ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ"

Transcript

1 ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ Παραλαβή & Εφαρµογές Αιθερίων Ελαίων ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Αθανάσιος Κυµπάρης Επίκουρος Καθηγητής Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Ορισµός: Τι είναι αιθέριο έλαιο Αιθέριο έλαιο, είναι ένα πτητικό µίγµα οργανικών ενώσεων (συνήθως µη υδατοδιαλυτό) που παραλαµβάνεται µε φυσικούς τρόπους από ένα φυτικό υλικό (κυρίως) που µυρίζει. Ειδικότερα ένα αιθέριο έλαιο προέρχεται από µια βοτανική πηγή (συνήθως Αρωµατικό Φαρµακευτικό Φυτό) µετηνοποίασυµφωνείκαικατάόνοµακαικατάτηνοσµή. Χηµικά, τα συστατικά των αιθερίων ελαίων ανήκουν στην κατηγορία των τερπενοειδών (µονο, σεσκι και σπανιότερα διτερπενίων) όπως και βενζενοειδών, φαινυλοπροπανοειδών κλπ. Παράγονται και χρησιµοποιούνται από τα φυτά είτε ως φορείς πληροφορίας (χηµειοεπικοινωνία ), αµυντικά όπλα εναντίων εχθρών είτε για την προσέλκυση άλλων εντόµων-εχθρών αυτών που τους επιτίθενται κλπ.

2 Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Τα τερπένια συντίθενται συνήθως κατά το βιοσυνθετικό µονοπάτι του µεβαλονικού οξέος ενώ οι αρωµατικές ενώσεις όπως του φαινυλοπροπενίου παράγονται συνήθως στο βιοσυνθετικό µονοπάτι του σικιµικού οξέος. Τα µέρη του φυτού στα οποία συγκεντρώνονται κατά κύριο λόγο τα αιθέρια έλαια είναι ειδικά κύτταρα, που λειτουργούν ως φυσικοί αποθηκευτικοί χώροι για το φυτόκαιονοµάζονταιελαιογόνοιαδένες. Εξαίρεση αποτελεί το άρωµα του ρόδου (Rosa spp.) ή και του γιασεµιού (Jasminumsambac), όπου τα λουλούδια τους παράγουν και άµεσα απελευθερώνουν τα πτητικά συστατικά από τα πέταλα τους. Στην περίπτωση αυτή απαιτούνται ιδιαίτερες τεχνικές για την παραλαβή των πτητικών συστατικών. Οι οικογένειες των φυτών που κυρίως περιέχουν αιθέρια έλαια είναι Apiaceae (Umbelliferae), Asteraceae (Compositae), Lαmiaceae (Labiateae), Lauraceae, Myrtaceae, Pinaceae και Rutaceae. Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων

3 Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωµαίοι: χρήση αρωµατικών φυτών σαν αρτύµατα και για τον αρωµατισµό του κρασιού. Η εµπορία των αιθερίων ελαίων ξεκίνησε από την Ασία, πριν από χρόνια, από τους Κινέζους και συνεχίστηκε από τους Άραβες οι οποίοιτοµετέφερανστηνευρώπη. Η µέθοδος της απόσταξης για την παραγωγή και αποµόνωση των αιθερίων ελαίων, εφαρµόστηκε για πρώτη φορά από ανατολικούς λαούς και ιδίως από τους Ινδούς, Πέρσες και Αιγυπτίους. Το πρώτο αιθέριο έλαιο, που αποστάχθηκε µε πρωτόγονο τρόπο, ήταν το τερεβινθέλιο που βγαίνει από το ρετσίνι των κωνοφόρων δένδρων. Για να εξάγουν τα αιθέρια έλαια από τα άνθη, τα φύλλα και τις ρίζες, τοποθετούσαν τα φυτικά αυτά τµήµατα µέσα σε δοχεία, που περιείχαν λίπος εκλεκτής ποιότητας και τα άφηναν στον ήλιο για κάποιο χρονικό διάστηµα. Με την αφαίρεση του λίπους, το προϊόν που παρέµενε ήταν µια αρωµατική αλοιφή.

4 Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Η πρώτη λεπτοµερής περιγραφή απόσταξης αιθερίων ελαίων, ανήκει στον Καταλανό γιατρό Arnald de Villanova ( ). Η απόσταξη σαν µέθοδος παραλαβής του αιθερίου ελαίου από τα φυτά, µε τη βοήθεια της θερµότητας, πραγµατοποιήθηκε από τον Ελβετό Bombastus Paracalsus von Honhehheim ( ). Μέχρι τον 18ο αιώνα αρκετοί ερευνητές, κυρίως φαρµακοποιοί, ασχολήθηκαν και περιέγραψαν τις µεθόδους παραλαβής και την φύσητωναιθερίωνελαίων. Ο 18ος αιώνας µπορεί να χαρακτηριστεί ως ο αιώνας των Άγγλων βοτανολόγων.

5 Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Τα αιθέρια έλαια χρησιµοποιούνταν κυρίως στην αρωµατοποιία αλλά και στην ιατρική. Ήταν ήδη διαδεδοµένη η χρήση τους για την αντιµετώπιση µιας µεγάλης ποικιλίας σωµατικών και ψυχικών δυσαρµονιών, τόσο από τους βοτανολόγους όσο και από τους γιατρούς, πουδιατηρήθηκεµέχριτατέλητου 19ουαιώνα. Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Συνήθως χρησιµοποιούνταν αρωµατικά φυτά για θεραπευτικούς σκοπούς και τα πιο διαδεδοµένα ήταν το χαµοµήλι, η κανέλλα, το θυµάρι, το δενδρολίβανο, η δάφνη, ο µάραθος κ.α. Μέχρι το 1940 ο κύριος ρόλος των αιθερίων ελαίων ήταν στο να αρωµατίζουν τα σύνθετα (χηµικά φάρµακα), τα οποία είχαν αντικαταστήσει τα παραδοσιακά βότανα.

