ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ 2001 - ΟΡΟΣΗΜΟ"

Transcript

1 3 η ΕΚ ΟΣΗ

2 1

3 2

4 3

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ EΛΛΗΝΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΣΥΜΒΟΛΟ Υδρογόνο Η Άνθρακας C Oξυγόνο O Άζωτο N Φώσφορος P Θείο S Πυρίτιο Si Φθόριο F Χλώριο CI Ιώδιο I Αλουµίνιο, αργίλιο AI Σίδηρος Fe Χαλκός Cu Ψευδάργυρος Zn Κάλιο K Νάτριο Na Μαγνήσιο Mg Ασβέστιο Ca Υδράργυρος Hg Μόλυβδος Pb Λευκόχρυσος Pt Χρυσός Au Άργυρος Ag Αργό Ar MOΡΙΑΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΧΗΜΙΚΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ Χλώριο CI 2 Όζον O 3 Άζωτο N 2 Οξυγόνο O 2 Φώσφορος P 4 Ήλιο He ΜΟΡΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΧΗΜΙΚΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ 4

6 Όγκος είναι ο χώρος ου καταλαµβάνει ένα σώµα. Θεµελιώδης µονάδα του όγκου (SI) είναι το κυβικό µέτρο (m 3 ). Mικρότερες µονάδες ου χρησιµο οιούνται στο εργαστήριο είναι το κυβικό δεκατόµετρο ( dm 3 ) ου είναι ερί ου ίσο µε λίτρο (L) και το κυβικό εκατοστόµετρο (cm 3 ) ου είναι ερί ου ίσο µε το χιλιοστόλιτρο (ml). 1L=1000mL=1000cm 3 1cm 3 =1mL 1m 3 =1000L 1L=1dm 3 ΠΡΟΣΟΧΗ. Λίτρο ( L) είναι ο όγκος ου καταλαµβάνει 1 Kg νερού στους 4ºC. Πίεση είναι το µέγεθος ου µας δείχνει όση δύναµη ασκείται σε ένα στοιχειώδες εµβαδό ε ιφάνειας. Μονάδες ίεσης ( P) 1Pa=1N/m 2 ( SI) Pa Pascal 1 atm=76 cmhg=760mmhg=760torr 1atm=101325Pa Μονάδες θερµοκρασίας ºC, K (SI) ό ου Κ Κέλβιν ΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΕΙ ΤΗΝ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΣΕ ºC, K Θερµοκρασία =T(K)=θ (ºC) +273 Π.χ θ=20ºc Τ= Τ=293Κ θ=-273 ºC T= T=O K (α όλυτο µηδέν) Άλλη µονάδα µήκους εκτός α ό το µέτρο (m) Å= Angstrom 5

7 1 Å=100pm ό ου 1pm= m 1Å =10-8 cm=10-10 m Μάζα είναι το µέτρο της αντίστασης ου αρουσιάζει ένα σώµα ως ρος την µεταβολή της ταχύτητας και εκφράζει το οσό της ύλης ου εριέχεται σε µία ουσία. Ε ίσης η µάζα είναι το µέτρο της αδράνειας του σώµατος. Αδράνεια είναι η ιδιότητα της ύλης να αντιστέκεται σε κάθε αίτιο ου ροσ αθεί να αλλάξει την κινητική της κατάσταση. Μονάδα µέτρησης της µάζας στο SI είναι το κιλό (Κg). Πολύ συχνά χρησιµο οιούνται τα υ ο ολλα λάσια το γραµµάριο (g) και το χιλιοστόγραµµο (mg). 1Kg=10 3 g =1000g 1g=10 3 mg=1000mg 1tn =1000Kg ό ου tn τόνος ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΥΛΗΣ = n = moles n=m ό ου m=µάζα και MB=το µοριακό βάρος ΜΒ Πυκνότητα ορίζεται το φυσικό µέγεθος ου δίνεται α ό το ηλίκο της µάζας του σώµατος ρος τον αντίστοιχο όγκο ου καταλαµβάνει σε σταθερές συνθήκες ίεσης ( όταν ρόκειται για αέριο) Ο συµβολισµός, σύµφωνα µε την (IUPAC) είναι p ενώ ολλές φορές στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία συµβολίζεται µε d. p = m V m µάζα του σώµατος ( Kg) V όγκος του σώµατος (m 3 ) Η υκνότητα ενός αερίου σώµατος εξαρτάται α ό την ίεση και την θερµοκρασία. Μονάδα µέτρησης της υκνότητας στο SI είναι το Kg/ m 3 ενώ ιο εύχρηστες µονάδες είναι g/ml για υγρά, g/cm 3 για στερεά και g/l για αέρια ε ειδή έχουν χαµηλές τιµές υκνότητας. 6

8 Η υκνότητα του νερού (Η 2 Ο) σε θερµοκρασία 4 ºC και ατµοσφαιρική ίεση (1atm) είναι ίση µε 1g/mL. Πως ε ιδρά η αλλαγή της θερµοκρασίας και της ίεσης στην µάζα, τον όγκο, και την υκνότητα ενός σώµατος. Η µεταβολή της ίεσης και της θερµοκρασίας δεν ε ηρεάζει τη µάζα. Αύξηση της θερµοκρασίας ροκαλεί κατά κανόνα αύξηση του όγκου δηλαδή διαστολή των σωµάτων ( στερεών, υγρών και αερίων) ενώ µείωση αυτής ροκαλεί µείωση του όγκου δηλαδή συστολή των σωµάτων. Σε µερικά όµως σώµατα υ άρχουν ανωµαλίες στα φαινόµενα διαστολή-συστολής. Χαρακτηριστική ερί τωση είναι του νερού ου όταν ψύχεται κάτω α ό τους 4 ºC αρατηρείται αύξηση του όγκου του. Η µεταβολή της ίεσης δεν ε ηρεάζει τον όγκο των υγρών και στερεών σωµάτων ενώ για τα αέρια αύξηση της ίεσης ελαττώνει τον όγκο ου καταλαµβάνουν. Τέλος η υκνότητα του σώµατος αλλάζει µε αλλαγές ίεσης και θερµοκρασίας αφού µεταβάλλεται ο όγκος του σώµατος. Μεταβολή Μάζα(m) Όγκος(V) p ή d ( υκνότητα) Πίεση - - Θερµοκρασία - - Στην χηµεία συνηθίζεται η χρήση µονάδων εκτός του SI. Φυσικό µέγεθος σύµβολο µονάδα Σύµβολο µονάδας Όγκος V Λίτρο-Liter L Πίεση P Ατµόσφαιρα-atm Χιλιοστόµετρο στήλης υδραργύρου (Ηg)- millimeter of mercury Θερµοκρασία Θ Θερµοκρασίαβαθµός κελσίου- Celsius degree -atm -mmhg(torr) θερµότητα q Θερµίδα-calorie cal ºC 7

9 H σχέση των µονάδων SI µε τις ευρύτερα χρησιµο οιούµενες στην Χηµεία δίνεται στον αρακάτω ίνακα Μονάδες σε SI 1L=1dm 3 =10-3 m 3 1atm=760mmHg=1, Pa 1mmHg=1, atm=1,333pa T(K)=273+θ ºC 1cal=4,184j joule Σε συνήθεις µονάδες 1m 3 =10 3 L=1000L 1Pa=9, atm 1Pa=7, mmhg θ ºC= T(K)-273 1J=O,239cal ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΜΟΝΑ ΩΝ 1. Θέλω να µετατρέψω 2,5 g σε Κg ΛΥΣΗ 1Kg=10 3 g Άρα 1g=1Kg/10 3 1g = 10-3 Kg εδοµένο α ό την εκφώνηση. 2,5g. Άρα αυτό ου µ ορώ να αντικαταστήσω είναι µόνο το g. Παρα άνω βρήκαµε ότι το 1g=10-3 Kg. Άρα 2,5g=2,510-3 Kg=0,0025kg 2.Eνα σώµα έχει µάζα 500g. Πόση είναι η µάζα αυτού του σώµατος σε mg,µg ΛΥΣΗ Α. Μετατρο ή σε mg. Βήµα ρώτο. 1mg =10-3 g 1g=1mg / g=10 3 mg σχέση 1. Βήµα δεύτερο. Η δεδοµένη σχέση α ό την εκφώνηση της άσκησης είναι η µάζα του σώµατος ου είναι 500g. Άρα 500g βάση της σχέσης mg= mg 8

10 Β. Μετατρο ή σε µg Βήµα ρώτο. 1µg=10-6 g την ονοµάζω σχέση 2 1g=1µg /10-6 1g=10 6 µg την ονοµάζω σχέση 3 Βήµα δεύτερο Η δεδοµένη σχέση α ό την εκφώνηση της άσκησης είναι η µάζα του σώµατος ου είναι 500g. Άρα 500g βάση της σχέσης µg= µg 3. Ένα σώµα έχει όγκο 400L. Ποιος είναι ο όγκος του σώµατος αυτού σε α. ml β. m 3 ΛΥΣΗ Α. Ξέρω ότι 1L=1000mL σχέση 1 Α ό την εκφώνηση η δεδοµένη σχέση είναι τα 400L.σχέση 2 Άρα η σχέση 2 βάση της σχέσης 1 γίνεται 400L = mL = ml Β. Ξέρω ότι 1m 3 =1000L 1L=1m 3 /1000 1L=10-3 m 3 σχέση 1' Α ό την εκφώνηση η δεδοµένη σχέση είναι τα 400L σχέση 2' Άρα η σχέση 2' βάση της σχέσης 1' γίνεται 400L= m 3 = m 3 = m 3 ΕΥΡΕΣΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ 1. Πόσο όγκο καταλαµβάνουν 3Kg φελλού στους 20 ºC αν η υκνότητα του φελλού σε αυτήν τη θερµοκρασία είναι 0,24 g/cm 3 ; εδοµένα άσκησης. m ( µάζα) = 3Kg p ( υκνότητα)= 0,24 g/ cm 3 Ξέρω ότι η υκνότητα δίνεται α ό την σχέση p= m/v ό ου V ο όγκος άρα α ό την σχέση της υκνότητας µ ορώ να βρω τον ζητούµενο όγκο αφού γνωρίζω ήδη την µάζα και την υκνότητα. p= m / V p V = m V = m / p = 3Κg 0,24g/ cm 3 σχέση 1 Όµως το 1 Kg αντιστοιχεί 10 3 g Τα 3 Kg χ; 1Kg x= 3Kg10 3 g x= g Άρα τα 3 Kg= g σχέση 2 9

11 Η σχέση 1 βάση της σχέσης 2 γίνεται V = m / p = 3Κg 0,24g/ cm 3 = g = cm 3 = 12500cm 3 =12,5L αφού 1L=1000 cm 3 0,24 g/cm 3 0,24 2. Η υκνότητα του Η2Ο στην θερµοκρασία δωµατίου θεωρείται ερί ου 1g/mL. Να εκφράσετε την υκνότητα αυτή σε Kg/m 3 kαι σε g/l. Α. Μετατρο ή σε Κg/m 3. Ξέρω ότι 1Kg = 10 3 g 1g=1Kg/10 3 = 10-3 Kg σχέση 1 Και 1L=1000mL 1m 3 = mL =10 6 ml άρα 1mL =m 3 /10 6 =10-6 m 3 σχέση 2 1m 3 =1000L Α ό την εκφώνηση έχουµε την υκνότητα ίση µε 1g/mL σχέση 3 Η σχέση 3 βάση των σχέσεων 2 και 1 γίνεται 1g / ml =10-3 Kg = 10 3 Kg / m 3 Β. Μετατρο ή του 1g/mL Ξέρω ότι 1L=1000mL 1mL = 1L / 1000 =10-3 L σχέση m 3 Άρα η σχέση 1g/mL βάση της σχέσης 1 γίνεται 1g/mL=1g / 10-3 L =10 3 g / L 3.Ένας σιδερένιος κύβος ακµής 5cm ζυγίζει 984g. Να βρείτε την υκνότητα του σιδήρου σε g/cm 3 Ο όγκος του κύβου γενικά δίνεται α ό την σχέση V=α 3 ό ου α η ακµή του Άρα αφού α=3cm ( α ό την εκφώνηση) θα έχω V=α 3 =(5cm) 3 =5 3 cm 3 125cm 3. H υκνότητα δίνεται α ό την σχέση p=m / V m µάζα του σώµατος ( g) V όγκος του σώµατος (cm 3 ) 10

12 Άρα p= 984g = 7,87 g / cm 3 125cm 3 Ποια είναι τα δοµικά σωµατίδια της ύλης; ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ Βασικές έννοιες και θεωρία Τα δοµικά σωµατίδια της ύλης είναι τα άτοµα, τα µόρια και τα ιόντα. Άτοµο είναι το µικρότερο σωµατίδιο ενός στοιχείου ου µ ορεί να άρει µέρος στο σχηµατισµό χηµικών ενώσεων. Τα άτοµα λοι όν είναι αυτοτελή µικρά υλικά σωµατίδια, δεν µ ορούν να υ άρχουν ελεύθερα στη φύση, µ ορούν όµως να συµµετέχουν στο σχηµατισµό ολυ λοκότερων χηµικών ουσιών. Το µέγεθός τους είναι α ειροελάχιστο και δεν µ ορεί να διαιρεθεί µε συνηθισµένες φυσικές και χηµικές µεθόδους. Τα άτοµα είναι ολύ δραστικά, και έχουν έντονη τάση να ενώνονται µε άλλα άτοµα σχηµατίζοντας σωµατίδια ου µ ορούν να υ άρξουν ελεύθερα, τα µόρια. Μόριο είναι το µικρότερο κοµµάτι µιας καθορισµένης ουσίας (ένωσης ή στοιχείου) ου µ ορεί να υ άρξει ελεύθερο, διατηρώντας τις ιδιότητες της ύλης α ό την ο οία ροέρχεται. Τα µόρια δηλαδή είναι οµάδες ατόµων µε καθορισµένη γεωµετρική διάταξη στο χώρο. Ένα µόριο α οτελείται α ό ένα, δύο ή ερισσότερα άτοµα. Ο αριθµός των ατόµων ου α οτελούν το µόριο ενός χηµικού στοιχείου ή µιας χηµικής ένωσης ονοµάζεται ατοµικότητα του στοιχείου. Τα µόρια, στην ερί τωση των χηµικών στοιχείων συγκροτούνται α ό ένα είδος ατόµων (O 2, N 2, O 3, P 4, S 8 ), ενώ στην ερί τωση των χηµικών ενώσεων α ό δύο ή ερισσότερα είδη ατόµων (H 2 O, CH 4, H 2 S). Τα µόρια των χηµικών στοιχείων, όταν α οτελούνται α ό ένα άτοµο είναι µονοατοµικά, α ό δύο διατοµικά, α ό τρία τριατοµικά, α ό τέσσερα τετρατοµικά. Τα διατοµικά στοιχεία στη φύση είναι N2, H2, O2, F2, Cl2, Br2, I2. Τριατοµικά: Ο3 (όζον) Τετρατοµικά P4, As4, Sb4. Οκτατοµικά: S8. 11

13 Ιόντα είναι φορτισµένα άτοµα (µονοατοµικά ιόντα) είτε φορτισµένα συγκροτήµατα ατόµων ( ολυατοµικά ιόντα). Τα µονοατοµικά ιόντα σχηµατίζονται όταν ένα ουδέτερο άτοµο α οβάλλει ή ροσλαµβάνει ένα ή ερισσότερα ηλεκτρόνια (Na +, Ca 2+, Cl -1, S -2 ), ενώ τα ολυατοµικά όταν α ό το µόριο µιας χηµικής ένωσης α οσ αστούν ένα ή ερισσότερα άτοµα ή ιόντα. Οι ενώσεις ου α οτελούνται α ό ιόντα λέγονται ιοντικές ενώσεις, ό ως για αράδειγµα το NaCl Τα ιόντα ου έχουν θετικό ηλεκτρικό φορτίο ονοµάζονται κατιόντα.χ Na + Και εκείνα ου έχουν αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο ονοµάζονται ανιόντα..χ Cl - Μετατρο ές των φυσικών καταστάσεων της ύλης Πήξη τήξη εξαέρωση Τα σώµατα στις συνηθισµένες συνθήκες ( του εριβάλλοντος) εµφανίζονται ως στερεά, υγρά ή αέρια. Με τις διάφορες όµως αλλαγές στις συνθήκες ίεσης και θερµοκρασίας ένα υλικό σώµα µ ορεί να αλλάξει φυσική κατάσταση. Πήξη Πρόκειται για µετατρο ή ενός υγρού σε στερεό. Π.χ το νερό στους 0 C ψύχεται ο ότε µετατρέ εται σε άγο δηλαδή γίνεται στερεό. Σηµείο ήξεως ( Σ.Π) θερµοκρασία ήξεως Τήξη Πρόκειται για µετατρο ή ενός στερεού σε υγρό. Π.χ Oρισµένα µέταλλα σε αρκετά υψηλές θερµοκρασίες αρχίζουν να λιώνουν. Ένα άλλο α λό αράδειγµα α ό την καθηµερινότητα µας είναι όταν τα αγάκια τα αφήσουµε στην θερµοκρασία εριβάλλοντος αρχίζουν να λιώνουν. Σηµείο τήξεως ( Σ.Π) Θερµοκρασία τήξεως Εξαέρωση Πρόκειται για µετατρο ή ενός υγρού σε αέριο. Η εξαέρωση µ ορεί να ραγµατο οιηθεί µε 2 τρό ους. Με βρασµό ( ζέση ) α ό ολόκληρη την µάζα του και µε εξάτµιση α ό την ελεύθερη ε ιφάνεια του υγρού. Π.χ στους 100 C το νερό αρχίζει να βράζει και να µετατρέ εται σε αέριο ( υδρατµούς). Σηµείο ζέσεως ( Σ.Ζ) Θερµοκρασία ζέσεως ( βρασµού) 12

14 ΣΗΜΕΙΩΣΗ Το νερό βράζει στους 100 C Σ.Ζ. Αυτό όµως ραγµατο οιείται όταν η ατµοσφαιρική ίεση ( η εξωτερική ίεση δηλαδή) είναι 1 Αtm. Όταν η ίεση αράδειγµα η εξωτερική είναι 10 Αtm το νερό βράζει στους 120 C. Αυτό συµβαίνει στη χύτρα ταχύτητας ο ότε το µαγείρεµα τελειώνει σε αρκετά ιο σύντοµο χρονικό διάστηµα. Υγρο οίηση ή Συµ ύκνωση Υγρο οίηση εξάχνωση α όθεση Πρόκειται για µετατρο ή ενός αερίου σε υγρό. Π.χ Oι υδρατµοί µε την ψύξη µετατρέ ονται σε υγρό νερό. Αυτό το φαινόµενο αρατηρείται το ρωί στα τζάµια. Έχουν υγρο οιηθεί οι υδρατµοί και είναι γεµάτα νερό. Εξάχνωση. Πρόκειται για µετατρο ή ενός στερεού α ευθείας σε αέριο χωρίς να εράσει καθόλου α ό την υγρή κατάσταση. Π.χ Kαµφορά και η ναφθαλίνη ου χρησιµο οιούνται για την ροστασία των ρούχων α ό τον σκόρο. A όθεση Πρόκειται για την µετατρο ή ενός αερίου σε στερεό α ευθείας χωρίς να εράσει α ό την υγρή κατάσταση. Ατοµικός αριθµός µαζικός αριθµός Η σύσταση του ατόµου είναι ήδη γνωστή α ό το γυµνάσιο. Τώρα θα υ ενθυµίσουµε συνο τικά ορισµένες βασικές έννοιες. Το ατοµικό ρότυ ο ου έγινε τελικά αραδεκτό αναφέρει ότι το άτοµο α οτελείται α ό µία θετικά φορτισµένη ολύ µικρή εριοχή στην ο οία εριέχεται σχεδόν ολόκληρη η µάζα του ατόµου. Η εριοχή αυτή ονοµάζεται υρήνας του ατόµου και εριέχει θετικά φορτισµένα σωµατίδια ( ρωτόνια, p) καθώς και αφόρτιστα σωµατίδια ( νετρόνια, n ). Γύρω α ό τον υρήνα σε διάφορες τροχιές και σε ολύ µεγάλες σχετικά α οστάσεις ως ρος το µέγεθος του υρήνα εριστρέφονται τα αρνητικά φορτισµένα ηλεκτρόνια ( e ). To άτοµο είναι ηλεκτρικά ουδέτερο διότι ο αριθµός των ρωτονίων είναι ίσος µε τον αριθµό των ηλεκτρονίων. 13

15 Ο αριθµός των ρωτονίων ου εριέχονται στον υρήνα του ατόµου ενός στοιχείου λέγεται ατοµικός αριθµός και συµβολίζεται µε το Ζ. Ενώ ο αριθµός των ρωτονίων και των νετρονίων µαζί νουκλεονίων λέγεται µαζικός αριθµός και συµβολίζεται µε το Α. Α= Ζ+Ν Ο ατοµικός αριθµός ενός στοιχείου γράφεται κάτω και αριστερά α ό το σύµβολό του ενώ ο µαζικός αριθµός γράφεται άνω αριστερά. Ισότο α ονοµάζονται τα άτοµα ου έχουν τον ίδιο ατοµικό αριθµό ( Ζ) και διαφορετικό µαζικό αριθµό (Α). Τα ισότο α έχουν ίδια ηλεκτρονική δοµή ( αφού έχουν ίδιο αριθµό ρωτονίων άρα και ίδιο αριθµό ηλεκτρονίων.) Ε ειδή ο αριθµός των ηλεκτρονίων της εξωτερικής στοιβάδας είναι ίδιος, οι χηµικές ιδιότητες των ισοτό ων είναι ε ίσης ίδιες. Τα ισότο α έχουν διαφορετικό µαζικό αριθµό συνε ώς διαφορετικό αριθµό νετρονίων. Αυτό ου έχει ερισσότερα νετρόνια έχει µεγαλύτερη µάζα και φυσικά µεγαλύτερο ατοµικό βάρος. Ισοβαρή είναι τα στοιχεία ου έχουν τον ίδιο µαζικό αριθµό και διαφορετικό ατοµικό αριθµό. Τα ισοβαρή λοι όν στοιχεία έχουν διαφορετικές χηµικές ιδιότητες αφού έχουν διαφορετικό αριθµό ηλεκτρονίων στη στοιβάδα σθένους και ανάλογες φυσικές ιδιότητες αφού έχουν ίδια µάζα. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ 1. Το άτοµο του Nα έχει Α= 23 και Ζ=11. Ποιος είναι ο αριθµός των νετρονίων ου υ άρχουν στον υρήνα του Να. Για κάθε άτοµο ξέρουµε ότι ισχύει. Α=Ζ+Ν Άρα ο αριθµός των νετρονίων είναι Ν=Α-Ζ ή Ν=23-11=12 ηλαδή τα άτοµα του Να έχουν στον υρήνα τους 12 νετρόνια. 14

16 ΣΗΜΕΙΩΣΗ Τα κατιόντα (ιόντα µε θετικό φορτίο) έχουν τόσα ηλεκτρόνια λιγότερα α ό τα ρωτόνια όσο είναι το θετικός τους φορτίο, και τα ανιόντα (ιόντα µε αρνητικό φορτίο) τόσα ηλεκτρόνια ερισσότερα α ό τα ρωτόνια όσο είναι το αρνητικό τους φορτίο. 2. Το άτοµο του AI 3+ έχει Ζ=13 και Α = 27. Πόσα ηλεκτρόνια, όσα νετρόνια και όσα ρωτόνια εριέχονται στο αρα άνω κατιόν. Για κάθε άτοµο ξέρουµε ότι ισχύει. Α=Ζ+Ν Ζ=13 άρα ο αριθµός ρωτονίων θα είναι 13. Ε ειδή όµως το ΑΙ είναι κατιόν µε φορτίο +3 ο αριθµός ηλεκτρονίων δεν θα είναι ίσος µε τον αριθµό των ρωτονίων αλλά θα είναι 13-3=10 Άρα ο αριθµός των νετρονίων είναι Ν=Α-Ζ ή Ν=27-13=14 3. Το άτοµο του S 2- έχει Ζ=16 και Α=32. Πόσα ηλεκτρόνια, όσα νετρόνια και όσα ρωτόνια εριέχονται στο αρα άνω ανιόν. Για κάθε άτοµο ξέρουµε ότι ισχύει. Α=Ζ+Ν Ζ=16 άρα ο αριθµός ρωτονίων θα είναι 16. Ε ειδή όµως το ΑΙ είναι ανιόν µε φορτίο -2 ο αριθµός ηλεκτρονίων δεν θα είναι ίσος µε τον αριθµό των ρωτονίων αλλά θα είναι 16+2=18 Άρα ο αριθµός των νετρονίων είναι Ν=Α-Ζ ή Ν=32-16=16 4. Σε ερί τωση ου δοθεί ίνακας στοιχείων ό ως η άσκηση 51 του βιβλίου, Ακολουθούµε τους εξής κανόνες. Ουδέτερα είναι εκείνα τα άτοµα ου έχουν ίδιο αριθµό ρωτονίων και ηλεκτρονίων. Φορτισµένα θετικά είναι τα ιόντα ου τα ρωτόνια τους είναι ερισσότερα α ό τα ηλεκτρόνια. Αρνητικά φορτισµένα είναι τα ιόντα ου έχουν ηλεκτρόνια ερισσότερα α ό τα ρωτόνια. 15

17 Ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις; ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ Η στερεά κατάσταση. Σε αυτή τα δοµικά σωµατίδια (.χ. µόρια) βρίσκονται σε µικρές α οστάσεις µεταξύ τους, είναι σχεδόν ακίνητα, (στην ραγµατικότητα ταλαντώνονται γύρω α ό σταθερές θέσεις στο χώρο) οι δε ελκτικές δυνάµεις ου ανα τύσσονται µεταξύ τους είναι ισχυρές. Έτσι το σχήµα και ο όγκος τους ρακτικά δεν αλλάζει, εφ όσον οι συνθήκες ίεσης και θερµοκρασίας δε µεταβάλλονται. Η υγρή κατάσταση. Σε αυτή τα δοµικά σωµατίδια βρίσκονται, συγκριτικά µε τη στερεά κατάσταση, σε µεγαλύτερες α οστάσεις. Ε ίσης οι ελκτικές δυνάµεις µεταξύ των σωµατιδίων είναι ασθενέστερες σε σχέση µε τις δυνάµεις στα στερεά σώµατα, µε α οτέλεσµα να υ άρχει µεγαλύτερη κινητικότητα των µορίων. Έτσι τα υγρά έχουν καθορισµένο όγκο, δεν έχουν όµως καθορισµένο σχήµα και αίρνουν κάθε φορά το σχήµα του δοχείου στο ο οίο το οθετούνται. Η αέρια κατάσταση, ό ου τα δοµικά σωµατίδια κινούνται ρακτικά ελεύθερα και άτακτα ρος όλες τις διευθύνσεις, καθώς οι δυνάµεις συνοχής µεταξύ των µορίων είναι ρακτικά αµελητέες. Έτσι στα αέρια δεν έχουµε ούτε καθορισµένο σχήµα, ούτε όγκο. Μάλιστα εδώ ροκύ τουν σηµαντικές µεταβολές των όγκων, όταν µεταβάλλεται η θερµοκρασία ή και η ίεση. Πως αλλάζουν οι φυσικές καταστάσεις; Για να αλλάξει η φυσική κατάσταση ρέ ει να ροσφέρουµε ενέργεια (θέρµανση). Αυτό έχει σαν α οτέλεσµα να αυξάνεται η κινητική ενέργεια των µορίων. Έτσι τα µόρια κινούνται όλο και ερισσότερο µε α οτέλεσµα να χαλαρώνουν οι δεσµοί. Έτσι σταδιακά τα στερεά σώµατα µετατρέ ονται σε υγρά και στη συνέχεια σε αέρια. Όταν ένα σώµα µετατρα εί σε αέριο τότε τα µόρια του ρακτικά α ελευθερώνονται α ό τις δυνάµεις ου ασκούν τα άλλα µόρια και κινούνται ελεύθερα. Τα στερεά έχουν µεγάλη υκνότητα µορίων στη µονάδα του όγκου ενώ τα υγρά µικρότερη και τα στερεά ακόµη µικρότερη. Ποιες είναι οι ιδιότητες της ύλης; Οι ιδιότητες διακρίνονται σε δυο κατηγορίες : τις φυσικές και τις χηµικές. Οι φυσικές ιδιότητες καθορίζονται α ό την ουσία αυτή καθ αυτή, χωρίς να γίνεται αναφορά σε άλλες ουσίες. Τέτοιες ιδιότητες είναι το χρώµα, το σηµείο τήξης, το σηµείο βρασµού (θερµοκρασία στην ο οία βράζει ένα υγρό), η υκνότητα α οτελούν φυσικές ιδιότητες µιας ουσίας. Έτσι, µ ορούµε να µετρήσουµε το σηµείο τήξης του άγου (δηλαδή τη θερµοκρασία στην ο οία το στερεό νερό µετατρέ εται σε υγρό νερό), θερµαίνοντας ένα κοµµάτι άγου και µετρώντας τη θερµοκρασία στην ο οία ο άγος 16

18 µετατρέ εται σε υγρό νερό. Η συγκεκριµένη θερµοκρασία είναι σταθερή σε δεδοµένες συνθήκες ίεσης και θερµοκρασίας µε α οτέλεσµα να ονοµάζεται φυσική σταθερά του νερού. Να αρατηρήσουµε ότι νερό και άγος διαφέρουν µόνο ως ρος τη µορφή της ύλης και όχι ως ρος τη χηµική τους σύσταση. Ο ροσδιορισµός δηλαδή της φυσικής ιδιότητας µιας ουσίας δε µεταβάλλει τη χηµική της σύσταση. Οι χηµικές ιδιότητες καθορίζουν τη συµ εριφορά µιας ουσίας σε σχέση µε άλλες χηµικές ενώσεις. Όταν για αράδειγµα λέµε ότι το υδρογόνο καίγεται µε το οξυγόνο ρος σχηµατισµό νερού, εριγράφουµε µία χηµική ιδιότητα του υδρογόνου. Να αρατηρήσουµε ότι το υδρογόνο και το νερό δεν έχουν την ίδια χηµική σύσταση. ηλαδή, ο ροσδιορισµός µιας χηµικής ιδιότητας ροκαλεί µεταβολή στη χηµική σύσταση της ουσίας. Τι ονοµάζουµε φυσικά και τι χηµικά φαινόµενα; Φαινόµενο ονοµάζεται ό,τι συµβαίνει γύρω µας. Αυτά διακρίνονται σε φυσικά και χηµικά. Στα φυσικά φαινόµενα αλλάζουν ορισµένες µόνο α ό τις φυσικές ιδιότητες των ουσιών, ενώ η χηµική τους σύσταση διατηρείται. Παραδείγµατα φυσικών φαινοµένων είναι το σ άσιµο του γυαλιού, το τσάκισµα ενός χαρτιού ή το σχίσιµό του, η εξαέρωση του νερού και άλλα. Ειδικά για το νερό η µόνη αλλαγή ου συµβαίνει είναι η αλλαγή της φυσικής κατάστασης του νερού, ου α ό υγρό γίνεται αέριο. Στα χηµικά φαινόµενα (χηµικές αντιδράσεις) έχουµε ριζική αλλαγή στη σύσταση και τις ιδιότητες των ουσιών. Παραδείγµατα χηµικών φαινοµένων είναι το κάψιµο των ξύλων ή του χαρτιού, το σά ισµα των φρούτων, η αντίδραση µεταξύ στοιχείων ή ενώσεων ό ως όταν το υδρογόνο καίγεται στον αέρα µε α οτέλεσµα να µετατρέ εται σε νερό, ου έχει διαφορετική σύσταση και διαφορετικές ιδιότητες (φυσικές και χηµικές) α ό το υδρογόνο ή το οξυγόνο ου το α οτελούν. Πως διακρίνονται τα υλικά σώµατα στη Χηµεία; Στη Χηµεία τα υλικά σώµατα µ ορούν να διακριθούν σε καθαρές ή καθορισµένες ουσίες και στα µίγµατα. Καθαρές ή καθορισµένες ουσίες: Ονοµάζονται εκείνες οι ουσίες ου έχουν ένα είδος µορίων στη κατασκευή τους. Α οτέλεσµα αυτού του χαρακτηριστικού είναι ότι έχουν σταθερή και καθορισµένη σύσταση και ιδιότητες ανεξάρτητα α ό τον τρό ο αρασκευής τους. Οι καθαρές ή καθορισµένες ουσίες διακρίνονται σε : Στοιχεία : Σε αυτά το είδος των µορίων ου τα α οτελούν έχουν µόνο ένα είδος ατόµων. 17

19 Ποια είναι η διαφορά ανάµεσα στα στοιχεία και τις χηµικές ενώσεις; Τα στοιχεία έχουν µόρια τα ο οία α οτελούνται α ό ένα είδος ατόµων άρα δεν µ ορούν να διασ αστούν σε α λούστερα σωµατίδια. Αντίθετα τα µόρια χηµικών ενώσεων α οτελούνται α ό δύο τουλάχιστον είδη ατόµων µε α οτέλεσµα να µ ορούν να διασ αστούν σε α λούστερα µε χηµικές µεθόδους και να δώσουν άτοµα. Ποιες κατηγορίες διαλυµάτων έχουµε; Τα διαλύµατα διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα µε το κριτήριο. Έτσι έχουµε υδατικά διαλύµατα αν ο διαλύτης είναι το νερό. Αν έχουµε ο οιοδή οτε άλλο διαλύτη ρέ ει να ροσδιορίζεται. Έτσι λέµε «αλκοολικό διάλυµα ΚΟΗ» και εννοούµε διάλυµα ΚΟΗ σε αλκοόλη. Αν όµως ούµε «διάλυµα ΝαΟΗ» χωρίς ροσδιορισµό τότε εννοούµε ότι διαλύτης είναι το νερό. Μ ορούµε ε ίσης να ούµε «υδατικό διάλυµα ΝαΟΗ». Έχουµε µοριακά διαλύµατα αν η διαλυµένη ουσία είναι µε µορφή µορίων ενώ ιοντικά ή ηλεκτρολυτικά διαλύµατα αν η διαλυµένη ουσία είναι µε την µορφή ιόντων. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ιάλυµα. Κάθε οµογενές µίγµα ου α οτελείται α ό 2 ή ερισσότερες ουσίες ιαλύτης ή διαλυτικό µέσο. Συστατικό του διαλύµατος ου διατηρεί και µετά την ανάµειξη την αρχική του φυσική κατάσταση. Βρίσκεται στην ίδια φυσική κατάσταση µε αυτήν του διαλύµατος και στην µεγαλύτερη οσότητα Παραδείγµατα διαλυτών. Νερό (Η 2 Ο), υγρή αµµωνία (ΝΗ 3 ) Ταξινόµηση διαλυµάτων. Αέρια. Όλα τα αέρια µίγµατα.χ ο ατµοσφαιρικός αέρας Στερεά. Ορισµένα κράµατα. Πχ ο ορείχαλκος ου είναι διάλυµα ψευδαργύρου (Ζn) σε χαλκό (Cu). Υγρά. ιαλύµατα ου ο υγρός διαλύτης έχει αναµειχθεί µε ένα αέριο, υγρό ή στερεό. Συγκέντρωση ή εριεκτικότητα. Η οσότητα της διαλυµένης ουσίας µέσα σε ορισµένη οσότητα διαλύµατος ή διαλύτη λέγεται συγκέντρωση ή εριεκτικότητα. Κορεσµένο διάλυµα. Το διάλυµα στο ο οίο έχει διαλυθεί η µέγιστη οσότητα της διαλυµένης ουσίας σε ορισµένες συνθήκες 18

20 Ακόρεστο διάλυµα. Το διάλυµα στο ο οίο µ ορεί να διαλυθεί και άλλη οσότητα της διαλυµένης ουσίας σε ορισµένες συνθήκες. Υ έρκορο διάλυµα. Το διάλυµα ου εριέχει οσότητα διαλυµένης ουσίας µεγαλύτερη α ό εκείνη ου µ ορεί να διαλυθεί σε δεδοµένη θερµοκρασία. Αραιό διάλυµα. Όταν η οσότητα της διαλυµένης ουσίας είναι σχετικά µικρή Πυκνό διάλυµα. Όταν η οσότητα της διαλυµένης ουσίας είναι σχετικά µεγάλη. Μια ουσία είναι ευδιάλυτη σε κά οιο διαλύτη όταν σε ορισµένη οσότητα του διαλύτη µ ορεί να διαλυθεί σχετικά µεγάλη οσότητα ουσίας. Μια ουσία είναι δυσδιάλυτη σε κά οιο διαλύτη όταν σε ορισµένη οσότητα του διαλύτη µ ορεί να διαλυθεί σχειτκά µικρή οσότητα ουσίας. Για να ορίσουµε λήρως ένα διάλυµα ρέ ει α. Να ορίσουµε τα συστατικά α ό τα ο οία α οτελείται ( οιοτική σύσταση) β. Να ορίσουµε την οσοτική του σύσταση. Α. ορισµός των συστατικών ενός διαλύµατος ( οιοτική σύσταση) Όταν δίνεται ένα διάλυµα θα ρέ ει να γνωρίζουµε τα συστατικά του. Π.χ ιάλυµα νιτρικού οξέος ( HNO 3 ). ιαλύτης το νερό (Η 2 Ο) ιαλυµένη ουσία το νιτρικό οξύ ( HNO 3 ) Β. ορισµός της οσοτικής σύστασης. Η οσοτική σύσταση ενός διαλύµατος µας ε ιτρέ ει να υ ολογίσουµε τις οσότητες κάθε συστατικού σε ορισµένη οσότητα του διαλύµατος. Αυτό θα δούµε στην συνέχεια ε ιτυγχάνεται µε τις διάφορες εκφράσεις εριεκτικότητας. Καθαρή ή χηµική ή καθορισµένη ουσία ονοµάζεται το οµογενές σώµα ου έχει σταθερή και καθορισµένη σύσταση ανεξάρτητα α ό τον τρό ο αρασκευής του. Π.χ ο χαλκός (Cu), το οινό νευµα (C 2 H 5 OH) Οι καθαρές ή χηµικές ουσίες διακρίνονται σε στοιχεία και σε χηµικές ενώσεις. Χηµικό στοιχείο ή στοιχείο ονοµάζεται η χηµική ουσία ου δεν διασ άται σε α λούστερη και α οτελείται α ό ένα είδος ατόµων δηλαδή α ό άτοµα µε τον ίδιο ατοµικό αριθµό (Ζ). 19

21 Χηµική ένωση ονοµάζεται η καθαρή ουσία ου µ ορεί να διασ αστεί σε άλλη α λούστερη και α οτελείται α ό δύο τουλάχιστον είδη ατόµων µε διαφορετικό ατοµικό αριθµό..χ θειικό οξύ H 2 SO 4, υδρόθειο H 2 S Οι χηµικές ενώσεις συµβολίζονται µε µοριακό τύ ο (M.T). Ο µοριακός τύ ος δείχνει την οιοτική και οσοτική σύσταση των χηµικών ενώσεων. Π.χ το νερό έχει µοριακό τύ ο Η 2 Ο ου σηµαίνει ότι α οτελείται α ό 2 άτοµα Η και ένα άτοµο Ο τα ο οία έχουν ενωθεί µε αναλογία µαζών m H /m O =1 / 8 Μείγµα. Ονοµάζεται το σώµα ου α οτελείται α ό δύο ή ερισσότερες ουσίες οι ο οίες συνυ άρχουν χωρίς να αντιδρούν µεταξύ τους. Τα µείγµατα διακρίνονται σε ετερογενή και οµογενή. Ετερογενή µείγµατα ονοµάζονται τα µείγµατα ου δεν έχουν την ίδια σύσταση σε όλη την µάζα τους..χ ετερογενούς µείγµατος είναι το µείγµα α ό νερό και λάδι ό ου και τα δύο τα συστατικά είναι ευδιάκριτα. Οµεγενή µείγµατα ή διαλύµατα ονοµάζονται τα µείγµατα ου έχουν την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη την µάζα τους. Π.χ οµογενούς µείγµατος είναι το υδατικό διάλυµα αλατιού ό ου δεν µ ορούµε να διακρίνουµε τα 2 συστατικά ου είναι το αλάτι διαλυµένη ουσία και το νερό ο διαλύτης. ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Α. Περιεκτικότητα ε ί τοις εκατό κατά βάρος (% w/w) H εριεκτικότητα διαλύµατος στα εκατό βάρος ρος βάρος εκφράζει την µάζα σε g της διαλυµένης ουσίας ου εριέχεται ανά 100g διαλύµατος. Συµβολίζεται µε % w/w. Για να ροσδιορίσουµε την εριεκτικότητα διαλύµατος %w/w ρέ ει να γνωρίζουµε Την µάζα της διαλυµένης ουσίας Την µάζα του διαλύµατος ου την εριέχει Π.χ διάλυµα ζάχαρης 1% w/w. Σηµαίνει ότι στα 100 g του διαλύµατος εριέχονται 1g διαλυµένης ουσίας ζάχαρης. ιάλυµα ΗCI 12 % w/w Στα 100 g διαλύµατος εριέχονται 12 g διαλυµένης ουσίας ΗCI 20

22 ιάλυµα ζάχαρης 1 %w/w σηµαίνει ότι σε 100 g του διαλύµατος εριέχονται 1g διαλυµένης ουσίας ζάχαρης. Σε κάθε διάλυµα ισχύει: m (διαλύµατος) = m (διαλύτη) + m (διαλυµένης ουσίας) ε οµένως η µάζα του νερού ( διαλύτης) ου εριέχεται σε 100g του διαλύµατος ροφανώς θα είναι 100g 1g= 99 g Η ένδειξη ολικά στερεά 13,88 %w /w ου αναγράφεται σε ένα κουτί µε κρέµα γάλακτος σηµαίνει ότι σε 100 g διαλύµατος της κρέµας εριέχονται 13,88g στερεών ουσιών( κρέµα, βούτυρο..) Β. Περιεκτικότητα ε ί τοις εκατό βάρος κατά όγκο ( % w/v) H εριεκτικότητα ενός διαλύµατος στα 100 βάρος ρος όγκο εκφράζει τα g της διαλυµένης ουσίας ου εριέχονται στα 100mL διαλύµατος. Συµβολίζεται µε % w/v. Π.χ διάλυµα NaCI 2% w/v Σηµαίνει ότι σε 100 ml διαλύµατος εριέχονται 2 g διαλυµένης ουσίας NaCI. ιάλυµα ζάχαρης 1 % w/v σηµαίνει ότι σε 100mL διαλύµατος εριέχεται 1 g ζάχαρης. ΣΗΜΕΙΩΣΗ. εν µ ορούµε να αφαιρέσουµε το 1g α ό τα 100mL για να βρούµε το νερό ( οι µονάδες είναι ανόµοιες) Γ. Περιεκτικότητα ε ί τοις εκατό κατ όγκο (% v/v ή vol ή αλκοολικοί βαθµοί º ) Η εριεκτικότητα % όγκου σε όγκο ή % v /v εκφράζει τα ml της διαλυµένης ουσίας ου εριέχονται σε 100 ml του διαλύµατος ή του αερίου µίγµατος. ηλαδή εκφράζει την εριεκτικότητα υγρού σε υγρό µίγµα ή την εριεκτικότητα αερίου σε αέριο µίγµα. Π.χ διάλυµα αλατόνερου 8% v /v σηµαίνει ότι στα 100 ml διαλύµατος εριέχονται 8 ml διαλυµένης ουσίας αλατιού. Ο αέρας έχει εριεκτικότητα 20 % v /v σε οξυγόνο σηµαίνει ότι εριέχονται 20 cm 3 οξυγόνου σε 100 cm 3 αέρα ή ότι εριέχονται 20 ml οξυγόνου σε 100 ml αέρα. Στα αλκοολούχα οτά %v/v ή vol ή αλκοολικοί βαθµοί º. Όταν αναφέρεται σε αλκοολούχα (οινο νευµατώδη) οτά, δηλώνει τα ml της αλκοόλης ή του οινο νεύµατος ( 21

23 αιθανόλη ή αιθυλική αλκοόλη, C 2 H 5 OH) ου εριέχονται σε 100 ml του αλκοολούχου ( οινο νευµατώδους) οτού. Π.χ κρασί 11% v/v ή 11 vol, ή 11º αλκοολικοί βαθµοί, σηµαίνει ότι σε 100 ml κρασιού ( το διάλυµα ) εριέχονται 11 ml οινο νεύµατος (αιθανόλης) δηλαδή αλκοόλης ου είναι η διαλυµένη ουσία. Ειδικές εκφράσεις εριεκτικότητας ολύ αραιών διαλυµάτων. Σε ολύ αραιά διαλύµατα, ό ως στην ερί τωση των ατµοσφαιρικών ρύ ων, χρησιµο οιούνται ειδικές εκφράσεις της εριεκτικότητας. Α. ppm ( parts per million) Εκφράζει τα µέρη της διαλυµένης ουσίας ου υ άρχουν σε ένα εκατοµµύριο (10 6 ) µέρη διαλύµατος. Η εριεκτικότητα αυτή µ ορεί να εκφραστεί είτε κατά βάρος είτε βάρος κατ όγκο είτε κατ όγκο. Π.χ ο αέρας έχει εριεκτικότητα 1ppm ( v) σε όζον (Ο 3 ) δηλώνει ότι Σε ml αέρα εριέχονται 1 ml όζοντος (Ο 3 ). Β. ppb ( parts per billion) Εκφράζει τα µέρη της διαλυµένης ουσίας ου υ άρχουν σε ένα δισεκατοµµύριο ( 10 9 ) µέρη του διαλύµατος. Ισχύουν τα ίδια όσον αφορά την έκφραση της µε την εριεκτικότητα ppm. Έκφραση εριεκτικότητας διαλύµατος µε ολλές διαλυµένες ουσίες Όταν ένα διάλυµα εριέχει ερισσότερες α ό µία διαλυµένες ουσίες τότε η εριεκτικότητα εκφράζεται για καθεµία ουσία ξεχωριστά. Π.χ διάλυµα 15 %w/w σε χλωριούχο νάτριο (NaCI) και 10% w/w σε χλωριούχο κάλιο (KCI) σηµαίνει ότι σε 100g διαλύµατος εριέχονται 15 g NaCI και 10 g ΚCI. ΠΡΟΣΟΧΗ. Γενικά σε κάθε διάλυµα ισχύει m (διαλύµατος) = m (διαλύτη) + m (διαλυµένης ουσίας) 22

24 ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΑΡΑΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗΣ ΕΝΟΣ ΙΑΛΥΜΑΤΟΣ Αραίωση ενός διαλύµατος είναι η ελάττωση της εριεκτικότητας του. Π.χ η αραίωση ραγµατο οιείται µε ροσθήκη καθαρού διαλύτη στο διάλυµα (διαλύτης είναι συνήθως το νερό H 2 O. Στην αραίωση ενός διαλύµατος µε την ροσθήκη νερού ισχύουν τα εξής. Ποσότητα τελικού διαλύµατος= οσότητα αρχικού διαλύµατος + οσότητα νερού V (τελικού διαλύµατος ) = V (αρχικού διαλύµατος) + V (διαλύτη) m (τελικού διαλύµατος) = m (αρχικού διαλύµατος) + m (διαλύτη) οσότητα διαλυµένης ουσίας αρχική = οσότητα διαλυµένης τελική m διαλυµένης ουσίας αρχική = m διαλυµένης ουσίας τελική Kατά την αραίωση ενός διαλύµατος η οσότητα της διαλυµένης ουσίας αραµένει σταθερή. Συµ ύκνωση ενός διαλύµατος είναι η αύξηση της εριεκτικότητάς του. Αντίθετα µε την αραίωση, η συµ ύκνωση γίνεται µε την αφαίρεση καθαρού διαλύτη α ό ένα διάλυµα, ου ραγµατο οιείται µε θέρµανση του διαλύµατος ο ότε α οµακρύνεται ο διαλύτης ( εξάτµιση ), ενώ η οσότητα της διαλυµένης ουσίας αραµένει σταθερή. Στην συµ ύκνωση ενός διαλύµατος µε την αφαίρεση νερού ισχύουν τα εξής. Ποσότητα τελικού διαλύµατος = οσότητα αρχικού διαλύµατος οσότητα νερού V (τελικού διαλύµατος ) = V (αρχικού διαλύµατος) V (διαλύτη) m (τελικού διαλύµατος) = m (αρχικού διαλύµατος) m (διαλύτη) οσότητα διαλυµένης ουσίας αρχική = οσότητα διαλυµένης τελική m διαλυµένης ουσίας αρχική = m διαλυµένης ουσίας τελική 23

25 Κατά την συµ ύκνωση ενός διαλύµατος µε την αφαίρεση νερού η οσότητα της διαλυµένης ουσίας αραµένει σταθερή. ΣΥΜΠΥΚΝΩΣΗ ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΤΟ ΙΑΛΥΜΑ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΙΑΛΥΜΕΝΗΣ ΟΥΣΙΑΣ Η µάζα της διαλυµένης ουσίας στο τελικό διάλυµα είναι ίση µε το άθροισµα των µαζών της αρχικής διαλυµένης ουσίας και της οσότητας της διαλυµένης ουσίας ου ροστίθεται. m διαλυµένης ουσίας τελική = m διαλυµένης ουσίας αρχική + m διαλυµένης ουσίας ου ροστέθηκε Η µάζα του τελικού διαλύµατος ισούται µε το άθροισµα των µαζών του αρχικού διαλύµατος και της οσότητας της ουσίας ου ροστίθεται. m διαλύµατος τελική = m διαλύµατος αρχική + m διαλυµένης ουσίας ου ροστέθηκε Αν η διαλυµένη ουσία ου ροστίθεται είναι υγρό όγκου V τότε ο όγκος του τελικού διαλύµατος είναι : V τελικού διαλύµατος =V αρχικού διαλύµατος + V Aν η διαλυµένη ουσία ου ροστίθεται είναι αέριο ή στερεό και κατά την εκφώνηση δεν αναφέρεται ότι ε έρχεται µεταβολή του όγκου, θεωρούµε ότι δεν αλλάζει ο όγκος του διαλύµατος. V τελικού διαλύµατος =V αρχικού διαλύµατος ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΝΑΜΙΞΗΣ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Ανάµιξη διαλυµάτων ου εριέχουν την ίδια διαλυµένη ουσία Ισχύουν τα αρακάτω. Η οσότητα της διαλυµένης ουσίας στο τελικό διάλυµα ισούται µε το άθροισµα των οσοτήτων των διαλυµένων ουσιών στα αρχικά διαλύµατα ου αναµιγνύονται 24

26 m διαλυµένης ουσίας τελική = m διαλυµένης ουσίας 1 + m διαλυµένης ουσίας σχέση 1 H λύση των ροβληµάτων στηρίζεται στην σχέση 1. Οι µονάδες των µαζών ρέ ει να είναι ίδιες. Η µάζα του τελικού διαλύµατος ισούται µε το άθροισµα των διαλυµάτων ου αναµιγνύονται m τελικού διαλύµατος = m διαλύµατος 1 + m διαλύµατος 2 + Ο όγκος του τελικού διαλύµατος ισούται µε το άθροισµα των όγκων των διαλυµάτων ου αναµιγνύονται, εφόσον δεν αναφέρεται στην εκφώνηση ότι γίνεται συστολή ή διαστολή του όγκου. V τελικού διαλύµατος = V διαλύµατος 1 + V διαλύµατος 2 + Ανάµιξη διαλυµάτων ου εριέχουν διαφορετικές διαλυµένες ουσίες ου δεν αντιδρούν µεταξύ τους. Ισχύουν τα αρακάτω Η µάζα της κάθε διαλυµένης ουσίας είναι ίδια στο αρχικό και στο τελικό διάλυµα Η µάζα του τελικού διαλύµατος ισούται µε το άθροισµα των µαζών των διαλυµάτων ου αναµιγνύονται m τελικού διαλύµατος = m διαλύµατος 1 + m διαλύµατος 2 + Ο όγκος του τελικού διαλύµατος ισούται µε το άθροισµα των όγκων των διαλυµάτων ου αναµιγνύονται V τελικού διαλύµατος = V διαλύµατος 1 + V διαλύµατος

27 ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ιαλυτότητα µιας ουσίας σε ορισµένο διαλύτη ονοµάζεται η µέγιστη οσότητα της ουσίας ου µ ορεί να διαλυθεί σε συγκεκριµένη οσότητα του διαλύτη αυτού σε ορισµένες συνθήκες ώστε να ροκύψει κορεσµένο διάλυµα. Παράγοντες διαλυτότητας Παράγοντες α ό τους ο οίους εξαρτάται η διαλυτότητα των στερεών στα υγρά Η διαλυτότητα των στερεών σε υγρούς διαλύτες εξαρτάται α ό Α. Τη φύση του διαλύτη. Για αράδειγµα το αλάτι NaCI είναι ολύ διαλυτό στο νερό αλλά αραµένει σχεδόν αδιάλυτο στον αιθέρα. Β. Τη θερµοκρασία. Η διαλυτότητα των στερεών στο νερό συνήθως αυξάνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Για αράδειγµα ερισσότερη οσότητα NaCI διαλύεται σε ορισµένη οσότητα ζεστού νερού α ό ότι στην ίδια οσότητα κρύου νερού. Παράγοντες α ό τους ο οίους εξαρτάται η διαλυτότητα των αερίων στα υγρά Η διαλυτότητα των αερίων σε υγρούς διαλύτες εξαρτάται α ό: Α. Α ό την φύση του διαλύτη Β. Τη θερµοκρασία. Η διαλυτότητα των αερίων στο νερό σε αντίθεση µε την διαλυτότητα των στερεών ελαττώνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Για τον λόγο αυτό µια αγωµένη µ ύρα αφρίζει λιγότερο α ό µία ζεστή, αφού το διοξείδιο του άνθρακα έχει µεγαλύτερη διαλυτότητα σε χαµηλές θερµοκρασίες. Γ. Την ίεση. Η διαλυτότητα των αερίων στο νερό αυξάνεται µε την αύξηση της ίεσης. Για αράδειγµα όταν αφαιρούµε το ώµα α ό το δοχείο ανθρακούχου αναψυκτικού µειώνεται η ίεση ο ότε µειώνεται και η διαλυτότητα του CO 2 το ο οίο αρχίζει να εξέρχεται. Αυτός είναι και ο λόγος ου όταν ανοίγουµε ένα µ ουκάλι µ ύρας ή αναψυκτικού αυτό αφρίζει. Μεθοδολογία για ασκήσεις διαλυτότητας Η διαλυτότητα µιας ουσίας είναι έκφραση εριεκτικότητας ου αναφέρεται στο διαλύτη σε ορισµένη θερµοκρασία. ιαλυτότητα % w /w : Καθορίζει τα g της διαλυµένης ουσίας σε 100 g διαλύτη. 26

28 ιαλυτότητα % w / v: Καθορίζει τα g της διαλυµένης ουσίας σε 100 ml διαλύτη. ΣΗΜΕΙΩΣΗ. Αν ο διαλύτης είναι το νερό Η 2 Ο η διαλυτότητα % w /w ταυτίζεται µε την διαλυτότητα % w/v ε ειδή τα 100 g Η 2 Ο κατέχουν όγκο 100 ml (d H 2 O= 1g/mL ) υκνότητα του νερού Α ό την διαλυτότητα µιας ουσίας µ ορούµε να υ ολογίσουµε την εριεκτικότητα του κορεσµένου διαλύµατος. Αν σε ορισµένη οσότητα διαλύτη ροστεθεί µεγαλύτερη οσότητα διαλυµένης ουσίας α ό την µέγιστη ου µ ορεί να διαλυθεί, τότε η ε ι λέον οσότητα α οβάλλεται µε µορφή ιζήµατος. Αν ένα διάλυµα είναι κορεσµένο σε ορισµένη θερµοκρασία και ψυχθεί, η διαλυτότητα συνήθως µειώνεται, τότε ένα µέρος της διαλυµένης ουσίας α οβάλλεται α ό το διάλυµα µε µορφή ιζήµατος. Αν ένα διάλυµα είναι κορεσµένο σε ορισµένη θερµοκρασία και ανυψωθεί η θερµοκρασία του, διαλυτότητα του αυξάνει. Τότε στο διάλυµα µ ορεί να διαλυθεί ε ι λέον οσότητα διαλυµένης ουσίας. Π.χ Η διαλυτότητα του NaCI στους 15 ºC είναι 35,5 % w/ w. Να υ ολογιστεί ή % w/ w. ΛΥΣΗ ιαλυτότητα 35,5 % w/ w σηµαίνει ότι σε 100 g διαλύτη µ ορούν να διαλυθούν 35,5 g διαλυµένης ουσίας NaCI και να σχηµατίσουν κορεσµένο διάλυµα µάζας ,5 = 135,5 g Tα 135,5 g διαλύµατος εριέχουν 35,5 g διαλυµένης ουσίας NaCI Τα 100 g διαλύµατος εριέχουν χ ; X= 26,2 g ΝαCI. Άρα το διάλυµα είναι 26,2 % w/ w ΗΛΕΚΤΡΟΝΙAΚΗ ΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ 1. Ποια είναι δοµή του ατόµου; Μια α λή εικόνα ξε ερασµένη βέβαια σήµερα είναι αυτή ου έδωσε ο Bohr χρησιµο οιώντας τα ειραµατικά δεδοµένα του Rutherford. Σύµφωνα µε το Bohr κάθε άτοµο α οτελείται α ό τον υρήνα και τα ηλεκτρόνια. Ο υρήνας του ατόµου εριέχει τα θετικά φορτισµένα ρωτόνια και τα ουδέτερα νετρόνια. Στον υρήνα είναι ρακτικά συγκεντρωµένη η µάζα του ατόµου. 27

29 Τα ηλεκτρόνια κινούνται σε µεγάλες α οστάσεις και γύρω α ό τον υρήνα σε καθορισµένες (ε ιτρε τές) τροχιές ου ονοµάζονται στιβάδες (ή φλοιός ή ενεργειακή στάθµη). Στη θεµελιώδη κατάσταση του ατόµου οι στιβάδες είναι ε τά και χαρακτηρίζονται α ό τα γράµµατα του αγγλικού αλφαβήτου K, L, M, N,...Q. Κάθε στιβάδα έχει ορισµένη τιµή ενέργειας η ο οία ελαττώνεται όσο ιο κοντά βρίσκεται η στιβάδα αυτή στον υρήνα. Έτσι η ενέργεια των στιβάδων αυξάνεται µε τη σειρά K<L<M<N<O<P<Q Κάθε στιβάδα χαρακτηρίζεται α ό έναν αριθµό ου ονοµάζεται κύριος κβαντικός αριθµός συµβολίζεται µε n. Κ n=1, L n=2, M n=3, N n=4 κ.ο.κ 2. Πως γίνεται η κατανοµή των ηλεκτρονίων στις στιβάδες κάθε ατόµου ( ηλεκτρονιακή δοµή) Προκειµένου να γίνει η κατανοµή των e - στις στιβάδες ενός ατόµου ακολουθούµε τους εξής κανόνες: 1. Ο µέγιστος αριθµός ηλεκτρονίων ου µ ορεί να άρει κάθε µία α ό τις τέσσερις ρώτες στιβάδες (K, L, M, N,) δίνεται α ό τον τύ ο 2n 2 (ό ου n=κύριος κβαντικός αριθµός). 2. Η εξωτερική στιβάδα ή η στοιβάδα σθένους ο οιουδή οτε ατόµου µ ορεί να άρει µέχρι 8 ηλεκτρόνια (δεν µ ορεί να έχει δηλαδή ερισσότερα α ό 8 e) εκτός α ό την Κ στοιβάδα ου συµ ληρώνεται µε δύο ηλεκτρόνια. 3. Ο αριθµός e - της ροτελευταίας στιβάδας δεν µ ορεί να είναι µεγαλύτερος α ό 18 e αλλά ούτε και µικρότερος α ό 8e. Αν είναι η Κ στοιβάδα συµ ληρώνεται µε δυο ηλεκτρόνια ο ότε είναι και η µοναδική εξαίρεση στον κανόνα. ηλαδή η ροτελευταία στοιβάδα δεν µ ορεί να εριέχει ερισσότερα α ό 18 ηλεκτρόνια αλλά ούτε λιγότερα α ό 8. Η κατανοµή των ηλεκτρονίων στα άτοµα γίνεται µε την αρχή της ελάχιστης ενέργειας σύµφωνα µε την ο οία οι διάφορες στιβάδες ενός ατόµου συµ ληρώνονται ξεκινώντας α ό τις χαµηλότερες ενεργειακά ρος τις υψηλότερες ενεργειακά στιβάδες, δηλαδή ρώτα συµ ληρώνεται η Κ µετά η L, ακολουθεί η Μ κ.λ. 28

30 n (κύριος κβαντικός αριθµός) ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ Στοιβάδα Μέγιστος αριθµός ηλεκτρονίων ( 2n 2 ) 1 Κ = 2 2 L = 8 3 M = 18 4 N = 32 ΣΥΝΘΗΚΕΣ TOY bohr Τα ηλεκτρόνια εριστρέφονται γύρω α ό τον υρήνα σε ορισµένες µόνο κυκλικές τροχιές ου είναι συνολικά 7 και συµβολίζονται µε τα γράµµατα Κ,L,M,N,O,P,Q ξεκινώντας α ό τον υρήνα ρος τα έξω. Τα ηλεκτρόνια όταν κινούνται στις ε ιτρε όµενες τροχιές έχουν καθορισµένη ενέργεια. Όταν ένα ηλεκτρόνιο µετα ηδήσει α ό τροχιά µε ενέργεια E 2 σε τροχιά µικρότερης ενέργειας Ε 1 τότε το άτοµο εκ έµ ει ακτινοβολία. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ 1) Nα γραφεί η ηλεκτρονιακή δοµή των στοιχείων 19K Κ=2e, L=8e,M=8e, N= 1e 35Br K=2e, L=8e, M=18e, N=7e 54 Xe K=2e, L=8e, M=18e, N=18e, O= 8e 50 Sn K=2e, L=8e, M=18e, N=18e, O=4e 86Rn Κ=2e, L=8e, Μ=18e, Ν=32e, Ο=18e, P= 8e 2) Να γραφεί η ηλεκτρονιακή δοµή των ιόντων. Για να γίνει η κατανοµή των ηλεκτρονίων ρέ ει ρώτα να καθοριστεί ο αριθµός τους. Όταν ρόκειται για το άτοµο του στοιχείου( ουδέτερο άτοµο) γνωρίζουµε ότι ο αριθµός των ηλεκτρονίων είναι ίσος µε τον ατοµικό αριθµό. Στην ερί τωση όµως των ιόντων τα ράγµατα είναι λίγο διαφορετικά. Στα ανιόντα υ άρχουν τόσα ερισσότερα ηλεκτρόνια α ό τα ρωτόνια όσο είναι το φορτίο τους. Π.χ το 7 Ν -3 έχει 3 ερισσότερα ηλεκτρόνια α ό τα ρωτόνια. ηλαδή συνολικά 7+3 = 10e Στα κατιόντα υ άρχουν τόσο λιγότερα ηλεκτρόνια α ό τα ρωτόνια όσο είναι το φορτίο τους.χ 19 Κ + έχει 1e λιγότερο α ό τα ρωτόνια δηλ έχει 19-1=18e. Mε βάση τα αρα άνω έχουµε. 29

31 16S =18e K=2e, L=8e, M=8e 11Na =10e K=2e, L=8e 53I =54e K=2e, L=8e, M=18e, N=18e, O=8e 20Ca =18e K=2e, L=8e, M=8e 12Mg =10e K=2e, L=8e 3) Ποια είναι η ηλεκτρονιακή δοµή ενός ατόµου ου έχει µαζικό αριθµό 40 και στον υρήνα του υ άρχουν 4 νετρόνια ερισσότερα α ό τα ρωτόνια; ΛΥΣΗ ρωτόνια p νετρόνια n=p+4 όµως Α=Ζ+Ν ή Α=p+n 40=p+n 40=p+p+4 40=2p+4 2p=36 p=18 ε οµένως 18 θα είναι και τα ηλεκτρόνια του ατόµου. Η κατανοµή γίνεται ως εξής. Κ=2,L=8, M=8 4)Το ιόν Α +2 έχει ηλεκτρονιακή δοµή K=2, L=8, M=8.Αν αριθµός p=αριθµός n να βρεθούν ο ατοµικός και ο µαζικός αριθµός του ατόµου του στοιχείου. ΛΥΣΗ Α ό την ηλεκτρονιακή δοµή αρατηρούµε ότι υ άρχουν συνολικά 2e+8e+8e=18e. Πρόκειται όµως για το ιόν Α +2 ου σηµαίνει ότι τα ηλεκτρόνια είναι κατά 2 λιγότερα α ό τα ρωτόνια ε οµένως υ άρχουν 18+2=20 ρωτόνια. Ο ατοµικός αριθµός λοι όν είναι Z=20. Τώρα αφού, αριθµός ρωτονίων = αριθµός νετρονίων θα υ άρχουν και 20 νετρόνια. Άρα ο µαζικός αριθµός A=Z+N=20+20=40 5)Ποια είναι η ηλεκτρονιακή δοµή ενός ατόµου ου έχει µαζικό αριθµό 23 και στον υρήνα του υ άρχει ένα ερισσότερο νετρόνιο α ό τα ρωτόνια. ΛΥΣΗ Πρωτόνια p Νετρόνια n=p+1 A=Z+N ή Α=p+n.Ξέρω όµως ότι Α=23 άρα 23=p+n άρα 23=p+p+1 2p= 22 p=11 Άρα 11 θα είναι και τα ηλεκτρόνια του ατόµου 11e ε οµένως η ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου θα είναι Κ=2, Μ=8, Μ=1 6) ίνεται το στοιχείο Α µε ατοµικό αριθµό Ζ και µαζικό αριθµό 40. Αν ισχύει η σχέση -αριθµός n / αριθµός p=1,1- οια είναι η ηλεκτρονιακή δοµή του στοιχείου. 30

32 n/p=1,1 n=1,1 p ρωτόνια p νετρόνια n=1,1p A=Z+N ή Α= p+n.ξέρω όµως ότι ο µαζικός αριθµός είναι 40. Ε οµένως 40= p+n 40= p+1,1p 40=2,1p p=19 Και ε ειδή ρόκειται για ουδέτερο άτοµο 19 θα είναι τα ηλεκτρόνια. Η ηλεκτρονιακή δοµή του ατόµου θα είναι. K=2, L=8, M=8, N=1 ΠΕΡΙΟ ΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Το εριοδικό σύστηµα εριλαµβάνει την κατάταξη όλων των στοιχείων κατά αύξοντα ατοµικό αριθµό. Έχει αρατηρηθεί ότι οι φυσικοχηµικές ιδιότητες των στοιχείων είναι εριοδική συνάρτηση του ατοµικού τους αριθµού. ηλαδή αυξανόµενου του ατοµικού αριθµού οι ιδιότητες των στοιχείων µεταβάλλονται αλλά µετά α ό ένα ορισµένο αριθµό εµφανίζονται στοιχεία µε ανάλογες ιδιότητες και αυτό ε αναλαµβάνεται έξι φορές. Τα στοιχεία µε ανάλογες φυσικοχηµικές ιδιότητες είναι το οθετηµένα στην ίδια κατακόρυφη στήλη ου λέγεται οµάδα ενώ σε κάθε οριζόντια σειρά ου λέγεται ερίοδος έχουµε στοιχεία των ο οίων οι ιδιότητες µεταβάλλονται βαθµιαία α ό αριστερά ρος τα δεξιά. Κάθε οµάδα διαιρείται δε δύο υ οοµάδες Α,Β κύρια και δευτερεύουσα αντίστοιχα. Τα στοιχεία της ΙΑ οµάδας ( Li,Na,K,Rb,Cs,Fr εκτός του Η ) ονοµάζονται αλκάλια, της ΙΙΑ (Βe,Mg,Ca,Sr,Ba,Ra) αλκαλικές γαίες, της ΙΙΙΑ οµάδας (Β,ΑΙ,Ga,In,TI) γαίες, της VIIA οµάδας (F,CI,Br,I,At) αλογόνα και τέλος της µηδενικής οµάδας VIIIA ( He,Ne,Ar,Kr,Xe,Rn) ευγενή αέρια. Τέλος τα στοιχεία α ό Ζ=58 µέχρι Ζ=71 έχουν αρόµοιες ιδιότητες µε το λανθάνιο Ζ=57 και κανονικά θα έ ρε ε να το οθετηθούν όλα στην ΙΙΙ Β οµάδα ράγµα ρακτικά αδύνατο γιαυτό το οθετούνται στο κάτω µέρος του εριοδικού συστήµατος και είναι γνωστά σαν λανθανίδες. Το ίδιο συµβαίνει µε τα στοιχεία α ό Ζ= 90 µέχρι Ζ=103 των ο οίων οι ιδιότητες µοιάζουν µε του ακτινίου Ζ=89 και ονοµάζονται ακτινίδες. 31

33 Στον εριοδικό ίνακα υ άρχουν συνολικά 7 ερίοδοι. Οι οµάδες µε τον χαρακτηρισµό Α είναι οι κύριες και είναι οι εξής ΙΑ,ΙΙΑ,ΙΙΙΑ,IVA,VA,VIA,VIIA,VIIIA Οι οµάδες µε τον χαρακτηρισµό Β είναι οι δευτερεύουσες και τα στοιχεία ου ανήκουν σε αυτές ονοµάζονται µεταβατικά στοιχεία ή στοιχεία µετά τωσης. Παρατηρήσεις Κάθε ερίοδος (εκτός της ρώτης) αρχίζει µε ένα µέταλλο των αλκαλίων και τελειώνει µε ένα ευγενές αέριο. Ο αριθµός των ηλεκτρονίων της εξωτερικής στοιβάδας των ατόµων των στοιχείων µιας κύριας οµάδας του εριοδικού συστήµατος συµ ί τει µε τον αύξοντα αριθµό της οµάδας, ενώ ο αριθµός των ηλεκτρονιακών στοιβάδων συµ ί τει µε τον αύξοντα αριθµό της εριόδου. ηλαδή ο αριθµός των στοιβάδων στις ο οίες έχουν κατανεµηθεί τα ηλεκτρόνια ενός στοιχείου δείχνει τον αριθµό της εριόδου στην ο οία ανήκει το στοιχείο. Ο αριθµός των ηλεκτρονίων σθένους ή ο αριθµός των ηλεκτρονίων της εξωτερικής στοιβάδας ενός στοιχείου στην ηλεκτρονιακή δοµή υ οδηλώνει και τον αριθµό της κύριας οµάδας του εριοδικού συστήµατος ου ανήκει. ΛΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ 1) Το Ca έχει ατοµικό αριθµό 20. Ε οµένως στο άτοµο του υ άρχουν και 20 ηλεκτρόνια. Η κατανοµή των ηλεκτρονίων έχει ως εξής. Κ=2e, L=8e, M=8e, N=2e. H στοιβάδα σθένους ή εξωτερική στοιβάδα ( τελευταία άντα στοιβάδα στην ηλεκτρονιακή δοµή ο οιουδή οτε ατόµου ) είναι η Ν=2e. Άρα το ασβέστιο ανήκει στην ΙΙΑ οµάδα ( αφού έχει 2 ηλεκτρόνια στην στοιβάδα σθένους ) και στην 4 η ερίοδο ( αφού συνολικά έχει 4 ηλεκτρονιακές στοιβάδες.) 2) Ποια είναι η θέση στο εριοδικό σύστηµα των στοιχείων 17Α και 36 Γ Αφού ρόκειται για ουδέτερα άτοµα και όχι για ιόντα ο ατοµικός αριθµός Ζ εκφράζει και το αριθµό των ηλεκτρονίων. Οι ηλεκτρονιακές δοµές είναι οι εξής. 17 Α Κ=2e, L=8e, M=7e 36 Γ K=2e, L=8e, M=18e, N=8e 32

34 ε οµένως το στοιχείο 17 Α ανήκει στην VIIA oµάδα (7e στην εξωτερική στοιβάδα) και στην 3 η ερίοδο( 3 στοιβάδες). Ενώ το 36 Γ ανήκει στην VIIIA οµάδα (8e στην εξωτερική στοιβάδα) και στην 4 η ερίοδο (4 στοιβάδες). 3) Το δεύτερο στοιχείο των αλκαλικών γαιών ανήκει στην 3 η ερίοδο. Να υ ολογιστούν Α) Ο ατοµικός αριθµός του Β) Αν υ άρχει στοιχείο των αλκαλικών γαιών στην 1 η ερίοδο Γ) Ο ατοµικός αριθµός του στοιχείου των αλκαλικών γαιών ου ανήκει στην 7 η ερίοδο. Α) Αφού είναι στοιχείο των αλκαλικών γαιών θα ανήκει στην οµάδα ΙΙΑ ε οµένως θα έχει 2e στην εξωτερική του στοιβάδα (στοιβάδα σθένους). Ανήκει στην 3 η ερίοδο άρα θα έχει 3 στοιβάδες. ηλαδή η ηλεκτρονιακή του δοµή έχει ως εξής. Κ=2, L=8, M=2. Άρα συνολικά θα έχει 12 e. Ε ειδή όµως αριθµός ηλεκτρονίων = αριθµός ρωτονίων θα υ άρχουν και 12 ρωτόνια στον υρήνα δηλαδή Ζ=12. Β) Όχι γιατί θα έ ρε ε να υ άρχει 1 στοιβάδα µε 2 e. Τότε όµως το στοιχείο θα ήταν ευγενές αέριο (ό ως ράγµατι είναι το 2 Ηe) διότι θα είχε συµ ληρωµένη την εξωτερική του στοιβάδα ου είναι η Κ µε 2e Γ) To ζητούµενο στοιχείο θα έχει 7 στοιβάδες και η τελευταία στοιβάδα θα έχει 2 ηλεκτρόνια αφού ροκύ τει για στοιχείο των αλκαλικών γαιών. Ε οµένως η ηλεκτρονιακή δοµή θα είναι η εξής. K=2e, L=8e, M=18e, N=32e, O=18e, P=8e, Q=2e Συνολικός αριθµός e = =88e και ε ειδή αριθµός p=αριθµός e θα είναι Ζ=88 4) Να βρεθεί ο ατοµικός αριθµός του 3 ου αλογόνου και του 3 ου ευγενούς αερίου. Είναι αλογόνο συνε ώς ανήκει στην VIIA οµάδα έχει δηλαδή 7e στην εξωτερική του στοιβάδα ή στην στοιβάδα σθένους του. Θα έχει 4 στοιβάδες δηλαδή θα ανήκει στην 4 η ερίοδο µιας και το ρώτο αλογόνο ανήκει στην 2 η ερίοδο το δεύτερο ανήκει στην 3 η ερίοδο και το τρίτο ανήκει στην 4 η ερίοδο. Είναι K=2e, L=8e,M=18e, N=7e Συνολικά o αριθµός ηλεκτρονίων θα είναι =35e. Ε ειδή όµως αριθµός ρωτονίων = αριθµός ηλεκτρονίων θα είναι και p=35=z 33

35 Είναι ευγενές αέριο συνε ώς έχει συµ ληρωµένη την εξωτερική του στοιβάδα µε 8e. Είναι το τρίτο ευγενές αέριο συνε ώς θα ανήκει στην 3 η ερίοδο δηλαδή θα έχει 3 στοιβάδες. Η ηλεκτρονιακή του δοµή θα είναι η εξής. K=2e, L=8e, M=8e.Συνολικά ο αριθµός των ηλεκτρονίων θα είναι =18e άρα και ο αριθµός των ρωτονίων θα είναι 18 p=18 άρα Ζ=18 ΗΛΕΚΤΡΟΘΕΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Τα άτοµα αυτών των στοιχείων αρουσιάζουν την τάση να α οβάλλουν ηλεκτρόνια ώστε να α οκτήσουν συµ ληρωµένη στοιβάδα ο ότε φορτίζονται θετικά µετατρέ ονται δηλαδή σε θετικά ιόντα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα στοιχεία των τριών ρώτων οµάδων του εριοδικού συστήµατος (ΙΑ,ΙΙΑ,ΙΙΙΑ) και γενικά όλα τα µέταλλα. Συγκεκριµένα, στοιχεία των ο οίων τα άτοµα διαθέτουν 1 ή 2 ή 3 ηλεκτρόνια στην εξωτερική τους στοιβάδα ή στην στοιβάδα σθένους (εκτός του Η) έχουν την τάση να α οβάλλουν ηλεκτρόνια και ε οµένως είναι σαφώς ηλεκτροθετικά. Η τάση α οβολής ηλεκτρονίων (ηλεκτροθετικότητα) είναι τόσο µεγάλη όσο λιγότερα είναι τα ηλεκτρόνια σθένους και µακρύτερα βρίσκονται α ό τον υρήνα. Η ηλεκτροθετικότητα στην ίδια οµάδα του εριοδικού συστήµατος αυξάνεται α ό άνω ρος τα κάτω και στην ίδια ερίοδο α ό δεξιά ρος τα αριστερά. ΗΛΕΚΤΡΑΡΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. Τα άτοµα αυτών των στοιχείων αρουσιάζουν την τάση να ροσλαµβάνουν ηλεκτρόνια ο ότε φορτίζονται αρνητικά µετατρέ ονται δηλαδή σε αρνητικά ιόντα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως τα στοιχεία της VA,VIA και της VIIA οµάδας του εριοδικού συστήµατος. Συγκεκριµένα: Στοιχεία των ο οίων τα άτοµα διαθέτουν 5, 6 ή 7 ηλεκτρόνια στην εξωτερική στοιβάδα έχουν την τάση να ροσλάβουν ηλεκτρόνια ε οµένως, είναι σαφώς ηλεκτραρνητικά. Η τάση ρόσληψης ηλεκτρονίων (ηλεκτραρνητικότητα) είναι τόσο µεγάλη όσο ερισσότερα είναι τα ηλεκτρόνια σθένους και όσο ιο κοντά βρίσκονται αυτά στον υρήνα. 34

36 ηλαδή συγκρίνοντας άτοµα µε ίδιο αριθµό στοιβάδων ( ίδια ερίοδος) αλλά µε 7 ή 6 ή 5 ηλεκτρόνια σθένους, αρατηρούµε ότι ιο εύκολα ροσλαµβάνεται 1e α ό το άτοµο µε τα 7e αρά α ό το άτοµο µε τα 6e ή µε τα 5e, για να α οκτήσει δοµή ευγενούς αερίου και συγκρίνοντας άτοµα µε ίδιο αριθµό στοιβάδων αρατηρούµε ότι ιο εύκολα ροσλαµβάνεται e α ό το άτοµο µε µικρότερο αριθµό στοιβάδων. Έτσι η ηλεκτραρνητικότητα στην ίδια οµάδα του εριοδικού συστήµατος αυξάνεται α ό κάτω ρος τα άνω και στην ερίοδο α ό αριστερά ρος τα δεξιά. ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΝΟΣ ΑΤΟΜΟΥ ( ΑΤΟΜΙΚΗ ΑΚΤΙΝΑ) Όσο αφορά το µέγεθος ενός ατόµου είναι µία α ό τις ιο οµαλά µεταβαλλόµενες ιδιότητες άνω στο εριοδικό σύστηµα. Έτσι αυτό αυξάνει µέσα σε µία οµάδα α ό άνω ρος τα κάτω (αφού µεγαλώσει ο αριθµός στοιβάδων) ενώ ελαττώνεται σε µία ερίοδο α ό αριστερά ρος τα δεξιά ( διότι µεγαλώνει η τιµή της ελκτικής δύναµης µεταξύ e και υρήνα ενώ ο αριθµός στοιβάδων αραµένει ο ίδιος). Για αράδειγµα το βάριο (Βα) είναι µικρότερο σε µέγεθος α ό το καίσιο (Cs) και το κάλιο (Κ) είναι µεγαλύτερο σε µέγεθος α ό το νάτριο Να. Ας δούµε τώρα τι συµβαίνει µε το µέγεθος ενός ατόµου σε σχέση µε το µέγεθος του ιόντος του.χ 9 F και 9 F - To µέγεθος ενός ατόµου ή ιόντος καθορίζεται α ό το συνολικό αριθµό των e του και α ό τον αριθµό ρωτονίων του υρήνα. Η ηλεκτρονιακή δοµή του 9 F είναι K=2e, L=7e Η ηλεκτρονιακή δοµή του 9 F - είναι K=2e, L=8e O αριθµός των στοιβάδων είναι ο ίδιος αλλά το F - έχει µεγαλύτερη ακτίνα ε ειδή Α) έχει ερισσότερα e ( 10e έναντι 9e του 9 F) ου σηµαίνει ότι οι α ωστικές δυνάµεις µεταξύ όλων των e είναι εντονότερες και έτσι α οµακρύνονται ερισσότερο µεταξύ τους. Β) οι ελκτικές δυνάµεις α ό τον υρήνα είναι ίδιες ( ίδιος αριθµός ρωτονίων). ΕΤΕΡΟΠΟΛΙΚΟΣ Ή ΙΟΝΤΙΚΟΣ ΕΣΜΟΣ Είναι ο δεσµός µεταξύ των ατόµων ου δηµιουργείται µε α οβολή ηλεκτρονίων α ό άτοµο ενός στοιχείου και ρόσληψη τους α ό άτοµο ή 35

37 άτοµα άλλου στοιχείου ώστε να έχουµε θετικά και αρνητικά ιόντα ου συγκρατούνται µε δυνάµεις ηλεκτροστατικής φύσης. Ο αριθµός των ηλεκτρονίων ου α οβάλλει ή ροσλαµβάνει ένα άτοµο κατά το σχηµατισµό µιας ετερο ολικής ένωσης καθορίζει το ετερο ολικό σθένος του στοιχείου. Στην ερί τωση του ετερο ολικού δεσµού (ΝαCI) δεν υ άρχει η έννοια του µορίου. εν δηµιουργείται δηλαδή µε τον µηχανισµό α οβολής ρόσληψης ηλεκτρονίων ένα νέο σωµατίδιο. Α λώς τα ιόντα συµµετέχουν στο κρυσταλλικό λέγµα µε καθορισµένη αναλογία. Ε ειδή το Να α οβάλλει 1e έχει ετερο ολικό σθένος +1 ενώ το CI ε ειδή ροσλαµβάνει 1e λέµε ότι έχει ετερο ολικό σθένος -1. Προϋ όθεση για την δηµιουργία ετερο ολικού δεσµού µεταξύ των ατόµων είναι να υ άρχει δότης ηλεκτρονίων δηλαδή άτοµο ηλεκτροθετικού στοιχείου ( µε 1,2,3 ηλεκτρόνια σθένους εκτός του Η) και δέκτης ηλεκτρονίων δηλαδή άτοµο ηλεκτραρνητικού στοιχείου (µε 5,6,7 ηλεκτρόνια σθένους ή µερικές φορές µε 4) Tα χαρακτηριστικά των ετερο ολικών ενώσεων είναι. Η δοµική µονάδα µιας ετερο ολικής ένωσης δεν είναι µόριο αλλά στοιχειώδης κρύσταλλος στον ο οίο συµµετέχουν θετικά και αρνητικά ιόντα µε καθορισµένη αναλογία µεταξύ τους. Ο συµβολισµός µιας ετερο ολικής ένωσης.χ CaCI 2 έχει τον χαρακτήρα τύ ου ου δείχνει το είδος των ιόντων ου συµµετέχουν στον ετερο ολικό δεσµό και την αναλογία µεταξύ τους. Εξαιτίας των ισχυρών ηλεκτροστατικών έλξεων µεταξύ των ιόντων οι ετερο ολικές ενώσεις είναι σώµατα στερεά, κρυσταλλικά µε υψηλά σηµεία τήξης. Οι ετερο ολικές διαλύτες διαλύονται σε διαλύτες ό ως το νερό. Οι ετερο ολικές ενώσεις είναι ηλεκτρολύτες δηλαδή άγουν το ηλεκτρικό ρεύµα. Ετερο ολικές ενώσεις είναι Τα άλατα.χ CaCI 2 Τα οξείδια των µετάλλων.χ Να 2 Ο Οι υδροξυλικές βάσεις.χ ΝαΟΗ. 36

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

5 η ΕΚΔΟΣΗ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ

5 η ΕΚΔΟΣΗ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 5 η ΕΚΔΟΣΗ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ 1 2 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ EΛΛΗΝΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΣΥΜΒΟΛΟ Υδρογόνο Η Άνθρακας C Oξυγόνο O Άζωτο N Φώσφορος P Θείο S Πυρίτιο Si Φθόριο F Χλώριο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ

ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Η συγκέντρωση συμβολίζεται γενικά με το σύμβολο C ή γράφοντας τον μοριακό τύπο της διαλυμένης ουσίας ανάμεσα σε αγκύλες, π.χ. [ΝΗ 3 ] ή [Η 2 SO 4 ]. Σε κάθε περίπτωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ε. Ατσαλάκη ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (2000-2011) Χημεία Γ Λυκείου Α) Να επιλέξετε σε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις τη σωστή απάντηση: 1. To στοιχείο που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Γ'ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:NIKOΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ

ΧΗΜΕΙΑ Γ'ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:NIKOΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ ΧΗΜΕΙΑ Γ'ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:NIKOΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ ΧΗΜΙΚΟΣ Α.Π.Θ 2 ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ EΛΛΗΝΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΣΥΜΒΟΛΟ Υδρογόνο Η Άνθρακας C Oξυγόνο O Άζωτο N Φώσφορος P Θείο S Πυρίτιο Si Φθόριο F Χλώριο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΧΗΜΙΚΟΙ ΕΣΜΟΙ 2.1. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-27) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο ατοµικός αριθµός εκφράζει:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Οι ασκήσεις διαλυμάτων που αφορούν τις περιεκτικότητες % w/w, % w/v και % v/v χωρίζονται σε 3 κατηγορίες: α) Ασκήσεις όπου πρέπει να βρούμε ή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-21) να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το 1g είναι: α. µονάδα βάρους

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων

Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων Καταστατική εξίσωση ιδανικών αερίων 21-1. Από τι εξαρτάται η συμπεριφορά των αερίων; Η συμπεριφορά των αερίων είναι περισσότερο απλή και ομοιόμορφη από τη συμπεριφορά των υγρών και των στερεών. Σε αντίθεση

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 o ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις (1-24) να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το 1g είναι: α. μονάδα βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής

Θέμα 1 ο. πολλαπλής επιλογής Χημεία Α ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. Σα όξινα οξείδια είναι τα οξείδια : a. Που αντιδρούν με οξέα b. Που αντιδρούν με βάσεις c. Που λέγονται και ανυδρίτες οξέων αφού προκύπτουν από αφυδάτωση

Διαβάστε περισσότερα

1.2 Αρχές δόμησης πολυηλεκτρονικών ατόμων

1.2 Αρχές δόμησης πολυηλεκτρονικών ατόμων 1.2 Αρχές δόμησης πολυηλεκτρονικών ατόμων 1. Ερώτηση: Τι είναι η ηλεκτρονική δόμηση ή ηλεκτρονική κατανομή; Η συμπλήρωση των τροχιακών με ηλεκτρόνια, λέγεται ηλεκτρονική δόμηση ή ηλεκτρονική κατανομή.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 11. 1 o ιαµοριακές δυνάµεις Καταστάσεις της ύλης Α. ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Ενδοµοριακές δυνάµεις: Ονοµάζονται οι δυνάµεις που συγκρατούν τα άτο- µα στα µόρια των στοιχείων ή των ενώσεων. Στις ετεροπολικές

Διαβάστε περισσότερα

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ

7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ 7ο Μάθημα Η ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΕΝΟΣ ΥΛΙΚΟΥ Συμβαίνει κι αυτό: ο όγκος ενός σώματος να 'ναι μεγάλος, αλλά η μάζα του να 'ναι μικρή Από την καθημερινή μας ζωή, ξέρουμε τι σημαίνει πυκνό και αραιό: πυκνό δάσος, αραιά

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 : Κεφάλαιο 2 : Κεφάλαιο 3 : Κεφάλαιο 4 : Κεφάλαιο 5 : ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 : Κεφάλαιο 2 : Κεφάλαιο 3 : Κεφάλαιο 4 : Κεφάλαιο 5 : ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1.1 Με τι ασχολείται η Χημεία - Ποια είναι η σημασία της Χημείας στη ζωή μας 1.2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα) - Μετρήσεις και μονάδες 1.3 Δομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2

ΙΙΚ ΟΣΣ Θ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 2.1. Ba(OH)2(aq) + H2SO4(aq) BaSO4 + 2H2O. 2Al(s) + 6HCl(aq) 2AlCl3(aq) + 3H2 1 Κ ΚΩ Ω ΙΙΚ ΚΟ ΟΣΣ Θ ΘΕ ΕΜ ΜΑ ΑΤΤΟ ΟΣΣ:: G GII A A C CH HIIM M 00 997733 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο.1 Ba(OH)(aq) HSO4(aq) BaSO4 HO Al(s) 3HCl(aq) AlCl3(aq) NaCO3(aq) HCl(aq) NaCl(aq) CO HO Η αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 Α) Τί είναι µονόµετρο και τί διανυσµατικό µέγεθος; Β) Τί ονοµάζουµε µετατόπιση και τί τροχιά της κίνησης; ΘΕΜΑ 2 Α) Τί ονοµάζουµε ταχύτητα ενός σώµατος και ποιά η µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Μ. Τετάρτη 16 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α.1 Ποια από τις παρακάτω τετράδες κβαντικών αριθµών αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2o ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ 2.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-28 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η καύση ορισµένων παραγώγων του πετρελαίου γίνεται µε σκοπό:

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαντήσεις των ασκήσεων

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαντήσεις των ασκήσεων Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος ΜEd: «Σπουδές στην εκπαίδευση» Email : stvrentzou@gmail.com www.ma8eno.gr 1 ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαντήσεις των ασκήσεων Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ

6.2. ΤΗΞΗ ΚΑΙ ΠΗΞΗ, ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΕΣ 45 6.1. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ ΦΑΣΕΩΝ Όλα τα σώµατα,στερεά -ά-αέρια, που υπάρχουν στη φύση βρίσκονται σε µια από τις τρεις φάσεις ή σε δύο ή και τις τρεις. Όλα τα σώµατα µπορεί να αλλάξουν φάση

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία. 1. 2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα). Μετρήσεις και μονάδες.

Θεωρία. 1. 2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα). Μετρήσεις και μονάδες. Θεωρία 1. 2 Γνωρίσματα της ύλης (μάζα, όγκος, πυκνότητα). Μετρήσεις και μονάδες. 2.1. Τι είναι φυσικό μέγεθος; Τα φυσικά μεγέθη είναι ποσότητες που προσδιορίζουν τις διαστάσεις ενός σώματος ή ενός φυσικού

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.2 ΑΛΚΑΛΙΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλκαλίων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε ορισμένες κοινές ιδιότητες των αλκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Β Γυμνασίου Γενική Ενότητα 1 Περιβάλλον : Οτιδήποτε υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007 ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΧΗΜΕΙΑ (ΦΥΕ 12) Ονοματεπώνυμο Φοιτητή: Αριθμός Μητρώου: ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 2007 Ημερομηνία εξετάσεων: 17 Ιουνίου 2007 ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Διαβάστε με προσοχή το

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α)

Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ. 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) Α. ΝΟΜΟΙ ΑΕΡΙΩΝ 1. Β1.3 Να αντιστοιχίσετε τις µεταβολές της αριστερής στήλης σε σχέσεις τις δεξιάς στήλης. 1) Ισόθερµη µεταβολή α) P = σταθ. V P 2) Ισόχωρη µεταβολή β) = σταθ. 3) Ισοβαρής µεταβολή γ) V

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάπτυξη Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων»

«Ανάπτυξη Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων» Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού Λογισµικού και Ολοκληρωµένων Εκπαιδευτικών Πακέτων για τα Ελληνικά σχολεία της Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης & ιάθεση Προϊόντων Εκπαιδευτικού Λογισµικού στα Σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Στοιχειομετρία. Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή μάζα- mole- γραμμομοριακός όγκος 1 Web page www.a8eno.gr e-ail vrentzou@a8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή a8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Στοιχειομετρία Σχετική ατομική μάζα σχετική μοριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις.

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Θερμοχημεία, είναι ο κλάδος της χημείας που μελετά τις μεταβολές ενέργειας που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις. Ενθαλπία (Η), ονομάζεται η ολική ενέργεια ενός

Διαβάστε περισσότερα

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2

2). i = n i - n i - n i (2) 9-2 ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΤΑΣΗ ΙΑΛΥΜΑΤΩΝ Έννοιες που πρέπει να γνωρίζετε: Εξίσωση Gbbs-Duhem, χηµικό δυναµικό συστατικού διαλύµατος Θέµα ασκήσεως: Μελέτη της εξάρτησης της επιφανειακής τάσης διαλυµάτων από την συγκέντρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται

Θερµότητα χρόνος θέρµανσης. Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος. Μονάδα: Joule. Του χρόνου στον οποίο το σώµα θερµαίνεται 1 2 Θερµότητα χρόνος θέρµανσης Εξάρτηση από είδος (c) του σώµατος Αν ένα σώµα θερµαίνεται από µια θερµική πηγή (γκαζάκι, ηλεκτρικό µάτι), τότε η θερµότητα (Q) που απορροφάται από το σώµα είναι ανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003

ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΧΗΜΕΙΑ Β ΤΑΞΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 003 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1.1-1.4, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ

Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Χημεία θετικής κατεύθυνσης Β ΛΥΚΕΊΟΥ Θέμα 1 ο πολλαπλής επιλογής 1. ε ποιο από τα υδατικά δ/τα : Δ1 - MgI 2 1 M, Δ2 С 6 H 12 O 6 1 M, Δ3 С 12 H 22 O 11 1 M, Δ4 - ΗI 1 M,που βρίσκονται σε επαφή με καθαρό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ(5) Για τις προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα.

Γιατί τα διαλύματα είναι σημαντικά για τις χημικές αντιδράσεις; Στη χημεία αρκετές χημικές αντιδράσεις γίνονται σε διαλύματα. 3.1 Οξέα Βάσεις Ιοντικά υδατικά διαλύματα Τι είναι διάλυμα; Διάλυμα είναι κάθε ομογενές μίγμα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων καθαρών ουσιών. Στα διαλύματα, μία από τις ουσίες θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

1 ΦΥΣΙΚΟ ΦΥΣΙΚ ΧΗΜΕΙΑ Ο ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

1 ΦΥΣΙΚΟ ΦΥΣΙΚ ΧΗΜΕΙΑ Ο ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 1 ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Φυσικοχημεία συστημάτων 2 «Όμοιος Ό αρέσει όμοιο» Όσο συγγενέστερες από χημική άποψη είναι δύο ουσίες τόσο μεγαλύτερη είναι η αμοιβαία διαλυτότητά τους. Οι ανόργανες ενώσεις διαλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1

Ασκήσεις διαλυμάτων. Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Επαναληπτικές ασκήσεις Α' Λυκείου 1 Ασκήσεις διαλυμάτων. 1. Διαλύουμε πλήρως 20 g σε 20 g H 2 O και προκύπτει διάλυμα Α. Να υπολογιστεί η % w/w περιεκτικότητα του διαλύματος. μάζα Δ/τος = 1 + 2 20 + 20

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1o ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-50 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι δυνάµεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια 1 ΘΕΜΑ 1 ο Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ 1. οχείο σταθερού όγκου περιέχει ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου. Αν θερµάνουµε το αέριο µέχρι να τετραπλασιαστεί η απόλυτη θερµοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς

AquaTec 1.2. Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων. Νίκος Καρατζάς AquaTec 1.2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Βασικές Αρχές Μεταφοράς Αερίων Νίκος Καρατζάς 2 Φυσική και φυσιολογία των Καταδύσεων Προειδοποίηση: Το υλικό που παρουσιάζεται παρακάτω δεν πρέπει να θεωρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1.Ποια χηµικά στοιχεία συµµετέχουν στην σύνθεση των µορίων των οργανισµών σε σηµαντικό βαθµό; (σελ.18) 2. Γιατί είναι σηµαντικά τα ιχνοστοιχεία;(σελ.18)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Ο «ΚΥΚΛΟΣ» ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 6 Τι πρέπει να γνωρίζεις Θεωρία 6.1 Να αναφέρεις τις τρεις φυσικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ένα υλικό σώμα. Όπως και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΟΜΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-54 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η θεωρία των κβάντα:

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04

Ασβέστιο. Calcium στερεό 40,078. Πυκνότητα. Άνθρακας. Carbon στερεό 3642! 12,0107 3642! Πυκνότητα 18.350. Χλώριο. Chlorine αέριο -101,5 35,453 -34,04 Αργίλιο Al Aluminium στερεό 13 26,9815386 2,375 As 660,32 74,92160 5,22 5000 10,811 2,08 1,378 C 615! Cl 2076 3927 16.200 3,515 1484 35,453 1,5625 24 51,9961 3810 58,933195 18.350 7,75 Cu -101,5-34,04

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

. ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ . ΠΡΩΤΟΣ ΘΕΡΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ 1. Σε µια ισόθερµη µεταβολή : α) Το αέριο µεταβάλλεται µε σταθερή θερµότητα β) Η µεταβολή της εσωτερικής ενέργειας είναι µηδέν V W = PV ln V γ) Το έργο που παράγεται δίνεται

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I.

κάθετη δύναμη εμβαδόν επιφάνειας Σύμβολο μεγέθους Ορισμός μεγέθους Μονάδα στο S.I. 4.1 Η πίεση ονομάζουμε το μονόμετρο φυσικό μέγεθος που ορίζεται ως το πηλίκο του μέτρου της συνολικής δύναμης που ασκείται κάθετα σε μια επιφάνεια προς το εμβαδόν της επιφάνειας αυτής. πίεση = κάθετη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Γράψτε την τετράδα των κβαντικών αριθμών που χαρακτηρίζει τα ακόλουθα ηλεκτρόνια: (α) Το εξώτατο ηλεκτρόνιο του ατόμου Rb. (β) Το ηλεκτρόνιο που κερδίζει το ιόν S

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. Πρωτ.:25535 Ηµεροµηνία:31/12/2014. ΘΕΜΑ : ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την

Αριθ. Πρωτ.:25535 Ηµεροµηνία:31/12/2014. ΘΕΜΑ : ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την Αριθ. Πρωτ.:25535 Ηµεροµηνία:31/12/2014 Πληροφορίες: Γ. Καρανίκα Τηλέφωνο: 214-4141339 ΘΕΜΑ : ΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΣΦΡΑΓΙΣΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ για την ροµήθεια 70.000 κυτίων των 410 γραµµαρίων συµ υκνωµένου Γάλακτος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Πως είναι κατασκευασμένα τα άτομα; Μία πολύ απλή εικόνα σχετικά με το άτομο, μας έχει δώσει ο Bohr, εμπνευσμένος

Διαβάστε περισσότερα

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ 28 ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σάββατο, 22 Μαρτίου 2014 Οργανώνεται από την ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα