council, 2004) που όμως δεν είναι σίγουρο ότι τηρούνται σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ η πλειονότητα των δασών στην Ευρώπη δημιουργήθηκαν πολύ πριν την ύπαρξη εθνικών ή κοινοτικών προδιαγραφών (Stern, 1968). Η φυσική αναγέννηση θεωρείται σαφώς πλεονεκτικότερη από τη φύτευση ή την σπορά για τη διατήρηση της δυναμικής διάστασης ενός γενετικού συστήματος. Η φυσική αναγέννηση εξασφαλίζει τη συνέχεια της γενετικής πληροφορίας από γενιά σε γενιά και δημιουργεί πληθυσμούς με υψηλή προσαρμοστικότητα (Alvarez-Buylla et al., 1996). Η γενετική σύσταση της επόμενης γενιάς επηρεάζεται όμως από μια πληθώρα παραγόντων, όπως είδαμε και παραπάνω. Πολλοί από αυτούς επηρεάζονται από τους δασοκομικούς χειρισμούς που διενεργούμε στο πλαίσιο της διαχείρισης των φυσικών δασών. Αυτοί περιλαμβάνουν τις επεμβάσεις που ρυθμίζουν τη δασική δομή (Finkeldey, 2002) και τη σύνθεση των ειδών, τις αραιώσεις και τις τελικές υλοτομίες (Hosius, 1993). Τυχόν υπερβολικές αραιώσεις μειώνουν το μέγεθος του πληθυσμού και επηρεάζουν αρνητικά το αναπαραγωγικό σύστημα και τη ροή γονιδίων μέσα στους πληθυσμούς (Murawski and Hamrick, 1991). Αποτέλεσμα αυτών των σφαλμάτων είναι η μείωση του αριθμού των σπορέων και η συρρίκνωση της γενετικής βάσης της νέας γενιάς, η υψηλή αυτογονιμοποίηση με συνέπεια τη χαμηλή φυτρωτικότητα και γενικότερα την ομομεικτική κατάπτωση.

6 Καταλήγουμε λοιπόν ότι και οι δασοκομικές παρεμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη δυνατότητα λειτουργίας του γενετικού συστήματος ενός πληθυσμού αν αυτές γίνουν χωρίς να συνυπολογιστεί η γενετική παράμετρος. 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Θεωρώντας ως αντικείμενο της προστασίας του γενετικού τμήματος της βιοποικιλότητας τη διατήρηση του γενετικού συστήματος των δασικών πληθυσμών, θέτουμε σαν βασικό στόχο την αποκατάσταση και διατήρηση του δυναμικού χαρακτήρα της γενετικής ποικιλότητας των πληθυσμών. Αυτός ο στόχος εξυπηρετεί παράλληλα το στόχο της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών από ένα δασικό οικοσύστημα στο διηνεκές και συμπίπτει άρα με την αρχή της αειφορίας στη δασική διαχείριση. Καταλήγουμε λοιπόν πως η «αειφορική δασική διαχείριση» έχει μία γενετική συνιστώσα, που όχι μόνο δεν υπολείπεται άλλων παραμέτρων της δασοπονίας, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί την πιο βασική της προϋπόθεση. Οι περισσότερες διαχειριστικές πρακτικές που ισχύουν και εφαρμόζονται στη χώρα μας προέρχονται από τις προηγμένες δασοπονικά χώρες των πιο βόρειων γεωγραφικών πλατών της Ευρώπης. Αυτές οι τεχνικές εστιάζονται κυρίως στην ξυλοπαραγωγή, έχοντας σαν σημείο αναφοράς τη συστάδα και όχι πιο σύνθετες δομές όπως είναι το τοπίο. Αντίστοιχα, η έννοια της προστασίας της φύσης και της βιοποικιλότητας ειδικότερα προέρχεται επίσης από ανεπτυγμένες χώρες του βορείου ημισφαιρίου, όπου κεντρικός άξονας είναι η αποδοχή ενός ρόλου «προστάτη» για τον άνθρωπο. Υπάρχει δηλαδή ένας διαχωρισμό ανθρώπου και φύσης, όπου η πιο διαδεδομένη μέθοδος προστασίας είναι ο αποκλεισμός κάθε ανθρώπινης δραστηριότητας (set aside). Οι στρατηγικές προστασίας της βιοποικιλότητας εστιάζουν κυρίως στη διατήρηση κάποιων στοιχείων της και όχι του συνολικού δυναμικού της χαρακτήρα. Μέσα από την εγκατάσταση προστατευόμενων περιοχών και την ενασχόληση με έναν μικρό αριθμό ειδών, αφήνεται το μεγαλύτερο τμήμα των φυσικών οικοσυστημάτων εκτός προστασίας. Άρα το μοντέλο «διαχείριση / προστασία» αφήνει ένα μεγάλο κενό, καθώς δεν εφαρμόζεται στα μη παραγωγικά και μη προστατευόμενα οικοσυστήματα, ενώ αγνοεί το δυναμικό χαρακτήρα της βιοποικιλότητας. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι η προστασία της γενετικής παραμέτρου της βιοποικιλότητας δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο σε λίγα προγράμματα προστασίας συγκεκριμένων ειδών, αλλά πρέπει να ενταχτεί σαν παράμετρος αειφορίας στη δασική διαχείριση. Έχοντας σαν στόχο τη διατήρηση επαρκούς γενετικής ποικιλότητας στα είδη που απαρτίζουν τα δασικά οικοσυστήματα αποδεχόμαστε τη γενετική ποικιλότητα σαν κάτι παραπάνω από ένα επιπλέον αντικείμενο της αειφορικής δασικής διαχείρισης. Η γενετική ποικιλότητα είναι βασική προϋπόθεση της διατήρησης των δασικών οικοσυστημάτων και των ωφελειών που απορρέουν από αυτά για τον άνθρωπο. Συνεπώς χρειαζόμαστε διαχειριστικές τεχνικές, που θα αποτρέπουν τυχόν διαταραχές σε σημαντικές οικολογικές και εξελικτικές διαδικασίες, διατηρώντας το γενετικό σύστημα των δασικών πληθυσμών σε λειτουργικό επίπεδο. Το στοίχημα που καλούμαστε να κερδίσουμε είναι η προστασία της γενετική παραμέτρου της βιοποικιλότητας χωρίς την επιστράτευση γενετικών εργαστηριακών ερευνών για κάθε ξεχωριστή περίπτωση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τη σύνταξη γενικών κανόνων διαχείρισης για κάθε τύπο δασών, που να μην διαταράσσουν το γενετικό σύστημα των πληθυσμών. Ο στόχος αυτός δεν είναι εύκολος. Χρειάζεται να βελτιώσουμε τις γνώσεις που έχουμε σχετικά με την αλληλεπίδραση διαφόρων συσταδικών δομών και παραμέτρων σε σχέση πάντα με την ένταση της ανθρώπινης επέμβασης. Για την περιγραφή των κανόνων χρειάζεται η διεξαγωγή στοχευόμενης έρευνας με γενετικές αναλύσεις σε διάφορες φάσεις διαχειριστικών παρεμβάσεων σε τυπικές περιπτώσεις δασικών ειδών. Οι έρευνες αυτές θα έχουν σαν στόχο τη δημιουργία γενικότερων κανόνων, έτσι ώστε να αποτραπεί η επανάληψη των γενετικών ερευνών σε κάθε περίπτωση. Η έρευνα πρέπει επίσης να παράγει και τρόπου παρακολούθησης των αποτελεσμάτων των διαφόρων παρεμβάσεων και της λειτουργικότητας των κανόνων. Οι ερευνητικές κατευθύνσεις στις οποίες θα μπορούσε να εστιαστεί η γενετική έρευνα για την καλύτερη προστασία της βιοποικιλότητας είναι η ανάπτυξη συστημάτων απογραφής δασών σε σχέση με την ικανότητά τους να διατηρούν ανέπαφο και λειτουργικό το γενετικό τους σύστημα, με τη χρήση κατ εξοχήν εύκολα μετρήσιμων παραμέτρων στο πεδίο (π.χ. είδος, μείξη, πυκνότητα, αναπαραγωγικό σύστημα, δημογραφικοί παράγοντες, χωρική εξάπλωση και κατανομή, ηλικία δέντρων). Στη συνέχεια είναι αναγκαία η δημιουργία δεικτών για την αειφορική δασική διαχείριση, με έμφαση στην προστασία της γενετικής ποικιλότητας. Αυτοί οι δείκτες θα πρέπει να είναι συμβατοί με τους δείκτες δασικής διαχείρισης που επιβάλλονται από τις διεθνείς συνθήκες και συμβάσεις και να συνδυάζουν τις απαιτήσεις της γενετικής ποικιλότητας με όλες τις παραμέτρους της αειφορίας της δασικής διαχείρισης. Θα μπορούσε για

7 παράδειγμα να υπάρχει ένα κατώτατο όριο πυκνότητας που θα πρέπει να έχει μία συστάδα για να μην υπάρξει πρόβλημα ομομειξίας για συγκεκριμένα δασικά είδη. Η πληροφορία για τη δημιουργία των δεικτών αυτών θα προέρχεται από τη βιβλιογραφία, από στοχευόμενες γενετικές έρευνες και από τη χρήση γενετικών και οικολογικών μοντέλων. Η όλη μεθοδολογία χρειάζεται μακροχρόνια δοκιμή και συνεχή επανεξέταση. Είναι όμως ο μόνος τρόπος προστασίας της γενετικής ποικιλότητας σε συνδυασμό με τα άλλα επίπεδα της βιοποικιλότητας με συνολικό, αποτελεσματικό και επωφελή τρόπο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ [1] Alvarez-Buylla, E.R., Chaos, Á., Piñero, D. and Gagay, A.A. (1996), Demographic genetics of a pioneer tropical tree species: patch dynamics, seed dispersal, and seed banks, Evolution 50, [2] Dobson, A.P. (1995), Conservation and Biodiversity, Scientific American Library, New York, U.S.A. [3] Ellstrand, N.C. (1992), Gene flow by pollen: implications for plant conservation genetics, Oikos 63, [4] European Council (2004), Council Regulation (EC) No 870/2004 of 24 April 2004 establishing a Community programme on the conservation, characterisation, collection and utilization of genetic resources in agriculture and repealing Regulation (EC) No 1467/94, OJ L 162/18, , Luxemburg. [5] Finkeldey, R. (2002), Reproduction in continuous cover forests the geneticist s perspective, in: v.gadow, K., Nagek, J. and Saborowski, J. (eds), Continuous Cover Forestry: Assessment, Analysis, Scenarios, Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Boston, New York, pp [6] Finkeldey, R. and Ziehe, M. (2004), Genetic implications of silvicultural regimes, Forest Ecology and Management 197, [7] Gaston, K.J. (1996), What is biodiversity?, in: Biodiversity: A Biology in Numbers and Difference, Gaston, K.J. (ed), Blackwell Science, Oxford, U.K. [8] Hattemer, H.H. and Gillet, E.M. (2000), Genetic Implications in Forestry, Lectures Notes, Institute of Forest Genetics and Forest Tree Breeding, School of Forestry and Forest Ecology, University of Göttingen, Germany. [9] Hosius, B. (1993), Wird die genetische Struktur eines Fichtenbestandes von Durchforstungseingriffen beeinflußt?, Forst und Holz 48, [10] IUCN, UNEP and WWF (1991), Caring for the Earth: A Strategy for Sustainable Living, IUCN, Gland, Switzerland. [11] Leinemann, L. (1998), Genetische Untersuchungen an Rassen der Douglasie (Pseudotsuga menziesii [Mirb.] Franco) am Beispiel gesunder und geschädigter Bestände, Göttinger Forstgenetische Berichte 23, [12] M'Hirit, O. (1999), Mediterranean forests: ecological space and economic and community health, Unasylva 197 (http://www.fao.org/docrep/x1880e/x1880e03.htm). [13] Mátyás, C. (2001), Fragen zum naturnahen Waldbau und Antwort eines Forstgenetikers, in: Wolf, H. (ed), Nachhaltige Nutzung Forstgenetischer Ressourcen. Tagungsbericht zur 24. Internationalen Tagung der Arbeitsgemeinschaft für Forstgenetik und Forstpflanzenzüchtung. Sächsiche Landesanstalt für Forsten, Pirna, Germany, pp [14] Müller-Starck, G. (1993), Auswirkungen von Umweltbelastungen auf genetische Strukturen von Waldbeständen am Beispiel der Buche (Fagus sylvatica L.), Schriften aus der Forstlichen Fakultät der Universität Göttingen und der Niedersächsischen Forstlichen Versuchsanstalt, Bd J.D. Sauerländer s Verlag, Frankfurt am Main. [15] Murawski, D.A. and Hamrick, J.L. (1991), The effect of the density of flowering individuals on the mating systems of nine tropical tree species, Heredity 67, [16] Papageorgiou, A.C. (1997), Application of Gene Markers in Tree Improvement Programmes, IUFRO/SPDC Bulletin, Summer 1997, 7 14.

8 [17] Papageorgiou, A.C. (1997), Genetic structures of Mediterranean tree species as influenced by human activities, IUFRO/SPDC Bulletin, Summer 1997, [18] Papageorgiou, A.C. and Kasimiadis, D. (2004), The genetic component of biodiversity in forest ecosystems, Göttingen Research Notes in Forest Genetics (in press). [19] Παπαγεωργίου, Α.Χ., Καραβάς, Ν. και Μαραγκού, Π. (2004), Η προστασία της βιοποικιλότητας στα δάση: το παράδειγμα της ευβοϊκής δρυός (Quercus euboica), Επιστημονική Επετηρίδα του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Α.Π.Θ. (υπό δημοσίευση). [20] Papageorgiou, A.C., Panetsos, K.P. and Hattemer, H.H. (1994), Genetic differentiation of natural Mediterranean cypress (Cupressus sempervirens L.) populations in Greece], Forest Genetics 1, [21] Perlman, D.L. and Adelson, G. (1997), Biodiversity: Exploring Values and Priorities in Conservation, Blackwell Science, Malden, Massachusetts, U.S.A. [22] Quézel, P., Médail, F., Loisel, R., and Barbero, M. (1999), Biodiversity and conservation of forest species in the Mediterranean basin, Unasylva 197 (http://www.fao.org/docrep/x1880e/x1880e05.htm). [23] Schoppa, F.N. and Gregorius, H.-R. (2001), Is autochthony an operational concept?, in: Müller- Starck, G., Schubert, R. (eds), Genetic Response of Forest Systems to Changing Environmental Conditions. Kluwer, Dordrecht, pp [24] Starke, R., Ziehe, M. and Müller-Starck, G. (1996), Variability selection in juvenile populations of European beech (Fagus sylvatica L.). Forest Genetics 3, [25] Stern, K. (1968), Über die Erhaltung wertvoller Herkünfte der forstlich genutzten Baumarten, Mitt.Dtsch. Dendrol. Ges. 63, [26] United Nations (1992), Report of The United Nations Conference on Environment and Development, A/CONF.151/26, Rio de Janeiro. [27] United Nations Environmental Programme (UNEP) (1995), Global Biodiversity Assessment, Cambridge University Press, Cambridge, U.K. [28] U.S. Office of Technological Assessment (1987), Technologies to Maintain Biological Diversity, United States Government Printing Office, Washington D.C., U.S.A. [29] v.wrede, E., Papageorgiou, A.C., Hosius, B. and Wolf, H. (2000), Origin and isoenzyme variation of four Maesopsis eminii ENGL. seed stands in Kenya, in: Wolf., H. and Albrecht, J. (eds): The Procurement of Forestry Seeds in Tropical and Subtropical Countries - The Example Kenya, Contributions to Forest Sciences 10, Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart,

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Διαχείριση της Γενετικής Ποικιλότητας (με έμφαση στα μεσογειακά δάση) 1 Βιοποικιλότητα Ορίζεται,

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων

ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Εφαρµοσµένη ασική Γενετική ιαχείριση και προστασία γενετικών πόρων Θερινό εξάµηνο 2006 ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Ορεστιάδα Τµήµα ασολογίας & ιαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο ασικής

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας

Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Το γενετικό επίπεδο της βιοποικιλότητας 1 Υποκατάσταση μέτρησης Η βιοποικιλότητα ορίζεται, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας σε διαχειριζόμενα δάση

Διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας σε διαχειριζόμενα δάση Διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας σε διαχειριζόμενα δάση Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Timo Pukkala (2), Δημήτριος Κασιμιάδης (1), Marc Palahi (3), Κωνσταντίνος Ποϊραζίδης (1) (1) Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Στρατηγικές Βελτίωσης

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Στρατηγικές Βελτίωσης Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων Στρατηγικές Βελτίωσης 5 Σύνοψη Στη βελτίωση προσπαθούμε να συμπεράνουμε την απόδοση των απογόνων βασιζόμενοι στο φαινότυπο και την απόδοση των γονέων Η μαζική

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών. Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας

Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών. Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας Εργαστήριο Δασικής Γενετικής και Βελτίωσης Δασοπονικών Ειδών Προστασία Γενετικής Βιολογικής Ποικιλότητας 1 Βιολογική ποικιλότητα Βιολογική ποικιλότητα ή βιοποικιλότητα Έννοια με ευρεία αναφορά σε διεθνείς

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Γενετική Ποικιλότητα Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου apapage@fmenr.duth.gr 25520 41155 6946108940

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Μέθοδοι Βελτίωσης

Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων. Μέθοδοι Βελτίωσης Βελτίωση και Προστασία Δασογενετικών Πόρων 4 Μέθοδοι Βελτίωσης Σύνοψη Η βελτίωση στοχεύει στην αλλαγή της γενετικής σύστασης των φυτών προς όφελος των χαρακτήρων που εμείς επιλέγουμε. Η φαινοτυπική ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προστασία & διαχείριση δασικών γενετικών πόρων

Προστασία & διαχείριση δασικών γενετικών πόρων Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα Προστασία & διαχείριση δασικών γενετικών πόρων ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Σύνοψη Τα ποσοτικά χαρακτηριστικά επηρεάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ζωική Ποικιλότητα. Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Βιοποικιλότητα

Ζωική Ποικιλότητα. Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Βιοποικιλότητα Ζωική Ποικιλότητα Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Βιοποικιλότητα Ρόζα Μαρία Τζαννετάτου Πολυμένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Τι είναι η Βιοποικιλότητα; Σύμβαση του Rio: συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Μεταλλάξεις Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Μεταλλάξεις και εξέλιξη Η πρώτη ύλη της εξέλιξης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Δρ. Κώστας Ποϊραζίδης, Δασολόγος ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2009-2010 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: Εισαγωγή στην επιστήμη της Οικολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Μέγεθος πληθυσμού & γενετική εκτροπή Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Κατά τύχη... Στα πρώιμα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης

Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Ερευνητικές Δραστηριότητες του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιωάννης Ζ. Γήτας Τηλ: +30 2310 992699,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΕ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ (PINUS ΗALEPENSIS) ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ιωαννίδης Κων/νος (2),

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 5 ο

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 5 ο Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Εφαρµοσµένη ασική Γενετική Κεφάλαιο 5 ο Ορεστιάδα 2006 1 Ο σχεδιασµός στη βελτίωση Στο σηµείο αυτό θα αναφερθούµε συνοπτικά στον τρόπο µε τον οποίο λειτουργούµε στην πράξη εφαρµόζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Ομομειξία Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Αναπαραγωγικό σύστημα Ως τώρα χρησιμοποιήσαμε το μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική πληθυσμών. Εισαγωγή στη Δασική Γενετική. Χειμερινό εξάμηνο

Γενετική πληθυσμών. Εισαγωγή στη Δασική Γενετική. Χειμερινό εξάμηνο Εισαγωγή στη Δασική Γενετική Γενετική πληθυσμών Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Ορεστιάδα Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Δασικής Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική

Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Οικολογία και Προστασία Δασικών Οικοσυστημάτων Πληθυσμιακή και Εξελικτική Γενετική Φυσική Εργαστήριο Δασικής Γενετικής Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Φυσική επιλογή Πιστεύεται ότι είναι η κυρίαρχη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ FRAXINUS (OLEACEAE) ΣΤΟ Β. ΕΒΡΟ

ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ FRAXINUS (OLEACEAE) ΣΤΟ Β. ΕΒΡΟ ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ FRAXINUS (OLEACEAE) ΣΤΟ Β. ΕΒΡΟ Αθανάσιος Παπαδόπουλος 1, Σεραφείμ Χατζησκάκης 1, Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου 1, Ιωάννης Τσιριπίδης 2 1. Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική της χαρτογράφησης vs η χαρτογράφηση της πολιτικής Η εκτίμηση της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων κα προγραμμάτων.

Η πολιτική της χαρτογράφησης vs η χαρτογράφηση της πολιτικής Η εκτίμηση της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων κα προγραμμάτων. Η πολιτική της χαρτογράφησης vs η χαρτογράφηση της πολιτικής Η εκτίμηση της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σχεδίων κα προγραμμάτων. Μάνια Ε. Λάμπρου manialambr@gmail.com Ναύπλιο, Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων

Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Διαμόρφωση ολοκληρωμένου πλαισίου δεικτών για την παρακολούθηση (monitoring) της εξέλιξης των οικιστικών δικτύων Καραΐσκος Περικλής Υποψήφιος Διδάκτορας ΣΑΤΜ/ΕΜΠ Msc Γεωπληροφορικής Επιστημονικά - Γνωστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ

Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Ελληνικά δάση και κλιματική αλλαγή Πέτρος Κακούρος, Δρ. Δασολόγος, ΕΚΒΥ Η κλιματική αλλαγή (IPCC 2014 - AR5) Οι τελευταίες 3 δεκαετίες είναι οι θερμότερες από το 1850 και πιθανότατα οι θερμότερες των τελευταίων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89

Περιεχόμενα. 1 Η ιστορία της εξελικτικής βιολογίας: Εξέλιξη και Γενετική 2 Η Προέλευση της Μοριακής Βιολογίας 3 Αποδείξεις για την εξέλιξη 89 Περιεχόμενα Οι Συγγραφείς Πρόλογος της Ελληνικής Έκδοσης Πρόλογος της Αμερικανικής Έκδοσης Σκοπός και Αντικείμενο του Βιβλίου ΜΕΡΟΣ Ι ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 1 Η ιστορία της εξελικτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ

ΑΥΞΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ 1 ΑΥΞΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΧΑΛΕΠΙΟΥ ΠΕΥΚΗΣ ΣΕ ΦΥΤΕΙΑ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΣΤΗ Β. ΕΥΒΟΙΑ Κομματά Αικατερίνη (1), Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Ιωαννίδης Κων/νος (2), Βαρελίδης Κων/νος (2), Ζυγομαλά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015

ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 Ινστιτούτο Θαλάσσιας Βιολογίας, Βιοτεχνολογίας & Υδατοκαλλιεργειών Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών ΗΜΕΡΙΔΑ Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 "Μέθοδοι και πλαίσια λήψης αποφάσεων για μια πολιτική με άξονα τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Οι αρχές της εξελικτικής σκέψης Η προέλευση των ειδών Ορθές και λανθασµένες αντιλήψεις σχετικά µε τη θεωρία της εξέλιξης Η θεωρία της εξέλιξης

Διαβάστε περισσότερα

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή

Κ ι λ µα µ τι τ κές έ Α λλ λ α λ γές Επι π πτ π ώ τ σει ε ς στη τ β ιοπο π ικιλό λ τη τ τα τ κ αι τ η τ ν ν ά γρια ζ ωή Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή Η παγκόσµια κλιµατική αλλαγή θεωρείται ως η σηµαντικότερη τρέχουσα απειλή για τη βιοποικιλότητα του πλανήτη. Παραδείγµατα από την Κυπριακή Φύση Μερικές από

Διαβάστε περισσότερα

Η αποστολή: Οι στόχοι:

Η αποστολή: Οι στόχοι: ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΔΙΝΑΜΑΡΚΑ Είναι το ανεξάρτητο Ελληνικό τμήμα του παγκόσμιου δικτύου του WWF. Διατηρούν στο ακέραιο την αυτοδιοίκησή τους και τη δυνατότητα να διαμορφώνουν τις δικές τους προτεραιότητες. Ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Πληθυσμιακή Γενετική

Πληθυσμιακή Γενετική Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης Πληθυσμιακή Γενετική Γενετική Ποικιλότητα Κων/νος Τζανταρμάς Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Κλάδοι της Γενετικής 1. Κλασική γενετική 2. Μοριακή γενετική 3. Πληθυσμιακή γενετική 4. Ποσοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές

Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Κοινή Αγροτική Πολιτική και βιοποικιλότητα Αγροτική ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές Γιάννης Φερμαντζής Προϊστάμενος Τμήματος Προστασίας Φυσικού Κεφαλαίου Γεωργίας Δ/νση Χωροταξίας Περιβάλλοντος &

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής

Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Παρακολούθηση (monitoring) των Δασικών Οικοσυστημάτων και διαχειριστικά μέτρα προσαρμογής Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054).

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΩΝ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ώρες Κωδικός

Α. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΩΝ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ώρες Κωδικός Α. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΑΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΩΝ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 0101Υ 3 Ερευνητική και Συγγραφική Μεθοδολογία 0102Υ 3 Στατιστική και Τεχνικές Δειγματοληψίας 0114Υ ή 0115Υ 3 Υλωρική (Υ) ή Ορεινά Εδάφη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου

Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Το περιβάλλον και ο άνθρωπος, πέρα από τη Δασολογία, στο έργο του αείμνηστου Καθηγητή Νίκου Στάμου Ημερίδα στη μνήμη του Νικόλαου Στάμου Περτούλι Τρικάλων, 5 Ιούνη 2012 Ημερίδα στη μνήμη του Ν. Στάμου

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 1. Ενίσχυση της ελκυστικότητας του αγροτικού χώρου μέσω βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ούτε αυτός ο Ήλιος δεν μπορεί να υπερβεί τους νόμους της φύσης αλλιώς οι Ερινύες, οι βοηθοί της Δικαιοσύνης, θα τον κυνηγήσουν. «Ἣλιος γαρ οὐχ ὑπερβήσεται μέτρα εἰ δε μή, Ἐρινύες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης Ενότητα 3: Τρωτότητα, Τάσεις, Απειλές Καθηγητής Παντής Ιωάννης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Πώς μπορεί να καλυφθεί η απουσία του κράτους; Κρίνα Μπελεάν Δικηγόρος ΔΣ Χανίων Περιβαλλοντολόγος, MSc Στην Ελλάδα, οι κατ εξοχήν αγροτικές περιοχές καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 3 ο

Αριστοτέλης Παπαγεωργίου. Εφαρµοσµένη ασική Γενετική. Κεφάλαιο 3 ο Αριστοτέλης Παπαγεωργίου Εφαρµοσµένη ασική Γενετική Κεφάλαιο 3 ο Ορεστιάδα 2006 1 Γενετική βελτίωση δασοπονικών ειδών Στο προηγούµενο µάθηµα αναφερθήκαµε στους τρόπους µε τους οποίους µετρούµε τη διαφοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Γενετική βελτίωση δασοπονικών ειδών

Γενετική βελτίωση δασοπονικών ειδών Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Ορεστιάδα Γενετική βελτίωση δασοπονικών ειδών ΒΕΛΤΙΩΣΗ & ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΟΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Σύνοψη Τα γνωρίσματα που παρατηρούμε (φαινότυπος) είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη

Τοπικές Ποικιλίες. Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία. Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες Γεωπονική Θεώρηση - O Ρόλος τους στην Σημερινή Γεωργία Πηνελόπη Μπεμπέλη Τοπικές Ποικιλίες (Εγχώριοι Πληθυσμοί) Είναι ετερογενείς πληθυσμοί Είναι τοπικά προσαρμοσμένοι Έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτικοί παράγοντες

Εξελικτικοί παράγοντες Εισαγωγή στη Δασική Γενετική Εξελικτικοί παράγοντες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Ορεστιάδα Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Δασικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών

Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΕΘΙΑΓΕ) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Αειφορία και σύγχρονες τάσεις (αειφορικής) διαχείρισης των δασών ρ. Σ. Γκατζογιάννης, Τακτικός ερευνητής Ι Ε/ ΕΘΙΑΓΕ 1. Το σύστηµα αξιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών

Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών Δημιουργία εποπτικού χάρτη διαχείρισης δασών με την χρήση ΓΠΣ Νικόλαος Mέντης 1 - Γιάννης Μελιάδης 2 1 Δασάρχης Δασαρχείου Αριδαίας Ν. Πέλλας 2 Ερευνητής Δασολόγος Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ι. Οι εργασίες θα ακολουθούν τη διδασκόμενη ύλη. ΙΙ. Θα γίνεται εκτενής χρήση του Διαδικτύου & άλλων ελληνικών και διεθνών ββλ βιβλιογραφικών πηγών. ΙΙΙ. Η παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος διαχείριση δασών ως κρίσιμος παράγοντας του εγχώριου κλάδου αξιοποίησης βιομάζας

Αειφόρος διαχείριση δασών ως κρίσιμος παράγοντας του εγχώριου κλάδου αξιοποίησης βιομάζας Αειφόρος διαχείριση δασών ως κρίσιμος παράγοντας του εγχώριου κλάδου αξιοποίησης βιομάζας Ιωάννης Ελευθεριάδης, ΚΑΠΕ 08 Απριλίου 2016 Metropolitan Expo Ξυλώδης βιομάζα και τάσεις 70% της παραγωγής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή

Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Δείκτες δομής συστάδων ως εργαλεία διαχείρισης δασών για την κλιματική αλλαγή Έργο: LIFE+ Προσαρμογή της δασικής διαχείρισης στην κλιματική αλλαγή στην Ελλάδα AdaptFor (Life08 ENV/GR/00054). Δρ. Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Δικαίου Περιβάλλοντος και Περιβαλλοντικής Διακυβέρνησης

Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Δικαίου Περιβάλλοντος και Περιβαλλοντικής Διακυβέρνησης Πολυτεχνείο Κρήτης Σχολή Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Δικαίου Περιβάλλοντος και Περιβαλλοντικής Διακυβέρνησης Παρουσίαση: Ειρήνη Νικολάου (einikolaou@isc.tuc.gr) Υποψήφια Διδάκτωρ Σχολής ΜΗΠΕΡ, εθνικός

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ)

Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ) Υψηλή Φυσική Αξία (ΥΦΑ) εμφανίζεται ως έννοια για πρώτη φορά το 1993 (Baldock et al., 1993). επιβεβαιώνει την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ ορισμένων τύπων γεωργικών δραστηριοτήτων και των "φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση Φυτών. Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών. Είδη ποικιλιών

Βελτίωση Φυτών. Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών. Είδη ποικιλιών Βελτίωση Σταυρογονιμοποιούμενων φυτών Είδη ποικιλιών Πληθυσμοί ελεύθερης επικονίασης (OP) Είναι ετερογενείς και ετεροζύγωτοι πληθυσμοί που παράγονται με ανοιχτή, χωρίς έλεγχο επικονίαση. Η επιλογή τέτοιου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 2 η Άσκηση Μέτρηση της βιοποικιλότητας με τη χρήση δεικτών Εισηγητής: Δρ Γιώργος Καρρής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη Ανάπτυξη. Οι παρακάτω παράγραφοι παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την: (α) Κοινωνική βιωσιμότητα (β) Οικονομική βιωσιμότητα

Βιώσιμη Ανάπτυξη. Οι παρακάτω παράγραφοι παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την: (α) Κοινωνική βιωσιμότητα (β) Οικονομική βιωσιμότητα Βιώσιμη Ανάπτυξη Βιώσιμη ανάπτυξη είναι ένα πλαίσιο για ένα μακροπρόθεσμο όραμα βιωσιμότητας, στο οποίο η οικονομική ανάπτυξη, η κοινωνική συνοχή και η περιβαλλοντική προστασία συμβαδίζουν και αλληλοϋποστηρίζονται.

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1

Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. του Τάσου Χανιώτη 1 Οι προκλήσεις Προκλήσεις, προτάσεις και προοπτικές της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Τάσου Χανιώτη 1 Η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει μακροπρόθεσμα η Ευρωπαϊκή γεωργία και η Κοινή Γεωργικής

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση Στρατηγική ΜΠΕ Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή

Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση Στρατηγική ΜΠΕ Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση Στρατηγική ΜΠΕ Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Ειδικές περιπτώσεις περιβαλλοντικών μελετών: - Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη της μέχρι σήμερα εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Albin Eser Καθηγητής Πανεπιστημίου Freiburg Γερμανίας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Albin Eser Καθηγητής Πανεπιστημίου Freiburg Γερμανίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ κατά τη διαμόρφωση του δικαίου περιβάλλοντος δεν θα εκλαμβάνεται πια ο άνθρωπος μόνον ως σφετεριστής της φύσης και του περιβάλλοντος αλλά επίσης ως τμήμα και ως μέλος της και συνεπώς κατά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών

Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Σχεδιασμός Διαχείρισης Ξυλοπαραγωγικών Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ιευθυντής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΣΤΑΜΟΥ, Καθηγητής ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης

Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αρχές αειφορίας και διαχείρισης Βιολογία της Διατήρησης Ενότητα 2: Οικονομία, Αξία & Ηθική της Βιολογίας Διατήρησης Καθηγητής Παντής Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Ανάλυση Φυτών

Μοριακή Ανάλυση Φυτών Μοριακή Ανάλυση Φυτών Μοριακοί Δείκτες Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου Εργαστήριο Δασικής Γενετικής / ΔΠΘ Γενετική ποικιλομορφία Είναι η βάση της εξέλιξης Προϋπόθεση προσαρμογής σε νέα περιβάλλοντα Το μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων

Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Μέθοδος των περιοδικών ξυλωδών λημμάτων Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΑΣΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (RS) ΚΑΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (G.I.S.) ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΤΟΥ ΕΠΑΛΘ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΕΤΘΑ:

ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΤΟΥ ΕΠΑΛΘ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΕΤΘΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΠΡΩΤΗ (1 η ) ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ 1 ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΔΟΣΥΣΤΑΔΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΣΠΟΡΩΝ ΕΝΟΣ ΔΑΣΟΥΣ Αριστοτέλης Χ. Παπαγεωργίου (1), Κασιμιάδης Δημήτριος (1), Ludger Leinemann (2) (1) Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel

Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Δασική Γενετική Τα πειράματα του Mendel Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Παράδοξο... Οι απόγονοι μοιάζουν στους γονείς τους Δεν είναι όμως ακριβώς ίδιοι, ούτε με τους γονείς τους, ούτε μεταξύ τους Κληρονομικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών. Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον

Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών. Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Προπτυχιακά μαθήματα Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Μάθημα Στόχοι / Περιεχόμενο Εξάμηνο Υποχρ. /Επιλ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ (1)

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ (1) ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ (1) 1 Προέλευση και ιστορία της Επιχειρησιακής Έρευνας Αλλαγές στις επιχειρήσεις Τέλος του 19ου αιώνα: βιομηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα «Προοπτικές αειφορικής ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα». ΑΕΙΦΟΡΙΑ είναι μια έννοια που ευρύτατα χρησιμοποιείτε

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης

Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Σύγχρονες μέθοδοι διαχείρισης Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210 60435 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Το δάσος είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστη μα η λειτουργία του οποίου επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα του εδάφους, του νερού και του αέρα.

Το δάσος είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστη μα η λειτουργία του οποίου επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα του εδάφους, του νερού και του αέρα. Δασική Διαχείριση Το δάσος είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστη μα η λειτουργία του οποίου επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα του εδάφους, του νερού και του αέρα. Προσφέρει προϊόντα για οικονομική εκμετάλλευση,

Διαβάστε περισσότερα

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+

LIFE OROKLINI. Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ LIFE OROKLINI LIFE10 NAT/CY/000716 Αποκατάσταση και Διαχείριση της λίμνης Ορόκλινης Βιοποικιλότητα και το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE+ Απρίλης, 2014 Ελενα Στυλιανοπούλου Τομέας Προστασίας της Φύσης και Βιοποικιλότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα,

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Περιβάλλον Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 27.3.2014 1. Προτεινόμενη στρατηγική ανάπτυξης του τομέα Η στρατηγική ανάπτυξης του τομέα εκτείνεται σε δραστηριότητες που έχουν μεγάλες προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Βαλκανικά και Εθνικά Σχέδια Δράσης για τους γύπες και η εφαρμογή τους στo Εθνικό Πάρκο Δαδιάς

Βαλκανικά και Εθνικά Σχέδια Δράσης για τους γύπες και η εφαρμογή τους στo Εθνικό Πάρκο Δαδιάς Βαλκανικά και Εθνικά Σχέδια Δράσης για τους γύπες και η εφαρμογή τους στo Εθνικό Πάρκο Δαδιάς Βασιλάκης Δ., Σκαρτσή Θ., Ποϊραζιδης Κ., Μαρίνος Γ. Η συμβολή του Life-Φύση III στην ολοκληρωμένη διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Οι δύο προελεύσεις της Γεωργικής Οικονομικής Η σύνδεση με τη γεωπονική επιστήμη Τα προβλήματα και η βελτίωση της κατάστασης των γεωργών και των κοινωνιών της υπαίθρου Έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών

Κατευθύνσεις για την προσαρμογή. δασών στην κλιματική αλλαγή. της διαχείρισης των ελληνικών Κατευθύνσεις για την προσαρμογή της διαχείρισης των ελληνικών δασών στην κλιματική αλλαγή Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αργοπεριβάλλοντος 3 Δάση και κλιματική αλλαγή 3.1. Γενικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα & Περιβάλλον

Πληροφοριακά Συστήματα & Περιβάλλον ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Πληροφοριακά Συστήματα & Περιβάλλον Ενότητα 7: Συστήματα Λήψης Αποφάσεων Παναγιώτης Λεφάκης Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή;

Αναδάσωση. Εισαγωγή. Το δάσος. Η φωτιά. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Αναδάσωση. Αναδάσωση: φυσική ή τεχνητή; Εισαγωγή Το δάσος Τα δάση δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο δένδρων και θάµνων, αλλά πλούσια οικοσυστήµατα µε πολλά είδη φυτών και ζώων, που αλληλοσυνδέονται µε πολύπλοκες

Διαβάστε περισσότερα

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα»

«Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» «Η Επίδραση της Βόσκησης στη Βιοποικιλότητα του Ακάμα» Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ-Κύπρος 24/01/2015 Μηνάς Παπαδόπουλος Τομέας Πάρκων και Περιβάλλοντος Τμήμα Δασών ΤΜΗΜΑ ΔΑΣΩΝ

Διαβάστε περισσότερα