6 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων - Φυσικές Ιδιότητες Τα αιθέρια έλαια βρίσκονται σε υγρή µορφή, σε θερµοκρασία περιβάλλοντος, αλλά γίνονται πτητικά σε θερµοκρασίες βρασµού (µεταξύ ο C). Λόγω της πτητικότητας τους έχουν χαρακτηριστικό άρωµα. Η πλειονότητα των αιθερίων ελαίων είναι σχεδόν άχρωµα και έχουν υψηλό δείκτη διάθλασης, µε εξαίρεση το αιθέριοέλαιοτηςαρτεµισίας. Είναι διαλυτά στους περισσότερους οργανικούς διαλύτες αλλά έχουν πολύ µικρή διαλυτότητα στο νερό. Επίσης έχουν χαµηλότερη πυκνότητα από το νερό γεγονός που επιτρέπει το διαχωρισµό τους κατά την υδροαπόσταξη, µε εξαίρεση τα αιθέρια έλαια της κανέλας, του γαρύφαλλου κ.α. Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Η σύσταση των αιθερίων ελαίων αρωµατικών φυτών (χηµειότυπος) σχετίζεται µε το περιβάλλον στο οποίο φύονται τα φυτά και συνδέεται συνήθως µε κάποιο µορφολογικό χαρακτηριστικό. Είναι δυνατό η ποιοτική και ποσοτική σύσταση του αιθέριου ελαίου ενός φυτικού είδους να είναι τόσο χαρακτηριστική που να χρησιµοποιηθεί γιαταξινόµησητόσοωςπροςτοείδοςόσοκαιπροςτουποείδος. Χαρακτηριστικό παράδειγµα διάκρισης υποείδους µέσω του αιθερίου ελαίου είναι η περίπτωση της ρίγανης (Origanum vulgare) που χωρίζεται σε τρία υποείδη ssp. hirtum, ssp.vulgare, ssp.viridulum. Εκ των οποίων το πρώτο (Origanum vulgare ssp. hirtum) είναι γνωστό ως ελληνική ρίγανη και έχει µεγάλη εµπορική αξία λόγω της περιεκτικότητας σε καρβακρόλη (σε ορισµένες περιπτώσεις φτάνει µέχρι το 80%, µεγαλύτερη τιµή που έχει αναφερθεί σε αιθέρια έλαια) που δίνει το χαρακτηριστικό άρωµα.

7 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Τα αιθέρια έλαια χαρακτηρίζονται από ευρεία χηµική ποικιλότητα. Συγκεκριµένα, περιέχουν πτητικά συστατικά κατά 85-99%, τα οποία είναι ένα µίγµα από τερπενικές, τερπενοειδείς και άλλες αρωµατικές και αλειφατικές ενώσεις. Τα τερπένια έχουν ως βάση µία αλυσίδα πενταµελούς άνθρακα (C5), το ισοπρένιο και χωρίζονται σε µονοτερπένια (ΜΤ) (C10) καισεσκιτερπένια (C15) καιδιτερπένια (C20). Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση

8 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Τα ΜΤ είναι τα πιο συνηθισµένα συστατικά των αιθέριων ελαίων και ορισµένες φορές συνεισφέρουν έως και 90% στη συνολική σύσταση τους. Τα ΜΤ µπορούν να χωριστούν στις υποκατηγορίες ΜΤ υδρογονάνθρακες, MT αλκοόλες, MT κετόνες κ.α. Γνωστά αιθέρια έλαια που ανήκουν στην κατηγορία των ΜΤ υδρογονανθράκων είναι το πινένιο και το λιµονένιο που βρίσκονται σε µεγάλες συγκεντρώσεις στην οικογένεια των κωνοφόρων και στην οικογένεια των εσπεριδοειδών, στις MT αλκοόλες ανήκουν η γερανιόλη, η λιναλόλη και η βορνεόλη, ενώ χαρακτηριστικά παραδείγµαταμτκετονώνείναιηκαµφοράκαιηθουγιόνη. Τα σεσκιτερπένια απαντώνται κυρίως στις οικογένιες Zingiberaceae και Asteraceae. Παράδειγµα σεσκιτερπενίου είναι το β - εποξείδιο του καρυοφυλλενίου που βρίσκεται στο αιθέριο έλαιο του γαρύφαλλουκαιτουφασκόµηλου. Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Υπάρχουν πάνω από µονοτερπένια και πιθανόν σεσκιτερπένια που έχουν προσδιοριστεί µέχρι στιγµής. Τέλος, σε µικρότερο ποσοστό στα αιθέρια έλαια συµµετέχουν οι αρωµατικές ενώσειςτηςοµάδαςτουφαινυλοπροπανίου. Τυπικά µέλη αυτής της οµάδας είναι οι κουµαρίνες στις οποίες ανήκουν οι ενώσεις ανηθόλη ή εστραγκόλ που βρίσκονται στην οικογένεια Apiaceae και Rutaceae. Άλλες τυπικές αρωµατικές είναι η ευγενόλη και η βανιλίνη.

9 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση

10 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Η χηµική ταυτότητα των αρωµατικών φυτών αυτοφυών ή καλλιεργούµενων προσδιορίζεται από : την ποσότητα του αιθερίου ελαίου που παράγουν (απόδοση σε αιθέριο έλαιο : ml/100gr ξηρού ή νωπού βάρους φυτού) από την ποιοτική και ποσοτική σύσταση αιθερίων ελαίων (δηλαδή το είδος των ενώσεων που συνιστούν το αιθέριο έλαιο και την εκατοστιαία συµµετοχή τους). Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων -Ταξινόµηση Και οι δύο παράµετροι ποικίλουν τόσο στα αυτοφυή όσο και στα καλλιεργούµενα αρωµατικά φυτά ως προς : τα διαφορετικά τµήµατα των φυτών που παράγουν αιθέριο έλαιο. Συνήθως τα άνθη και τα φύλλα παράγουν τις µεγαλύτερες ποσότητες ενώ οι βλαστοί τη µικρότερη. την εποχή συλλογής (εποχική ποικιλότητα). Όσο αφορά στην ποσότητα, κυρίως συνδέεται µε τη φάση ανάπτυξης του φυτού, πχ το φασκόµηλο παράγει διπλάσια ποσότητα αιθέριου ελαίου κατά το καλοκαίρι από την άνοιξη που είναι η εποχή ανθοφορίας του. Αλλά και η σύστασή τους διαφοροποιείται κατά τη διάρκεια του έτους. τη γεωγραφική κλιµατική ποικιλότητα. Μεγάλος βαθµός ποικιλότητας έχει καταγραφεί στους αυτοφυείς πληθυσµούς των αρωµατικών φυτώνανάλογαµετηνπεριοχήεξάπλωσήςτους.

11 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Μέθοδοι Παραλαβής Τα αιθέρια έλαια παραλαµβάνονται µε απόσταξη και εκχύλιση Απόσταξη (Distillation) Απλή, οικονοµική και ευρέως χρησιµοποιούµενη µέθοδος παραλαβής των αιθερίων ελαίων. Με την απόσταξη παραλαµβάνεται το αιθέριο έλαιο και η υδατική φάση που είναι εµπλουτισµένη µε το φυτικό άρωµα. Εκχύλιση (Extraction) Προτιµάται όταν η απόσταξη προκαλεί αλλοιώσεις σε ορισµένα συστατικά ή τη διάσπαση ορισµένων χηµικών οµάδων των συστατικών, µε αποτέλεσµα το αιθέριο έλαιο να παραλαµβάνεται µε υποδεέστερα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά. Η απόσταξη ανάλογα µε τον τρόπο που γίνεται διακρίνεται σε: Υδροαπόσταξη (water distillation) Απόσταξη µε νερό και υδρατµούς (water & steam distillation) Απόσταξη µε υδρατµούς (steam distillation)

12 Υδροαπόσταξη (water distillation) Το φυτικό υλικό φορτώνεται στον άµβυκα όπου υπάρχει νερό και θερµαίνεται. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: το φυτικό υλικό βρίσκεται σε άµεση επαφή µετονερόπουβράζει. Το υλικό ανάλογα µε το ειδικό του βάρος ή επιπλέει ή βρίσκεται βυθισµένο στο νερό. Έτσι η µέθοδος αυτή εφαρµόζεται σε υλικά όπως τρίµµατα αµυγδάλων, ροδοπέταλα, άνθη πορτοκαλιάς. Άλλα υλικά που σχηµατίζουν συµπαγείς µάζες δεν µπορούν να αποσταχθούν διότι δεν µπορεί να διεισδύσει ο ατµός. Υδροαπόσταξη

13 Υδροαπόσταξη Σηµεία που πρέπει να δοθεί προσοχή: Η σωστή πλήρωση του άµβυκα Η ταχύτητα της απόσταξης Να αποφεύγεται υπερθέρµανση του φυτικού υλικού Ο άµβυκας που χρησιµοποιείται προτιµάται να είναι µικρού ύψους και µεγάλης διαµέτρου ώστε να παρέχει µεγάλη επιφάνεια εξατµίσεως Πλεονέκτηµα της µεθόδου: Απλή, οικονοµική, χρησιµοποιείται εύκολα. Μειονέκτηµα της µεθόδου: Μεγαλύτερος χρόνος απόσταξης Απόσταξη µε νερό και υδρατµούς (water & steam distillation) Τονερόδενέρχεταισεάµεσηεπαφήµετοφυτικόυλικό. Το φυτικό υλικό τοποθετείται σε πλέγµα που βρίσκεται λίγο πιο ψηλά από την επιφάνεια του νερού. Η απόσταξη πραγµατοποιείται µε τους ατµούς του νερού, γεγονός που αποτελεί και το πλεονέκτηµα της µεθόδου. Οατµόςπουδιέρχεταιαπότοφυτικόυλικόείναικορεσµένος (σευγρασία) και χαµηλής πίεσης. Έτσι, δεν είναι ποτέ υπερθερµασµένος και το φυτικό υλικόδενέρχεταιποτέσεεπαφήµετονερόπουβράζει. Μειονέκτηµα: σχετικά µεγάλη διάρκεια απόσταξης και µικρότερη απόδοση σεαιθέριοέλαιοσεσχέσηµετηµέθοδοµευδρατµούς.

14 Απόσταξη µε νερό και υδρατµούς Απόσταξη µε υδρατµούς (steam distillation) Ο κατεξοχήν εφαρµοζόµενος τρόπος παραγωγής αιθερίων ελαίων στη βιοµηχανία. Χρησιµοποιούνται άµβυκες 2-3 τόνων (φυτικού υλικού). εν εισάγεται καθόλου νερό στον άµβυκα. Εισάγεται ατµός, που παράγεται από ατµογεννήτρια. ιοχετεύεται υπό πίεση µεγαλύτερης της ατµοσφαιρικής. Η διοχέτευση γίνεται µέσω σωλήνωσης, από τον πυθµένα του άµβυκα, που φέρει πολλές οπές για να κατανέµεται οµοιόµορφα στο φυτικό υλικό, το οποίο συγκρατείται από µεταλλικό πλέγµα λίγο πιο πάνω από τον πυθµένα Η πίεση του ατµού, ρυθµίζεται κατάλληλα σε κάθε απόσταξη, ανάλογα µε το φυτικό υλικό.

15 Απόσταξη µε υδρατµούς Απόσταξη µε υδρατµούς

16 Απόσταξη µε υδρατµούς Πλεονέκτηµα της µεθόδου: Σε σχέση µε τις δύο άλλες µεθόδους, το λαµβανόµενο αιθέριο έλαιο είναι καλύτερης ποιότητας και µε µεγαλύτερη σχετικά απόδοση. Μειονέκτηµατηςµεθόδου: Μεγαλύτερη δυσκολία εγκατάστασης και µετακίνησής του.

17 Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα των παραπάνω µεθόδων Απόσταξη µε νερό ή νερό και υδρατµούς Για µικρής κλίµακας αποστάξεις ή για κινητά αποστακτικά συγκροτήµατα. Απλούστερη κατασκευή του εξοπλισµού Αποτέλεσµα: καλή απόδοση και καλής ποιότητας αιθέριο έλαιο Μπορούνναεφαρµοστούνκατευθείανστοναγρό. Η απόσταξη µε νερό είναι πιο κατάλληλη για άνθη και γενικά για λεπτοκονιοποιηµένο υλικό ενώ αντενδείκνυται για υλικά µε υψηλού σηµείου ζέσεως ή υδατοδιαλυτά συστατικά. Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα των παραπάνω µεθόδων Απόσταξη µε νερό ή νερό και υδρατµούς Στην απόσταξη µε νερό το φυτικό υλικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από το νερό. Στην απόσταξη µε νερό και υδρατµούς πρέπει να στοιβαχτεί έτσι ώστε να µην δηµιουργούνται «κανάλια ατµού» µέσα από το φυτικό υλικό, ελαττώνοντας την απόδοση σε αιθέριο έλαιο. Σε αυτές τις δύο µεθόδους η πίεση µέσα στον αποστακτήρα είναι η ατµοσφαιρική µε αποτέλεσµα και η θερµοκρασία µέσα στον άµβυκα είναιπερίπου 100 o C.

18 Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα των παραπάνω µεθόδων Απόσταξη µε υδρατµούς Για µεγάλης κλίµακας αποστάξεις και για µόνιµα αποστακτικά συγκροτήµατα. Υπό τις κατάλληλες συνθήκες, που µπορούν κάθε στιγµή να ελέγχονται, η ποιότητα, η απόδοση και ο ρυθµός παραλαβής του αιθερίου ελαίου είναι ανώτερα σε σχέση µε τις προηγούµενες µεθόδους. Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα των παραπάνω µεθόδων Απόσταξη µε υδρατµούς

19 Πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα των παραπάνω µεθόδων Απόσταξη µε υδρατµούς Η θερµοκρασία ελέγχεται, οπότε µπορούν να αποστάζονται εύκολα στην ίδια µονάδα φυτικά υλικά µε αιθέρια έλαια υψηλού ή χαµηλού σηµείου ζέσεως. Ενδείκνυται για υλικά µε υψηλού σηµείου ζέσεως ή υδατοδιαλυτά συστατικά και ειδικότερα για καρπούς ρίζες και ξυλώδη υλικά. Προσοχή και εδώ: καλή στοίβαξη του υλικού στον άµβυκα για να µη δηµιουργούνται «κανάλια ατµού» µε αποτέλεσµα τη µειωµένη απόδοση σε αιθέριο έλαιο. Στην απόσταξη µε υδρατµούς η θερµοκρασία και η πίεση µπορεί να µεταβάλλεται ανάλογα µε το είδος του φυτικού υλικού που αποστάζει. Εκχύλιση Η µέθοδος έγκειται στη διαβροχή του φυτικού υλικού, µε τα κατάλληλα εκχυλιστικά µέσα (διαλύτες και άλλα). Από το εκχυλισµένο υλικό, το αιθέριο έλαιο επανακτάται µε διάφορους τρόπους συµβατούς µε τη φύση και τη σταθερότητα των εµπεριεχόµενων συστατικών και αποτελεί την «κονκρέτα» Γιατηνεκχύλισηχρησιµοποιούνται: α) οργανικός διαλύτης αρκετά πτητικός (πετρελαϊκός αιθέρας) ο οποίος στη συνέχεια αποµακρύνεται β) έλαιο ή λίπος, όπου η επανάκτηση γίνεται µε εκπλύσεις του εκχυλίσµατος µε αιθανόλη.

20 Εκχύλιση µε διαλύτες Ο διαλύτης εισέρχεται στους ιστούς του φυτικού υλικού και παραλαµβάνει τα πτητικά συστατικά του φυσικού αρώµατός του. Επίσης παραλαµβάνονται κηροί και χρωστικές ουσίες. Το εκχύλισµα διοχετεύεται σε εξατµιστήρα και συµπυκνώνεται σε χαµηλή θερµοκρασία υπό κενό. Το προϊόν που παραλαµβάνεται και περιέχει κατά κύριο λόγο το αιθέριο έλαιο, ονοµάζεται κονκρέτα. Τα εκχυλισµένα αιθέρια έλαια αντιπροσωπεύουν το πραγµατικό άρωµα του φυτικού υλικού από το οποίο προέρχονται. Εκχύλιση µε διαλύτες Σταθερό εκχυλιστικό συγκρότηµα Κυλινδρικά ψηλά δοχεία τοποθετούµενα κάθετα στο έδαφος. Στο εσωτερικό εισάγονται, κάθετα προς τον άξονα, διάτρητοι δίσκοι που φέρουν το φυτικό υλικό. Στη συνέχεια εισάγεται ο διαλύτης. Οι εγκαταστάσεις αποτελούνται από συστοιχίες τριών εκχυλιστήρων ώστε ο διαλύτης να εκχυλίζει και να εµπλουτίζεται από περισσότερο υλικό διερχόµενος από τον ένα στον άλλο εκχυλιστήρα.

21 Εκχύλιση µε διαλύτες Κινητό εκχυλιστικό συγκρότηµα Μεγάλα κυλινδρικά τύµπανα που περιστρέφονται γύρω από οριζόντιο άξονα στα οποία εισάγεται το φυτικό υλικό και ο διαλύτης. Κατά την περιστροφή εκχυλίζεται το υλικό. Οι σύγχρονοι εκχυλιστήρες είναι εφοδιασµένοι µε εσωτερικό διάτρητο οµόκεντρο κυλινδρικό τύµπανο στο οποίο τοποθετείται το φυτικό υλικό. Περιστρέφεται µόνο το εσωτερικό τύµπανο που περιέχει το φυτικό υλικό. Με την περιστροφή εµβαπτίζεται συνεχώς το υλικό στο διαλύτη που βρίσκεται στο κάτω µέρος του εκχυλιστήρα. Εκχύλιση µε κρύο λίπος (enfleurage) Πολύ παλιά µέθοδος αποµόνωσης πτητικών από φυτικά υλικά που είναι πολύ αρωµατικά και ευαίσθητα π.χ. γιασεµί. Ορισµένα άνθη (π.χ. γιασεµί) συνεχίζουν τις φυσιολογικές δραστηριότητες, παράγοντας και εκπέµποντας άρωµα, ακόµη και µετά τη συλλογή τους. Το λίπος διαθέτει µεγάλη ικανότητα να απορροφά και να συγκρατεί τα πτητικά συστατικά ενός φυτικού υλικού.

22 Εκχύλιση µε κρύο λίπος (enfleurage) Τα φρέσκα συγκοµισθέντα άνθη, στρώνονται καθηµερινά σε επιφάνειες ενός λεπτού στρώµατος λίπους που βρίσκεται πάνω σε πλάκες γυαλιού. Αφήνονται για 24 h και στη συνέχεια αφαιρούνται µε µεγάλη προσοχή, για να µην αποµακρύνεται µε τα άνθη και λίπος. Προστίθενται νέα άνθη που µόλις έχουν συλλεχθεί. Στο τέλος της διαδικασίας, το λίπος που δεν έχει ανανεωθεί, είναι κορεσµένο από τα πτητικά συστατικά. Τα πτητικά παραλαµβάνονται εκχυλίζοντας το λίπος µε αλκοόλη. Εκχύλιση µε κρύο λίπος (enfleurage)

23 Εκχύλιση µε κρύο λίπος (enfleurage) Εκχύλιση µε ζεστό λίπος (maceratio) Χρησιµοποιείται για φυτικά υλικά που σταµατούν την παραγωγή αρώµατος µετάτησυλλογήτους (π.χ. τριαντάφυλλα, άνθηπορτοκαλιάς, ακακίας, µιµόζας, βιολέτας κλπ). Τα άνθη βυθίζονται σε ζεστό λίπος σε κυλινδρικούς ανοξείδωτους εκχυλιστήρες. Στον εκχυλιστήρα εισάγεται ζεστό λίπος (80 o C) και στη συνέχεια 20 Kg άνθη πουθερµαίνονταιγιαµισήώραστους 80 o C. Η εµβροχή υπό συνεχή ανάδευση, συνεχίζεται και κατά την ψύξη. Με συνεχείς προσθήκες φυτικού υλικού (8-10 φορές) το λίπος κορένεται από τα πτητικά. Το περιεχόµενο διηθείται και το διήθηµα (pomade) επεξεργάζεται µε αλκοόλη για την παραλαβή των πτητικών.

24 Εκχύλισηµευπερκρίσιµαυγρά (CO 2 ) Ο εκχυλιστής µπορεί να υπάρχει ως στερεό, υγρό ή αέριο. Κάτωαπόειδικέςσυνθήκεςµπορείνασχηµατιστείυγρό CO 2 Τουγρό CO 2 έχειπαρόµοιαπολικότηταµετοεξάνιοκαιτοπεντάνιο. Τα πλεονεκτήµατά του έναντι των άλλων διαλυτών είναι: µπορεί εύκολα να διαχωριστεί από οποιοδήποτε συστατικό έχει εκχυλίσει (πολύ πτητικό), είναι απολύτως µη τοξικό, δεν επιβαρύνει το περιβάλλον, δεν είναι εύφλεκτο και είναι πολύ φθηνό. Το µειονέκτηµα είναι ότι η εγκατάσταση εκχυλιστήρα µε υπερκρίσιµα υγρά είναι πολύ ακριβή. Εκχύλισηµευπερκρίσιµαυγρά (CO 2 )

25 Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν την αγορά αποστακτικού συγκροτήµατος Τεχνικοί παράγοντες Ο αριθµός των αµβύκων και η χωρητικότητα του καθενός θα εξαρτηθεί από τις ποσότητες προς απόσταξη. Ο τύπος του αποστακτήρα που θα εγκατασταθεί εξαρτάται από τα διαφορετικά είδη φυτών και των φυτικών υλικών (άνθη, ολόκληρα φυτά, σπόροι) που θα αποστάζονται. Ποια είναι η πυκνότητα του κάθε φυτικού υλικού χύµα ώστε να επιτυγχάνεται η κατάλληλη στοίβαξη. Το ποσοστό της υγρασίας του φυτικού υλικού. Ποια κατά προσέγγιση η απόδοση σε αιθέριο έλαιο % κατά βάρος του φυτικού υλικού που πρόκειται να αποσταχθεί. Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν την αγορά αποστακτικού συγκροτήµατος Οικονοµικοί παράγοντες Καύσιµα για τη λειτουργία του αποστακτήρα. Κόστος ηλεκτρικής ενέργειας (περίπτωση χρήσης ατµολέβητα) Το κόστος του ειδικευµένου και ανειδίκευτου προσωπικού Το κόστος της µεταφοράς της χορτοµάζας που έχει συγκοµισθεί σε µακρινότερη απόσταση από το αποστακτήριο. Το κόστος από την εφαρµογή των ισχυόντων περιβαλλοντικών κανονισµών (περιβαλλοντική επιβάρυνση, αποσταγµένη βιοµάζα, κατανάλωση νερού).

26 Μηχανική παραλαβή Τα αιθέρια έλαια παραλαµβάνονται µε µηχανικά µέσα (πιεστήρια). Χρησιµοποιούνται στους ξηρούς καρπούς και στους φλοιούς των εσπεριδοειδών. Τα µηχανήµατα για τους ξηρούς καρπούς είναι πιεστήρια, που µοιάζουνµεαυτάπουχρησιµοποιούνταισταελαιοτριβεία. Τα µηχανήµατα για τους φλοιούς των εσπεριδοειδών, είτε ξύνουν είτε τρυπούν τους φλοιούς µε αποτέλεσµα την απελευθέρωση των αιθερίων ελαίων, που στη συνέχεια διαχωρίζονται από το στερεό υπόλειµµα. Μηχανική παραλαβή

27 Εκχύλιση µε υπερήχους (Ultrasound Assisted Extraction, USA) Στην εκχύλιση µε υπέρηχους, το δείγµα τοποθετείται µε κατάλληλο οργανικό διαλύτη σε λουτρό υπερήχων. Η διάδοση των υπερήχων χαρακτηρίζεται από ελάχιστη συχνότητα 16kHz και προκαλεί κίνηση του υγρού λόγω συµπίεσης και αραίωσης. Με την αύξηση της πίεσης επιτυγχάνονται φαινόµενα διείσδυσης και µεταφοράς, ενώ µε την αύξηση της θερµοκρασίας επιταχύνονται φαινόµενα διάχυσης και διαλυτοποίησης. Με την χρήση των υπερήχων µειώνεται ο χρόνος εκχύλισης, χρησιµοποιούνται µικρότεροι όγκοι διαλυτών και εκχυλίζονται ταυτόχρονα πολλά δείγµατα. Η εκχύλιση µε υπέρηχους εφαρµόζεται στον προσδιορισµό και παραλαβή ενώσεων που είναι θερµικά ασταθείς. Εκχύλιση µε υπερήχους (Ultrasound Assisted Extraction, USA)

28 Εκχύλιση µε µικροκύµµατα (Microwave Assisted Extraction, MAE) Με τα µικροκύµατα υπάρχει σηµαντική µείωση στο χρόνο εκχύλισης, σε σχέση µε τις κλασσικές µεθόδους (Soxhlet). Με τις συµβατικές µεθόδους η θερµότητα µεταδίδεται από την θερµαντική πλάκα στο δοχείο θέρµανσης και από εκεί στο διάλυµα. Αντίθετα µε τα µικροκύµατα η θέρµανση ξεκινάει από το δείγµα, µιας και το δοχείο δεν απορροφά τηνακτινοβολίατωνµικροκυµάτων. Η θερµότητα, που παράγεται από τα MW, είναι εξάρτηση του διαλύµατος. Αυτό συµβαίνει µιας και υπάρχουν διαλύτες που απορροφούν τα MW (π.χ µεθανόλη) και άλλοι που δεν την απορροφούν και εποµένως δεν θερµαίνονται (π.χ εξάνιο).με την ΜΑΕ υπάρχει επίσης και σηµαντική µείωση στον όγκο δείγµατος και διαλύτη, σε σχέση µε την Soxhlet, λόγω της αποδοτικότερης εκχύλισης. Εκχύλιση µε µικροκύµµατα (Microwave Assisted Extraction, MAE)

29 Εκχύλιση µε µικροκύµµατα (Microwave Assisted Extraction, MAE) Εκχύλιση µε µικροκύµµατα απουσία διαλύτη (Solvent Free Microwave Extraction, SFME) H SFME είναι µια τεχνική που συνδυάζει την ακτινοβολία των µικροκυµάτων και την ξηρήαπόσταξη. Με την τεχνική αυτή το φυτικό µέρος τοποθετείται σε δοχείο, µέσα σε φούρνο µικροκυµάτων, χωρίς την προσθήκη νερού ή κάποιου οργανικού διαλύτη. Τα µικροκύµατα αλληλεπιδρούν µε το εγκλωβισµένο (εσωτερικό) νερό, που υπάρχει στο φυτό, προκαλώνταςτηνθέρµανσήτου. Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα τη διαστολή των κυττάρων του φυτού, τη ρήξη των αδένων των ελαιοφόρων υποδοχέων και τελικά την απελευθέρωση του αιθέριου ελαίου. Το αιθέριο έλαιο, στη συνέχεια εξατµίζεται µαζί µε το εσωτερικό νερό και παραλαµβάνεται µε την βοήθεια ψυκτήρα.

30 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Κύριες θεραπευτικές ιδιότητες των αιθερίων ελαίων Αντισηπτικές, αντιβακτηριακές, αντιικές, αντιµυκητικές Επουλωτικές Αναλγητικές, αντιφλεγµονώδεις, αντιτοξικές, υπεραιµικές Χαλαρωτικές, κατασταλτικές, αντικαταθλητπικές Σπασµολυτικές, χωνευτικές, διουρητικές Ανοσοδιεγερτικές, ορµονικές Εντοµοκτόνες, απωθητικές Αποχρεµπτικές Αποσµητικές

31 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Αλληλοπάθεια Σηµαντική είναι η βιολογική δράση των αιθέριων ελαίων ως αλληλοπαθητικών δραστικών ουσιών, απωθητικών ή ως προσελκυστικών στην φυτοπαθογόνο/φυτοφάγο αλληλεπίδραση. Παρατηρήθηκε ότι γύρω από αρωµατικά φυτά, όπως ένα είδος φασκόµηλου (Ελελίφασκος ο λευκόφυλλος - Salvialeucophylla Greene) και η Αρτεµισία (Αρτεµισία η καλιφορνική - Artemisia californica Less.) δε φύτρωναν ετήσια φυτά σε διάµετρο 90cm, ενώ σε απόσταση 2-6m η παρουσία τους ήταν περιορισµένη. Αναστολείς της φύτρωσης στο εγγύς περιβάλλον των φυτών (επιφάνεια εδάφους κατά τη διάρκεια θερµών περιόδων) Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Αλληλοπάθεια

32 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Μία ακόµη δράση που έχει παρατηρηθεί αφορά στην άµυνα και στην επούλωση πληγών σε είδη κωνοφόρων δέντρων. Σε συνδυασµό µε τις ρητίνες που εκκρίνουν τα κωνοφόρα σε περίπτωση τραυµατισµού, συντελούν στην επούλωση της πληγής και εποµένως στην πρόληψη της εισόδου σε παθογόνους παράγοντες. Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Επιπλέον πτητικά µονοτερπένια που εκκρίνονται κατά τη διάρκεια φυτοφάγου δραστηριότητας ή δραστηριότητας εντόµων λειτουργούν ως αποτρεπτικά ή αντιβιοτικά για τα φυτά, αλλά επίσης µπορούν να δράσουν και ως οδηγός για θηρευτές (π.χ. παρασιτικές σφήκες ή και πασχαλίτσες).

33 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Φυτά σε ακραία περιβάλλοντα συχνά πρέπει να αντεπεξέλθουν σε ακραίες θερµοκρασίες. Η σύνδεση µεταξύ συγκέντρωσης ισοπρενίου (τερπένιο) και θερµοαντοχής οδήγησε στην εικασία ότι αυτά τα συστατικά αυξάνουν την αντοχή στη θερµότητα αλληλεπιδρώντας µε τις µεµβράνες των φυτών. Μία παρόµοια δράση εικάζεται και για τις φυσιολογικές και φαρµακολογικές λειτουργίες στον άνθρωπο. Στη γεωπονική επιστήµη έχουν ήδη πρακτική εφαρµογή ως προαγωγοί της άνθησης, νηµατωδοκτόνα κ.α. Παρεµπόδιση της οκταπαµίνης Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Παρεµπόδιση της ακετυλοχοληνεστεράσης

34 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Αντιµικροβιακή δράση Εφαρµογές στα τρόφιµα Κύµινο Σκόρδο Πάπρικα Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Αντιµικροβιακή δράση Τρόπος δράσης (mode of action)

35 Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Αντιοξειδωτική δράση Τρόπος δράσης (mode of action) Παραγωγή & Χηµεία Αιθέριων Ελαίων Βιολογική ράση Συνεργισµός

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές μου που με βοήθησαν να φτάσω στην Ιθάκη του σπουδαστικού μου ταξιδιού.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές μου που με βοήθησαν να φτάσω στην Ιθάκη του σπουδαστικού μου ταξιδιού. ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εκπόνηση της πτυχιακής εργασίας ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2013 και ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2013, υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας κας Γιαννακουδάκη Άννας. Η παρούσα πτυχιακή εργασία επικεντρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά).

Σχήμα. Ευγενόλη (Ι), καρβακρόλη (ΙΙ), θυμόλη (ΙΙΙ). Σχήμα. Εστραγκόλη (αριστερά), ανηθόλη (κέντρο), μυριστισίνη (δεξιά). ΑΡΤΥΜΑΤΑ Κάποια φυτά/τμήμα φυτών με έντονες και χαρακτηριστικές γεύσεις και αρώματα χρησιμοποιούνται αποξηραμένα είτε νωπά ως καρυκεύματα ή μπαχαρικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται καρποί, σπόροι, φλοιοί δένδρων.

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά

Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΣΠΡΙΑ-ΠΟΛΥΕΤΕΙΣ ΘΑΜΝΩΔΕΙΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ-ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΆ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ Αρωματικά-Φαρμακευτικά Φυτά Κατερίνα Μ. Κουκ ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΘΙΑΓΕ 1 Σκοπός της ομιλίας να περιγράψω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές

Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές 1 Αρωµατικά Φυτά: Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου µας -Τάσεις και προοπτικές Χρήστος όρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείµενο της οµιλίας Σηµασία των

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ

ΣΥΜΠΥΚΝΩΤΕΣ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΗΣ Ή ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΣΤΙΒΑ ΑΣ Στην προκειµένη περίπτωση, µια φυγοκεντρική αντλία ωθεί το υγρό να περάσει µέσα από τους σωλήνες µε ταχύτητες από 2 µέχρι 6 m/s. Στους σωλήνες υπάρχει επαρκές υδροστατικό ύψος, ώστε να µην συµβεί βρασµός

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΞΥΛΟΥ ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Επιστήµης Ξύλου Τµήµα Σχεδιασµού & Τεχνολογίας Ξύλου - Επίπλου ΙΑΣΤΟΛΗ - ΣΥΣΤΟΛΗ Όταν θερµαίνεται το ξύλο αυξάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Ρίγανη. Τζουραµάνη Ε., Ναβρούζογλου Π., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Ρίγανη. Τζουραµάνη Ε., Ναβρούζογλου Π., Σιντόρη Αλ., Λιοντάκης Αγ., Παπαευθυµίου Μ. Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά ρ. Ιωάννης Τσάκνης Κοσµήτορας Σχολής Τεχνολογίας Τροφίµων & ιατροφής 1 ΣΚΟΠΟΣΜΕΛΕΤΗΣ Μελετήθηκε η δυνατότητα προσθήκης συγκεκριμένων πολυφαινολών(ελευρωπαΐνη

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικές σημειώσεις για το μάθημα των ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

Συμπληρωματικές σημειώσεις για το μάθημα των ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Συμπληρωματικές σημειώσεις για το μάθημα των ΑΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές

ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης αξίας προϊόντα (fine chemicals) Οι τιµές των προϊόντων αυτών είναι πολύ υψηλές Προσδοκίες για αγρότες και µεταποιητές στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας Καθηγητής Μόσχος Πολυσίου ιευθυντής Εργαστηρίου Χηµείας Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 ευτερογενείς µεταβολίτες Μικρού όγκου - µεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές

Πολυβάθµιοι Συµπυκνωτές Ο ατµός συµπυκνώνεται από το νερό το οποίο θερµαίνεται, ενώ ο αέρας διαφεύγει από την κορυφή του ψυκτήρα και απάγεται από την αντλία κενού µε την οποία επικοινωνεί ο ψυκτήρας. Το θερµό νερό που προκύπτει

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Περιεχομένων

Πίνακας Περιεχομένων κεφάλαιο 1 Ασφάλεια των Τροφίμων 1.1 Ποιότητα...19 1.2 Ασφάλεια...20 1.3 Σχέση Ποιότητας και Ασφάλειας...21 1.4 Προαπαιτούμενα του HACCP...21 1.4.1 Υποδομή-εγκαταστάσεις...22 1.4.2 Εκπαίδευση...24 1.4.3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΥΡΟΓΑΛΟΥ ΜΕ ΕΞΑΤΜΙΣΗ ΥΠΟ ΚΕΝΟ Πηγή: Mr.Εmilio Turchi - VEOLIA WS & T Italia Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO LTD SHIELCO Τεχνολογίες Περιβάλλοντος ΕΠΕ Σελίδα 1/5 1. Εισαγωγή Ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

LIFE Project Number LIFE 03 ENV/GR/000223 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ DIONYSOS

LIFE Project Number LIFE 03 ENV/GR/000223 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ DIONYSOS LIFE Project Number LIFE 03 ENV/GR/000223 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ DIONYSOS Ανάπτυξη οικονομικά βιώσιμης διαδικασίας για την ολοκληρωμένη διαχείριση, μέσω χρησιμοποίησης, των οινοποιητικών αποβλήτων: Παραγωγή φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματοθεραπεία. Συμβουλές και μυστικά. Διώξτε τις πνευματικές, σωματικές, και συναισθηματικές εντάσεις με αρώματα Αρωματοθεραπεία.

Αρωματοθεραπεία. Συμβουλές και μυστικά. Διώξτε τις πνευματικές, σωματικές, και συναισθηματικές εντάσεις με αρώματα Αρωματοθεραπεία. Το βιβλίο Αρωματοθεραπεία Συμβουλές και μυστικά: I I I Παρουσιάζει αναλυτικά τα κυριότερα αιθέρια έλαια Δείχνει πώς χρησιμοποιούνται στην πράξη για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων J. Harding

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ.

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. 27 ΑΣΚΗΣΗ 3 Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. Η εκχύλιση είναι μια από τις παλαιότερες "χημικές" δραστηριότητες του ανθρώπου. Η παρασκευή ενός αφεψήματος (καφέ, τσάι, κλπ), αλλά και άλλες αναλόγες

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

A.T.Ε.I. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (Σ.Ε.Υ.Π.) ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ & ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΩΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

A.T.Ε.I. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (Σ.Ε.Υ.Π.) ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ & ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΩΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ A.T.Ε.I. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ (Σ.Ε.Υ.Π.) ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ & ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΡΩΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Κ. ΜΑΥΡΙΓΙΑΝΝΑΚΗ ΧΡΥΣΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Κ.ΧΑΡΙΣΟΥΔΗ ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 22/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας

Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 4: Ο ηλιακός αποστακτήρας Σε αυτή τη δραστηριότητα οι μαθητές φτιάχνουν έναν «ηλιακό αποστακτήρα» και πειραματίζονται με την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΝΔΕΙΞΗ «ΚΙΤΡΟ ΝΑΞΟΥ»

ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΝΔΕΙΞΗ «ΚΙΤΡΟ ΝΑΞΟΥ» Ημερομηνία παραλαβής : ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΝΔΕΙΞΗ «ΚΙΤΡΟ ΝΑΞΟΥ» Αριθμός σελίδων (με την παρούσα): 9 Γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε για την υποβολή του φακέλου: Ελληνική Αριθμός φακέλου: Καθιερωμένη

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Μπαχαρικά και βότανα. > Μπαχαρικά & βότανα. σε Βοχ > Αρωματικά φυτά ψυχρής αφυδάτωσης

Μπαχαρικά και βότανα. > Μπαχαρικά & βότανα. σε Βοχ > Αρωματικά φυτά ψυχρής αφυδάτωσης ΑΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΓΕΝΙΚA ΠΟΣOΤΗΤΕΣ, ΩΣΤΟΣΟ ΠΑΙΖΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΓΕΥΣΗΣ. Μπαχαρικά και βότανα Αποτελούν τους καρπούς ή τα αποξηραμένα τμήματα φυτών που περιέχουν

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

Το Αστέρι της Βραζιλίας. Τι είναι η πρόπολη;

Το Αστέρι της Βραζιλίας. Τι είναι η πρόπολη; Αλεξάνδρα Κουµπούρη Π Α Ζ Λ Η ΜΟΝΑ Ι ΚΗ Π Ρ Ο Π Ο ΛΗ Τ Η Σ Β Ρ ΑΖΙΛΙΑΣ Το Αστέρι της Βραζιλίας Σίγουρα έχετε ακούσει για την πρόπολη και τις θεραπευτικές δυνατότητές της. Ίσως να µην ξέρετε, ότι δεν υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρα για την προώθηση των αρωματικών φυτών

Κίνητρα για την προώθηση των αρωματικών φυτών Εφαρμογή της οργανικής γεωργίας στα αρωματικά φυτά εν προσβάλλονται από εχθρούς και ασθένειες. Οργανική καλλιέργεια αρωματικών φυτών στην Η οργανική γεωργία βελτιώνει Ελλάδα 9., την ποιότητα των αιθέριων

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 9: Αντιμικροβιακά Εμπόδια - Αιθέρια Έλαια, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων

Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Μελέτη της δυνατότητας σύμπλεξης ιόντων χαλκού και σιδήρου από αφεψήματα Ελληνικών βοτάνων Δ. Κογιάννου 1, Χ. Κουνδουράκη 1, Σ. Καραβόλτσος 2, Α. Σακελλάρη 2, Ν. Καλογερόπουλος 1 1 Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΕΘΡΟ-ΠΥΡEΘΡΙΝΕΣ - ΠΥΡΕΘΡΟΕΙΔΗ

ΠΥΡΕΘΡΟ-ΠΥΡEΘΡΙΝΕΣ - ΠΥΡΕΘΡΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΘΡΟ-ΠΥΡEΘΡΙΝΕΣ - ΠΥΡΕΘΡΟΕΙΔΗ Tanacetum vulgare Asteraceae πύρεθρο: το φυτό πυρεθρίνες: τα φυσικά προϊόντα πυρεθροειδή: τα συνθετικά ανάλογα πυρεθρίνης Πύρεθρο: αειθαλή φυτά από την οικογένεια Asteraceae

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας

Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων. Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Συστήματα Θέρμανσης θερμοκηπίων Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών και Ελέγχου Περιβάλλοντος Ν. Κατσούλας, Κ. Κίττας Θέρμανση Μη θερμαινόμενα Ελαφρώς θερμαινόμενα Πλήρως θερμαινόμενα θερμοκήπια Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

«Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και. κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09 06 2015

«Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και. κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09 06 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ «Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΡΟΔΟΥ & ΛΕΒΑΝΤΑΣ ROSA DAMASCENΑ LAVANDULA ANGUSTIFOLIA. Συνεταιρισμός Αρωματικών, Φαρμακευτικών & Οπωροκηπευτικών Φυτών Βοΐου Κοζάνης

ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΡΟΔΟΥ & ΛΕΒΑΝΤΑΣ ROSA DAMASCENΑ LAVANDULA ANGUSTIFOLIA. Συνεταιρισμός Αρωματικών, Φαρμακευτικών & Οπωροκηπευτικών Φυτών Βοΐου Κοζάνης ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΡΟΔΟΥ & ΛΕΒΑΝΤΑΣ ROSA DAMASCENΑ LAVANDULA ANGUSTIFOLIA Συνεταιρισμός Αρωματικών, Φαρμακευτικών & Οπωροκηπευτικών Φυτών Βοΐου Κοζάνης 1 2 O ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ Η προσπάθεια ξεκίνησε στην περιοχή του

Διαβάστε περισσότερα

Αντηλιακό γαλάκτωμα πολύ υψηλής προστασίας - SPF 50+ Κωδικός: 3760075070014

Αντηλιακό γαλάκτωμα πολύ υψηλής προστασίας - SPF 50+ Κωδικός: 3760075070014 Αντηλιακό γαλάκτωμα πολύ υψηλής προστασίας - SPF 50+ Κωδικός: 3760075070014 Αντηλιακό γαλάκτωμα που προστατεύει τη ισορροπία της χλωρίδας του δέρματος και ενεργοποιεί τη φυσική άμυνα της βρεφικής και παιδικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Η Αντλία Θερµότητας ανήκει στην κατηγορία των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας. Για την θέρµανση, το ζεστό νερό χρήσης και για την ψύξη, το 70-80% της ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 16: Φυσικά Αντιμικροβιακά Συστήματα, 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Ενέργεια & Περιβάλλον Το ενεργειακό πρόβλημα (Ι) Σε τι συνίσταται το ενεργειακό πρόβλημα; 1. Εξάντληση των συμβατικών ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ

ΚΑΘΕΤΗ Νίκος ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΝΤΙΖΕΛ Παραγωγή, ιαχείριση και Επεξεργασία της Βιοµάζας για την Παραγωγή Βιοκαυσίµων Συµβουλές Μελέτες Εφαρµογές Κατασκευές Αυγεροπούλου 1 173 42 Άγ. ηµήτριος Αττική Τηλ.: 210 9915300, 210 9939100 Fax: 210 9960150

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ

ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ. Πτητικά συστατικά, που περιέχουν ως κύριο συστατικό το φωταέριο Στερεό υπόλειμμα, δηλαδή το κώκ ΣΤΕΡΕΑ ΚΑΥΣΙΜΑ (Απόσπασμα από το βιβλίο ΚΑΥΣΙΜΑ-ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ του Ευγενιδείου) 11.1 Είδη Στερεών Καυσίμων Τα στερεά καύσιμα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες: Τα φυσικά στερεά καύσιμα (γαιάνθρακες, βιομάζα) Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΙΚΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Πηγή: Mr.Matteo Villa HAR srl. Επιµέλεια: Κων/νος I. Νάκος SHIELCO Ltd Σελίδα 1/5 O οίκος HAR srl, Ιταλίας εξειδικεύεται στον σχεδιασµό

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής. Τα συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής παρουσιάζουν τα

Συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής. Τα συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής παρουσιάζουν τα Συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής Τα συστήματα μεταβλητής πολλαπλής εισαγωγής παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια ραγδαία αύξηση στους κινητήρες παραγωγής. Χρησιμοποιούνται ως μέσα βελτίωσης της ροπής

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΛΕΒΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Η ΛΥΣΗ ΣΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ Ο οίκος Sime, αναλογιζόμενος τα ενεργειακά προβλήματα και τη ζήτηση χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προσφέρει στην αγορά και λέβητες βιομάζας:

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρογόνο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο άοσμο μη τοξικό μη διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο όρια αναφλεξιμότητας: 4-75 % κ.ο. στον αέρα (20 o C)

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός 1272/2008 - CLP.

Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κριτήρια ταξινόμησης - Κίνδυνοι από φυσικούς παράγοντες. Ελένη Φούφα Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ Εκπαίδευση νέων χημικών REACH-CLP, Αθήνα 14,15,16/10/2013, ΓΧΚ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου

Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του. ελαιοκάρπου Αξιολόγηση τριφασικής και διφασικής µεθόδου ελαιοποίησης του Νασιούλα Χρυσοβαλάντου ελαιοκάρπου Η συνολική ετήσια παραγωγή ελαιολάδου στην Ελλάδα ανέρχεται στους 375.000 τόνους/έτος, ενώ από την λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΑΝΑΛΥΣΗΣ Επιστηµονικός υπεύθυνος : Δρ. Αντώνιος Τσαρµπόπουλος Τίτλος διδακτορικής διατριβής: Προσδιορισµός και µελέτη πτητικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04)

ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη. Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Κωνσταντινιά Τσιρογιάννη (ΠΕ02) Βασιλική Χατζηκωνσταντίνου (ΠΕ04) Β T C E J O R P Υ Ν Η Μ Α Ρ Τ ΤΕ Α Ν Α Ν Ε Ω ΣΙ Μ ΕΣ Π Η ΓΕ Σ ΕΝ Ε Ρ ΓΕ Ι Α Σ. Δ Ι Ε Ξ Δ Σ Α Π ΤΗ Ν Κ Ρ Ι ΣΗ 2 Να

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς AquaTec 1.2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων Νίκος Καρατζάς 2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 11/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Με καθαρή συνείδηση. Βιομηχανική Λύση

Με καθαρή συνείδηση. Βιομηχανική Λύση Μειώστε τα έξοδα θέρμανσης Με καθαρή συνείδηση Βιομηχανική Λύση Λέβητες Βιομάζας REFO-AMECO ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΝ 303-5 ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ Ο λέβητας REFO είναι κατασκευασμένος από πιστοποιημένο χάλυβα

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα